# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Τι είναι η αφήγηση

Η αφήγηση, όπως και η περιγραφή, είναι από τα πιο συνηθισμένα είδη κειμένου. Καθημερινά στον προφορικό μας λόγο χρησιμοποιούμε την αφήγηση για να πούμε τα γεγονότα της ημέρας, για παράδειγμα το πώς περάσαμε στο σχολείο, την ταινία που είδαμε στον κινηματογράφο, ένα θεατρικό έργο κτλ. Ως μαθητές διαβάζουμε Ιστορία, που στην πραγματικότητα είναι κι αυτή αφήγηση. Ακόμη, όταν διαβάζουμε ένα λογοτεχνικό βιβλίο, διαβάζουμε ένα αφηγηματικό κείμενο.

Γίνεται φανερό από τα παραπάνω ότι την αφήγηση μπορούμε να τη διακρίνουμε σε τρεις κατηγορίες:

α. τη ρεαλιστική, δηλαδή την εξιστόρηση των γεγονότων που ζήσαμε,

β. την ιστορική, δηλαδή την εξιστόρηση των γεγονότων που εξετάζει η Ιστορία και

γ. τη μυθώδη, δηλαδή την εξιστόρηση φανταστικών γεγονότων.

Η αφήγηση και ο χρόνος.

Αφού με την αφήγηση λέμε γεγονότα που έγιναν, ο χρόνος που χρησιμοποιούμε είναι παρελθοντικός· γι' αυτό χρησιμοποιούμε κυρίως τον αόριστο, π.χ. " Ξεκινήσαμε από το σχολείο και μετά από είκοσι λεπτά περπάτημα φτάσαμε στον χώρο της εκδρομής." Εκτός από τον αόριστο χρησιμοποιούμε και τους άλλους παρελθοντικούς χρόνους, τον παρατατικό και τον υπερσυντέλικο, π.χ. "Στον χώρο αυτό πηγαίναμε κάθε φορά που το σχολείο μάς πήγαινε περίπατο. Αυτή τη φορά όμως είχε συμβεί κάτι διαφορετικό. Κάποιο άλλο σχολείο είχε φτάσει πριν από εμάς."

Αρκετές φορές στην αφήγηση χρησιμοποιούμε και ενεστώτα, για να δώσουμε περισσότερη παραστατικότητα, π.χ. "Καθώς περπατούσα αμέριμνος, βλέπω μπροστά μου ένα σκούρο αντικείμενο. Το κοιτάζω προσεκτικά και διαπιστώνω ότι ήταν μια τσάντα. Αμέσως την πήρα για να την στους καθηγητές μου." Τον ενεστώτα αυτόν τον ονομάζουμε ιστορικό ενεστώτα.

Αυτοί είναι οι κύριοι χρόνοι που χρησιμοποιούμε σε μια αφήγηση. Βεβαίως, χρησιμοποιούνται και οι άλλοι χρόνοι, για παράδειγμα ο μέλλοντας, π.χ. "Καθώς κατευθυνόμουν προς τους καθηγητές σκεφτόμουν τι θα μου μου πουν. Θα με επαινέσουν για την πράξη μου ή..."

Συνδετικές λέξεις και φράσεις

Αφού η αφήγηση, όπως είπαμε, είναι η εξιστόρηση γεγονότων στον χρόνο, είναι φυσικό να χρησιμοποιούμε πολύ συχνά λέξεις και εκφράσεις που μας βοηθούν να συνδέσουμε τη μια πρόταση με την άλλη, δείχνοντας τη χρονική σειρά των γεγονότων· έτσι χρησιμοποιούμε τις λέξεις:

μετά, ύστερα, έπειτα, αργότερα, πριν, αφού, αφότου, νωρίτερα, πρωτύτερα, την άλλη μέρα, μετά από μια μέρα, εν τω μεταξύ, στη διάρκεια, ταυτόχρονα, μετά από λίγο κλπ.

Σωστό και ωραίο είναι να φροντίζουμε να μην χρησιμοποιούμε συνέχεια τις ίδιες λέξεις, αλλά να τις αλλάζουμε, ώστε το κείμενό μας να αποκτά ποικιλία.

Με ποια σειρά βάζουμε τα γεγονότα

Όταν θέλουμε να αφηγηθούμε μια ιστορία, λογικό είναι να ξεκινήσουμε την αφήγησή μας από την αρχή των γεγονότων και να φτάνουμε στο τέλος της. Δηλαδή:

Έστω ότι αφηγούμαστε έναν περίπατο που πήγαμε με το σχολείο μας. Το πιο απλό είναι η αφήγηση να έχει την εξής σειρά.

α. Ο διευθυντής ή η διευθύντρια μας ανακοινώνει ότι θα πάμε περίπατο στο πάρκο.

β. Φεύγουμε από το σχολείο.

γ. Φτάνουμε στον χώρο του περίπατου.

δ. Φεύγουμε από τον χώρο του περίπατου.

ε. Φτάνουμε στο σχολείο.

Όμως, αν θέλουμε να γίνουμε λίγο διαφορετικοί, μπορούμε να αλλάξουμε λίγο τη σειρά των γεγονότων, δηλαδή να ξεκινήσουμε από το μέσο ή ακόμα και από το τέλος. Άλλωστε αυτό έκανε και ο Όμηρος στην Οδύσσεια, αφού δεν ξεκίνησε την αφήγηση των περιπετειών του Οδυσσέα καθώς έφευγε από την Τροία, αλλά από τη στιγμή που βρίσκεται στο νησί της Καλυψώς, δηλαδή κοντά στο τέλος των περιπετειών του. Θα μπορούσαμε, λοιπόν, να αφηγηθούμε τον περίπατο με το σχολείο με την εξής σειρά:

1 γ. Φτάνουμε στον χώρο του περίπατου.

2 α. Ο διευθυντής ή η διευθύντρια μας ανακοινώνει ότι θα πάμε περίπατο στο πάρκο.

3 β. Φεύγουμε από το σχολείο.

4 δ. Φεύγουμε από τον χώρο του περίπατου.

5 ε. Φτάνουμε στο σχολείο.

Βεβαίως, αφού ξεκινήσαμε με διαφορετική σειρά, θα πρέπει καθώς θα μιλάμε για την αρχή, να χρησιμοποιήσουμε κάποιο έξυπνο κόλπο.

Ας δούμε τα γεγονότα με τους δύο τρόπους.

α. Με κανονική σειρά.

Μια ωραία έκπληξη μας περίμενε σήμερα στο σχολείο. Μετά την πρωινή συγκέντρωση ο διευθυντής χαμογελώντας μας ανακοίνωσε ότι θα πάμε περίπατο στο πάρκο. Η χαρά μας ήταν απερίγραπτη. Αφού πήραμε τις απουσίες, συγκεντρωθήκαμε και πάλι στην αυλή και ξεκινήσαμε όλοι μαζί, χαρούμενοι και γελαστοί. Μετά από λίγο φτάσαμε στον χώρο του περίπατου, στο πάρκο. Αμέσως όλοι σκορπίσαμε και ριχτήκαμε στο παιχνίδι. Εγώ με τους φίλους μου χωριστήκαμε σε δύο ομάδες και παίξαμε ποδόσφαιρο. Δεν καταλάβαμε πότε πέρασε η ώρα, αλλά κάποια στιγμή ακούσαμε τη σφυρίχτρα του γυμναστή να μας καλεί σε συγκέντρωση. Μαζευτήκαμε και πάλι, ο καθένας στο τμήμα του, πήραμε παρουσίες και ξεκινήσαμε για το σχολείο. Μπήκαμε στις τάξεις, πήραμε τις τσάντες μας και δρόμο για το σπίτι. Ωραία περάσαμε.

β. Ξεκινώντας από τη μέση.

Σήμερα, στις εννιά η ώρα δεν ήμασταν στην αίθουσα να κάνουμε αρχαία! Ήμασταν στο πάρκο και παίζαμε μπάλα! Τι είχε συμβεί; Ας πάρουμε τα γεγονότα με τη σειρά. Μετά την πρωινή συγκέντρωση ο διευθυντής χαμογελώντας μας ανακοίνωσε ότι θα πάμε περίπατο στο πάρκο. Η χαρά μας ήταν απερίγραπτη. Αφού πήραμε τις απουσίες, συγκεντρωθήκαμε και πάλι στην αυλή και ξεκινήσαμε όλοι μαζί, χαρούμενοι και γελαστοί. Με το που φτάσαμε στο πάρκο εγώ με τους φίλους μου χωριστήκαμε σε δύο ομάδες και παίξαμε ποδόσφαιρο. Δεν καταλάβαμε πότε πέρασε η ώρα, αλλά κάποια στιγμή ακούσαμε τη σφυρίχτρα του γυμναστή να μας καλεί σε συγκέντρωση. Μαζευτήκαμε και πάλι, ο καθένας στο τμήμα του, πήραμε παρουσίες και ξεκινήσαμε για το σχολείο. Μπήκαμε στις τάξεις, πήραμε τις τσάντες μας και δρόμο για το σπίτι. Ωραία περάσαμε.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
παραγωγή κειμένου

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ελληνικός πολιτισμός

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
γιάννης παπαθανασίου

# data[].attributes.attachment_link.description
Τι είναι η αφήγηση Η αφήγηση, όπως και η περιγραφή, είναι από τα πιο συνηθισμένα είδη κειμένου. Καθημερινά στον προφορικό μας λόγο χρησιμοποιούμε την αφήγηση για να πούμε τα γεγονότα της ημέρας, για παράδειγμα το πώς περάσαμε στο σχολείο, την ταινία που είδαμε στον κινηματογράφο, ένα θεατρικό έργο κτλ.

# data[].attributes.headline
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΠΙΟΥ

# data[].attributes.subject
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΠΙΟΥ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Εισαγωγικά

Η περιγραφή τοπίου είναι από τα πιο συνηθισμένα περιγραφικά κείμενα. Τη βρίσκουμε παντού. Στη λογοτεχνία, στις διαφημίσεις, στα ταξιδιωτικά περιοδικά, στον καθημερινό μας λόγο. Αφού, λοιπόν, τη χρησιμοποιούμε καθημερινά, είναι μάλλον από τα σχετικά πιο εύκολα περιγραφικά κείμενα. Βέβαια, αν θέλουμε να είμαστε απολύτως ακριβείς και η περιγραφή μας να πετύχει το στόχο της, με άλλα λόγια να κατανοήσει στην εντέλεια ο ακροατής/αναγνώστης μας θα πρέπει να προσέξουμε κάποια σημεία, τα οποία θα τα αναφέρουμε στη συνέχεια.

Θεωρία

Η περιγραφή τοπίου δεν είναι τίποτα άλλο από μια αναπαράσταση με τα λόγια ενός χώρου, για παράδειγμα μιας ακτής, ενός βουνού, αλλά και μιας πλατείας.

Εφόσον περιγράφουμε έναν χώρο, για να είμαστε κατανοητοί, θα πρέπει να ακολουθούμε τις γνωστές βασικές αρχές της περιγραφής, δηλ. α) θα πρέπει να δώσουμε τη γενική εντύπωση, β) να εστιάσουμε σ' ένα σημείο, γ) να συνεχίσουμε αναφέροντας τις λεπτομέρειες.

Εκεί που θα πρέπει να δώσουμε ιδιαίτερη προσοχή είναι αφενός τα επίθετα ή τις μετοχές και τα ρήματα που θα χρησιμοποιήσουμε και αφετέρου ο τρόπος με τον οποίο θα δώσουμε τις λεπτομέρειες.

Όσον αφορά τα επίθετα/μετοχές και τα ρήματα καλό είναι να εμπλουτίσουμε την περιγραφή μας με πολλά επίθετα ή μετοχές που θα κάνουν την περιγραφή πιο ζωντανή αλλά και πιο σαφή. Είναι διαφορετικό να πούμε καρέκλα και διαφορετικό να πούμε χαμηλή, αναπαυτική, κόκκινη καρέκλα. Όσον αφορά τα ρήματα θα πρέπει να προσπαθήσουμε να χρησιμοποιήσουμε μια ποικιλία ρημάτων και να αποφύγουμε το συνηθισμένο βλέπω.

Σχετικά με τον τρόπο που θα περιγράψουμε το τοπίο. Είναι σαφές ότι θα πρέπει να ακολουθήσουμε μια σειρά· είτε από αριστερά προς τα δεξιά ή το αντίθετο είτε από πάνω προς τα κάτω ή το αντίθετο. Αυτά, αν η περιγραφή μας είναι στατική, δηλαδή στεκόμαστε κάπου και περιγράφουμε αυτά που βλέπουμε. Γιατί μπορεί και η περιγραφή μας να έχει κίνηση, δηλαδή να βρισκόμαστε σ' ένα μέσο που κινείται, π.χ. αυτοκίνητο, αεροπλάνο κ.ά., και να περιγράφουμε το τοπίο που ξετυλίγεται μπροστά μας. Σ' αυτήν την περίπτωση περιγράφουμε ό,τι μας παρουσιάζεται καθώς κινούμαστε.

Πάντα θα πρέπει να έχουμε υπόψη τούτο, ότι ο αναγνώστης/ακροατής μας δε βλέπει αυτό που είδαμε εμείς. Τα μάτια του, η μύτη του, τα αυτιά του θα είναι μόνο τα λόγια μας. Τα λόγια μας θα διαβάζει/ακούει και από τα λόγια μας θα πρέπει να αισθανθεί ότι αισθανθήκαμε κι εμείς.

Ας δούμε όμως κάποια παραδείγματα περιγραφής παρμένα από το σχολικό βιβλίο της Α' γυμνασίου με το σχετικό σχολιασμό. Με τα μαύρα γράμματα δηλώνονται τα ουσιαστικά, με τα μπλε τα επίθετα και οι μετοχές και με τα κόκκινα τα ρήματα.
Ας γνωρίσουμε τη Σαλαμίνα
Στα νεότερα χρόνια η Σαλαμίνα είναι τόπος παραθερισμού μεγάλου αριθμού κατοίκων της ευρύτερης περιοχής του Πειραιά. Σελήνια, Κακή Βίγλα, Περάνι, Περιστέρια, όλα τοποθετημένα στις ανατολικές ακτές, αποτελούν παραθεριστικούς οικσμούς με μια περίεργη αισθητική. Χαμηλοί λόφοι περιβάλλουν με στοργή ένα τοπίο που δέχτηκε την αυτοσχεδιαστική αρχιτεκτονική παρέμβαση των κατοίκων του. "Χειροποίητα" μικρά σπιτάκια ξεπροβάλλουν άναρχα κτισμένα, εξυπηρετώντας εγωιστικά τις ανάγκες των ενοίκων τους. Απομακρυσμένα το ένα από το άλλο, λες κι επιθυμούν να τραβήξουν την προσοχή του περαστικού, που αναγκαστικά κοντοστέκεται για να σχολιάσει τη συνύπαρξη -σε αρκετά σπίτια- της ελληνικής σημαίας με τη σημαία του Ολυμπιακού! Οι παραλίες, γραφικές, συνομιλούν αδιάκοπα με τις μελαγχολικές σιλουέτες των αγκυροβολημένων καραβιών στο βάθος. Τα καράβια χάνονται απ' το οπτικό πεδίο όσο κατεβαίνουμε νοτιότερα.

Πινακίδες λίγες έως ανύπαρκτες προτρέπουν τον περιηγητή να εμπιστευτεί το ένστικτό του, ακολουθώντας διαδρομές που τον φέρνουν αντιμέτωπο με παλιές γνώριμες κι ωστόσο ξεχασμένες αγγελίες: "Ντομάτα ντόπια, κόβετε μόνοι σας" και πιο κάτω "Πουλάμε κουνέλι ζωντανό, το παίρνετε αμέσως, εδώ"

Η νότια πλευρά του νησιού ανταμείβει και τον πιο απαιτητικό. Το τοπίο γίνεται ξαφνικά άγριο με έντονη και πυκνή βλάστηση. Πλούσιος πευκώνας ξεδιπλώνεται δεξιά κι αριστερά του ασφαλτοστρωμένου δρόμου με αναζωογονητικές μυρωδιές, μελίσσια και τιτιβίσματα. Ο φιδίσιος δρόμος της καθόδου, που οδηγεί στους νότιους παραλιακούς οικισμούς, Κολώνες, Άγ. Δημήτριος, Σατερλί, Κανάκια, συμμετέχει στο κρυφτό που παίζουν οι αχτίδες του ήλιου με τις φυλλωσιές των δέντρων, αφήνοντας μικρά αναπάντεχα ξέφωτα, αγνάντι στο γαλάζιο του ουρανού και της θάλασσας. Οι ήσυχες κυματόβρεχτες ταβερνούλες στις βοτσαλωτές παραλίες προσκαλούν τον κολυμβητή να γευτεί το ψητό χταποδάκι και τα κάθε λογής όστρακα συνοδεία ούζου.

Πολύβουοι, ειδικά το καλοκαίρι, οι παραθεριστικοί οικισμοί, με τον σχεδόν αποκλειστικά ελληνικό τουρισμό, με τα παιδιά να παίζουν στους χωματόδρομους και τους μεγαλύτερους να εκκλησιάζονται τα απογεύματα ή να συζητούν σε πηγαδάκια, δημιουργούν έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα, κράμα νησιού και χωριού.
Σχόλια
Ο συγγραφέας του παραπάνω κειμένου χρησιμοποίησε μια πληθώρα επιθέτων-μετοχών και ρημάτων για να αποδώσει τις λεπτομέρειες του τοπίου. Αν προσέξεις ένα ένα τα ρήματα δε θα βρεις το συνηθισμένο ρήμα βλέπω. Στη θέση του προτίμησε τα ρήματα: ξεπροβάλλουν, κατεβαίνουμε, ανταμείβει, γίνεται, ξεδιπλώνεται δεξιά κι αριστερά, οδηγεί. Διάλεξε κι άλλα ρήματα, εντελώς διαφορετικά, κάποια μάλιστα από αυτά μετατρέπουν το τοπίο σε πρόσωπο, π.χ. περιβάλλουν με στοργή, εξυπηρετώντας εγωιστικά, λες κι επιθυμούν να τραβήξουν, συνομιλούν αδιάκοπα, προτρέπουν τον περιηγητή να εμπιστευτεί το ένστικτό του, προσκαλούν τον κολυμβητή. Με τα ρήματα αυτά το ύφος του κειμένου έγινε πιο ανάλαφρο, πιο γλαφυρό, πιο χαρούμενο. Διαβάζοντάς το σου δημιουργείται η επιθυμία να εμπιστευτείς το ένστικτο του συγγραφέα και να επισκεφτείς τη Σαλαμίνα!

Ας δούμε κι ένα ακόμη κείμενο, πάλι από το σχολικό βιβλίο της Α' γυμνασίου, κάνοντας και τα απαραίτητα σχόλια. Με τα μαύρα γράμματα δηλώνονται τα ουσιαστικά, με τα μπλε τα επίθετα και οι παθητικές μετοχές και με τα κόκκινα τα ρήματα και οι ενεργητικές μετοχές.
Πάνω από τη Mυτιλήνη
Αφήνοντας πίσω μας τις αφροστεφανωμένες ακτές της Xίου, ξαναβρεθήκαμε πάνω από το Αιγαίο, το οποίο στο σημείο αυτό ήταν ονειρωδώς γαλήνιο. Πάνω από την αρυτίδωτη επιφάνειά του, που τη γλαυκότητά* της την ξεθώριαζε ο έντονος ήλιος, σχηματίζονταν εδώ κι εκεί μεγάλες γυαλιστερές πλάκες, σαν να είχε χυθεί λάδι πάνω στα νερά. Ένα βαπόρι, το μόνο που συναντήσαμε σ' όλο μας το ταξίδι, αυλάκωνε μακριά τη γαλήνια θάλασσα. [...]

Τα βουνά της Mυτιλήνης ερχόντουσαν τώρα καταπάνω μας κι ύστερ' από ένα λεπτό βρισκόμαστε πάνω απ' αυτά, αγγίζοντάς τα σχεδόν. Κατάφυτα από ελιές, φάνταζαν τώρα σαν ασημένια μέσα στο φως του ήλιου... Στο βάθος των πτυχώσεών τους τα μάτια μας, μαγεμένα, έβλεπαν να γυαλίζει μια τεράστια πλάκα νερού, που την παίρναμε για λίμνη, γιατί την περιτριγύριζαν βουνά από παντού. Όταν περάσαμε πάνω της, είδαμε πως ήταν ένας κόλπος, ο κόλπος της Γέρας, που η στενή και γραφική του έξοδος, όμοια με λαιμό φιάλης, δεν είχε μεγαλύτερη διάσταση από όση οι όχθες ενός ποταμού. Το θέαμα του κόλπου, με τις κατάφυτες ακρογιαλιές του, που γυάλιζε κάτω μας πάμφωτος και ακίνητος, ήταν αληθινά ονειρώδες - κι ένα από τα ωραιότερα που έχω δει στη ζωή μου.
Σχόλια
Και σ' αυτό το κείμενο ο συγγραφέας του φρόντισε να χρησιμοποιήσει πλήθος επιθέτων/μετοχών και ρημάτων/μετοχών. Διαβάζουμε, λοιπόν, τα επίθετα: αφροστεφανωμένες, μεγάλες γυαλιστερές, ονειρωδώς γαλήνιο, αρυτίδωτη, έντονος, γαλήνια, κατάφυτα, ασημένια, μαγεμένα, τεράστια, στενή και γραφική ή εκφράσεις όπως: όμοια με λαιμό φιάλης και τα ρήματα: αφήνοντας, ξαναβρεθήκαμε, ξεθώριαζε, σχηματίζονταν, σαν να είχε χυθεί, αυλάκωνε, ερχόντουσαν, βρισκόμαστε, αγγίζοντας, φάνταζαν, έβλεπαν να γυαλίζει, παίρναμε, περιτριγύριζαν, περάσαμε. Φυσικά, φρόντισε να αποφύγει τα συνηθισμένα ρήματα σαν το βλέπω, όπως έχουμε ήδη πει.

Συνεχίζουμε μ' ένα ακόμη σχολικό κείμενο, από το τετράδιο εργασιών της Α' γυμνασίου, κάνοντας και τα απαραίτητα σχόλια. Με τα μαύρα γράμματα δηλώνονται τα ουσιαστικά, με τα μπλε τα επίθετα και οι παθητικές μετοχές και με τα κόκκινα τα ρήματα και οι ενεργητικές μετοχές.
Το Άγιον Όρος
Περάσαμε τις απόκρημνες άκρες του Άθω και ακολουθήσαμε γιαλό γιαλό τη νοτιοδυτική του ακτή. Σε λίγο το τοπίο άρχισε πάλι να ημερώνει κάπως. Είδαμε απέξω το αμφιθεατρικό χωριό της σκήτης της Αγίας Άννας, ύστερα τη Νέα Σκήτη και τραβήξαμε για τη μονή Διονυσίου.

Είναι ένα αρχιτεκτονικό σύμπλεγμα που καταπλήσσει μόλις το αντικρίζεις. Πρέπει να φανταστεί κανείς έναν πελώριο βράχο, στημένο στο κύμα, σαν πολλούς άλλους που είδαμε σ' αυτή την περιήγηση. Στην κορυφή του ορθώνεται ένα θεόρατο φρούριο και απάνω από το φρούριο βρίσκονται χτισμένα τα πατώματα των κελιών. Τούτα σχηματίζουν εξώστες στηριγμένους σε δοκάρια και κρεμασμένους απάνω από τη θάλασσα, σε μεγάλο ύψος. Ακόμα πιο ψηλά ξεπετιέται από τα κτίσματα ο πύργος με τις πολεμίστρες. Αποκάτω κοιταγμένο το σύνολο έχει έναν αέρα παραμυθένιο, έτσι καθώς τεντώνεται απέναντι στο ανοιχτό πέλαγος, στο στόμιο μιας ρεματιάς που σκίζει πίσω του το βουνό. Αξίζει να σημειώσω εδώ το ωραίο ποιητικό όνομα της ρεματιάς αυτής: Αεροπόταμος.

Αποβιβαστήκαμε στο λιμανάκι της μονής, ίσια κάτω από τη μεγάλη της μορφή, κι ανεβήκαμε ως την πύλη της από ένα γυριστό πλακόστρωτο μονοπάτι. Είναι μονή πυκνά χτισμένη σε στενό χώρο, με πολλούς ορόφους προς τα απάνω και προς τη θάλασσα. Για τον ξένο είναι λαβύρινθος σωστός. Χάνεται κανείς εύκολα σε σκάλες ατέλειωτες και σε μυστηριώδεις, έρημους διαδρόμους, όπου αναπάντεχα συναντά μικρά παρεκκλήσια, ιστορημένα με τοιχογραφίες του 16ου και του 17ου αιώνα.

Με μεγάλη μαεστρία σ' αυτό το κείμενο ο Γ. Θεοτοκάς παρουσιάζει τη Μονή Διονυσίου του Αγίου Όρους. Η περιγραφή γίνεται καθώς ο παρατηρητής κινείται. Η κίνηση αυτή χωρίζεται σε δύο μέρη. Πιο αναλυτικά:

Στην 1η παράγραφο ο παρατηρητής κινείται με καραβάκι από τη θάλασσα " περάσαμε τις απόκρημνες άκρες του Άθω και και ακολουθήσαμε γιαλό γιαλό τη νοτιοδυτική του ακτή" και πλησιάζει σταδιακά τη μονή " Είδαμε απέξω το αμφιθεατρικό χωριό της σκήτης της Αγίας Άννας, ύστερα τη Νέα Σκήτη και τραβήξαμε για τη μονή Διονυσίου ".

Στη 2η παράγραφο δίνεται η γενική εντύπωση και η περιγραφή του εξωτερικού της μονής, η οποία γίνεται από κάτω προς τα πάνω.

Στην 3η παράγραφο συνεχίζει η κίνηση όπως φαίνεται από τα ρήματα "αποβιβαστήκαμε", "ανεβήκαμε" και ταυτόχρονα γίνεται η περιγραφή του εσωτερικού της μονής.
Σχόλια
Το κείμενο εντάσσεται στις λογοτεχνικές περιγραφές. Οι λέξεις και οι εκφράσεις που μας επιτρέπουν αυτόν τον χαρακτηρισμό είναι:
Σε λίγο το τοπίο άρχισε πάλι να ημερώνει κάπως,
Πρέπει να φανταστεί κανείς έναν πελώριο βράχο, στημένο στο κύμα,
Στην κορυφή του ορθώνεται ένα θεόρατο φρούριο,
ξεπετιέται από τα κτίσματα ο πύργος με τις πολεμίστρες,
Αποκάτω κοιταγμένο το σύνολο έχει έναν αέρα παραμυθένιο,
έτσι καθώς τεντώνεται απέναντι στο ανοιχτό πέλαγος,
στο στόμιο μιας ρεματιάς που σκίζει πίσω του το βουνό,
Αξίζει να σημειώσω εδώ το ωραίο ποιητικό όνομα της ρεματιάς αυτής: Αεροπόταμος

Στον πίνακα που ακολουθεί παρατίθεται ένα βασικό λεξιλόγιο για την περιγραφή τοπίου.

Είναι προφανές ότι το λεξιλόγιο είναι πολύ πενιχρό, αφού η επινοητικότητα του καθένα είναι ανεξάντλητη.

Ελπίζουμε όμως ότι θα είναι μια καλή πρώτη αρχή.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
περιγραφή τοπίου

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ελληνικός πολιτισμός

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
γιάννης παπαθανασίου

# data[].attributes.attachment_link.title
Περιγραφή τοπίου, Ελληνικός Πολιτισμός

# data[].attributes.attachment_link.description
Η περιγραφή τοπίου είναι από τα πιο συνηθισμένα περιγραφικά κείμενα. Τη βρίσκουμε παντού. Στη λογοτεχνία, στις διαφημίσεις, στα ταξιδιωτικά περιοδικά, στον καθημερινό μας λόγο. Αφού, λοιπόν, τη χρησιμοποιούμε καθημερινά, είναι μάλλον από τα σχετικά πιο εύκολα περιγραφικά κείμενα.

# data[].attributes.headline
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΡΟΣΩΠΟΥ

# data[].attributes.subject
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΡΟΣΩΠΟΥ

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
παραγωγή κειμένου

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
επιχειρηματολογία

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
πολυτροπικό κείμενο

# data[].attributes.attachment_link.title
Περιγραφή προσώπου, θεωρία

# data[].attributes.attachment_link.description
Περιγραφές προσώπων βρίσκουμε κυρίως στη Λογοτεχνία. Σ' ένα λογοτεχνικό κείμενο ο συγγραφέας πολλές φορές φροντίζει να μας δώσει αναλυτική περιγραφή του ήρωα. Άλλοτε πάλι δεν τον περιγράφει καθόλου, αφήνοντας σε μας να τον φανταστούμε πώς είναι, κι άλλοτε μας δίνει πολύ λίγα στοιχεία, τα απολύτως απαραίτητα.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Εισαγωγικά

Η περιγραφή είναι ίσως το πιο συνηθισμένο είδος κειμένου· πολύ συχνά, αν όχι καθημερινά, ακούμε ή διαβάζουμε περιγραφικά κείμενα ή τα παράγουμε εμείς οι ίδιοι. Για παράδειγμα θα τύχει να ακούσουμε/διαβάσουμε ή να πούμε για το πώς είναι ένα αντικείμενο (περιγραφή αντικειμένου) ή για κάποιο τοπίο (περιγραφή τοπίου) ή για κάποιο πρόσωπο (περιγραφή προσώπου), ακόμα και για ένα φαινόμενο ή μια κατάσταση κ.τ.λ. Έτσι, με την περιγραφή αναπαριστούμε τον πραγματικό κόσμο ή πλάθουμε με τη δύναμη της φαντασίας έναν άλλο κόσμο.

Τα περιγραφικά κείμενα θα μπορούσαμε να τα κατατάξουμε σε δύο μεγάλες κατηγορίες: α) τα αντικειμενικά και β) τα υποκειμενικά. Στα αντικειμενικά ανήκουν όσα η περιγραφή γίνεται με τέτοιο τρόπο, ώστε να παρουσιάζονται οι λεπτομέρειες του αντικειμένου χωρίς την κρίση αυτού που μιλάει ή που γράφει. Τα συναντάμε κυρίως στις εγκυκλοπαίδειες και γενικότερα στα επιστημονικά βιβλία. Στα υποκειμενικά ανήκουν όσα η περιγραφή γίνεται με τέτοιο τρόπο ώστε να παρουσιάζονται οι λεπτομέρειες του αντικειμένου και ταυτόχρονα να δίνεται η κρίση ή η συναισθηματική φόρτιση αυτού που μιλάει ή γράφει. Τα συναντάμε κατεξοχή στη Λογοτεχνία αλλά και στην καθημερινότητά μας.

Αφού, λοιπόν, ασχολούμαστε τόσο συχνά με περιγραφικά κείμενα, τότε μπορούμε πολύ εύκολα να γράψουμε κι ένα περιγραφικό κείμενο. Εκείνο που θα πρέπει να προσέξουμε είναι ο τρόπος που θα συντάξουμε το κείμενό μας, ακολουθώντας κάποιο σχέδιο και προσέχοντας κάποιες λεπτομέρειες. Για παράδειγμα πώς θα ξεκινήσουμε την περιγραφή ενός τοπίου, πώς θα συνεχίσουμε έτσι ώστε να καταλάβει ο αναγνώστης μας το τοπίο; Με ποια σειρά θα το περιγράψουμε; Γι' αυτά τα ζητήματα θα βρεις απαντήσεις στις επόμενες σελίδες.

Βασικές αρχές περιγραφικού κειμένου

Σε όλα τα είδη περιγραφικών κειμένων θα πρέπει πρώτα να δώσουμε τη γενική εντύπωση. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει πρώτα να πούμε λίγα λόγια για το πώς είναι αυτό που περιγράφουμε, την πρώτη εντύπωση που μας σχηματίζεται βλέποντάς το. Έτσι, αν είναι άνθρωπος, θα πρέπει να πούμε αν είναι ψηλός ή κοντός, χοντρός ή αδύνατος κ.τ.λ. Αν είναι τοπίο, και για παράδειγμα μια ακτή, θα πρέπει να πούμε αν είναι ένας κόλπος, μια εκτεταμένη παραλία κ.τ.λ.

Αφού δώσουμε τη γενική εντύπωση θα χρειαστεί να εστιάσουμε σ' ένα σημείο απ' όπου θα ξεκινήσουμε την περιγραφή μας.

Στη συνέχεια θα πρέπει να ακολουθήσουμε μια διαδρομή, μια πορεία, για να δώσουμε και τις υπόλοιπες λεπτομέρειες. Με άλλα λόγια θα περιγράφουμε από τα αριστερά προς τα δεξιά ή και το αντίθετο, από πάνω προς τα κάτω ή με όποια άλλη διαδρομή φαίνεται πως είναι λογική.

Ακολουθώντας αυτά τα απλά βήματα και προσέχοντας τις επιμέρους λεπτομέρειες, θα έχουμε ένα άριστο περιγραφικό κείμενο.

Το επίθετο και το ρήμα

Στο περιγραφικό κείμενο, εφόσον θα πρέπει να παρουσιάσουμε ένα αντικείμενο και θα πρέπει να πούμε τα χαρακτηριστικά του αναγκαστικά θα χρησιμοποιήσουμε ουσιαστικά και επίθετα (ως επιθετικοί προσδιορισμοί ή κατηγορούμενα). Τα ουσιαστικά μας βοηθούν στο να αναφέρουμε ένα επιμέρους στοιχείο, π.χ. μύτη, μαλλιά, χείλη, ενώ τα επίθετα, για να δώσουμε το ιδιαίτερο γνώρισμα του κάθε στοιχείου. Και τα δύο προφανώς τα συνοδεύουν και οι επιρρηματικοί προσδιορισμοί. Π.χ. πολύ σγουρά μαλλιά, μύτη γαμψή.

Τα ρήματα συνήθως μπαίνουν στον ενεστώτα και στον αόριστο. Μπαίνουν στον ενεστώτα, όταν περιγράφουμε κάτι που βλέπουμε αυτή τη στιγμή, ενώ μπαίνουν στον αόριστο, όταν περιγράφουμε κάτι που είδαμε στο παρελθόν, π.χ. Η μύτη της είναι/ήταν μικρή. Τα πιο συνηθισμένα ρήματα είναι το είναι και το έχει.

Πού βρίσκουμε περιγραφικά κείμενα

Περιγραφικά κείμενα θα βρούμε:

στη λογοτεχνία,

στα ταξιδιωτικά περιοδικά, όταν περιγράφουν κάποια τοποθεσία,

στα περιοδικά ή στα βιβλία τέχνης, π.χ. ζωγραφική, γλυπτική, αρχιτεκτονική κ.τ.λ.,

σε επιστημονικά περιοδικά, π.χ. φυσικής, χημείας, μαθηματικών κ.τ.λ.,

στα σχολικά βιβλία, π.χ. φυσικής, μαθηματικών, ιστορίας κ.τ.λ.

στην εγκυκλοπαίδεια, όταν περιγράφουν κάποιο ζώο, φυτό, αντικείμενο κ.τ.λ.,

στα διαφημιστικά φυλλάδια, όταν περιγράφουν το αντικείμενο που διαφημίζουν.

Γενικά θα μπορούσαμε να πούμε ότι τα περιγραφικά κείμενα βρίσκονται παντού.

Είδη περιγραφικών κειμένων

Τα είδη των περιγραφικών κειμένων είναι πάμπολλα και εξαρτώνται από το αντικείμενο που περιγράφουν, αν αυτό είναι συγκεκριμένο π.χ. άνθρωπος - πρόσωπο, ζώο, φυτό, πτηνό, έργο τέχνης, κτίριο (σπίτι, σχολείο, εκκλησία κ.ά), εσωτερική περιγραφή χώρου (δωμάτιο, κουζίνα κ.ά), αντικείμενο τεχνολογίας (κινητό τηλέφωνο), τοπίο (ακτή, πόλη, πλατεία, πάρκο κ.ά) μνημείο (άγαλμα, μνημείο πεσόντων κ.ά), έπιπλο, ή αφηρημένο, (το δικαστικό σύστημα) αλλά και φαινόμενα ( δελτίο καιρού) ή καταστάσεις ( περιγραφή πειράματος, συνταγή μαγειρικής) κ.τ.λ.

Καθένα από τα παραπάνω αποτελεί και ξεχωριστό είδος περιγραφικού κειμένου που έχει τις δικές του τεχνικές. Με άλλα λόγια άλλες πληροφορίες θα πρέπει να δώσουμε περιγράφοντας ένα κτίριο και άλλες περιγράφοντας ένα ζώο, άλλες μιλώντας για τον καιρό κι άλλες για το δικαστικό σύστημα. Πάντως όλα τα είδη που αναφέρονται σε κάτι συγκεκριμένο στηρίζονται στις βασικές αρχές που αναφέραμε στην αρχή, δηλ. α) γενική εντύπωση, β) εστίαση σ' ένα σημείο, γ) διαδοχική περιγραφή των υπόλοιπων λεπτομερειών ακολουθώντας μια συγκεκριμένη πορεία. Στα περιγραφικά κείμενα που αναφέρονται σε καταστάσεις, για παράδειγμα σε μια συνταγή, ακολουθούμε κυρίως τη χρονική σειρά των πράξεων.

Μπορείς να διαλέξεις είτε από τους παρακάτω δεσμούς είτε από τον κατάλογο στην κορυφή της σελίδας το είδος περιγραφικού κειμένου που σε ενδιαφέρει.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
παραγωγή κειμένου

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ελληνικός πολιτισμός

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
γιάννης παπαθανασίου

# data[].attributes.attachment_link.title
Περιγραφή, εισαγωγή

# data[].attributes.attachment_link.description
Η περιγραφή είναι ίσως το πιο συνηθισμένο είδος κειμένου· πολύ συχνά, αν όχι καθημερινά, ακούμε ή διαβάζουμε περιγραφικά κείμενα ή τα παράγουμε εμείς οι ίδιοι. Για παράδειγμα θα τύχει να ακούσουμε/διαβάσουμε ή να πούμε για το πώς είναι ένα αντικείμενο (περιγραφή αντικειμένου) ή για κάποιο τοπίο (περιγραφή τοπίου) ή για κάποιο πρόσωπο (περιγραφή προσώπου), ακόμα και για ένα φαινόμενο ή μια κατάσταση κ.τ.λ.

# data[].attributes.headline
ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΟΥΣ

# data[].attributes.subject
ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΟΥΣ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής

Γ 1 Eίδη προτάσεων ανάλογα με τα συστατικά τους

1. "Tο κουδούνι τού έκοψε την κουβέντα" (κείμ. 1): H πρόταση αυτή έχει μόνο τα βασικά συστατικά. Mπορείτε να προσθέσετε κι άλλα στοιχεία, άλλες λέξεις δηλαδή που να δίνουν επιπλέον πληροφορίες;

2. "Xωρίς ιδιαίτερα προβλήματα καιρού η σημερινή ημέρα": Bρείτε την πρόταση στο κείμενο 5. * Παρατηρήστε ότι της λείπει ένα βασικό συστατικό. * Mπορείτε να το συμπληρώσετε; * Γιατί ο μετεωρολόγος δεν το περιέλαβε στην πρότασή του;

Oι πρώτες μου γνώσεις για την πρόταση

◗ Πρόταση είναι το μεγαλύτερο σύνολο λέξεων που είναι γραμματικά οργανωμένο.

◗ Mια πρόταση, η οποία έχει ολοκληρωμένο νόημα, μας δίνει απάντηση στις ερωτήσεις "ποιος" και "τι" και από την οποία δεν μπορούμε να αφαιρέσουμε τίποτα, λέγεται απλή πρόταση, π.χ.Η Άννα είδε τον Γιώργο.

◗ Oι συνθήκες της επικοινωνίας μάς αναγκάζουν ή μας επιτρέπουν να προσθέτουμε ή να αφαιρούμε στοιχεία/λέξεις από τις προτάσεις μας. Έτσι:

* H πρόταση από την οποία λείπουν στοιχεία / λέξεις λέγεται ελλειπτική, π.χ. Σήμερα Μαθηματικά, αύριο Χημεία και τέρμα (κείμ. 4)

* H πρόταση που εκτός από τα βασικά έχει κι επιπλέον στοιχεία λέγεται επαυξημένη, π.χ.
Ο Πέτρος βοήθησε πολύ με το χιούμορ του (κείμ. 4)

Kείμενο 6 Oι δυσκολίες της τωρινής ζωής μου

Είμαι μαθητής της Α' Γυμνασίου. Σ' αυτή την τάξη τα μαθήματα είναι περισσότερα και δυσκολότερα απ' ό,τι στο Δημοτικό σχολείο. Ο χρόνος για τη μελέτη πολλαπλασιάστηκε, οι ελεύθερες ώρες μειώθηκαν. Ώρες για παιχνίδι σχεδόν δεν υπάρχουν στο ημερήσιο πρόγραμμά μου.

Στο τέλος της σχολικής ημέρας, ύστερα από εντατική παρακολούθηση και συμμετοχή στα μαθήματα, αρχίζει το μεγάλο μου βάσανο. Αφού γευματίσω, θα ξεκουραστώ λίγο και αμέσως μετά θα αρχίσω το διάβασμα. Τι να πρωτοδιαβάσω όμως; Μαθηματικά, Αρχαία, Ιστορία, Θρησκευτικά;

Μεγάλος μπελάς! Για την Ιστορία έχω να διαβάσω πολλές σελίδες, στα Μαθηματικά να λύσω αρκετές ασκήσεις, στα Αρχαία να γράψω εργασία. Από τη μια πλευρά οι εξισώσεις, από την άλλη ο Οδυσσέας και η Ναυσικά, όλα μαζί πραγματικά με έχουν τρελάνει.

Τι να κάνω όμως; βλέπετε, σήμερα έχουν αυξηθεί οι απαιτήσεις της κοινωνίας, γι' αυτό πρέπει επίσης να μάθω τουλάχιστον δύο ξένες γλώσσες, σε ηλικία που δεν έχω μάθει ακόμη καλά καλά τα ελληνικά. Έτσι, εκτός από τα μαθήματα του σχολείου μου, έχω καθημερινά να διαβάζω αγγλικά και γερμανικά, που είναι επίσης πολύ δύσκολα.

Έπειτα, λοιπόν, από απασχόληση πολλών ωρών και στις ξένες γλώσσες, με το κεφάλι "καζάνι", γυρίζω σπίτι να συνεχίσω τη μελέτη των υπόλοιπων μαθημάτων. Ζαλισμένος διαβάζω όσο ακόμη κρατούν οι δυνάμεις μου.

Η ώρα τώρα είναι 9.00 το βράδυ. Είναι ώρα για φαγητό. Μα επιτέλους, βαρέθηκα πια! Τα μαθήματά μου παρουσιάζουν βέβαια ενδιαφέρον, αλλά έλα που πρέπει να έχω και ελεύθερες ώρες για παιχνίδι και ξεκούραση! Όσο κι αν προσπαθώ όμως να εξοικονομήσω αυτές τις ελεύθερες ώρες, δεν τα καταφέρνω. Ούτε παιχνίδι, ούτε ξεκούραση λοιπόν.

- Τι κατάσταση είναι αυτή; Τι θα γίνει, επιτέλους;
Γ. Κατσίφης, μαθητής Α΄Γυμνασίου
H Φωνή του Πειραματικού Σχολέιου, φυλλάδιο του Βαρβάκειου Πειραματικού Σχολείου,τεύχ. 51, Aπρίλιος 1980

Kείμενο 7 [Ντριν, ντριν, χτύπησε κουδούνι...]

Σ επτέμβριος, η νέα σχολική χρονιά αρχίζει. Πρωινό ξύπνημα, διαβάσματα. 8.00 π.μ. βάρος στον ώμο - τσάντα γεμάτη τετράδια. Κόρνα! "Το λεωφορείο! Τρέχα!" Συνάντηση με παλιούς φίλους και συμμαθητές. Γέλια. Συζητήσεις για διακοπές. Φτάνοντας στο σχολείο, όλοι, μαθητές και δάσκαλοι ή καθηγητές, συγκεντρώνονται στο προαύλιο για τον αγιασμό. Ντριιιν! Χτυπάει κουδούνι. Όλοι, κατά μία τάξη μεγαλύτεροι, τρέχουν στην καινούρια τους αίθουσα. Νέα βιβλία και προγράμματα και ίσως νέος δάσκαλος ή καθηγητές. Νέο σχολικό έτος! Καλή χρονιά!

περ. "Eρευνητές", εφημ. Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 1999

1. Υπογραμμίστε όσο περισσότερες ελλειπτικές προτάσεις μπορείτε στο κείμενο 6. * Στη συνέχεια συμπληρώστε τα στοιχεία που τους λείπουν.

2. "Σεπτέμβριος, η νέα σχολική χρονιά αρχίζει" (κείμ. 7): Aν κάποιος συμπλήρωνε το απόσπασμα αυτό με τα στοιχεία που λείπουν, θα έγραφε: "Ήρθε ο Σεπτέμβριος και η νέα σχολική χρονιά αρχίζει". Γιατί ο συγγραφέας του άρθρου, όμως, προτίμησε την πρώτη εκδοχή; * Ποια από τις δύο εκδοχές ταιριάζει στο υπόλοιπο κείμενο;

3. "Χτυπάει κουδούνι" (κείμ. 7): Η πρόταση είναι απλή, δηλαδή έχει ένα ολοκληρωμένο νόημα και μόνο τα απαραίτητα συστατικά, τους βασικούς όρους. Μπορείτε να της προσθέσετε κι άλλα στοιχεία κι άλλους όρους και να τη μετατρέψετε σε πρόταση επαυξημένη;

Γ 2 Eίδη προτάσεων, σημασίες τους και σημεία στίξης

1. "Eφέτος έχει έρθει... καθηγητές και μαθητές" (κείμ. 1): Bρείτε σε αυτά τα λόγια του Γιώργου τις πληροφορίες που δίνει στην Άννα.

2. "Kατάλαβες τι είπε... Kαθόμαστε μαζί;": Αναζητήστε το απόσπασμα στο κείμενο 1. * Mε ποιες προτάσεις οι δύο συμμαθήτριες ζητούν πληροφορίες η μία από την άλλη;

3. Bρείτε στα λόγια του γυμνασιάρχη (κείμ. 1) τις προτάσεις που χρησιμοποιεί για να ζητήσει από τους μαθητές να κάνουν κάτι.

4. Ποιες προτάσεις στα κείμενα 6 και 7 εκφράζουν κάποιο έντονο συναίσθημα και έχουν θαυμαστικό στο τέλος;

Mαθαίνω για τις προτάσεις και τη σημασία τους

◗ Oι προτάσεις που χρησιμοποιούμε συνήθως για να δώσουμε μια πληροφορία λέγονται αποφαντικές,
π.χ.Το μάθημα αρχίζει στις 8:00. Σε αυτές τις προτάσεις, όταν γράφουμε, βάζουμε τελεία.

◗ Oι προτάσεις που χρησιμοποιούμε συνήθως για να ζητήσουμε μια πληροφορία λέγονται ερωτηματικές, π.χ. Τι ώρα αρχίζει το μάθημα; Σε αυτές τις προτάσεις, όταν γράφουμε, βάζουμε ερωτηματικό.

◗ Oι προτάσεις που χρησιμοποιούμε συνήθως για να ζητήσουμε από κάποιον να κάνει κάτι ή να τον παρακαλέσουμε για κάτι λέγονται προστακτικές, π.χ. Μπείτε στην τάξη. Σε αυτές τις προτάσεις, όταν γράφουμε, βάζουμε τελεία ή θαυμαστικό.

◗ Oι προτάσεις που εκφράζουν ένα έντονο συναίσθημα λέγονται επιφωνηματικές, π.χ. Τι ωραία μέρα!
Σε αυτές τις προτάσεις, όταν γράφουμε, βάζουμε θαυμαστικό.

1. Δείτε στο κείμενο 2 την παράγραφο με τίτλο "H επανάσταση του αλφάβητου": Oι προτάσεις που περιέχει είναι αποφαντικές, ερωτηματικές, προστακτικές ή επιφωνηματικές; * Γιατί;

2. Στο κείμενο 3 δίνονται αποσπάσματα από άσκηση Mαθηματικών. * Bρείτε την προστακτική πρόταση που περιέχεται σε αυτή.

3. Διαβάστε το κείμενο 4 και βρείτε μία πρόταση αποφαντική, μία ερωτηματική, μία προστακτική και μία επιφωνηματική.

◗ Mπορούμε να χρησιμοποιήσουμε διαφορετικά είδη προτάσεων (π.χ. αποφαντική, ερωτηματική, προστακτική, επιφωνηματική) για να πετύχουμε τον σκοπό μας στην επικοινωνία. H επιλογή μας εξαρτάται κυρίως από τον ακροατή μας (ποιος είναι, τι σχέση έχουμε μαζί του), από τον τρόπο που μεταδίδεται το μήνυμα και τις συνθήκες επικοινωνίας (αν μιλάμε από το τηλέφωνο ή "πρόσωπο με πρόσωπο", αν είμαστε μπροστά σε άλλους ή μόνοι με τον συνομιλητή μας).

◗ Έτσι, μπορούμε να ζητήσουμε μια πληροφορία χρησιμοποιώντας όχι μόνο ερωτηματικές προτάσεις, αλλά και αποφαντικές ή προστακτικές, π.χ.

* Θα ήθελα να μου πεί κάποιος τις ώρες των μαθημάτων.

* Πες μου τις ώρες των μαθημάτων.

* Ποιες είναι οι ώρες των μαθημάτων;

1. Μετατρέψτε τις ερωτηματικές προτάσεις του κειμένου 6 σε αποφαντικές που να έχουν την ίδια σημασία. * Πότε το κείμενο είναι πιο ζωντανό και άμεσο;

2. "Tι θες σε τούτο το προαύλιο;... Πάμε" (κείμ. 1): Μετατρέψτε τις ερωτηματικές προτάσεις σε αποφαντικές και προστακτικές με την ίδια σημασία. * Γιατί ο Γιώργος προτίμησε τις ερωτηματικές;

3. Στην πρώτη παράγραφο του κειμένου 6 βρείτε προτάσεις που δεν περιέχουν άρνηση και μία που περιέχει. * Στη συνέχεια ξαναγράψτε το απόσπασμα, προσθέτοντας άρνηση στις προτάσεις που δεν έχουν και αφαιρώντας την άρνηση από την πρόταση που περιέχει.

◗ Oι προτάσεις που δεν έχουν άρνηση λέγονται καταφατικές.

◗ Oι προτάσεις που περιέχουν άρνηση [ δε(ν), μη(ν)] λέγονται αρνητικές.

1. "Eίναι μαθητής της A' Γυμνασίου": Tι σημείο στίξης θα βάζατε στο τέλος της πρότασης; * Mπορείτε να διαβάσετε την ίδια πρόταση με τρεις διαφορετικούς τρόπους, ώστε στην πρώτη περίπτωση να δίνει μια πληροφορία, στην άλλη να ζητάει μια πληροφορία και στην τρίτη να εκφράζει ένα συναίσθημα;

2. Βρείτε μια πρόταση από τα κείμενα 1 ως 7. Διαβάστε τη με τρεις διαφορετικούς τρόπους. * Σημειώστε τι εκφράζει κάθε φορά και βάλτε το ανάλογο σημείο στίξης.

3. Στο κείμενο 6 υπάρχουν αρκετά ερωτηματικά και θαυμαστικά. * Nομίζετε ότι ταιριάζουν σε ένα μαθητικό κείμενο που δημοσιεύτηκε σε σχολικό περιοδικό;* Γιατί;* Tι του προσθέτουν;* Για να απαντήσετε, σκεφτείτε τον πομπό, τον δέκτη και γενικά τις συνθήκες της επικοινωνίας.

Συμπεραίνω για τις προτάσεις

◗ H ίδια ακριβώς πρόταση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να δηλώσουμε ή να ρωτήσουμε κάτι, για να εκφράσουμε απορία, θαυμασμό, έκπληξη κτλ., π.χ.

* Άρχισε το σχολείο.

* Άρχισε το σχολείο;

* Άρχισε το σχολείο!

# data[].attributes.attachment_link.title
Νεοελληνική Γλώσσα (Α Γυμνασίου): 1η Ενότητα - Είδη Προτάσεων

# data[].attributes.attachment_link.description
Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής Γ 1 Eίδη προτάσεων ανάλογα με τα συστατικά τους "Tο κουδούνι τού έκοψε την κουβέντα" (κείμ. 1): H πρόταση αυτή έχει μόνο τα βασικά συστατικά. Mπορείτε να προσθέσετε κι άλλα στοιχεία, άλλες λέξεις δηλαδή που να δίνουν επιπλέον πληροφορίες; "Xωρίς ιδιαίτερα προβλήματα καιρού η σημερινή ημέρα": Bρείτε την πρόταση στο κείμενο 5.

# data[].attributes.headline
5η άσκηση για την ΠΑΡΑΓΡΑΦΟ

# data[].attributes.subject
5η άσκηση για την ΠΑΡΑΓΡΑΦΟ

# data[].attributes.headline
4η άσκηση για την ΠΑΡΑΓΡΑΦΟ

# data[].attributes.subject
4η άσκηση για την ΠΑΡΑΓΡΑΦΟ

# data[].attributes.headline
3η άσκηση για την ΠΑΡΑΓΡΑΦΟ

# data[].attributes.subject
3η άσκηση για την ΠΑΡΑΓΡΑΦΟ

# data[].attributes.headline
2η άσκηση για την ΠΑΡΑΓΡΑΦΟ

# data[].attributes.subject
2η άσκηση για την ΠΑΡΑΓΡΑΦΟ

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to Giannis Papathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
2η άσκηση για την παράγραφο και τα μέρη της.

# data[].attributes.attachment_link.description
2η άσκηση για την παράγραφο και τα μέρη της.

# data[].attributes.headline
1η άσκηση για την ΠΑΡΑΓΡΑΦΟ

# data[].attributes.subject
1η άσκηση για την ΠΑΡΑΓΡΑΦΟ

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to Giannis Papathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
1η άσκηση για την παράγραφο και τα μέρη της.

# data[].attributes.attachment_link.description
1η άσκηση για την παράγραφο και τα μέρη της.

# data[].attributes.headline
1. ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ

# data[].attributes.subject
1. ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Μπορεί να δεις κι ένα διαδραστικό βίντεο της Κωνσταντίνας Σάιτ πατώντας εδώ.

Η παράγραφος είναι ένα ενιαίο κείμενο, με αρχή, ανάπτυξη και τέλος.

Αποτελεί μια ξεχωριστή ενότητα, με ένα δικό της νόημα, γιατί αναπτύσσεται μέσα σε αυτή μία ιδέα ή μία άποψη ή, τέλος, κάποια πλευρά ενός θέματος.

Έχει εξωτερικό γνώρισμα κάποιο περιθώριο στην πρώτη σειρά. Δηλαδή, για να ξεχωρίζει μια παράγραφος από την άλλη αφήνουμε περιθώριο στην αρχή της πρώτης σειράς, με άλλα λόγια ξεκινάμε λίγο πιο μέσα.

Αποτελείται από:

α. τη θεματική πρόταση ή περίοδο. Είναι προτιμότερο να την ονομάζουμε Θεματική Περίοδο (ΘΠ), γιατί μια περίοδος περιλαμβάνει περισσότερες προτάσεις.

β. την ανάπτυξη ή σχόλια ή λεπτομέρειες

γ. την κατακλείδα

● Η θεματική περίοδος (ΘΠ) εκφράζει την κύρια ιδέα της παραγράφου. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι αποτελεί κάτι σαν επικεφαλίδα ή σαν πλαγιότιτλο. Η θέση της θεματικής περιόδου βρίσκεται στην αρχή της παραγράφου, χωρίς αυτό να είναι απαραίτητο. Μπορεί να βρίσκεται και στη μέση ή ακόμη ακόμη και στο τέλος.

● Η ανάπτυξη ή σχόλια ή λεπτομέρειες είναι οι βασικές προτάσεις που αναπτύσσουν τη βασική ιδέα της θεματικής περιόδου.

● Η κατακλείδα αποτελεί το συμπέρασμα όσων γράφτηκαν στην παράγραφο. Δεν είναι απαραίτητο κάθε παράγραφος να έχει κατακλείδα.

Συνδετικές λέξεις και φράσεις

Στο εσωτερικό της παραγράφου φροντίζουμε ο λόγος μας να κυλάει φυσιολογικά από τη μια λέξη στην άλλη, από τη μια πρόταση στην άλλη, ώστε να μη δημιουργούνται κενά και χάσματα. Στη σύνδεση των προτάσεων χρησιμοποιούμε διάφορες λέξεις που τις ονομάζουμε συνδετικές ή διαρθρωτικές. Οι λέξεις αυτές μπορούν να δηλώνουν:

α. χρόνο π.χ. ύστερα, έπειτα, αργότερα, μετά, πριν, όταν, αφού, αφότου, μετά από λίγο, ύστερα από λίγο, ταυτόχρονα, μετά από κάποια καθυστέρηση, από τότε που... κ.λπ.

β. επεξήγηση π.χ. δηλαδή, με άλλα λόγια, για να το πούμε αλλιώς, αυτό σημαίνει ότι...,

γ. συμπέρασμα π.χ. ώστε, επομένως, συμπερασματικά, άρα, λοιπόν, με αποτέλεσμα, συνεπώς, έτσι...

δ. αιτία π.χ. γι' αυτό, επειδή, εφόσον, μια και, γιατί...

ε. παράδειγμα π.χ. για παράδειγμα, λόγου χάρη, παραδείγματος χάρη, με το εξής παράδειγμα...

στ. αντίθεση π.χ. όμως, μολονότι, εντούτοις, άλλωστε, ενώ, ωστόσο, σ' αντίθεση, αντιθέτως, αν και, αλλά, εξάλλου, σ' αντίθετη περίπτωση, εντελώς διαφορετικό...

ζ. τόπο π.χ. εδώ, εκεί, πάνω, κάτω, λίγο πιο πέρα, από την άλλη μεριά ...

η. πρόσθεση ή έμφαση π.χ. πρώτον, δεύτερον, ακόμη, πράγματι, επιπροσθέτως ...
Για τη σύνδεση των παραγράφων
● Παράλληλα, επίσης, ακόμη, ταυτόχρονα, συνάμα, συγχρόνως, ταυτοχρόνως

● Εκτός βέβαια από το (προηγούμενο) σημαντικό είναι και το,

● Εξίσου σημαντικό (ή σπουδαίο, ουσιώδες) με το (προηγούμενο) είναι και το...

● Φυσικά δε θα πρέπει να αγνοήσουμε, να παραμελήσουμε, να αδιαφορήσουμε, να αντιπαρέλθουμε, να παραβλέψουμε, να μην αναφέρουμε, να μη δείξουμε ενδιαφέρον, να μην ενδιαφερθούμε, να μην επισημάνουμε...ως...

● Σ' αυτό το σημείο θα πρέπει να τονιστεί, αναφερθεί, επισημανθεί...και

● Συμπληρώνοντας τα παραπάνω θα πρέπει να αναφερθεί, να τονιστεί, να επισημανθεί, να σημειωθεί, να γίνει γνωστό ή φανερό

● Τέλος, τελειώνοντας θα πρέπει να αναφέρουμε, να επισημάνουμε, να σημειώσουμε, να παραθέσουμε, να γνωστοποιήσουμε, να πληροφορήσουμε, να εξετάσουμε, να σχολιάσουμε

Όλα αυτά ας τα δούμε σε ένα παράδειγμα.

Έστω ότι πρέπει να γράψεις σε μια παράγραφο για το πώς πέρασες το Σαββατοκύριακο.

Η πρώτη ενέργεια που πρέπει να κάνεις είναι να σκεφτείς πώς πέρασες το Σαββατοκύριακο. Όλα αυτά που θα σκεφτείς πρέπει να τα σημειώσεις κάπου με ελάχιστα λόγια. π.χ. Σάβ. σινεμά, Κυρ. πρωί βόλτα, Κυρ. βράδυ διάβασμα. Εννοείται πως μπορείς να προσθέσεις ό,τι θέλεις.

Αυτά όλα που βρήκες είναι οι λεπτομέρειες της παραγράφου.

Τώρα χρειάζεται μια θεματική περίοδος π.χ. "Αυτό το Σαββατοκύριακο ίσως να ήταν ένα από τα καλύτερα της φετινής χρονιάς." Στη συνέχεια γράφεις όσα είχες βρει προηγουμένως. Φροντίζεις να χρησιμοποιείς ανάμεσα στις προτάσεις κάποιες από τις συνδετικές λέξεις, αποφεύγοντας τις επαναλήψεις. Στο τέλος γράφεις κι ένα συμπέρασμα (την κατακλείδα).

Η παράγραφος θα μπορούσε να είναι κάπως έτσι:

Αυτό το Σαββατοκύριακο ίσως να ήταν ένα από τα καλύτερα της φετινής χρονιάς. Από την Παρασκευή είχα συνεννοηθεί με κάποιους συμμαθητές μου να πάμε στο σινεμά. Έτσι, το Σάββατο το απόγευμα συναντηθήκαμε όλοι στο συνηθισμένο σημείο που δίνουμε ραντεβού και πήγαμε στον κινηματογράφο. Στη διαδρομή κάναμε φυσικά τα αστεία μας, πειράζαμε ο ένας τον άλλο, πήραμε και διάφορα ψώνια, ώσπου τελικά φτάσαμε. Κόψαμε τα εισιτήρια, μπήκαμε στην αίθουσα και διαλέξαμε τις καλύτερες θέσεις. Η ταινία ήταν υπέροχη, όπως το περιμέναμε. Το πρωί της Κυριακής ήταν ακόμη καλύτερο. Οι γονείς μου είχαν οργανώσει μια εκδρομή, για την οποία δε μας είχαν πει τίποτα. Έτσι, μας ξύπνησαν πρωί πρωί και τρώγοντας πρωινό μας ανακοίνωσαν ότι θα πάμε εκδρομή, χωρίς όμως να μας πουν πού θα πάμε. Μπήκαμε στο αυτοκίνητο και μετά από λίγη ώρα φτάσαμε στο μεγάλο λούνα παρκ. Εγώ και ο αδερφός μου πετάξαμε από τη χαρά μας. Ένα ολόκληρο πρωινό το περάσαμε παίζοντας στα παιχνίδια. Κανένα δεν αφήσαμε που να μην το επισκεφτούμε. Το μεσημέρι έφτασε και αφού φάγαμε ένα καταπληκτικό χάμπουργκερ γυρίσαμε σπίτι. Εννοείται ότι από την κούραση με πήρε ο ύπνος στο αυτοκίνητο. Σαν να μην έφταναν όλα αυτά το απόγευμα ήρθε απρόσμενα ο αγαπημένος μου ξάδερφος. Ό,τι παιχνίδι είχαμε στο σπίτι το παίξαμε. Με όλα αυτά πώς να μην είναι το Σαββατοκύριακο αυτό το καλύτερο της χρονιάς!

Επειδή στην παραπάνω παράγραφο αφηγούμαστε κάποιο γεγονός που έγινε, φροντίσαμε να βάλουμε τα γεγονότα στη σωστή χρονική σειρά. Έτσι, πρώτα είπαμε όσα έγιναν το Σάββατο το απόγευμα, μετά όσα έγιναν το πρωί της Κυριακής, το μεσημέρι και τέλος όσα έγιναν το απόγευμα της Κυριακής.

Όπως βλέπεις δεν είναι και τόσο δύσκολο. Το μόνο που χρειάζεται είναι οργάνωση. Αυτό κάνουν όλοι όσοι γράφουν. Γιατί να μην το κάνεις κι εσύ;

Ας δούμε δύο ακόμη παραδείγματα:

1 ο παράδειγμα: Το θέμα της παραγράφου είναι ο ελεύθερος χρόνος των μαθητών.

Για Θ.Π. θα βάλουμε την πρόταση: Οι περισσότεροι μαθητές στο Γυμνάσιο έχουν πολύ λίγο ελεύθερο χρόνο. Στη συνέχεια θα προσθέσουμε τις λεπτομέρειες και η παράγραφος θα γίνει κάπως έτσι:

Οι περισσότεροι μαθητές στο Γυμνάσιο έχουν πολύ λίγο ελεύθερο χρόνο. Ξυπνούν κάθε μέρα περίπου στις 7.30 και ως τις 8.15 το αργότερο πρέπει να βρίσκονται στο σχολείο. Εκεί παρακολουθούν μαθήματα ως τις δύο το μεσημέρι. Μετά πηγαίνουν στο σπίτι τους, τρώνε μεσημεριανό και ξεκουράζονται για λίγο. Η ώρα είναι ήδη τρεις. Θα ξεκινήσουν την προετοιμασία για τα μαθήματα της επόμενης ημέρας και το πολύ μετά από μια ή δυο ώρες θα πρέπει να διακόψουν, γιατί άλλος θα πρέπει να πάει στο Φροντιστήριο Ξένων Γλωσσών, άλλος για προπόνηση σε κάποιο άθλημα κι άλλος θα έχει Ωδείο ή χορό. Θα επιστρέψουν σπίτι τους και θα συνεχίσουν με τα μαθήματα του σχολείου και φυσικά με τα μαθήματα του Φροντιστηρίου. Η ώρα έχει πάει περίπου εννιά ή δέκα. Κάποια στιγμή θα πρέπει να φάνε και βραδινό, να πλυθούνε και φυσικά να κοιμηθούνε, για να ξυπνήσουν την επόμενη μέρα και να συνεχίσουν τα ίδια από την αρχή. Τελικά, δεν έμεινε σχεδόν καθόλου ελεύθερος χρόνος. Ίσως κάποιοι να τα καταφέρουν το Σαββατοκύριακο να ξεκλέψουν κανένα δίωρο, για να πάνε σε κάποιο φίλο ή σινεμά ή έστω κανένα πάρτι. Τελικά, ο ελεύθερος χρόνος με αυτά τα εξαντλητικά ωράρια και τις τόσες πολλές ασχολίες είναι κάτι άγνωστο για τους μαθητές.

Σ' αυτήν την παράγραφο ακολουθήσαμε και πάλι τη χρονική σειρά βάζοντας λέξεις που δηλώνουν χρόνο: δύο, τρεις, εννιά ή δέκα, βραδινό

2 ο παράδειγμα: Το θέμα της παραγράφου είναι: Τα φτωχά παιδιά της τάξης μου.

Για Θ.Π. θα βάλουμε την πρόταση: Πολλά από τα παιδιά της τάξης μου είναι φτωχά. Στη συνέχεια θα προσθέσουμε τις λεπτομέρειες και η παράγραφος θα γίνει κάπως έτσι:

Πολλά από τα παιδιά της τάξης μου είναι φτωχά. Όταν ξεκίνησαν τα μαθήματα, ο καιρός ακόμη ήταν καλός κι οι περισσότεροι φορούσαμε ένα μπλουζάκι κι ένα παντελόνι. Κανένας μας δεν καταλάβαινε την οικονομική κατάσταση του άλλου. Όσο όμως περνούσε ο καιρός κι άρχισαν να έρχονται τα πρώτα κρύα, τότε κάποια παιδιά εξακολουθούσαν να έρχονται με το απλό καλοκαιρινό μπλουζάκι. Τότε δεν είχα δώσει ιδιαίτερη σημασία, γιατί νόμιζα πως ήθελαν να παραστήσουν πως δεν κρυώνουν. Όταν, αργότερα, συζητούσαμε για το ταμείο της τάξης, ενώ μερικοί προτείναμε να δίνουμε από ένα ευρώ την εβδομάδα, κάποια παιδιά επέ-μεναν στο μισό ευρώ. Και πάλι δεν έδωσα ιδιαίτερη σημασία· μάλιστα πίστευα πως ήταν τσιγκούνηδες. Τα πράγματα, όμως, ξεκαθάρισαν με τα λεφτά για την ημερήσια εκδρομή, που θα πηγαίναμε στο τέλος της χρονιάς. Κάποιοι έφεραν αμέσως τα πέντε ευρώ που μας ζήτησε η καθηγήτρια. Κάποιοι άλλοι όμως, δεν τα έφερναν, κι όταν η καθηγήτρια τους ρώτησε γιατί καθυστερούσαν, έφερναν διάφορες δικαιολογίες. Η καθηγήτριά μας όμως το κατάλαβε και φρόντισε να τους στείλει να πάνε έξω, δήθεν σε μια δουλειά και ζήτησε από μας, να βάλουμε όλοι από δύο ευρώ παραπάνω για να έρθουν στην εκδρομή κι οι συμμαθητές μας. Τότε κατάλαβα ότι ορισμένα παιδιά στην τάξη μου είναι φτωχά.

Και σ' αυτήν την παράγραφο η ανάπτυξη έγινε με βάση τον χρόνο. Γι' αυτό χρησιμοποιήθηκαν οι φράσεις: Όταν ξεκίνησαν τα μαθήματα, Όσο όμως περνούσε ο καιρός, Όταν αργότερα, στο τέλος της χρονιάς.

Περισσότερα παραδείγματα

Σαν βράδιασε ολότελα, το παιχνίδι συγκεντρώθηκε στη μεγάλη πλατεία και εκεί αναμετρήθηκαν για τελευταία φορά όσοι είχαν απομείνει χωρίς να χτυπηθούν στη ράχη. Ο Παύλος Πρώιος αποφάσισε τότε να κάμει μια μεγάλη επέλαση και να τελειώσει τον πόλεμο. Ανέβηκε πρώτα στην εξέδρα και επιθεώρησε το πεδίο της μάχης. Ο Λεωνής, κατάκοπος, δεν τον ακολουθούσε πια, αλλά είχε σωριαστεί καταγής και τον κοίταζε από μακριά. Ύστερα, ο Παύλος Πρώιος όρμησε διασχίζοντας την πλατεία μοναχός του, κόκκινος, αστραφτερός, με τα μαλλιά στον άνεμο. Έτρεχε με κάποιο μεγαλείο, με τον κορμό ίσιο και το μέτωπο ψηλά. Ένιωθες πως δεν ήτανε δυνατό να του αντισταθεί κανείς. Όλοι κατάλαβαν εκείνη τη στιγμή πως αυτό ήτανε το τέλος του παιχνιδιού.

Λεωνής, Γιώργου Θεοτοκά

Βιβλίο ιστορίας Α' Γυμνασίου

Βιβλίο ιστορίας Α' Γυμνασίου

Από γραπτό μαθήτριας

Από γραπτό μαθήτριας

Από γραπτό μαθήτριας

Ας κάνουμε μια μικρή επανάληψη.
Κάθε παράγραφος ξεκινάει λίγο πιο μέσα. Αποτελείται από μια ξεκάθαρη Θ.Π. στο τέλος της οποίας βάζουμε τελεία. Ακολουθούν τα σχόλια και στο τέλος ίσως να υπάρχει και η κατακλείδα.

Ευκαιρία για μερικές ασκήσεις για τα μέρη της παραγράφου:

άσκηση για τη δομή της παραγράφου © Γεωργία Μουντράκη

Τρόποι ανάπτυξης παραγράφου

Μια παράγραφος μπορεί να αναπτύσσεται με διαφορετικό τρόπο κάθε φορά. Ο τρόπος που θα αναπτύξουμε μια παράγραφο εξαρτάται από το περιεχόμενό της, με άλλα λόγια από το τι θέλουμε να πούμε. Αλλιώς θα στήσουμε μια παράγραφο όταν περιγράφουμε ένα αντικείμενο, αλλιώς θα τη στήσουμε όταν αφηγούμαστε ένα γεγονός κι αλλιώς όταν λέμε τους λόγους για τους οποίους μας αρέσει (ή δε μας αρέσει) κάτι.

Οι συνηθέστεροι τρόποι για την ανάπτυξη μιας παραγράφου είναι οι εξής:

1. ο ορισμός

2. η διαίρεση

3. η αιτιολόγηση

4. η επεξήγηση

5. η καταγραφή των λεπτομερειών

6. το παράδειγμα

7. η σύγκριση και αντίθεση

8. η αναλογία

Μπορείς να δεις κι ένα διαδραστικό βίντεο της Κωνσταντίνας Σάιτ πατώντας εδώ.

Η παράγραφος που αναπτύσσεται με ορισμό πρέπει να απαντά στην υποτιθέμενη ερώτηση "τι εννοείτε με αυτό;" "τι είναι αυτό;". Φυσικά για να γίνει πιο σαφής η παράγραφος, πρέπει να διασαφηνιστεί πιο πέρα, ακολουθώντας άλλους τρόπους, χρησιμοποιώντας λεπτομέρειες, παραδείγματα, σύγκριση και αντίθεση κ.τ.λ.

Παράδειγμα:

Κατανάλωση είναι η χρήση αγαθών ή υπηρεσιών για την ικανοποίηση των αναγκών μας. Βέβαια με τον όρο ανάγκες δεν εννοούμε μόνο τη λήψη τροφής ή το κάψιμο των ξύλων· είναι και το ντύσιμό μας, η κίνηση των μηχανών, η μετάβαση στο σχολείο, η κόμμωσή μας, η επίσκεψη του γιατρού, το ταξίδι με αυτοκίνητο ή αεροπλάνο.

Ο πιο εύκολος τρόπος για να βρούμε τον ορισμό μιας έννοιας είναι να καταφύγουμε σε ένα λεξικό. Αν όμως αυτό δεν είναι πρόσφορο, μπορούμε να βρούμε μόνοι μας τον ορισμό ακολουθώντας κάποια βήματα.

α. Η έννοια της οποίας πρέπει να βρούμε τον ορισμό, ονομάζεται οριστέα έννοια.

β. Πρώτα θα πρέπει να εντάξουμε την οριστέα έννοια σε μια μεγαλύτερη κατηγορία (γένη).

γ. Στο τέλος να βρούμε τη διαφορά από όλα τα παρόμοια (ειδοποιός διαφορά).

1 ο παράδειγμα:

α. Έστω ότι θέλουμε να βρούμε την έννοια της λέξης θρανίο (οριστέα έννοια), άρα θα πούμε: θρανίο είναι

β. Εντάσσουμε την οριστέα έννοια σε μια μεγαλύτερη κατηγορία (γένη), άρα θα πούμε: το έπιπλο

γ. Βρίσκουμε τη διαφορά από όλα τα παρόμοια έπιπλα: που χρησιμοποιείται από τους μαθητές για να κάθονται κατά την ώρα του μαθήματος, να ακουμπούν τα βιβλία τους και να γράφουν τα μαθήματά τους.

2 ο παράδειγμα:

α. Έστω ότι θέλουμε να βρούμε την έννοια της λέξης βιβλιοθήκη (οριστέα έννοια), άρα θα πούμε: βιβλιοθήκη είναι

β. Εντάσσουμε την οριστέα έννοια σε μια μεγαλύτερη κατηγορία (γένη), άρα θα πούμε: το έπιπλο

γ. Βρίσκουμε τη διαφορά από όλα τα παρόμοια έπιπλα: όπου τοποθετούνται και φυλάγονται βιβλία.

3 ο παράδειγμα:

α. Έστω ότι θέλουμε να βρούμε την έννοια της λέξης εκτυπωτής (οριστέα έννοια), άρα θα πούμε: εκτυπωτής είναι

β. Εντάσσουμε την οριστέα έννοια σε μια μεγαλύτερη κατηγορία (γένη), άρα θα πούμε: το ηλεκτρονικό μηχάνημα

γ. Βρίσκουμε τη διαφορά από όλα τα παρόμοια ηλεκτρονικά μηχανήματα: το οποίο τυπώνει σε χαρτί ένα αρχείο ηλεκτρονικού υπολογιστή.

4 ο παράδειγμα:

α. Έστω ότι θέλουμε να βρούμε την έννοια της λέξης φιλία (οριστέα έννοια), άρα θα πούμε: φιλία είναι

β. Εντάσσουμε την οριστέα έννοια σε μια μεγαλύτερη κατηγορία (γένη), άρα θα πούμε: η στενή κοινωνική σχέση

γ. Βρίσκουμε τη διαφορά από όλες τις παρόμοιες κοινωνικές σχέσεις: που αναπτύσσεται ανάμεσα σε δύο ή περισσότερα άτομα και που βασίζεται στην αμοιβαία αγάπη, τη συμπάθεια και την εκτίμηση.

5 ο παράδειγμα:

α. Έστω ότι θέλουμε να βρούμε την έννοια της λέξης βιολογία (οριστέα έννοια), άρα θα πούμε: βιολογία είναι

β. Εντάσσουμε την οριστέα έννοια σε μια μεγαλύτερη κατηγορία (γένη), άρα θα πούμε: η επιστήμη

γ. Βρίσκουμε τη διαφορά από όλες τις επιστήμες: που ασχολείται με τα φαινόμενα της ζωής και τους νόμους που διέπουν τη λειτουργία των ζώντων οργανισμών.

Η παράγραφος που αναπτύσσεται με διαίρεση αναφέρεται στο πλάτος μιας έννοιας. Πιο απλά: μια έννοια (π.χ. άνθρωπος) μπορεί να περιλαμβάνει διάφορα είδη, δηλαδή έχει πλάτος. Θα μπορούσαμε να διαιρέσουμε την έννοια με κάποιο κριτήριο. Αν διαιρέσουμε την έννοια άνθρωπος με το κριτήριο του χρώματος, τότε θα μιλήσουμε για: λευκούς, μαύρους, κίτρινους, ερυθρόδερμους. Χρησιμοποιώντας ως κριτήριο το θρήσκευμα θα διαιρέσουμε την έννοια άνθρωπος σε: χριστιανούς, μωαμεθανούς, βουδιστές. Εκείνο που πρέπει να προσέχουμε στη διαίρεση είναι να χρησιμοποιούμε ένα μόνο κριτήριο, ή μία διαιρετική βάση, όπως λέγεται επιστημονικά.

Παράδειγμα:

Παράδειγμα:
Παράδειγμα
Πηγή σχολικό βιβλίο Β' Γυμνασίου, περ. Αθηνόραμα, 2004

Είναι η μέθοδος η οποία αιτιολογεί μια θέση. Με άλλα λόγια, η θεματική περίοδος είναι μια πρόταση κρίσης που χρειάζεται να αποδειχτεί η ισχύς της. Στην ανάπτυξη - σχόλια αναφέρουμε τις προτάσεις εκείνες που αποδεικνύουν την άποψη που διατυπώθηκε στη Θ.Π.

Παράδειγμα.
Παράδειγμα
Σχετικές λέξεις: γι' αυτό, επειδή, εφόσον, μια και, γιατί... ένας λόγος που συμβαίνει αυτό, ένας παράγοντας..., η αιτία...,

Συχνά η ανάπτυξη μιας παραγράφου γίνεται με επεξηγηματικό τρόπο. Αυτό σημαίνει πως στη θεματική περίοδο τίθεται ένα γενικότερο ζήτημα, το οποίο στη συνέχεια, αποσαφηνίζεται με περισσότερες ή λιγότερες λεπτομέρειες. Η έννοια που πρέπει να αποσαφηνιστεί μπορεί να δηλώνεται με ολόκληρη τη θεματική περίοδο ή ακόμα και με μια λέξη της.

Παράδειγμα:

(Γρ. Ξενόπουλος, Αθηναϊκές επιστολές.)

Παράδειγμα:

Βοηθητικό λεξιλόγιο: δηλαδή, με άλλα λόγια, για να το πούμε αλλιώς, αυτό σημαίνει ότι...,

Ένας άλλος τρόπος ανάπτυξης μιας παραγράφου είναι με την παράθεση λεπτομερειών. Ως μέθοδος μοιάζει με την "επεξήγηση", αφού οι απαριθμούμενες λεπτομέρειες στην ουσία επεξηγούν τη θεματική περίοδο. Εννοείται πως όσο σημαντικότερες είναι οι λεπτομέρειες που επιλέγουμε να παραθέσουμε, τόσο αποτελεσματικότερος γίνεται ο λόγος της παραγράφου.

Παράδειγμα:

Αναπτύσσοντας μια παράγραφο με παραδείγματα θα πρέπει μετά τη Θ.Π. να παρουσιάσουμε διάφορα παραδείγματα παρμένα από την καθημερινή ζωή, την ιστορία, τη λογοτεχνία κτλ. που να ενισχύουν τη Θ.Π.

Παράδειγμα:

Παράδειγμα:

Πηγή σχολικό βιβλίο Β' Γυμνασίου

Παράδειγμα:

Πηγή σχολικό βιβλίο Β' Γυμνασίου

Σχετικές λέξεις: για παράδειγμα, λόγου χάρη, παραδείγματος χάρη, με το εξής παράδειγμα...

Στην ανάπτυξη μιας παραγράφου με σύγκριση - αντίθεση μπορεί:

να συγκρίνουμε δύο έννοιες ή δύο αντικείμενα και να σημειώνουμε τις ομοιότητες και τις διαφορές τους ή

να αντιθέτουμε δύο έννοιες ή δύο αντικείμενα, τονίζοντας τις διαφορές τους.

Δύο είναι οι πιο συνηθισμένοι τρόποι παράθεσης των ομοιοτήτων ή των διαφορών:

α) παρουσιάζονται πρώτα συνολικά τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του ενός από τα συγκρινόμενα και ύστερα του άλλου και ακολουθεί, στο τέλος, σχόλιο που αναφέρεται και στα δύο.

β) αντιπαραβάλλονται ένα προς ένα, σημείο προς σημείο, με σχόλιο ή χωρίς σχόλιο, τα γνωρίσματα των συγκρινόμενων.

Μερικές φορές η ανάπτυξη της παραγράφου με σύγκριση - αντίθεση μπορεί να περιλαμβάνει και ορισμό ή διαίρεση.

Στη σύγκριση - αντίθεση χρησιμοποιούνται ως μεταβατικές - συνδετικές λέξεις οι αντιθετικοί σύνδεσμοι ή άλλες λέξεις ή φράσεις που εκφράζουν αντίθεση.

Αντιθετικοί Σύνδεσμοι: μα, αλλά, παρά, όμως, ωστόσο, ενώ, αν και, μολονότι, μόνο.

Λέξεις ή φράσεις που εκφράζουν αντίθεση: αντίθετα, διαφορετικά, σε αντίθεση, εξάλλου, ειδάλλως, παρόλα αυτά, εντούτοις, όχι μόνο - αλλά και.

Παράδειγμα.

Παράδειγμα

Πηγή σχολικό βιβλίο Β' Γυμνασίου

Σχετικές λέξεις: όμως, μολονότι, εντούτοις, άλλωστε, ενώ, ωστόσο, σ' αντίθεση, αντιθέτως, αν και, αλλά, εξάλλου, σ' αντίθετη περίπτωση, εντελώς διαφορετικό...

Με την αναλογία τονίζεται κάποια ομοιότητα ανάμεσα σε πράγματα τα οποία εκ πρώτης όψεως φαίνονται ή είναι διαφορετικά. Σκοπός της είναι να καταστήσει κατανοητό και παραστατικό κάτι που παρουσιάζει δυσκολίες. Πολλοί ποιητές ή φιλόσοφοι, ακόμα κι ο Χριστός, χρησιμοποίησαν την αναλογία για να κάνουν περισσότερο αποτελεσματικό το λόγο τους.

Κλασικά παραδείγματα αναλογίας αποτελούν οι παρομοιώσεις του Ομήρου και οι παραβολές του Χριστού. Χρησιμοποιήθηκε όμως και από τους επιστήμονες. Αρκετά συχνά ο ανθρώπινος οργανισμός παραλληλίζεται με φυτό ή μηχανή.

Παράδειγμα:

Παράδειγμα:

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
παραγωγή κειμένου

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ελληνικός πολιτισμός

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
γιάννης παπαθανασίου

# data[].attributes.attachment_link.title
Παράγραφος, Είδη παραγράφων

# data[].attributes.attachment_link.description
Μπορεί να δεις κι ένα διαδραστικό βίντεο της Κωνσταντίνας Σάιτ πατώντας εδώ . Η παράγραφος είναι ένα ενιαίο κείμενο, με αρχή, ανάπτυξη και τέλος. Αποτελεί μια ξεχωριστή ενότητα, με ένα δικό της νόημα, γιατί αναπτύσσεται μέσα σε αυτή μία ιδέα ή μία άποψη ή, τέλος, κάποια πλευρά ενός θέματος.

# data[].attributes.headline
ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

# data[].attributes.subject
ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

# data[].attributes.body
ΕΙΣΑΓΩΓΗ

# data[].attributes.headline
ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

# data[].attributes.subject
ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

# data[].attributes.attachment_link.title
Επικοινωνία στο σχολείο 2 ΚΡΙΤΗΡΙΟ

# data[].attributes.headline
ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

# data[].attributes.subject
ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

# data[].attributes.attachment_link.title
Ο ΠΑΠΠΟΥΣ & ΤΟ ΕΓΓΟΝΑΚΙ - ΚΡΙΤΗΡΙΟ

# data[].attributes.headline
ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

# data[].attributes.subject
ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

# data[].attributes.attachment_link.title
Επικοινωνία στο σχολείο 3 ΚΡΙΤΗΡΙΟ

# data[].attributes.headline
ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

# data[].attributes.subject
ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

# data[].attributes.attachment_link.title
Η ΖΩΗ ΣΤΗ ΣΥΜΗ - ΚΡΙΤΗΡΙΟ

# data[].attributes.headline
ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

# data[].attributes.subject
ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

# data[].attributes.attachment_link.title
Επικοινωνία στο σχολείο ΚΡΙΤΗΡΙΟ

# data[].attributes.headline
ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ

# data[].attributes.subject
ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Εξίσωση με έναν άγνωστο είναι μια ισότητα που περιέχει αριθμούς και ένα γράμμα.

Λύση ή ρίζα της εξίσωσης είναι κάθε αριθμός που, όταν αντικαταστήσει τον άγνωστο, επαληθεύει την ισότητα.

Η διαδικασία μέσω της οποίας, βρίσκουμε τη λύση της εξίσωσης, λέγεται επίλυση της εξίσωσης.

Μια εξίσωση λέγεται ταυτότητα ή αόριστη, όταν όλοι οι αριθμοί είναι λύσεις της.

Μία εξίσωση λέγεται αδύνατη, όταν κανείς αριθμός δεν την επαληθεύει ή δεν είναι λύση της.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ανακεφαλαίωση

# data[].attributes.attachment_link.title
Ανακεφαλαίωση

# data[].attributes.attachment_link.description
Εξίσωση με έναν άγνωστο είναι μια ισότητα που περιέχει αριθμούς και ένα γράμμα. Λύση ή ρίζα της εξίσωσης είναι κάθε αριθμός που, όταν αντικαταστήσει τον άγνωστο, επαληθεύει την ισότητα. Η διαδικασία μέσω της οποίας, βρίσκουμε τη λύση της εξίσωσης, λέγεται επίλυση της εξίσωσης. Μια εξίσωση λέγεται ταυτότητα ή αόριστη, όταν όλοι οι αριθμοί είναι λύσεις της.

# data[].attributes.headline
ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ (3)

# data[].attributes.subject
ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ (3)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ - ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ

Η Χριστίνα ξόδεψε τα μισά της χρήματα για να αγοράσει 2 τετράδια και μαρκαδόρους. Αν είναι γνωστό, ότι κάθε τετράδιο στοιχίζει 1 € και όλοι οι μαρκαδόροι 3 €, ποιο είναι το ποσό των χρημάτων που είχε η Χριστίνα πριν από τις αγορές αυτές;

Το ζητούμενο του προβλήματος είναι το ποσό των χρημάτων που είχε η Χριστίνα, δηλαδή ο άγνωστος x του προβλήματος.

Το πρόβλημα μπορεί να περιγραφεί απλούστερα με την εξίσωση:

"τα χρήματα που ξοδεύτηκαν" = "τα χρήματα που κόστιζαν οι αγορές"

ή "τα μισά χρήματα της Χριστίνας" = "το κόστος των τετραδίων" + "το κόστος μαρκαδόρων"

ή

x : 2

= 2 · 1 + 3

ή

x : 2

= 2 + 3

ή

x : 2

= 5

ή

x

= 5 · 2

ή

x

= 10

Επαλήθευση:

Τα μισά των 10 € είναι 5 € και τα έξοδα είναι 2 · 1 € + 3 € = 5 €.

Η δεξαμενή της κοινότητας χωράει 3.000 m ³ νερό. Κάθε μέρα ξοδεύονται 300 m ³ από τα νοικοκυριά και άλλα 200 m ³ από τις βιοτεχνίες. Για τη συντήρηση του δικτύου, σταμάτησε η παροχή νερού προς τη δεξαμενή. Τέσσερις ημέρες μετά την έναρξη των εργασιών αποφασίζεται να ξοδεύονται μόνο 400 m ³ συνολικά κάθε ημέρα. Πόσες ημέρες ακόμη πρέπει να κρατήσουν τα έργα συντήρησης, ώστε να μη μείνουν χωρίς νερό οι κάτοικοι της κοινότητας;

Το ζητούμενο του προβλήματος είναι το επιπλέον πλήθος των ημερών συντήρησης του δικτύου, δηλαδή ο άγνωστος x του προβλήματος.

Το πρόβλημα μπορεί να περιγραφεί με την εξίσωση:

"ποσό νερού που καταναλώνεται"= "ποσό νερού δεξαμενής" ή αναλυτικότερα

"ποσό νερού που καταναλώνεται στις τέσσερις ημέρες της συντήρησης" + "ποσό νερού που καταναλώνεται στις επιπλέον ημέρες συντήρησης" = "ποσό νερού δεξαμενής"

Επαλήθευση: 2,5 · 400 + 4 · (200 + 300) = 3.000 ή 1.000 + 2.000 = 3.000 ή 3.000 = 3.000

Μικροπείραμα Μικροπείραμα

Μετά τη συνεδρίαση και τα 10 μέλη του διοικητικού συμβουλίου μιας εταιρείας ανταλλάσσουν μεταξύ τους χειραψίες. Πόσες χειραψίες γίνονται συνολικά;

1ος τρόπος:

1 + 2 + 3 + 4 + 5 + 6 + 7 + 8 + 9 = (1 + 9) + (2 + 8) + (3 + 7) + (4 + 6) + 5 = 10 + 10 + 10 + 10 + 5 = 45

Άρα, η λύση είναι ότι θα γίνουν συνολικά 45 χειραψίες.

2ος τρόπος:

90 : 2 = 45.
Μικροπείραμα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ

Η διαφορά της ηλικίας της κόρης από τη μητέρα της είναι 25 χρόνια.
Αν η κόρη είναι 18 ετών, πόσων ετών είναι η μητέρα;

Πόσοι μαθητές είναι τα των μαθητών ενός σχολείου, αν τα των μαθητών, αυτού του σχολείου, είναι 60 μαθητές; Μικροπείραμα

Να βρεις τρεις διαδοχικούς φυσικούς αριθμούς που έχουν άθροισμα 1533. Μικροπείραμα

Βρες το ψηφίο που λείπει από τον αριθμό 75 3, ώστε αυτός να διαιρείται με το 9.

Σε ένα διαγώνισμα, κάθε μαθητής πρέπει να απαντήσει σε 100 ερωτήσεις. Θα πάρει 3 μονάδες, για κάθε σωστή απάντηση και μόνο 1 μονάδα, για κάθε λανθασμένη. Ένας μαθητής πήρε συνολικά 220 μονάδες. Σε πόσες ερωτήσεις απάντησε σωστά;

Σε κάθε μια από τις πράξεις (α) και (β) τα γράμματα αντιστοιχούν σε διαφορετικά μεταξύ τους ψηφία. Αντικατέστησε τα γράμματα Α, Β, Γ και Δ με τα κατάλληλα ψηφία.

Από μία ποσότητα κρασιού, αφαιρούμε 18 lt. Η υπόλοιπη ποσότητα χωράει σε δοχεία των 7 lt. Αν γνωρίζεις ότι η αρχική ποσότητα είναι μικρότερη από 100 lt και μεγαλύτερη από 90 lt, πόσα lt είναι η ποσότητα αυτή; Πόσα δοχεία θα χρησιμοποιήσουμε;

Δύο συνεργεία καθαρισμού ακτών καθαρίζουν μία μεγάλη παραλία μήκους Κm. Το πρώτο συνεργείο καθαρίζει Κm και το δεύτερο συνεργείο Κm, κάθε μέρα. Τα δύο συνεργεία εργάζονται, στα δύο άκρα της παραλίας, έως ότου συναντηθούν. Σε πόσες ημέρες θα έχουν ολοκληρώσει τον καθαρισμό της παραλίας;

Ένα κατάστημα προσφέρει τους υπολογιστές με έκπτωση 20%. Ο Γιώργος πήγε με τον πατέρα του και αγόρασε έναν υπολογιστή και ένα κινητό τηλέφωνο αξίας 230 € και πλήρωσαν συνολικά 1.070€. Ποια ήταν η αρχική αξία του υπολογιστή;

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
παραδείγματα

# data[].attributes.attachment_link.title
Α.4.3. Παραδείγματα επίλυσης προβλημάτων

# data[].attributes.attachment_link.description
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ - ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ Η Χριστίνα ξόδεψε τα μισά της χρήματα για να αγοράσει 2 τετράδια και μαρκαδόρους. Αν είναι γνωστό, ότι κάθε τετράδιο στοιχίζει 1 € και όλοι οι μαρκαδόροι 3 €, ποιο είναι το ποσό των χρημάτων που είχε η Χριστίνα πριν από τις αγορές αυτές; Το ζητούμενο του προβλήματος είναι το ποσό των χρημάτων που είχε η Χριστίνα, δηλαδή ο άγνωστος x του προβλήματος.

# data[].attributes.headline
ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ (2)

# data[].attributes.subject
ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ (2)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ας προσπαθήσουμε να δώσουμε απαντήσεις στα παρακάτω ερωτήματα:

Πότε στη ζωή μας, λέμε ότι έχουμε "πρόβλημα";

Τι επιδιώκουμε να πετύχουμε όταν λέμε ότι: "λύνουμε ένα πρόβλημα";

Τι εννοούμε όταν λέμε ότι θέλουμε να βρούμε μία "λύση του προβλήματος";

Όλα τα προβλήματα λύνονται με τη βοήθεια των Μαθηματικών.

Ποιες είναι οι αναγκαίες ενέργειες που πρέπει να κάνουμε για να καταφέρουμε να αντιμετωπίσουμε ένα πρόβλημα;

# data[].attributes.attachment_link.title
Α.4.2. Επίλυση προβλημάτων

# data[].attributes.attachment_link.description
Ας προσπαθήσουμε να δώσουμε απαντήσεις στα παρακάτω ερωτήματα: Πότε στη ζωή μας, λέμε ότι έχουμε "πρόβλημα"; Τι επιδιώκουμε να πετύχουμε όταν λέμε ότι: "λύνουμε ένα πρόβλημα"; Τι εννοούμε όταν λέμε ότι θέλουμε να βρούμε μία "λύση του προβλήματος"; Όλα τα προβλήματα λύνονται με τη βοήθεια των Μαθηματικών.

# data[].attributes.headline
ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ (1)

# data[].attributes.subject
ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ (1)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Α.4.1. Η έννοια της εξίσωσης

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 1η

Προσπάθησε να μεταφράσεις τις παρακάτω προτάσεις, με τη βοήθεια αριθμών και γραμμάτων.

− ο επόμενος ενός φυσικού αριθμού

−ο προηγούμενος ενός φυσικού αριθμού

− ένας άρτιος φυσικός αριθμός

− ένας περιττός φυσικός αριθμός

− τα πολλαπλάσια του 3

− το διπλάσιο ενός αριθμού

− ένας αριθμός αυξάνεται κατά 8

− ένας αριθμός ελαττωμένος κατά 4

− το τετραπλάσιο ενός αριθμού αυξημένο κατά 2, μας δίνει 22

− αν σε ένα αριθμό προσθέσουμε 5, το άθροισμα γίνεται 8

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 2η

Γράψε συντομότερα τις εκφράσεις:

(α) x + x + x + x, (β) α + α + α + β + β, (γ) 3 · α + 5 · α, (δ) 18 · x + 7 · x + 4 · x, (ε) 15 · β - 9 · β.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 3η

Μια ζυγαριά ισορροπεί, όταν βάλουμε από το ένα μέρος μια σοκολάτα, της οποίας δεν γνωρίζουμε το βάρος και στο άλλο μέρος 100 g και μισή σοκολάτα.

Μπορείς να βρεις μια ισότητα που να περιγράφει αυτή την ισορροπία;

Μικροπείραμα

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 4η

Να αντικαταστήσεις το x, με τους αριθμούς 1, 3, 4, 5, 6 και 11, σε κάθε ισότητα της πρώτης στήλης, του παρακάτω πίνακα. Βρες ποιος από αυτούς την επαληθεύει και ποιος όχι.

Συμπλήρωσε τις δύο άλλες στήλες του πίνακα, σύμφωνα με τα συμπεράσματά σου.

Μπορείς, με τη βοήθεια του ορισμού των πράξεων, να φθάσεις στα ίδια αποτελέσματα;

Εξίσωση Αριθμοί που την επαληθεύουν Αριθμοί που δεν την επαληθεύουν

x - 4 = 1

5 - x = 4

2x = 8

x + 7 = 30

Στην ισότητα 2 · 6 = 12 το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να επιβεβαιώσουμε ότι είναι σωστή. Η ισότητα 2 · x =12 δεν είναι η ίδια. Αυτό το x που περιέχει "κρύβει" έναν αριθμό που αν τον βάλουμε στη θέση του επαληθεύει αυτή την ισότητα. Αν βάλουμε οποιαδήποτε άλλη τιμή στη θέση του x, η ισότητα 2 · x =12 δεν ισχύει. Γι' αυτό τη σχέση δεν τη λέμε ισότητα, αλλά εξίσωση. Και ο x είναι ο άγνωστος αυτής της εξίσωσης. 'Όταν εμφανίζεται αυτός ο περίφημος άγνωστος x, ακολουθεί και ένα πρόβλημα. Τώρα, η σχέση η δική μας με τέτοιου είδους "σχέσεις" δεν είναι καθόλου προβληματικές αν προσέξουμε καλά όσα ακολουθούν.

Παρατηρούμε ότι μπορούμε να διατυπώσουμε μια πρόταση με τη βοήθεια αριθμών και γραμμάτων, ενώ για να λύσουμε ένα πρόβλημα μπορούμε να δημιουργήσουμε μια ισότητα με γράμματα και αριθμούς. Τέτοιες ισότητες τις λέμε εξισώσεις.

Εξίσωση με έναν άγνωστο είναι μία ισότητα, που περιέχει αριθμούς και ένα γράμμα (άγνωστος).

Οι ισότητες:

x + 5 = 12,

y - 2 = 3,

10 - z = 1

ω : 5 = 4,

7 · φ =12,

24 : ψ = 6

είναι εξισώσεις

Λύση ή ρίζα της εξίσωσης είναι ο αριθμός που, όταν αντικαταστήσει τον άγνωστο, επαληθεύει την ισότητα.

Η διαδικασία, μέσω της οποίας, βρίσκουμε τη λύση της εξίσωσης, λέγεται επίλυση της εξίσωσης.

Τον άγνωστο μιας εξίσωσης τον συμβολίζουμε με ένα γράμμα π.χ. χ, y, z, ω, φ, ψ κ.λπ.

Μια εξίσωση λέγεται ταυτότητα ή αόριστη, όταν όλοι οι αριθμοί είναι λύσεις της.

Οι εξισώσεις

είναι αόριστες ή ταυτότητες.

Μια εξίσωση λέγεται αδύνατη, όταν κανένας αριθμός δεν την επαληθεύει

Οι εξισώσεις

είναι αδύνατες.

Βάσει των ορισμών των πράξεων
η εξίσωση: x+α=β έχει λύση την x=β-α
-//- x-α=β -//- x=β+α
-//- α-x=β -//- x=α-β
-//- α·x=β -//- x=α:β
-//- x:α=β -//- x=β·α
-//- α:x=β -//- x=α·β

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ - ΕΦΑΡΜΟΓΗ

Μια δεξαμενή χωρητικότητας 6 m ³ που έχει μήκος 1,5 m και πλάτος 2 m , έχει ύψος (α) 1,5 m ή (β) 3 m ή (γ) 2 m;

Αν συμβολίσουμε με x το ύψος της δεξαμενής, τότε ο όγκος της θα ισούται με: V = 1,5 · 2 · x. Όμως γνωρίζουμε ότι ο όγκος της δεξαμενής είναι 6 m ³, άρα 3 · x = 6. (Δεν γράφουμε τις μονάδες στις εξισώσεις, αλλά πρέπει να γνωρίζουμε ποιες μονάδες χρησιμοποιούμε). Επομένως, x = 6 : 3, δηλαδή x = 2m.

Συνεπώς το σωστό ύψος της δεξαμενής είναι τα 2m.

Μικροπείραμα Μικροπείραμα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ

Αντιστοίχισε τις προτάσεις των γραμμών του πρώτου πίνακα με τις εκφράσεις αριθμών και γραμμάτων των γραμμών στο δεύτερο πίνακα.

το τριπλάσιο ενός αριθμού

x-y > 20

το δεκαπλάσιο ενός αριθμού

x · y = 32

ένας αριθμός αυξάνεται κατά 12

3 · x

ένας αριθμός ελαττώνεται κατά 5

x + 12

η διαφορά δύο αριθμών είναι μεγαλύτερη του 20

10 · x

το γινόμενο δύο αριθμών είναι ίσο με 32

x - 5

Διατύπωσε με λόγια τις ακόλουθες μαθηματικές εκφράσεις: (α) 3 · Χ + 25, (β) ( )· Χ - 7 = 2, (γ) α - 2 · β,
(δ) 4 · κ + 7 · κ = 88

Η πλευρά ενός τετραγώνου είναι α. Πόση είναι η περίμετρος του και πόσο το εμβαδόν του;

Γράψε με απλούστερο τρόπο τις μαθηματικές εκφράσεις: (α) x + x, (β) α + α + α, (γ) 3 · α + 52 · α,
(δ) 2 · β + β + 3 · α + 2 · α, (ε) 4 · x + 8 · x - 3 · x, (στ) 7 · ω + 4 · ω - 10 · ω

Αν x · y = και z = , να βρεθεί το x · (y · z).

Στην εξίσωση 2 + α = x, το α και το x είναι φυσικοί αριθμοί. Ποια από τις τιμές 0, 3, 1 μπορεί να πάρει το x; Μικροπείραμα

Να εξετάσεις, αν ο αριθμός 12 είναι η λύση της εξίσωσης: x + 13 = 25.

Τοποθέτησε ένα "X" στην θέση εκείνη που ο αριθμός επαληθεύει την αντίστοιχη εξίσωση:

Ποιος αριθμός επαληθεύει κάθε μία από τις παρακάτω εξισώσεις;

(α) x + 4,9 = 15,83 (β) 40,4 + x = 93,19 (γ) 53,404 - x = 4,19 (δ) 38 - x = 7,1

Ποια είναι η τιμή του Χ για να ισχύει;

Βρες την τιμή του φυσικού αριθμού x: Μικροπείραμα

Λύσε τις εξισώσεις: (α) ν + 3 = 4, (β) x - 2 = 8, (γ) t + 4 + 1 = 3 + 19, (δ) 6 - x = 5.

Ποιον αριθμό πρέπει να προσθέσεις στον 4, για να προκύψει ο αντίστροφος του ;

Σε έναν αριθμό προσθέτουμε 5 και παίρνουμε άθροισμα 313. Ποιος είναι ο αριθμός;

Μικροπείραμα

Τα τετράγωνα που αποτελούν τους "δομικούς λίθους" με τους οποίους κατασκευάζουμε τα παρακάτω σχήματα, έχουν πλευρά ίση με 1 cm. (α) Βρες την περίμετρο του πέμπτου σχήματος και εξήγησε πώς έφτασες στην απάντηση σου. (β) Γράψε ένα τύπο με τη βοήθεια του οποίου θα μπορείς να υπολογίσεις την περίμετρο κάθε σχήματος. (γ) Ποια είναι η σειρά του σχήματος του οποίου η περίμετρος είναι 128 cm;

Μικροπείραμα Μικροπείραμα

# data[].attributes.attachment_link.title
Α.4.1. Η έννοια της εξίσωσης - Οι εξισώσεις: α + x = β, x - α = β, α - x = β, αx = β, α : x = β και x : α = β

# data[].attributes.attachment_link.description
Α.4.1. Η έννοια της εξίσωσης ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 1η Προσπάθησε να μεταφράσεις τις παρακάτω προτάσεις, με τη βοήθεια αριθμών και γραμμάτων.

# data[].attributes.body
3. ΕΞΑΣΚΗΣΗ

# data[].attributes.attachment_link.title
ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΜΘΗΜΑΤΙΚΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

# data[].attributes.body
2. ΕΞΑΣΚΗΣΗ

# data[].attributes.attachment_link.title
Εξισώσεις - ΚΡΙΤΗΡΙΟ

# data[].attributes.body
1. ΕΞΑΣΚΗΣΗ

# data[].attributes.attachment_link.title
ΕΞΙΙΣΩΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ

# data[].attributes.headline
ΠΑΙΧΝΙΔΙ: ΛΥΣΕ ΤΗΝ ΕΞΙΣΩΣΗ

# data[].attributes.subject
ΠΑΙΧΝΙΔΙ: ΛΥΣΕ ΤΗΝ ΕΞΙΣΩΣΗ

# data[].attributes.attachment_link.title
Four Wheel Fracas | Prealgebra | Math Playground

# data[].attributes.attachment_link.description
Play Four Wheel Fracas at Math Playground! Solve one step equations with addition and subtraction.

# data[].attributes.headline
ΠΩΣ ΛΥΝΩ ΤΙΣ ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ - ΟΛΑ ΣΕ ΕΝΑΝ ΠΙΝΑΚΑ

# data[].attributes.subject
ΠΩΣ ΛΥΝΩ ΤΙΣ ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ - ΟΛΑ ΣΕ ΕΝΑΝ ΠΙΝΑΚΑ

# data[].attributes.headline
ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ

# data[].attributes.subject
ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ

# data[].attributes.body
Κάνε τις ασκήσεις στο τετράδιό σου, αφού τις αντιγράψεις.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ασκήσεις-και-προβλήματα-με-αριθμητικές-παραστάσεις

# data[].attributes.headline
ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ΠΡΑΞΕΩΝ 2

# data[].attributes.subject
ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ΠΡΑΞΕΩΝ 2

# data[].attributes.body
ΠΑΙΧΝΙΔΙ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mental Math - practice order of operations

Common Core Connection for Grades 4+

Apply properties of operations as strategies to add and subtract.
Add within 100, including adding a two-digit number and a one-digit number.
Fluently multiply and divide within 100.
Use parentheses, brackets, or braces and evaluate expressions with these symbols.

# data[].attributes.attachment_link.description
Play Quick Calculate at MathPlayground.com! Use the order of operations to correctly solve math problems.

# data[].attributes.headline
ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ΠΡΑΞΕΩΝ 1

# data[].attributes.subject
ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ΠΡΑΞΕΩΝ 1

# data[].attributes.body
ΠΑΙΧΝΙΔΙ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mental Math - order of operations

Common Core Connection for Grades 5+

Write and interpret numerical expressions.
Use parentheses, brackets, or braces in numerical expressions
Evaluate expressions with these symbols.

# data[].attributes.attachment_link.description
Play PEMDAS Exhibit at MathPlayground.com! Numbers are missing from the order of operations exhibit at the math museum. Can you find them?

# data[].attributes.attachment_link.title
ABCya! * High-Stakes Heist - Learn Order of Operations

# data[].attributes.attachment_link.description
Your mission, if you should choose to accept it, is to help Kit Foxtail get the townfolk's money back that was taken by the evil Duke Von Wolfington. In order to complete your mission, you will need to crack open some safes using your knowledge of the Order of Operations.

# data[].attributes.headline
ΜΕ ΠΟΙΑ ΣΕΙΡΑ ΚΑΝΟΥΜΕ ΤΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΣΕ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ

# data[].attributes.subject
ΜΕ ΠΟΙΑ ΣΕΙΡΑ ΚΑΝΟΥΜΕ ΤΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΣΕ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ

# data[].attributes.headline
ΜΕ ΠΟΙΑ ΣΕΙΡΑ ΚΑΝΟΥΜΕ ΤΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΣΕ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ

# data[].attributes.subject
ΜΕ ΠΟΙΑ ΣΕΙΡΑ ΚΑΝΟΥΜΕ ΤΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΣΕ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ

# data[].attributes.headline
ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΙΘ

# data[].attributes.body
ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΙΘΜΟΓΡΑΜΜΗ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Math is about practice! This fun math game helps kids learn the concept
of fractions, decimals, and percentages through numberlines - while rescuing cute adorable animals!
Games help kids learn to learn about math the fun way.

Keep playing until the problems seem easy and you can solve them quickly.
Keep track of your score and try to do better each time you play.

# data[].attributes.attachment_link.title
Animal Rescue Advanced: Fractions, Decimals, Percentages on a Number Line Game - Math Games

# data[].attributes.attachment_link.description
Place fractions, percentages, and decimals on a number line and rescue animals at the same time in this fun animated math game

# data[].attributes.headline
ΠΡΟΣΘΕΣΗ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ

# data[].attributes.body
ΠΡΟΣΘΕΣΗ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ

# data[].attributes.attachment_link.title
Fractions Addition Splat - Math Game - Sheppard Software Educational Games for kids

# data[].attributes.attachment_link.description
Practice adding fractions in this fun free arcade math game.

# data[].attributes.headline
ΑΠΛΟΠΟΙΗΣΗ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ

# data[].attributes.body
ΑΠΛΟΠΟΙΗΣΗ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ

# data[].attributes.attachment_link.title
Reduce Fractions Splat - Math Game - Sheppard Software Educational Games for kids

# data[].attributes.attachment_link.description
Reduce fractions to its graphical lowest terms in this math game. Fun & free math game teaches logical thinking and mental math.

# data[].attributes.headline
Απλό παιχνίδι αναγνώ

# data[].attributes.body
Απλό παιχνίδι αναγνώρισης κλασμάτων

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Math is about practice! This arcade style fractions math game will
help kids learn to learn about fractions in a fun way.
Game includes 4 levels:
1) equal and unequal parts
2) halves, thirds and fourths
3) Simple Fractions
4) Simple Fractions II

Keep playing until the problems seem easy and you can solve them quickly.
Keep track of your score and try to do better each time you play.

# data[].attributes.attachment_link.title
Fractions Splat - Math Game - Sheppard Software Educational Games for kids

# data[].attributes.attachment_link.description
Learn about simple fractions. Equal, unequal, Halves, Thirds, Fourths with this fun math arcade game

# data[].attributes.headline
ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ

# data[].attributes.body
ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
usa | world | animals | vocabulary | health | science | math | preschool | brain

Math is about practice! This arcade style fractions math game will
help kids learn to learn types of lines the fun way.

Keep playing until the problems seem easy and you can solve them quickly.
Keep track of your score and try to do better each time you play.

# data[].attributes.attachment_link.title
Fractions Subtraction Splat - Math Game - Sheppard Software Educational Games for kids

# data[].attributes.attachment_link.description
Practice adding fractions in this fun free arcade flash math game.

# data[].attributes.headline
Μετατροπή κλάσματος 

# data[].attributes.body
Μετατροπή κλάσματος σε δεκαδικό

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
usa | world | animals | vocabulary | health | science | math | preschool | brain

Math is about practice! This arcade style fractions math game will
help kids learn to learn types of lines the fun way.

Keep playing until the problems seem easy and you can solve them quickly.
Keep track of your score and try to do better each time you play.

# data[].attributes.attachment_link.title
Fractions to Decimals - Fruit Splat Math Game - Sheppard Software Educational Games for kids

# data[].attributes.attachment_link.description
Practice converting fractions to decimals in this fun free arcade math game.

# data[].attributes.headline
Σύγκριση δεκαδικών

# data[].attributes.body
Σύγκριση δεκαδικών

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
usa | world | animals | vocabulary | health | science | math | preschool | brain

Math is about practice! This arcade style decimals math game will
help kids learn to learn about comparing decimals in a fun way.

Keep playing until the problems seem easy and you can solve them quickly.
Keep track of your score and try to do better each time you play.

# data[].attributes.attachment_link.title
Compare Decimals - Fruit Splat Math Game - Sheppard Software Educational Games for kids

# data[].attributes.attachment_link.description
Compare decimals the fun way in this arcade style Math Game.

# data[].attributes.headline
Κλίκαρε τα σωστά κλά

# data[].attributes.body
Κλίκαρε τα σωστά κλάσματα ή τα ισοδύναμά τους

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Math is about practice! This arcade style fractions math game will
help kids learn to learn equivalent fractions the fun way.

Keep playing until the problems seem easy and you can solve them quickly.
Keep track of your score and try to do better each time you play.

# data[].attributes.attachment_link.title
Equivalent Fractions Splat - Math Game - Sheppard Software Educational Games for kids

# data[].attributes.attachment_link.description
Practice equivalent fractions in this fun free arcade math game.

# data[].attributes.headline
Συγκρίνεις τον δεκαδ

# data[].attributes.body
Συγκρίνεις τον δεκαδικό με το κλάσμα και πατάς το σωστό σύμβολο (<, =, >)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Math is about practice! This arcade style decimals and fractions math game willUse a skateboard for a paper route - earn money by answering math questions
help kids learn to learn types of lines the fun way.

correctly and get faster equipment like roller blades, a bike and then eventually - a scooter!

Keep playing until the problems seem easy and you can solve them quickly.
Keep track of your score and try to do better each time you play.

# data[].attributes.attachment_link.title
Scooter Quest - Compare Fractions to Decimals - Sheppard Software Educational Games for kids

# data[].attributes.attachment_link.description
Math is about practice! This arcade style decimals and fractions math game willUse a skateboard for a paper route - earn money by answering math questions help kids learn to learn types of lines the fun way. correctly and get faster equipment like roller blades, a bike and then eventually - a scooter!

# data[].attributes.headline
ΒΡΕΣ ΠΟΙΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΛΑΣΜΑ ΤΗΣ ΠΙΤΣΑΣ

# data[].attributes.subject
ΒΡΕΣ ΠΟΙΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΛΑΣΜΑ ΤΗΣ ΠΙΤΣΑΣ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mental Math - recognize fractions
Problem Solving - identify equivalent fractions

Common Core Connection for Grade 3

Develop an understanding of fractions as numbers.
Explain equivalence of fractions and compare fractions by reasoning about their size.

# data[].attributes.attachment_link.title
Pizza Pandas | Fractions | Math Playground

# data[].attributes.attachment_link.description
Play Pizza Pandas at Math Playground! Match the leftover pizza with the correct fraction.

# data[].attributes.headline
ΒΡΕΣ ΤΟ ΣΩΣΤΟ ΚΛΑΣΜΑ

# data[].attributes.subject
ΒΡΕΣ ΤΟ ΣΩΣΤΟ ΚΛΑΣΜΑ

# data[].attributes.attachment_link.title
Bin, Bing, Bingo! | Fractions on a Number Line | Math Playground

# data[].attributes.attachment_link.description
Play Bin, Bing, Bingo at MathPlayground.com! Use your math skills to find five in a row.

# data[].attributes.headline
ΣΥΓΚΡΙΝΟΥΜΕ ΚΛΑΣΜΑΤΑ

# data[].attributes.subject
ΣΥΓΚΡΙΝΟΥΜΕ ΚΛΑΣΜΑΤΑ

# data[].attributes.attachment_link.description
Play Tug Team Fractions at Math Playground! Compare fractions and your team may win the tug contest.

# data[].attributes.headline
ΒΡΕΣ ΤΟ ΥΠΟΛΠΟΙΠΟ ΤΟΥ ΚΛΑΣΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΙΣ ΑΚΕΡΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ

# data[].attributes.subject
ΒΡΕΣ ΤΟ ΥΠΟΛΠΟΙΠΟ ΤΟΥ ΚΛΑΣΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΙΣ ΑΚΕΡΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mental Math - practice adding fraction numbers

Common Core Connection for Grade 4

Understand addition of fractions as joining parts referring to the same whole.
Understand two fractions as equivalent if they are the same size.
Recognize and generate simple equivalent fractions, e.g., 1/2 = 2/4, 4/6 = 2/3.

# data[].attributes.attachment_link.title
Galaxy Pals | Fraction Number Pairs | Math Playground

# data[].attributes.attachment_link.description
Mental Math - practice adding fraction numbers Common Core Connection for Grade 4 Understand addition of fractions as joining parts referring to the same whole.Understand two fractions as equivalent if they are the same size.Recognize and generate simple equivalent fractions, e.g., 1/2 = 2/4, 4/6 = 2/3.

# data[].attributes.headline
ΠΡΟΣΘΕΣΗ ΔΕΚΑΔΙΚΩΝ

# data[].attributes.subject
ΠΡΟΣΘΕΣΗ ΔΕΚΑΔΙΚΩΝ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mental Math - combine decimal numbers
Problem Solving - find several ways to make a target value

Common Core Connection for 5th Grade

Add, subtract, multiply, and divide decimals to hundredths, using concrete models or drawings and strategies based on place value, properties of operations, and/or the relationship between addition and subtraction.

# data[].attributes.attachment_link.title
Hungry Puppies Decimals | Math Playground

# data[].attributes.attachment_link.description
Mental Math - combine decimal numbers Problem Solving - find several ways to make a target value Common Core Connection for 5th Grade Add, subtract, multiply, and divide decimals to hundredths, using concrete models or drawings and strategies based on place value, properties of operations, and/or the relationship between addition and subtraction.

# data[].attributes.headline
ΦΤΙΑΞΕ ΟΜΑΔΕΣ ΜΕ ΤΑ ΙΣΟΔΥΝΑΜΑ (2)

# data[].attributes.subject
ΦΤΙΑΞΕ ΟΜΑΔΕΣ ΜΕ ΤΑ ΙΣΟΔΥΝΑΜΑ (2)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Problem Solving - complete mathematical puzzles

Common Core Connection for Grades 3 and 4

Recognize and generate simple equivalent fractions.
Explain why the fractions are equivalent by using a visual fraction model.
Decompose a fraction into a sum of fractions with the same denominator.
Compare two fractions with different numerators and different denominators.
Recognize that comparisons are valid only when fractions refer to the same whole.

# data[].attributes.attachment_link.title
Triplets | Equivalent Fractions | Math Playground

# data[].attributes.attachment_link.description
Play Triplets: Equivalent Fractions at Math Playground - Make trios of equal fractions!

# data[].attributes.headline
ΑΠΟ ΚΛΑΣΜΑ ΣΕ ΔΕΚΑΔΙΚΟ

# data[].attributes.subject
ΑΠΟ ΚΛΑΣΜΑ ΣΕ ΔΕΚΑΔΙΚΟ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mental Math - convert fractions to decimals
Problem Solving - match equivalent fraction and decimal numbers

Common Core Connection for 4th Grade

Use decimal notation for fractions with denominators 10 or 100.

# data[].attributes.attachment_link.description
Play Puppy Chase at Math Playground! Convert fractions to decimals.

# data[].attributes.headline
ΠΡΟΣΘΕΣΗ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ

# data[].attributes.subject
ΠΡΟΣΘΕΣΗ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mental Math - add and subtract fractions
Problem Solving - identify equivalent fractions

Common Core Connection for Grades 3 and 4

Recognize and generate simple equivalent fractions, e.g., 1/2 = 2/4, 4/6 = 2/3.
Compare two fractions with different numerators and different denominators.
Adding and subtracting parts of the same whole.

# data[].attributes.attachment_link.description
Play Speedway Fractions at Math Playground! Add and subtract fractions to power your racecar.

# data[].attributes.headline
ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ

# data[].attributes.subject
ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ

# data[].attributes.attachment_link.description
Play Snow Sprint Fractions at Math Playground! Multiply fractions to power your snowmobile.

# data[].attributes.headline
ΦΤΙΑΞΕ ΟΜΑΔΕΣ ΜΕ ΤΑ ΙΣΟΔΥΝΑΜΑ

# data[].attributes.subject
ΦΤΙΑΞΕ ΟΜΑΔΕΣ ΜΕ ΤΑ ΙΣΟΔΥΝΑΜΑ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Problem Solving - match fractions, decimals and percents

Common Core Connection for Grades 4 and 5

Use decimal notation for fractions with denominators 10 or 100.
Compare two decimals to hundredths by reasoning about their size.
Compare two fractions with different numerators and different denominators.

# data[].attributes.attachment_link.title
Decention Jr | Fractions, Decimals and Percent | Math Playground

# data[].attributes.attachment_link.description
Play Decention Jr at Math Playground! Match fractions with decimals and percents.

# data[].attributes.headline
ΙΣΟΔΥΝΑΜΙΑ ΜΕ ΚΛΑΣΜΑΤΑ

# data[].attributes.subject
ΙΣΟΔΥΝΑΜΙΑ ΜΕ ΚΛΑΣΜΑΤΑ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mental Math - simplify fractions
Problem Solving - identify equivalent ratios

Common Core Connection for Grades 6 and 7

Understand ratio concepts and use ratio reasoning to solve problems.

# data[].attributes.attachment_link.description
Mental Math - simplify fractions Problem Solving - identify equivalent ratios Common Core Connection for Grades 6 and 7 Understand ratio concepts and use ratio reasoning to solve problems.

# data[].attributes.headline
ΙΣΟΔΥΝΑΜΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ

# data[].attributes.subject
ΙΣΟΔΥΝΑΜΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mental Math - reducing fractions and ratio expressions
Problem Solving - identify equivalent fractions and ratios

Common Core Connection for Grades 6 and 7

Understand ratio concepts and use ratio reasoning to solve problems.

# data[].attributes.attachment_link.description
Play Ratio Blaster at Math Playground! Find equivalent ratios in this space-themed math game.

# data[].attributes.headline
Να βρεθούν τα άμεσα και τα έμμεσα αντικείμενα 4

# data[].attributes.subject
Να βρεθούν τα άμεσα και τα έμμεσα αντικείμενα 4

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to Giannis Papathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
Άμεσο και έμμεσο αντικείμενο

# data[].attributes.headline
Να βρεθούν τα άμεσα και τα έμμεσα αντικείμενα 3

# data[].attributes.subject
Να βρεθούν τα άμεσα και τα έμμεσα αντικείμενα 3

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
άμεσο και έμμεσο αντικείμενο

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to Giannis Papathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
Άμεσο και έμμεσο αντικείμενο

# data[].attributes.headline
Να βρεθούν τα άμεσα και τα έμμεσα αντικείμενα 2

# data[].attributes.subject
Να βρεθούν τα άμεσα και τα έμμεσα αντικείμενα 2

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
άμεσο και έμμεσο αντικείμενο

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to Giannis Papathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
Άμεσο και έμμεσο αντικείμενο

# data[].attributes.headline
Να βρεθούν τα άμεσα και τα έμμεσα αντικείμενα 1

# data[].attributes.subject
Να βρεθούν τα άμεσα και τα έμμεσα αντικείμενα 1

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to Giannis Papathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
Άμεσο και έμμεσο αντικείμενο

# data[].attributes.headline
Άσκηση στα μονόπτωτα και στα δίπτωτα ρήματα

# data[].attributes.subject
Άσκηση στα μονόπτωτα και στα δίπτωτα ρήματα

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
άσκηση στα μονόπτωτα και στα δίπτωτα ρήματα

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to Giannis Papathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
Άσκηση στα μονόπτωτα και στα δίπτωτα ρήματα

# data[].attributes.headline
Βρίσκω τη λέξη που λειτουργεί ως αντικείμενο και την επιλέγω 

# data[].attributes.subject
Βρίσκω τη λέξη που λειτουργεί ως αντικείμενο και την επιλέγω 

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1) Η νονά μου αγόρασε ένα παιχνίδι. a) νονά b) αγόρασε c) ένα d) παιχνίδι e) μου f) η 2) Ο Αλέξης δάνεισε έναν κόκκινο μαρκαδόρο a) δάνεισε b) Αλέξης c) μαρκαδόρο d) ένα e) κόκκινο f) Ο 3) Ο Άγγελος κλώτσησε την μπάλα ποδοσφαίρου. a) ποδοσφαίρου b) μπάλα c) Ο d) κλώτσησε e) Άγγελος f) την 4) Ο Γιώργος σήκωσε το δεξί του χέρι. a) χέρι b) Γιώργος c) δεξί d) σήκωσε e) του f) Ο 5) Εγώ και οι συμμαθητές μου κάναμε πάρτι στην τάξη. a) κάναμε b) τάξη c) Εγώ d) συμμαθητές e) οι f) πάρτι 6) Τα χελιδόνια χτίζουν τις φωλιές τους. a) φωλιές b) χελιδόνια c) χτίζουν d) τα e) τις f) τους 7) Το Πάσχα γιορτάζουμε την Ανάσταση του Ιησού. a) Ιησού b) Πάσχα c) Το d) την e) γιορτάζουμε f) Ανάσταση 8) Κάθε μέρα παίζω ηλεκτρονικά παιχνίδια στον υπολογιστή a) υπολογιστή. b) Κάθε c) παίζω d) παιχνίδια e) μέρα f) ηλεκτρονικά 9) Η Θεοδώρα έχει κοντά, ξανθά μαλλιά. a) Η b) έχει c) μαλλιά d) Θεοδώρα e) κοντά f) ξανθά 10) Στον Άγγελο αρέσουν οι συλλογές από δεινοσαύρους. a) συλλογές b) από c) Άγγελο d) δεινοσαύρους e) αρέσουν f) οι

# data[].attributes.attachment_link.title
Βρίσκω τη λέξη που λειτουργεί ως αντικείμενο και την επιλέγω!

# data[].attributes.attachment_link.description
1) Η νονά μου αγόρασε ένα παιχνίδι. a) νονά b) αγόρασε c) ένα d) παιχνίδι e) μου f) η 2) Ο Αλέξης δάνεισε έναν κόκκινο μαρκαδόρο a) δάνεισε b) Αλέξης c) μαρκαδόρο d) ένα e) κόκκινο f) Ο 3) Ο Άγγελος κλώτσησε την μπάλα ποδοσφαίρου.

# data[].attributes.headline
Να βρεις το υποκείμενο και το αντικείμενο των παρακάτω προτάσεων

# data[].attributes.subject
Να βρεις το υποκείμενο και το αντικείμενο των παρακάτω προτάσεων

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to Giannis Papathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ο Γιώργος φίλησε την Ελένη.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ο Γιώργος φίλησε την Ελένη.

# data[].attributes.headline
Το μεταβατικό ρήμα και το αντικείμενό του στα νέα και τα αρχαία ελληνικά 

# data[].attributes.subject
Το μεταβατικό ρήμα και το αντικείμενό του στα νέα και τα αρχαία ελληνικά 

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
το μεταβατικό ρήμα και το αντικείμενό του στα νέα και τα αρχαία ελληνικά

# data[].attributes.attachment_link.title
Το μεταβατικό ρήμα και το αντικείμενό του στα νέα και τα αρχαία ελληνικά

# data[].attributes.headline
ΘΕΩΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ

# data[].attributes.subject
ΘΕΩΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Δες και το διαδραστικό δίκτυο που ετοίμασε η Κωνσταντίνα Σάιτ πατώντας εδώ.

Ενεργητικά ρήματα, αμετάβατα και μεταβατικά

Ενεργητικά ρήματα ή ρήματα ενεργητικής διάθεσης είναι τα ρήματα που δηλώνουν ότι το υποκείμενο ενεργεί, π.χ.

1 ο παράδειγμα

Ο ήλιος λάμπει

Στο παράδειγμά μας έχουμε ένα ρήμα που μας δείχνει ότι ο ήλιος κάνει μια ενέργεια (λάμπει).

2 ο παράδειγμα

Ο ήλιος φωτίζει τη γη

Στο παράδειγμά μας έχουμε ένα ρήμα που μας δείχνει ότι ο ήλιος κάνει μια ενέργεια (φωτίζει).

Αν σκεφτούμε λίγο περισσότερο, θα πούμε ότι το ρήμα ( φωτίζει) δείχνει πως το υποκείμενο ( ήλιος) ενεργεί.

Ακόμη μπορούμε να πούμε ότι η ενέργεια του ήλιου πηγαίνει (μεταβαίνει) στη γη.

Από τα δύο προηγούμενα παραδείγματα βγάζουμε τα εξής συμπεράσματα:

ενεργητική διάθεση έχουν τα ρήματα που δείχνουν πως το υποκείμενο ενεργεί (λάμπει, φωτίζει).

Όταν έχουμε ρήματα που δηλώνουν απλώς ενέργεια, χωρίς η ενέργεια αυτή να μεταβαίνει (πηγαίνει) κάπου αλλού, τότε λέμε πως το ρήμα είναι ενεργητικό αμετάβατο.

Όταν έχουμε ρήματα που δηλώνουν ενέργεια, και η ενέργεια αυτή μεταβαίνει (πηγαίνει) σε κάποιον άλλον (γη), τότε λέμε πως το ρήμα είναι ενεργητικό μεταβατικό.

Ρήματα ενεργητικά αμετάβατα έχουμε πολλά στη γλώσσα μας. Μερικά παραδείγματα θα φανούν χρήσιμα:

Κλαίει όλη τη μέρα και τα δάκρυα τρέχουν σαν νερό στο πρόσωπό του.

Στον ύπνο του ροχαλίζει δυνατά και δε μ' αφήνει σε ησυχία.

Πεινάω τόσο πολύ, γιατί κολυμπούσα από το πρωί!

Οι πρόσφυγες που ήρθαν το 1922 από τη Μ. Ασία εργάστηκαν σκληρά.

Βεβαίως έχουμε και πολλά ρήματα ενεργητικά μεταβατικά.

Επειδή όμως η γλώσσα είναι μοναδικό και ευέλικτο εργαλείο, πολλές φορές διαπιστώνουμε ότι το ίδιο ρήμα άλλοτε εμφανίζεται ως ενεργητικό μεταβατικό και άλλοτε ως αμετάβατο.

Συνεπώς, όταν εξετάζουμε ένα ρήμα για να διαπιστώσουμε αν είναι μεταβατικό ή αμετάβατο πρέπει πάντα να έχουμε στον νου μας όχι μόνο το ίδιο το ρήμα αλλά και τα συμφραζόμενα.

Δες κι ένα διαδραστικό βίντεο για το μεταβατικό ή αμετάβατο ρήμα που ετοίμασε η Κωνσταντίνα Σάιτ

Τι χρησιμοποιείται ως αντικείμενο, η πτώση του, η παράλειψή του

Όπως είπαμε και παραπάνω σε ένα ενεργητικό μεταβατικό ρήμα το υποκείμενο ενεργεί και η ενέργεια πηγαίνει κάπου αλλού. Το πρόσωπο ή το πράγμα στο οποίο πηγαίνει η ενέργεια του υποκειμένου το ονομάζουμε αντικείμενο.

Συνηθίζουμε επίσης να λέμε ότι το αντικείμενο συμπληρώνει την έννοια του ρήματος.

Αυτό σημαίνει ότι λέγοντας μόνο το ρήμα ο ακροατής μας δεν καταλαβαίνει τι ακριβώς θέλουμε να πούμε και περιμένει να ακούσει κάτι ακόμη. Για παράδειγμα αν πούμε: "Ο καθηγητής διδάσκει" ο ακροατής μας περιμένει να μάθει "τι διδάσκει;" ο καθηγητής. Χρειάζεται δηλαδή το αντικείμενο "το μάθημα"

Τι χρησιμοποιείται ως αντικείμενο;

Αυτά είναι κάποια εύλογα ερωτήματα, που για να δούμε την απάντηση θα μας βοηθήσουν κάποια παραδείγματα:

Από τα παραπάνω παραδείγματα γίνεται φανερό ότι ως αντικείμενο χρησιμοποιείται εκτός από ουσιαστικό και κάθε άλλο μέρος του λόγου (επίθετο, μετοχή, αντωνυμία, ρήμα,επιφώνημα, ολόκληρη πρόταση) με ή χωρίς το άρθρο μπροστά τους, όταν στον λόγο παίρνουν θέση ουσιαστικού.

Το αντικείμενο μπαίνει μόνο στις πλάγιες πτώσεις, δηλαδή στη γενική και στην αιτιατική. Ποτέ δεν μπαίνει στην ονομαστική. Περισσότερο χρησιμοποιούμε το αντικείμενο στην αιτιατική. Το αντικείμενο στη γενική είναι αρκετά σπάνιο. Συνήθως αντί για τη γενική χρησιμοποιούμε εμπρόθετο αντικείμενο, δηλ. αντί να πούμε "Η Στέλλα μοιάζει του μπαμπά της" λέμε: "Η Στέλλα μοιάζει στον μπαμπά της."

Πολλές φορές στον καθημερινό λόγο το αντικείμενο λείπει, γιατί το καταλαβαίνουμε εύκολα από τα συμφραζόμενα. Δες τα παραδείγματα:

Ρήματα μονόπτωτα και δίπτωτα

Μπορείς να δεις κι ένα διαδραστικό βίντεο για το μονόπτωτο ή δίπτωτο ρήμα και για το άμεσο ή έμμεσο αντικείμενο; © Κωνσταντίνα Σάιτ

Για να συμπληρωθεί η έννοια ενός ενεργητικού μεταβατικού ρήματος άλλοτε χρειάζεται ένα αντικείμενο κι άλλοτε δύο αντικείμενα. Ας δούμε τα παραδείγματα:

Στα παραδείγματα α', β', γ' και δ' η έννοια του ρήματος συμπληρώνεται με αντικείμενο σε πτώση γενική ή αιτιατική.

Στα παραδείγματα ε', στ', ζ' και η' η έννοια του ρήματος συμπληρώνεται με δύο αντικείμενα σε πτώση γενική και αιτιατική ή αιτιατική και αιτιατική ή αιτιατική και πρόταση.

Μπορούμε τώρα να πούμε ότι:

Όταν η έννοια του ρήματος συμπληρώνεται με αντικείμενο σε μια πτώση, τότε το ρήμα λέγεται μονόπτωτο.

Όταν η έννοια του ρήματος συμπληρώνεται με δύο αντικείμενα σε δύο πτώσεις, τότε το ρήμα λέγεται δίπτωτο.

Η απάντηση είναι απλή!

Στο παράδειγμα "Ο Γιώργος φίλησε την Ελένη και την Άννα" και τα δύο αντικείμενα βρίσκονται στην ίδια πτώση (αιτιατική) και δηλώνουν και τα δύο πρόσωπο.

Παρομοίως στο παράδειγμα "Ο Γιώργος κλάδεψε την τριανταφυλλιά και τη λεμονιά" και τα δύο αντικείμενα βρίσκονται στην ίδια πτώση (αιτιατική) και δηλώνουν και τα δύο πράγμα.

Από την άλλη στο παράδειγμα " Με ρώτησε κάτι" μπορεί και τα δύο αντικείμενα να βρίσκονται στην ίδια πτώση (αιτιατική) το ένα όμως δηλώνει πρόσωπο και το άλλο πράγμα.

Μπορούμε, λοιπόν, να πούμε ότι μονόπτωτο λέγεται το ρήμα που παίρνει για συμπλήρωμα της έννοιάς του ένα ή πολλά αντικείμενα της ίδιας ποιότητας (πρόσωπο ή πράγμα) σε μία πτώση.

Αντίστοιχα μπορούμε να πούμε ότι δίπτωτο λέγεται το ρήμα που παίρνει για συμπλήρωμα της έννοιάς του δύο ή και περισσότερα αντικείμενα σε δύο πτώσεις, ή στην ίδια πτώση αρκεί το ένα να δηλώνει πρόσωπο και το άλλο πράγμα.

Το αντικείμενο στα μονόπτωτα ρήματα

Στα μονόπτωτα ρήματα το αντικείμενο βρίσκεται ή σε γενική ή σε αιτιατική. Ποτέ σε ονομαστική.
Το αντικείμενο σε γενική.
Αντικείμενο σε γενική παίρνουν λίγα ρήματα στα νέα ελληνικά.

Όπως φαίνεται από τα παραδείγματα α' έως στ' το αντικείμενο βρίσκεται σε πτώση γενική. Μπορεί να είναι ουσιαστικό ή πολύ συχνά να χρησιμοποιείται ο αδύνατος τύπος της προσωπικής αντωνυμίας.

Στα παραδείγματα ζ', η' και θ' το αντικείμενο της γενικής αντικαταστάθηκε από εμπρόθετο αντικείμενο με τις προθέσεις σε, με, από + αιτιατική. (Δες τους τύπους της προσωπικής αντωνυμίας)
Το αντικείμενο σε αιτιατική.
Τα περισσότερα ρήματα της Νέας Ελληνικής παίρνουν για συμπλήρωμα της έννοιάς τους αντικείμενο σε αιτιατική.

Διάβασε προσεκτικά τα παραδείγματα:

Τα αντικείμενα της πρώτης ομάδας λέγονται εξωτερικά αντικείμενα.

Τα αντικείμενα της δεύτερης ομάδας, επειδή α) έχουν την ίδια ρίζα με το ρήμα (ζω-ζωή, παίζω-παιχνίδι, γράφω-γράμμα) ή β) παρόλο που δεν έχουν την ίδια ρίζα έχουν συγγενική σημασία με το ρήμα (κοιμήθηκε-ύπνο), λέγονται σύστοιχα ή εσωτερικά αντικείμενα.

Πολλές φορές δίπλα σ' ένα αντικείμενο υπάρχει ένας επιθετικός προσδιορισμός (τσάμικο). Αρκετά συχνά παραλείπεται το σύστοιχο αντικείμενο και μένει μόνο ο επιθετικός προσδιορισμός ως σύστοιχο αντικείμενο (χόρεψε τσάμικο).

Το αντικείμενο στα δίπτωτα ρήματα

Στα δίπτωτα ρήματα τα αντικείμενα μπαίνουν στις εξής πτώσεις:

α) γενική - αιτιατική,

β) αιτιατική (προσώπου) - αιτιατική (πράγματος).

Από τα δύο αυτά αντικείμενα το ένα λέγεται άμεσο και το άλλο έμμεσο.

Λέγεται άμεσο εκείνο στο οποίο πηγαίνει άμεσα η ενέργεια του υποκειμένου ή γιατί αυτό σχετίζεται άμεσα με το ρήμα.

Λέγεται έμμεσο εκείνο στο οποίο πηγαίνει έμμεσα η ενέργεια του υποκειμένου.

Επειδή είναι πολύ φυσιολογικό να μην κατάλαβες τίποτα απ' όσα διάβασες παραπάνω για το άμεσο και το έμμεσο, και να νιώθεις λίγο αγχωμένος/η γι' αυτό ας τα δούμε σε παραδείγματα.

Όταν ακούμε ή λέμε παρόμοιες προτάσεις, καταλαβαίνουμε αμέσως το νόημά τους. Ας υποθέσουμε όμως ότι δεν ακούσαμε καλά και το μόνο που καταλάβαμε ήταν ότι ο Γιώργος ζήτησε. Τότε θα ρωτήσουμε:

-- Τι ζήτησε ο Γιώργος; χρήματα θα είναι η απάντηση.

Αλλά επειδή είμαστε περίεργοι θα ρωτήσουμε και πάλι:

-- Από ποιον τα ζήτησε τα χρήματα ο Γιώργος; Και θα μας απαντήσουν: από μένα ( μου).

Να λοιπόν τι σημαίνει ότι το άμεσο αντικείμενο συμπληρώνει άμεσα την ενέργεια του υποκειμένου. Είναι αυτό που στην καθημερινή μας ζωή θέλουμε να μάθουμε πρώτο, η πρώτη πληροφορία που μας ενδιαφέρει.

Επειδή όμως αυτά τα ζητήματα τα έχουν μελετήσει ήδη δεκάδες γενιές καθηγητών και μαθητών, και επειδή είμαστε πολύ οργανωτικοί, γι' αυτό βγάλαμε και κάποιους κανόνες που μας κάνουν τη ζωή πιο εύκολη. Αυτούς τους κανόνες θα τους δούμε στη συνέχεια, αναλυτικά κατά περίπτωση:

1α. Το αντικείμενο σε γενική και αιτιατική.

Διάβασε προσεκτικά τα παραδείγματα:

Πρώτα απ' όλα στα παραπάνω παραδείγματα διαπιστώνουμε ότι:

Το ένα αντικείμενο βρίσκεται σε πτώση γενική και το άλλο σε αιτιατική.

Αυτό που βρίσκεται σε γενική είναι έμμεσο κι αυτό που βρίσκεται σε αιτιατική είναι άμεσο.

Στο παράδειγμα δ' έχουμε δύο αντικείμενα σε πτώση γενική και δύο σε πτώση αιτιατική. Το ρήμα εξακολουθεί να είναι δίπτωτο και όχι τετράπτωτο!

Στο παράδειγμα ε' τα αντικείμενα που στην πρόταση δ' ήταν σε γενική, αντικαταστάθηκαν από εμπρόθετο σε + αιτιατική.

Το ίδιο έγινε και στο παράδειγμα η' μόνο που η αντωνυμία αντικαταστάθηκε από εμπρόθετο από + αιτιατική.

Στο παράδειγμα στ' δεν έχουμε εμπρόθετο αλλά αδύνατο τύπο της προσωπικής αντωνυμίας σε γενική.
1β. Το αντικείμενο σε γενική (προσώπου) και πρόταση.
Διάβασε προσεκτικά τα παραδείγματα:

Όταν έχουμε ένα αντικείμενο σε πτώση γενική και το δεύτερο αντικείμενο σε πρόταση, τότε η γενική θα είναι το έμμεσο αντικείμενο και η πρόταση το άμεσο.

2. Το αντικείμενο σε αιτιατική (προσώπου) και αιτιατική (πράγματος).

Στην περίπτωση με δύο αντικείμενα σε αιτιατική μπορούμε να βρούμε πολλές παραλλαγές. Ας τις δούμε αναλυτικά, πρόσεχε όμως τι δηλώνει η κάθε αιτιατική:

Διάβασε προσεκτικά τα παραδείγματα:

Από τα παραδείγματα καταλαβαίνουμε ότι όταν έχουμε δύο αντικείμενα σε αιτιατική άμεσο είναι το αντικείμενο που δηλώνει πρόσωπο.

Διάβασε προσεκτικά τα παραδείγματα:

Από τα παραδείγματα καταλαβαίνουμε ότι όταν έχουμε δύο αντικείμενα σε αιτιατική από τα οποία το ένα δηλώνει πρόσωπο και το άλλο πράγμα, άμεσο είναι το αντικείμενο που δεν μπορεί να αντικατασταθεί, ενώ έμμεσο αυτό που μπορεί να αντικατασταθεί από εμπρόθετο.

Διάβασε προσεκτικά τα παραδείγματα:

Από τα παραδείγματα καταλαβαίνουμε ότι όταν έχουμε δύο αντικείμενα σε αιτιατική τα οποία δηλώνουν πρόσωπο, άμεσο είναι το αντικείμενο που δεν μπορεί να αντικατασταθεί, ενώ έμμεσο αυτό που μπορεί να αντικατασταθεί από εμπρόθετο.

Διάβασε προσεκτικά τα παραδείγματα:

Από τα παραδείγματα καταλαβαίνουμε ότι όταν έχουμε δύο αντικείμενα σε αιτιατική τα οποία δηλώνουν πράγμα, άμεσο είναι το αντικείμενο που δεν μπορεί να αντικατασταθεί, ενώ έμμεσο αυτό που μπορεί να αντικατασταθεί από εμπρόθετο.

Τώρα μπορούμε να καταλήξουμε σε κάποια συμπεράσματα:

Μπορούμε να τα δούμε στον παρακάτω συγκεντρωτικό πίνακα.

Ας το κάνουμε ακόμη πιο απλό:
Παρατήρηση
Όπως είδαμε πολλές φορές ως αντικείμενο χρησιμοποιείται ένας αδύναμος τύπος της προσωπικής αντωνυμίας σε γενική.Αυτό όμως δε σημαίνει πως κάθε φορά που θα έχουμε για τέτοια γενική θα είναι και αντικείμενο.

Ας δούμε κάποια παραδείγματα.
Γενική προσωπική
Όταν δίπλα σε ένα απρόσωπο ρήμα (χρειάζεται, φαίνεται, πρέπει) ή σε μια απρόσωπη έκφραση (είναι αδύνατο) υπάρχει γενική πτώση της προσωπικής αντωνυμίας (μου, σου, του), τότε αυτή δεν έχει θέση αντικειμένου. Το ίδιο παρατηρούμε και σε ρήματα ενεργητικά μεταβατικά (φιλώ, κανονίζω).

Η γενική αυτή λέγεται γενική προσωπική, γιατί φανερώνει το πρόσωπο στο οποίο αναφέρεται η έννοια του ρήματος. Το ότι δεν είναι αντικείμενο φαίνεται από το ότι δε μεταβαίνει στη γενική αυτή καμιά ενέργεια του υποκειμένου.

Δύο αντικείμενα σε αιτιατική και η μια κατηγορούμενο της άλλης

Πολλά ρήματα ενώ φαίνεται πως έχουν δύο αντικείμενα σε αιτιατική, στην πραγματικότητα η μια αιτιατική λειτουργεί ως κατηγορούμενο της άλλης.

Από τα παραδείγματα γίνεται φανερό ότι η μια αιτιατική δίνει μια ιδιότητα στο αντικείμενο, γι' αυτό άλλωστε είναι και κατηγορούμενο. Πολύ συχνά η αιτιατική αυτή συνοδεύεται από τα μόρια: ως, για, σαν..

Μέθοδος για να βρίσκουμε το αντικείμενο
Πώς βρίσκουμε το υποκείμενο, το αντικείμενο ή το κατηγορούμενο στα νέα ελληνικά; Μπορείς να δεις κι ένα διαδραστικό βίντεο.
Η θεωρία είναι καλή και απαραίτητη, εξίσου απαραίτητη όμως είναι και η μέθοδος. Αν δεν ακολουθήσουμε συγκεκριμένα βήματα, τότε είναι πολύ εύκολο να κάνουμε λάθη, παρόλο που ξέρουμε άριστα τη θεωρία. Γι' αυτό λοιπόν προσοχή.

Για να βρούμε το αντικείμενο σε μια πρόταση πρέπει να ακολουθούμε πιστά ένα συγκεκριμένο και απλό τρόπο, κάνοντας τα εξής βήματα:
1 ο βήμα: Διαβάζουμε προσεκτικά την πρόταση και βρίσκουμε το ρήμα. Υποθέτουμε ότι δεν ξέρουμε τίποτα άλλο παρά μόνο το ρήμα, γι' αυτό και αρχίζουμε τις ερωτήσεις.
2 ο βήμα: Ρωτάμε ποιος (ή ποια ή ποιο) + το ρήμα για να βρούμε το υποκείμενο.
3 ο βήμα: Ελέγχουμε αν το ρήμα είναι απρόσωπο, συνδετικό ή μεταβατικό μονόπτωτο ή δίπτωτο.
4 ο βήμα: Ρωτάμε τι ή ποιον ή σε ποιον ή από ποιον + το ρήμα + το υποκείμενο, για να βρούμε το αντικείμενο.
5 ο βήμα: Επαναλαμβάνουμε την ερώτηση τι ή ποιον ή σε ποιον + το ρήμα + α' αντικείμενο + το υποκείμενο, για να βρούμε και το δεύτερο αντικείμενο (αν υπάρχει).
6 ο βήμα: Αφού βρήκαμε το αντικείμενο/α ελέγχουμε την πτώση τους.
7 ο βήμα: Διαπιστώνουμε ποιο είναι το άμεσο και ποιο το έμμεσο.
Προσοχή
1. Δεν κάνουμε ποτέ την ερώτηση πού ή πώς, γιατί οι απαντήσεις που θα πάρουμε δε μας δίνουν αντικείμενο.

2. Το αντικείμενο, όπως έχουμε ξαναπεί, δε βρίσκεται ποτέ σε ονομαστική.

Ας εφαρμόσουμε τη θεωρία:

Παρατήρηση: Στο 6 ο βήμα στην ερώτηση "σε ποιον μετέφεραν οι Αθηναίοι;" ίσως θα θεωρούσαμε ως απάντηση "στην Τροιζήνα" και θα το παίρναμε ως αντικείμενο. Δεν είναι όμως γιατί την ίδια απάντηση την παίρνουμε με την ερώτηση πού.

Βεβαίως μετά τη θεωρία χρειάζεται εξάσκηση, εξάσκηση και μετά λίγη εξάσκηση ακόμη.

Καλή δύναμη!

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
το αντικείμενο στα νέα ελληνικά

# data[].attributes.attachment_link.title
Το αντικείμενο στα Νέα Ελληνικά

# data[].attributes.attachment_link.description
Το αντικείμενο στα Νέα Ελληνικά

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
grade 5  free math games practice common core standards

# data[].attributes.attachment_link.description
Practice dividing 2 numbers with operands up to 12.

# data[].attributes.headline
ΔΑΙΡΕΣΗ - ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ

# data[].attributes.subject
ΔΑΙΡΕΣΗ - ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
grade 3  free math games practice common core standards

# data[].attributes.attachment_link.title
Division: Complete the Table - Grade 3 - Practice with Math Games

# data[].attributes.attachment_link.description
Apply the division rule to the input column to complete the output column.

# data[].attributes.headline
ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ

# data[].attributes.subject
ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
grade 4  free math games practice common core standards

# data[].attributes.attachment_link.description
Find the missing factor of multiplication sentences.

# data[].attributes.headline
ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ

# data[].attributes.subject
ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ

# data[].attributes.headline
ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ

# data[].attributes.subject
ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
grade 3  free math games practice common core standards

# data[].attributes.attachment_link.title
Relate Multiplication and Division with Factors Up to 12 - Grade 3 - Practice with Math Games

# data[].attributes.attachment_link.description
Remove ads and gain access to the arcade and premium games!

# data[].attributes.headline
ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ

# data[].attributes.subject
ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
grade 3  free math games practice common core standards

# data[].attributes.headline
ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ

# data[].attributes.subject
ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ

# data[].attributes.headline
ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ 3

# data[].attributes.subject
ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ 3

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to Giannis Papathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
Σε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις τα υπογραμμισμένα επίθετα λειτουργούν ως κατηγορούμενα και σε ποιες ως επιθετικοί προσδιορισμοί;

# data[].attributes.attachment_link.description
Σε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις τα υπογραμμισμένα επίθετα λειτουργούν ως κατηγορούμενα και σε ποιες ως επιθετικοί προσδιορισμοί;

# data[].attributes.headline
ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ 2

# data[].attributes.subject
ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ 2

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Στην άρση βαρών ο Πύρρος Δήμας αναδείχτηκε πρωταθλητής .
Εκλέχτηκε πρόεδρος της τάξης ο Βασίλης .
Ο τεχνίτης της τηλεόρασης θεωρείται ειδικός .
Η Αναστασιάδου κληρώθηκε διαιτητής του ποδοσφαιρικού αγώνα.
Προχωρούσε σκυφτός πάντα ο κυρ-Γιώργος .
Η σημαία κυματίζει περήφανη .
Μετά απ' αυτό ο τερματοφύλακας έμοιαζε σαν χαμένος .
Είναι δεκαοκτώ οι συμμαθητές μου.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
να βρεις τα ρήματα

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
τα υποκείμενα και τα κατηγορούμενα των παρακάτω προτάσεων

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to Giannis Papathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
Να βρεις τα ρήματα, τα υποκείμενα και τα κατηγορούμενα των παρακάτω προτάσεων

# data[].attributes.attachment_link.description
Στην άρση βαρών ο Πύρρος Δήμας αναδείχτηκε πρωταθλητής .Εκλέχτηκε πρόεδρος της τάξης ο Βασίλης .Ο τεχνίτης της τηλεόρασης θεωρείται ειδικός .Η Αναστασιάδου κληρώθηκε διαιτητής του ποδοσφαιρικού αγώνα.Προχωρούσε σκυφτός πάντα ο κυρ-Γιώργος .Η σημαία κυματίζει περήφανη .Μετά απ' αυτό ο τερματοφύλακας έμοιαζε σαν χαμένος .Είναι δεκαοκτώ οι συμμαθητές μου.

# data[].attributes.headline
ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ 1

# data[].attributes.subject
ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ 1

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Δίκαιος ήταν ο Αριστείδης .
Ο Ναπολέων ονομάστηκε μέγας .
Η Ελένη σπουδάζει μαθηματικός
Καθηγήτρια μαθηματικών έγινε η Ελένη .
Κουρασμένοι φαινόντουσαν οι αθλητές .
Οι μαθητές παραμένουν ανήσυχοι .
Διακρίθηκε ως σκακιστής ο φίλος μου ο Γιώργος .
Η γριούλα ζούσε μόνη σ' ένα παλιό σπίτι.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
να βρεις τα υποκείμενα

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
τους επιθετικούς προσδιορισμούς και τα κατηγορούμενα

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to Giannis Papathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
Να βρεις τα υποκείμενα, τους επιθετικούς προσδιορισμούς και τα κατηγορούμενα

# data[].attributes.attachment_link.description
Δίκαιος ήταν ο Αριστείδης . Ο Ναπολέων ονομάστηκε μέγας .Η Ελένη σπουδάζει μαθηματικός Καθηγήτρια μαθηματικών έγινε η Ελένη .Κουρασμένοι φαινόντουσαν οι αθλητές .Οι μαθητές παραμένουν ανήσυχοι .Διακρίθηκε ως σκακιστής ο φίλος μου ο Γιώργος .Η γριούλα ζούσε μόνη σ' ένα παλιό σπίτι.

# data[].attributes.headline
ΘΕΩΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ

# data[].attributes.subject
ΘΕΩΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Τι είναι το κατηγορούμενο;

Κατηγορούμενο είναι το επίθετο (συνήθως) που με τη μεσολάβηση του συνδετικού ρήματος δίνει μια ιδιότητα στο υποκείμενο ή στο αντικείμενο μιας πρότασης.

Ας δούμε κάποια παραδείγματα:

* Ο Γιώργος είναι όμορφος.

* Ο Γιώργος είναι φίλος μου.

Στα παραπάνω παραδείγματα οι λέξεις: όμορφος, φίλος, είναι τα κατηγορούμενα του υποκειμένου "Ο Γιώργος" . Η λέξη όμορφος είναι επίθετο ενώ η λέξη φίλος είναι ουσιαστικό.

Ας δούμε και το παράδειγμα:
* Διάλεξα τον Γιώργο για φίλο μου.

Στο παραπάνω παράδειγμα η λέξη φίλο μου είναι κατηγορούμενο του αντικειμένου "Γιώργο".

Τι χρησιμοποιείται ως κατηγορούμενο;

Όπως ήδη είπαμε ως κατηγορούμενο χρησιμοποιείται το επίθετο και το ουσιαστικό. Μπορεί όμως να χρησιμοποιηθούν κι άλλα μέρη του λόγου, αφού αποκτήσουν σημασία επιθέτου, π.χ.

* Ο Γιώργος είναι όμορφος. → επίθετο
* Ο Γιώργος είναι φίλος μου. → ουσιαστικό
* Ο Γιώργος είναι εκείνος; → αντωνυμία
* Ο Γιώργος είναι πρώτος. → αριθμητικό
* Ο Γιώργος είναι κουρασμένος. → μετοχή
* Η καρέκλα είναι από ξύλο (αντί του επιθέτου ξύλινη) → εμπρόθετο
* Ο Γιώργος είναι ό,τι κι αν πεις → πρόταση

Τι είναι το συνδετικό ρήμα και ποια η λειτουργία του;

Είπαμε στην αρχή ότι το κατηγορούμενο δίνει μια ιδιότητα στο υποκείμενο ή στο αντικείμενο μέσω του συνδετικού ρήματος. Συνεπώς, το συνδετικό ρήμα είναι εκείνο που συνδέει την ιδιότητα με το υποκείμενο ή το αντικείμενο.

ΠΡΟΣΟΧΗ
Προφανώς, χωρίς συνδετικό ρήμα δεν έχουμε κατηγορούμενο.

Πρόσεξε τα παρακάτω παραδείγματα:
* Η Ελένη είναι όμορφη → η λ. όμορφη είναι κατηγορούμενο, γιατί το συνδετικό ρήμα είναι συνδέει τη λ. όμορφη με το υποκείμενο Ελένη.

* Η όμορφη Ελένη έφυγε με τον Πάρη → η λ. όμορφη δεν είναι κατηγορούμενο, γιατί δεν υπάρχει κάποιο συνδετικό ρήμα που να συνδέει τη λ. όμορφη με το υποκείμενο Ελένη. Η λ. όμορφη είναι ένας επιθετικός προσδιορισμός.

Ποια ρήματα χρησιμοποιούνται ως συνδετικά;

Τα δύο ρήματα που χρησιμοποιούνται πρωτίστως ως συνδετικά είναι τα είμαι και γίνομαι.
Χρησιμοποιούνται ως συνδετικά και τα ρήματα που έχουν παρόμοια σημασία με τα είμαι και γίνομαι· τέτοια ρήματα είναι τα: απομένω, βρίσκομαι, γεννιέμαι, ζω, πεθαίνω, στέκομαι, διατελώ, υπηρετώ, φυτρώνω, αποδεικνύομαι, δείχνομαι, θεωρούμαι, λέγομαι, λογαριάζομαι, μοιάζω, νομίζομαι, παρουσιάζομαι, χειροτονούμαι κ.ά.
Παραδείγματα:
* Το φαγητό έγινε νόστιμο.
* Ο Νίκος έζησε μόνος.
* Στάθηκα άτυχος.
* Διετέλεσε προϊστάμενος του υπουργείου.
* Ο κ. Ιωάννου θεωρείται σπουδαίος ερευνητής.

Με κάποια από τα παραπάνω ρήματα το κατηγορούμενο εκφέρεται με τα μόρια για, σαν, ως, π.χ.
* Τον θεωρούν για πολύ ανόητο.
* Ο Νίκος μοιάζει σαν αετός.
* Ο κ. Ιωάννου υπηρέτησε στο στρατό ως λοχίας.

Σύμφωνα με τη γραμματική των Κλαίρη-Μπαμπινιώτη λειτουργούν ως συνδετικά οποιαδήποτε ρήματα συντάσσονται με τα μόρια (συνδετικούς δείκτες) για, σαν, ως, συνδέοντας το υποκείμενο ή το αντικείμενο με μια λέξη που τους δίνει μια ιδιότητα, π.χ.
* Εργάστηκε ως σκλάβος.
* Δούλεψε σαν σκλάβος.
* Περνιέται για έξυπνος.

Το επιρρηματικό κατηγορούμενο

Εκτός από τα ρήματα που χρησιμοποιούνται ως συνδετικά, μπορεί και οποιοδήποτε άλλο ρήμα, κυρίως αυτά που δηλώνουν κίνηση, να παίρνουν κατηγορούμενο, συνδέοντας το υποκείμενο με μια ιδιότητα. Επειδή το κατηγορούμενο σ' αυτήν την περίπτωση εκφράζει μια επιρρηματική σχέση, λέγεται επιρρηματικό, π.χ.

* Ο Γιάννης βαδίζει καμαρωτός.
* Ο Γιάννης υποδέχτηκε τους επισκέπτες όρθιος.
* Ο Γιάννης διαβάζει μόνος.
* Ο βοριάς σφυρίζει άγριος.

Στα παραπάνω παραδείγματα το κατηγορούμενο είναι επίθετο· μπορεί όμως να είναι και ουσιαστικό, π.χ.
* Ο κόσμος έτρεχε μελίσσι.
* Τα δάκρυά της τρέχουν βροχή.

Προληπτικό κατηγορούμενο

Πολλές φορές το κατηγορούμενο δίνει πρόωρα μια ιδιότητα στο υποκείμενο πριν αυτό την αποκτήσει κανονικά. Στην περίπτωση αυτή τα ρήματα που χρησιμοποιούνται ως συνδετικά φανερώνουν σκοπό ή εξέλιξη, π.χ.
* Το σπίτι χτίζεται ψηλό → δεν έχει την ιδιότητα του ψηλού, χτίζεται με την προοπτική να γίνει ψηλό.
* Ο Γιάννης σπουδάζει γιατρός →δεν έχει την ιδιότητα του γιατρού, σπουδάζει με την προοπτική να γίνει γιατρός.

Τα συνδετικά ρήματα λειτουργούν πάντοτε ως συνδετικά;

Τα ρήματα που αναφέραμε παραπάνω ως συνδετικά δεν είναι πάντοτε συνδετικά. Αυτό σημαίνει ότι δε συνδέουν το υποκείμενο με μια λέξη η οποία θα δίνει στο υποκείμενο μια ιδιότητα. Ας το δούμε με παράλληλα παραδείγματα:

1α. Ο Γιώργος είναι όμορφος → το ρ. είναι είναι συνδετικό, επειδή συνδέει το υποκείμενο (Γιώργος) με τη λέξη όμορφος, δίνοντάς του μια ιδιότητα.
1β. Ο Γιώργος είναι στο δωμάτιο → το ρ. είναι δεν είναι συνδετικό, επειδή δε συνδέει το υποκείμενο (Γιώργος) με κάποια λέξη που να του δίνει μια ιδιότητα.

2α. Η Ελένη έγινε όμορφη → το ρ. έγινε είναι συνδετικό, επειδή συνδέει το υποκείμενο (Ελένη) με τη λέξη όμορφη, δίνοντάς της μια ιδιότητα.
2β. Έγινε κι αυτό → το ρ. έγινε δεν είναι συνδετικό, επειδή δε συνδέει το υποκείμενο (αυτό) με κάποια λέξη που να του δίνει μια ιδιότητα.
Ο Γιώργος ζει μόνος → το ρ. ζει είναι συνδετικό, επειδή συνδέει το υποκείμενο (Γιώργος) με τη λέξη μόνος, δίνοντάς του μια ιδιότητα.
3β. Ο Γιώργος ζει στο Παρίσι → το ρ. ζει δεν είναι συνδετικό, επειδή δε συνδέει το υποκείμενο (Γιώργος) με κάποια λέξη που να του δίνει μια ιδιότητα.

4α. Ο Γιώργος βαδίζει περήφανος → το ρ. βαδίζει είναι συνδετικό, επειδή συνδέει το υποκείμενο (Γιώργος) με τη λέξη περήφανος, δίνοντάς του μια ιδιότητα.
4β. Ο Γιώργος βαδίζει στο δρόμο → το ρ. βαδίζει δεν είναι συνδετικό, επειδή δε συνδέει το υποκείμενο (Γιώργος) με κάποια λέξη που να του δίνει μια ιδιότητα.

Η πτώση του κατηγορουμένου

Το κατηγορούμενο όταν αναφέρεται στο υποκείμενο και είναι πτωτικό, τότε μπαίνει στην ίδια πτώση με το υποκείμενο, δηλαδή στην ονομαστική, π.χ.
* Ο Γιάννης είναι ψηλός.

Το κατηγορούμενο όταν αναφέρεται στο αντικείμενο και είναι πτωτικό, τότε μπαίνει στην ίδια πτώση με το αντικείμενο, δηλαδή στην αιτιατική, π.χ.
* Διάλεξα τον Γιώργο για φίλο μου.

Όταν το κατηγορούμενο είναι ουσιαστικό, μπορεί να εκφέρεται και με γενική, η οποία ονομάζεται γενική κατηγορηματική και φανερώνει την κτήση, την ιδιότητα, το μέτρο, την αξία, διαιρεμένο όλο, π.χ.
* Τα παπούτσια είναι του Γιώργου → γενική κατηγορηματική κτητική
* Τα φαγητά είναι της ώρας → γενική κατηγορηματική της ιδιότητας
* Τα σίδερα είναι των τριών μέτρων → γενική κατηγορηματική του μέτρου
* Το αυτοκίνητο είναι των δέκα χιλιάδων → γενική κατηγορηματική της αξίας
* Ο Νίκος είναι της παρέας → γενική κατηγορηματική διαιρετική

Στις περιπτώσεις της γενικής κατηγορηματικής απαραίτητη προϋπόθεση είναι να υπάρχει συνδετικό ρήμα,
διαφορετικά η γενική θα είναι απλώς προσδιορισμός, π.χ.
* Τα παπούτσια είναι του Γιώργου → συνδετικό ρήμα → γενική κατηγορηματική κτητική
* Χάθηκαν τα παπούτσια του Γιώργου → γενική κτητική

Πώς βρίσκουμε το κατηγορούμενο;

Για να βρούμε το κατηγορούμενο σε μια πρόταση θα πρέπει
α) πρώτα να εντοπίσουμε το ρήμα της πρότασης,
β) στη συνέχεια θα πρέπει να εντοπίσουμε το υποκείμενο, ρωτώντας ποιος ή ποια ή ποιο + το ρήμα της πρότασης,
γ) τέλος, θα πρέπει να εντοπίσουμε το κατηγορούμενο, ρωτώντας τι είναι + το ρήμα + το υποκείμενο, π.χ.

1. Ο Γιώργος είναι πονηρός.
α) Ρήμα: είναι
β) Ποιος είναι; → ο Γιώργος → υποκείμενο
γ) Τι είναι ο Γιώργος; → πονηρός → κατηγορούμενο

2. Το φαγητό έγινε νόστιμο.
α) Ρήμα: έγινε
β) Ποιο έγινε; → το φαγητό → υποκείμενο
γ) Τι έγινε το φαγητό → νόστιμο → κατηγορούμενο

Δεν ξεχνάμε:
για να έχουμε κατηγορούμενο,
θα πρέπει να έχουμε ένα συνδετικό ρήμα,
που να συνδέει το υποκείμενο μια λέξη,
η οποία θα δίνει στο υποκείμενο μια ιδιότητα.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
μυθολογία-οδηγός

# data[].attributes.attachment_link.title
Κατηγορούμενο

# data[].attributes.attachment_link.description
Τι είναι το κατηγορούμενο; Κατηγορούμενο είναι το επίθετο (συνήθως) που με τη μεσολάβηση του συνδετικού ρήματος δίνει μια ιδιότητα στο υποκείμενο ή στο αντικείμενο μιας πρότασης. Ας δούμε κάποια παραδείγματα: * Ο Γιώργος είναι όμορφος. * Ο Γιώργος είναι φίλος μου. Στα παραπάνω παραδείγματα οι λέξεις: όμορφος, φίλος, είναι τα κατηγορούμενα του υποκειμένου "Ο Γιώργος" .

# data[].attributes.headline
ΘΕΩΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ

# data[].attributes.subject
ΘΕΩΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ

# data[].attributes.body
Τις ασκήσεις από κάτω στις έχω ανεβάσει μία μία ξεχωριστά.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Δες δύο διαδραστικά βίντεο που ετοίμασε η Κωνσταντίνα Σάιτ πατώντας ή
Τι είναι το υποκείμενο;

Υποκείμενο είναι η λέξη (ή η φράση) για την οποία γίνεται λόγος στην πρόταση. Με άλλα λόγια υποκείμενο είναι η λέξη που δείχνει σε μια πρόταση ποιος ενεργεί ή ποιος δέχεται μια ενέργεια ή ποιος βρίσκεται σε μια κατάσταση.

Ας δούμε κάποια παραδείγματα:

Στα παραπάνω παραδείγματα οι λέξεις: εγώ, εσύ, η Ελένη, εμείς, εσείς, οι θεατές είναι τα υποκείμενα των ρημάτων.
Σε ποια πτώση μπαίνει το υποκείμενο του ρήματος;
Το υποκείμενο του ρήματος στα νέα ελληνικά, όπως και στα αρχαία, μπαίνει πάντοτε σε πτώση ονομαστική, π.χ.
Έχουν όλα τα ρήματα υποκείμενο;
Στον καθημερινό μας λόγο, προφορικό ή γραπτό, ανταλλάσσουμε μηνύματα με τους συνανθρώπους μας. Η ανταλλαγή των μηνυμάτων γίνεται μέσα από τις προτάσεις. Πυρήνας της πρότασης είναι το ρήμα. Με το που χρησιμοποιούμε το ρήμα ταυτόχρονα εννοούμε και ένα δεύτερο στοιχείο της πρότασης το υποκείμενο. Σ' αυτό βοηθούν οι καταλήξεις των ρημάτων, π.χ.
Αν πούμε την πρόταση: "κοιμά μαι", ο αναγνώστης ή ο συνομιλητής μας θα καταλάβει ποιος κάνει κάτι και τι κάνει ( εγώ κοιμά- μαι).
Το ίδιο συμβαίνει κι αν πούμε την πρόταση: "παίζ εις;". Ο αναγνώστης ή ο συνομιλητής μας θα καταλάβει ποιος κάνει κάτι και τι κάνει ( εσύ παίζ- εις;).

[ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ: Σύγκρινε τη διαφορά με τα αγγλικά. Δεν μπορούμε να πούμε said, χωρίς να ορίσουμε το υποκείμενο, γιατί ο ακροατής δεν καταλαβαίνει ποιος said· μπορεί να είναι: I, you, he, she, it, we, you, they.]

Συμπεραίνουμε συνεπώς ότι όλα τα ρήματα έχουν υποκείμενο.

Οι καταλήξεις των ρημάτων μας βοηθούν να καταλάβουμε ποιος/α/ο ή ποιοι/ες/α είναι το υποκείμενο. Έτσι,
Το υποκείμενο υπάρχει πάντα ή μπορεί και να παραλείπεται;
Το υποκείμενο μπορεί να παραλείπεται σε διάφορες περιπτώσεις.

1 ον. Όταν εννοείται εύκολα από τα συμφραζόμενα, π.χ.
Ο Γιώργος σηκώθηκε πολύ πρωί, έφαγε γρήγορα το πρωινό του και ξεκίνησε για τη δουλειά.
(Τα ρήματα είναι τρία, επειδή όμως το υποκείμενο και των τριών ρημάτων είναι " ο Γιώργος" παραλείπεται για να μη το επαναλαμβάνουμε συνέχεια.)

2 ον. Όταν είναι τέτοια η έννοια του ρήματος που μπορεί να εννοηθεί μόνο ένα υποκείμενο, π.χ.
Πολέμησαν γενναία στο αλβανικό μέτωπο. ( οι στρατιώτες)
Μόλις φτάσαμε στο ξενοδοχείο μας καλωσόρισαν και μας τακτοποίησαν στα δωμάτιά μας. ( οι υπάλληλοι)

3 ον. Όταν το ρήμα δείχνει κάποιο φυσικό φαινόμενο, π.χ.
Όλη την ημέρα φυσάει δυνατά και βρέχει. ( ο καιρός)

4 ον. Όταν αναφέρεται σε μια γενική έννοια, π.χ.
Εκτός από τα φυτοφάγα και τα σαρκοφάγα ποια άλλα υπάρχουν; ( ζώα)

5 ον. Όταν δηλώνεται από το πρόσωπο του ρήματος· στις περιπτώσεις του α' και β' προσώπου και του ενικού και του πληθυντικού αριθμού τις περισσότερες φορές δε χρησιμοποιούμε το υποκείμενο, γιατί εννοείται από το πρόσωπο του ρήματος. Έτσι δε λέμε συνέχεια εγώ γράφω, εγώ διαβάζω, εσύ γράφεις, εσύ διαβάζεις, εμείς γράφουμε, εμείς διαβάζουμε, εσείς γράφετε, εσείς διαβάζετε.

α΄ παρατήρηση: Σε μερικές περιπτώσεις, παρόλο που το υποκείμενο εννοείται, το χρησιμοποιούμε γιατί θέλουμε να δώσουμε έμφαση ή αντιδιαστολή, π.χ.
Θα πληρώσω γιατί γιορτάζω! (έμφαση)
Σήμερα δε θα πληρώσεις εσύ. Θα πληρώσω εγώ! (αντιδιαστολή)

β΄ παρατήρηση: Υπάρχουν, βέβαια, και περιπτώσεις στις οποίες δε γίνεται εντελώς φανερό το υποκείμενο από το πρόσωπο του ρήματος, ειδικά στο α' και β' πληθυντικό. Στις περιπτώσεις αυτές, για να δηλώσουμε με ακρίβεια το πρόσωπο ή το πράγμα στο οποίο αναφερόμαστε, χρησιμοποιούμε ως υποκείμενο αντωνυμίες και ονόματα. Π.χ.
Εγώ και η Ελένη πήγαμε στο γήπεδο.
Εσύ και η Μαρία πού πήγατε;

Τι χρησιμοποιείται ως υποκείμενο;
Ως υποκείμενο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ουσιαστικό, ουσιαστικοποιημένο επίθετο ή αντωνυμία ή κάθε μέρος του λόγου, όταν χρησιμοποιείται ως ουσιαστικό. Δες τα παραδείγματα που ακολουθούν.

*Τα απρόσωπα ρήματα και οι απρόσωπες εκφράσεις έχουν ως υποκείμενο μια πρόταση με το ότι ή με το να.
Συμφωνία υποκειμένου - ρήματος
1η περίπτωση: Όταν το υποκείμενο είναι ένα, συμφωνεί με το ρήμα στο πρόσωπο και στον αριθμό:

2η περίπτωση: Όταν τα υποκείμενα είναι πολλά, το ρήμα μπαίνει σε πληθυντικό αριθμό και στο επικρατέστερο πρόσωπο (το α' είναι επικρατέστερο του β' και του γ' και το β' είναι επικρατέστερο του γ '). Δηλαδή:

Λέμε την πρόταση: Εμείς θα πάμε στο γήπεδο. Ποιους όμως εννοούμε με το "εμείς"; Μπορεί να είναι οι εξής:

α) Εγώ κι εσύ θα πάμε στο γήπεδο.
Δύο υποκείμενα ( εγώ + εσύ = α' και β' πρόσωπο ενικού) > το ρήμα μπαίνει στο α' πληθυντικό πρόσωπο.
β) Εγώ κι αυτός θα πάμε στο γήπεδο.
Δύο υποκείμενα ( εγώ + αυτός = α' και γ' πρόσωπο ενικού) > το ρήμα μπαίνει στο α' πληθυντικό.
γ) Εγώ κι εμείς όλοι θα πάμε στο γήπεδο.
Πολλά υποκείμενα (εγώ + εμείς = α' ενικό + α' πληθυντικό) > το ρήμα μπαίνει στο α' πληθυντικό πρόσωπο.
δ) Εγώ κι εσείς θα πάμε στο γήπεδο.
Πολλά υποκείμενα ( εγώ + εσείς α' ενικό + β' πληθυντικό) > το ρήμα μπαίνει στο α' πληθυντικό πρόσωπο.
ε) Εγώ κι αυτοί θα πάμε στο γήπεδο.
Πολλά υποκείμενα ( εγώ + αυτοί = α' ενικό + γ' πληθυντικό) > το ρήμα μπαίνει στο α' πληθυντικό πρόσωπο.
Συμπέρασμα: το α' πρόσωπο είναι επικρατέστερο του β' και του γ '

Λέμε την πρόταση: Εσείς θα πάτε στο γήπεδο. Ποιους όμως εννοούμε με το "εσείς"; Μπορεί να είναι οι εξής:

α) Εσύ κι εσύ θα πάτε στο γήπεδο.
Δύο υποκείμενα ( εσύ + εσύ = β' και β' πρόσωπο ενικού) > το ρήμα μπαίνει στο β' πληθυντικό.
β) Εσύ κι αυτός θα πάτε στο γήπεδο.
Δύο υποκείμενα ( εσύ + αυτός = β' και γ' πρόσωπο ενικού) > το ρήμα μπαίνει στο β' πληθυντικό.
γ) Εσύ κι εσείς θα πάτε στο γήπεδο.
Πολλά υποκείμενο ( εσύ + εσείς = β' ενικό και β' πληθυντικό) > το ρήμα μπαίνει στο β' πληθυντικό.
δ) Εσύ κι αυτοί θα πάτε στο γήπεδο.
Πολλά υποκείμενα ( εσύ + αυτοί = β' ενικό + γ' πληθυντικό) > το ρήμα μπαίνει στο β' πληθυντικό.
Συμπέρασμα: το β' πρόσωπο είναι επικρατέστερο του γ' προσώπου.

Εξαίρεση: Επειδή η ελληνική γλώσσα είναι πλούσια και με μεγάλη ποικιλία, γι' αυτό και υπάρχουν πολλές εξαιρέσεις. Έτσι, όταν το ρήμα βρίσκεται πρώτο σε μια πρόταση και ακολουθούν τα υποκείμενα, τότε το ρήμα μπορεί να βρίσκεται στον ενικό αριθμό και να συμφωνεί με το πλησιέστερο υποκείμενο. π.χ.

Να έρθεις κι εσύ και ο φίλος σου. (Το ρήμα βρίσκεται στο β' ενικό, γιατί το πλησιέστερο υποκείμενο " εσύ" είναι β' ενικού.)
Να έρθει κι αυτός κι εσύ. (Το ρήμα βρίσκεται στο γ' ενικό, γιατί το πλησιέστερο υποκείμενο " αυτός" είναι γ' ενικού.)

3η περίπτωση: Όταν τα υποκείμενα είναι στον ενικό αριθμό, είναι όμως πολλά όμοια και δεν υπάρχει αναφορά στο α' ή στο β' πρόσωπο, τότε το ρήμα μπαίνει στο γ ' πληθυντικό, π.χ.

Ο Γιώργος, ο Πέτρος κι ο Κώστας θα πάνε στο γήπεδο.

Σημειώσεις:

α) Μπορούμε βέβαια να χρησιμοποιήσουμε και ενικό αριθμό, όταν θεωρήσουμε τα διάφορα υποκείμενα ως ένα, π.χ.

Με παραξένεψε η αγάπη του και η ανθρωπιά του. (αγάπη, ανθρωπιά = δύο υποκείμενα > το ρήμα στον ενικό)

β) Αν υπάρχει αναφορά στο α' πρόσωπο, τότε το ρήμα μπαίνει στο α ' πρόσωπο πληθυντικού, σύμφωνα με όσα είπαμε παραπάνω, π.χ.

Εγώ, ο Γιώργος, ο Πέτρος κι ο Κώστας θα πάμε στο γήπεδο.

γ) Αν υπάρχει αναφορά στο β' πρόσωπο, τότε το ρήμα μπαίνει στο β ' πρόσωπο πληθυντικού, σύμφωνα με όσα είπαμε παραπάνω, π.χ.

Εσύ, ο Γιώργος, ο Πέτρος κι ο Κώστας θα πάτε στο γήπεδο.

4η περίπτωση: Όταν το υποκείμενο είναι περιληπτικό όνομα, το ρήμα μπαίνει είτε στον ενικό είτε στον πληθυντικό. Π.χ.
Ένα ζευγάρι παπούτσια μπορεί να κοστίζει μέχρι και 300 €
Ένα ζευγάρι παπούτσια μπορεί να κοστίζουν μέχρι και 300 €
Πώς βρίσκουμε το υποκείμενο Πώς βρίσκουμε το υποκείμενο, το αντικείμενο ή το κατηγορούμενο στα νέα ελληνικά;
Δες το ίδιο βίντεο σε διαδραστική μορφή που το ετοίμασε η Κωνσταντίνα Σάιτ.

Για να βρούμε το υποκείμενο σε μια πρόταση, πρέπει πρώτα να βρούμε το ρήμα της πρότασης. Αφού βρούμε το ρήμα της πρότασης, παρατηρούμε σε ποιο πρόσωπο βρίσκεται.

Αν το ρήμα βρίσκεται στο α' ενικό, τότε το υποκείμενο είναι το εγώ.

Αν το ρήμα βρίσκεται στο β' ενικό, τότε το υποκείμενο είναι το εσύ.

Αν το ρήμα βρίσκεται στο α' πληθυντικό, τότε το υποκείμενο είναι το εμείς.

Αν το ρήμα βρίσκεται στο β' πληθυντικό, τότε το υποκείμενο είναι το εσείς, π.χ.

1. Αγόρασα μια ωραία τυρόπιτα.

Το ρήμα είναι το αγόρασα και βρίσκεται στο α' ενικό, άρα το υποκείμενο είναι το εγώ.

2. Αγόρασες μια ωραία τυρόπιτα.

Το ρήμα είναι το αγόρασες και βρίσκεται στο β' ενικό, άρα το υποκείμενο είναι το εσύ.

3. Αγοράσαμε μια ωραία τυρόπιτα.

Το ρήμα είναι το αγοράσαμε και βρίσκεται στο α' πληθυντικό, άρα το υποκείμενο είναι το εμείς.

4. Αγοράσατε μια ωραία τυρόπιτα.

Το ρήμα είναι το αγοράσατε και βρίσκεται στο β' πληθυντικό, άρα το υποκείμενο είναι το εσείς.

Αν το ρήμα βρίσκεται στο γ' ενικό, ρωτάμε: ποιος ή ποια ή ποιο + το ρήμα

Αν το ρήμα βρίσκεται στο γ' πληθυντικό αριθμό, ρωτάμε ποιοι ή ποιες ή ποια + το ρήμα, π.χ.

1. Σήμερα ο Γιώργος θα πάει στον κινηματογράφο.

Βρίσκουμε το ρήμα: θα πάει. Διαπιστώνουμε ότι βρίσκεται στο γ' ενικό.

Ρωτάμε: ποιος-ποια-ποιο + ρήμα, ποιος-ποια-ποιο θα πάει; Ο Γιώργος, άρα ο Γιώργος είναι το υποκείμενο.

2. Σήμερα ο Γιώργος και η Ελένη θα πάνε στον κινηματογράφο.

Βρίσκουμε το ρήμα: θα πάνε. Διαπιστώνουμε ότι βρίσκεται στο γ' πληθυντικό.

Ρωτάμε: ποιοι-ποιες-ποια + ρήμα, ποιοι-ποιες-ποια θα πάνε; Ο Γιώργος και η Ελένη, άρα ο Γιώργος και η Ελένη είναι το υποκείμενο.

3. Σήμερα θα πάει στον κινηματογράφο.

Βρίσκουμε το ρήμα: θα πάει. Διαπιστώνουμε ότι βρίσκεται στο γ' ενικό.

Ρωτάμε: ποιος-ποια-ποιο + ρήμα, ποιος-ποια-ποιο θα πάει; Από την πρόταση δε φαίνεται κάποιο συγκεκριμένο υποκείμενο. Στην περίπτωση αυτή λέμε ότι αυτός-αυτή-αυτό θα πάει. Άρα, το υποκείμενο είναι το αυτός-αυτή-αυτό.

4. Σήμερα θα πάνε στον κινηματογράφο.

Βρίσκουμε το ρήμα: θα πάνε. Διαπιστώνουμε ότι βρίσκεται στο γ' πληθυντικό.

Ρωτάμε: ποιοι-ποιες-ποια + ρήμα, ποιοι-ποιες-ποια θα πάνε; Από την πρόταση δε φαίνεται κάποιο συγκεκριμένο υποκείμενο. Στην περίπτωση αυτή λέμε ότι αυτοί-αυτές-αυτά θα πάνε. Άρα, το υποκείμενο είναι το αυτοί-αυτές-αυτά.

Όπως είπαμε και στη θεωρία, πολλές φορές το υποκείμενο παραλείπεται, γιατί εννοείται από τα συμφραζόμενα, δηλαδή από αυτά που ειπώθηκαν προηγουμένως. Στη περίπτωση αυτή το υποκείμενο θα είναι το ίδιο με το υποκείμενο του αρχικού ρήματος, π.χ.

Ο Αλέξανδρος κατέβηκε τη σκάλα, βγήκε από την πόρτα, μπήκε στο αυτοκίνητό του και έφυγε.

Στην παραπάνω πρόταση έχουμε τέσσερα ρήματα, άρα έχουμε τέσσερις προτάσεις. Ξεκινάμε από το ρήμα της πρώτης πρότασης.

Βρίσκουμε το ρήμα: κατέβηκε. Διαπιστώνουμε ότι βρίσκεται στο γ΄ ενικό.

Ρωτάμε: ποιος-ποια-ποιο + ρήμα, ποιος-ποια-ποιο κατέβηκε; Ο Αλέξανδρος. Άρα ο Αλέξανδρος είναι το υποκείμενο.

Συνεχίζουμε με τη δεύτερη πρόταση.

Βρίσκουμε το ρήμα: βγήκε. Διαπιστώνουμε ότι βρίσκεται στο γ΄ ενικό.

Ρωτάμε: ποιος-ποια-ποιο + ρήμα, ποιος-ποια-ποιο βγήκε; Στην πρόταση "βγήκε από την πόρτα" δεν υπάρχει κάποιο υποκείμενο. Επειδή όμως η πρόταση είναι παρόμοια με την προηγούμενη, μπορούμε να πούμε ότι το υποκείμενο είναι αυτός ή ο Αλέξανδρος.

Το ίδιο κάνουμε και με τα ρήματα των επόμενων δύο προτάσεων.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
το υποκείμενο στα νέα ελληνικά

# data[].attributes.attachment_link.title
Το υποκείμενο στα Νέα Ελληνικά

# data[].attributes.attachment_link.description
Το υποκείμενο στα Νέα Ελληνικά

# data[].attributes.headline
ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ 7

# data[].attributes.subject
ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ 7

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
τι μέρος του λόγου είναι το υποκείμενο;

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to Giannis Papathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
Τι μέρος του λόγου είναι το υποκείμενο;

# data[].attributes.headline
ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ 6

# data[].attributes.subject
ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ 6

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
να βρεις τα υποκείμενα στο παρακάτω κείμενο

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to Giannis Papathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
Να βρεις τα υποκείμενα στο παρακάτω κείμενο

# data[].attributes.headline
ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ 5

# data[].attributes.subject
ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ 5

# data[].attributes.body
Ωραία άσκηση γιατί αναλύει τις προτάσεις του κειμένου.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
να βρεις τα υποκείμενα στο παρακάτω κείμενο

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to Giannis Papathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
Να βρεις τα υποκείμενα στο παρακάτω κείμενο

# data[].attributes.headline
ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ 4

# data[].attributes.subject
ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ 4

# data[].attributes.body
Πρόσεξε μια λεπτομέρεια. Όταν σε ρωτάει "Ποια μορφή έχουν (ουσιαστικό, επίθετο, αντωνυμία, πρόταση ή κάτι άλλο);" αναφέρεται στην ακριβώς προηγούμενη ερώτηση...

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ποια είναι τα υποκείμενα των ρημάτων που υπογραμμίζονται στις παρακάτω προτάσεις και σε ποια πτώση βρίσκονται; ποια μορφή (ουσιαστικό

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
πρόταση ή κάτι άλλο) έχουν τα υποκείμενα που βρήκατε;

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to Giannis Papathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ποια είναι τα υποκείμενα των ρημάτων που υπογραμμίζονται στις παρακάτω προτάσεις και σε ποια πτώση βρίσκονται; Ποια μορφή (ουσιαστικό, επίθετο, αντωνυμία, πρόταση ή κάτι άλλο) έχουν τα υποκείμενα που βρήκατε;

# data[].attributes.attachment_link.description
Ποια είναι τα υποκείμενα των υπογραμμισμένων ρημάτων στις παρακάτω προτάσεις και σε ποια πτώση βρίσκονται; Ποια μορφή έχουν (ουσιαστικό, επίθετο, αντωνυμία, πρόταση ή κάτι άλλο);

# data[].attributes.headline
ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ 3

# data[].attributes.subject
ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ 3

# data[].attributes.body
Εδώ προσέχουμε λίγο παραπάνω !!!!

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
στις παρακάτω προτάσεις να βρεις το υποκείμενο των ρημάτων που είναι γραμμένα με έντονα γράμματα.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to Giannis Papathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
Στις παρακάτω προτάσεις να βρεις το υποκείμενο των ρημάτων που είναι γραμμένα με έντονα γράμματα.

# data[].attributes.headline
ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ 2

# data[].attributes.subject
ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ 2

# data[].attributes.body
Ευκολάκι

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
να βρεις το υποκείμενο στις παρακάτω προτάσεις

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to Giannis Papathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
Να βρεις το υποκείμενο στις παρακάτω προτάσεις

# data[].attributes.headline
ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ 1

# data[].attributes.subject
ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ 1

# data[].attributes.body
Ευκολάκι

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
να βρεις το υποκείμενο στις παρακάτω προτάσεις

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to Giannis Papathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
Να βρεις το υποκείμενο στις παρακάτω προτάσεις

# data[].attributes.body
Κάνε τις ασκήσεις και σημείωνε το σκορ σου. Επίσης, ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ πρέπει να σημειώνεις που είχες κάποια απορία ή λάθος που δεν καταλάβαινες...
Δεν έχει αξία να τα κάνουμε όλα μαζί. Είναι εξάσκηση για αυτά που είπαμε μαζί.
Επίσης, κάτω από την κάθε άσκηση μπορείς να κάνεις σχόλια, δηλαδή να σημειώσεις ότι θέλεις για να το δω κι εγώ.