# data[].attributes.body
1. Edvard Munch – Norskur málari, þekktur fyrir verk eins og „Cry“ (Skrik) sem sýnir djúpan sálgæsluleik og innri tilfinningar.

2. Franz Kafka – Þýski rithöfundurinn, þekktur fyrir sögur sem skoða angist og einangrun, eins og „The Metamorphosis.“

3. Rainer Maria Rilke – Þýskt ljóðskáld, sem skrifaði ljóð sem endurspegla innri stríð og tilfinningar.

4. Giorgio de Chirico – Ítalskur listamaður, sem notar draumkenndar myndir og tákn sem koma fram í expressjónískum verkum.

5. August Strindberg – Sænskur leikritahöfundur, sem lagði áherslu á innri tilfinningar og sálfræðilega spennu í verkum sínum.

6. Paul Klee og Wassily Kandinsky – báðir málarar sem hafa áhrif á expressjóníska stefnuna í myndlist.

7. Igor Stravinsky – Rússneskt tónskáld, sem breytti klassískri tónlist með expressjónískum áhrifum í verkum sínum eins og „The Rite of Spring.“

# data[].attributes.body
Upphaf Expressjónisma má rekja til tíðahringsins um 1905, þegar hreyfingin varð fyrst áberandi í Þýskalandi. Hún kom fram sem viðbragð gegn raunsæi og náttúruhyggju, sem höfðu verið ríkjandi í listum á 19. öld. Expressjónismi leggur áherslu á að tjá innri tilfinningar, hugsanir og upplifanir fremur en að endurspegla ytri veruleika.

Margar listahreyfingar á þessum árum, þar á meðal „Die Brücke“ (Brúin) og „Der Blaue Reiter“ (Blái ferðamaðurinn), voru mikilvægir stofnar Expressjónismans, sem sameinuðu listamenn sem leituðu að nýjum tjáningarformum. Þá voru einnig listir eins og ljóðlist og leiklist undir áhrifum Expressjónisma, þar sem skáld og leikritahöfundar unnu að því að kanna og tjá tilfinningar, sálfræðilega spennu og félagslegar áhyggjur.

Á árunum í kringum 1910-1920 náði expressjónismi hámarki sínu í Evrópu, áður en aðrar listastefnur, svo sem Súrrealismi, fóru að stiga fram á sjónarsviðið.

# data[].attributes.body
1. https://www.visindavefur.is/svar.php?id=23768

2. Öldin öfgafulla

3. https://listavefurinn.is/expressjonismi/

4. https://en.wikipedia.org/wiki/Rainer_Maria_Rilke

5. https://en.wikipedia.org/wiki/Anna_Akhmatova

# data[].attributes.body
Expressjónismi, sem kom fram um 1905 í Þýskalandi, hefur haft varanleg áhrif á nútíma lista- og menningarheiminn, þótt hann sjálfur sé ekki lengur virkur listastíll. Í dag birtast expressjónískir þættir í margvíslegum listgreinum, þar sem listamenn leggja áherslu á að tjá innri tilfinningar, angist og sálfræðilega spennu.

Einnig stendur expressjónismi sem áhrifarík hreyfing í samstarfi við aðrar stefnur, eins og abstrakt list og súrrealismann, sem eykur fjölbreytni í nútímalist. Mörg nútíma verk takast á við félagslegar og pólitískar spurningar, þar sem listamenn nýta expressjóníska þætti til að sýna persónulegar og sameiginlegar tilfinningar.

Sýningar og fyrirlestrar um expressjónisma halda áfram að vekja athygli, þar sem mikilvægi stefnunnar er rannsakað í samhengi við nútíman. Listaskólar kenna expressjónisma í listasögu, og rannsóknir á áhrifum hennar er áfram mikilvæg. Þó að expressjónismi sé ekki lengur sjálfstæð hreyfing, lifa áhrifin áfram í verkum nútíma listamanna sem leita að dýrmætum tilfinningum og mikilvægum mannlegum upplifunum.

# data[].attributes.body
Myndlist

1. „Skrik“ (The Scream) eftir Edvard Munch – Þetta er kannski þekktasta verk expressjónismans. Munch notar sterka litaglæði og dramatíska myndmáls til að tjá angist og tilfinningar.

2. „Blaðka“ (Composition VII) eftir Wassily Kandinsky – Þetta verk er gott dæmi um abstrakt expressjónisma, þar sem Kandinsky notar liti og form til að tjá hugsanir og tilfinningar fremur en að endurspegla raunveruleikann.

3. „Melankólía“ (Melancholy) eftir Paul Klee – Klee notaði einfaldar línur og liti til að endurspegla innri tilfinningar, oft á dáleiðandi hátt.

Ljóðlist

1. „Das Lied von der Erde“ eftir Gustav Mahler – Þó að þetta sé tónverk, má segja að það sé djúpt expressjónískt í tjáningu sinni á tilfinningum og lífsreynslu.

2. „Die Nacht“ (Nótt) eftir Rainer Maria Rilke – Ljóð Rilke endurspegla oft expressjónísk einkenni, þar sem hann fjallar um innri tilfinningar og tilveru.

Leiklist

1. „Sjö umferðir nr. 2“ (The Dance of Death) eftir August Strindberg – Leikrit Strindbergs er dýrmæt og andleg vinna sem kannar flóknar tilfinningar í samböndum og dýrustu tilfinningar.

2. „Frühe Szenen“ (Early Scenes) eftir Georg Kaiser – Leikrit Kaisers eru einnig sterk expressjónísk verk, sem fjalla um tilfinningu og andlega vanlíðan.

# data[].attributes.body
Rilke var þýskur ljóðskáld sem skrifaði margvísleg verk, þar á meðal ljóðasafnið „Die Duineser Elegien“ (Duinsku elegíurnar) og „Das Buch der Bilder“ (Bók myndanna). Verk Rilke eru þekkt fyrir dýrmætari tjáningu innri tilfinninga, erfiðar spurningar um tilveruna, og andlegar leitir, sem eru aðalsmerki expressjónisma.

Auk Rilke er einnig vert að minnast á aðra þekkt skáld sem tengjast expressjónisma, svo sem Georg Trakl, sem er þekktur fyrir melankólískar og dramatískar myndir, og Jóhann Sigurjónsson, íslenskt skáld sem skrifaði djúpstæð ljóð sem einnig bera aðdráttarafl expressjónísks stíls. En Rainer Maria Rilke stendur út fyrir sína sjálfstæðu og dýrmætari nálgun á innri tilfinningar í ljóðlist.

# data[].attributes.body
Expressjónismi var mest áberandi í Þýskalandi, þar sem hreyfingin spratt fyrst upp um 1905. Í Þýskalandi var expressjónismi ekki bara í myndlist heldur einnig í ljóðlist, leiklist og tónlist. Listasamtök eins og „Die Brücke“ (Brúin) og „Der Blaue Reiter“ (Blái ferðamaðurinn) voru grundvallarþættir í þróun expressjónismans.

Þó að expressjónismi hafi einnig breiðst út til annarra landa, eins og Austurríkis, Hollands og Bandaríkjanna, er Þýskaland almennt talið vera miðstöð hreyfingarinnar. Þar voru áhrifin sterkust og listamenn eins og Edvard Munch, Wassily Kandinsky, Paul Klee, Franz Kafka og Rainer Maria Rilke mótuðu stefnuna á ólíkan hátt.

# data[].attributes.body
Expressjónismi kemur fram í mörgum tónverkum, en eitt af þeim þekktustu sem lýsir einkenni hreyfingarinnar er „The Rite of Spring“ (Le Sacre du Printemps) eftir Igor Stravinsky. Tónverkið, sem var frumflutt árið 1913, er þekkt fyrir nýstárlegt ritmískt og harmónískt uppbyggingu, sem skapar mikla spennu og tilfinningar.

Verkið endurspeglar hugleiðingar um náttúru, fórnir og lífscyklana, sem eru áberandi þemu í expressjónisma. Stravinsky notaði skarpa tónbil, óvenjulegar taktsetningar og sterkar hljóðmyndir til að tjá djúpar tilfinningar, sem hentar vel í samhengi við expressjóníska listastefnuna.

Auk Stravinsky eru einnig önnur verk sem lýsa expressjónisma, svo sem tónlist eftir Alban Berg og Arnold Schönberg, sem nýttu sér dýrmætari andrúmsloft til að tjá innri sálfræðilega spennu.

# data[].attributes.body
Þekktasta kvennskáld expressjónisma er Anna Ahkmatova, rússnesk ljóðskáld. Hún var mikilvægur þáttur í rússneskri bókmenntasögu á 20. öld og er þekkt fyrir dýrmæt ljóð sem endurspegla tilfinningar, ást, sorg og félagslegar aðstæður.

Þó Ahkmatova sé ekki eins beint tengd expressjónisma og sumir aðrir listamenn, eru einkenni expressjónisma oft áberandi í verkum hennar, þar sem hún notar sterkar myndir og persónulegar tilfinningar í ljóðum sínum. Hún var einnig fyrsta konan sem var virk í rússneskum expressjónískum hreyfingum, og verk hennar hafa hlotið mikla viðurkenningu.