# data[].attributes.body
Meta evren, insanları hayatlarının her alanında birbirine bağlayan bir çevrimiçi, 3D, sanal dünya kavramıdır. İnternetin tek bir tarayıcı ile farklı websitelerine erişim sağlayabilmesi gibi, meta evren de bir çok platformu birbirine bağlayacaktır.

Bu kavram, Neal Stephenson'ın bilim kurgu romanı Parazit'te geliştirilmiştir. Fakat meta evren, bir zamanlar kurgusal bir fikir olsa da artık gelecekte gerçeğe dönüşebilecek gibi gözükmektedir.

Meta evrenin temelinde, her bir kullanıcının bir karakteri ya da avatar'ı kontrol ettiği bir artırılmış gerçeklik yer alacaktır. Örneğin, tamamen meta evrenin içinde kalarak sanal ofisinizde bir Oculus sanal gerçeklik gözlüğü ile bir toplantı yapabilir, işinizi bitirip blockchain tabanlı bir oyunla rahatlayabilir ve daha sonra da finansınızı ve kripto portföyünüzü yönetebilirsiniz.
Meta evrenin bazı özelliklerini mevcut sanal video oyunu dünyalarında görebilirsiniz. Second Life ve Fortnite gibi oyunlar ya da Gather.town gibi iş sosyalleşme araçları, hayatlarımızın birden fazla öğesini çevrimiçi dünyalara taşımaktadır. Bu uygulamalar meta evren olmasa da bir dereceye kadar benzerdir. Meta evren henüz hayata geçmiş değildir.
Meta evren, oyunları ya da sosyal medyayı desteklemenin yanında ekonomileri, dijital kimliği, merkeziyetsiz yönetişimi ve diğer uygulamaları da bir araya getirecektir. Bugün bile değerli eşyaların ve para birimlerinin mülkiyeti ve kullanıcılar tarafından yaratılması birleşik, tek bir meta evrenin geliştirilmesine katkıda bulunur. Tüm bu özellikler, blockchain'in geleceğe yönelik olarak bu teknolojiye güç vermesine olanak sunar.

# data[].attributes.body
Daha önce de bahsettiğimiz gibi meta evren, hayatın tüm yönlerini tek bir yerde birleştirecektir. Şu anda birçok kişi evden çalışıyor olsa da meta evrende 3D bir ofise girebilir ve iş arkadaşlarınızın avatar'larıyla etkileşim kurabilirsiniz. İşiniz de meta evren ile ilişkili olabilir ve doğrudan meta evrende kullanabileceğiniz bir gelir elde etmenize imkan tanıyabilir. Aslında bu türde işler benzer bir formda halihazırda mevcuttur.

GameFi ve "oyna kazan" modelleri, dünya genelinde insanlar için istikrarlı bir gelir akışı sunmaktadır. Bu çevrimiçi işler, insanların sanal dünyalarda yaşamak ve buradan kazanç elde etmek için zaman harcamaya istekli olduğunu gösterdiğinden gelecekte meta evreni hayata geçirmek için harika adaylardır. Axie Infinity ve Gods Unchained gibi "oyna-kazan" oyunlarında 3D dünyalar ya da avatar'lar bile yoktur. Fakat prensip bakımından tamamen çevrimiçi dünyada para kazanmanın bir yolu olarak meta evrenin bir parçası olabilirler.

# data[].attributes.body
Metaverse dünyasında Web 3.0 ve Blockchain'de çok önemlidir. Bunları size şöyle anlatabilirim

Web 3.0 : WEB 3.0 denilen kavram, internetin Merkeziyetsiz ve Peer to Peer (Eşten Eşe) olacak şekilde kullanılabilen, tamamen blok zincir destekli ve kişiselleşmiş halini ifade ediyor.

Şu anda kullandığımız internet sisteminde yani WEB 2.0 sisteminde bilgi, merkezi güçler tarafından kontrol ediliyor. Tüm bilgi onların kontrolünden geçerek bize ulaşıyor. Sosyal medya hesaplarında bulundurduğumuz bilgilere Facebook, Instagram veya Twitter istediği sürece ulaşabiliyoruz. Hesabınızı isterlerse komple kapatabilir veya isterlerse hesabınızın kontrolünü elinizden alabilirler.

Blockchain : Blockchain, bir veritabanı türüdür. Kripto para ile birlikte karşımıza çıkan bu terim, sistemi değiştirmeyi, hacklemeyi veya aldatmayı zor veya imkansız hale getiren bir bilgi kaydetme sistemidir. Blockchain'in amacı, dijital bilgilerin kaydedilmesine ve dağıtılmasına izin vermek, ancak düzenlenmemektir.

Blockchain teknolojisi ilk olarak 1991 yılında, belge zaman damgalarının değiştirilemeyeceği bir sistem uygulamak isteyen iki araştırmacı olan Stuart Haber ve W.Scott Stornetta tarafından geliştirildi. Ancak, Ocak 2009'da Bitcoin'in piyasaya sürülmesiyle neredeyse yirmi yıl sonra blockchain'in ilk uygulaması kullanılmaya başlandı.

Bir blok zinciri, esasen, blok zincirindeki tüm bilgisayar sistemleri ağında çoğaltılan ve dağıtılan işlemlerin dijital bir defteridir. Zincirdeki her blok bir dizi işlem içerir ve blok zincirinde her yeni işlem gerçekleştiğinde, bu işlemin bir kaydı her katılımcının defterine eklenir.

# data[].attributes.headline
Meta evrene nasıl giriş yapabiliriz ya da günümüzde Meta evren alakalı haberler ne  ? 

# data[].attributes.subject
Meta evrene nasıl giriş yapabiliriz ya da günümüzde Meta evren alakalı haberler ne  ? 

# data[].attributes.body
Meta evrene uygulamalar ve bazı web siteleri platformlar hatta oyunlar ile girmek mümkün
Örnek vermek gerekirse
OVR : Gerçek Dünyayı Baz Alan Meta Evren platformudur.
Sandbox : Kişinin istediği gibi sanal bir dünyayı dolaşmasına ve değiştirmesine izin veren bir Meta Evren platformudur.
Roblox : Kişiler tarafından oluşturulan 3D dünyalar  oluşturmak ve deneyimlerini paylaşmak için bir araya geldiği bir Meta Evren platformdur.

Günümüzde Meta Evren adı altında bu sıralar en büyük haber ise Mark Zuckerberg ün  çatı şirketinin adını Meta olarak değiştirmesi idi ve bunun nedeni gelecekte çok daha fazla duyacağımız için Meta kelimesini daha hızlı alışabilmek ve Meta kelimesinin haklarını elinde tutabilmektir.

# data[].attributes.headline
Metaverse’ün Geleceği Nasıl Olabilir? NFT’ler Metaverse’de Anahtar Niteliği Taşıyor Olabilir Mi?

# data[].attributes.subject
Metaverse’ün Geleceği Nasıl Olabilir? NFT’ler Metaverse’de Anahtar Niteliği Taşıyor Olabilir Mi?

# data[].attributes.body
Gucci firması Roblox adlı oyunda, oyunu oynayan insanların kendi avatarları için NFT olarak satın alabilecekleri çantaları, gözlükleri ve şapkaları “Gucci Koleksiyonu” adı altında satışa sundu. Geçtiğimiz Temmuz ayında Coca-Cola, Decentraland adlı blockchain tabanlı sanal gerçeklik platformunu kullanan insanların kendi avatarlarına giydirebilmesi için Coca-Cola logolu kırmızı montları NFT olarak satışa sundu. Bununla kalmayıp, bu sanal platformda eğlenceli bir çatı partisi düzenledi. Bu örnekleri incelediğimizde NFT’lerin Metaverse’e yavaş yavaş entegre edilmeye başladığını görebiliyoruz. Bu entegrasyonun da aslında bizlerin bu sanal atmosferdeki başka insanlarla olan etkileşimine de farklı bir yön katmaya başladığını söylemek mümkün.

Hiç sanatçıların kendi eserlerini satılığa çıkardığı bir resim sergisine katıldınız mı? Metaverse belki de bu resim sergilerini bile sanal bir atmosfere taşıyabilecek. İnsanlar bu dünyada kendi yönettikleri avatarlarıyla beraber bu sergiye katılabilecek ve burada bulunan dijital eserleri yani NFT’leri satın alabilecek. Bu sanal dünyada görebildiğimiz ve dokunabildiğimiz belki de milyonlarca dolar değerinde olabilecek bu dijital nesnelerin gerçek dünyamızda fiziksel olarak var olmaması hem büyüleyici hem de bir anlamda korkutucu.

Korkutucu demişken tereddütlü yaklaşmamız gereken bir konunun da altını önemle çizmek gerekiyor ki o da kişisel verilerimizin dijital ortamda serbestçe paylaşılabiliyor olması. Dijital ile iç içe olan birçok kişinin rahatlıkla hatırlayabileceği gibi; Mark Zuckerberg bundan 3 yıl önce, kullanıcı verilerini ve kullanıcıların özel hayatlarına dair bilgileri satmakla yargılanmış ve bunun sonucunda oldukça yüklü cezalar ödeyerek, Facebook’un bu tipte bir yaklaşım içerisine bir daha girmemeye özen göstereceğinin garantisini vermişti. Bu gelişme üzerine, yargılanan bir kişinin Metaverse gibi dijital dünyayı derinden etkileyecek bir gelişmeye öncülük etmesinin ne kadar doğru olduğu tartışılır bir konu haline geldi. Facebook veya yeni adıyla Meta gibi, mevcut düzenimizde alışkanlıklarımızı ve isteklerimizi takip eden, verilerimizi biz farkında olmadan kullanan firmalar, Metaverse gerçekliği içerisinde şeffaflığı nasıl koruyabilir sorusunun da üzerine düşünülmesi gerekiyor.

# data[].attributes.body
Metaverse kelimesi son zamanlarda sıkça duyduğumuz, popüler bir kelime. Muhtemelen yakın zamanda bu kelimeyi duymak artık bir şey ifade etmeyecek çünkü tanımladığı yerin, yani sanal evrenin içine girmiş olacağız. Metaverse kelimesi içinde bulunduğumuz fiziksel dünyanın dijital versiyonunu anlatmak için kullanılıyor. İlk kez bundan 30 sene önce, “Snow Crash” isimli bir romanda ismi geçen kelime ‘Meta’ ve ‘Universe’ kelimelerinin birleşiminden oluşuyor. Meta, ötesinde, sonrasında anlamını taşıyan Yunanca bir ön ek. Universe ise İngilizce bir kelime ve evren anlamına geliyor. Metaverse tam kelime anlamıyla evrenin ötesi demek olan ve fiziksel dünyanın ötesine geçen alternatif bir evren. Bu yeni evrende fiziksel dünyada yapılamayan pek çok şey mümkün olacak.

Dünyanın en büyük sosyal medya ağlarından biri olan Facebook’un CEO’su Mark Zuckerberg geçtiğimiz yılın son çeyreğinde şirketin adını “Meta” olarak değiştirdiklerini duyurdu. Meta isminin ise şirketin sanal evren anlayışına daha iyi adapte olmasını sağlamak için seçildiğini aktardı. Zuckerberg’e göre yeni düzende oyunun içinde kalmak için bu hamle gerekiyordu. Facebook adı uygulamada değişmezken firmanın resmi adı Meta olarak güncellendi. Meta, sosyal medya hesabı üzerinden Metaverse hakkında bilgilendirme videoları paylaşıyor. Bizi ne gibi yeniliklerin beklediği hakkında fikir veren sitede şaşırtıcı gönderiler mevcut.

Metaverse’te henüz bir Türk markası yok. Ancak ülkemizde yatırım amaçlı dijital arsa satışları çok popüler hale gelmiş durumda. İstanbul’un fiziki dünyada da gözde olan semtlerinde tek bir arsa bulmak mümkün değil çünkü hepsi kısa süre önce ve yine çok kısa bir sürede satıldı. İstanbul’da önemli tarihi binalar ve iyi yerler hızla satılırken bu davranışı da spekülatif ve riskli bulan kişilerin sayısı oldukça fazla.

Tüm dünyada Metaverse’den arsa alma çılgınlığı yaygın bir eylem haline gelmişken ülkemizde de aynı trendi görmek şaşırtıcı değil. Ülke genelinde 20 bin, İstanbul’da ise 11 bin civarında arsanın satılmış olduğu belirtiliyor. Arsa fiyatları 200 TL ile 500 TL arasında değişirken ileride bu arsaların nasıl değerleneceği ya da ne gibi bir araç olarak kullanılacağı net olarak kestirilemiyor. Cesur yatırımcıların gelecekte karda mı yoksa zararda mı olacakları belirsiz.

Tüm dünyada enteresan arsa alımları gerçekleşirken tamamen sanal olan evrenlerde dünya dışındaki gezegenlerde de yatırım yapılabiliyor. Aklın ve hayal gücünün sınırlarını zorlayan bu yeni dünyada şimdilik pek çok şeye yabancı olmak normal bir insan için çok olağan bir durum. Zaman içinde konulara hakim oldukça ve satın alma eylemi kolaylaştıkça Metaverse daha az karmaşık görünecek. O zamana kadar dikkatli olmakta fayda var.