# data[].attributes.body
Ćwiczenia sprawdzające od 1. do 7.
https://zpe.gov.pl/a/historia-mazurka-dabrowskiego/D1Gn4CuA1

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
, czyli polski hymn, jest jednym z , towarzyszących od ponad dwustu lat Polsce oraz Polakom w wielu trudnych oraz ważnych momentach.

Warto ustalić, czym różnią się pojęcia „hymn" oraz „pieśń" i „piosenka". Pieśń to jedna z najstarszych i najpopularniejszych form muzycznych, zawierająca tekst śpiewany, o zróżnicowanej tematyce. Piosenka jest prostszą formą o lżejszej, mniej poważnej wymowie. Z kolei hymn to przeciwieństwo piosenki - wyróżnia go podniosła tematyka oraz uroczysty charakter. Słowa hymnu mogą opowiadać o państwie (lub narodzie), jakiejś osobie lub religii.

Mimo iż pieśni znamy już od starożytności, to na przestrzeni kolejnych lat zmianie ulegała ich tematyka oraz forma. Warto podkreślić, iż pieśń może być również hymnem. Stanie się tak, jeśli będzie miała odpowiednią treść oraz charakter, a także zostanie uznana przez pewną społeczność lub naród za hymn. Przykładem może być Rota z tekstem Marii Konopnickiej, która pełniła nieoficjalną rolę hymnu czy utwór Gaude Mater Polonia, opowiadający o żywocie świętego Stanisława ze Szczepanowa.

Polska, tak jak inne kraje, posiada swoje symbole narodowe. Należą do nich flaga, godło oraz hymn. Flaga Polski jest biało‑czerwona i stanowi odwzorowanie kolorów godła państwowego. Biel najczęściej utożsamiamy z czystością, natomiast czerwień z odwagą i walecznością. Flaga występuje także w wariancie z godłem umieszczonym pośrodku białej, górnej części. Godłem Polski jest czerwona tarcza, na tle której umieszczono białego orła w złotej koronie. Orzeł ma zwróconą w prawo głowę, rozłożone skrzydła, jego dziób oraz szpony są złote. Hymn Polski to Mazurek Dąbrowskiego, o którego historii traktuje dalsza części lekcji.

Mazurek Dąbrowskiego początkowo był nazywany Pieśnią Legionów Polskich we Włoszech. Słowa zostały napisane przez Józefa Wybickiego w 1797 roku we Włoszech. Żeby zrozumieć tekst oraz przywoływane w nim wydarzenia oraz osoby, należy najpierw poznać genezę powstania hymnu.

W 1795 roku, po trzecim rozbiorze Polski, kraj przestał istnieć na mapie. Przetrwał jednak w pamięci, kulturze oraz języku milionów Polaków, którzy znaleźli się pod zaborami. Zaborcy - Prusy, Austria oraz Rosja - byli w stanie ciągłych konfliktów i wojen z innym mocarstwem - Francją. Jednym z kluczowych generałów francuskich wojsk był Napoleon Bonaparte, który od 1796 roku stacjonował ze swoją armią na terenie Włoch. Dzięki jego działaniom Polakom udało się porozumieć z nowym rządem Republiki Lombardzkiej (jednego z małych państewek włoskich, które później weszło w skład Republiki Cisalpińskiej), co doprowadziło do powstania Legionów Polskich. Dzięki staraniom generała Jana Henryka Dąbrowskiego oraz pomocy Józefa Wybickiego, miały umundurowanie zbliżone do polskiego, a językiem komend oraz stopni był polski.

Pieśń Legionów Polskich we Włoszech Pieśń Legionów Polskich we Włoszech niezwykle szybko zyskała popularność. Początkowo śpiewali ją sami żołnierze, ale dotarła też na tereny wszystkich trzech zaborów. Tekst został przetłumaczony na inne języki europejskie przez osoby sympatyzujące z Polakami i ubolewające nad losem Polski. Oficjalnie hymnem Polski Mazurek Dąbrowskiego stał się w 1927 roku, jednak towarzyszył Polakom w istotnych wydarzeniach: był śpiewany podczas zwycięskiego wjazdu generała Dąbrowskiego do Poznania w 1806 roku, podczas powstań (listopadowego, Wiosny Ludów, styczniowego), a także w czasie obu wojen światowych.

Tekst polskiego hymnu w takim brzmieniu, w jakim jest obecnie wykonywany został zmodyfikowany. Przemiany, które nastąpiły w języku polskim, spowodowały konieczność adaptacji tekstu. Treść hymnu w takim brzmieniu, w jakim wykonujemy go obecnie, jest modyfikacją oryginału. Pierwotnie rękopis miał więcej zwrotek. Poniżej przedstawiono tekst w oryginalnym ujęciu autora.
Jeszcze Polska nie umarła, kiedy my żyjemy. Co nam obca moc wydarła, szablą odbijemy. Refren: Marsz, marsz, Dąbrowski do Polski z ziemi włoskiej za Twoim przewodem złączem się z narodem. 2. Jak Czarniecki do Poznania wracał się przez morze dla ojczyzny ratowania po szwedzkim rozbiorze. Refren: Marsz, marsz, Dąbrowski... 3. Przejdziem Wisłę przejdziem Wartę będziem Polakami dał nam przykład Bonaparte jak zwyciężać mamy. Refren: Marsz, marsz, Dąbrowski... 4. Niemiec, Moskal nie osiędzie, gdy jąwszy pałasza, hasłem wszystkich zgoda będzie i ojczyzna nasza. Refren: Marsz, marsz, Dąbrowski... 5. Już tam ojciec do swej Basi mówi zapłakany: „słuchaj jeno, pono nasi Refren: Marsz, marsz, Dąbrowski... 6. Na to wszystkich jedne głosy: „Dosyć tej niewoli mamy Racławickie Kosy, Kościuszkę, Bóg pozwoli". Jeszcze Polska nie zginęła, Kiedy my żyjemy. Co nam obca przemoc wzięła, Szablą odbierzemy. Marsz, marsz, Dąbrowski, Z ziemi włoskiej do Polski. Za twoim przewodem Złączym się z narodem. Przejdziem Wisłę, przejdziem Wartę, Będziem Polakami. Dał nam przykład Bonaparte, Jak zwyciężać mamy. Marsz, marsz, Dąbrowski... Jak Czarniecki do Poznania Po szwedzkim zaborze, Dla ojczyzny ratowania Wrócim się przez morze. Marsz, marsz, Dąbrowski... Już tam ojciec do swej Basi Mówi zapłakany - Słuchaj jeno, pono nasi Biją w tarabany. Marsz, marsz, Dąbrowski...
Z uwagi na użycie archaizmów, język hymnu może być dla współczesnych niezrozumiały. Spróbujmy zatem wyjaśnić poszczególne zwrotki utworu.

Najbardziej znana jest pierwsza zwrotka, która nawiązuje do trzeciego rozbioru Polski, ale wyraża także patriotyzm oraz wolę walki o ojczyznę.

Refren nawiązuje do postaci generała Dąbrowskiego oraz Legionów Polskich we Włoszech.

Druga zwrotka wspomina postać Stefana Czarnieckiego, dowódcy polskiego podczas potopu szwedzkiego.

W kolejnej jawi się postać Napoleona Bonaparte, pod którego zwierzchnictwem powstały i funkcjonowały Legiony Polskie. Józef Wybicki miał nadzieję, że dzięki niemu uda się uwolnić Polskę z rąk zaborców.

Zwrotka czwarta wskazuje, że jedynym sposobem na osiągnięcie sukcesu jest ogólnopolska zgoda i brak konfliktów, który można osiągnąć poprzez pamięć o Polsce.

Następna zwrotka nawiązuje to tarabanu, dużego bębna używanego podczas przemarszu polskich wojsk - ta część ma symbolizować oczekiwanie Polaków, którzy pozostali na terenach ojczyzny na wojsko, które ma ich wyzwolić.

Ostatnia ze zwrotek przywołuje zwycięską bitwę pod Racławicami pod wodzą Tadeusza Kościuszki, a także wyraża ufność do Boga.

Mazurek Dąbrowskiego wpływał na losy Polski i Polaków, ale także inspirował wielu artystów. Na poprzednich stronach umieszczono obraz Jana Gładysza pod tytułem Wjazd Jana Henryka Dąbrowskiego do Poznania, zainspirowany wielkim wydarzeniem, które podsumowało zwycięskie powstanie wielkopolskie z 1806 roku, a także przyczyniło się do utworzenia Księstwa Warszawskiego. Chociaż nie spełniło ono wielu marzeń Polaków (także w kontekście nazwy), to jednak dało dalszą nadzieję na istnienie Polski jako państwa na mapie Europy.

Innym, ważnym obrazem jest Generał Jan Henryk Dąbrowski na czele Legionów pędzla Juliusza Kossaka. Malarz w swojej twórczości uwieczniał ważne dla Polski wydarzenia (jak bitwa wiedeńska czy elekcja Jana Kazimierza na króla), postaci (księcia Józefa Poniatowskiego, księcia Eustachego Sanguszki) oraz sceny rodzajowe.

Na ilustracji mapa Europy z początku XIX wieku. Na mapie zaznaczone są trzy punkty po ich wybraniu wyświetla się i odczytuje tekst. Punkt 1: Zaznaczony obszar to Republika Cisalpińska, państwo istniejące w latach 1797‑1802 i stworzona przez Napoleona. W skład jej armii weszły Legiony Polskie pod wodzą generała Jana Henryka Dąbrowskiego. To właśnie tu powstał tekst do Mazurka Dąbrowskiego, napisany przez Józefa Wybickiego; tu również miało miejsce pierwsze wykonanie późniejszego hymnu Polski. To do Republiki Cisalpińskiej nawiązuje część hymnu - "z ziemi włoskiej do Polski". Obecnie na jej terenach znajdują się regiony Włoch: Lombardia oraz Emilia‑Romania. Punkt 2: Zaznaczony teren to Królestwo Prus. Prusy uczestniczyły we wszystkich trzech rozbiorach Polski, dlatego część terytorium zagarnięta przez to państwa była nazywana zaborem pruskim. W 1806 roku generał Jan Henryk Dąbrowski zainicjował zwycięskie powstanie wielkopolskie, co w połączeniu z przegraną przez Prusy wojną z Francją sprzymierzoną z Rosją spowodowało powstanie w 1807 roku Księstwa Warszawskiego z ziem drugiego oraz trzeciego zaboru (oraz części pierwszego). W 1809 roku obszar Księstwa został rozszerzony o ziemie trzeciego zaboru Austrii (po nieudanym ataku wojskowym Habsburgów). Księstwo przestało istnieć w 1815 roku po Kongresie Wiedeńskim, jednak z jego części utworzone zostało podległe Rosji Królestwo Polskie. Punkt 3: Rosja brała udział we wszystkich rozbiorach Polski, więc część polskiego terytorium znalazło się pod rosyjską kuratelą. Pomimo tego, władcom Rosji zdarzało się sprzymierzać z Napoleonem, czego przykładem może być wspólny front przeciwko Prusom oraz powstanie Księstwa Warszawskiego z części ziem zaboru pruskiego w 1807 roku. Po ostatecznej klęsce Napoleona i Kongresie Wiedeńskim Rosja postanowiła utrzymać szczątkową niezależność części Księstwa Warszawskiego, tworząc w jego miejsce Królestwo Polskie. To w nim wybuchły powstania przeciwko Rosji: listopadowe oraz styczniowe.

Źródło:

encyklopedia.pwn.pl

A. Nożyńska‑Demianiuk, Polskie symbole narodowe, Wydawnictwo Książkowe Ibis, 2014

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał składa się z sekcji: "Ważne daty", "Wprowadzenie", "Pieśni i hymny", "Symbole narodowe", "Tekst", "Interpretacja tekstu", "Artyści i Mazurek Dąbrowskiego", "Historia", "Zadania", "Słownik pojęć", "Galeria dzieł sztuki", "Biblioteka muzyczna", "Bibliografia". W materiale wyjaśniono czym różnią się od siebie pojęcia hymn, pieśń i piosenka i jaka jest ich definicja

# data[].attributes.headline
Dla chętnych kod QR do rozwiązywania zadań na telefonie 

# data[].attributes.subject
Dla chętnych kod QR do rozwiązywania zadań na telefonie 

# data[].attributes.body
Czas trwania 1:50

# data[].attributes.body
Na koniec wysłuchaj piosenki ze znanego teleturnieju pt. "Kocham Cię Polsko!", następnie sprawdź swoją wiedzę o Polsce.

Czas trwania 2:05

# data[].attributes.body
11 listopada 1918 r. Polska po 123 latach niewoli znów znalazła się na mapie świata. Nasz kraj ma za sobą trudną historię, ale jak pisał Adam Mickiewicz:

„przeszłość, nieustannie poprzez teraźniejszość styka się z przyszłością”. [2]

Dlatego musimy pamiętać o tym, że historia tworzy się też dziś. I to od Nas zależy, jaką historię Polski zbudujemy.
Czy będzie w niej miejsce na wolność, solidarność, braterstwo?

Źródło 2: Pedagogika, Z. Kwieciński, B. Śliwerski (red.), Warszawa 2003, s. 75.

# data[].attributes.body
To pytanie od dawna zadawane było przez filozofów, poetów, polityków i artystów.
Czym dziś dla Ciebie jest wolność? Jak ją wykorzystasz? Niech refleksji nad tymi pytaniami towarzyszy piosenka "Kocham wolność".

# data[].attributes.body
Czas trwania 4:20

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.description
1) Symbole Narodowe to: 2) Hymn Rzeczypospolitej Polskiej to: 3) Barwy flagi narodowej Polski to: 4) Godło Polski to: 5) Święto Flagi w Polsce obchodzimy:

# data[].attributes.body
Czas trwania 3:11

# data[].attributes.attachment_link.title
ODZYSKANIE NIEPODLEGŁOŚCI. FILM DLA SZKÓŁ.

# data[].attributes.body
Czas trwania 0:35

# data[].attributes.attachment_link.title
Niepodległa dla wszystkich: wspólnie świętujmy naszą niepodległość!

# data[].attributes.headline
Zadanie 1.2. Gdzie współcześnie usłyszymy hymn Polski? 

# data[].attributes.subject
Zadanie 1.2. Gdzie współcześnie usłyszymy hymn Polski? 

# data[].attributes.body
Czas trwania 1:31

# data[].attributes.body
Mazurek Dąbrowskiego początkowo był nazywany Pieśnią Legionów Polskich we Włoszech. Słowa zostały napisane przez Józefa Wybickiego w 1797 roku we Włoszech.

Oficjalnie hymnem Polski Mazurek Dąbrowskiego stał się w 1926 roku [1].

Źródło 1: https://pl.wikipedia.org/wiki/Hymn_Polski

# data[].attributes.headline
Zadanie 1.3. Co czują polscy lekkoatleci podczas śpiewania hymnu państwowego?

# data[].attributes.subject
Zadanie 1.3. Co czują polscy lekkoatleci podczas śpiewania hymnu państwowego?

# data[].attributes.body
Czas trwania 0:30