# data[].attributes.body
de antwoorden

# data[].attributes.body
gedeelde vreugd

# data[].attributes.body
een examenopgave

# data[].attributes.body
het draait bij dit begrip niet alleen om geld.

# data[].attributes.body
vanaf 11.30 minuut

# data[].attributes.attachment_link.description
O.a.: Wel of geen evenementen voor jongeren met oud en nieuw? * Kankermedicijnen nog altijd te duur * Start rechtszaak Milieudefensie tegen Shell * Verbod op Puch- en Tomos-brommers Wel of geen evenementen voor jongeren met oud en nieuw?

# data[].attributes.attachment_link.description
Maximale productie per periode. Soms gaat het om de maximale productie van één bedrijf. Bij macro-economische vraagstukken gaat het om de maximale productie van het hele land. Dus van alle bedrijven en de overheid samen. Omvang bepaald door De kwaliteit en kwantiteit van de productiefactoren bepaalt de omvang van de

# data[].attributes.body
Alles wat je moet weten over de arbeidsmarkt

# data[].attributes.attachment_link.description
Op de arbeidsmarkt wordt de productiefactor arbeid 'verhandeld'. Aan de ene kant zijn er bedrijven die arbeidskrachten zoeken voor hun productie. Aan de andere kant zijn er mensen die hun arbeid willen 'verkopen' om op die manier inkomen te verdienen. Aanbod van arbeid Mensen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bekijk de bruto bedragen voor het minimumloon per 1 januari 2021.

Per 1 januari 2021

De bedragen van het wettelijk minimumloon gelden voor een volledige werkweek. Meestal is dat 36, 38 of 40 uur per week. Dit hangt af van de sector waarin u werkt en de mogelijke cao-afspraken die voor die sector gelden. In die cao-afspraken staat hoe lang een normale werkweek duurt. In supermarkten bijvoorbeeld is een volledige werkweek 40 uur. In de horeca en de glastuinbouw is dat 38 uur per week.

Per maand, week en dag

Per uur

De uurlonen in de tabel zijn naar boven afgerond. Omrekenen leidt tot een iets hoger bedrag per dag, week of maand dan het wettelijke minimum. In de tabel per maand, week en dag vindt u de officiële bedragen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Bekijk de bruto bedragen voor het minimumloon per 1 januari 2021. De bedragen van het wettelijk minimumloon gelden voor een volledige werkweek. Meestal is dat 36, 38 of 40 uur per week. Dit hangt af van de sector waarin u werkt en de mogelijke cao-afspraken die voor die sector gelden.

# data[].attributes.body
en de mogelijke gevolgen van de Coronacrisis

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De urgente vraag naar personeel gaat door alle lagen van de arbeidsmarkt en sectoren heen. Voor werkgevers in Zeeland is het -op individuele basis- zeer lastig om deze vraag in te vullen. De economie is aangetrokken en de strijd om talent is losgebarsten. Daardoor is de concurrentie tussen regio's en bedrijven enorm groot. Zeeland staat bij veel mensen op het netvlies als vakantiebestemming, maar in veel mindere mate op het gebied van wonen, leven en werken. Onvervulde vacatures remmen de economische ontwikkeling. Daarom zetten Zeeuwse bedrijven alles op alles om vacatures te vervullen.
Wilt u op innovatieve wijze aan de slag met de krapte op de werkvloer? Lees meer over subsidie voor sociale innovatieprojecten op het thema Human Capital.
Aanvalsteam Arbeidsmarkt

Als we in Zeeland niet de krachten bundelen om ons gebied te (her)positioneren als aantrekkelijke plek om te wonen en te werken, zal het invullen van alle vacatures in Zeeland een onmogelijke opgave worden. Om die reden hebben Zeeuwse bedrijven, onderwijsinstellingen en overheden de krachten gebundeld in het Aanvalsteam Arbeidsmarkt: een gezamenlijke, doelgerichte aanpak, uitgaande van de vraag van werkgevers. Dit met als doel om een toekomstbestendige arbeidsmarkt te kunnen realiseren.

Om de tekorten op de arbeidsmarkt tegen te gaan is het niet alleen belangrijk om voldoende gekwalificeerd personeel (zowel uit Zeeland als van buiten Zeeland) aan te trekken voor vacatures, maar ook om alle potentiële Zeeuwse werknemers aan een baan proberen te helpen, zoals deeltijdwerkers, statushouders en mensen met een uitkering. Dit kan door te investeren in goed, flexibel en modern werkgeverschap en het bieden van optimale kansen voor ontwikkeling, doorstroming, om- en bijscholing en ontplooiing.

Nieuwsbrief

In de nieuwsbrief Werken aan de Arbeidsmarkt vindt u het laatste nieuws over wat Zeeuwse partijen doen om de vele vacatures te vervullen. Wilt u de nieuwsbrief in uw mailbox ontvangen? Meld u dan aan voor de nieuwsbrief via aanvalsteam-arbeidsmarkt@zeeland.nl.

Uw persoonsgegevens worden uitsluitend gebruikt voor de verzendlijst van deze nieuwsbrief. Als u zich uitschrijft voor de nieuwsbrief worden uw gegevens door de Provincie Zeeland verwijderd. Voor meer informatie over hoe de Provincie omgaat met uw persoonsgegevens, bekijk dan onze privacyverklaring op onze website: https://www.zeeland.nl/privacy.

In het kader van het Aanvalsplan werkt het team aan:

Concrete acties. Met name het gericht steunen van initiatieven uit de markt: één centraal punt waar men terecht kan, gestuurd vanuit '3o' verband (onderwijs, overheid en ondernemers) waarin verbinden, faciliteren en steunen centraal staan.

Het aanvalsteam werkt aan drie 'pijlers':

1) Iedereen doet mee: Zeeuwen voor Zeeuwse vacatures

2) Samen de schouders eronder: werkenden optimaal inzetten

3) Marketing: niet-Zeeuwen voor Zeeuwse vacatures

Contact
aanvalsteam-arbeidsmarkt@zeeland.nl​

# data[].attributes.attachment_link.description
De urgente vraag naar personeel gaat door alle lagen van de arbeidsmarkt en sectoren heen. Voor werkgevers in Zeeland is het -op individuele basis- zeer lastig om deze vraag in te vullen. De economie is aangetrokken en de strijd om talent is losgebarsten. Daardoor is de concurrentie tussen regio's en bedrijven enorm groot.

# data[].attributes.headline
De dekkingsgraad van de Nederlandse pensioenfondsen.

# data[].attributes.subject
De dekkingsgraad van de Nederlandse pensioenfondsen.

# data[].attributes.body
Een dekkingsgraad onder de 100% betekent dat het pensioenfonds niet kan voldoen aan toekomstige verplichtingen. Een belangrijk element in de bepaling r van deze dekkingsgraad wordt gevormd door de rekenrente....daar is een lage rente echt een probleem.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Of een pensioenfonds de pensioenen mag verhogen of juist moet verlagen, hangt af van zijn financiële positie. De graadmeter hiervoor is de dekkingsgraad.

Lees meer over:

De dekkingsgraad is een graadmeter voor de financiële gezondheid van een pensioenfonds. Hij geeft aan of een fonds voldoende geld in kas heeft om aan zijn verplichtingen te voldoen. Met andere woorden: of het in staat is de pensioenen uit te keren. Niet alleen aan huidige, maar ook aan toekomstige gepensioneerden. De dekkingsgraad wordt uitgedrukt in een percentage.

Hoe bereken je de dekkingsgraad?

De dekkingsgraad bereken je door de waarde van de beleggingen (in bijvoorbeeld aandelen en obligaties) te delen door de waarde van de pensioenverplichtingen (alle huidige en toekomstige pensioenen):

waarde beleggingen pensioenfonds
Dekkingsgraad = ──────────────────────── x 100%
waarde verplichtingen pensioenfonds
De huidige waarde van de verplichtingen van een pensioenfonds wordt berekend met de rekenrente.

Dekkingsgraad bepaalt wat pensioenfonds wel en niet mag

Er gelden wettelijke regels voor de dekkingsgraad. Bijvoorbeeld: alleen als de dekkingsgraad boven de 110% is, mag een pensioenfonds de pensioenen (gedeeltelijk) indexeren, oftewel (gedeeltelijk) laten meestijgen met de prijzen. En als de dekkingsgraad te laag is, moet een pensioenfonds maatregelen nemen om zijn financiële situatie te verbeteren.

Regels dekkingsgraad:

Dekkingsgraad te laag, en nu?

Om zijn financiële positie te verbeteren, kan een fonds bijvoorbeeld de premies verhogen. In het uiterste geval moet een pensioenfonds de pensioenen korten. Niet alleen van de huidige gepensioneerden, maar ook van de mensen die in de toekomst met pensioen gaan. Dit is aan de orde in de volgende twee situaties:

Een pensioenfonds heeft vijf jaar achter elkaar minder geld in kas dan het zogenoemde minimum vereist eigen vermogen. Dit komt in de meeste gevallen neer op een dekkingsgraad van 104%.

De dekkingsgraad komt onder de zogenoemde kritische ondergrens. Deze grens verschilt per pensioenfonds.

Volgens deze regels zouden sommige pensioenfondsen in 2020 de pensioenen moeten korten. Maar minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft fondsen die pensioenen zouden moeten korten op basis van de dekkingsgraad eind 2019, langer de tijd gegeven om hun financiële positie te verbeteren. Hierdoor hoeven de meeste fondsen die in de problemen zijn, niet te korten.

Doel: evenwichtige verdeling

Al deze regels hebben als belangrijkste doel: ervoor zorgen dat een pensioenfonds het pensioengeld op een evenwichtige manier verdeelt. Bijvoorbeeld tussen de huidige gepensioneerden en de gepensioneerden van de toekomst. In goede tijden profiteren zij allemaal van een verhoging van de pensioenen. Als een fonds tekorten heeft, worden die ook door iedereen samen gedragen. Stel bijvoorbeeld dat de pensioenen verlaagd moeten worden. Dat is natuurlijk heel vervelend. Maar als een fonds dit niet zou doen, keert het nu te veel geld uit en blijft er te weinig over voor de mensen die in de toekomst met pensioen gaan.

Huidige situatie pensioenfondsen

Veel pensioenfondsen kampen al een aantal jaren met een te lage dekkingsgraad. Dit komt voor een deel door de lage rente. Maar de lage rente is niet de enige oorzaak. Ook van invloed zijn de keuzes van een pensioenfonds op het gebied van zijn beleggingen of de premie. Er zijn ook pensioenfondsen met een hoge dekkingsgraad. Zij heffen vaak een hogere pensioenpremie of beleggen anders.

Financiële situatie van uw pensioenfonds

Wilt u weten hoe uw pensioenfonds ervoor staat? Kijk dan op het statistiekgedeelte van onze site . Daar vindt u van elk pensioenfonds de dekkingsgraad. Ook vindt u er gegevens over de beleggingen en rendementen van uw fonds.

Veelgestelde vragen

Pensioenfondsen hebben veel geld in kas, waarom kunnen de pensioenen dan niet worden geïndexeerd?

Pensioenfondsen hebben nu inderdaad veel geld in kas. Maar daar tegenover staat dat ze ook een grote hoeveelheid uitkeringen moeten doen. Niet alleen nu, maar ook in de toekomst. Als een fonds nu te veel geld uitkeert, blijft er minder over voor de mensen die in de toekomst met pensioen gaan.

Als de pensioenen worden gekort, merken dan alleen de huidige gepensioneerden daar wat van?

Nee, kortingen gelden voor zowel huidige als toekomstige pensioenen. Dus niet alleen de pensioenen van de huidige gepensioneerden worden gekort, ook de pensioenen van de mensen die nu nog werken en later met pensioen gaan.

Nieuws

# data[].attributes.attachment_link.description
Of een pensioenfonds de pensioenen mag verhogen of juist moet verlagen, hangt af van zijn financiële positie. De graadmeter hiervoor is de dekkingsgraad. Lees meer over: De dekkingsgraad is een graadmeter voor de financiële gezondheid van een pensioenfonds. Hij geeft aan of een fonds voldoende geld in kas heeft om aan zijn verplichtingen te voldoen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ruilen over Tijd opgaven Archives - Economielokaal

# data[].attributes.attachment_link.description
De kandidaat kan in contexten analyseren wat op nationaal en op mondiaal niveau de oorzaken zijn van economische groei en van de verdeling van inkomen en welvaart. Keuzes op microniveau werken door op macroniveau in elke economie die gekenmerkt wordt door wederzijds afhankelijke markten.

# data[].attributes.body
Britten zijn een beetje klaar met hun politieke leiders

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Deze bocht maakt circuit Zandvoort uniek

Het duurt nog vijf maanden, maar de verbouwing van circuit Zandvoort staat in de zesde versnelling. Er moet veel worden geasfalteerd, verbreed en verbouwd. Volgens oud-coureurs Jan Lammers maken de twee nieuwe kombochten het circuit uniek.

# data[].attributes.attachment_link.title
Boze Britten klaar met verkiezingscampagne: 'Schaam je'

# data[].attributes.attachment_link.description
Britse politici gaan de komende weken de straat op om zieltjes te winnen voor hun partij. Op 12 december zijn er verkiezingen. Maar veel Britten zijn na de brexit-chaos helemaal klaar met politici. Met opmerkingen als 'Je bent een schande' kunnen zij dan ook op een warm onthaal rekenen.

# data[].attributes.body
dat zijn investeringen in de verdiencapaciteit van onze economie.....goed bezig.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dat staat in het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) dat de ministers Cora van Nieuwenhuizen en Stientje van Veldhoven na gesprekken met regio's publiceren. 'We richten ons op de grote knelpunten en op een goede bereikbaarheid in alle regio's', zegt Van Nieuwenhuizen.

Om de fileproblemen op de A50 tussen Nijmegen en Eindhoven tegen te gaan, maken kabinet en provincies meer dan 100 miljoen vrij. Dat geld wordt vooral besteed aan het verbreden van de snelweg tussen de knooppunten Ewijk, Bankhoef en Paalgraven.

Daarnaast gaan de voorzieningen voor het ov bij Schiphol op de schop, een investering van 237,5 miljoen euro. Er wordt 10 miljoen euro gestoken in maatregelen om de Schipholtunnel te optimaliseren, wat er ook voor zorgt dat treinen vanaf Groningen, Leeuwarden en Lelystad via Amsterdam Zuid naar Rotterdam/Breda rijden. Het kabinet en provincies zetten sowieso in op betere verbinding tussen de Randstad en het noorden.

170.000 woningen

Tot 2040 moeten er 170.000 woningen worden bijgebouwd in de Zuidelijke Randstad. Het kabinet heeft hiervoor een akkoord getekend met de provincie Zuid-Holland, metropoolregio Rotterdam Den Haag en acht andere gemeenten. Ook de infrastructuur in die regio moet een flinke duw in de rug krijgen, de komende jaren.

Van Nieuwenhuizen schreef woensdag een brief aan de Kamer over vertragingen die reeds aangekondigde projecten oplopen door de stikstofproblematiek. Sommige grote projecten kunnen pas jaren later van start gaan. De vertragingen kosten zeker tientallen miljoenen euro's.

Het kabinet houdt voor de nieuwe MIRT-projecten wel rekening met een strenger vergunningenbeleid, nu het geen beroep meer kan doen op het afgeschoten Programma Aanpak Stikstof. Voor het verkrijgen van vergunningen moet strenger worden gekeken naar de stikstofuitstoot die met projecten gemoeid gaat en de stikstofdepositie in nabijgelegen beschermde natuurgebieden.

# data[].attributes.attachment_link.title
Kabinet investeert ruim half miljard in wegen, openbaar vervoer en woningen

# data[].attributes.attachment_link.description
Dat staat in het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) dat de ministers Cora van Nieuwenhuizen en Stientje van Veldhoven na gesprekken met regio's publiceren. 'We richten ons op de grote knelpunten en op een goede bereikbaarheid in alle regio's', zegt Van Nieuwenhuizen.

# data[].attributes.body
handelaren in agrarische producten maken prijsafspraken.....de consument is de dupe

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De Autoriteit Consument en Markt (ACM) heeft invallen gedaan bij verschillende grote handelaren in de agrarische sector. De toezichthouder verdenkt de bedrijven ervan dat ze verboden afspraken hebben gemaakt over de prijs die ze aan boeren betalen voor het inkopen van hun producten.

De ACM kan niet zeggen over wat voor bedrijven het precies gaat. De toezichthouder wil niet dat te herleiden is over welke specifieke bedrijven het gaat, nog voor het onderzoek is afgerond.

Een woordvoerder spreekt van een handvol grote inkooporganisaties die dat voor heel Nederland doen. Het mogelijke kartel is aan het licht gekomen door een combinatie van meldingen en eigen onderzoek van de toezichthouder.

'Zorgelijk'

Belangenorganisatie LTO zegt ook niet te weten welke partijen onderzocht worden, en heeft "met zorg kennisgenomen" van het bericht van de ACM. "Verboden prijsafspraken kunnen de slachtoffers, boeren en tuinders, grote schade berokkenen. LTO Nederland volgt het onderzoek dan ook met grote belangstelling."

De inkomsten van boeren staan volgens de organisatie permanent onder druk. "Onze leden kunnen individueel niet of nauwelijks zelf hun prijs bepalen. Zij zijn daardoor prijsnemers."

Sancties

Als blijkt dat de inkopers inderdaad verboden afspraken hebben gemaakt, kan de toezichthouder sancties opleggen. Soms is dat een boete of last onder dwangsom, soms is het volgens de woordvoerder effectiever om een toezegging van bedrijven te krijgen dat ze dit niet meer zullen doen.

Over de omvang van de eventuele schade die de benadeelde boeren hebben geleden, valt nog niets te zeggen. Ook is nog niet duidelijk hoelang het onderzoek zal duren.

De ACM doet op dit moment nog breder onderzoek naar de agrarische sector. De toezichthouder zegt meerdere signalen te hebben ontvangen over andere overtredingen in de sector.

# data[].attributes.attachment_link.title
Vermoedens van kartelvorming in agrarische sector, invallen bij handelaren

# data[].attributes.attachment_link.description
De Autoriteit Consument en Markt (ACM) heeft invallen gedaan bij verschillende grote handelaren in de agrarische sector. De toezichthouder verdenkt de bedrijven ervan dat ze verboden afspraken hebben gemaakt over de prijs die ze aan boeren betalen voor het inkopen van hun producten. De ACM kan niet zeggen over wat voor bedrijven het precies gaat.

# data[].attributes.body
Wat doet dit met de inkomensverdeling?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De salarissen van hogeropgeleide werknemers stijgen harder dan die van mensen met een mbo-opleiding. En vrouwen zijn de afgelopen twee jaar weer minder gaan verdienen dan mannen. Dat blijkt uit het Nationaal Salarisonderzoek van Intermediair en universiteit Nyenrode.

Voor het onderzoek werden ruim 43.000 werknemers ondervraagd naar onder meer de verandering in hun salaris de afgelopen twee jaar in economisch betere tijden. Mensen met een afgeronde opleiding op wo-niveau hebben in 72 procent van de gevallen hun salaris zien stijgen. Op hbo-niveau was dat 63 procent.

Werknemers met een mbo-diploma zagen in 53 procent van de gevallen hun salaris stijgen en voor mensen met een opleiding onder mbo-niveau was dat slechts iets meer dan de helft: 51 procent. De rest heeft het salaris gelijk zien blijven of zelfs zien afnemen.

Onderzoeker Jaap van Muijen van Nyenrode heeft zich verbaasd over deze ongelijkheid. "Er zijn veel personeelstekorten op mbo-niveau, daarom had ik wel verwacht dat de salarissen in ieder geval niet omlaag waren gegaan."

Vrouwen verdienen stelselmatig minder dan mannen

Vrouwen tot 35 jaar verdienen 6,4 procent minder dan hun mannelijke collega's. De kloof is flink gegroeid, twee jaar geleden was dat percentage nog 4,9 procent. Van Muijen heeft geen verklaring voor dit verschil. Hij vermoedt dat jonge vrouwen bij hun eerste baan minder stevig onderhandelen dan mannen. In deze tijden van economische groei zouden jonge mannen daardoor hoger instappen dan hun vrouwelijke leeftijdsgenoten.

De kloof is groter voor werknemers boven de 35 jaar; het verschil tussen het salaris van mannen en vrouwen is dan 9 procent. "Veel vrouwen stappen dan uit het arbeidsproces", zegt Van Muijen. Oftewel: ze krijgen kinderen. Bij terugkomst op de arbeidsmarkt kunnen ze vaak de achterstand niet meer inhalen.

Vrouwen werken vaak in sectoren die minder verdienen en werken ook vaak in deeltijd. Het Nationaal Salarisonderzoek corrigeert deze factoren bij de berekeningen, maar ook zaken als opleidingsniveau en werkervaring. Ook na deze correcties verdienen vrouwen minder dan mannen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Loonkloof tussen hoger- en lageropgeleide en tussen man en vrouw groeit

# data[].attributes.attachment_link.description
De salarissen van hogeropgeleide werknemers stijgen harder dan die van mensen met een mbo-opleiding. En vrouwen zijn de afgelopen twee jaar weer minder gaan verdienen dan mannen. Dat blijkt uit het Nationaal Salarisonderzoek van Intermediair en universiteit Nyenrode. Voor het onderzoek werden ruim 43.000 werknemers ondervraagd naar onder meer de verandering in hun salaris de afgelopen twee jaar in economisch betere tijden.

# data[].attributes.headline
Vergrijzing gaat ons productie dus inkomen kosten...

# data[].attributes.subject
Vergrijzing gaat ons productie dus inkomen kosten...

# data[].attributes.body
Tenzij......

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De koopkracht neemt tussen 2022 en 2025 door de vergrijzing naar verwachting niet toe, voorspelt het Centraal Planbureau (CPB) maandag. De voorspelde stijging van de cao-lonen wordt tenietgedaan door hogere zorgpremies, hogere belastingen en hogere pensioenpremies.

Ook de economie zal naar verwachting afkoelen door de vergrijzing. De gemiddelde economische groei valt tussen 2022 en 2025 terug naar 1,1 procent doordat er steeds minder nieuwe mensen op de arbeidsmarkt komen.

Vanaf 2022 zal voor het eerst de bevolking in de leeftijd 15 tot 74 jaar afnemen, merkt het CPB op. Dit heeft grote gevolgen voor de economie.

Werkgelegenheid in zorg neemt toe

Vooral de werkgelegenheid in de zorg zal rond die tijd groeien, denkt het CPB, gemiddeld met 2,1 procent per jaar. Hierdoor staat de groei van de werkgelegenheid in andere sectoren onder druk.

Volgens de laatste raming van het CPB zal de Nederlandse economie tussen 2018 en 2021 nog gemiddeld met 1,8 procent per jaar groeien. De koopkracht groeit in de periode nog met 1,1 procent

Het gaat om de eerste raming van het CPB naar de economische en budgettaire ontwikkelingen vanaf 2022.

# data[].attributes.attachment_link.title
CPB: Groei koopkracht valt stil na 2022 door vergrijzing

# data[].attributes.attachment_link.description
De koopkracht neemt tussen 2022 en 2025 door de vergrijzing naar verwachting niet toe, voorspelt het Centraal Planbureau (CPB) maandag. De voorspelde stijging van de cao-lonen wordt tenietgedaan door hogere zorgpremies, hogere belastingen en hogere pensioenpremies. Ook de economie zal naar verwachting afkoelen door de vergrijzing.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Verder Denken >> Economie in 5 minuten

Ons denken over de economie is lang gedomineerd geweest door de verhalen van Milton Friedman & co. Hij vertelt dan ook prachtig, kijk maar in "I, pencil" (3 minuten).

Maar dat verhaal is niet het enige verhaal over de economie. Voor een blik achter de schermen, kijk Kate Raworth's video: Een nieuw verhaal (2 minuten).

Of check een paar van de andere inleidingen hieronder - allemaal korter dan vijf minuten, allemaal de moeite waard!

# data[].attributes.attachment_link.title
Economie in 5 minuten - Economie Onderwijs

# data[].attributes.attachment_link.description
Verder Denken >> Economie in 5 minuten Ons denken over de economie is lang gedomineerd geweest door de verhalen van Milton Friedman & co. Hij vertelt dan ook prachtig, kijk maar in "I, pencil" (3 minuten). Maar dat verhaal is niet het enige verhaal over de economie.

# data[].attributes.attachment_link.description
Opdracht 1 - begrippen Definities van begrippen heb je vaak nodig omdat bij uitlegvragen deze definitie moet worden toegepast op een context. Zonder heldere begripskennis loop je vaak een deel van de scorepunten mis. Wat is de definitie van de volgende begrippen: a dominante strategie b Nash evenwicht

# data[].attributes.body
Opgaven uit de herkansing van vorig jaar.

# data[].attributes.body
vanaf 11.30 minuut

# data[].attributes.attachment_link.description
O.a.: Wel of geen evenementen voor jongeren met oud en nieuw? * Kankermedicijnen nog altijd te duur * Start rechtszaak Milieudefensie tegen Shell * Verbod op Puch- en Tomos-brommers Wel of geen evenementen voor jongeren met oud en nieuw?

# data[].attributes.body
Een gevolg van de lage rentestand is een lagere dekkingsgraad van de pensioenfondsen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Vrijwel alle pensioenfondsen zagen hun financiële positie in het afgelopen kwartaal verslechteren, constateert De Nederlandsche Bank (DNB) dinsdag.

Volgens de toezichthouder voldeden de fondsen van een meerderheid van de Nederlandse pensioendeelnemers daardoor niet aan de wettelijke minimumeisen.

Grote fondsen als PME, PMT en PFZW waarschuwden onlangs al voor de dreiging van pensioenkortingen in de komende jaren. Door de wereldwijd dalende beurskoersen en lagere rentes in het vierde kwartaal van 2018 is de kans op verlaging van de pensioenen in 2020 of 2021 groter geworden.

DNB heeft becijferd dat er per eind december 3,5 miljoen actieve, 4,9 miljoen gewezen en twee miljoen pensioengerechtigde deelnemers bij een fonds zaten waarvan de zogeheten beleidsdekkingsgraad niet aan de wettelijke minimumeis voldeed. Als dit niet op tijd herstelt, moeten de fondsen korten.

Het gaat om de graadmeter die aangeeft in hoeverre een fonds aan zijn verplichtingen kan voldoen. In het stormachtige laatste kwartaal van vorig jaar zag de sector in totaal 46 miljard euro aan vermogen in rook opgaan, terwijl de verplichtingen van de fondsen met 40 miljard euro omhoog gingen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Bijna alle pensioenfondsen zien positie verslechteren

# data[].attributes.attachment_link.description
Vrijwel alle pensioenfondsen zagen hun financiële positie in het afgelopen kwartaal verslechteren, constateert De Nederlandsche Bank (DNB) dinsdag. Volgens de toezichthouder voldeden de fondsen van een meerderheid van de Nederlandse pensioendeelnemers daardoor niet aan de wettelijke minimumeisen. Grote fondsen als PME, PMT en PFZW waarschuwden onlangs al voor de dreiging van pensioenkortingen in de komende jaren.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het evenwicht in ons geldstelsel is verstoord. Zo zijn er te weinig remmen op het verstrekken van leningen en grote commerciële banken zijn te dominant. Dat concludeert de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) in een onderzoek. Mede daardoor kunnen volgens de Raad makkelijker zeepbellen of een nieuwe crisis ontstaan.

Minister Hoekstra van Financiën vroeg de Raad naar aanleiding van het burgerinitiatief 'Ons Geld' om het geldstelsel te onderzoeken. De conclusies liegen er niet om.

In het bijna 300 pagina's tellende rapport beschrijft de WRR hoe de rol van de overheid de afgelopen decennia kleiner werd en de drie grote banken steeds meer op de voorgrond traden. ING, Rabobank en ABN Amro zijn ' too big to fail' en hebben het overgrote deel van onze schulden op hun balans staan.

Het aandeel van de drie grootste banken in de totale balansomvang van de Nederlandse banken is tussen 2006 en 2016 gestegen van 71 naar 75 procent. Er is te veel ruimte voor bedrijven en burgers om schulden aan te gaan en tussen de banken is er te weinig concurrentie.

Adviesraden

Een van de aanbevelingen van de WRR is om hier iets aan te doen door het mogelijk maken van een publieke spaarbank, als concurrent van de grote banken. Ook zouden burgers meer te zeggen moeten krijgen over het bestuur van banken, via bijvoorbeeld maatschappelijke adviesraden.

"Je zou bijvoorbeeld kunnen kijken naar de gezondheidszorg, waar ziekenhuizen en verzekeraars dergelijke raden hebben", zegt Josta de Hoog van de WRR. "Die raden zorgen ervoor dat maatschappelijke zorgen en afwegingen worden meegenomen bij het nemen van beleidsbeslissingen."

Schulden

Dat mensen en bedrijven nu meer schulden hebben komt doordat geld steeds vaker virtueel is, in plaats van contant. Ook zijn er minder regels om schulden tegen te gaan en zijn een paar grote banken dus te dominant in het geldstelsel geworden. Op die manier groeide de totale hypotheekschuld en groeiden de schulden die bedrijven hebben.

# data[].attributes.attachment_link.title
'Evenwicht geldstelsel verstoord, vrees voor zeepbellen en nieuwe crisis'

# data[].attributes.attachment_link.description
Het evenwicht in ons geldstelsel is verstoord. Zo zijn er te weinig remmen op het verstrekken van leningen en grote commerciële banken zijn te dominant. Dat concludeert de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) in een onderzoek. Mede daardoor kunnen volgens de Raad makkelijker zeepbellen of een nieuwe crisis ontstaan.

# data[].attributes.attachment_link.title
A. Heertje, De kern van de economie · dbnl

# data[].attributes.attachment_link.description
Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (The Digital Library of Dutch Literature is a collection of primary and secondary information on Dutch language and literature in its historical, societal and cultural context.)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het Verenigd Koninkrijk kwam het eerst over de brug, de rest van Europa volgde snel, en deze week stapten ook Nederland en zelfs Taiwan in de Aziatische Investeringsbank (AIIB). De door China opgezette tegenhanger van de Wereldbank telt nu de belangrijkste economieën van Azië en Europa onder zijn medeoprichters. Alleen Japan en de Verenigde Staten doen niet mee.

Zo keert de wereldeconomie langzaam terug van het Westen naar Azië; naar de machtsverhoudingen die normaal waren vóórdat het Europese kolonialisme en de industrialisering de balans verstoorden en van Europa een wereldmacht maakten. Het is slechts een kwestie van tijd voordat met name China en India de westerse grootmachten van nu economisch evenaren of zelfs overstijgen.

Terug naar 'normaal'

De overgang, of beter: de terugkeer naar 'normaal' komt eraan. China, als het snelst ontwikkelende en meest bevolkingsrijke land, zal zijn oude plaats weer innemen. Dat laten ook de berekeningen van economisch historicus Angus Maddison (1926-2010), lange tijd werkzaam in Groningen, zien. Hij werd beroemd in economenkringen door zijn historische onderzoek naar de wereldeconomie.
Deze grafiek van Maddisons berekeningen is aangevuld met die van PricewaterhouseCoopers tot en met 2050
De VS greep de macht

De VS kwam tegen het einde van de oorlog, in 1944, op als economische supermacht toen het een nieuwe financiële architectuur voor de wereldeconomie optuigde waarvan het zelf het middelpunt was: de Bretton Woods-instituten, met het Internationale Monetaire Fonds (IMF) om de financiële stabiliteit te waarborgen en de Wereldbank om de wederopbouw in met name Europa te financieren. De Amerikaanse dollar werd de as waarom het systeem draaide.

Zeventig jaar later is het niet gelukt om plaats te maken voor opkomende landen als China. De VS blijven halsstarrig de president van de Wereldbank leveren, de Europeanen de directeur van het IMF. Een herverdeling van stemmen en kapitaalsinbreng die opkomende landen meer zeggenschap moest geven, wordt al vier jaar opgehouden door het Amerikaanse Congres - hoewel die herverdeling zelf al minimaal en onbevredigend was. Washington houdt met iets meer dan 15 procent van de stemmen een veto in beide instellingen.

Nu slaat Azië terug

Het voorlopige resultaat is dat er in Azië nu simpelweg onder Chinese leiding een andere wereldbank is opgericht: de AIIB. Is dat het begin van een door de nieuwe supermacht Beijing opgetuigde parallelle architectuur? Of dat lukt hangt mede af van het IMF zelf.

China wil de yuan (of renminbi) in de toekomst de rol geven die dan bij haar status als supermacht past. De Chinese premier Li Keqiang verzocht IMF-directeur Christine Lagarde vorige week om de Chinese yuan op te nemen in de SDR's (special drawing rights), het mandje van valuta's waarmee het IMF rekent. Elke vijf jaar wordt dit mandje herzien, maar daarvoor is een meerderheid van 85 procent nodig. De eerstvolgende vergadering is in mei.

Mocht China worden geweigerd (of zelf aansturen op zo'n weigering) dan heeft het er een argument bij om naast een 'eigen' Wereldbank straks ook een 'eigen' IMF in het leven te roepen. Intussen werkt Beijing ook hard aan de acceptatie van de munt in het internationale verkeer, waar de yuan nog maar zo'n twee procent van alle betalingen uitmaakt.

En Washington? Dat moet zich beraden op zijn strategie.

# data[].attributes.attachment_link.title
China grijpt de macht met een eigen Wereldbank - volgt een eigen IMF?

# data[].attributes.attachment_link.description
Het Verenigd Koninkrijk kwam het eerst over de brug, de rest van Europa volgde snel, en deze week stapten ook Nederland en zelfs Taiwan in de Aziatische Investeringsbank (AIIB). De door China opgezette tegenhanger van de Wereldbank telt nu de belangrijkste economieën van Azië en Europa onder zijn medeoprichters.

# data[].attributes.body
Bij de bijna grootste economie van de wereld hoort natuurlijk ook een wereldmunt. De ontwikkeling van de Chinese economie en de manier waarop overheden en multinationale instellingen hier op (kunnen) reageren komt in deze uitzending van tegenlicht aan de orde.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De Amerikaanse dollar is dé reservemunt van de wereld. Maar hoelang nog? Want nu China als handelsrijk razendsnel groeit, wordt ook de voetafdruk van de opkomende macht in de financiële wereld groter en groter. Het land duwt z'n munt, de yuan, bijna onzichtbaar richting wereldreservemunt. Financieel journalist Maarten Schinkel onderzoekt een toekomst waarin de hele wereld met Chinese munten betaalt.

# data[].attributes.attachment_link.description
De Amerikaanse dollar is dé reservemunt van de wereld. Maar hoelang nog? Want nu China als handelsrijk razendsnel groeit, wordt ook de voetafdruk van de opkomende macht in de financiële wereld groter en groter. Het land duwt z'n munt, de yuan, bijna onzichtbaar richting wereldreservemunt.

# data[].attributes.body
bestudeer hoofdstuk 14...succes

# data[].attributes.headline
Financiele markten voorzien een overwinning voor Johnson

# data[].attributes.subject
Financiele markten voorzien een overwinning voor Johnson

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het Britse pond is ten opzichte van de euro naar het hoogste niveau sinds april 2017 gestegen. Op het hoogtepunt kreeg je maandag voor een pond 1,191 euro. Het pond is in trek, vanwege de verwachte verkiezingsoverwinning van de Conservatieve Partij bij de Britse Lagerhuisverkiezingen van donderdag.

De Britse munteenheid is sinds het begin van deze maand flink meer waard geworden in vergelijking met de euro, omdat de Conservatieve Partij van premier Boris Johnson er goed voor staat in de peilingen. Volgens de peilingen stevent de partij van Johnson bij de verkiezingen van donderdag af op een meerderheid in het Lagerhuis.

Een meerderheid voor de 'Tories' zorgt voor minder onzekerheid in het Verenigd Koninkrijk, argumenteren investeerders. Met een meerderheid voor Johnson is er meer zekerheid over hoe de Brexit afgerond wordt, namelijk met de door Johnson onderhandelde deal. Als Labour zou winnen, worden die plannen weer bij het grofvuil gezet en zullen er nieuwe onderhandelingen met de Europese Unie volgen.

Daarnaast verandert er minder voor de Britse economie bij een verkiezingsoverwinning van de Conservatieve Partij. De Labour-partij van Jeremy Corbyn wil de Britse economie radicaal veranderen, onder meer door de belastingen voor bedrijven flink te verhogen, iets waar investeerders niet zo happig op zijn.

# data[].attributes.attachment_link.title
Pond naar hoogste stand sinds 2017 om verwachte verkiezingswinst Johnson

# data[].attributes.attachment_link.description
Het Britse pond is ten opzichte van de euro naar het hoogste niveau sinds april 2017 gestegen. Op het hoogtepunt kreeg je maandag voor een pond 1,191 euro. Het pond is in trek, vanwege de verwachte verkiezingsoverwinning van de Conservatieve Partij bij de Britse Lagerhuisverkiezingen van donderdag.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Stel dat we een maandelijks inkomen ontvangen, zonder vragen of verplichtingen? Het internationale online project Ons Basisinkomen verkent met een zesdelige documentairereeks de prangende vragen over het universeel basisinkomen. Wat gaan we de hele dag nog doen met gratis geld? Wat betekent werk eigenlijk voor ons en hoe ziet de toekomst van ons werk er dan uit?

# data[].attributes.attachment_link.description
Historicus Rutger Bregman zette het basisinkomen op de politieke agenda. Zijn boek 'Gratis geld voor iedereen' werd een internationale hit. Over de hele wereld wordt het basisinkomen inmiddels gezien als mogelijk antwoord op de stagnerende middeninkomens, de groeiende kloof tussen arm en rijk en de robotrevolutie.

# data[].attributes.body
Behoud van Amerikaanse werkgelegenheid en technologisch hoogwaardige auto's

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De Duitse automaker Volkswagen gaat in de VS mogelijk auto's bouwen in de fabrieken van branchegenoot Ford. Volgens VW-topman Herbert Diess wordt momenteel gewerkt aan een pact met Ford.

Hij zei dit na zijn bezoek aan het Witte Huis. Daar sprake de Amerikaanse president Donald Trump met topbestuurders van VW en branchegenoten BMW en Daimler.

Volgens Diess overweegt VW ook om een extra fabriek in de VS te realiseren. De gesprekken met Ford zijn volgens hem vergevorderd. Daarbij wordt mogelijk gemikt op een wereldwijde alliantie die ook goed nieuws zal betekenen voor de Amerikaanse auto-industrie.

Diess zei dat VW meer capaciteit nodig heeft in de VS. De nog op te zetten fabriek komt mogelijk in Tennessee, waar de automaker al een fabriek heeft. Deze is volgens hem nodig voor de productie van auto's van het merk Volkswagen en voor Audi's. Een beslissing over te nemen stappen volgt begin volgend jaar. Hij benadrukte dat er meerdere opties op tafel liggen.

Trump hoopte tijdens de bijeenkomst in Washington de Duitse automakers te overtuigen meer productie in de VS op te zetten om daarmee het Amerikaanse handelstekort met de auto-industrie van 30 miljard dollar te beperken. Hij dreigde eerder met importtarieven op auto's en auto-onderdelen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Volkswagen mogelijk aan de slag in Ford-fabrieken VS

# data[].attributes.attachment_link.description
De Duitse automaker Volkswagen gaat in de VS mogelijk auto's bouwen in de fabrieken van branchegenoot Ford. Volgens VW-topman Herbert Diess wordt momenteel gewerkt aan een pact met Ford. Hij zei dit na zijn bezoek aan het Witte Huis. Daar sprake de Amerikaanse president Donald Trump met topbestuurders van VW en branchegenoten BMW en Daimler.

# data[].attributes.body
Ziekenhuizen blij

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het patent van het bestverkochte medicijn ter wereld is in oktober verlopen. De prijzenslag die hierdoor tussen de vijf grote farmabedrijven is losgebarsten, kan het Nederlandse zorgstelsel naar schatting een kostenbesparing van 184 miljoen euro opleveren, schrijft Het Financieele Dagblad ( FD) woensdag.

De prijs van Humira, een middel tegen reuma, wordt volgens bronnen door Amerikaanse producent AbbVie met maar liefst 80 procent omlaag gebracht. Dit omdat nu ook andere farmaceuten eigen varianten van het middel mogen maken en verkopen.

"We horen zelfs berichten over kortingen van 85 procent", vertelt Dennis Verschuren van zorgverzekeraar VGZ aan de krant. Farmabedrijf AbbVie bevestigt dit niet officieel, maar meldt wel "heel erg concurrerend" te handelen.

Humira is ook in Nederland het bestverkochte medicijn. Het leverde het bedrijf hier tot het verlopen van het patent jaarlijks 230 miljoen euro op. Volgens het FD zou een korting van 80 procent Nederlandse ziekenhuizen op jaarbasis 184 miljoen euro opleveren.

Omdat de kortingen zo hoog zijn, zou de productie van het medicijn niet door elk farmaconcern worden omarmd. Grote bedrijven Amgen, Biogen, Novartis/Sandoz en Mylan bieden het aan, maar Boehringer Ingelheim heeft besloten dat in ieder geval in Nederland niet te doen.

Zorgverzekeraars reageren verheugd op de prijsverlaging. Wel signaleren Menzis en VGZ dat er een risico is dat de concurrentie ermee uit de markt wordt geprijsd. AbbVie zou dan later weer de monopolist kunnen worden en prijzen opnieuw kunnen verhogen.

In Nederland gebruiken tienduizenden reumapatiënten Humira. De meesten van hen hebben jaarlijks 26 injecties nodig, die per stuk 570 euro kosten.
Wil jij elke zaterdag het beste van de economie- en techredactie in je mailbox? Abonneer je dan nu op onze Zaken van Morgen-nieuwsbrief!

# data[].attributes.attachment_link.title
'Ziekenhuizen mogelijk 184 miljoen in de plus door vervallen medicijnpatent'

# data[].attributes.attachment_link.description
Het patent van het bestverkochte medicijn ter wereld is in oktober verlopen. De prijzenslag die hierdoor tussen de vijf grote farmabedrijven is losgebarsten, kan het Nederlandse zorgstelsel naar schatting een kostenbesparing van 184 miljoen euro opleveren, schrijft Het Financieele Dagblad (FD) woensdag.

# data[].attributes.body
Neem een hoger eigen risico

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dat vrijwel elk jaar op een andere zorgverzekering overstappen een goed idee is als je geld wilt besparen, is zo langzamerhand wel bekend. Een minder geaccepteerde manier om te bezuinigen, is het opschroeven van je eigen risico. Is het terecht dat we daar wat huiverig voor zijn of zouden we het juist allemaal moeten doen?

Het verplichte eigen risico bedraagt ook in 2019 weer 385 euro. Dit kan vrijwillig tot maximaal 885 euro worden verhoogd. Dat maakt de maandpremie gemiddeld ruim 20 euro lager, wat neerkomt op een besparing van zo'n 240 euro in een heel jaar.

"Je gokt een beetje, maar behaalt wel een hoog rendement", zegt de aan Tilburg University verbonden gezondheidseconoom Tobias Klein over de keuze voor een hoog eigen risico. "Je kunt maximaal 885 euro 'verliezen' als je toch meer zorg nodig hebt dan je verwachtte."

Een hoog eigen risico is dus vooral een goed idee als je weinig zorg nodig hebt. De huisarts is gratis, net als wijkverpleging en verloskundige hulp. Pas als je specialisten bezoekt, kan de rekening oplopen.

De kans dat dit gebeurt, lijkt bij veel mensen echter gering. "Uit onderzoek blijkt dat de helft van de mensen niet eens door hun verplichte eigen risico heen komt", aldus Klein. Velen zijn dus minder dan 385 euro per jaar kwijt aan zorgkosten. "Voor die grote groep mensen geldt dat een hoger eigen risico echt slim is."

600 euro zorgkosten: een rekenvoorbeeld

Maar niet alleen voor hen is het verstandig. Klein laat met een rekenvoorbeeld zien dat in veel gevallen, ook bij een hoger zorgverbruik, een hoog eigen risico niet per definitie duurder is.

"Stel je voor dat je 600 euro aan zorgkosten blijkt te hebben. In een jaar bedraagt je premie bij het hoogste eigen risico (885 euro) ongeveer 1.070 euro (ongeveer 89 euro per maand, red.). Je totale kosten komen dan op 1.670 euro uit."

"Als je alleen het verplichte eigen risico neemt en evenveel zorg afneemt, betaal je een premie van 1.320 euro (110 euro per maand, red.) plus het standaardbedrag van 385 euro. Dan kom je dus met evenveel zorg op 1.705 euro uit. Hoger dus", aldus Klein.

Hoog eigen risico is een 'beperkt gevaar'

Mocht je wél veel zorg nodig hebben, dan betekent dit in het uiterste geval dat je 885 euro naast je jaarpremie betaalt. Die premie is overigens lager dan gewoonlijk, dus is de schade te overzien. "Je betaalt in het ergste geval 1.955 euro, tegenover 1.705 euro bij een laag eigen risico. Het is dus een beperkt gevaar", stelt Klein.

Een positief bijeffect van hoge eigen risico's zou kunnen zijn dat mensen niet langer "overmatig zorg consumeren", zoals zorgeconoom Wim Groot van de Universiteit van Amsterdam aanstipt.

"Ze gaan dan misschien kritischer kijken naar wat ze écht nodig hebben, in plaats van dingen uit te proberen omdat het kan. Dat brengt de zorgkosten omlaag."

Nadelige effecten van een hoog eigen risico

Toch kan een hoog eigen risico ook negatieve effecten hebben. "Als heel veel mensen tegelijk hun bedrag omhoog bijstellen, gaan alle premies uiteindelijk omhoog", legt Groot uit.

Daarnaast is er nog een negatief effect op de zorgconsumptie. "Het is nog niet duidelijk of een hoger eigen risico ertoe leidt dat mensen zorg gaan mijden, maar het is mogelijk."

Zorgmijding vanwege hoge kosten is in Nederland nog niet uitgebreid genoeg onderzocht om er harde uitspraken over te kunnen doen, maar in andere landen is het effect wel degelijk te zien. Mensen die vanwege geldgebrek niet naar de dokter durven met hun klachten, kunnen hierdoor zieker worden en uiteindelijk in bepaalde gevallen juist meer geld gaan kosten.

Groot adviseert mensen dan ook pas hun eigen risico te verhogen als ze een financiële buffer hebben. "Voor mensen met weinig geld is het echt een te groot risico."

Klein voegt eraan toe dat mensen bij klachten altijd naar de huisarts moeten gaan. "Stel dat je een hoog eigen risico hebt, dan is die arts nog altijd gratis. Overleg dan met de dokter of aanvullende zorg nodig is. Zo weet je zeker dat je gezondheid niet in gevaar komt."

'Mensen zijn te voorzichtig'

In Nederland lijkt het er tot nog toe echter niet op dat verzekerden massaal een hoog eigen risico nemen. Mensen betalen hier überhaupt vaak te veel geld voor hun zorgverzekering, stelt Groot. "Veel mensen zijn te voorzichtig, niet alleen met hun eigen risico, maar ook door veel te veel aanvullend te verzekeren."

"Bedenk wat je zorgverwachting is en wat je uit eigen zak kunt betalen en pas daar je eigen risico op aan", adviseert Groot. "In zijn algemeenheid is een hoog eigen risico niet onverstandig. Zelf heb ik bijvoorbeeld ook het maximum ingesteld."

"Zet daarnaast het geld dat je bespaart op de bank als buffer", gaat Groot verder. "Ook belangrijk: het is echt raadzaam om verzekeringen te vergelijken."

"Er ligt geld op straat", zegt ook Klein. "Voor heel veel mensen zou het verstandig zijn om verzekeringen met elkaar te vergelijken. Als je een klein beetje tijd investeert in december, kun je een slimme keus maken."

Wat betreft het eigen risico raadt Klein aan om een uitgebreide berekening te maken. "Tel je verwachte zorgkosten op bij de verschillende premies en kijk wat voor jou het voordeligst is. Steeds meer bedragen die voor zorg worden gevraagd, zijn gemakkelijk via internet te vinden, zodat je echt een weloverwogen besluit kan maken."

# data[].attributes.attachment_link.title
Geld besparen op je zorgverzekering: 'Gooi je eigen risico omhoog'

# data[].attributes.attachment_link.description
Dat vrijwel elk jaar op een andere zorgverzekering overstappen een goed idee is als je geld wilt besparen, is zo langzamerhand wel bekend. Een minder geaccepteerde manier om te bezuinigen, is het opschroeven van je eigen risico. Is het terecht dat we daar wat huiverig voor zijn of zouden we het juist allemaal moeten doen?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In een wetsvoorstel dat deze week naar de Tweede Kamer is gestuurd, staat dat studenten vanaf 2020 meer geld aan studieschulden kwijt zijn doordat de rente verhoogd wordt. De Landelijke Studentenvakbond (LSVb) vindt de maatregel onacceptabel en wil die van tafel.

Het plan moet het Rijk 226 miljoen euro opleveren en is bedoeld om het leenstelsel betaalbaar te houden.

De maatregel zou gaan gelden voor studenten die vanaf 2020 aan een studie in het hoger onderwijs beginnen.

Vanaf dan wordt de rente van studieleningen gekoppeld aan de rente die de overheid betaalt op staatsleningen met een looptijd van tien jaar.

Nu is dat nog de rente op staatsschuld met een looptijd van vijf jaar. De zogeheten tienjaarsrente is door de langere looptijd hoger dan de vijfjaarsrente.

In de afgelopen tien jaar was de tienjaarsrente 0,78 procentpunt hoger dan de vijfjaarsrente. Dit betekent een 18 procent hoger maandbedrag voor studenten. met een volledige draagkracht.

Gemiddeld maandbedrag stijgt met 12 euro

Bij een gemiddelde studieschuld van 21.000 euro is het maandbedrag dat oud-studenten momenteel aan rente en aflossing terugbetalen 70 euro. Dat stijgt tot zo'n 82 euro.

Volgens de LSVb "loopt dit op tot duizenden euro's, terwijl bij het afschaffen van de basisbeurs sociale leenvoorwaarden waren beloofd".

"Op deze manier verliezen studenten het vertrouwen in de politiek. Zij bouwen meer schulden op door het afschaffen van de basisbeurs en nu ook nog eens door het verhogen van de rente op die schuld", zegt voorzitter Geertje Hulzebos.
Wil jij elke ochtend direct weten wat je 's nachts gemist hebt en wat er die dag gaat gebeuren? Abonneer je dan nu op onze Dit wordt het nieuws-nieuwsbrief!

# data[].attributes.attachment_link.title
Kabinet wil rente op studieschulden verhogen vanaf 2020

# data[].attributes.attachment_link.description
In een wetsvoorstel dat deze week naar de Tweede Kamer is gestuurd, staat dat studenten vanaf 2020 meer geld aan studieschulden kwijt zijn doordat de rente verhoogd wordt. De Landelijke Studentenvakbond (LSVb) vindt de maatregel onacceptabel en wil die van tafel.

# data[].attributes.body
Hoeveel procent van de beroepsgeschikte bevolking is daadwerkelijk actief op de arbeidsmarkt

# data[].attributes.headline
Volgens economen is het einde van de hoogconjunctuur in zicht

# data[].attributes.subject
Volgens economen is het einde van de hoogconjunctuur in zicht

# data[].attributes.attachment_link.description
De Conjunctuurklok laat de stand en het verloop van de Nederlandse conjunctuur zien.

# data[].attributes.body
De barometer van onze economie.

# data[].attributes.attachment_link.description
De Conjunctuurklokindicator is het ongewogen gemiddelde van de indicatoren

# data[].attributes.body
Het belang van olie in de wereldwijde energievoorziening neemt af.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1. Vertrek Qatar

Maandagochtend maakte Qatar, goed voor rond 4,2 procent van Opecs olieproductie, bekend zijn lidmaatschap van de club per 1 januari op te zeggen. Uniek is zo'n stap niet. Eerder stapten Ecuador, Gabon (tijdelijk) en Indonesië (definitief) al uit Opec. Zij deden dat omdat ze het lidmaatschapsgeld niet meer wilden betalen, en/of meer olie wilden produceren dan het kartel voor hen had besloten.

Qatar daarentegen stapt eruit omdat het landje olie niet meer zo interessant vindt. Het gaat zich nog meer dan tot nu toe toeleggen op de export van (vloeibaar) aardgas, een activiteit waarin Qatar een van de grootste in de wereld is. Alleen Rusland exporteert meer gas dan Qatar.

Bovendien is gas een groeimarkt, en olie waarschijnlijk niet meer. Juist nu klimaat een factor wordt, heeft gas veel betere papieren dan olie. Qatar is niet de eerste die dat ontdekt. Shell heeft zichzelf al omgebouwd van (vooral) olieconcern naar (vooral) gasconcern.

2. Wat doet Saoedi-Arabië?

Dat Qatar het oliekartel vaarwel zegt, is één ding. Maar wat als Saoedi-Arabië zelf zou opstappen? Dan is het in één klap gedaan met het kartel.

Tot voor kort leek zo'n scenario volstrekt ondenkbaar. Maar een maand geleden maakte het Koning Abdullah Centrum voor Oliestudies en Onderzoek, een Saoedische denktank, bekend een studie te doen naar de vraag: wat zou er gebeuren als Opec ophoudt te bestaan?

Sommigen leiden daaruit af dat Saoedi-Arabië overweegt Opec de rug toe te keren. Dat hoeft niet. Elk land zou bij tijd en wijle moeten onderzoeken waarom het doet wat het doet. Nu een flink deel van de wereld bezig is met plannen om minder afhankelijk te worden van fossiele brandstof, moet een echt olieland wel nadenken over scenario's zoals een dalende vraag naar olie en een tanende macht van het bijbehorende kartel.

Maar het zou ook zomaar kunnen dat het machtigste van alle olielanden op zoek is naar nieuwe allianties om zijn macht te bestendigen. In feite is dat al begonnen. Al twee jaar lang is Rusland, in het verleden in Saoedische ogen toch de woonplaats van de duivel, een betrouwbare partner van de Saoedi's. Dat doet wat met een mens, zo was dit weekend te zien in Buenos Aires tijdens de vergadering van de G20. De Saoedische kroonprins Bin Salman liep er met zijn ziel onder de arm rond, gemeden door iedereen vanwege het vermeende in stukken zagen van de Saoedische journalist Kashoggi. Als er al iemand met hem sprak, kreeg hij een standje. Maar toen hij de Russische president Poetin tegenkwam, veranderde hij op slag van houding: een en al grijns en maar highfiven.

3 De Trump-factor

En dan is er nog de minst voorspelbare aller factoren: Donald Trump. Die is al maanden aan het twitteren over Opec. Hij grossiert in tweets als 'de olieprijzen zijn te hoog, en dat komt weer door Opec. Foute boel!'

Dat zou nog niet zo erg zijn, maar in Washington ligt al enkele maanden een initiatief-wetsontwerp klaar van Republikeinse en Democratische congresleden, dat in feite zou neerkomen op een verbod van Opec. Deze 'Nopec-wet' is opgesteld als een aanvulling op de Sherman-wet, dezelfde wet waarmee ruim een eeuw geleden Standard Oil van Rockefeller werd opgebroken, het machtigste olieconcern dat ooit heeft bestaan.

Op zich is dat niet nieuw. Deze eeuw stemde het Congres zelfs al een paar keer voor zo'n wet. Zowel president Bush senior als Obama moesten hun veto inzetten om een verbod op Nopec tegen te houden.

Maar de huidige president zou zo'n veto zomaar eens achterwege kunnen laten. Sterker nog: het Amerikaanse ministerie van Justitie heeft bekend gemaakt zelf bezig te zijn de Sherman-wet te willen herzien. Opec is er niet gerust op. De organisatie kwam deze zomer al bijeen om het juridische antwoord te zoeken op deze nieuwe dreiging.

Als de Amerikanen inderdaad Opec-leden gaan vervolgen, wordt dat juridisch nieuw terrein. Volgens Erik Denters, aan de Vrije Universiteit specialist op gebied van internationaal recht, kan de ene staat de andere niet veroordelen. 'Dat is in strijd met het Verdrag van Westfalen van 1648, de juridische basis voor staten.' Als de Nopec-wet er komt, zegt hij, en zelfs als een Amerikaanse rechter een Opec-land zou veroordelen, is er in principe niets aan de hand. 'De Amerikaanse justitie heeft geen mogelijkheden om zo'n uitspraak ten uitvoer te brengen. Het is onmogelijk om de tegoeden van zo'n land in beslag te nemen. Dat is in strijd met het internationaal recht. Dit is zinloos.'

Maar niet iedereen durft te vertrouwen op die onmogelijkheid. Toen Saoedi-Arabië in 2016 werd bedreigd met schadeclaims in verband met de aanslagen op de Twin Towers in 2001, vreesde het land dat zijn eigendommen zouden worden geconfisqueerd, en dreigde het al zijn tegoeden uit Amerika terug te trekken. Nog maar enkele maanden geleden werd bekend dat Rusland, bang voor nog meer Amerikaanse sancties, het grootste deel van zijn beleggingen in Amerikaanse staatsobligaties heeft geliquideerd.

# data[].attributes.attachment_link.title
Opec staat voor grote verandering nu Qatar eruit stapt. Gaat de VS proberen het oliekartel te verbieden?

# data[].attributes.attachment_link.description
Maandagochtend maakte Qatar, goed voor rond 4,2 procent van Opecs olieproductie, bekend zijn lidmaatschap van de club per 1 januari op te zeggen. Uniek is zo'n stap niet. Eerder stapten Ecuador, Gabon (tijdelijk) en Indonesië (definitief) al uit Opec.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De interesse van de rest van de wereld voor de brexit is begrijpelijkerwijs afgenomen. De Britse partijpolitiek heeft het brexit-proces doen lijken op een binnenlands geschil dat soms ondoorgrondelijk is voor buitenstaanders.

Maar de brexit bevat belangrijke lessen voor en over de wereldeconomie en beleidsmakers over de hele wereld zouden er baat bij hebben het proces van dichtbij te volgen. Dat schrijft Mohamed A. El-Erian, hoofdeconoom bij Allianz, op de toonaangevende opiniepagina Project Syndicate.

Volgens El-Erian staat de rest van de wereld voor grote uitdagingen. Politieke en economische systemen ondergaan ingrijpende structurele veranderingen, waarvan vele worden aangedreven door technologie, handel, klimaatverandering, grote ongelijkheid en toenemende politieke woede. Bij het aanpakken van deze problemen zouden beleidsmakers er volgens de econoom goed aan doen de lessen van de brexit op te volgen.

Verdeeldheid blootgelegd

Toen de Britten met een marge van 51,9 procent versus 48,1 procent stemden om de EU te verlaten, kwam de beslissing als een schok voor experts. Ze hadden de rol van 'identiteit' als een drijvende kracht achter het referendum van juni 2016 onderschat.

Maar nu kunnen de diepgewortelde ideeën van de kiezers over identiteit volgens El-Erian niet langer worden verworpen. "Hoewel de huidige politieke onrust wordt gevoed door economische teleurstelling en frustratie, is identiteit slechts de punt van de speer. Het heeft politieke en sociale verdeeldheid blootgelegd en verdiept."

Relatie gewoon door

Deskundigen voorspelden ook dat de Britse economie na het referendum van 2016 een onmiddellijke en significante daling van de productie zou lijden. Maar dat was een misverstand.

Aangezien je niet iets met niets kunt vervangen, was er geen onmiddellijke breuk in de handel tussen het VK en de EU. Bij gebrek aan duidelijkheid over wat voor type brexit uiteindelijk zou ontstaan, ging de economische relatie gewoon door "zoals het was" en werd een onmiddellijke verstoring voorkomen.

Niettemin ervaart de Britse economie volgens de econoom al een trage structurele verandering. "Er zijn aanwijzingen voor dalende buitenlandse investeringen en dit draagt bij aan het teleurstellende investeringsniveau van de economie in het algemeen. Bovendien accentueert deze trend de uitdagingen die verband houden met de zwakke productiviteitsgroei."

Banen verplaatsen

Er zijn ook tekenen dat bedrijven met activiteiten in het VK begonnen zijn hun brexit-noodplannen in gang te zetten, na een lange periode van wachten. Naast het verplaatsen van investeringen uit het VK, zullen bedrijven ook banen gaan verplaatsen.

En dit proces zal waarschijnlijk versnellen, zelfs als de Britse premier Theresa May erin slaagt om haar voorgestelde brexitdeal door het Britse parlement te krijgen. De vraag is volgens El-Erian dan ook niet of het VK een aanzienlijke economische afweging zal maken, maar wanneer.

Versnipperende wereldeconomie

Het brexit-proces toont dus de risico's die gepaard gaan met economische en politieke versnippering, en geeft volgens El-Erian een voorproefje van wat een steeds versnipperende wereldeconomie te wachten staat als dit voortduurt: namelijk minder efficiënte economische interacties, minder veerkracht, meer gecompliceerde grensoverschrijdende financiële stromen en minder behendigheid.

Ook zal het veel moeilijker zijn om mondiale normen en standaarden te handhaven, laat staan internationale beleidsharmonisatie en coördinatie na te streven. Belasting- en regelgevingsarbitrage zal waarschijnlijk steeds vaker voorkomen.

En economische beleidsvorming zal een instrument worden voor het aanpakken van nationale veiligheidsproblemen. Hoe deze aanpak van invloed zal zijn op bestaande geopolitieke en militaire regelingen valt volgens El-Erian nog te bezien.

Gesloten economie aantrekkelijker?

Ten slotte zal er ook een verandering zijn in de manier waarop landen hun economieën willen structureren. In het verleden, waren de Britten en andere landen trots op zichzelf als 'kleine open economieën'. Maar nu lijkt een grote en relatief gesloten economie aantrekkelijker te worden. En voor landen die die optie niet hebben - zoals kleinere economieën in Oost-Azië - kunnen hechte regionale blokken een bruikbaar alternatief bieden.

"Voorbij zijn de dagen waarin het versnellen van de economische en financiële globalisering en gecorreleerde groeipatronen bijna onbestreden zijn gebleven. We bevinden ons ook in een tijdperk van aanzienlijke technologische en politieke vloeibaarheid. De vooruitzichten voor groei en liquiditeit zullen waarschijnlijk nog onzekerder worden dan ze al zijn", aldus El-Erian.

# data[].attributes.attachment_link.title
'Brexit is belangrijke les voor wereldeconomie'

# data[].attributes.attachment_link.description
De interesse van de rest van de wereld voor de brexit is begrijpelijkerwijs afgenomen. De Britse partijpolitiek heeft het brexit-proces doen lijken op een binnenlands geschil dat soms ondoorgrondelijk is voor buitenstaanders. Maar de brexit bevat belangrijke lessen voor en over de wereldeconomie en beleidsmakers over de hele wereld zouden er baat bij hebben het proces van dichtbij te volgen.

# data[].attributes.body
Dat de Brexit niet zonder economische gevolgen is lijkt wel duidelijk. Vormt de dreiging van deze gevolgen voldoende aanleiding om de Brexit op een gecontroleerde manier vorm te geven.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een Brexit zonder deal is voor het Verenigd Koninkrijk rampzaliger dan de economische crisis. Hierdoor zou het bruto binnenlands product (bbp) met 8 procent kunnen krimpen en de huizenprijzen met 30 procent kunnen dalen, stelt de Bank of England woensdag in een eigen rapport.

De Britse centrale bank betoogt verder dat dit scenario het pond doet dalen naar de waarde van de dollar, terwijl de munt nu zo'n 1,28 dollar waard is. Ook zou een Brexit zonder deal leiden tot een inflatie van 6,5 procent en zouden rentes naar 5,5 procent stijgen.

Het zou kunnen leiden tot de ergste ineenstorting van de Britse economie sinds de Tweede Wereldoorlog. Uit een bankenstresstest komt naar voren dat de Britse banken in ieder geval in staat zijn om een dergelijke klap te weerstaan.

Als de Britten akkoord gaan met het onderhandelingsresultaat van de Britse premier Theresa May, dan zal de pijn iets minder zijn. Evengoed wordt in dat scenario verwacht dat het bbp met 3,8 procent daalt.

Ook Britse overheid ziet no deal als doemscenario

Het doemscenario van de Bank of England over een Brexit zonder afspraken sluit aan op een officiële analyse van de Britse overheid. Die kwam eerder op woensdag naar buiten.

In het ergste geval zou het bbp volgens dat scenario in 2034 bijna 11 procent lager uitvallen dan het scenario waarin het Verenigd Koninkrijk bij de EU zou blijven.
Wil jij elke zaterdag het beste van de economie- en techredactie in je mailbox? Abonneer je dan nu op onze Zaken van Morgen-nieuwsbrief!

# data[].attributes.attachment_link.title
Bank of England: 'No deal-Brexit' rampzaliger dan economische crisis

# data[].attributes.attachment_link.description
Een Brexit zonder deal is voor het Verenigd Koninkrijk rampzaliger dan de economische crisis. Hierdoor zou het bruto binnenlands product (bbp) met 8 procent kunnen krimpen en de huizenprijzen met 30 procent kunnen dalen, stelt de Bank of England woensdag in een eigen rapport.

# data[].attributes.body
Wat bedoelen we daar nu mee?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De dekkingsgraad vergelijkt dus het huidige vermogen van het pensioenfonds met de 'huidige waarde van de toekomstige verplichtingen'. Bij dat laatste speelt de rekenrente een belangrijke rol.

De rekenrente is het percentage dat pensioenfondsen mogen gebruiken als 'groeivoorspeller'.
Het geeft aan met hoeveel procent een bedrag zal toenemen (door beleggingsopbrengsten) om uiteindelijk de uitkeringen mee te kunnen betalen.

Stel dat een pensioenfonds nu € 450 mln. heeft en een rekenrente van 2,4% moet hanteren.
Dan kan het pensioenfonds met die rekenrente voorspellen dat de huidige € 450 mln. over 25 jaar een bedrag van:
( € 450 mln. × 1,024 ²⁵ = ) € 814,16 mln. zal opleveren.

Bij de dekkingsgraad doen we het precies andersom:
Het pensioenfonds heeft nu € 450 mln. en weet dat zij over 25 jaar € 800 mln. nodig zal hebben. De rekenrente is nog steeds 2,4%
Met de rekenrente kunnen we uitrekenen hoeveel geld het pensioenfonds nú in kas zou moeten hebben om later de benodigde € 800 mln. te hebben:
( € 800 mln : 1,024 ²⁵ = ) € 442,2 mln.

De dekkingsgraad is dan

Hoe lager de rente, hoe minder het huidige vermogen zal groeien. Daarom zul je bij een lage rente méér geld moeten reserveren voor de toekomst en dus een lagere dekkingsgraad hebben.

Het verhogen van de rekenrente zorgt ervoor dat pensioenfondsen op papier weer voldoende geld hebben, maar of dat écht zo is? De rekenrente zal wel nog gemiddeld verdiend moeten worden! En toekomstige rendementen blijken lastig te voorspellen.

# data[].attributes.attachment_link.description
De dekkingsgraad van pensioenfondsen geeft een beeld van de mate waarin pensioenfondsen in staat geacht worden om in de toekomst aan hun verplichtingen te voldoen.

# data[].attributes.body
Om piloot te worden moet je flink investeren in je opleiding....met het risico dat de opleiding niet bij je past en met een hoge studieschuld blijft zitten.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Dossier economie - Ruilen over tijd

# data[].attributes.attachment_link.description
Ruilen over tijd - intertemporele ruil - is het uitstellen van consumptie nu, voor een eventueel grotere consumptie in de toekomst. Econoom Erik Plug legt uit wat menselijk kapitaal is en wat de relatie is met onze verdiencapaciteit. Bedrijven als de KLM staan met enige regelmaat voor investeringsbeslissingen.

# data[].attributes.body
Weg met alle toeslagen, uitkeringen, kortingen op belasting..het kan simpeler.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Stel dat we een maandelijks inkomen ontvangen, zonder vragen of verplichtingen? Het internationale online project Ons Basisinkomen verkent met een zesdelige documentairereeks de prangende vragen over het universeel basisinkomen. Wat gaan we de hele dag nog doen met gratis geld? Wat betekent werk eigenlijk voor ons en hoe ziet de toekomst van ons werk er dan uit?

# data[].attributes.attachment_link.description
Historicus Rutger Bregman zette het basisinkomen op de politieke agenda. Zijn boek 'Gratis geld voor iedereen' werd een internationale hit. Over de hele wereld wordt het basisinkomen inmiddels gezien als mogelijk antwoord op de stagnerende middeninkomens, de groeiende kloof tussen arm en rijk en de robotrevolutie.

# data[].attributes.headline
Vakbonden gaan actie voeren voor...een beter pensioen

# data[].attributes.subject
Vakbonden gaan actie voeren voor...een beter pensioen

# data[].attributes.body
Geen pensioenakkoord....vakbonden eisen gewoon een goed pensioen!

# data[].attributes.attachment_link.title
Pensioen | NU - Het laatste nieuws het eerst op NU.nl

# data[].attributes.body
Je hebt een baan, maar je vraagt je wel eens af, waar ben ik nu mee bezig...goede kans dat jouw baan ook bij de bullshitjobs hoort.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In iedere organisatie wemelt het ervan: onzinbanen. Topbestuurders die bezig zijn met overnames en fusies, managers die beleidslijnen uitzetten of dingen vernieuwen vanwege het vernieuwen, onderknuppels die veranderingen verkopen, administratief ondersteunen of juridisch regelen.

In 2013 lanceerde de antropoloog David Graeber de term bullshit-jobs. Ongeveer driekwart van al het werk dat in de westerse maatschappij wordt gedaan is niets meer dan zinloze tijdsvulling en draagt niets bij aan een betere wereld. Daaronder behoort het leeuwendeel van de banen in het management, financiële dienstverlening, communicatie, marketing en administratie. Mensen met onzinbanen zijn sterk vertegenwoordigd in de kletsende klasse die excelleren in de media.

Slechts een kwart van de banen levert producten en diensten waar daadwerkelijk behoefte aan is. Die kunnen, zoals de schoonmakers of treinmachinisten, de hele boel ontregelen met een staking. Als bankiers, juristen of pr-mensen dit doen zal niemand er erg in hebben.

Graeber noemde de opkomst van bullshit-jobs de verklaring voor het feit dat de voorspelling van John M. Keynes uit 1930 voor een 15-urige werkweek nog niet is gerealiseerd. Daadwerkelijk wordt volgens hem gemiddeld allang slechts 15 uur per week zinvol werk gedaan. De rest gaat verloren aan bezigheden als het verzenden van e-mails, het bijwerken van het Facebook-profiel, het marketen van nieuw beleid en veel vergaderen.

Terwijl in 1930 driekwart van de mensen productief werk verrichtte - het verbouwen van voedsel, het bouwen van woningen, het maken van spullen, het verlenen van medische zorg - is dat nu nog maar een kwart. Mechanisering, automatisering en digitalisering hebben die banen deels vernietigd. Daarvoor in de plaats zijn complete sectoren met overbodig werk uit de grond gestampt: juridische diensten, telemarketing, pr, financiële advisering. Omdat zoveel mensen zo druk zijn met hun nutteloze werk ontstaan weer andere banen als pizzakoeriers en hondenuitlaters, aldus Graeber.

Het lijkt of de westerse landen, net als de voormalige communistische staten, banen scheppen om te voorkomen dat mensen gaan niksen. Graeber zag het zelfs als een grote samenzwering. De politieke elite vreest dat ledigheid bij de massa tot moreel verval zal leiden. Daarom worden doelbewust bullshit-jobs gecreëerd. Afgezien van deze samenzweringstheorie kan de grote toename van bullshit-jobs wel een verklaring zijn voor het feit dat de productiviteit in het computertijdperk nauwelijks meer stijgt.

Het is mogelijk ook de reden dat startups zo vaak succesvoller zijn dan gevestigde ondernemingen bij innovatie. Google en Facebook versloegen alle mediagiganten omdat zij platte organisaties zijn waar de creativiteit niet door mensen met bullshit-jobs in een keurslijf wordt gedwongen.

Totdat ook zij zelf de bullshit-jobs creëren.

# data[].attributes.attachment_link.title
Peter de Waard: driekwart van de westerse banen zijn 'bullshit-jobs'

# data[].attributes.attachment_link.description
In iedere organisatie wemelt het ervan: onzinbanen. Topbestuurders die bezig zijn met overnames en fusies, managers die beleidslijnen uitzetten of dingen vernieuwen vanwege het vernieuwen, onderknuppels die veranderingen verkopen, administratief ondersteunen of juridisch regelen. In 2013 lanceerde de antropoloog David Graeber de term bullshit-jobs.

# data[].attributes.headline
.......ze komen er niet uit....(journaal woensdag 21 november)

# data[].attributes.subject
.......ze komen er niet uit....(journaal woensdag 21 november)

# data[].attributes.body
Misschien kunnen jullie een oplossing bedenken voor het nieuwe pensioenstelsel.(Brexit van af 15.21)

# data[].attributes.headline
Italie......heeft pas een regering met ambities

# data[].attributes.subject
Italie......heeft pas een regering met ambities

# data[].attributes.attachment_link.title
Bloedbad voor crypto's: bitcoin en ethereum kelderen verder

# data[].attributes.attachment_link.description
De koersval van cryptomunten blijft maar doorgaan. Sinds gisteravond is de koers van bitcoin met nog eens ruim 13 procent onderuit gegaan.

# data[].attributes.headline
Bitcoin ...all time high...dit was vorig jaar

# data[].attributes.subject
Bitcoin ...all time high...dit was vorig jaar

# data[].attributes.body
De koers van de bitcoin is vrijdag brak voor het eerst de grens van  $ 8.000,=

# data[].attributes.attachment_link.description
Jaarbeurs - de uitgever van Computable - maakt gebruik van cookies voor een optimale websitebeleving, om het gebruik van onze websites te analyseren, het delen van social media content mogelijk te maken en gerichte advertenties te tonen. Via deze link treft u een overzicht aan van de specifieke cookies en aanbieders van cookies waar Jaarbeurs op haar websites gebruik van maakt.

# data[].attributes.body
Sommige modellen gaan uit van een penioenleeftijd van 69 jaar in 2040. Natuurlijk kunnen we ook de uitkeringen verlagen.......

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pensioenen: ruil over tijd?

Na de Tweede Wereldoorlog voerde de Nederlandse regering tal van uitkeringen in. Eén van deze uitkeringen was een pensioen voor iedere Nederlander: een wet die in 1957 werd omgebouwd tot de AOW.

Hoeveel iemand te besteden heeft wanneer hij stopt met werken is zeer verschillend.
In Nederland bestaat het pensioen vaak uit drie lagen, waarvan de basis wordt gevormd door de AOW:

3 - Individuele regelingen / besparingen
Er zijn veel manieren om ervoor te zorgen dat je wat extra's krijgt na je pensioen. Uiteraard moet je daar zelf voor sparen (of premie betalen).
De overheid stimuleert sommige van deze producten door ze aftrekbaar te maken van de belasting.

2 - Bedrijfspensioen
De meeste werknemers in Nederland bouwen via hun werkgever pensioen op. Vaak is deelname aan zo'n pensioenregeling verplicht.

Het voordeel van pensioen opbouwen in een gezamenlijke (of: collectieve) pensioenregeling is onder meer dat de kosten met elkaar worden gedeeld. En hoe lager de kosten zijn, hoe meer geld er over blijft om pensioen mee op te bouwen.

1 - AOW
Iedereen die tussen zijn 15de en 65ste in Nederland heeft gewoond, heeft recht op een AOW-uitkering.

De hoogte van de AOW-uitkering wordt ieder jaar opnieuw vastgesteld. De hoogte is niet afhankelijk van het inkomen, maar voor iedereen gelijk.

Indexeren is het aanpassen van de hoogte van de pensioen-uitkering. Veel mensen denken dat het pensioen automatisch wordt geïndexeerd, maar dit is niet altijd het geval. Indexatie is bijna altijd voorwaardelijk: als de financiële middelen van het fonds dat toelaten.

Bij veel pensioenfondsen is het de bedoeling dat het pensioen waardevast wordt gehouden. Het bedrag wordt jaarlijks aangepast aan de inflatie.
Overigens zijn er ook pensioenfondsen die indexeren op welvaartsvastheid. Dit wil zeggen dat de pensioenuitkeringen dan worden aangepast aan de loonontwikkelingen in de bedrijfstak of branche.

Waardevasten uitkering

Bij een waardevaste uitkering wordt het bedrag jaarlijks aangepast aan de inflatie, zodat de koopkracht van een uitkering constant blijft.

jaar 0

Een AOW-er ontvangt een uitkering ter hoogte van € 550,-

We veronderstellen dat er maar één product is, dat € 5,50 kost.

In dat geval kan deze AOW-er dus 100 producten kopen (koopkracht)

jaar 1

De inflatie bedroeg 10%, zodat het product nu € 6,05 kost.

Als er niets zou gebeuren met de hoogte van de uitkering, daalt de koopkracht naar 90,9 producten

Bij een waardevaste uitkering, stijgt de uitkering eveneens met 10%. Zodat de AOW-er nu € 605,- ontvangt.
Hierdoor kan hij -net als in de uitgangssituatie- 100 producten kopen.
De koopkracht blijft constant!

Om de koopkracht constant te houden (waardevast) moet de uitkering dus met eenzelfde percentage stijgen als de prijzen (inflatie).

Welvaartsvaste uitkering

Bij een welvaartsvaste uitkering wordt het bedrag van de uitkering met hetzelfde percentage verhoogd als de gemiddelde lonen in een land (of in de bedrijfstak van dit pensioenfonds), zodat de welvaartsverhouding tussen werkenden en uitkeringsontvangers gelijk blijft.

Stel dat mensen met een baan jaarlijks 5% salaris erbij krijgen, terwijl de inflatie 2% is. Mensen met een baan gaan er dus jaarlijks flink in koopkracht op vooruit. Zij kunnen zich steeds meer luxe veroorloven.

Stel dat de overheid de uitkeringen jaarlijks aanpast aan de inflatie. Dat klinkt heel redelijk, want dan kunnen mensen met een uitkering ieder jaar hetzelfde blijven kopen.
In dat geval zullen mensen met een baan dus steeds meer luxe kunnen kopen, terwijl mensen met een uitkering dat níet kunnen. Het verschil in welvaart neemt dus steeds verder toe.
Wanneer dat beperkt gebeurt, kan dat een positief gevolg hebben: mensen worden gestimuleerd om een baan te zoeken (hoewel die er niet altijd zijn!).
Maar hoe ziet dat eruit als je zoiets over een periode van 50 jaar bekijkt?
Bedenk eens wat iemand met een baan 50 jaar geleden kon kopen. Wanneer jouw koopkracht op dit moment zich zou beperken tot het niveau van 50 jaar geleden zou jij je straatarm voelen. Zo'n grote welvaartsverschillen kunnen zelfs tot sociale onrust leiden.

Om te voorkomen dat welvaartsverschillen té groot worden is het dus van belang dat uitkeringen en lonen met hetzelfde percentage toenemen ( = welvaartsvast).

Hoe financieren we de uitkering?

Pensioenen worden in Nederland op twee manieren gefinancierd.
De AOW wordt betaald door de mensen die op dat moment werken: het zgn. omslagstelsel.
De bedrijfspensioenen worden betaald uit de opbrengst van zelf gespaarde premies; het zgn.kapitaaldekkingsstelsel.

Omslagstelsel

Bij een omslagstelsel worden de uitkeringen betaald door de benodigde premies in een bepaald jaar te laten betalen door de werkenden van dat moment.

Als er in 2002 €10 miljoen nodig is voor het betalen van de AOW-uitkeringen, moeten diegenen die in 2002 werken samen €10 miljoen premie betalen.

Wanneer, bijvoorbeeld door vergrijzing, het aantal mensen met een uitkering snel stijgt en het aantal werkenden niet (i/a-ratio stijgt) ontstaat er een probleem: werkenden moeten steeds meer premie afdragen!

Een zeer eenvoudig voorbeeld:

Begin (2002)
verandering
Na 'vergrijzing' (2020)

10 mln werkenden

gem. loon € 30.000

2 mln uitkeringstrekkers

gem. uitkering € 12.000

blijft gelijk
blijft gelijk

25% stijging
blijft gelijk

10 mln werkenden

gem. loon € 30.000

2,5 mln uitkeringstrekkers

gem. uitkering € 12.000

Er is in totaal
(2 mln. x €12.000 =) €24 mld. nodig voor de uitkeringen.

Dat moet betaald worden uit het inkomen van de werkenden:
€ 300 mld.

Er is in totaal
(2,5 mln. x € 12.000 =) €30 mld. nodig voor de uitkeringen.

Dat moet worden betaald uit het inkomen van de werkenden:
€ 300 mld.

Gemiddelde premiedruk:

Gemiddelde premiedruk:

Door de toename van het aantal uitkeringstrekkers ten opzichte van het aantal mensen dat daarvoor moet betalen, neemt de premiedruk voor de werkenden fors toe. Hoewel dit probleem meestal in relatie tot de vergrijzing wordt besproken, geldt het voor álle uitkeringen die gefinancierd worden middels een omslagstelsel.

Kapitaaldekkingsstelsel

In geval van een kapitaaldekkingsstelsel worden de uitkering die wordt verstrekt betaald uit belegde premies die door de werkenden zélf werden gespaard.

Een belangrijk praktijkvoorbeeld zijn de vele bedrijfspensioenen in Nederland. Hierbij betaalt een persoon premies aan een pensioenfonds. Uit de beleggingsopbrengsten wordt later het aanvullende pensioen betaald.

Omdat beleggingsrendementen essentieel zijn voor de pensioenuitkering heeft dit systeem als nadeel dat het gevoelig is voor ontwikkelingen op de financiële markten, zoals het instorten van beurskoersen. Hierbij geldt wel dat beleggingen worden gedaan met een zeer lange termijnblik (30 - 35 jaar).
Voordeel is dat het systeem niet gevoelig voor demografische veranderingen zoals vergrijzing. Het omslagstelsel is daar wél gevoelig voor.

# data[].attributes.attachment_link.description
Na de Tweede Wereldoorlog voerde de Nederlandse regering tal van uitkeringen in. Eén van deze uitkeringen was een pensioen voor iedere Nederlander: een wet die in 1957 werd omgebouwd tot de AOW.Hoeveel iemand te besteden heeft wanneer hij stopt met werken is zeer verschillend.

# data[].attributes.headline
Gezamenlijk sparen voor het pensioen toch beter?

# data[].attributes.subject
Gezamenlijk sparen voor het pensioen toch beter?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het verschil kan oplopen tot een 7 procent hogere winst. Bij een aanvullend pensioen van 10.000 euro per jaar is de winst dus 700 euro, blijkt uit een maandag gepubliceerde analyse van het Centraal Planbureau (CPB).

Volgens het planbureau is de hogere winst te danken aan het afdekken van renterisico's en door meer dan 100 procent van het vermogen van jongeren te beleggen.

Het afdekken van renterisico's is bij individueel pensioensparen niet gebruikelijk. Er is meer onderzoek nodig om te zien of dit mogelijk is.

In een pensioen met een collectief vermogen kunnen deelnemers via hun toekomstige inleg profiteren van de winst op beleggingen voordat zij zelf zijn begonnen met sparen, aldus het CPB.

Op dit moment doet de Sociaal-Economische Raad (SER) onderzoek naar een nieuw pensioenstelsel dat bestand is tegen financiële schokken en beter is afgestemd op de veranderende wereld.

Er is onder meer onderscheid gemaakt tussen individueel sparen en een collectieve vorm. De variant persoonlijk pensioenvermogen met collectieve risicodeling wordt als interessante optie gezien en wordt verder onderzocht.

# data[].attributes.attachment_link.title
Gezamenlijke pensioenopbouw levert meer op dan persoonlijk sparen

# data[].attributes.attachment_link.description
Het verschil kan oplopen tot een 7 procent hogere winst. Bij een aanvullend pensioen van 10.000 euro per jaar is de winst dus 700 euro, blijkt uit een maandag gepubliceerde analyse van het Centraal Planbureau (CPB). Volgens het planbureau is de hogere winst te danken aan het afdekken van renterisico's en door meer dan 100 procent van het vermogen van jongeren te beleggen.

# data[].attributes.body
De wereld verandert......dat vraagt om nieuwe arrangementen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De arbeidsmarkt verandert met de flinke toename van het aantal zelfstandigen. Ook is het is niet meer van deze tijd om als werknemer een heel werkzaam leven bij één werkgever actief zijn.

Kortom: een aanvullend pensioen is niet meer zo vanzelfsprekend voor heel veel mensen.

Daarom moet er een nieuw stelsel komen dat bestand is tegen financiële schokken en beter is afgestemd op de veranderende wereld.

Er bestaan sinds 2015 al nieuwe spelregels voor de pensioenfondsen. Met dit zogeheten financieel toetsingskader (FTK) hoeven fondsen niet direct in te grijpen als zij te maken krijgen met schommelingen op de financiële markten en mogen zij eventuele kortingen uitspreiden.

Wanneer pensioenfondsen moeten korten en aan welke voorwaarden zij moeten voldoen, staat in onderstaand artikel.

Nieuw

Bijna alle partijen in de Tweede Kamer zijn het erover eens dat het pensioenstelsel moet veranderen. Een stelsel dat beter bestand is tegen financiële schokken, nauwkeuriger is afgestemd op de veranderende arbeidsmarkt en met meer keuzevrijheid voor de deelnemers.

Maar hoe dit precies moet worden ingekleurd, is een onderwerp voor de politieke onderhandelingstafel. Het kabinet Rutte II mikt erop dat het nieuwe stelsel er in 2020 staat. Echte knopen worden dus door het nieuwe kabinet doorgehakt.

Verantwoordelijk demissionair staatssecretaris Jetta Klijnsma (Pensioenen) wil een zo breed mogelijk draagvlak. Het pensioen is namelijk te belangrijk om aan één kabinet over te laten.

Transparanter

Uit gesprekken die het ministerie in de zomer van 2014 met betrokken partijen organiseerde, kwam al naar voren dat een nieuw stelsel vooral transparanter en minder complex moet worden.

Het kabinet wil daarnaast een oplossing voor het risico dat steeds minder mensen automatisch een aanvullend pensioen opbouwen, zoals zzp'ers, uitzendkrachten en flexwerkers.

Dat zijn politieke keuzes. Zo vinden VVD en D66 dat zelfstandigen het beste zelf kunnen bepalen of zij pensioen willen opbouwen of niet. CDA, PvdA en GroenLinks hebben moeite met die mate van vrijheid. De partijen vrezen dat gepensioneerden opeens een stuk minder inkomsten hebben als zij niets hebben gespaard.

Een grote wens van veel partijen is meer keuzevrijheid. Daarbij denkt het kabinet aan meer zeggenschap voor deelnemers zoals de mogelijkheid de premie-inleg te beperken of om een bedrag in één keer op te nemen.

Vergrijzing

Vriend en vijand zijn het in ieder geval over eens dat de doorsneesystematiek van tafel moet. Met dit systeem betaalt jong en oud bij hetzelfde pensioenfonds dezelfde pensioenpremie. Dit lijkt eerlijk, maar komt in feite neer op een vermogensherverdeling van jong naar oud.

De inleg van jongeren, tot 45 jaar in dit geval, is meer waard dan die van ouderen, omdat hun geld langer kan renderen. Tegelijkertijd zijn jongeren er door de vergrijzing minder zeker van dat zij hier ook van kunnen profiteren.

Er kleeft wel een groot nadeel aan het afschaffen van de doorsneesystematiek. Het Centraal Planbureau (CPB) berekende dat deze aanpassing de huidige pensioendeelnemers ongeveer 100 miljard euro kost in de komende 25 jaar.

Het kabinet wil 40 miljard euro betalen, de overige 60 miljard moeten werkgevers en werknemers ophoesten.

Advies

De kaders waarbinnen het nieuwe pensioenstelsel vorm moet krijgen, zijn het afgelopen jaar geschetst door de Sociaal-Economische Raad (SER). De SER is het belangrijke adviesorgaan van de regering waarin werkgevers, werknemers en onafhankelijke deskundigen zijn vertegenwoordigd.

De SER noemt een persoonlijk pensioenvermogen met collectieve risicodeling een interessante variant voor de toekomst.

Hierin wordt het 'risico' dat mensen lang blijven leven en dus langer een pensioenuitkering krijgen, gedeeld. Ook het arbeidsongeschiktheidsrisico wordt collectief afgewenteld.

Deelnemers krijgen te zien hoeveel zij hebben opgebouwd en op hoeveel pensioen ze ongeveer kunnen rekenen. Ook moet er een buffer komen die in financieel goede tijden wordt gevuld zodat pensioenen bij economisch slecht weer worden aangevuld.

Haast

Er haast is geboden bij een stelselwijziging, benadrukt onder meer De Nederlandsche Bank (DNB) die toezicht houdt op de Nederlandse pensioenfondsen.

De pensioenfondsen moeten door toedoen van het beleid van de Europese Centrale Bank (ECB) meer geld in kas houden om aan hun toekomstige verplichtingen te kunnen voldoen.

Omdat de ECB de rente op een historisch laag niveau houdt, is de noodzaak om het pensioenstelsel aan te passen alleen maar groter geworden, aldus DNB.

# data[].attributes.attachment_link.title
Dit moet je weten over het nieuwe pensioenstelsel

# data[].attributes.attachment_link.description
De arbeidsmarkt verandert met de flinke toename van het aantal zelfstandigen. Ook is het is niet meer van deze tijd om als werknemer een heel werkzaam leven bij één werkgever actief zijn. Kortom: een aanvullend pensioen is niet meer zo vanzelfsprekend voor heel veel mensen.

# data[].attributes.body
Het grote probleem van de vergrijzing: hoe houden we onze welvaartsstaat betaalbaar?

# data[].attributes.body
Pensioenen worden opgebouwd aan de hand van het kapitaaldekkingsstelsel.

# data[].attributes.attachment_link.description
Animatie werking pensioenfondsen Korte animatie (uit Pensioensprookje) waarin helder de werking van pensioenfondsen wordt uitgelegd.

# data[].attributes.body
€ 80 miljard per maand.....

# data[].attributes.attachment_link.description
Onze economie moet groeien. Daarom pompt de Europese Centrale Bank onder leiding van voorzitter Mario Draghi elke maand met een muisklik tachtig miljard euro in de Europese economie. Waar wordt dat enorme virtuele bedrag voor gebruikt? En wat zijn de effecten van deze geldinjecties?

# data[].attributes.body
Bij staatskapitalisme denken we in eerste instantie aan de economie van China. Maar sinds de kredietcrisis is zowel in Europa als de VS sprake van een economisch systeem van "staatskapitalisme".

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
We gaan nu de veertiende maand van de kredietcrisis in. Spektakel te over: banken die vallen, masters of the universe met kartonnen dozen over straat, lange rijen voor bankkantoren. Het spectaculairst waren de afgelopen drie weken de nationalisatie van Freddie en Fannie, de val van het huis van Lehman, de onteigening van 's werelds grootste verzekeraar en als klap op de vuurpijl de oprichting van een Amerikaans staatsfonds van in totaal 700 miljard dollar dat voor een habbekrats giftige waardepapieren van banken gaat overnemen in ruil voor strategische aandelenpakketten in diezelfde banken.

Europa reageert met leedvermaak. De ene na de andere regeringsleider laat uitspraken optekenen die tegelijk van zelfgenoegzaamheid en gekrenkte trots getuigen. Bij ons zal zoiets niet gebeuren; de Europese economieën zijn robuust; wij hebben ons niet zo gek laten maken als die Amerikanen met hun giftige producten.

En dat terwijl ook hier grote banken wankelen op hun grondvesten. Daarnaast kruipen onder allerlei stenen klassieke staatssocialisten tevoorschijn die om het hardst juichen dat het Amerikaanse kapitalisme toch niet zo superieur is als werd gedacht.

Sterker nog: dat deze crisis het einde inluidt van het kapitalisme zoals wij het kennen, en dat morgen alles anders zal zijn dan gisteren. Zijn het niet de Amerikanen zelf die breken met het dogma van vrije marktwerking en hebben besloten tot een grootschalige socialisering van hun financiële markten? Nou dan.
Wilde Westen
Dit is om twee redenen een verkeerde voorstelling van zaken. Ten eerste hebben de financiële markten in de VS nooit voldaan aan het beeld van het Wilde Westen dat er in Europa van wordt geschilderd. Al sinds het begin van de 20ste eeuw is geen overheid prominenter aanwezig op nationale financiële markten dan de Amerikaanse. Dat heeft goede redenen. Anders dan in Europa waar huizen, gezondheidszorg, studiebeurzen en werkloosheidsuitkeringen door de staat worden verzorgd, gebeurt dat in de VS al sinds jaar en dag via financiële markten, in de vorm van hypotheken, credit cards en studieleningen. Er is dan ook geen land ter wereld met meer toezichthouders en regelgeving om de belangen van de financiële consument te beschermen dan de VS.

Dat betekent ook dat de tegenstelling tussen de gewone Amerikaan en de bonusjagende bankier, tussen mainstreet en Wall Street, een schijntegenstelling is. Zij zijn tot elkaar veroordeeld, of zij dat nu willen of niet. Dat maakt de huidige crisis voor Europeanen lastig te doorgronden. Waarom zouden Amerikaanse belastingbetalers de fatcats van Wall Street bijstaan? Het antwoord is simpel: omdat die fatcats een cruciale rol spelen in een financieel systeem dat de gemiddelde Amerikaan een goedkope hypotheek verschaft, een betrouwbare credit card waarmee hij een periode van werkloosheid kan overbruggen, en een beurs om te kunnen studeren.

Oftewel, in het perspectief van de Amerikaan is er in het geheel geen sprake van een ideologische breuk met het vrijemarktdenken, maar is er juist een grote mate van continuïteit. De overheid is eerder te hulp geschoten en zal dat nog wel vaker doen.
Hedgefonds
Ten tweede wordt te veel gedaan alsof de 700 miljard dollar van het noodplan geld is dat uit de zakken van de belastingbetaler komt en zonder voorwaarden en onderpand wordt doorgesluisd aan quasi failliete banken. Niets is minder waar. Het fonds van Paulson, niet voor niets ex-ceo van Goldman Sachs, is gewoon een wat groot uitgevallen hedgefonds.

Ga maar na: je schrijft goedkope staatsobligaties uit die worden gekocht door buitenlandse beleggers, de opbrengsten stop je in een gigantisch staatsfonds dat op het dieptepunt van de markt allerlei rotte financiële producten met in principe gezonde onderpanden overneemt van in problemen geraakte banken, en je eist in ruil daarvoor al even ondergewaardeerde pakketten aandelen van diezelfde banken. Vervolgens stel je als duur van het fonds een periode van vijf jaar voor. Kort genoeg om de vrees voor nationalisatie weg te nemen, lang genoeg om zelf het moment te kiezen om producten, onderpanden en aandelenpakketten te verkopen.

En reken maar, met allerlei oud-bankiers van Goldman Sachs aan de verschillende roeren, dat die daar een goed moment voor zullen uitkiezen. Vorige week raamde een hedgefondsmanager in de Wall Street Journal de mogelijke opbrengsten van het fonds op 2,2 biljoen dollar. Op een investering van 700 miljard dollar is dat een rendement van 241 procent! Hoezo draait de belastingbetaler op voor de brokken op Wall Street?
Dieptepunt
Paulsons hedgefonds roept niettemin drie vragen op. Ten eerste: is dit inderdaad het dieptepunt van de markt? Over de precieze details van het plan is vooralsnog veel onduidelijk, maar eigenlijk zijn die irrelevant. Het geniale van Paulsons fonds schuilt hem namelijk in de omvang ervan. 700 miljard dollar is zo'n astronomisch bedrag dat er inderdaad effectief een bodem onder de markt zal worden gelegd. Met al het gezag en al het kapitaal dat haar ter beschikking staat, zegt de Amerikaanse overheid in feite: tot hier en niet verder. In zekere zin is dit dezelfde soort marktmanipulatie waar hedgefondsen de laatste weken van werden beschuldigd, maar dan op megaschaal en onder de verhullende noemer van 'noodmaatregelen'.

Ten tweede: hoe worden de opbrengsten verdeeld? Hier worden de presidentsverkiezingen relevant. Wint Obama dan bestaat de kans dat ook Main Street mag meeprofiteren, hoewel het kapseizen van het Democratische plan om 20 procent van de opbrengsten te reserveren voor lokale woningbouwprojecten het ergste doet vrezen. Wint McCain dan ligt het in de lijn der verwachting dat net als onder Bush via belastingverlagingen vooral de rijken profiteren.

En ten derde: wordt dit een trend? Zal ook de Nederlandse staat zichzelf transformeren in een hedgefonds en via de eigen triple A-rating goedkoop kapitaal proberen aan te trekken om dat vervolgens onder het mom van een reddingsplan te gebruiken om te veel in waarde gedaalde eigendomstitels op te kopen en de onvermijdelijke waardestijging in de eigen zak te steken?

Gezien de 4miljard euro die de Nederlandse staat afgelopen zondag in ruil voor 49 procent van de aandelen in Fortis Nederland heeft gestoken, lijkt dat er wel op. Dat is nog wel de meest verrassende uitkomst van deze crisis: de terugkeer van het staatskapitalisme. In Europa wel te verstaan. In de VS is het nooit weggeweest.

# data[].attributes.attachment_link.description
We gaan nu de veertiende maand van de kredietcrisis in. Spektakel te over: banken die vallen, masters of the universe met kartonnen dozen over straat, lange rijen voor bankkantoren.

# data[].attributes.body
arme ambtenaren .....en docenten......psst in het artikel zit een fout. Weet jij waar?

# data[].attributes.attachment_link.description
Ambtenaren betalen volgend jaar flink meer voor hun oudedagsvoorziening.

# data[].attributes.body
sparen, lenen, pensioenen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De overheid schuift ook met geld. Niet alleen tussen mensen, maar ook over de tijd.
[...]

In de loop van je leven heb je te maken met behoeftes en uitgaven die niet altijd samenvallen met het inkomen dat je op dat moment verdient. Voor veel mensen ziet het verloop van inkomsten, uitgaven gedurende [...]

Investeren is het aanschaffen van kapitaalgoederen (productiemiddelen) door bedrijven of de overheid.

Pas op:
In het dagelijks taalgebruik wordt het begrip investeren ook vaak gebruik voor gewone burgers (consumenten). Als bijvoorbeeld [...]

Inflatie is een stijging van het algemeen prijspeil.

Als er sprake is van inflatie zijn de prijzen (gemiddeld) gestegen. Daardoor kun je met eenzelfde hoeveelheid geld minder goederen kopen.

De waarde van geld kan worden afgemeten aan het [...]

Koopkracht is het inkomen uitgedrukt in de hoeveelheid goederen die ermee gekocht kan worden. [...]

Wanneer je 5% spaarrente krijgt bij de bank, klinkt dat best aardig. Wanneer je echter weet dat de prijzen in een jaar óók met 5% stijgen, verdien je eigenlijk niets met sparen. Je kunt immers [...]

De overheidsfinanciën hebben grote invloed op iedere burger. Iedereen in Nederland betaalt op de een of andere wijze wel aan de overheid. Of het nu gaat om de BTW op een patatje of de inkomstenbelasting [...]

Het financieringstekort geeft het bedrag aan waarmee de staatsschuld in een jaar toeneemt.

Meestal wordt het financieringstekort omschreven met de berekening: begrotingstekort - aflossingen

Bijvoorbeeld:
als in 2011 van de overheid bekend is[...]

De vermogensmarkt is het geheel van vraag naar en aanbod van financiële middelen.
De prijs op deze markt: rente.

Onderstaand schema geeft een overzicht van de verschillende deelmarkten die op de vermogensmarkt worden [...]

De kapitaalmarkt is het geheel van vraag naar en aanbod van financiële middelen met een lange looptijd*. [...]

Na de Tweede Wereldoorlog voerde de Nederlandse regering tal van uitkeringen in. Eén van deze uitkeringen was een pensioen voor iedere Nederlander: een wet die in 1957 werd omgebouwd tot de AOW. [...]

De dekkingsgraad van een pensioenfonds geeft een beeld van de mate waarin het pensioenfonds in staat geacht wordt om in de toekomst aan hun verplichtingen te kunnen voldoen.
Formule: [...]

Het kapitaaldekkingsstelsel is een stelsel waarbij de uitkering betaald wordt uit belegde premies die door de werkenden zélf werden gespaard.

Een belangrijk praktijkvoorbeeld [...]

Een waardevaste uitkering houdt in dat de koopkracht van de uitkering constant gehouden wordt door de uitkering jaarlijks aan te passen aan de hoogte van de inflatie.
Bijvoorbeeld:

# data[].attributes.attachment_link.description
De overheid schuift ook met geld. Niet alleen tussen mensen, maar ook over de tijd. [...] In de loop van je leven heb je te maken met behoeftes en uitgaven die niet altijd samenvallen met het inkomen dat je op dat moment verdient. Voor veel mensen ziet het verloop van inkomsten, uitgaven gedurende [...]

# data[].attributes.body
Vergrijzing

# data[].attributes.attachment_link.description
Deze twee lessen geven een leuke introductie voor het thema vergrijzing, levensloop en pensioen.Bijbehorende powerpoint stuurt de lesindeling. Les 1 Les 1 staat in het teken van mindmapping.Leerlingen activeren hun voorkennis en bespreken de resultaten onderling. Les 2 Deze les begint met een pakkende video die een mogelijke oplossing