# data[].attributes.headline
Mowa nienawiści - narzędziownik edukacyjny

# data[].attributes.subject
Mowa nienawiści - narzędziownik edukacyjny

# data[].attributes.attachment_link.description
Internetowa platforma pod nazwą Stories that Move wymaga od uczniów (w wieku 14-17 lat) krytycznego myślenia o różnorodności i dyskryminacji, a także pobudza do refleksji nad własnym stanowiskiem w tej materii i wyborami, jakie się z tym wiążą.

# data[].attributes.headline
Trudne tematy, ważne rozmowy – nienawiści mówimy NIE!

# data[].attributes.subject
Trudne tematy, ważne rozmowy – nienawiści mówimy NIE!

# data[].attributes.body
Izabella Bartol

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1. Film jako pretekst do rozmowy

Jesteśmy nauczycielami, więc kwestie związane z nietolerancją, nienawiścią czy brakiem akceptacji powinniśmy poruszać bez względu na traumatyczne sytuacje społeczne. Jeśli tylko mamy okazję, możemy mówić, że nienawiść jest złem i wszyscy jesteśmy zobowiązani, by z nią walczyć. Dobrą ku temu okazją jest film, który możemy potraktować jako pretekst do rozmowy o kondycji współczesnego społeczeństwa.

Dziełem, który chcę Wam polecić do wspólnej analizy i rozmowy, jest film Dennisa Ganzela pt. „Fala" (2008). Obraz ten możecie potraktować jako pretekst do dyskusji na tematy związane z nietolerancją, samotnością, niezrozumieniem, zachowaniami profaszystowskimi oraz obsesyjnym pragnieniem przynależności do wspólnoty, bez względu na konsekwencje.

2. Rozmawiaj, rozmawiaj, rozmawiaj

Jeśli chodzi o ten film, bardzo ważne jest wprowadzenie młodych ludzi do tematu, ponieważ powstał on w wyniku przeprowadzenia kilku społecznych eksperymentów na przestrzeni lat:

A) W roku 1962 Stanlej Milgram badał kwestię posłuszeństwa wobec autorytetów, czyli ślepego wykonywania zbrodniczych rozkazów. Jego grupa badawcza liczyła 1000 osób. Kłamstwo badawcze polegało na tym, iż twierdził on, że bada nowe metody przyswajania wiedzy. Podzielił więc ludzi na dwie grupy: uczniów i nauczycieli. Nauczyciele mieli razić prądem uczniów, gdy ci niepoprawnie odpowiadali na zadane im pytania. Nawet, gdy uczniowie krzyczeli z bólu, nie mogli liczyć na taryfę ulgową. W przypadku 2/3 badanych użyto całej możliwej siły.

b) W roku 1967 nauczyciel z Kalifornii, Ron Jones, usłyszał pytania od swoich uczniów: „Dlaczego Niemcy udawali, że nie wiedzą o masowej zagładzie Żydów?", „Dlaczego twierdzili, że nie wiedzą o obozach koncentracyjnych?". Ron przeprowadził więc eksperyment, w którym zebrał grupę chętnych uczniów, nazwał ich Trzecią Falą oraz ustalił rygorystyczne zasady, a za ich nieprzestrzeganie, surowe kary tj. wykluczenie z grupy, izolacja. Uczniowie szybko dostosowali się do zasad, szpiegując swoich kolegów, donosząc na nich i stosując wobec nich przemoc słowną i fizyczną.

c) W roku 1971 Ph. Zimbardo chciał sprawdzić, co się stanie, gdy w jednym miejscu i jednym czasie zbiegnie się zbyt wiele negatywnych bodźców psychologicznych i socjologicznych, oddziałujących na człowieka. Ponad 100 osób zostało losowo podzielonych na dwie grupy: więźniów i strażników. Więźniom zabrano prawa, strażnikom dano pełną swobodę. Okazało się, że strażnicy nadużywali swojej władzy, stosując wobec więźniów przemoc psychiczną i fizyczną.

(Zresztą na podstawie tego eksperymentu nakręcono inny, mocny film, z Adrienem Brody i Forestem Whitakerem w rolach głównych, pt. „Eksperyment" (reż. Paul Scheuring, 2010)).

d) Jane Elliot, amerykańska nauczycielka, przeprowadziła w swojej szkole eksperyment pod nazwą niebieskoocy, w którym dzieci z niebieskimi oczami miały władzę nad brązowookimi. Wyniki były podobne do wspomnianych powyżej. Powiedziała takie oto słowa:

„ Uczymy się być rasistami, to znaczy, że możemy się też nauczyć, jak nimi nie być. Rasizm nie jest genetyczny. To wszystko kwestia władzy."

3. Pytania do dyskusji

Warto też wspomnieć, że film został również zainspirowany powieścią Martina Rhue - w wielu niemieckich szkołach zalecaną jako lektura obowiązkowa.

Po przedstawieniu informacji rozpoczynamy dyskusję, wykorzystując następujące pytania:

Co sądzę na temat filmu? Jakie uczucia we mnie wzbudził?

Kim byli dorośli w tym filmie i jakie mieli cechy (Rainer Wenger, Wieland)

Jaki były założenia eksperymentu?

Jakie były pierwsze zmiany w zachowaniu członków Fali?

Scharakteryzuj bohatera, którego zachowanie najbardziej Cię poruszyło.

Co bohaterom dawała Fala?

Skąd się bierze zło w postaci takich zachowań?

4. Stop stereotypom!

Na koniec proponuję pokazanie uczniom filmu krótkometrażowego, który mówi o tym, jak piękne jest to, że jesteśmy różni. Akceptacja drugiego człowieka jest wartością ponadczasową. Mimo że jesteśmy inni, zawsze nas coś połączy.

Życzę Wam pięknych lekcji. Wierzę, że warto.

# data[].attributes.attachment_link.title
Trudne tematy, ważne rozmowy - nienawiści mówimy NIE!

# data[].attributes.attachment_link.description
Jesteśmy nauczycielami, więc kwestie związane z nietolerancją, nienawiścią czy brakiem akceptacji powinniśmy poruszać bez względu na traumatyczne sytuacje społeczne. Jeśli tylko mamy okazję, możemy mówić, że nienawiść jest złem i wszyscy jesteśmy zobowiązani, by z nią walczyć. Dobrą ku temu okazją jest film, który możemy potraktować jako pretekst do rozmowy o kondycji współczesnego społeczeństwa.

# data[].attributes.headline
GRA ANTYDYSKRYMINACYJNA - "NA TROPIE UPRZEDZEŃ"

# data[].attributes.subject
GRA ANTYDYSKRYMINACYJNA - "NA TROPIE UPRZEDZEŃ"

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
KLIKNIJ , ABY OTWORZYĆ PUDEŁKO Z GRĄ GRA ANTYDYSKRYMINACYJNA - "NA TROPIE UPRZEDZEŃ"
Kliknij, aby otworzyć pudełko z grą. Znajdziesz tam wszystko, czego potrzebujesz, aby poprowadzić jej uczestniczki i uczestników przez śledztwo w celu rozwikłania pewnej zagadki. Jednak nie tylko wspólna, detektywistyczna praca jest tu do wykonania - grający dowiedzą się także bardzo dużo o sobie samych. Odkryją, jakie założenia i przekonania kryją się za ich wyborami, jakie wyobrażenia wpływają na ich sposób patrzenia na innych ludzi i myślenia o nich. Porozmawiają o tym, czym jest stereotyp, w jaki sposób działa w interakcjach między ludźmi. Zastanowią się, czy to pomaga, czy wiedzie na manowce...

Niech nie przerażają grających ich własne przesądy i uprzedzenia, na które na pewno się natkną. Mamy je wszyscy - są bardzo ludzkie i z pewnością miały swoją rolę do odegrania w historii naszej cywilizacji. Chodzi jednak o to, abyśmy byli świadomi istnienia utartych kolein, po których błądzą nasze umysły w codziennym funkcjonowaniu wśród innych ludzi - w tej tak bardzo skomplikowanej, nieoczywistej i pełnej różnorodności wspólnej przestrzeni.

Do wygrania jest nie tylko satysfakcja z rozwikłania zagadki - stawką jest lepszy społeczny świat, który ostatecznie jest w naszych rękach. Świat, w którym łatwiej, przyjemniej i bezpieczniej będzie żyć. Świat ludzi otwartych i ciekawych inności. Świat ludzi gotowych zmieniać, rewidować, korygować czy porzucać swoje opinie i przekonania, jeśli tylko te okazują się błędne, nieadekwatne, niesprawiedliwe lub krzywdzące innych. Albo po prostu będące przeszkodą do autentycznego spotkania z drugim człowiekiem. Z całą jego niezwykłością i złożonością. Ze wszystkim, co odróżnia go od nas, ale też wszystkim, dzięki czemu - mimo naszych odmienności - każda i każdy z nas wciąż należy do tego samego, ludzkiego gatunku.
Wejdźcie razem na trop uprzedzeń - niech powiedzie Was ku lepszej wiedzy o Was samych i zbliży do innych ludzi. EDUKACJA ANTYDYSKRYMINACYJNA
W 2017 roku w częstochowskich szkołach rozpoczęła się realizacja projektu „Strefa Empatii", którego celem jest propagowanie postaw sprzyjających tolerancji, umiejętności dostrzegania i akceptowania różnic między ludźmi oraz zapobieganie szerzeniu się mowy nienawiści i przejawom bullyingu. W szkołach odbyły się szkolenia dla uczniów i uczennic, kadry pedagogicznej w zakresie posługiwania się językiem porozumienia oraz rozwiązywania konfliktów. Uczniowie i uczennice uczestniczący w kursie dla mediatorów i mediatorek rówieśniczych otrzymali certyfikaty z rąk Rzecznika Praw Obywatelskich Adama Bodnara.

Informacje:

http://www.czestochowa.pl/page/7,aktualnosci.
html? id = 8885; http://www.czestochowa.pl/page/7,aktualnosci.
html? id = 9097; http://www.czestochowa.pl/page/7,aktualnosci.html?id=9097
http://www.czestochowa.pl/page/7,aktualnosci.html?id=9736

W ramach projektu Strefa empatii w 2018 zorganizowano:

warsztaty andysyskryminacyjne dla kadry pedagogicznej z Częstochowskich placówek oświatowych

warsztaty antydyskryminacyje dla młodzieży

10 grudnia odbędą się miejskie obchody Dnia Prawa Człowieka (konkursy dla dzieci i młodzieży: filmowy „Jesteśmy różni - jesteśmy równi" oraz konkurs wiedzy o prawach człowieka, warsztaty antydyskryminacyjne dla młodzieży)

17 grudnia odbęda się warsztaty z języka porozumienia dla kadry pedagogicznej.

W 2019 w ramach konkursu zadań realizowanego w trybie ustawy o pożytku publicznym i wolontariacie zadaniem zleconym ngo będzie prowadzenie edukacji antydyskryminacyjnej.

ANTI - DISCRIMINATION GAME - "On the trail of prejudices" Click to open the game box. You will find there everything you need to play the game. The players' task is to solve a mystery through the investigation. However, not only the common, detective work is here to do - the players will also learn a lot about themselves. They will discover what assumptions and beliefs stand behind their choices, what perceptions affect their way of looking at other people and thinking about them. They will talk about what the stereotype is and how it works in interactions with people. They will wonder if stereotypes help or do they lead astray...
Don't be terrified by the superstitions and prejudices, which surely come to your mind. We all have them - they are very human and certainly had a role to play in the history of our civilization. The point is, however, that we should be aware of the existence of "old paths" that our minds traverse in everyday functioning among other people - in this so complicated, unobvious and full of diversity common space.

Not only the satisfaction of solving the puzzle is to be won - the stake is the better social world that is ultimately in our hands. A world in which it will be easier, more pleasant and safe to live. A world of open and interesting people. A world of people ready to change, revise, correct or abandon their opinions and beliefs, if only these turn out to be wrong, inadequate, unjust or harmful to others.
An authentic approach to another human is to be won. With all its uniqueness and complexity. With everything that distinguishes other people from us, but also everything, thanks to which - despite our differences - each and every one of us still belongs to the same human species.
Come together on the trail of prejudices - let it lead you to better knowledge of yourself and bring you closer to other people.
Anti-discrimination education.

In 2017, the "Empathy Zone" project was launched in Częstochowa schools, whose aim is to promote attitudes conducive to tolerance, the ability to see and accept differences between people, and to prevent the spread of hate speech and bullying. In schools, there were trainings for pupils and teaching staff in the use of the language of the agreement and conflict resolution. Students attending the course for mediators received certificates from the hands of Ombudsman Adam Bodnar.

Information:
http://www.czestochowa.pl/page/7,aktualnosci.
html? id = 8885;http://www.czestochowa.pl/page/7,aktualnosci.
html? id = 9097;http://www.czestochowa.pl/page/7,aktualnosci.html?id=9097
http://www.czestochowa.pl/page/7,aktualnosci.html?id=9736

As part of the Empathy Zone project in 2018, the following were organized:

anti-discrimination workshops for teaching staff from Częstochowa educational institutions

anti-discrimination workshops for young people

city celebration of the Human Rights Day (competitions for children and youth: film "We are different - we are equal" and a competition on knowledge of human rights, anti-discrimination workshops for young people)

workshops on the language of the agreement for the teaching staff

In 2019, as part of the competition for tasks implemented in the mode of the Public Benefit and Volunteer Act, the task assigned to NGO is to conduct anti-discrimination education.

# data[].attributes.attachment_link.title
Portal Polityki Społecznej Miasta Częstochowy

# data[].attributes.attachment_link.description
KLIKNIJ , ABY OTWORZYĆ PUDEŁKO Z GRĄ GRA ANTYDYSKRYMINACYJNA - "NA TROPIE UPRZEDZEŃ" Kliknij, aby otworzyć pudełko z grą. Znajdziesz tam wszystko, czego potrzebujesz, aby poprowadzić jej uczestniczki i uczestników przez śledztwo w celu rozwikłania pewnej zagadki. Jednak nie tylko wspólna, detektywistyczna praca jest tu do wykonania - grający dowiedzą się także bardzo dużo o sobie samych.

# data[].attributes.body
Izabella Bartol

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1. Film jako pretekst do rozmowy

Jesteśmy nauczycielami, więc kwestie związane z nietolerancją, nienawiścią czy brakiem akceptacji powinniśmy poruszać bez względu na traumatyczne sytuacje społeczne. Jeśli tylko mamy okazję, możemy mówić, że nienawiść jest złem i wszyscy jesteśmy zobowiązani, by z nią walczyć. Dobrą ku temu okazją jest film, który możemy potraktować jako pretekst do rozmowy o kondycji współczesnego społeczeństwa.

Dziełem, który chcę Wam polecić do wspólnej analizy i rozmowy, jest film Dennisa Ganzela pt. „Fala" (2008). Obraz ten możecie potraktować jako pretekst do dyskusji na tematy związane z nietolerancją, samotnością, niezrozumieniem, zachowaniami profaszystowskimi oraz obsesyjnym pragnieniem przynależności do wspólnoty, bez względu na konsekwencje.

2. Rozmawiaj, rozmawiaj, rozmawiaj

Jeśli chodzi o ten film, bardzo ważne jest wprowadzenie młodych ludzi do tematu, ponieważ powstał on w wyniku przeprowadzenia kilku społecznych eksperymentów na przestrzeni lat:

A) W roku 1962 Stanlej Milgram badał kwestię posłuszeństwa wobec autorytetów, czyli ślepego wykonywania zbrodniczych rozkazów. Jego grupa badawcza liczyła 1000 osób. Kłamstwo badawcze polegało na tym, iż twierdził on, że bada nowe metody przyswajania wiedzy. Podzielił więc ludzi na dwie grupy: uczniów i nauczycieli. Nauczyciele mieli razić prądem uczniów, gdy ci niepoprawnie odpowiadali na zadane im pytania. Nawet, gdy uczniowie krzyczeli z bólu, nie mogli liczyć na taryfę ulgową. W przypadku 2/3 badanych użyto całej możliwej siły.

b) W roku 1967 nauczyciel z Kalifornii, Ron Jones, usłyszał pytania od swoich uczniów: „Dlaczego Niemcy udawali, że nie wiedzą o masowej zagładzie Żydów?", „Dlaczego twierdzili, że nie wiedzą o obozach koncentracyjnych?". Ron przeprowadził więc eksperyment, w którym zebrał grupę chętnych uczniów, nazwał ich Trzecią Falą oraz ustalił rygorystyczne zasady, a za ich nieprzestrzeganie, surowe kary tj. wykluczenie z grupy, izolacja. Uczniowie szybko dostosowali się do zasad, szpiegując swoich kolegów, donosząc na nich i stosując wobec nich przemoc słowną i fizyczną.

c) W roku 1971 Ph. Zimbardo chciał sprawdzić, co się stanie, gdy w jednym miejscu i jednym czasie zbiegnie się zbyt wiele negatywnych bodźców psychologicznych i socjologicznych, oddziałujących na człowieka. Ponad 100 osób zostało losowo podzielonych na dwie grupy: więźniów i strażników. Więźniom zabrano prawa, strażnikom dano pełną swobodę. Okazało się, że strażnicy nadużywali swojej władzy, stosując wobec więźniów przemoc psychiczną i fizyczną.

(Zresztą na podstawie tego eksperymentu nakręcono inny, mocny film, z Adrienem Brody i Forestem Whitakerem w rolach głównych, pt. „Eksperyment" (reż. Paul Scheuring, 2010)).

d) Jane Elliot, amerykańska nauczycielka, przeprowadziła w swojej szkole eksperyment pod nazwą niebieskoocy, w którym dzieci z niebieskimi oczami miały władzę nad brązowookimi. Wyniki były podobne do wspomnianych powyżej. Powiedziała takie oto słowa:

„ Uczymy się być rasistami, to znaczy, że możemy się też nauczyć, jak nimi nie być. Rasizm nie jest genetyczny. To wszystko kwestia władzy."

3. Pytania do dyskusji

Warto też wspomnieć, że film został również zainspirowany powieścią Martina Rhue - w wielu niemieckich szkołach zalecaną jako lektura obowiązkowa.

Po przedstawieniu informacji rozpoczynamy dyskusję, wykorzystując następujące pytania:

Co sądzę na temat filmu? Jakie uczucia we mnie wzbudził?

Kim byli dorośli w tym filmie i jakie mieli cechy (Rainer Wenger, Wieland)

Jaki były założenia eksperymentu?

Jakie były pierwsze zmiany w zachowaniu członków Fali?

Scharakteryzuj bohatera, którego zachowanie najbardziej Cię poruszyło.

Co bohaterom dawała Fala?

Skąd się bierze zło w postaci takich zachowań?

4. Stop stereotypom!

Na koniec proponuję pokazanie uczniom filmu krótkometrażowego, który mówi o tym, jak piękne jest to, że jesteśmy różni. Akceptacja drugiego człowieka jest wartością ponadczasową. Mimo że jesteśmy inni, zawsze nas coś połączy.

Życzę Wam pięknych lekcji. Wierzę, że warto.

# data[].attributes.attachment_link.title
Trudne tematy, ważne rozmowy - nienawiści mówimy NIE!

# data[].attributes.attachment_link.description
Jesteśmy nauczycielami, więc kwestie związane z nietolerancją, nienawiścią czy brakiem akceptacji powinniśmy poruszać bez względu na traumatyczne sytuacje społeczne. Jeśli tylko mamy okazję, możemy mówić, że nienawiść jest złem i wszyscy jesteśmy zobowiązani, by z nią walczyć. Dobrą ku temu okazją jest film, który możemy potraktować jako pretekst do rozmowy o kondycji współczesnego społeczeństwa.

# data[].attributes.body
Amnesty International

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Autor: Michał Kłopocki, koordynator sieci edukacji praw człowieka

Oryginalnie opublikowano 31 sierpnia 2018. Aktualizacja 18 stycznia 2019.

W 70-rocznicę uchwalenia Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka warto się przyjrzeć niektórym współczesnym wyzwaniom dla praw człowieka w Polsce i na świecie i temu, jaką rolę odgrywa edukacja w odpowiadaniu na nie. Obok starych wyzwań związanych z prawami człowieka, z którymi mierzymy się od lat, a które dziś zdają się wręcz wracać z podwójną siłą (wzrost antysemityzmu, nacjonalizmu, ksenofobii), pojawiają się nowe, związane z rozwojem technologii.

Zjawisko mowy nienawiści istnieje od zawsze, jednak obecnie stało się ono na tyle powszechne i problematyczne, że Komitet Ministrów Rady Europy postanowił w 1997 r. wydać swoje rekomendacje w tej sprawie. Mowę nienawiści definiuje tam jako „wszelkie formy wypowiedzi, które podżegają, szerzą, promują lub usprawiedliwiają nienawiść rasową, ksenofobię, antysemityzm oraz inne formy nienawiści opartej na nietolerancji, w tym nietolerancję wyrażoną przez agresywny nacjonalizm, etnocentryzm, dyskryminację oraz wrogość wobec mniejszości, imigrantów i osób o pochodzeniu imigranckim".[1]
Mowa nienawiści w sieci
W Amnesty International przykładamy wagę do edukacji o prawach człowieka jako narzędzia do przeciwdziałania mowie nienawiści. W ostatnim czasie wiele uwagi poświęciliśmy uchodźcom i uchodźczyniom, którzy, jak pokazują badania, są w Polsce grupą najbardziej narażoną na przejawy nienawiści i hejt[2]. Dlaczego wierzymy, że edukacja jest tak skutecznym narzędziem? W jaki sposób prowadzi do aktywizmu i zmiany? Od czego zależy sukces? Warto się temu bliżej przyjrzeć. Najpierw jednak musimy zrozumieć czym różni się mowa nienawiści w sieci od wcześniejszych form jej rozpowszechniania.

Na wstępie trzeba zauważyć, że z przejawami mowy nienawiści w Internecie niezwykle trudno walczyć. Wynika to z pewnych specyficznych cech, jakimi charakteryzuje się to zjawisko. Po pierwsze jest to trwałość. Hasło „w internecie nic nie ginie" jest dziś tak banalne jak prawdziwe. „Im dłużej zawartość pozostaje dostępna, tym więcej szkód może wyrządzić u ofiar oraz wzmocnić sprawców. Jeśli usuniesz zawartość na wczesnym etapie możesz ograniczyć rozprzestrzenianie. To tak, jak czyszczenie śmieci, to nie powstrzymuje ludzi przed śmieceniem, ale jeśli nie dbasz o problem, robi się on coraz większy i sytuacja jeszcze bardziej się pogarsza", stwierdza Andre Oboler szef Online Hate Prevention Institute[3]. W praktyce nie jest to jednak proste. Memy, posty, komentarze, nawet jeśli zawierają mowę nienawiści i są usuwane ze stron, bardzo szybko pojawiają się gdzie indziej, udostępniane przez użytkowników, zaczynają żyć własnym życiem. Zatem bardzo często ktoś zabiera te śmieci i wyrzuca je po prostu gdzie indziej. Nazywa się to „wędrowaniem" mowy nienawiści.

W rozprzestrzenianiu się mowy nienawiści w sieci pomaga również anonimowość. Co prawda takie platformy jak Facebook walczą z fikcyjnymi kontami, a nawet nazwami profili, które próbują ukryć tożsamość użytkownika (np. poprzez nadanie nicka zamiast imienia i nazwiska), co budzi kontrowersje ze względu na wolność słowa a walka ta w praktyce przynosi nikłe skutki. Zresztą nawet jeśli użytkownicy pospisują się pod mową nienawiści własnym imieniem i nazwiskiem, to i tak nie muszą ponosić takich konsekwencji jakie by ponieśli używając jej w świecie offline. Łatwiej jest więc im ją stosować.

Ostatnią kwestią jest transnarodowy charakter mowy nienawiści w internecie, stawiający pytanie o prawne mechanizmy zwalczania mowy nienawiści, współpracę różnych podmiotów i zależności między jurysdykcjami. W przeciwieństwie do rozpowszechniania mowy nienawiści za pośrednictwem konwencjonalnych kanałów, w przypadku wykorzystywania Internetu uczestniczy tu wielu „aktorów", świadomie lub nie. Gdy sprawcy wykorzystują platformy online do rozpowszechniania swoich nienawistnych wiadomości, nie tylko krzywdzą swoje ofiary, ale także naruszają warunki korzystania z tych platform, a czasem nawet krajowe prawo, w zależności od ich lokalizacji. Ofiary ze swojej strony mogą czuć się bezradne w obliczu nękania online, nie wiedząc, do kogo można zwrócić się o pomoc.[4]
Stereotyp - uprzedzenie - dyskryminacja
To tylko niektóre z problemów, które pojawiają się wraz z mową nienawiści w internecie. Mimo wysiłków społeczności międzynarodowej, rządów i organizacji pozarządowych nie udało się na razie wypracować efektywnego sposobu walki z mową nienawiści w sieci. Kiedy już się tam pojawi, mamy niewielki wpływ na to co dalej stanie się z nienawistną treścią. To, na co jednak mamy wpływ, to czy mowa nienawiści w ogóle się tam pojawi. Lepiej bowiem zapobiegać niż leczyć - a edukacja to najlepszy środek prewencyjny.

Aby zrozumieć skąd bierze się dyskryminacja musimy odwołać się odwołać do pojęcia stereotypu. Jest to uproszczony obraz kogoś lub czegoś, zwykle oparty na częściowo fałszywych sądach, funkcjonujący w świadomości społecznej i niełatwo się zmieniający. Stereotyp sprawia, że identyczne cechy zostają przypisane wszystkim bez wyjątku członkom/członkiniom grupy, niezależnie od rzeczywistych różnic między nimi. Wszyscy ulegamy stereotypom, ale nie wszyscy zdajemy sobie z tego sprawę.
Edukacja w służbie praw człowieka
Stereotypy, zwłaszcza nieuświadomione, mogą prowadzić do uprzedzeń, czyli negatywnej postawy do grupy ludzi, tylko ze względu na przynależność do niej. Uprzedzenia mogą brać się ze strachu przed nieznanym i obcym, niewiedzy czy też doniesień medialnych. Uprzedzenia, będące negatywnym nastawieniem do kogoś, mogą prowadzić do dyskryminacji, czyli nieusprawiedliwionego, negatywnego lub krzywdzącego działania skierowanego przeciw członkom danej grupy, ze względu na ich przynależność do niej. Jednym z przejawów dyskryminacji jest właśnie mowa nienawiści. W wielu przypadkach polega ona na dehumanizacji atakowanych osób. Kiedy odbierze się cechy ludzkie ofierze, bardzo łatwo odebrać jej też podstawowe prawa człowieka, włącznie z tymi najważniejszymi. Z historii wiemy czym się to skończyło.

W jaki sposób edukacja może przerwać ciąg stereotyp - uprzedzenie - dyskryminacja? Podczas warsztatów z młodymi ludźmi, organizowanymi przez Amnesty International, prezentujemy zarówno teorię jak i ćwiczymy rozpoznawanie stereotypów. Gdy pracujemy z młodzieżą i słyszymy uogólnienia na temat danej grupy osób, zawsze pytamy skąd taka wiedza jest czerpana. Czy pochodzi z osobistego, jednostkowego doświadczenia? Z historii opowiedzianej przez kolegę? A może z mediów? Uczymy krytycznie analizować przekazy, pracujemy też bardzo dużo na własnej tożsamości. Kim jestem i co jest dla mnie ważne? Samoświadomość również pomaga w rozpoznawaniu własnych stereotypów i ograniczeń.

Techniką wykorzystywaną przez nas na warsztatach jest też symulacja, która sprawia, że osoby uczestniczące w zajęciach, mają okazję „wejść w buty" osoby dyskryminowanej. Np. poprzez ćwiczenia „Krok na przód" osoby na chwilę wcielają się w rolę osób należących do mniejszości i doświadczających dyskryminacji, osób z niepełnosprawnością, uchodźców czy chorych na AIDS. Osoby biorące udział w ćwiczeniu same decydują o tym w jakim stopniu są dyskryminowane, czy mają takie same możliwości życia jak inni. Zmusza ich to do refleksji na temat sytuacji tych osób, uczy empatii, ale też poprzez refleksję nad przyczynami takiego stanu rzeczy, zachęca do zastanowienia się nad tym co same mogą zrobić, aby wszystkim ludziom przysługiwały ich podstawowe prawa, bez względu na pochodzenie, płeć czy niepełnosprawność.

Jednym z najefektywniejszych narzędzi, jakich używamy w pracy z młodzieżą i polecamy innym, są spotkania z dyskryminowanymi osobami. Podczas prowadzonego przez nas projektu „Z uchodźcami" nasi edukatorzy i edukatorki, wraz z osobami mającymi za sobą doświadczenia uchodźcze, odwiedzały szkoły w całej Polsce. Uczniowie i uczennice dzięki rozmowom z takimi osobami zobaczyli kogoś więcej niż „uchodźcę, chcącego najechać nasz kraj". Zobaczyli człowieka z krwi i kości, z własną historią, zainteresowaniami i sympatiami. Człowieka, którego tożsamość znacznie wykracza poza status uchodźcy.

„Uważałam, że większość uchodźców chce po prostu zrobić zamach na nasz kraj i nie tylko. Po warsztatach moje zdanie się zmieniło. Zrozumiałam, że to są normalni ludzie, którzy chcą żyć tak jak my, tylko ktoś lub coś im w tym przeszkadza. Pozwólmy im żyć razem z nami" to słowa jednej z uczestniczek warsztatów. „Powinniśmy doszukiwać się informacji, które będą zgodne z prawdą, a nie zadowalać negatywnym przekazem dotyczących uchodźców", dodaje druga.

Większość osób biorących udział w warsztatach nigdy nie miała kontaktu z uchodźcami. Potwierdza to teorię, że uprzedzenia i stereotypy biorą się najczęściej z niewiedzy, a ksenofobia zazwyczaj występuje wśród osób, które z „obcymi" nigdy nie miały do czynienia. Stwarzajmy więc młodzieży jak najwięcej okazji do poznawania osób z innych kultur, o innych tożsamościach i sposobach życia. Pytajmy skąd czerpią wiedzę. Nie bójmy się kwestionować utartych schematów. Uczmy krytycznego myślenia i korzystania z mediów. Rozwijajmy empatię. Pokazujmy szerszy kontekst. Z czego wynika łamanie praw człowieka? Jakie jest moje miejsce w tym systemie? Co mogę zrobić?

Gdy już będziemy mieć grupę młodych osób, świadomych swoich stereotypów i uprzedzeń, chcących wspólnie walczyć z mową nienawiści, możemy zacząć aktywnie działać. My w tym semestrze, w ramach projektu Silence Hate będziemy się skupiać na tworzeniu z młodzieżą alternatywnych narracji dotyczących uchodźców i uchodźczyń. Czy zawsze muszą być przedstawiani jako potencjalni terroryści, w najlepszym razie biedni ludzie uciekający przed wojną, którym można jedynie pomóc, bo sami nie mogą nic zaoferować? Postaramy się obalić ten mit. Zachęcamy do śledzenia naszych działań i włączania się w nasze akcje. Rezultatami nie omieszkamy się pochwalić.
[2] [3] Za Countering Online Hate Speech, Unesco 2015 Mowa nienawiści, mowa pogardy. Raport z badania przemocy werbalnej wobec grup mniejszościowych Dowiedz się więcej o projekcie edukacyjnym Silence Hate>>>
[1] RECOMMENDATION No. R (97) 20 OF THE COMMITTEE OF MINISTERS TO MEMBER STATES ON „HATE SPEECH"

[4] Ibidem.

Zdjęcie w nagłówku: Warsztat w ramach projektu „Z uchodźcami", Powiatowy Zespół Szkół nr 1 w Trzebnicy. Copyright: Monika Komisarczyk.

Zobacz spot uczennic i uczniów z Liceum w Bydgoszczy, którzy wzięli udział w projekcie:

Podoba Ci się to co robimy? Nasze działania są możliwe dzięki regularnym darowiznom od osób prywatnych. Włącz się! Możesz zmienić lub uratować ludzkie życie!

Pomagaj prowadzić działania edukacyjne

Pomagaj organizować akcje i kampanie

Pomagaj wysyłać badaczy do stref kryzysu

Autor: Michał Kłopocki, koordynator sieci edukacji praw człowieka
Oryginalnie opublikowano 31 sierpnia 2018. Aktualizacja 18 stycznia 2019.

W 70-rocznicę uchwalenia Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka warto się przyjrzeć niektórym współczesnym wyzwaniom dla praw człowieka w Polsce i na świecie i temu, jaką rolę odgrywa edukacja w odpowiadaniu na nie. Obok starych wyzwań związanych z prawami człowieka, z którymi mierzymy się od lat, a które dziś zdają się wręcz wracać z podwójną siłą (wzrost antysemityzmu, nacjonalizmu, ksenofobii), pojawiają się nowe, związane z rozwojem technologii.

Zjawisko mowy nienawiści istnieje od zawsze, jednak obecnie stało się ono na tyle powszechne i problematyczne, że Komitet Ministrów Rady Europy postanowił w 1997 r. wydać swoje rekomendacje w tej sprawie. Mowę nienawiści definiuje tam jako „wszelkie formy wypowiedzi, które podżegają, szerzą, promują lub usprawiedliwiają nienawiść rasową, ksenofobię, antysemityzm oraz inne formy nienawiści opartej na nietolerancji, w tym nietolerancję wyrażoną przez agresywny nacjonalizm, etnocentryzm, dyskryminację oraz wrogość wobec mniejszości, imigrantów i osób o pochodzeniu imigranckim".[1]
Mowa nienawiści w sieci
W Amnesty International przykładamy wagę do edukacji o prawach człowieka jako narzędzia do przeciwdziałania mowie nienawiści. W ostatnim czasie wiele uwagi poświęciliśmy uchodźcom i uchodźczyniom, którzy, jak pokazują badania, są w Polsce grupą najbardziej narażoną na przejawy nienawiści i hejt[2]. Dlaczego wierzymy, że edukacja jest tak skutecznym narzędziem? W jaki sposób prowadzi do aktywizmu i zmiany? Od czego zależy sukces? Warto się temu bliżej przyjrzeć. Najpierw jednak musimy zrozumieć czym różni się mowa nienawiści w sieci od wcześniejszych form jej rozpowszechniania.

Na wstępie trzeba zauważyć, że z przejawami mowy nienawiści w Internecie niezwykle trudno walczyć. Wynika to z pewnych specyficznych cech, jakimi charakteryzuje się to zjawisko. Po pierwsze jest to trwałość. Hasło „w internecie nic nie ginie" jest dziś tak banalne jak prawdziwe. „Im dłużej zawartość pozostaje dostępna, tym więcej szkód może wyrządzić u ofiar oraz wzmocnić sprawców. Jeśli usuniesz zawartość na wczesnym etapie możesz ograniczyć rozprzestrzenianie. To tak, jak czyszczenie śmieci, to nie powstrzymuje ludzi przed śmieceniem, ale jeśli nie dbasz o problem, robi się on coraz większy i sytuacja jeszcze bardziej się pogarsza", stwierdza Andre Oboler szef Online Hate Prevention Institute[3]. W praktyce nie jest to jednak proste. Memy, posty, komentarze, nawet jeśli zawierają mowę nienawiści i są usuwane ze stron, bardzo szybko pojawiają się gdzie indziej, udostępniane przez użytkowników, zaczynają żyć własnym życiem. Zatem bardzo często ktoś zabiera te śmieci i wyrzuca je po prostu gdzie indziej. Nazywa się to „wędrowaniem" mowy nienawiści.

W rozprzestrzenianiu się mowy nienawiści w sieci pomaga również anonimowość. Co prawda takie platformy jak Facebook walczą z fikcyjnymi kontami, a nawet nazwami profili, które próbują ukryć tożsamość użytkownika (np. poprzez nadanie nicka zamiast imienia i nazwiska), co budzi kontrowersje ze względu na wolność słowa a walka ta w praktyce przynosi nikłe skutki. Zresztą nawet jeśli użytkownicy pospisują się pod mową nienawiści własnym imieniem i nazwiskiem, to i tak nie muszą ponosić takich konsekwencji jakie by ponieśli używając jej w świecie offline. Łatwiej jest więc im ją stosować.

Ostatnią kwestią jest transnarodowy charakter mowy nienawiści w internecie, stawiający pytanie o prawne mechanizmy zwalczania mowy nienawiści, współpracę różnych podmiotów i zależności między jurysdykcjami. W przeciwieństwie do rozpowszechniania mowy nienawiści za pośrednictwem konwencjonalnych kanałów, w przypadku wykorzystywania Internetu uczestniczy tu wielu „aktorów", świadomie lub nie. Gdy sprawcy wykorzystują platformy online do rozpowszechniania swoich nienawistnych wiadomości, nie tylko krzywdzą swoje ofiary, ale także naruszają warunki korzystania z tych platform, a czasem nawet krajowe prawo, w zależności od ich lokalizacji. Ofiary ze swojej strony mogą czuć się bezradne w obliczu nękania online, nie wiedząc, do kogo można zwrócić się o pomoc.[4]
Stereotyp - uprzedzenie - dyskryminacja
To tylko niektóre z problemów, które pojawiają się wraz z mową nienawiści w internecie. Mimo wysiłków społeczności międzynarodowej, rządów i organizacji pozarządowych nie udało się na razie wypracować efektywnego sposobu walki z mową nienawiści w sieci. Kiedy już się tam pojawi, mamy niewielki wpływ na to co dalej stanie się z nienawistną treścią. To, na co jednak mamy wpływ, to czy mowa nienawiści w ogóle się tam pojawi. Lepiej bowiem zapobiegać niż leczyć - a edukacja to najlepszy środek prewencyjny.

Aby zrozumieć skąd bierze się dyskryminacja musimy odwołać się odwołać do pojęcia stereotypu. Jest to uproszczony obraz kogoś lub czegoś, zwykle oparty na częściowo fałszywych sądach, funkcjonujący w świadomości społecznej i niełatwo się zmieniający. Stereotyp sprawia, że identyczne cechy zostają przypisane wszystkim bez wyjątku członkom/członkiniom grupy, niezależnie od rzeczywistych różnic między nimi. Wszyscy ulegamy stereotypom, ale nie wszyscy zdajemy sobie z tego sprawę.
Edukacja w służbie praw człowieka
Stereotypy, zwłaszcza nieuświadomione, mogą prowadzić do uprzedzeń, czyli negatywnej postawy do grupy ludzi, tylko ze względu na przynależność do niej. Uprzedzenia mogą brać się ze strachu przed nieznanym i obcym, niewiedzy czy też doniesień medialnych. Uprzedzenia, będące negatywnym nastawieniem do kogoś, mogą prowadzić do dyskryminacji, czyli nieusprawiedliwionego, negatywnego lub krzywdzącego działania skierowanego przeciw członkom danej grupy, ze względu na ich przynależność do niej. Jednym z przejawów dyskryminacji jest właśnie mowa nienawiści. W wielu przypadkach polega ona na dehumanizacji atakowanych osób. Kiedy odbierze się cechy ludzkie ofierze, bardzo łatwo odebrać jej też podstawowe prawa człowieka, włącznie z tymi najważniejszymi. Z historii wiemy czym się to skończyło.

W jaki sposób edukacja może przerwać ciąg stereotyp - uprzedzenie - dyskryminacja? Podczas warsztatów z młodymi ludźmi, organizowanymi przez Amnesty International, prezentujemy zarówno teorię jak i ćwiczymy rozpoznawanie stereotypów. Gdy pracujemy z młodzieżą i słyszymy uogólnienia na temat danej grupy osób, zawsze pytamy skąd taka wiedza jest czerpana. Czy pochodzi z osobistego, jednostkowego doświadczenia? Z historii opowiedzianej przez kolegę? A może z mediów? Uczymy krytycznie analizować przekazy, pracujemy też bardzo dużo na własnej tożsamości. Kim jestem i co jest dla mnie ważne? Samoświadomość również pomaga w rozpoznawaniu własnych stereotypów i ograniczeń.

Techniką wykorzystywaną przez nas na warsztatach jest też symulacja, która sprawia, że osoby uczestniczące w zajęciach, mają okazję „wejść w buty" osoby dyskryminowanej. Np. poprzez ćwiczenia „Krok na przód" osoby na chwilę wcielają się w rolę osób należących do mniejszości i doświadczających dyskryminacji, osób z niepełnosprawnością, uchodźców czy chorych na AIDS. Osoby biorące udział w ćwiczeniu same decydują o tym w jakim stopniu są dyskryminowane, czy mają takie same możliwości życia jak inni. Zmusza ich to do refleksji na temat sytuacji tych osób, uczy empatii, ale też poprzez refleksję nad przyczynami takiego stanu rzeczy, zachęca do zastanowienia się nad tym co same mogą zrobić, aby wszystkim ludziom przysługiwały ich podstawowe prawa, bez względu na pochodzenie, płeć czy niepełnosprawność.

Jednym z najefektywniejszych narzędzi, jakich używamy w pracy z młodzieżą i polecamy innym, są spotkania z dyskryminowanymi osobami. Podczas prowadzonego przez nas projektu „Z uchodźcami" nasi edukatorzy i edukatorki, wraz z osobami mającymi za sobą doświadczenia uchodźcze, odwiedzały szkoły w całej Polsce. Uczniowie i uczennice dzięki rozmowom z takimi osobami zobaczyli kogoś więcej niż „uchodźcę, chcącego najechać nasz kraj". Zobaczyli człowieka z krwi i kości, z własną historią, zainteresowaniami i sympatiami. Człowieka, którego tożsamość znacznie wykracza poza status uchodźcy.

„Uważałam, że większość uchodźców chce po prostu zrobić zamach na nasz kraj i nie tylko. Po warsztatach moje zdanie się zmieniło. Zrozumiałam, że to są normalni ludzie, którzy chcą żyć tak jak my, tylko ktoś lub coś im w tym przeszkadza. Pozwólmy im żyć razem z nami" to słowa jednej z uczestniczek warsztatów. „Powinniśmy doszukiwać się informacji, które będą zgodne z prawdą, a nie zadowalać negatywnym przekazem dotyczących uchodźców", dodaje druga.

Większość osób biorących udział w warsztatach nigdy nie miała kontaktu z uchodźcami. Potwierdza to teorię, że uprzedzenia i stereotypy biorą się najczęściej z niewiedzy, a ksenofobia zazwyczaj występuje wśród osób, które z „obcymi" nigdy nie miały do czynienia. Stwarzajmy więc młodzieży jak najwięcej okazji do poznawania osób z innych kultur, o innych tożsamościach i sposobach życia. Pytajmy skąd czerpią wiedzę. Nie bójmy się kwestionować utartych schematów. Uczmy krytycznego myślenia i korzystania z mediów. Rozwijajmy empatię. Pokazujmy szerszy kontekst. Z czego wynika łamanie praw człowieka? Jakie jest moje miejsce w tym systemie? Co mogę zrobić?

Gdy już będziemy mieć grupę młodych osób, świadomych swoich stereotypów i uprzedzeń, chcących wspólnie walczyć z mową nienawiści, możemy zacząć aktywnie działać. My w tym semestrze, w ramach projektu Silence Hate będziemy się skupiać na tworzeniu z młodzieżą alternatywnych narracji dotyczących uchodźców i uchodźczyń. Czy zawsze muszą być przedstawiani jako potencjalni terroryści, w najlepszym razie biedni ludzie uciekający przed wojną, którym można jedynie pomóc, bo sami nie mogą nic zaoferować? Postaramy się obalić ten mit. Zachęcamy do śledzenia naszych działań i włączania się w nasze akcje. Rezultatami nie omieszkamy się pochwalić.
[2] [3] Za Countering Online Hate Speech, Unesco 2015 Mowa nienawiści, mowa pogardy. Raport z badania przemocy werbalnej wobec grup mniejszościowych Dowiedz się więcej o projekcie edukacyjnym Silence Hate>>>
[1] RECOMMENDATION No. R (97) 20 OF THE COMMITTEE OF MINISTERS TO MEMBER STATES ON „HATE SPEECH"

[4] Ibidem.

Zdjęcie w nagłówku: Warsztat w ramach projektu „Z uchodźcami", Powiatowy Zespół Szkół nr 1 w Trzebnicy. Copyright: Monika Komisarczyk.

Zobacz spot uczennic i uczniów z Liceum w Bydgoszczy, którzy wzięli udział w projekcie:

Podoba Ci się to co robimy? Nasze działania są możliwe dzięki regularnym darowiznom od osób prywatnych. Włącz się! Możesz zmienić lub uratować ludzkie życie!

Pomagaj prowadzić działania edukacyjne

Pomagaj organizować akcje i kampanie

Pomagaj wysyłać badaczy do stref kryzysu

Powiązany temat

Poszukujemy koordynatora/koordynatorki projektów edukacyjnych

Powiązany temat

Mowa nienawiści w klasie i internecie - webinarium

Powiązany temat

Jak skuteczniej działać na rzecz praw człowieka

# data[].attributes.attachment_link.title
Edukacja a mowa nienawiści - jak zatrzymać internetowy hejt nie wychodząc z klasy

# data[].attributes.attachment_link.description
W Amnesty International przykładamy wagę do edukacji o prawach człowieka jako narzędzia do przeciwdziałania mowie nienawiści... Dlaczego wierzymy, że edukacja jest tak skutecznym narzędziem? W jaki sposób prowadzi do aktywizmu i zmiany? Od czego zależy sukces? Warto się temu bliżej przyjrzeć.

# data[].attributes.body
podcast edukacyjny

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W 34. odcinku EduGadek naszym gościem jest Tomasz Bilicki, prezes i założyciel fundacji Innopolis z Łodzi, nauczyciel wiedzy o społeczeństwie, certyfikowany interwent kryzysowy CISM (University of Maryland). Tomasz przeprowadził w ostatnich dniach lekcje otwarte poświęcone hejtowi i mowie nienawiści, w których uczestniczyło łącznie kilkuset nauczycieli-obserwatorów.

W tym odcinku sięgamy do Skrzynki z narzędziami, w której tym razem Izabella Bartol z Piły poleca doskonałą platformę do ćwiczeń interaktywnych.

Myślografika Vitii Bartosovej-Hoffman

A o czym będzie w tym odcinku:

Co może skłonić człowieka do powrotu do zawodu nauczycielskiego po 15-letniej przerwie?

Jak wyglądała lekcja otwarta o hejcie i mowie nienawiści przeprowadzona przez Tomka w Łodzi i dlaczego przyszło na nią aż tylu obserwatorów?

Czy pojedyncza lekcja tego typu ma sens?

Od czego zacząć poruszanie kwestii hejtu i mowy nienawiści w szkole?

Czy nauczyciele naruszają godność ucznia?

Czego można się dowiedzieć o sobie jako nauczycielu pytając uczniów w ankietach podsumowujących prowadzone przez nas lekcje?

Czym się różni krytyka od hejtu i od mowy nienawiści?

Czym się różni znieważenie od zniesławienia?

Dlaczego ważna w pracy nauczyciela jest empatia?

Czy lekcja o mowie nienawiści może zaszkodzić uczniowi?

Na czym polega metoda "worek przeznaczenia" i o czym pamiętać kiedy ją stosujemy? Czy i w jaki sposób może ona wydobyć z uczniów coś dobrego?

Czy wystarczy podczas lekcji skupiać się na wiedzy? Co jeszcze jest ważne?

Dlaczego kompetencje związane ze zwalczaniem hejtu i mowy nienawiści warto przekazywać także nauczycielom?

Czy nauczyciel jest jednym z najbardziej wolnych zawodów świata?

Linki do materiałów związanych z odcinkiem:

# data[].attributes.attachment_link.title
Odcinek 34 (2.12) - Tomasz Bilicki, czyli lekcja o hejcie i mowie nienawiści - Edugadki

# data[].attributes.attachment_link.description
34. odcinek EduGadek poświęcony jest lekcjom o hejcie i mowie nienawiści. Naszym gościem jest Tomasz Bilicki, prezes i założyciel fundacji Innopolis z Łodzi, nauczyciel wiedzy o społeczeństwie, który prowadzi lekcje otwarte. W tym odcinku dodajemy też kolejne narzędzie do "Skrzynki z narzędziami."

# data[].attributes.body
Cover „Imagine” w wykonaniu uczniów Prywatnych Szkół im. Marii Skłodowskiej-Curie z Dąbrowy Górniczej

# data[].attributes.attachment_link.title
Happy Choir - Imagine by John Lennon (Glee cover)

# data[].attributes.body
kampania społeczna uczniów z Pielgrzymowic

# data[].attributes.attachment_link.description
Log into Facebook to start sharing and connecting with your friends, family, and people you know.

# data[].attributes.body
film 58 min

# data[].attributes.attachment_link.description
Skip to playerSkip to main contentSkip to footer

# data[].attributes.body
plakaty

# data[].attributes.attachment_link.description
#stopNienawiści 

W ostatnim czasie wiele szkół przeprowadziło zajęcia dotyczące tego, jak reagować i przeciwdziałać mowie nienawiści. W ramach podejmowanych inicjatyw edukacyjnych udostępniamy dziś...

# data[].attributes.body
scenariusze i materiały

# data[].attributes.attachment_link.description
▪️ Podręcznik „Wokół dyskryminacji”, w którym znajduje się rozdział poświęcony mowie nienawiści; podane są przykładowe ćwiczenia i materiały 
➡️...

# data[].attributes.headline
How to Win the War Against Bullying | Israel "Izzy" Kalman

# data[].attributes.subject
How to Win the War Against Bullying | Israel "Izzy" Kalman

# data[].attributes.attachment_link.title
How to Win the War Against Bullying | Israel "Izzy" Kalman | TEDxBucharest

# data[].attributes.headline
Jak przeciwdziałać i reagować na mowę nienawiści

# data[].attributes.subject
Jak przeciwdziałać i reagować na mowę nienawiści

# data[].attributes.body
Centrum Wielokulturowe w Warszawie - infografiki

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak przeciwdziałać i reagować na mowę nienawiści

# data[].attributes.attachment_link.description
Misją Centrum Wielokulturowego w Warszawie jest pomoc w zapobieganiu marginalizacji społecznej migrantów, a także przeciwdziałanie istotnym zagrożeniom stojącym przed współczesną metropolią europejską, a wynikającym z niewiedzy i stereotypów większości i mniejszości (nieznajomości kultur, światopoglądów, obyczajów i praw).

# data[].attributes.headline
How I turn negative online comments into a positive conversation

# data[].attributes.subject
How I turn negative online comments into a positive conversation

# data[].attributes.attachment_link.title
Transcript of "How I turn negative online comments into positive offline conversations"

# data[].attributes.attachment_link.description
TED Talk Subtitles and Transcript: Digital creator Dylan Marron has racked up millions of views for projects like "Every Single Word" and "Sitting in Bathrooms With Trans People" -- but he's found that the flip side of success online is internet hate.

# data[].attributes.body
wiele scenariuszy lekcji, filmów, przykładowe kodeksy

# data[].attributes.attachment_link.description
Edukacja jest ochroną przeciw nienawiści, nietolerancji, przemocy. Przygotowaliśmy kilka rekomendacji na lekcje wychowawcze lub do użycia na każdej innej. Są tam materiały dla starszych uczniów ale...

# data[].attributes.body
film o badaniach genetycznych

# data[].attributes.body
Film jest efektem projektu Akademia Aktywności Społecznej zrealizowanego w ramach programu Szkoła Równego Traktowania Fundacji Bronisława Geremka.

# data[].attributes.body
scenariusz lekcji
Autorki: Ewelina Waląg, Iwona Kryczka

# data[].attributes.attachment_link.title
Mowa nienawiści jest jak fala | Biblioteka materiałów edukacyjnych

# data[].attributes.attachment_link.description
O ile nie jest stwierdzone inaczej, prawa do materiałów na stronie posiada Centrum Edukacji Obywatelskiej, a teksty są dostępne na licencji CC BY-NC-SA - Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Na tych samych warunkach. Licencja nie obejmuje zdjęć, filmów i materiałów graficznych. Pewne prawa zastrzeżone na rzecz autorów poszczególnych treści.

# data[].attributes.body
materiały CEO

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Po pierwszym szoku i działaniach podejmowanych na szybko, w trybie wyjątkowym, czas na dalsze, przemyślane kroki, by nie zatrzymać się na powierzchni problemu. Poniżej przedstawiamy kilka praktycznych porad i materiałów, z których możecie skorzystać.

Polecamy webinarium dla nauczycieli pt. „Jak przeprowadzić lekcję o przeciwdziałaniu mowie nienawiści?", do obejrzenia TUTAJ https://szkolatolerancji.ceo.org.pl/

Podczas webinarium:

- dowiesz się jak przeprowadzić lekcję o przeciwdziałaniu mowie nienawiści, poprzez poznanie gotowych ćwiczeń do wykorzystania z dziećmi i młodzieżą;

- poznasz definicje i zagadnienia związane z tematem mowy nienawiści oraz mechanizmy, które towarzyszą powstawaniu i eskalowaniu tego zjawiska;

- otrzymasz listę gotowych scenariuszy lekcji, materiałów merytorycznych i metodycznych, które pomogą Ci pogłębić temat i kontynuować pracę z uczniami i uczennicami;

- dowiesz się, co można zrobić, aby wziąć udział w ogólnopolskiej akcji edukacyjnej CEO „Szkoła wolna od nienawiści", w którą angażują się szkoły wolne od nienawiści,

- a także zapoznasz się z propozycją programów edukacyjnych Centrum Edukacji Obywatelskiej dla szkół na nowy semestr, w których pielęgnowana jest umiejętność prowadzenia przez dzieci i młodzież dialogu, słuchanie z szacunkiem drugiej strony i poznawanie różnych perspektyw i punktów widzenia na dane zagadnienie.

Webinarium poprowadzi Malina Baranowska-Janusz i Julia Godorowska.

1. Przeprowadź lekcję dotyczącą mowy nienawiści, korzystając z materiału CEO

Jeżeli chcesz (lub jesteś zobowiązana/zobowiązany) przeprowadzić lekcję o mowie nienawiści, proponujemy skorzystanie z materiału przygotowanego przez Iwonę Kryczkę i Ewelinę Waląg, liderki tolerancji CEO (scenariusz lekcji: Mowa nienawiści jest jak fala). Lekcja wprowadza pojęcie mowy nienawiści i pokazuje zarówno skutki tego zjawiska dla osób doświadczających przemocy, jak i niektóre z możliwych sposobów reagowania.

Na co zwrócić uwagę, pracując z młodzieżą?
* Podkreśl, że mowa nienawiści to nie po prostu obraźliwy lub niekulturalny język; by w rozmowie z uczniami i uczennicami wybrzmiało, że jest to jedna z form dyskryminacji, której źródłem są stereotypy i uprzedzenia.
* Warto też zwrócić uwagę, że mowa nienawiści to nie tylko słowa: akceptacja tego zjawiska stopniowo prowadzi do pogorszenia sytuacji osób z grup szczególnie narażonych na dyskryminację. Z badań wynika, że nienawistny język ma zarówno głębokie skutki psychologiczne dla osób doświadczających tego rodzaju przemocy, jak i zwiększa społeczne przyzwolenie na ataki fizyczne i dyskryminację grup mniejszościowych. Możesz przywołać koncepcję piramidy nienawiści opracowaną przez Gordona Allporta (źródło grafiki: Biuro Edukacji m.st. Warszawy)

Jeśli chcesz więcej dowiedzieć się o tym zjawisku, możesz przeczytać:

* Tekst Elżbiety Kielak o zjawisku mowy nienawiści
* Raport Fundacji Batorego z 2016 roku o mowie nienawiści Mowa nienawiści, mowa pogardy

2. Wzmacniaj postawę reagowania

Rozmawiając o sytuacjach, w których dochodzi do dyskryminacji lub mowy nienawiści, skup się na możliwościach reagowania z perspektywy świadka/świadkini sytuacji. Najważniejsze jest, by uczniowie i uczennice nie tylko chcieli reagować, ale by wiedzieli, jak to zrobić.

Na co zwrócić uwagę, pracując z młodzieżą?
* Zamiast kierować do młodzieży przekaz "warto/trzeba reagować", pokazuj konkretne sposoby reagowania, zwracając uwagę na ich różnorodność w zależności od osobistej gotowości osoby reagującej. To właśnie poczucie kompetencji i wewnętrznej mocy sprawia, że ludzie decydują się przełamać tzw. efekt widza i zareagować na dyskryminację. Nie musi to polegać na konfrontacji z osobą używającą mowy nienawiści/sprawcą przemocy (a nawet nie zawsze taka reakcja jest wskazana!). Dobrym przykładem jest metoda Bystander Intervention (interwencji świadka), która opiera się na tzw. 4D:
* Direct (bezpośrednio): przerwij sytuację, np. zaczynając rozmowę na niezobowiązujący temat z osobą, wobec której kierowane są nienawistne komentarze, lub pytając ją, czy wszystko w porządku i czy możesz pomóc.
* Distract (odwróć uwagę): przerwij sytuację, odwracając uwagę osób zaangażowanych, np. w autobusie skuteczną metodą może być przesunięcie się w taki sposób, by przerwać kontakt wzrokowy między osobą doświadczającą przemocy i sprawcą.
* Delegate (deleguj): znajdź wsparcie innych osób, poproś o pomoc nauczyciela, rodzica, kolegę z klasy itp.
* Delay (odłóż w czasie): interwencja może polegać na zgłoszeniu sytuacji po fakcie, napisaniu apelu, udzieleniu wsparcia psychicznego osobie, która doświadczyła mowy nienawiści.

Na metodzie interwencji świadka oparty jest poradnik Nieobojętnik antyprzemocowy Fundacji Batorego. Zachęcamy, by porozmawiać z uczniami i uczennicami o tych rodzajach interwencji (dla wielu osób nie są one oczywiste), a jeśli to możliwe i masz taką gotowość, to przećwiczcie je na lekcji.

3. Reaguj w sytuacjach, gdy uprzedzone lub nienawistne komentarze padają na Twoich lekcjach

Aby stworzyć bezpieczną atmosferę w klasie, niezbędne jest zdecydowane reagowanie na dyskryminujące wypowiedzi pojawiające się na lekcjach. Z drugiej strony - poza przerwaniem sytuacji ważna jest postawa edukacyjna, która pozwoli uczniom i uczennicom na refleksję nad własnymi postawami i zachowaniami. Jeśli chcecie więcej poczytać, co konkretnie zrobić w takich okolicznościach, to polecamy świetny materiał Maliny Baranowskiej-Janusz, Małgorzaty Borowskiej i Elżbiety Kielak zawierający praktyczne wskazówki (w szczególności opisane sytuacje 2 i 3).

4. Podejmuj "trudne tematy" i twórz z młodzieżą miejsce bezpiecznej rozmowy

Czasem jako dorośli pracujący z młodzieżą mamy kłopot z podejmowaniem w szkole tematów kontrowersyjnych, budzących duże emocje - obawiamy się, czy poradzimy sobie z gorącą dyskusją i "udźwigniemy" temat. Jednak prawda jest taka, że tematy te i tak wchodzą do sali lekcyjnej wraz z uczniami i uczennicami - młodzież słyszy o nich w mediach, w domu, od znajomych. Zachęcamy, by na lekcjach podejmować rozmowę z młodzieżą i kształtować umiejętności rozmowy w duchu szacunku, słuchania i poszukiwania zrozumienia. Wiemy, że jest to duże wyzwanie, ale w naszych programach przygotowaliśmy dla nauczycieli i nauczycielek narzędzia wspierające taką pracę:

* Przewodnik dla młodzieży. Klub Dobrej Rozmowy jest adresowany do młodzieży w wieku 11-18 lat oraz nauczycieli i nauczycielek z różnych etapów edukacyjnych. Zapraszamy w nim do zakładania w szkołach Klubów Dobrej Rozmowy o współczesnych migracjach. Kluby to szansa dla uczniów i uczennic na to, by przeanalizować zjawisko migracji z różnych perspektyw i punktów widzenia, nauczyć się tego, jak słuchać, i co robić, by być wysłuchanym, wzmocnić umiejętność krytycznego myślenia (nie krytyki, ale analizy i świadomego odbioru innych opinii), nauczyć się otwartości na odmienne od naszych poglądy, a także na to, by dowiedzieć się więcej o sobie oraz o kolegach i koleżankach..
* Materiały z programu Trudny temat - weź to na warsztat, w którym młodzież sama wybiera sobie "trudny temat" i przepracowuje go przy wsparciu nauczyciela za pomocą jednej z kilku proponowanych metod rozmowy np.: kampanii społecznej, edukacji filmowej, teatru forum czy warsztatów.

5. Wprowadź elementy rozmowy o różnorodności i inności

Jak wspomnieliśmy na początku, przeciwdziałanie mowie nienawiści to nic innego, jak solidna edukacja antydyskryminacja wprowadzana w szkole: włączanie tematów dotyczących różnorodności, bycia w większości i w mniejszości, tożsamości.

Materiałów na ten temat jest bardzo dużo (całą bibliotekę ma chociażby strona rownosc.info). W tym miejscu chcielibyśmy polecić więc tylko kilka pomocnych ćwiczeń:
* scenariusz lekcji Mirosława Skrzypczyka Spacer z Obcym
* metodę Żywej Biblioteki (Human Library/ Living Library), która opiera się na bezpośredniej rozmowie z osobami reprezentującymi różne grupy społeczne, zwłaszcza te mniejszościowe. Żywa Biblioteka jest skuteczna, ponieważ jest praktyczną realizacją tzw. hipotezy kontaktu (mówiącej o tym, że bezpośredni kontakt z osobami z innych grup w określonych warunkach prowadzi do zmniejszenia uprzedzeń). Nie zawsze łatwo jest zorganizować takie spotkanie w szkole, dlatego czasem dobrym działaniem o zbliżonym celu jest wspólne obejrzenie wywiadów z różnymi osobami połączone z rozmową. Skorzystajcie chociażby z żywej biblioteki online programu Nienawiść - jestem przeciw!

6. Działajcie dalej!

Już od 1 lutego szkoły będą mogły dołączyć do akcji CEO „Szkoła wolna od nienawiści"oraz z wykorzystaniem naszych materiałów i propozycji zorganizować u siebie działanie przeciwdziałające nienawiści. Śledźcie stronę szkolatolerancji.ceo.org.pl - już wkrótce pojawi się tam więcej informacji.

Zapraszamy do udziału w programach CEO w kolejnym semestrze.
Już w lutym uruchamiamy rekrutację do programów edukacyjnych Centrum Edukacji Obywatelskiej, które będą realizowane w kolejnym semestrze. Zapraszamy do śledzenia naszej strony internetowej: https://glowna.ceo.org.pl/rekrutacja oraz fanpejdż na Facebooku ( fundacjaCEO) i zgłaszania się do udziału w bezpłatnych projektach z zakresu edukacji obywatelskiej, antydyskryminacyjnej, globalnej. Wśród propozycji znajdują się m.in. programy: Rozmawiajmy o uchodźcach. Klub Dobrej Rozmowy, W świat z klasą.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak zapobiegać mowie nienawiści - praktyczne rozwiązania i gotowe materiały

# data[].attributes.attachment_link.description
Po pierwszym szoku i działaniach podejmowanych na szybko, w trybie wyjątkowym, czas na dalsze, przemyślane kroki, by nie zatrzymać się na powierzchni problemu. Poniżej przedstawiamy kilka praktycznych porad i materiałów, z których możecie skorzystać. Polecamy webinarium dla nauczycieli pt. „Jak przeprowadzić lekcję o przeciwdziałaniu mowie nienawiści?

# data[].attributes.headline
Jak przeprowadzić lekcję o przeciwdziałaniu mowie nienawiści?

# data[].attributes.subject
Jak przeprowadzić lekcję o przeciwdziałaniu mowie nienawiści?

# data[].attributes.body
webinar CEO

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak przeprowadzić lekcję o przeciwdziałaniu mowie nienawiści?