# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Nieuws uit de natuur - Oei, de winter komt

# data[].attributes.attachment_link.description
Thema: De herfst. In de winter is er minder voedsel te vinden en de temperatuur gaat omlaag. Hoe bereiden planten en dieren zich daarop voor en passen zij zich aan?

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Zweten - Door te zweten koel je af

# data[].attributes.attachment_link.description
Als je veel beweegt krijg je het vanzelf warm. Je gaat dan soms ook zweten. Dat helpt je om af te koelen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Hoe houden dieren zichzelf op temperatuur? - Trucjes om af te koelen of op te warmen

# data[].attributes.attachment_link.description
Dieren hebben allerlei manieren om zichzelf op temperatuur te houden. Nienke en Kiefer onderzoeken hoe warmbloedige dieren zoals de hyena en de olifant, en koudbloedige dieren zoals de krokodil zichzelf warm of koud kunnen houden.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Nieuws uit de natuur - Warm en koud

# data[].attributes.attachment_link.description
Thema: Isolatie. Over aanpassing van warmbloedige en koudbloedige dieren de koude temperatuur. Over isolatie

# data[].attributes.body
Donker: Er is geen lichtbron
Schaduw: Er is wel een lichtbron. Het licht gaat in een rechte straal. Als er een voorwerp in de straal staat, vormt zich aan de achterkant een schaduw. Hoe hoger de lichtbron, hoe korter de schaduw. Hoe lager de lichtbron, hoe langer de schaduw.

# data[].attributes.body
Licht gaat in een rechte straal. Wit licht bestaat uit alle kleuren van de regenboog. Voorwerpen absorberen of weerkaatsen kleuren. Je ziet een groene stoel doordat de groene kleur uit de lichtstraal wordt weerkaast. De rest van de kleuren wordt geabsorbeerd. Als iets heel donker kleurt worden alle kleuren geabsorbeerd. Op een wit voorwerp worden alle kleuren weerkaast.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Nieuws uit de natuur - Licht en kleur

# data[].attributes.attachment_link.description
Thema: De zon. Licht bestaat uit alle kleuren van de regenboog. We kunnen voorwerpen zien die zelf licht geven, of die het licht dat erop schijnt weerkaatsen.

# data[].attributes.body
Natuurlijke lichtbronnen (gemaakt door de natuur): vuur, bliksem, sterren en de zon
Kunstmatige luchtbronnen (gemaakt door de mens):
bijv: kaarsen, gloeilamp, tl en led-licht

# data[].attributes.body
Een lichtbron is een object dat licht uitzendt. Naast natuurlijke lichtbronnen als de zon en vuur, bestaan er verschillende soorten kunstmatige lichtbronnen. Voorbeelden hiervan zijn de gloeilamp, TL-buis en led-lamp, maar dit zijn niet de enige kunstmatige lichtbronnen.

# data[].attributes.body
Wat gebeurt er met je huid als je verbrandt? Stel: je ligt in de zon. Lekker warm, maar als je te lang in de zon ligt, word je rood en dat doet pijn. Wat gebeurt er dan?Je huid bestaat uit drie lagen, van buiten naar binnen: de opperhuid, de lederhuid en het onderhuids bindweefsel. Als je huid warmer wordt dan 40 graden Celsius, ontstaan brandwonden. De diepte van de brandwond hangt af van de temperatuur, de tijd dat de hitte inwerkt op de huid en de bron.De zon zorgt meestal voor zogenaamde eerstegraads brandwonden. Hete vloeistoffen zijn de grootste veroorzaker van brandwonden en kunnen tot tweedegraads brandwonden leiden. Je huid beschadigt dan tot in je lederhuid. De cellen gaan stuk en vocht hoopt zich op tussen de opperhuid en de lederhuid. Er ontstaan pijnlijke blaren. Bij derdegraads brandwonden verbrandt je huid zóver, dat het zelfs tot en met het onderhuids bindweefsel wegbrandt. Dat deel van je huid is dan helemaal vernietigd en kan nooit meer helemaal herstellen.
Wat moet je doen bij een brandwond! Koelen met lauw water, de rest komt later!!!!

# data[].attributes.body
Mensen zijn warmbloedig.  Dat betekent dat de temperatuur van hun lichaam ongeveer hetzelfde blijft ongeacht hun omgeving.
Onze huid kent 3 lagen: Opperhuid, lederhuid en het onderhuids bindweefsel.
Wam blijven of afkoelen:
Eén van die taken van de huid is je lichaamstemperatuur op 37 graden houden. Je huid kan je laten afkoelen of juist warm houden. Je huid kan je laten afkoelen door je heel veel te laten zweten. De zweetklieren in je huid produceren zweet. Je zweetklieren hebben gaatjes in je huid die je poriën noemt, daar komt het zweet door heen. Je zweet verdampt samen met je warmte. Zweet bestaat uit 99% uit water met wat zout en afvalstoffen. Ook gaan de bloedvaatjes in de huid open staan. De doorbloeding versnelt en daardoor wordt er warmte afgegeven. De huid krijgt hierdoor een wat rodere kleur krijgen.

Je huid kan warmte vasthouden door middel van kippenvel en je bloedvaten in je huid te vernauwen. Daardoor wordt er minder afgegeven. Daarnaast bestaat het onderhuids bindweefsel voor een groot gedeelte uit vet. Dit vet houdt ons warm, net als een warme trui.

# data[].attributes.body
Ontstaat uit aardolie en steenkool

# data[].attributes.body
Boren

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Aardgaswinning in Nederland - Waar komt het gas in ons fornuis vandaan?

# data[].attributes.attachment_link.description
In Nederland is veel aardgas te vinden; op land en in de zee. We hebben boorplatforms en boortorens nodig om het kostbare gas uit de bodem te halen. Geen gemakkelijke klus, maar goed voor de economie van Nederland.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Ontstaan van aardgas - Van plant naar steenkool naar aardgas

# data[].attributes.attachment_link.description
Aardgas is ongeveer 300 miljoen jaar geleden al ontstaan. Omdat de werelddelen toen nog met elkaar verbonden waren, lag het Nederland van nu dichter bij de evenaar dan tegenwoordig. Er groeiden dan ook tropische planten. Toen die planten doodgingen, bleven ze op de grond liggen en veranderden langzaam in steenkool.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Ontstaan van aardolie - Van plankton naar aardolie

# data[].attributes.attachment_link.description
Kleine diertjes en plantjes in de zee hebben miljoenen jaren geleden gezorgd voor het ontstaan van aardolie. Dat gebeurde doordat op de laag plankton een dikke laag zand en klei kwam. De bewegingen van de aarde, de temperatuur en de druk van de dikke laag zorgden ervoor dat plankton veranderde in aardolie.

# data[].attributes.body
Werken in de mijn.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Werken onder de grond - Aan de slag in een steenkoolmijn

# data[].attributes.attachment_link.description
Wim Schoenmaeker vertelt hoe het was om in een steenkoolmijn te werken.

# data[].attributes.body
Gemaakt uit resten van zeediertjes en plankton door druk en warmte.

# data[].attributes.body
Gemaakt uit dode planten resten door druk en warmte.

# data[].attributes.body
Fossiele brandstoffen: brandstof die in miljoenen jaren is gevormd uit planten en/of dierenresten.
Nadelen: slecht voor het milieu en ze raken op.

# data[].attributes.body
Van gat in dak tot centrale verwarming

In de prehistorie leefden de mensen in grotten of in zelfgemaakte hutjes. Ze hielden zich warm door een vuur te maken. Ze legden een cirkel van stenen en daarin legden ze het hout.

De huizen van de boeren werden al groter en steviger, omdat de boeren op 1 plek leefden. Ze hielden zich echter nog op dezelfde manier warm.
Het vuur maakten ze in het midden van een grote ruimte. De rook kon weg door een gat in het dak.
In de Middeleeuwen werden de huizen gemaakt van hout. De mensen maakten nog steeds een open vuur midden in de ruimte. Hierdoor ontstonden er veel branden. De mensen gingen de huizen bouwen van steen en ze maakten een schoorsteen. Het vuur kon nu aan de zijkant van een ruimte gemaakt worden, dit was natuurlijk veel veiliger.
Onder de schoorsteen maakte ze een schouw. Hier konden ze konden en zich warmen aan het vuur.
Nadeel van de open haard was dat veel warmte verloren ging via de schoorsteen, terwijl tegelijk rook en roet onbedoeld de kamer inkwamen. Alleen dichtbij het vuur was de warmte intens en tegelijk zoog het vuur lucht aan. Effect: van voren werd je geroosterd, van achter bleef je bevroren.
Een nieuwe uitvinding was de kachel. Deze zorgde ervoor dat de warmte beter verdeeld werd. De eerste kachels werden gestookt met hout en turf. Later werd de steenkool populair. De kolen werden verkocht door de kolenboer en alle huizen hadden een kolenhok en een kolenkit.
In de 20ste eeuwen werden de kachels gestookt op olie, maar al snel werden deze vervangen door aardgas. Dit was veel goedkoper. Mede dankzij het aardgas als goedkope en makkelijke brandstof, kwam er weer een nieuwe uitvinding. De centrale verwarming: verhit water loopt door buizen en radiatoren en verwarmt zo het hele gebouw.

# data[].attributes.body
veren: vogels
haren: honden, poezen, mensen
vetlaag: zie filmpje
huid: mensen
schubben: vissen
stekels: planten, stekelbaarsjes, egel.

# data[].attributes.attachment_link.title
Huisje Boompje Beestje: De pinguïn kijk je op npo.nl

# data[].attributes.attachment_link.description
Thema: Natuur & Winter. Hoe overleven de dieren de kou, zoals bijvoorbeeld de pinguïn? Een combinatie van vet en veren of vacht zorgt voor een luchtdichte en kouwerende isolatie. Dieren zonder...

# data[].attributes.attachment_link.title
Beer ontwaakt uit winterslaap landgoed hoenderdael

# data[].attributes.attachment_link.description
Beer ontwaakt uit winterslaap landgoed hoenderdaell anna paulowna

# data[].attributes.attachment_link.description
Geknipte versie van de Klokhuis aflevering over winterslaap (alleen informatieve delen).

# data[].attributes.attachment_link.description
Uploaded by Natuurmonumenten on 2014-09-19.

# data[].attributes.body
winterslaap en winterrust.

Sommige dieren, zoals egels, vleermuizen, hazelmuizen en hamsters houden een winterslaap.
Wat is het verschil? Tijdens de winterslaap zakt de lichaamstemperatuur flink (bijna tot 0 graden), de ademhaling en het hartritme worden op een laag pitje gezet. De winterslaap is ook is heel diep, dieren in winterslaap ontwaken niet tussendoor.

Tijdens de winterrust dalen de hartslag en het ademhalen wel, maar daalt de lichaamstemperatuur slechts een paar graden. Bovendien ontwaken winterrustende dieren af en toe om even wat te eten.
Andere dieren, zoals beren, dassen en eekhoorns houden een winterrust.
Ook de bomen en de planten en het gras houden een winterrust. De boom laat zijn blaadjes vallen, de bloemen verdwijnen en het gras groeit niet meer.
Als het weer voorjaar wordt en de temperatuur gaat omhoog, dan ontwaken de bomen, de planten en het gras ook.

# data[].attributes.body
Vuur is niet iets dat uitgevonden is. Het was er altijd al. Vroeger dachten de ouden Grieken dat de goden het aan de mensen hadden gegeven. In de oertijd was vuur een heel erg belangrijk iets. Het was handig om vlees te braden, licht te geven en vijanden weg te jagen. Als de bliksem in het bos inslaat ontstaat er een bosbrand. Als dat in de oertijd gebeurde, probeerde de “oermensen” het vuur mee te nemen naar hun hutten of grotten. Dat deed men ook bij een vulkaanuitbarsting. De gloeiend hete lava zette namelijk alles in brand. Later ging men proberen zelf vuur te maken. Dat werd met vuurstenen en hout gedaan. Eerst ging het vuur ook heel snel weer uit. Maar de mensen leerden al snel hoe je met vuur om moest gaan.

# data[].attributes.body
Vogels zijn net zoals zoogdieren en mensen warmbloedig. Dat betekent dat de temperatuur van hun lichaam ongeveer hetzelfde blijft ongeacht hun omgeving. Er zijn ook koudbloedige dieren zoals; vissen, amfibieën of reptielen. Bij koudbloedige dieren verandert de temperatuur van het lichaam mee met de omgeving. Als een vis bijvoorbeeld in koud water zwemt, zal zijn lichaam bijvoorbeeld afkoelen. Maar bij warmbloedige dieren gebeurt dat bijvoorbeeld niet. Als het buiten warmer of kouder wordt blijft de lichaamstemperatuur van vogels gelijk. Om er voor te zorgen dat vogels geen warmte verliezen hebben ze allerlei aanpassingen. Vogels hebben bijvoorbeeld speciale veren om er voor te zorgen dat ze het niet koud krijgen. Dit zijn de dons en de dekveren. Het lichaam van de vogel blijft door de dons en de dekveren lekker warm. Maar hoe zit dat met de poten? Op de poten zitten geen veren om ze lekker warm te houden terwijl ze met die poten wel steeds in koud water of op bevroren grond staan. In de poten van de vogel gebeurd iets bijzonders. Warm bloed stroomt vanuit een bloedvat vanuit het lichaam naar beneden. Onderweg komt het langs het bloedvat met koud bloed dat vanuit de poten zo naar boven stroomt. De bloedvaten liggen zo dicht bij elkaar dat het warme bloed het koude bloed opwarmt. Het warme bloed dat omlaag stroomt, wordt zo steeds kouder, terwijl het koude bloed dat naar boven stroomt steeds warmer wordt. Het lichaam van de vogel verliest zo geen warmte en de vogel krijgt het niet koud. De vogel krijgt wel een beetje koude voeten maar omdat er bloed door hun poten blijft stromen, kunnen ze niet bevriezen. Zelfs niet op het koude ijs.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Warm- en koudbloedige dieren - Het tegenstroomprincipe bij vogels

# data[].attributes.attachment_link.description
Mensen zijn warmbloedig. Dat betekent dat onze lichaamstemperatuur constant dezelfde temperatuur heeft. Bij zoogdieren is dat ook het geval maar bij vissen, amfibieën of reptielen niet. Zij zijn koudbloedig.

# data[].attributes.body
Soms komt het voor dat een diersoort in de loop van de tijd verandert. Deze verandering ( evolutie ) is bijvoorbeeld nodig omdat de omgeving verandert. De vormen van de diersoort die het best passen bij de andere omgeving hebben meer kans om te overleven. Zo past de diersoort zich langzaam aan de omgeving. Het kan ook gebeuren dat het klimaat zo verandert dat er diersoorten verdwijnen, maar ook dat er  onbekende diersoorten bij komen.

# data[].attributes.body
Veel dieren zijn zo goed aangepast aan hun omgeving, dat ze nauwelijks opvallen. Dat is handig. Een groene sprinkhaan in het gras wordt bijna niet gezien door vogels die insecten eten. De ijsbeer gebruikt zijn schutkleur juist om zijn prooi te vangen. Door zijn witte vacht kan hij in de sneeuw onopvallend een zeehond naderen.
Sommige dieren kunnen zelf hun uiterlijk aanpassen, zoals platvissen. Die zwemmen met één zijkant over de bodem van de zee. De andere zijkant lijkt op de bodem van de zee. Ze kunnen bijvoorbeeld op zand of kiezels lijken, afhankelijk van de ondergrond waar ze overheen glijden. Zo zijn ze bijna onzichtbaar voor hun vijanden én hun prooi.

Camouflage en bedrog bij dieren.

Voor veel dieren is het handig als ze niet opvallen. Hun schutkleur beschermt ze tegen roofdieren. Die zien hen daardoor niet goed. Dieren kunnen zich op allerlei manieren camoufleren. Ook door hun geur of gedrag kunnen ze zich 'onzichtbaar' maken. En de vorm van een dier kan camouflage zijn. Zo heeft de bidsprinkhaan de kleur en de vorm van een tak.
Er zijn ook dieren die juist extra opvallen. Sommige giftige, gevaarlijke of onsmakelijke dieren hebben opvallende kleuren en patronen. Een lieveheersbeestje smaakt vies. Roofdieren letten extra goed op als ze ooit een vervelende ervaring met zo'n beestje hebben gehad. De kleuren werken als waarschuwingskleuren: 'Val mij niet aan, ik ben gevaarlijk of vies'. Er zijn onschuldige dieren die daarvan gebruikmaken. Zoals een zweefvliegje met gele en zwarte strepen. Omdat het veel lijkt op een gevaarlijke wesp, pakt een vogel zo'n vliegje niet zo snel.

Deze bidsprinkhaan lijkt sprekend op een tak. Zie jij waar zijn kop zit?

Dieren zorgen er vaak voor dat ze bijna niet opvallen. Als je niet weet dat ze er zijn, dan zie je ze niet. Zelfs als je het wel weet, moet je nog heel goed kijken. Dieren kunnen hierdoor beter overleven. Ze maken zich onzichtbaar voor roofdieren. Dit noemen we camoufleren. Roofdieren camoufleren zichzelf ook vaak. Hierdoor vallen ze niet op als ze een prooi besluipen.

Camoufleren kan op meerdere manieren. Dieren kunnen een schutkleur hebben. Rupsen hebben bijvoorbeeld precies dezelfde kleur als de blaadjes waarop ze zitten. Inktvissen kunnen binnen één seconde van kleur veranderen. Van donkerbruin worden ze dan ineens heel wit.

Ook kunnen dieren zich onzichtbaar maken door hun vorm. Een wandelende tak ziet er bijvoorbeeld precies zo uit als de takjes waar hij op zit. Padden doen het allebei. Ze camoufleren zich met een schutkleur en met hun vorm. Ze zijn bruin en hebben wratjes. Daardoor lijken ze op de stenen en modder waarop ze zitten.

Bij camouflage denk je misschien niet meteen aan eieren. Toch hebben ook eieren vaak een schutkleur. Dit is vooral belangrijk als vogels in het open veld broeden. Zo worden de eieren niet gezien door roofdieren.

# data[].attributes.attachment_link.description
Het gebeurt regelmatig dat jonge eekhoorns gewond in het bos worden gevonden. Bij de Stichting Eekhoornopvang lappen ze die eekhoorns weer op zodat ze zo snel mogelijk weer de natuur in kunnen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Huisje Boompje Beestje - Dieren in de winter

# data[].attributes.attachment_link.description
Thema: Winter & Natuur. Dieren krijgen in de winter een wintervacht. Lucht isoleert en houdt warmte vast. Hoe zit dat met Raaf?

# data[].attributes.body
De egel

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Egel op jacht - Lekker vet de winter in

# data[].attributes.attachment_link.description
Egels sporen hun prooi op met hun reuk en hun gehoor. Ze jagen vooral 's nachts. Harde insectenpantsers worden met de grote, scherpe kiezen achter in de bek gekraakt. Een egel heeft een veelzijdig menu. Hij eet erg veel om een vetreserve voor de winterslaap op te bouwen.

# data[].attributes.body
de vleermuis

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Vleermuizen in winterslaap - De hele winter hangen ze op hun kop!

# data[].attributes.attachment_link.description
In het najaar eten vleermuizen hun buik rond. Zo hebben ze genoeg reserves voor de winter. In de winter eten ze namelijk helemaal niet: ze slapen!

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Guus de Gans - Een liedje van de Buitenband

# data[].attributes.attachment_link.description
In de winter komen honderdduizenden ganzen naar Nederland om te overwinteren. Er zijn ook ganzen die in Nederland een tussenstop maken tijdens hun reis naar het zuiden. Ze blijven een tijdje in ons land om uit te rusten en te eten en vliegen daarna weer verder.

# data[].attributes.body
De kolgans is een van de vogels  die vanuit  Rusland naar ons land komen om te overwinteren. In een paar dagen tijd vliegen deze ganzen zonder pauze van het noorden van Rusland naar ons land. Ze weten de weg door hun goede geheugen. Maar ook door naar de stand van de zon en de sterren te kijken. Onderweg roepen ze naar elkaar. Om elkaar niet uit het oog te verliezen. Ganzen vliegen vaak in een vorm van een V, zoals de voorste alle wind opvangt. En de dieren erachter makkelijk kunnen vliegen. Dit soort vogels noemen we trekvogels. Dat zijn vogels die ieder jaar weer een lange weg naar het zuiden afleggen. Veel soorten trekken naar het zuiden toe, zodra de dagen korter worden en als de temperatuur daalt. In de winter dus. De trekvogels die bij ons willen overwinteren, noemen we wintergasten. Ze zijn er ongeveer vanaf oktober tot maart. Nou, dit is dus de reden waarom die ganzen helemaal van Rusland naar Nederland komen. Gras.

Wat is er nou zo bijzonder aan dit gras? Waarom vliegen ze hier duizenden kilometers voor?

Ja, het voordeel hier is dat het een stuk warmer is. Het gras heb je overal. Waar ze vandaan komen, in Rusland, is het nu bevroren. Daarom komen ze hier om het te eten. En als het straks ontdooid is, dan gaan ze weer terug. Want in de jaren heen is het gras veel beter geworden met de stoffen die ze in de landbouw gebruiken en dat vinden die ganzen heel lekker.

# data[].attributes.body
http://www.schooltv.nl/video/trekvogels-vogels-overwinteren-bij-ons/

# data[].attributes.body
Veren en vleugels.
Veren, vleugels en eieren

Als een dier vleugels en veren heeft, dan weet je dat het een vogel is. De meeste vogels kunnen vliegen. Struisvogels en pinguïns kunnen niet vliegen. Maar toch zijn dat ook vogels, want ze hebben wel vleugels en veren. Er bestaan ook andere dieren die kunnen vliegen, bijvoorbeeld de vleermuizen. Toch zijn dat geen vogels, want ze hebben geen vleugels en veren. Alle vogels leggen eieren met een harde schaal. Als de eieren warm gehouden worden (broeden) komen daar na een tijdje de kuikens eruit.

# data[].attributes.body
Veel vogels trekken in de winter naar warme landen. Maar de merel blijft in Nederland; die noemen we een standvogel. Net zoals een roodborstje. De wormen zitten te diep onder de grond en insecten zijn er bijna niet. Maar wij kunnen ze helpen door ze bij te voeren. En hoe kunnen we dat doen?  We maken een zaadbol, een vogelzaadhuisje,
vogelboterhammen of een pindaketting.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Vogels helpen in de winter - Op wat voor manieren kun je vogels in de winter helpen?

# data[].attributes.attachment_link.description
Niet alle vogels trekken in de winter naar het zuiden. Vogels die hier blijven noemen we standvogels. Hoe kunnen wij die vogels helpen in de winter? In dit filmpje zie je wat jij kan doen voor de standvogels

# data[].attributes.body
Vuurstenen worden gevonden als knollen of klompen in krijtsteen en kalksteen. Vandaar dat vuursteen aan de buitenkant vaak een witte of beige korst heeft. Daar waar de korst weg is zie je het grijze vuursteen. Het lijkt een beetje op glas, al is het wel wat doffer. Vuursteen is niet altijd grijs van kleur. Er bestaan bijvoorbeeld ook oranjebruine vuurstenen, vuurstenen met streepjes, of bijna zwarte vuurstenen.

# data[].attributes.body
Vuursteen is het hardste steen dat we in ons land kennen.
De oermensen gebruikten vuursteen om gereedschappen van te maken ( hamers, bijlen, naalden en tentstokken) Vuursteen ziet er glasachtig uit.
Vuursteen wordt gevonden in Zuid-Limburg, maar er is ook vuursteen meegekomen met de rivieren en met het ijs tijdens de ijstijd. Door met de vuurstenen tegen elkaar te ketsen ontstonden er vonkjes. Zo kon men een vuurtje maken.

# data[].attributes.body
Brandstof, zuurstof en hitte

Om vuur te maken heb je drie dingen nodig. Je moet iets hebben dat kan branden, zoals hout. Dit noem je brandstof. Verder heb je zuurstof nodig. Zuurstof zit in de lucht. En je hebt hitte nodig. Als er zuurstof bij hete brandstof komt, krijg je een vlam. Als je wilt dat het vuur weer uitgaat, kun je het afkoelen met water. Je kunt ook zorgen dat er geen zuurstof meer bij komt. De brandweer spuit daarom soms schuim op een vuur.

Nuttig en gevaarlijk

Duizenden jaren geleden ontdekten mensen al hoe je vuur kan maken. Het leven veranderde daardoor. De mensen konden zichzelf vanaf toen beter warm houden. Ze gingen hun eten koken en bakten potten om het eten in te bewaren. Met vuur kun je ijzer zachter maken, zodat je gereedschap kan maken. Heel nuttig dus! Vuur kan ook gevaarlijk zijn. Doordat vuur zo heet is, kun je ernstig gewond raken. Ook rook is erg gevaarlijk. Je kunt er door stikken. Daarom moet je altijd voorzichtig zijn met vuur.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Vuur maken - Zonder aansteker of lucifers!

# data[].attributes.attachment_link.description
Heel lang geleden hadden de mensen nog geen lucifers om snel een vuurtje mee te maken. Maar hoe maakten ze dan vuur? Met stenen, hout en touw!