# data[].attributes.headline
ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΝΝΥ

# data[].attributes.subject
ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΝΝΥ

# data[].attributes.attachment_link.title
ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΝΝΥ

# data[].attributes.headline
Το σπίτι της Αγίας Φ

# data[].attributes.body
Το σπίτι της Αγίας Φιλοθέης στην Πλάκα της Αθήνας

# data[].attributes.attachment_link.title
Σπίτι της Αγ. Φιλοθέης

# data[].attributes.headline
Η λειψανοθήκη που πε

# data[].attributes.body
Η λειψανοθήκη που περιέχει το σώμα της Αγίας

# data[].attributes.headline
Η Αγία Φιλοθέη

# data[].attributes.body
Η Αγία Φιλοθέη

# data[].attributes.attachment_link.title
Αγία Φιλοθέη

# data[].attributes.body
Κατά τούς βιογράφους του ὁ Γρηγόριος ἦταν ψηλός στό ἀνάστημα, λεπτός ἀπό τήν ἄσκηση, μέ γαλάζια μάτια καί βλέμμα γρήγορο καί ὀξύ. Στήν ἐνδυμασία του ἦταν λιτός καί λιτότητα ἐπέβαλε καί στό πατριαρχικό περιβάλλον. Στήν τροφή ἦταν ὀλιγαρκέστατος. Καθημερινά μετά τό Ἀπόδειπνο περιορίζοταν στό δωμάτιό του καί σέ κανένα δέν ἐπέτρεπε νά τόν βοηθήσει ἤ νά τόν ἀπασχολήσει. Τό 1865 ζοῦσε ἀκόμη στή Σάμο ἕνας τῶν ἐφημερίων τῶν Πατριαρχείων, ὁ Μελέτιος. Αὐτός βεβαίωνε, ὅτι πολλές φορές τό κρεββάτι τοῦ Γρηγορίου τό ἔβρισκαν στρωμένο, διότι ὁ ἴδιος κοιμόταν στό πάτωμα, πάνω σέ μία ψάθα, «φέρων κατάσαρκα χιτῶνα μάλλινον»!

Β. Ἡ Ἑλληνική Ἱστορία – ὅπως καί ἡ Ἱστορία ὅλων τῶν λαῶν – γράφεται κατά δύο τρόπους:

· Ὁ ἕνας τρόπος εἶναι ἡ Ἱστορία πού γράφουμε ἐμεῖς.

· Ὁ ἄλλος τρόπος εἶναι ἡ Ἱστορία πού χαράσσουν οἱ ἐπιδρομεῖς καί οἱ δυνάστες μέ τό μαχαῖρι τους πάνω στό σῶμα τῆς Ἑλλάδος.

Γιά νά φωτίσουμε, λοιπόν, τό ἔργο τοῦ Ἐθνάρχη Γρηγορίου Ε’, πρέπει νά ἀνοίξουμε ἐκεῖνο τόν ἄλλο τόμο τῆς Ἱστορίας, ὅπου τήν πρωτοβουλία δέν τήν εἴχαμε ἐμεῖς, ἀλλά ἕνας βάρβαρος καί πολύ ἰσχυρός δυνάστης.

Γ. Ἡ πολιτική τοῦ Γρηγορίου Ε’ ἔχει ἕνα βασικό ἄξονα: Τήν ἀπόλυτη προτεραιότητα τοῦ ἐθναρχικοῦ του ρόλου, τόσο ἀπέναντι στήν Ἐπανάσταση, ὅσο καί ἀπέναντι στόν ἑαυτό του. Ὅποιος δέν μπορεῖ ἤ δέν θέλει νά ἀναγνωρίσει τήν πεντακάθαρη αὐτή ἀλήθεια, δέν εἶναι σέ θέση νά ἐκτιμήσει τό ἔργο τοῦ Ἐθνάρχη.

Τό ἡρωϊκό καί αὐταπαρνητικό στοιχεῖο στόν Γρηγόριο Ε’ ἔγκειται στό ὅ,τι:

· Δέν εἶδε τό λειτούργημά του σάν προσωπικό ἀξίωμα, ἀλλά σάν ρόλο εὐθύνης καί ὑπηρεσίας πρός τό σύνολο τοῦ Γένους τῶν Ἑλλήνων καί μάλιστα ὄχι μόνον αὐτῶν πού ζοῦσαν στόν ἐπαναστατικό πυρετό τοῦ 1821, ἀλλά καί τῶν ἐπερχομένων γενεῶν καί

· Ὅταν ἡ ἱστορική συγκυρία κάλεσε τόν Πατριάρχη νά ὑλοποιήσει αὐτό τό περιεχόμενο τῆς εὐθύνης πού ἀπέρρεε ἀπό τόν ρόλο του, δέν ἀρνήθηκε τήν πρόκληση, ἀλλά δέχθηκε νά γίνει ἐξιλαστήριο θῦμα τῆς διωκτικῆς μανίας τῶν Ἀγαρηνῶν.

Ὁ Γρηγόριος καί ἡ Φιλική Ἑταιρεία

Ἡ δρᾶσις τοῦ Γρηγορίου, πνευματική καί ἐθνική, τοποθετεῖται στά τέλη τοῦ 18ου καί τίς ἀρχές τοῦ 19ου αἰ., «ὅπου ἡ ἐπαναστατική διάθεση μεταξύ τῶν Ἑλλήνων εἶναι διάχυτη» (Π. Θ. Παπαθεοδώρου αὐτ., σελ. 36). Ἡ διάδοση τῆς Φιλικῆς Ἑταιρείας ἦταν καταπληκτική μεταξύ τῶν ὑποδούλων, ἡ δέ συμμετοχή τοῦ Κλήρου καί μάλιστα τῶν Ἀρχιερέων πολύ μεγάλη. Μυήθηκαν ἀκόμη καί Πατριάρχες, ὅπως ὁ Ἀλεξανδρείας Θεόφιλος, 1805 – 1825 (Ἀρχιεπ. Χρυσ. Παπαδοπούλου αὐτ., σελ. 12).

Ἀπό ἀρκετούς ὑποστηρίχθηκε, ὅτι ὁ Γρηγόριος ὄχι μόνον ἦταν μυημένος στή Φιλική Ἑταιρεία, ἀλλά μάλιστα ἦταν καί ὁ ἀρχηγός της. Γράφει σχετικά ὁ Στρατηγός Μακρυγιάννης: «Ἀφοῦ τόν πρόδωσαν (τόν Ρῆγα) καί σκοτώθη, τότε… ὁ ἀγαθός Πατριάρχης περίλαβεν αὐτός τήν Ἑταιρεία διά νά μή σβέση καί τήν ξακολούθησε καί κατηχοῦσε» (Μακρυγιάννη, «Ἀπομνημονεύματα», ἔκδοση ΙΣΤΟΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ, σελ. 353).

Ἄλλοι ὑποστήριξαν, ὅτι ὁ Γρηγόριος δέν ὑπῆρξε Φιλικός. Γράφει λ.χ. ὁ Νικ. Ζαχαρόπουλος: «Εἰς οὐδένα ἐκ τῶν διασωθέντων ἐγγράφων του ὁ Γρηγόριος παρουσιάζεται ἐνισχύων ἤ συμμεριζόμενος τάς ἀπόψεις καί τόν τρόπον τῶν πρωτοστατησάντων εἰς τόν ὑπέρ τῆς ἀνεξαρτησίας ἀγῶνα» (Νικ. Ζαχαρόπουλου, «Γρηγόριος Ε’ – Σαφῆς ἐκφραστής τῆς ἐκκλησιαστικῆς πολιτικῆς τῆς Τουρκοκρατίας», σελ. 123).

Ἡ ἱστορική ἀλήθεια βρίσκεται κάπου στή μέση. Ὁ Μακρυγιάννης, ἐπηρεασμένος ἀπό τήν καθολική – σχεδόν – συμμετοχή στή Φιλική τῶν Ἀρχιερέων τῆς Πελοποννήσου καί ἀπό τήν «περί Κεφαλῆς» φήμη, τήν ὁποία σκόπιμα διέδιδαν οἱ Φιλικοί, ἀποδίδει στόν Γρηγόριο ὄχι μόνο τήν ἰδιότητα τοῦ μέλους τῆς Ἑταιρείας, ἀλλά καί τήν ἀρχηγεία της. Ὅμως ὁ Γρηγόριος ὑπῆρξε Φιλικός μέ ἄλλη ἔννοια, διαφορετική τῆς στενῆς ἑρμηνείας τοῦ ὅρου.

Ὅπως ἀναφέρει ὁ Ἐμμανουήλ Ξάνθος (ἀπό τούς τρεῖς ἱδρυτές τῆς Φιλικῆς), ὁ Ἰωάννης Φαρμάκης – μετά τήν περιοδεία του στή Μακεδονία καί τήν Θεσσαλία, «ἵνα κατηχήση τούς ἐκεῖ Καπιτάνους ἁρματωλούς καί τούς λοιπούς σημαντικούς καί προεστῶτας ἐκείνων τῶν μερῶν» – συνάντησε τόν Αὔγουστο τοῦ 1818 στό Ἅγιο Ὄρος τόν ἐξόριστο Γρηγόριο καί τόν μύησε στά σχέδια τῆς Ἑταιρείας (Ἐμμ. Ξάνθου, «Ἀπομνημονεύματα περί τῆς Φιλικῆς Ἑταιρείας», σειρά «Ἀπομνημονεύματα Ἀγωνιστῶν τοῦ ‘21», ἔκδοση ἀπό τήν “ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ”, τ. 9, σελ. 45).

Πιό συγκεκριμένα ὁ Ἰω. Φιλήμων ἀναφέρει τά ἐξῆς γιά τήν συνάντηση: «Ὁ σεβάσμιος οὗτος Γέρων, ἔδειξε εὐθύς ζωηρότατον ἐνθουσιασμόν ὑπέρ τοῦ πνεύματος τῆς Ἑταιρείας, ηὐχήθηκε ἐκ καρδίας καί λέγων «ἐμένα μέ ἔχετε πού μέ ἔχετε», δέν ἠθέλησε καί νά ὁρκομωτήση κατά τήν διδασκαλίαν… Παρετήρησε, ὅτι ἄν ἀνακαλυφθῆ ποτέ εἰς τά βιβλία τῆς Ἑταιρείας τό ὄνομά του, ἤθελε κινδυνεύση ὁλόκληρον τό Ἔθνος, τοῦ ὁποίου προεῖχε πάντοτε, ὑπό τήν τύραννον ἐξουσίαν» (Ἰω. Φιλήμονος, «Δοκίμιον Ἱστορίας περί τῆς Φιλικῆς Ἑταιρείας», σελ. 316).

Σχολιάζοντας τά προηγούμενα ὁ Ἀκαδημαϊκός Σπυρίδων Μελᾶς σημειώνει: «Ἡ ἰδέα τοῦ Φαρμάκη ἦταν ἁπλοϊκή, γιατί ὁ Πατριάρχης δέν ἦταν ἀνάγκη, οὔτε πρέπον, οὔτε συμφέρον νά γίνη Φιλικός. Δέν ἦταν ἀνάγκη γιατί αὐτός ἐνεργοῦσε σύμφωνα μέ τό πρόγραμμα τῆς Φιλικῆς, πρίν ἡ Ἑταιρεία ὑπάρξει ἀκόμα: Ἀνυψώνοντας τόν Κλῆρο, ὑπερασπίζοντας τά δικαιώματα τῶν ραγιάδων, σκορπίζοντας τά φῶτα καί στό τελευταῖο χωριό τοῦ Ἑλληνισμοῦ…

Μία ἐθνική κορυφή σάν τόν Γρηγόριο, μέ σταδιοδρομία περίλαμπρη καί ἱστορική, γεμάτη ἀφοσίωση στά ὑψηλότερα πατριωτικά χρέη, δέν πᾶνε νά τήν ὁρκίσουν στό Εὐαγγέλιο πώς θά κάνει καί στό ἐξῆς ὅτι ἔκανε αὐθόρμητα μία ὁλόκληρη ζωή» (Σπ. Μελλᾶ, «Ματωμένα Ράσα» σελ. 156).

Κατά τά προηγούμενα ὁ Γρηγόριος δέν ἦταν Φιλικός μέ τήν στενή σημασία τοῦ ὅρου. Γνώριζε τήν ὕπαρξη καί τά σχέδια τῆς Ἑταιρείας καί ἐργάσθηκε γιά τήν πρόοδό της, σέ σημεῖο ὥστε «ἡ ἐξάπλωσις τῆς Φιλικῆς νά χρονολογεῖται κυρίως ἀπό τῆς μυήσεως τοῦ Γρηγορίου Ε’» (Τ. Κανδηλώρου, «Γρηγόριος Ε’», σελ. 129).

«Δέν τολμοῦμε – γράφει ὁ μισέλληνας Θωμᾶς Γκόρντον – νά βεβαιώσουμε πώς ὁ Πατριάρχης καί τά μέλη τῆς Συνόδου ἦταν ἀπόλυτα ἀθῶοι τῆς συνωμοσίας ματά τοῦ κράτους (ἐνν. τοῦ Τουρκικοῦ). Ἀντίθετα ἔχουμε λόγους νά πιστεύουμε, ὅτι ὁ Γρηγόριος γνώριζε τήν ὕπαρξη τῆς Φιλικῆς Ἑταιρείας καί ὅτι μερικοί ἀπό τούς ἄλλους Ἱεράρχες ἦταν βαθειά μπλεγμένοι στίς μηχανοραφίες της» (Th. Gordon, «Ἱστορία τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως», τ. 1ος, σελ. 181).

Κατά τόν Ἱστορικό Διονύσιο Κόκκινο, ὁ Γρηγόριος «παρηκολούθει τήν δρᾶσιν τῶν ἑταίρων. Ἐγνώριζε τά πάντα καί ἀνέμενε. Τόν Μάϊον τοῦ 1820, ὅταν πλέον ὁ Ἀλέξανδρος Ὑψηλάντης εἶχεν ἐκλεγεῖ ἀρχηγός τῆς Ἑταιρείας, ὁ Πατριάρχης ἐνεπιστεύθη δύο ἐπιστολάς του εἰς τόν Ἰω. Παπαρηγόπουλον, μεταβαίνοντα εἰς τήν Ρωσίαν, διά νά τάς μεταφέρη εἰς τόν Ζωσιμᾶν καί τόν Ὑψηλάντην» (Δ. Κοκκίνου αὐτ., σελ. 395).

Τήν ἀλληλογραφία τοῦ Γρηγορίου μέ διακεκριμένους Φιλικούς, ὅπως φαίνεται γνώριζαν οἱ Τουρκικές Ἀρχές. «Τοῦρκοι Ὑπουργοί – σημειώνεται – ἰσχυρίσθηκαν ἀργότερα (ἐνν. μετά τόν μαρτυρικό του θάνατο), πώς βρέθηκαν πάνω του 11 γράμματα πρός τούς Μωραϊτες ἐπαναστάτες, πού φανερώνουν τούς δεσμούς του μέ τήν Φιλική Ἑταιρεία» (Ὄλγας Μ. Σπαρό, «Ἡ ἀπελευθέρωση τῆς Ἑλλάδος καί ἡ Ρωσία», σελ. 57). Ἀπό τήν ἀλληλογραφία αὐτή ἀξιοσημείωτη εἶναι ἡ ἐπιστολή τοῦ Γρηγορίου πρός τόν Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, μέ ἡμερομηνία 30. 7. 1819, μέ τήν ὁποία τόν καθησυχάζει γιά τό θέμα τῆς βοήθειας ἀπό τό ἐξωτερικό. (Βλ. σχετικά Τ. Κανδηλώρου αὐτ., σελ. 169 – 170). Μέ δική του μάλιστα πρωτοβουλία μυήθηκε στή Φιλική τό 1818, ὁ γιός τοῦ Πετρόμπεη Γεώργιος Μαυρομιχάλης, πού βρισκόταν ὅμηρος τοῦ Σουλτάνου στήν ΚΠολη.

Ὁ Τοῦρκος Ἱστορικός Σανί Ζαντέ γράφει, ὅτι «τά σχέδια τῆς Φιλικῆς Ἑταιρείας ἐτηροῦντο μυστικά μεταξύ τοῦ Πατριάρχου, τῶν Μητροπολιτῶν, τῶν παπάδων, τῶν Δημογερόντων καί τῶν προκρίτων» (Ν. Μοσχόπουλου, «Ἱστορία τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως κατά τούς Τούρκους ἱστοριογράφους», σελ. 116).

Ἐνῶ ὁ ἴδιος ὁ Γρηγόριος, κατά τά προηγούμενα, δέν ἔγινε μέλος τῆς Φιλικῆς, ὤθησε στενούς συγγενεῖς του – ὅπως τούς ἀνηψιούς του Μητροπ. Ἀθηνῶν Διονύσιο καί Ἰω. Παπαδιαμαντόπουλο – νά μυηθοῦν. Ἀκόμη, στόν ἴδιο ὠφείλεται καί ἡ ἀποτροπή τῆς οἰκονομικῆς κατάρρευσης τῆς Ἑταιρείας, μέ τήν ἵδρυση τοῦ «Ταμείου τοῦ Ἐλέους». Τό Ταμεῖο αὐτό ἱδρύθηκε φαινομενικά «διά τούς πτωχούς ὅλων τῶν ἐθνῶν», στούς ὁποίους ὅμως «ἡ ἐπιτροπή θέλει νά διανέμει τό ἕν τρίτον, τά δέ μένοντα θέλει φυλάττει διά τόν ἱερόν σκοπόν, ὅταν ἔλθει ἡ ὥρα, ἡ πατά τοῦ Θεοῦ ἀποφασισμένη» (Τ. Κανδηλώρου αὐτ., 175, ὅπου καί διάλογος «Περί Ἀχρηματίας» μεταξύ τοῦ Γρηγορίου καί τοῦ Ταμία τῆς Φιλικῆς Ἑταιρείας Παναγιώτη Σέκερη). Στό Ταμεῖο «ὁ Πατριάρχης Γρηγόριος καί μερικοί Ἕλληνες Ἡγεμόνες, καθώς καί ὁ Μέγας Διερμηνέας Ἰω. Καλλιμάχης… ὥρισαν ὡς πόρους τίς προαιρετικές εἰσφορές τοῦ κοινοῦ, τήν καταβολή μέρους τῶν κανονικῶν εἰσοδημάτων τῶν Ἀρχιερέων τῆς ΚΠόλεως καί τίς τακτικές ἐπιχορηγήσεις τῶν Ἡγεμόνων τῆς Μολδοβλαχίας» (Π. Θ. Παπαθεοδώρου αὐτ., σελ. 45).

Ἀπό τά προηγούμενα (ἀλλά καί ἀπό πολλά ἄλλα στοιχεῖα πού ἀναφέρονται στήν πλούσια γιά τόν Ἐθνάρχη βιβιογραφία καί δέν εἶναι δυνατό νά περιληφθοῦν σ’ αὐτό τό κείμενο) ἀποδεικνύεται, ὅτι ὁ Γρηγόριος κάθε ἄλλο παρά ἐχθρός ἦταν τῆς Φιλικῆς Ἑταιρείας. Βεβαίως, γιά τούς λόγους πού ἤδη ἀναφέρθηκαν, ἀρνήθηκε νά ὁρκισθεῖ κατά τό τυπικό. Ὅμως, «τήν ἴδια ἄρνηση νά ὁρκισθοῦν Φιλικοί εἶχαν διατυπώσει καί ἄλλοι ἐπώνυμοι θερμοί ἀγωνιστές τοῦ ’21, ὅπως ὁ Ἄνθιμος Γαζῆς καί ὁ Καποδίστριας» (Πρεσβ. Γερ. Ζαμπέλη αὐτ., σελ. 48).

Τήν ἀνάμειξη τοῦ Γρηγορίου καί τήν συμβολή του στά πράγματα τῆς Φιλικῆς Ἑταιρείας, ἐπισφραγίζει ἡ μαρτυρία δύο ξένων καί ὄχι Ἑλλήνων μαρτύρων: Ἑνός αὐτόπτη τῶν γεγονότων διπλωμάτη καί ἑνός συγχρόνου Ἱστορικοῦ.

Ὁ ἐξαιρετικά Τουρκόφιλος Ὀλλανδός Πρέσβυς στήν Πόλη Γκάσπαρντ Τέστα, ἔγραψε σέ ἔκθεσή του πρός τό Ὑπουργεῖο Ἐξωτερικῶν τῆς χώρας του: «Ὁ ἀρχηγός οὗτος τῆς Ἐκκλησίας, ὀνόματι Γρηγόριος, εἶχεν ἐξελεχθεῖ ὡς συνένοχος καί κύριος ὑποκινητής τῆς συνωμοσίας τῶν Ἑλλήνων… Πιστοποιηθείσης τῆς συμμετοχῆς του διά σαφῶν ἀποδείξεων καί ἐγγράφων, ὁ Σουλτάνος τοῦ ἐπέβαλε τήν ποινήν τήν ὁποίαν ἐπέσυρεν τό κακούργημά του» («Παρνασός» 18, 1976, σελ. 137).

Ὁ Βούλγαρος Ἀκαδημαϊκός Νικ. Τοντόρωφ (Πρέσβυς τῆς Βουλγαρίας στήν Ἑλλάδα τό 1977) δέχεται, ὅτι «ὁ Πατριάρχης εἶχε στενές σχέσεις καί ἐπικοινωνία μέ Βουλγάρους μυημένους στή Φιλική Ἑταιρεία, ὅπως τόν μεγαλέμπορο καί ἐπιχειρηματία ἀπό τό Γκράμποβο Χρῆστο Ράτσκωφ, ὁ ὁποῖος εἶχε δανείσει στό Πατριαρχεῖο 100.000 λέβα καί εἶχε κρυμμένα στό μῦλο του 40 φορτία πυρίτιδα καί βόλια, γιά τίς ἀνάγκες τῆς Ἑλληνικῆς ἐξέγερσης» (Ν. Τοντόρωφ, «Ἡ Βαλκανική διάσταση τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ 1821», σελ. 91 καί 123).

Ὁ Γρηγόριος ἀπέναντι στήν Ἐπανάσταση

«Ὅλοι θέλαμε τό καλό, πλήν ὁ καθένας κατά τήν γνώμη του».

Θεόδωρος Κολοκοτρώνης

Αὐτό τόνισε ὁ Γέρος τοῦ Μωριᾶ στήν ὁμιλία του πρός τούς νέους τῶν Ἀθηνῶν, στήν Πνύκα (Γ. Τερτσέτη, «Ἅπαντα», ἔκδοση ΠΗΓΗ, τ. 3ος, σελ. 255). «Ἡ φράση αὐτή τοῦ μπαρουτοκαπνισμένου ἀγωνιστή τοῦ ’21 – γράφει ὁ Π. Θ. Παπαθεοδώρου – δίνει τήν πραγματική διάσταση στίς ἀπόψεις πού κυριαρχοῦσαν τήν αὐγή τῆς Ἐθνεγερσίας μεταξύ τῶν πρωτεργατῶν. Ἐπιβεβαιώνει, ὅτι ἀλλιῶς ἔκρινε τήν κατάσταση «ὁ μπουρλοτιέρης τῶν ψυχῶν» Γρηγόριος Δικαῖος ἤ Παπαφλέσσας κι ἀλλιῶς ἐκτιμοῦσαν τά πράγματα οἱ προεστοί τῆς Ἀχαϊας καί ὁ Παλαιῶν Πατρῶν Γερμανός. Διαφορετικές ἦταν οἱ ἀπόψεις τοῦ Ὑψηλάντη κι ἀλλιῶς ἀντιμετώπιζε τήν κρισημότητα τῶν καιρῶν ὁ Πατριάρχης Γρηγόριος Ε’. Πλήν ὅλοι τους θέλανε τό καλό τοῦ Γένους» (Π. Θ. Παπαθεοδώρου αὐτ., σελ. 8).

Τήν δεδομένη αὐτή διάσταση ἀπόψεων χρησιμοποίησαν οἱ κατήγοροι τοῦ Γρηγορίου, γιά νά σπιλώσουν τήν μνήμη του. Ὅμως εἶναι γνωστό καί ἀποδεκτό, ὅτι μετά τήν ἀποτυχία τοῦ Κινήματος τοῦ Ὀρλώφ (1770), διακεκριμένοι ἐκπρόσωποι τοῦ Ἔθνους ἦσαν ἐπιφυλακτικοί. «Ὁ Γρηγόριος – συνεχίζει ὁ Παπαθεοδώρου – εἶχε ἐπιφυλάξεις γιά τό ἄν οἱ καιροί ἦταν κατάλληλοι γιά τό ξεκίνημα μιᾶς ἐπαναστάσεως μέ προοπτική ἐπιτυχίας» (αὐτ. σελ. 51). Τίς ἴδιες ἐπιφυλάξεις εἶχε καί ὁ Ἀδαμάντιος Κοραῆς, ὁ ὁποῖος «εἶχε ἐκφράσει στόν Σέκερη τήν ἄποψη, ὅτι χρειάζοταν νά προηγηθεῖ 50χρονη προετοιμασία τοῦ Ἔθνους, ὑλική καί πνευματική» (Ἰω. Παπαϊωάννου, «Ἱστορικές Γραμμές», σελ. 229).

Τίς ἴδιες ἀπόψεις εἶχε καί ἐξ’ ἀντικειμένου ἄριστος γνώστης τῶν πολιτικῶν καί διπλωματικῶν συγκυριῶν πού ἐπικρατοῦσαν τότε στήν Εὐρώπη, ὁ Ὑπουργός Ἐξωτερικῶν τῆς Ρωσίας Ἰωάννης Καποδίστριας. Γι’ αὐτό, μόλις ἄρχισε τό κίνημα στίς Παραδουνάβιες Ἡγεμονίες, «διά τοῦ γέροντος Γούστη ἐκ Πρεβέζης, εἰδοποίησε τόν Πατριάρχην Γρηγόριον νά προτρέψη τούς Ἕλληνας νά μή κινηθῶσιν εἰς ἐπανάστασιν κατά τήν ἐποχήν ταύτην, καθότι θέλει τούς δοθεῖ οὐδεμία βοήθεια καί θά ἀπολεσθῶσιν» (Λάμπρου Κουτσονίκα, «Γενική Ἱστορία τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως», σειρά «Ἀπομνημονεύματα Ἀγωνιστῶν τοῦ 1821», ἔκδοση ἀπό τήν ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ, τ. 4ος, σελ. 23).

«Ὁ Γρηγόριος – ἐπισημαίνει ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Χρυσ. Παπαδόπουλος – συνίστα τόν ὑπέρ τῆς ἐλευθερίας ἀγῶνα… μετά πολλῆς πάντοτε φρονήσεως καί περισκέψεως. Προσεπάθει νά διατηρῆ τούς Τούρκους εἰς εἰρηνικάς ἐλπίδας διά νά ἐμποδισθῆ, ὅσο τό δυνατόν, ἡ τρομερά σφαγή καί νά ἑτοιμασθοῦν, ὅσο τό δυνατόν, οἱ ἡμέτεροι εἰς τήν παρά Θεοῦ ἀπόφασιν»(Χρυσ. Παπαδοπούλου αὐτ., σελ. 15).

Ἄλλωστε ἀκόμη καί σήμερα, λόγιες φωνές διατυπώνουν ἐρωτήματα, ὄχι μόνο σχετικά μέ τόν χρόνο τῆς ἐξεγέρσεως, ἀλλά καί σχετικά μέ αὐτή τήν ἴδια τήν ἰδέα τῆς ἐπαναστάσεως! Σχετικά πρόσφατα, ὁ λόγιος Ἁγιορείτης Μοναχός Θεόκλητος Διονυσιάτης διερωτήθηκε δημόσια: «Ἦταν θέλημα Θεοῦ, ἦταν εὐλογία τό 1821; Ποιος μπορεῖ νά βεβαιώση, ἄν ἡ ἐθνική καί πολιτική ἐλευθερία, ἦταν πιό εὐάρεστη στό Θεό ἀπό τήν χωρίς πατρίδα δουλεία;….Ποιός ἐγνώριζε τό ἀγαθό θέλημα τοῦ Θεοῦ πρό τοῦ ‘21; Ποιος μπορεῖ νά ἀποδείξη, ὅτι ἡ ἐλευθερία τοῦ Ἔθνους ἦταν θέλημα εὐδοκίας τοῦ Θεοῦ καί δέν ἀποτελεῖ καρπόν ἐβιασμοῦ τοῦ θελήματός Του; «Θέλετε ἐλευθερία; Μέ παρακαλεῖτε νά ἀποκτήσετε ἐλεύθερο Ἔθνος; Θά σᾶς βοηθήσω ἐπειδή μέ παρακαλεῖτε, χωρίς νά μέ ρωτήσετε ἄν σᾶς συμφέρει»!!! (μ. Θεοκλήτου Διονυσιάτη, «Ἐντυπώσεις ἀπό τό Κέντρο τῆς πονεμένης Ρωμιοσύνης», ἐφημερίδα «Ὀρθόδοξος Τύπος», φ. 941/30. 8. 1991, σελ. 4).

Τά προηγούμενα, ὄχι μετά τήν θεώρηση τῆς πρακτικῆς πλευρᾶς τῆς Ἐπαναστάσεως (τήν πλευρά, δηλαδή, τῶν θυμάτων καί τῶν καταστροφῶν, αὐτή πού φοβούμενος ὁ Θεόδωρος Κολοκοτρώνης εἶχε πεῖ τό χαρακτηριστικό, «Παναγία μου, βοήθησε τούς Χριστιανούς, τούς ἐπήραμε στό λαιμό μας»! βλ. Σπ. Τρικούπη, «Ἱστορία τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως», σελ. 206), ἀλλά σέ σχέση μέ τόν ἐθνικό, πολιτικό, κοινωνικό, πνευματικό, κ.ἄ. βίο τῶν Νεοελλήνων, τόν ὁποῖο ἐπέσημανε ἤδη στήν ἐποχή του ὁ Μακρυγιάννης καί ἔγραψε: «Ἄν ἠξεύραμεν, ὅτι θά εἴχαμεν τέτοιαν ἐλευθερίαν, θά περικαλούσαμεν τόν Θεόν νά μᾶς ἀφήση ἄλλα τόσα χρόνια κάτω ἀπό τούς Τούρκους, γιά νά μάθωμεν τι εἶναι ἡ θρησκεία, ἡ δικαιοσύνη, ἡ ἠθική, ἡ τιμιότης»!

Ὁ Γρηγόριος, λοιπόν, ἤθελε τήν ἐπανάσταση, ἀλλά ἦταν πνευματικός καί ὄχι πολιτικός ἡγέτης. Τονίζει σχετικά ὁ Μ. Μπεργαδῆς: «Κάθε ἐπανάσταση κληρικῶν ἤ Μητροπολιτῶν καί μάλιστα μέ ὑποκίνηση τῶν Δυτικῶν, θά ἔπρεπε νά προκαλῆ τρόμο στόν Πατριάρχη, ὄχι γιά τήν ἀγχόνη του, ἀλλά γιά τό Γένος ὁλόκληρο. Γιατί θέ ἐγίνετο τό ἔναυσμα ἤ τό πρόσχημα στούς Τούρκους, νά ἐξαφανίσουν τούς Ἕλληνες ἀπό τήν Ὀθωμανική Αὐτοκρατορία» (Στ. Ράνσιμαν, «Ἡ Μεγάλη Ἐκκλησία ἐν αἰχμαλωσίᾳ», Πρόλογος Μ. Μπεργαδῆ, τ. 1ος, σελ. 25).

Ὁ Γρηγόριος, λοιπόν, γιά τούς λόγους πού αναφέρθηκαν, ἦταν ἀρχικά ἐπιφυλακτικός στό θέμα τῆς ἐπαναστάσεως. Ὅμως, ὅταν ξέσπασε ἡ ἐπανάσταση στήν Πελοπόννησο, τήν εὐλόγησε, διότι – ὅπως ἀνακοίνωσε στόν ἀπεσταλμένο τοῦ Καποδίστρια – «ὡς εἶναι προκεχωρημένα τά πράγματα, δέν δύναται νά τά ἀναχαιτίση καμμία ἀνθρώπινος δύναμις, διότι τό κίνημα τοῦτο προώρισται, ὡς φαίνεται, ἀπό τόν Ὕψιστον, ἄλλως ἦτο ἀδύνατον νά κάμη τοιαύτην ἀπόφασιν τό Ἔθνος». Καί πρόσθεσε γιά τόν ἑαυτό του: «Γνωρίζω, ὅτι ὁ πρῶτος τῶν Ἑλλήνων, ὅστις ἤθελε γίνει θῦμα τῆς θηριωδίας τοῦ τυράννου, εἶμαι ἐγώ αὐτός, ἀλλά γεννηθήτω τό θέλημα τοῦ Κυρίου» (Λ. Κουτσονίκα αὐτ., σελ. 23).

Ὁ Γρηγόριος καί ὁ ἀφορισμός τῶν ἐπαναστατῶν.

«Ὁ περίφημος ἀφορισμός τοῦ κινήματος τῶν Ἑλλήνων στή Μολδοβλαχία καί ὀνομαστικῶς τοῦ Ἀλ. Ὑψηλάντη καί τοῦ Μιχ. Σούτσου, εἶναι μία πραγματικότητα, ἕνα γεγονός πού κανείς δέν μπορεῖ νά ἀρνηθεῖ, ἀλλά καί κανείς δέν ἔχει τό δικαίωμα νά παρερμηνεύσει».

# data[].attributes.headline
Φωτεινη Κατρακαλιδη Α1 

# data[].attributes.subject
Φωτεινη Κατρακαλιδη Α1 

# data[].attributes.body
Ηγετική μορφή της Ελληνικής Επανάστασης, που έδρασε κυρίως στη Ρούμελη (Στερεά Ελλάδα).

Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης γεννήθηκε στις 23 Ιανουαρίου 1780 (ή 1782) στο Μαυρομάτι Καρδίτσας.

Στα 15 του ο Γεώργιος Καραϊσκάκης εγκαταλείπει τους θετούς του γονείς και σχηματίζει κλέφτικη ομάδα από συνομηλίκους του.
Το 1812 μετά τη διάλυση της ομάδας Λεπενιώτη από τον Αλή Πασά δηλώνει υποταγή και επιστρέφει στα Γιάννινα. Την περίοδο αυτή έγινε και ο γάμος του με την Γκόλφω Ψαρογιαννοπούλου, με την οποία απέκτησε δύο κόρες κι ένα γιο, τον στρατιωτικό και πολιτικό Σπυρίδωνα Καραϊσκάκη (1826-1898).

Συμμετέχει στις μάχες κατά των Τούρκων στο Κομπότι (30 Μαΐου 1821 και 8 Ιουνίου 1821 ), αλλά τραυματίζεται και αποσύρεται για θεραπεία.

Στις 15 Ιανουάριου του 1823, ο Καραϊσκάκης σημειώνει την πρώτη του μεγάλη νίκη κατά των Τούρκων στη Μάχη του Σοβολάκου. Στα μέσα του 1823 προάγεται σε στρατηγό, αλλά η κατάσταση της υγείας του επιδεινώνεται από τη φυματίωση και καταφεύγει για ανάπαυση στο μοναστήρι του Προυσού.
Τον Ιούλιο του 1826 διορίζεται αρχιστράτηγος της Ρούμελης, με πλήρη δικαιοδοσία.

Παρότι σοβαρά άρρωστος, θα επιχειρήσει εκστρατεία προς τη Δόμβραινα τον Οκτώβριο για να αποκόψει τον ανεφοδιασμό του Κιουταχή που πολιορκούσε την Ακρόπολη. Θα εκκαθαρίσει την περιοχή και στις 24 Νοεμβρίου του 1826 θα σημειώσει μεγαλειώδη νίκη επί των Τούρκων στην Αράχωβα, σε μία πολυήμερη μάχη, που θα αναδείξει τις στρατηγικές του ικανότητες.

Στις 21 Απριλίου του 1827 οι ελληνικές δυνάμεις είχαν στρατοπεδεύσει στο Φάληρο για να αντιμετωπίσουν σε μία ακόμη μάχη τον Κιουταχή.  Ο Καραϊσκάκης είχε διαφωνήσει με το σχέδιο της κατά μέτωπον επίθεσης και είχε αποσυρθεί στη σκηνή του άρρωστος.

Την επομένη κάποιοι έλληνες στρατιώτες επιτέθηκαν χωρίς διαταγή κατά του στρατοπέδου του Κιουταχή. Για να μη γενικευθεί η σύγκρουση, ο Καραϊσκάκης βγήκε από τη σκηνή του και κατευθύνθηκε έφιππος προς το σημείο της συμπλοκής γύρω στις 4 το απόγευμα. Μία σφαίρα, όμως, τον βρήκε στο υπογάστριο και τον τραυμάτισε σοβαρά. Παρά τις προσπάθειες των γιατρών, ο Καραϊσκάκης άφησε την τελευταία του πνοή στις 4 το πρωί της 23ης Απριλίου 1827, ανήμερα της ονομαστικής του εορτής. Έχει διατυπωθεί η άποψη ότι ο θάνατος του Καραϊσκάκη οφειλόταν σε δολοφονική ενέργεια είτε με υποκίνηση των Άγγλων, που ήθελαν τον περιορισμό της Επανάστασης στην Πελοπόννησο, είτε του μεγάλου αντιπάλου του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου.
Ο Καραϊσκάκης ήταν αδύνατος, φιλάσθενος (έπασχε από φυματίωση), μέτριος το ανάστημα, ιδιαίτερα νευρικός, οξύθυμος, βωμολόχος και υβριστής. Αλλά είχε χαλύβδινη θέληση, δύναμη σκέψης και κριτικής και ιδιαίτερη ικανότητα στην ταχύτατη λήψη αποφάσεων και εκτέλεση αυτών. Με μία λέξη, ήταν ηγέτης.

# data[].attributes.headline
ΤΣΑΛΗΣ ΘΩΜΑΣ Α4

# data[].attributes.subject
ΤΣΑΛΗΣ ΘΩΜΑΣ Α4

# data[].attributes.attachment_link.title
ΜΑΝΤΩ ΜΑΥΡΟΓΕΝΟΥΣ

# data[].attributes.headline
Τάκος Ηλίας (Α4)

# data[].attributes.subject
Τάκος Ηλίας (Α4)

# data[].attributes.attachment_link.title
O ΑΓΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ε΄

# data[].attributes.attachment_link.description
ΙΕΡΑ ΒΑΣΙΛΙΚΗ, ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΗ ΚΑΙ ΣΤΑΥΡΟΠΗΓΙΑΚΗ ΚΟΙΝΟΒΙΑΚΗ ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΟΥ

# data[].attributes.attachment_link.title
κοσμάς ο αιτωλός

# data[].attributes.headline
Κοσμάς ο Αιτωλός

# data[].attributes.subject
Κοσμάς ο Αιτωλός

# data[].attributes.body
«Να σπουδάζετε και εσείς, αδελφοί μου, να μανθάνετε γράμματα όσον ημπορείτε. Και αν δεν εμάθετε οι πατέρες, να σπουδάζετε τα παιδιά σας, να μανθάνουν τα ελληνικά, διότι και η Εκκλησία μας είνε εις την ελληνικήν. Και αν δεν σπουδάσεις τα ελληνικά, αδελφέ μου, δεν ημπορείς να καταλάβης εκείνα οπού ομολογεί η Εκκλησία μας».
Τι μάθαμε για τον Κοσμά τον Αιτωλό:
- Βοήθησε στην Επανάσταση μέσω της διάδοσης της ελληνικής γλώσσας και συνέχισης του ελληνισμού χωρίς να πιάσει ποτέ τουφέκι και προετοίμασε το έδαφος για τη Μεγάλη Επανάσταση μέσω της αφυπνισης του Ελληνικού Πνεύματος στους υπόδουλους
- Είναι Ελληνορθόδοξος μοναχός που αγιοποιήθηκε από την Ορθόδοξη Εκκλησία
- Τον λένε αλλιώς Πατροκοσμά
- Γιορτάζεται στις 24 Αυγούστου
- Αγαπούσε την Ελληνική Γλώσσα
- Ίδρυσε περίπου 200 σχολεία
- Δεν αγαπούσε τα λεφτά, ήταν αφιλοχρήματος
- Έμαθε τα πρώτα του γράμματα στο κρυφό σχολειό του Θέρμου στην Αιτωλοακαρνανία

# data[].attributes.body
Ο θρύλος της Αγίας Λαύρας

Σύμφωνα με μια ευρέως διαδεδομένη εξιστόρηση των γεγονότων, στις 25 Μαρτίου του 1821 ο Γερμανός ύψωσε τη σημαία του αγώνα και κήρυξε την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης στο μοναστήρι της Αγίας Λαύρας, που χρησιμοποιούνταν ως σημείο συγκέντρωσης προεστών, οπλαρχηγών και κληρικών την περίοδο αυτή. Στην πραγματικότητα, στην Αγία Λαύρα έγινε στις 10 ή στις 13 Μαρτίου, μια σημαντική σύσκεψη των προκρίτων και των αρχιερέων που είχαν αρνηθεί να μεταβούν στην Τριπολιτσά και να δηλώσουν την πίστη τους στην σουλτανική εξουσία. Οι ηγέτες των ραγιάδων ήθελαν να συζητήσουν τις επόμενες κινήσεις τους. Για το αν αποφασίστηκε στη σύσκεψη αυτή η έναρξη της Επανάστασης υπάρχουν δύο αντικρουόμενες απόψεις.Άλλοι δέχονται το αντίθετο, στηριζόμενοι σε μαρτυρίες προερχόμενες από οικογενειακά αρχεία αγωνιστών, που αναφέρουν ότι όχι μόνο αποφασίστηκε τότε στην Αγία Λαύρα η έναρξη της Επανάστασης, αλλά πως έλαβε χώρα και ειδική δοξολογία στις 17 Μαρτίου. Ανήμερα δηλαδή του τιμώμενου Αγίου Αλεξίου και μετά ακολούθησε η ορκωμοσία. Οι ίδιοι συνδέουν αυτή τη σύσκεψη με ένα ακόμη στοιχείο. Από τα Καλάβρυτα στάλθηκε μήνυμα στον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, με ημερομηνία 19 Μαρτίου, το οποίο κωδικοποιημένα ανέφερε: «Εξοχώτατε Α. Μ. Χθές ετελέσθη το στεφάνωμα και έστω εις γνώσιν Σας. Καλάβρυτα τη 19 Μαρτίου 1821. Νικόλαος Χριστοδούλου Σολιώτης. Α. Σκαλτσάς».Οι μελετητές θεωρούν ότι η λέξη «στεφάνωμα» σήμαινε πως κηρύχθηκε η Επανάσταση. Το πιο πιθανό είναι ότι η Επανάσταση δεν κηρύχθηκε στις 17 (ή στις 18 Μαρτίου) στην Αγία Λαύρα. Άλλωστε μια από τις αποφάσεις της σύσκεψης ήταν να στείλουν μήνυμα στον Σουλτάνο και να τον βεβαιώνουν ότι δε θα γίνει επανάσταση, αλλά στην Τρίπολη δεν πήγαν επειδή φοβόντουσαν τις ψεύτικες καταγγελίες που έγιναν σε βάρος τους. Σκοπός του μηνύματος ήταν να κερδίσουν χρόνο, καθώς ταυτόχρονα αποφασίστηκε η μετάβασή στις επαρχίες τους και η έναρξη μυστικής στρατολόγησης.Η αλήθεια είναι όμως ότι ο Γερμανός την 25η Μαρτίου όρκισε τους αγωνιστές στην πλατεία του Αγίου Γεωργίου στην Πάτρα και όχι στην Αγία Λαύρα. Το λάβαρο της Mονής χρησιμοποιήθηκε πιθανότατα ως επαναστατική σημαία από τους Καλαβρυτινούς αγωνιστές στις 21 Μαρτίου. Όπως αναφέρει ο Ιωάννης Φιλήμων στα προλεγόμενα των απομνημονευμάτων του Παλαιών Πατρών Γερμανού: «Αληθές είναι ότι η Επανάσταση έλαβε χαρακτήρα γενικότερο απ’ τις 25, αλλά η πρώτη αρχή της υπάρχει κυρίως από τις 21, διότι αι σημαίαι ανυψώθηκαν, τα εθνόσημα διανεμήθησαν και οι Τούρκοι στα φρούρια κλείσθηκαν…». Ο θρύλος πάντως που δημιουργήθηκε, ίσως οφείλεται σε ένα βαθμό και στον γνωστό πίνακα του Θ. Βρυζάκη, που απεικονίζει τον Παλαιών Πατρών Γερμανό να ευλογεί τα όπλα και να ορκίζει τους αγωνιστές. Πρόκειται όμως για τη συγκέντρωση της Πάτρας και όχι για την Αγία Λαύρα. Στα απομνημονεύματά του ο Γερμανός δεν αναφέρει τέλεση Δοξολογίας ούτε στην Αγία Λαύρα ή τη Βοστίτσα, ενώ γενικώς δεν αναφέρει ότι τέλεσε καμία ιερουργία σε όλο το χρονικό διάστημα που καλύπτουν τα απομνημονεύματα. Δεν αναφέρει ούτε την τελετή ορκομωσίας που τέλεσε στην πλατεία Αγίου Γεωργίου στην Πάτρα, ίσως για να μη θεωρηθεί δοξομανής ή γιατί δεν το θεώρησε σημαντικό. Αυτό έκανε μερικούς ιστορικούς, που γενικά αμφισβητούν το ρόλο του ανωτέρου κλήρου στην Επανάσταση, να αμφισβητήσουν το ρόλο του Γερμανού όχι μόνο στην Αγία Λαύρα αλλά και στην Πάτρα.

# data[].attributes.headline
Αθανασία Μαραγκού Α4

# data[].attributes.subject
Αθανασία Μαραγκού Α4

# data[].attributes.body
Ο Αδαμάντιος Κοραής
(27 Απριλίου 1748, Σμύρνη –
6 Απριλίου 1833 Παρίσι, Γαλλία), ήταν Έλληνας φιλόλογος με βαθιά γνώση του ελληνικού πολιτισμού. Ο Κοραής είναι ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του νεοελληνικού διαφωτισμού και μνημονεύεται κυρίως για τις γλωσσικές του απόψεις και την υποστήριξη της καθαρεύουσας.

Νεανικά χρόνια
Ο Αδαμάντιος Κοραής καταγόταν από εμπορική οικογένεια της Χίου στην οποία όμως υπήρχε παράδοση ενασχόλησης με τα γράμματα. Από νεαρή ηλικία έδειξε το ενδιαφέρον του για την παιδεία και η πρώτη του επαφή με τις ξένες γλώσσες έγινε στην Σμύρνη, χάρη στη διδασκαλία του Bernhard Keun, Ολλανδού ιερέα που ζούσε εκεί, στον οποίον ο Κοραής δίδασκε ελληνικά ως αντάλλαγμα για την εκμάθηση ξένων γλωσσών. Επιθυμία της οικογένειάς του όμως ήταν να ασχοληθεί με το εμπόριο, γι' αυτό και το 1771 κατέληξαν στην συμβιβαστική λύση να μεταβεί στο Άμστερνταμ, όπου, παράλληλα με τις οικογενειακές επιχειρήσεις, θα μπορούσε να διευρύνει τους ορίζοντές του και να αποκτήσει την καλλιέργεια που επιθυμούσε. Η απόπειρά του να ασχοληθεί με το εμπόριο απέτυχε και έτσι το 1777 εγκατέλειψε το Άμστερνταμ και επέστρεψε στην Σμύρνη, απ' όπου έφυγε ξανά το 1782, για ιατρικές σπουδές στο Μονπελιέ της Γαλλίας.

Πνευματική δραστηριότητα
Τα πρώτα έργα
Το 1783 πέθανε ο πατέρας του και το 1784 η μητέρα του και από τότε ο Κοραής άρχισε να αντιμετωπίζει οικονομικές δυσκολίες. Για βιοποριστικούς λόγους έκανε μεταφράσεις στα γαλλικά από γερμανικά και αγγλικά βιβλία, όπως η Κατήχησις του Ρώσου μητροπολίτη Πλάτωνος και η Κλινική Ιατρική του Γερμανού ιατροφιλοσόφου Selle. Το 1788, έχοντας ολοκληρώσει τις σπουδές του, εγκαταστάθηκε στο Παρίσι με σκοπό να ασχοληθεί αποκλειστικά με τα γράμματα και την εθνική αφύπνιση. Ενώ δέχτηκε την γαλλική υπηκοότητα, η συνείδησή του παρέμεινε καθαρά ελληνική. Στο Παρίσι συνέχισε να κάνει μεταφράσεις ιατρικών κυρίως βιβλίων στα γαλλικά και ταυτόχρονα άρχισε να συγγράφει κείμενα σχετικά με την κατάσταση του ελληνισμού: με το κείμενό του Αδελφική Διδασκαλία αντιτάχθηκε στις συντηρητικές θέσεις της Πατρικής Διδασκαλίας, η οποία αντιδρούσε απέναντι στον Διαφωτισμό και την πνευματική πρόοδο και υποστήριζε την Οθωμανική κυριαρχία. Με τα ποιήματα Άσμα Πολεμιστήριον και Σάλπισμα Πολεμιστήριον προσπάθησε να τονώσει τις ελπίδες των Ελλήνων για την απελευθέρωση και να ενισχύσει την αγωνιστική διάθεση, σε μια περίοδο κατά την οποία η εκστρατεία του Ναπολέοντα στην Αίγυπτο δημιουργούσε προσδοκίες για ενδεχόμενη βοήθεια των Γάλλων προς τους Έλληνες. Αποτέλεσμα αυτών των προσδοκιών ήταν και το κείμενό του Υπόμνημα περί της παρούσης καταστάσεως της Ελλάδος .

Φιλολογικό έργο
Επηρεασμένος από τις φιλελεύθερες ιδέες του Διαφωτισμού, μαχόταν με τα γραπτά του υπέρ της πνευματικής αναγέννησης της Ελλάδας. Κύριο μέλημά του ήταν η πνευματική ανάπτυξη του γένους, την οποία θεωρούσε προϋπόθεση για την ελευθερία και την ανεξαρτησία. Στην ανανέωση της παιδείας προσπάθησε να συμβάλει και σε πρακτικό επίπεδο, με τις φιλολογικές εκδόσεις αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων στην σειρά Ελληνική Βιβλιοθήκη, αλλά και θεωρητικά, κυρίως στα προλεγόμενα που προέτασσε στις εκδόσεις, τους Αυτοσχέδιους Στοχασμούς περί της ελληνικής παιδείας και γλώσσης. Η εκδοτική του δραστηριότητα ξεκίνησε το 1799, με τους Χαρακτήρες του Θεόφραστου. Την επόμενη χρονιά τύπωσε το Περί ανέμων, υδάτων και τόπων του Ιπποκράτη, έκδοση που βραβεύτηκε το 1810, και το 1804 τα Αιθιοπικά του Ηλιοδώρου, η εισαγωγή του οποίου είναι η πρώτη ελληνική πραγματεία για το λογοτεχνικό είδος του μυθιστορήματος. Μετά το 1805 ενέταξε τις εκδόσεις του στην σειρά Ελληνική Βιβλιοθήκη, η οποία συνεχίστηκε έως το 1827, με την χορηγία των αδερφών Ζωσιμά. Στην Ελληνική Βιβλιοθήκη εξέδωσε, μεταξύ άλλων, τους Βίους Παραλλήλους του Πλουτάρχου, Λόγους του Ισοκράτη, τις τέσσερις πρώτες ραψωδίες της Ιλιάδας, Γαληνό, Στράβωνα, Μάρκο Αυρήλιο, τα Πολιτικά και τα Ηθικά Νικομάχεια του Αριστοτέλη, τα Απομνημονεύματα του Ξενοφώντα.

Απόψεις για τη γλώσσα και την παιδεία
Στα «Προλεγόμενα» των εκδόσεων αρχαίων συγγραφέων κατέθετε τις προτάσεις του για την παιδεία, το περιεχόμενο των μαθημάτων, τα εγχειρίδια και τις μεθόδους της διδασκαλίας και κυρίως την γλώσσα, που ήταν το βασικό μέλημα των λογίων κατά την περίοδο του Διαφωτισμού. Βασικές του ιδέες ήταν η ανάγκη «μετακένωσης» της δυτικής παιδείας στην Ελλάδα και ο εκσυγχρονισμός της διδασκαλίας (μεταξύ άλλων υποστήριζε την αλληλοδιδακτική μέθοδο, την αποφυγή της χρήσης της αρχαίας γλώσσας στην διδασκαλία και την συγγραφή νέων εγχειριδίων γραμματικής καθώς και λεξικών, για τα οποία κατέθετε συγκεκριμένες προτάσεις). Για την εφαρμογή των ιδεών του συμμετείχε στην ομάδα των λογίων που ίδρυσαν το 1811 το περιοδικό Ερμής ο Λόγιος, στο οποίο αρθρογραφούσε συχνά.

Ως κύριο στόχο είχε την διαμόρφωση ενός γλωσσικού οργάνου κατάλληλου για την πνευματική ανάπτυξη. Ανάμεσα στις δύο αντίρροπες τάσεις της εποχής, την αποκλειστική χρήση της ομιλουμένης γλώσσας και την επαναφορά της αρχαίας, ο Κοραής κράτησε μία ενδιάμεση στάση: βάση του ήταν η ομιλουμένη γλώσσα, για την οποία πρότεινε τον «καθαρισμό» από ξένες και ιδιωματικές λέξεις και την γενικότερη «διόρθωση» από τους λογίους. Οι υποδείξεις του Κοραή οδήγησαν στην διαμόρφωση της γλωσσικής μορφής που ονομάστηκε καθαρεύουσα και γι'αυτές τις θέσεις δέχτηκε επικρίσεις τόσο από τους υποστηρικτές της αρχαΐζουσας όσο και από τους υποστηρικτές της ομιλουμένης γλώσσας.

Τελευταία χρόνια
Όταν ξέσπασε η επανάσταση, τήρησε αρνητική στάση καθώς πίστευε ότι δεν είχαν ωριμάσει οι συνθήκες για να επιτευχθεί αυτονομία. Προσπάθησε όμως να βοηθήσει με διάφορα μέσα: αλληλογραφούσε με φιλέλληνες πολιτικούς και έγραφε άρθρα σε ξένα έντυπα για να προβάλει την Επανάσταση. Μετά την απελευθέρωση εναντιώθηκε στην πολιτική του Καποδίστρια, τον οποίο βέβαια είχε συναντήσει στο παρελθόν, επειδή θεωρούσε αυταρχική την συγκέντρωση όλων των εξουσιών στο πρόσωπο του κυβερνήτη. Τις αντιπολιτευτικές του θέσεις διατύπωνε σε διαλογικά κείμενα που δημοσίευε με ψευδώνυμο. Για την στάση του αυτή έφθασε να θεωρείται και ηθικός αυτουργός της δολοφονίας του. Ο Κοραής πέθανε τελικά στο Παρίσι σε ηλικία 84 χρονών.

Μετά τον θάνατό του, το 1833, εκδηλώθηκαν εναντίον του αντιδράσεις, με αρνητικές κριτικές για τις πολιτικές και γλωσσικές του ιδέες. Τα οστά του στάλθηκαν στην Ελλάδα το 1877 και ετάφη στην Ελληνική πρωτεύουσα.

Η μαρμάρινη προτομή του κοσμεί το Λύκειο της Χίου, το οποίο κληρονόμησε την βιβλιοθήκη του, ενώ άγαλμά του υπάρχει και έξω από την Πρυτανεία του Πανεπιστημίου στην Αθήνα.

# data[].attributes.headline
Αθανασία Μαραγκού Α4

# data[].attributes.subject
Αθανασία Μαραγκού Α4

# data[].attributes.body
Αδαμάντιος Κοράης
(27 Απριλίου 1748, Σμύρνη –
6 Απριλίου 1833 Παρίσι, Γαλλία),

# data[].attributes.headline
Παπατάρκας Αχιλλέας Α2

# data[].attributes.subject
Παπατάρκας Αχιλλέας Α2

# data[].attributes.attachment_link.title
παπαφλέσσας _2

# data[].attributes.headline
Παπατάρκας Αχιλλέας Α2

# data[].attributes.subject
Παπατάρκας Αχιλλέας Α2

# data[].attributes.headline
Παπατάρκας Αχιλλέας Α2

# data[].attributes.subject
Παπατάρκας Αχιλλέας Α2

# data[].attributes.body
Ο Παπαφλέσσας γεννήθηκε  στη Μεσσηνία το 1788. Το πραγματικό του όνομα ήταν Γεώργιος Δίκαιος και είχε 28 αδέρφια. Ξεκίνησε τη φοίτησή του στην σχολή Δημητσάνας, αλλά δεν την τελείωσε και το 1816 έγινε μοναχός στο μοναστήρι της Παναγιάς της Βελανιδιάς στην Καλαμάτα. Εκεί πήρε και το κληρικό του όνομα: Γρηγόριος Παπάς + Φλέσσας (Εφέσιος=από την Έφεσο). Ο επαναστατικός του χαρακτήρας τον ωθεί σε διάφορες συγκρούσεις και καταλήγει στην Κωνσταντινούπολη, όπου γνωρίζει τον Αναγνωστόπουλο, ο οποίος τον μύησε στη Φιλική Εταιρία το 1818.
Στις συναντήσεις της Εταιρίας, πίεζε για επίσπευση της Επανάστασης και παρουσίασε πλαστά έγγραφα που εμφάνιζαν την Πελοπόννησο πανέτοιμη για  επανάσταση. Η Εταιρία αποφασίζει λοιπόν να τον στείλει ως εκπρόσωπο του Αρχηγού στην Πελοπόννησο. Αντιμετωπίζεται με δισταγμό, επιφύλαξη, ακόμη και ανοιχτή εχθρότητα τόσο από εχθρούς όσο και συμμάχους. Χαρακτηριζόταν ως ορμητικός, αδίστακτος, ψευδολόγος ή ακόμη και απατεώνας και επικίνδυνος από τους σύγχρονούς του. Ακόμη κι αν δεχτούμε ότι είχε γνήσιες προθέσεις σε σχέση με την Επανάσταση, ο τρόπος που χρησιμοποιούσε οποιοδήποτε μέσο για να πετύχει τους σκοπούς τους, έφερε μάλλον περισσότερα προβλήματα παρά βοήθησε τον αγώνα.
Σκοτώθηκε το Μάιο του 1825 στη μάχη στο Μανιάκι, αφού προέβαλε ηρωική αντίσταση απέναντι στον Ιμπραήμ με τους λίγους άντρες που του είχαν απομείνει.

# data[].attributes.headline
Αλεξανδρος Ακριβακης Α1

# data[].attributes.subject
Αλεξανδρος Ακριβακης Α1

# data[].attributes.attachment_link.title
ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΦΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗ ΠΟΥ ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΕΜΠΝΕΥΣΗ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Με αφορμή τη συμπλήρωση 245 χρόνων από τη γέννηση (11 Φεβρουαρίου 1776) του Ιωάννη Καποδίστρια, του σπουδαίου διπλωμάτη και του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας, το Αρχείο της ΕΡΤ ψηφιοποίησε και παρουσιάζει την εκπομπή:
ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ
Ενημερωτική εκπομπή, βασισμένη στο ρεπορτάζ και την έρευνα, με παρουσιαστή τον Χρίστο Βασιλόπουλο, που φωτίζει πρόσωπα και γεγονότα του παρελθόντος. Το συγκεκριμένο αφιέρωμα αναφέρεται στη ζωή και το έργο του Ιωάννη Καποδίστρια, του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας, μιας από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της ελληνικής και ευρωπαϊκής πολιτικής σκηνής. Παρουσιάστηκε σε δύο μέρη.
Α΄ ΜΕΡΟΣ - Ο ΔΙΠΛΩΜΑΤΗΣ ΠΟΥ ΔΙΕΣΩΣΕ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ
Το ντοκιμαντέρ παρακολουθεί την πολιτική πορεία του Ιωάννη Καποδίστρια και όψεις του βίου του πριν αναλάβει την διακυβέρνηση του νεοσύστατου ελληνικού κράτους, από τους Ναπολεόντειους Πολέμους μέχρι την Ελληνική Επανάσταση, με έμφαση στη στάση του απέναντι στο ελληνικό ζήτημα και το χειρισμό της ελληνικής υπόθεσης κατά το ξέσπασμα της Επανάστασης.

Γεννήθηκε στα Βενετοκρατούμενα Επτάνησα. Γίνεται λόγος για τα στοιχεία που διαμόρφωσαν την προσωπικότητά του ως μέλος της τοπικής αριστοκρατίας αλλά και στις αλλαγές στα πολιτικά πράγματα που συνετέλεσε η Γαλλική Επανάσταση. Γίνεται αναφορά στις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο της Πάδοβα στην Ιταλία, στις επιρροές από τις αλλαγές που επέφερε στα πολιτικά πράγματα η Γαλλική Επανάσταση, στην κατ'οίκον περιορισμό της οικογένειάς του στην Κέρκυρα εξαιτίας της αντίδρασής της στη γαλλική κυριαρχία, έπειτα στο έργο του ως γραμματέα της Επτανήσου Πολιτείας (1800-1807) και στη συμμετοχή του στο σχεδιασμό του νέου Συντάγματος. Το 1807 στέλνεται ως έκτακτος επίτροπος στη Λευκάδα που απειλείται από τον Αλή Πασά, συναντά Έλληνες οπλαρχηγούς και οργανώνει την οχύρωση του νησιού.

Στη συνέχεια παρακολουθούμε τη σύνδεση του Καποδίστρια με τη Ρωσική Αυτοκρατορία, πώς φτάνει στην Αγία Πετρούπολη προσκεκλημένος του Τσάρου για να υπηρετήσει ως διπλωμάτης στη ρωσική Αυλή, καθώς και τη δράση του κατά τους Ναπολεόντειους Πολέμους. Έπειτα, τη συμβολή του στην οργάνωση του κράτους της Ελβετίας, στη διαμόρφωση της Ελβετικής Συνομοσπονδίας και στη σύνταξη νέου συντάγματος, μετά την ανάθεση από τον Τσάρο της διευθέτησης του ελβετικού ζητήματος.

Το 1816 ο Ιωάννης Καποδίστριας διορίστηκε Υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας. Γίνεται λόγος για τους διπλωματικούς χειρισμούς του στα Επτάνησα και κατόπιν πώς ο Κερκυραίος πολιτικός ήλθε σε ρήξη με τις κυρίαρχες αντιλήψεις της Ευρώπης που επέβαλε η συνθήκη της Ιεράς Συμμαχίας, καθώς περιγράφεται η σύγκρουση με τον Αυστριακό καγκελάριο Κλέμενς Φον Μέττερνιχ όταν του έθεσε το ελληνικό ζήτημα. Καθοριστικός ήταν ο ρόλος του Καποδίστρια στη διάσωση της ελληνικής επανάστασης το 1821, στο συνέδριο του Λάιμπαχ. Περιγράφεται η διπλωματική δράση του Καποδίστρια σχετικά με τη βελτίωση της θέσης των Ελλήνων από το ξέσπασμα της Επανάστασης μέχρι την απομάκρυνσή του από τη θέση του Υπουργού Εξωτερικών της Ρωσίας τον Ιούνιο του 1822.

Γίνεται επίσης λόγος για τις σχέσεις του με τη Φιλική Εταιρεία, τις πρώτες του επαφές με τους Φιλικούς, τον Ιανουάριο του 1820, και για την αρνητική απάντησή του στην πρόταση να αναλάβει την ηγεσία της μυστικής οργάνωσης. Περιγράφεται, ακόμη ο ρόλος του στην αφύπνιση του ελβετικού φιλελληνικού κινήματος, κατά τη διάρκεια της Επανάστασης, με την ίδρυση φιλελληνικών κομιτάτων και τη συγκέντρωση χρημάτων για τον αγώνα.

Ιδιαίτερη μνεία, τέλος, γίνεται σε πτυχές του ιδιωτικού του βίου όπως, στην ανεκπλήρωτη αγάπη του Καποδίστρια και της Ρωξάνδρας Στούρτζα, κυρίας επί των τιμών στην αυλή του τσάρου Αλέξανδρου του Α΄, με βασική πηγή την αλληλογραφία τους.

Στην εκπομπή αποκαλύπτουν τις άγνωστες πτυχές της ζωής και του έργου του Ιωάννη Καποδίστρια οι πανεπιστημιακοί Γιώργος Κοντογιώργης, Λένα Διβάνη, Χριστίνα Κουλούρη, Αρετή Φεργάδη-Τούντα, π. Γεώργιος Μεταλληνός, Χαράλαμπος Μπαμπούνης, ο Πρόεδρος της Εταιρίας Μελέτης Έργου Ιωάννη Καποδίστρια Ανδρέας Κούκος, οι ιστορικοί Βασίλης Σπανός, Χαράλαμπος Μηνάογλου και ο Lorenzo Amberg, πρέσβης της Ελβετικής Συνομοσπονδίας στην Ελλάδα.

Σκηνοθεσία: Νίκος Νιέρης

Αρχισυνταξία: Δημήτρης Πετρόπουλος

Ιστορικός σύμβουλος εκπομπής: Νίκος Γιαννόπουλος

Παρουσίαση-διεύθυνση σύνταξης: Χρίστος Βασιλόπουλος

Παραγωγή: 2012-2013
Β΄ ΜΕΡΟΣ - Ο ΚΥΒΕΡΝΗΤΗΣ
Το ντοκιμαντέρ παρουσιάζει την πορεία του Ιωάννη Καποδίστρια ως Κυβερνήτη της Ελλάδας, που από τις ευρωπαϊκές αυλές βρέθηκε σε μια χώρα σε χαοτική κατάσταση, το ρόλο του στη συγκρότηση του νεοελληνικού κράτους με αβέβαιο ακόμη το θέμα των συνόρων, τη σύγκρουση με τις φατρίες και το τραγικό του τέλος.

Ξεκινά από την άφιξή του στην Αίγινα, την πρώτη πρωτεύουσα της Ελλάδας, στις 8 Ιανουαρίου 1828, προκειμένου να αναλάβει από το μηδέν τη διακυβέρνηση του ελληνικού κράτους. Το ντοκιμαντέρ παρακολουθεί τις μεταρρυθμίσεις του Καποδίστρια σε κρίσιμους τομείς όπως, της στελέχωσης του κράτους και της διοίκησης, της οικονομίας, της δικαιοσύνης, της εκπαίδευσης, του Τύπου. Ξεχωριστή ενότητα της εκπομπής αποτελούν οι διπλωματικοί χειρισμοί του Κυβερνήτη στο ζήτημα των συνόρων της χώρας, και οι διαπραγματεύσεις με τις προστάτιδες Δυνάμεις της εποχής (Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία) επιτυγχάνοντας την υπογραφή του Πρωτοκόλλου του Λονδίνου (10/22 Μαρτίου 1829) που όριζε τα σύνορα στη γραμμή Παγασητικού- Αμβρακικού, όριο που δεχόταν πλέον και η Αγγλία.

Ο Καποδίστριας ως κυβερνήτης πούλησε όλα τα υπάρχοντα του για να χρηματοδοτήσει το νεοσύστατο κράτος, αρνήθηκε το μισθό του και υποχρέωσε και όλους τους πολιτικούς να κάνουν το ίδιο. Παράλληλα όμως, δημιούργησε ένα συγκεντρωτικό και προσωποπαγές σύστημα διακυβέρνησης. Ανέστειλε το σύνταγμα, κατήργησε την ελευθεροτυπία και διόρισε σε υψηλές θέσεις τα δύο αδέρφια του. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη συγκεντρωτική διαχείριση της εξουσίας από τον Κυβερνήτη στο πλαίσιο της εκσυγχρονιστικής προσπάθειας και της εξασφάλισης ενός σύγχρονου κράτους με δυτικό προσανατολισμό.

Η σταδιακή στροφή προς αυταρχικές κατευθύνσεις και η σύγκρουση με το πολιτικό κατεστημένο της εποχής, προκάλεσε την αντίδραση των δημογερόντων και των τοπικών εξουσιών οι οποίοι έβλεπαν να θίγονται τα συμφέροντά τους. Παρακολουθούμε την κλιμάκωση της αντίδρασης των αντιπάλων του Καποδίστρια με αποκορύφωμα την πυρπόληση του ελληνικού στόλου στον Πόρο το καλοκαίρι του 1831. Γίνεται προσπάθεια να ερμηνευτούν οι αντιδράσεις των διαφόρων κοινωνικών και πολιτικών ομάδων εναντίον του Καποδίστρια.

Στο τελευταίο μέρος της εκπομπής, καταγράφεται η τελική έκβαση της διαμάχης με τη δολοφονία του Καποδίστρια από τον Κωνσταντίνο και Γεώργιο Μαυρομιχάλη, τον Σεπτέμβριο του 1831 στο Ναύπλιο. Το τραγικό τέλος του Κυβερνήτη βύθισε εκ νέου τη χώρα στο χάος και λίγα χρόνια μετά οδήγησε στην έλευση του Όθωνα, γιου του Βασιλιά Λουδοβίκου Α' της Βαυαρίας, ως "Βασιλέως της Ελλάδος".

Στην εκπομπή αποκαλύπτουν το παρασκήνιο της διακυβέρνησης του Ιωάννη Καποδίστρια οι πανεπιστημιακοί Γιώργος Κοντογιώργης, Λένα Διβάνη, Χριστίνα Κουλούρη, Αρετή Φεργάδη-Τούντα, π. Γεώργιος Μεταλληνός, Χαράλαμπος Μπαμπούνης, ο Πρόεδρος της Εταιρίας Μελέτης έργου Ιωάννη Καποδίστρια Ανδρέας Κούκος, ο προϊστάμενος των ΓΑΚ Αργολίδας Δημήτρης Γεωργόπουλος, οι ιστορικοί Χρήστος Πιτερός, Βασίλης Σπανός, Χαράλαμπος Μηνάογλου, ο πρόεδρος του Πνευματικού Ιδρύματος "Ιωάννης Καποδίστριας" Κωνσταντίνος Χελιώτης, ο ταξίαρχος πολεμικής αεροπορίας ε.α. Δημήτρης Κοκκινάκης και ο απόγονος της οικογένειας Μαυρομιχάλη Γιώργης Μαυρομιχάλης.

Σκηνοθεσία: Νίκος Νιέρης

Αρχισυνταξία: Δημήτρης Πετρόπουλος

Ιστορικός σύμβουλος εκπομπής: Νίκος Γιαννόπουλος

Παρουσίαση-διεύθυνση σύνταξης: Χρίστος Βασιλόπουλος

Παραγωγή: 2012-2013

Δείτε περισσότερα στο http://archive.ert.gr

# data[].attributes.attachment_link.title
Ιωάννης Καποδίστριας-11 Φεβρουαρίου 1776 (245 χρόνια από τη γέννηση)

# data[].attributes.attachment_link.description
Με αφορμή τη συμπλήρωση 245 χρόνων από τη γέννηση (11 Φεβρουαρίου 1776) του Ιωάννη Καποδίστρια, του σπουδαίου διπλωμάτη και του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας, το Αρχείο της ΕΡΤ ψηφιοποίησε και παρουσιάζει την εκπομπή: ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ Ενημερωτική εκπομπή, βασισμένη στο ρεπορτάζ και την έρευνα, με παρουσιαστή τον Χρίστο Βασιλόπουλο, που φωτίζει πρόσωπα και γεγονότα του παρελθόντος.

# data[].attributes.headline
Παρασκευή Α/4

# data[].attributes.subject
Παρασκευή Α/4

# data[].attributes.body
Μουσείο της Λασκαρίνας Μπουμπουλίνας στις Σπέτσες.

# data[].attributes.attachment_link.title
Μουσείο της Λασκαρίνας Μπουμπουλίνας στις Σπέτσες

# data[].attributes.headline
Παρασκευή α/4

# data[].attributes.subject
Παρασκευή α/4

# data[].attributes.body
Το αρχοντικό της Μπουμπουλίνας στις Σπέτσες το 1950.

# data[].attributes.attachment_link.title
Το αρχοντικό της Μπουμπουμπουλίνας στις Σπέτσες το 1950

# data[].attributes.headline
Παρασκευή Α/4

# data[].attributes.subject
Παρασκευή Α/4

# data[].attributes.body
Η σκαλιστη πιστόλα της Λασκαρίνας Μπουμπουλίνας

# data[].attributes.attachment_link.title
Η σκαλιστή πιστόλα της Μπουμπουλίνας

# data[].attributes.headline
Παρασκευή Α/4

# data[].attributes.subject
Παρασκευή Α/4

# data[].attributes.headline
Παρασκευή Α/4

# data[].attributes.subject
Παρασκευή Α/4

# data[].attributes.body
Το τηλεσκόπιο της Μπουμπουλίνας

# data[].attributes.attachment_link.title
ΤΟ ΤΗΛΕΣΚΟΠΙΟ ΤΗΣ ΛΑΣΚΑΡΙΝΑΣ ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑΣ

# data[].attributes.headline
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Α/4

# data[].attributes.subject
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Α/4

# data[].attributes.body
Το πλοίο ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

# data[].attributes.attachment_link.title
το πλοιο ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

# data[].attributes.headline
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Α/4

# data[].attributes.subject
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Α/4

# data[].attributes.body
Το Αγαλμα της Λασκαρίνας Μπουμπουλίνας στις Σπέτσες.

# data[].attributes.headline
Παρασκευή Α/4

# data[].attributes.subject
Παρασκευή Α/4

# data[].attributes.body
Η ΜΕΓΑΛΗ ΙΡΩΙΔΑ ΤΟΥ 1821!
Η Προεπαναστάτρια, η Καπετάνα, η Ναύαρχος, η Αρβανίτισσα Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα (11 Μαϊου 1771 - 22 ΜαϊΟΥ 1825).

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
Boats and boating--Equipment and supplies

# data[].attributes.attachment_link.title
μπουμπουλινα

# data[].attributes.headline
Η περικεφαλαία του Λόρδου Βύρωνα

# data[].attributes.subject
Η περικεφαλαία του Λόρδου Βύρωνα

# data[].attributes.body
Ευάγγελος Τσιμογιάννης Α3

Η περικεφαλαία του Λόρδου Βύρωνα φυλάσσεται σήμερα στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο Αθηνών, μαζί με τα κειμήλια του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη.

# data[].attributes.attachment_link.title
περικεφαλαία βυρωνα

# data[].attributes.headline
Η περικεφαλαία του Λόρδου Βύρωνα 

# data[].attributes.subject
Η περικεφαλαία του Λόρδου Βύρωνα 

# data[].attributes.headline
Προσωπογραφία του Λόρδου Βύρωνα 

# data[].attributes.subject
Προσωπογραφία του Λόρδου Βύρωνα 

# data[].attributes.body
Ευάγγελος Τσιμογιάνης Α3

Ο Λόρδος Βύρωνας απεβίωσε στις 19 Απριλίου του 1824 στο Μεσολόγγι, ύστερα από πυρετό. Το πένθος για τον θάνατό του ήταν γενικό καθώς ο Διονύσιος Σολωμός συνέθεσε μακρά ωδή στη μνήμη του ("Ωδή εις τον θάνατο του Λόρδου Μπάιρον").
Η καρδιά του ενταφιάστηκε στο Μεσολόγγι.
Προς εκδήλωση του πένθους στο Μεσολόγγι ρίχτηκαν 37 κανονιοβολισμοί από την ανατολή του ηλίου, μία κάθε λεπτό, καθώς ήταν τότε μόνο 37 ετών.
Ένας από τους στενούς φίλους του Βύρωνα στο Μεσολόγγι ήταν ο επίσης σπουδαίος φιλέλληνας Αμερικανός ιατρός, από τη Βοστώνη Σαμουήλ Γκρίντλευ Χάου, ο οποίος στην Ελληνική Επανάσταση του 1821, νεαρός τότε μόλις απόφοιτος του Πανεπιστημίου, είχε έλθει στην Ελλάδα και για έξι χρόνια πρόσφερε εθελοντικά τις ιατρικές του υπηρεσίες στους Έλληνες αγωνιστές.

Μετά το θάνατο του Λόρδου Βύρωνα ο Χάου κράτησε ως κειμήλιο της φιλίας το αγγλικό κράνος - περικεφαλαία του Βύρωνα, το οποίο αργότερα, το 1925, το έφερε στην Ελλάδα η μικρότερη κόρη από τα 6 παιδιά του Σαμουήλ Χάου, η Μοντ Χάου και το δώρησε στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο της Αθήνας.

# data[].attributes.attachment_link.title
220px-Προσωπογραφία_του_Λόρδου_Βύρωνα_Απόσπασμα_από_το_ποίημα_“Ο_Γκιαο_-_Friedel_Adam_De_-_1832

# data[].attributes.headline
ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ, Α3

# data[].attributes.subject
ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ, Α3

# data[].attributes.body
ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: Τούτη την πατρίδα την έχομεν όλοι μαζί, και σοφοί κι αμαθείς, και πλούσιοι και φτωχοί, και πολιτικοί και στρατιωτικοί, και οι πλέον μικρότεροι άνθρωποι. Όσοι αγωνιστήκαμεν, αναλόγως ο καθείς, έχομεν να ζήσομεν εδώ. Το λοιπόν δουλέψαμεν όλοι μαζί να τη φυλάμε κι όλοι μαζί, και να μη λέγει ούτε ο δυνατός “εγώ”, ούτε ο αδύνατος. Ξέρετε πότε να λέγει ο καθείς “εγώ”; όταν αγωνιστεί μόνος του και φκιάσει ή χαλάσει, να λέγει “εγώ”. Όταν όμως αγωνίζονται πολλοί και φκιάνουν, τότε να λέμε “εμείς”. Είμαστε στο “εμείς” κι όχι στο “εγώ"!

# data[].attributes.headline
Στρατηγός Μακρυγιάννης, Έργασία του μαθητή Μιλτιάδη Αποστόλου (Α1)

# data[].attributes.subject
Στρατηγός Μακρυγιάννης, Έργασία του μαθητή Μιλτιάδη Αποστόλου (Α1)

# data[].attributes.attachment_link.title
Στρατηγός Μακρυγιάννης

# data[].attributes.headline
Αγγέλα Ραμόνα Θεοδωρίδου

# data[].attributes.subject
Αγγέλα Ραμόνα Θεοδωρίδου

# data[].attributes.body
Μετά το ολοκαύτωμα της Χίου από τους Τούρκους, ο Κωνσταντίνος Κανάρης πήρε εκδίκηση πυρπολώντας αύτανδρη τη ναυαρχίδα του τουρκικού στόλου στις 6 Ιουνίου 1822. Όταν από χρόνια τον ρώτησαν: Δεν φοβήθηκες, Ναύαρχε όταν πλησίαζες με το πυρπολικό σου την τουρκική ναυαρχίδα με τους 2.500 αξιωματικούς και ναύτες να σε πυροβολούν στο σκοτάδι; Και ο Κανάρης απάντησε: Καθώς ξεκίνησα να τους ανατινάξω, έκανα τον σταυρό μου και είπα: Απόψε Κωσταντή θα πεθάνεις για την πατρίδα!

# data[].attributes.attachment_link.title
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΝΑΡΗΣ

# data[].attributes.headline
Δημητρης Τσακμακιδης Α6

# data[].attributes.subject
Δημητρης Τσακμακιδης Α6

# data[].attributes.headline
Νικόλας Βλαδίκας

# data[].attributes.subject
Νικόλας Βλαδίκας

# data[].attributes.body
(Ρήγας Φερραίος)

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Σαν Σήμερα .gr

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ο Ρήγας Βελεστινλής (Φεραίος) υπήρξε πρόδρομος και πρωτεργάτης του Νεοελληνικού Διαφωτισμού. Γεννήθηκε το 1757 στο Βελεστίνο της Μαγνησίας. Το θεωρούμενο ως πραγματικό του επώνυμο Αντώνιος Κυριαζής ή Κυρίτζης δεν επιβεβαιώνεται από τη σύγχρονη έρευνα. Ο ίδιος προτιμούσε να χρησιμοποιεί ως επώνυμο αυτό της γενέτειράς του, ενώ οι Έλληνες διανοούμενοι που ζούσαν στην εξορία τον αποκαλούσαν Φεραίο, επειδή στην αρχαιότητα η πόλη του ονομαζόταν Φεραί.

Ο νεαρός Ρήγας εγκατέλειψε το Βελεστίνο πολύ νωρίς, αφού πρώτα πήρε τη βασική του μόρφωση. Το 1785 πήγε στην Κωνσταντινούπολη, όπου συνέχισε τις σπουδές του κι εντάχθηκε στο περιβάλλον των Φαναριωτών, ενώ το 1788 εγκαταστάθηκε στη Βλαχία ως διοικητικός υπάλληλος.

Στα χρόνια που ακολούθησαν διακρίθηκε ως λόγιος και συγγραφέας. Το 1790 και το 1796 ταξίδεψε στη Βιέννη για να τυπώσει τα βιβλία του, μεταξύ αυτών το "Σχολείο των ντελικάτων εραστών", το "Φυσικής Απάνθισμα", ο "Ηθικός Τρίποδας" και ο "Ανάχαρσις".

Ως κορυφαίο έργο του, πάντως, θεωρείται η "Νέα Πολιτική Διοίκησις των κατοίκων της Ρούμελης, της Μικράς Ασίας, των Μεσογείων Νήσων και της Βλαχομπογδανίας" που περιείχε:

τον Θούριο, γνωστό επαναστατικό άσμα

μία επαναστατική προκήρυξη

τη διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου σύμφωνα με τα πρότυπα των Γάλλων Διαφωτιστών

το Σύνταγμα του Ρήγα

Το πολιτικό όραμα του Ρήγα συνίστατο στη δημιουργία μιας πολυεθνικής βαλκανικής επικράτειας που θα ήταν απαλλαγμένη από τις αγκυλώσεις της οθωμανικής πολιτικής και στην οποία οι Έλληνες θα είχαν κυρίαρχη θέση. Για την πραγματοποίηση αυτού του στόχου προσπάθησε να εξεγείρει όλους τους υπόδουλους στους Οθωμανούς λαούς της Βαλκανικής εναντίον του κοινού τυράννου.

Επεδίωξε, μάλιστα, να συναντήσει τον Μεγάλο Ναπολέοντα για να ζητήσει τη βοήθειά του. Συνελήφθη, όμως, στις 8 Δεκεμβρίου του 1797 από τους Αυστριακούς στην Τεργέστη και παραδόθηκε στους Τούρκους, οι οποίοι τον σκότωσαν δια στραγγαλισμού στις 12 Ιουνίου του 1798 στο Βελιγράδι.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Σαν Σήμερα .gr

# data[].attributes.attachment_link.title
Ρήγας Βελεστινλής (Φεραίος)

# data[].attributes.attachment_link.description
Ο Ρήγας Βελεστινλής (Φεραίος) υπήρξε πρόδρομος και πρωτεργάτης του Νεοελληνικού Διαφωτισμού. Γεννήθηκε το 1757 στο Βελεστίνο της Μαγνησίας. Το θεωρούμενο ως πραγματικό του επώνυμο Αντώνιος Κυριαζής ή Κυρίτζης δεν επιβεβαιώνεται από τη σύγχρονη έρευνα. Ο ίδιος προτιμούσε να χρησιμοποιεί ως επώνυμο αυτό της γενέτειράς του, ενώ οι Έλληνες διανοούμενοι που ζούσαν στην εξορία τον αποκαλούσαν Φεραίο, επειδή στην αρχαιότητα η πόλη του ονομαζόταν Φεραί.

# data[].attributes.headline
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΟΡΦΑΝΟΣ Α5

# data[].attributes.subject
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΟΡΦΑΝΟΣ Α5

# data[].attributes.body
Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης ή Καραΐσκος (Σκουληκαριά Άρτας ή Μαυρομμάτι Καρδίτσας, 1782 - Φάληρο, 23 Απριλίου 1827) ήταν Έλληνας επαναστάτης ο οποίος αρχικά υπήρξε κλέφτης και μετέπειτα σπουδαίος αρματολός και στρατάρχης της Ελληνικής Επανάστασης του 1821.

Γεννήθηκε το 1782 σε μια σπηλιά κοντά στο Μαυρομάτι Καρδίτσας.
Πατέρας του μάλλον ήταν ο Δημήτριος Ίσκος και μητέρα του η Ζωή Ντιμισκή,καλόγρια στο κοντινό μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου.

Μεγάλωσε με τους θετούς γονείς του, μία οικογένεια Σαρακατσάνων, αφού η μητέρα του τον εγκατέλειψε και πέθανε όταν ήταν οκτώ χρονών. Από τη μητέρα του κληρονόμησε τον ανυπότακτο χαρακτήρα του και την παροιμιώδη βωμολογία του. Αποκαλούνταν και γιος της Καλογριάς.

Όταν ήταν ακόμα μικρός αιχμαλωτίστηκε από τους Τούρκους και βρέθηκε στα Ιωάννινα.
Όταν τα σουλτανικά στρατεύματα πολιόρκησαν τον Αλή πασά πολέμησε στο πλευρό του Αλή αλλά και εναντίον του για λίγο χρονικό διάστημα. Στο διάστημα αυτό άρχισαν να εμφανίζονται τα συμπτώματα της φυματίωσης,μιας ασθένειας που τον ταλαιπώρησε σε όλη του τη ζωή.
Το 1819 μυήθηκε στη Φιλική Εταιρία και το 1820 προσπάθησε να υποκινήσει επανάσταση στην περιοχή της Βόνιτσας χωρίς όμως επιτυχία.
Τον Δεκέμβριο του 1821 ανέλαβε καπετάνιος στην περιοχή των Αγράφων.
Τον Ιανουάριο του 1823 επικεφαλής 1.000 ανδρών συγκρούστηκε με τον Ομέρ Βρυώνη στον Άγιο Βλάση Ευρυτανίας. Το 1824 κατηγορήθηκε από το Μαυροκορδάτο ότι ερχόταν σε μυστικές συνεννοήσεις με τους Τούρκους με αντάλλαγμα το αρματολίκι των Αγράφων και κηρύχθηκε ένοχος εσχάτης προδοσίας,στερούμενος τα αξιώματά του.
Μετά από πολλές προσπάθειες και γράμματα που έστειλε στην κυβέρνηση στο Ναύπλιο αποκαταστάθηκε και ανέλαβε την διοίκηση του στρατοπέδου της Άμφισσας.
Πήρε μέρος στον δεύτερο εμφύλιο στο πλευρό των κυβερνητικών.
Το 1825 επιτέθηκε στο Κιουταχή που πολιορκούσε το Μεσολόγγι.
Μετά τη πτώση του Μεσολογγίου διορίζεται αρχιστράτηγος της Στερεάς και εγκαθιστά το στρατόπεδο του στην Ελευσίνα.
Ακολούθησαν οι μάχες στα Δόμβραινα,το Δίστομο αλλά και στην Αράχοβα εναντίον του Κεχαγιάμπεη όπου οι Τούρκοι υπέστησαν πανωλεθρία,χάνοντας 2.000 άνδρες.
Αφού κατάφερε να εξαλείψει τον κίνδυνο του Ομέρ πασά της Εύβοιας, τον Απρίλιο του 1827 κινήθηκε για την απελευθέρωση της Αθήνας από τον Κιουταχή.
Σε βοήθειά του έσπευσαν στρατεύματα από την Πελοπόννησο και αρκετοί φιλέλληνες.
Σε αυτό το σημείο η κυβέρνηση έκανε το ολέθριο λάθος να δεχτεί το σχέδιο επίθεσης του στρατηγού Τζώρτζ για κατά μέτωπο επίθεση κι όχι αυτό του Καραΐσκάκη που επέμενε σε αποκλεισμό των Τούρκων ώστε να αναγκαστούν σε παράδοση.
Η επίθεση τελικά ορίστηκε στις 23 Απριλίου του 1827.
Την προηγούμενη μέρα ο Καραϊσκάκης βρισκόταν στην σκηνή του άρρωστος όταν πληροφορήθηκε ότι διεξάγονταν κάποιες μάχες στην περιοχή του Φαλήρου.
Φοβούμενος για την απρογραμμάτιστη εξέλιξη πήγε στο σημείο με σκοπό να την σταματήσει. Εκεί δέχτηκε μια σφαίρα και μεταφέρθηκε στο πλοίο του Τζώρτζ όπου και ξεψύχησε την άλλη μέρα το 1827.
Πριν πεθάνει υπαγόρευσε την διαθήκη του αφήνοντας τα όπλα του στους συναγωνιστές και την κληρονομιά του,τις δυο κόρες του στη φύλαξη του κράτους και γυρίζοντας στους παριστάμενους οπλαρχηγούς (σύμφωνα με τον Μακρυγιάννη) είπε "εγω πεθαίνω αλλά να είστε μονοιασμένοι να βαστήξετε την πατρίδα".
Τάφηκε με τιμές στην Σαλαμίνα όπου ακόμα και σήμερα στην εκκλησία του Αγίου Δημητρίου (που είναι και η μοναδική σε όλη την Ελλάδα) υπάρχει τοιχογραφία ανάμεσα στους Αγίους ο ηρωικός οπλαρχηγός.

# data[].attributes.headline
ΠΑΥΛΟΣ ΚΙΡΚΙΛΙΑΝΙΔΗΣ

# data[].attributes.subject
ΠΑΥΛΟΣ ΚΙΡΚΙΛΙΑΝΙΔΗΣ

# data[].attributes.body
ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΣ
ΗΡΩΑΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ 1821

# data[].attributes.attachment_link.title
ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΣ

# data[].attributes.headline
Θάνος Κούβελας Α1

# data[].attributes.subject
Θάνος Κούβελας Α1

# data[].attributes.body
Τα επίκαιρα λόγια του ήρωα της Επανάστασης Παπαφλέσσα σε ένα όμορφο βίντεο. Χρόνια πολλά Ελλάδα μας!

# data[].attributes.headline
Αγία Φιλοθέη: το πλουσιοκόριτσο που έγινε η αγία πολιούχος της Αθήνας

# data[].attributes.subject
Αγία Φιλοθέη: το πλουσιοκόριτσο που έγινε η αγία πολιούχος της Αθήνας

# data[].attributes.body
Γεννήθηκε το 1522 στην Αθήνα και καταγόταν από την αρχοντική οικογένεια των Μπενιζέλων.
Το αρχοντικό της οικογένειας, που σώζεται μέχρι σήμερα στην Πλάκα, είναι το πιο παλιό σπίτι της πόλης. Το όνομά της ήταν Παρασκευή Μπενιζέλου, αλλά τη φώναζαν χαϊδευτικά Ρηγούλα ή Ρεβούλα. Οι γονείς της φρόντισαν να λάβει τη καλύτερη δυνατή μόρφωση για τα δεδομένα της εποχής.
Στα 14 της την ανάγκασαν να παντρευτεί με τον, κατά πολύ μεγαλύτερό της, άρχοντα των Αθηνών, Ανδρέα Χειλά.  Λέγεται ότι οι γονείς της την πίεσαν να παντρευτεί παρά τη θέλησή της, για να την γλιτώσουν από τους Τούρκους, που έπαιρναν τις παρθένες σκλάβες στα χαρέμια τους. Ο υποχρεωτικός γάμος της Ρεβούλας δεν κράτησε πολύ, αφού ο Χειλάς σύντομα πέθανε. Έτσι στα 17 της χρόνια η Παρασκευή ήταν όμορφη, πάμπλουτη, καταγόμενη από δύο αρχοντικές και σημαντικές οικογένειες, μορφωμένη και ελεύθερη. Ωστόσο δεν θέλησε να ξαναπαντρευτεί όπως τη συμβούλευαν οι δικοί της, αλλά να αφιερωθεί σε αγαθοεργίες και φιλανθρωπίες.

Η Παρασκευή γίνεται η μοναχή Φιλοθέη
Όταν έφυγαν και οι γονείς της από τη ζωή, η Παρασκευή, μετά από ένα όραμα με τον Άγιο Ανδρέα, έχτισε ένα γυναικείο μοναστήρι με ένα εκκλησάκι στο όνομά του. Ταυτόχρονα η Παρασκευή έγινε μοναχή με το όνομα Φιλοθέη. Το μοναστήρι αυτό του Αγίου Ανδρέα σωζόταν στην Αθήνα, πολύ καιρό μετά τον θάνατο της Αγίας. Σε αυτό βρισκόταν το άγιο λείψανο της Αγίας, στο δεξιό μέρος του Ιερού Βήματος, όπου και το ασπάζονταν με ευλάβεια όλοι οι Χριστιανοί. Το τίμιο λείψανο της Αγίας σκορπούσε ευωδία, γεγονός που αποτελούσε μαρτυρία και απόδειξη της αγιότητας αυτής.
Στο μοναστήρι την ακολούθησαν αρχικά, οι υπηρέτριες που είχε στο πατρικό της και πολύ σύντομα, περίπου 150 κοπέλες. Παράλληλα με τη δράση στο μοναστήρι, η Φιλοθέη έκανε συνεχώς φιλανθρωπίες, ενώ ίδρυσε σχολεία, νοσοκομεία, ξενοδοχεία και ορφανοτροφεία.
Η μοναχή Φιλοθέη άνοιξε ένα πηγάδι σε μια περιοχή κοντά στο κέντρο, που τότε κυκλοφορούσαν κυρίως αγρότες και βοσκοί. Το «ψυχικό» αυτό της καλόγριας, όχι μόνο εξυπηρέτησε τους ανθρώπους που υπέφεραν από την λειψυδρία, αλλά έδωσε και το όνομά του στην περιοχή, όνομα που διατηρείται μέχρι σήμερα. Είναι η περιοχή του Ψυχικού! Η Φιλοθέη είναι υπεύθυνη και για την ονομασία της περιοχής της Καλογρέζας, καθώς εκεί είχε ιδρύσει παράρτημα της Μονής, με την ονομασία «Μονή της καλόγριας». Από την παραφθορά της ονομασίας, προέκυψε η Καλογρέζα.

Η Φιλοθέη συλλαμβάνεται από τους Τούρκους
Εκτός από τις γυναίκες που την είχαν ακολουθήσει στο μοναστήρι, η Φιλοθέη βοηθούσε και κοπέλες που είχαν πουληθεί στους Τούρκους ως σκλάβες. Όταν κάποιοι «αγοραστές» πληροφορήθηκαν ότι η Φιλοθέη φυγάδευε τις σκλάβες, πήγαν στο μοναστήρι, τη συνέλαβαν και την οδήγησαν στον Πασά. Εκείνος απείλησε ότι θα την αποκεφαλίσει αν δεν αλλαξοπιστήσει. Η Φιλοθέη απάντησε ότι είναι έτοιμη να θυσιαστεί στο όνομα του Χριστού. Τελικά σώθηκε μετά από διαμαρτυρίες χριστιανών που κατάφεραν να πείσουν τους Τούρκους να την απελευθερώσουν.

Το μαρτυρικό τέλος της Φιλοθέης
Μετά την απελευθέρωσή της και την επιστροφή της στη Μονή, η Φιλοθέη έγινε ακόμα πιο αγαπητή στον λαό και ιδιαίτερα στις γυναίκες της Αθήνας. Ίδρυσε παράρτημα του μοναστηριού της στα Πατήσια της Αθήνας και στα νησιά Τζιά και Αίγινα και διέθεσε όλη της την περιουσία σε φιλανθρωπίες. Το 1589 ή 1588, την παραμονή του Αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτου, που ήταν ο πολιούχος της Αθήνας, η Φιλοθέη βρισκόταν μαζί με άλλες μοναχές στο μοναστήρι των Πατησίων όπου έκαναν αγρυπνία. Αργά το βράδυ εισέβαλαν στο μοναστήρι εξαγριωμένοι Τούρκοι που τη χτύπησαν, τη βασάνισαν και την εγκατέλειψαν μισοπεθαμένη. Έξω από το ναό, στα δεξιά της εισόδου του, σώζεται η κολόνα, όπου η Φιλοθέη δέθηκε και μαστιγώθηκε. Οι μοναχές που έτρεξαν να την βοηθήσουν, τη μετέφεραν σε μια κρύπτη στην Καλογρέζα, όπου στις 19 Φεβρουαρίου πέθανε λόγω των τραυμάτων της.
Στο μέρος όπου παρέδωσε το πνεύμα της, στην περιοχή της Καλογρέζας, υψώνεται ο Ι. Ν. της Αγίας Φιλοθέης, ενώ το όνομά της φέρει και ολόκληρο το γνωστό προάστιο των Αθηνών, η Φιλοθέη.

Φιλοθέη, η Αγία

Είκοσι ημέρες μετά από την κοίμηση της Αγίας, ο τάφος της ευωδίαζε. Ακόμη, όταν μετά από ένα έτος έγινε η ανακομιδή, το τίμιο λείψανό της βρέθηκε σώο και ακέραιο.
Αργότερα το σώμα της μεταφέρθηκε στη Μητρόπολη Αθηνών, όπου φυλάσσεται σε ασημένια λάρνακα μέχρι σήμερα.
Η μνήμη της τιμάται στις 19 Φεβρουαρίου.

# data[].attributes.headline
Φίλιππος Πανταζής Α1

# data[].attributes.subject
Φίλιππος Πανταζής Α1

# data[].attributes.body
Αντώνης Κατσαντώνης

Είναι ο αντιπροσωπευτικός τύπος του ελεύθερου ανθρώπου, που μέσα του αστράφτει το αιώνιο πάθος για λευτεριά. Υπόδειγμα κλέφτη με μεγάλο ηθικό ανάστημα, φυσιογνωμία κυριαρχική, αναδείχτηκε σε κορυφαίο της κλεφτουριάς ολόκληρης της προεπαναστατικής Ελλάδας. Αγαπήθηκε όσο κανένας άλλος από το λαό γιατί στο πρόσωπο του έβλεπε τον Απροσκύνητο και τον αδούλωτο άνθρωπο που χτυπούσε με εκδίκηση το δυνάστη.
Γεννήθηκε γύρω στα 1775 κάπου στα Άγραφα και ήταν ο πρωτότοκος γιος του αρχιτσέλιγκα Γιάννη Μακρυγιάννη και της Αρετής. Είχε άλλα τρία αδέλφια τον Γιώργο (Χασιώτης, που γεννήθηκε στα Χάσια), τον Κώστα (Λεπενιώτης, που γεννήθηκε στη Λέπενο), και τον Χρήστο ή Κούτσικο (που πέθανε φυλακισμένος από τους Τούρκους στα Μετέωρα) και μια αδελφή την Κατερίνα. Κατά την πιθανότερη εκδοχή, ο Κατσαντώνης ήταν παντρεμένος με την Αγγελική (Αγγέλω), κόρη μεγαλοκτηνοτρόφου, με την οποία απέκτησε ένα γιο τον Αλέξανδρο (Αλεξάκη).

Ο μικρός Αντώνης μεγάλωσε σε μια ατμόσφαιρα παλικαριάς και κάτω από τον αδιάκοπο κίνδυνο των τυράννων. Από τα πρώτα χρόνια φάνηκε πως η ζωή αυτού του παιδιού θα ήταν πολεμική και πολυτάραχη. Όσο μεγάλωνε, τόσο έλεγε « Θα φύγω, θέλω να πάω στα βουνά, θέλω να γίνω κλέφτης ». Και η μάνα του τον συμβούλευε: « κάτσε Αντώνη μ’, κάτσε Αντώνη μ’ ». Από εκεί σύμφωνα με την παράδοση, πήρε το όνομα Κατσαντώνης.

Πριν βγει στο κλαρί ήταν βοσκός στο κοπάδι του πατέρα του και είχε γυρίσει όλα τα βουνά των Αγράφων. Στα 25 του χρόνια όμως, εγκατέλειψε τον ποιμενικό βίο και έγινε κλέφτης, έπειτα από κάποιο περιστατικό που του συνέβη μ' έναν Τούρκο. Είχε συλληφθεί από ένα μπουλούκμπαση με την κατηγορία της ζωοκλοπής και αφέθηκε ελεύθερος αφού κατέβαλε πολλά λύτρα. Μόλις ο Κατσαντώνης απελευθερώθηκε, σκότωσε τον μπουλούκμπαση και υποχρεώθηκε έτσι, φυγοδικώντας, να στραφεί στην κλέφτικη ζωή. Εντάχθηκε στο ασκέρι του νονό του Βασίλη Δίπλα. Κοντά στο Δίπλα, έχοντας μαζί του και τους Κώστα Λεπενιώτη και Γεώργιο Χασιώτη, αύξησε τους ανθρώπους του και απόκτησε δικό του ασκέρι με 80 περίπου παλικάρια.
Το 1808 αρρωσταίνει από ευλογιά και αποτραβιέται σε μια σπηλιά μέχρι να γίνει καλά με τον αδελφό του Γιώργο Χασιώτη και πέντε παλικάρια του. Οι Τούρκοι όμως, ύστερα από εντολές του Αλή πασά, τους βρίσκουν και τους αιχμαλωτίζουν. Τους φέρουν στα Γιάννενα δεμένους. Κάτω από τον ιστορικό πλάτανο, του έσπασαν οι δήμιοί του με σφυριά, τα κόκαλα χεριών και ποδιών, αργά - αργά. Καρτερικά όμως υπομένει όλα τα βασανιστήρια και όπως σε όλη του τη ζωή παρέμεινε αλύγιστος και απροσκύνητος, ούτε και τώρα δε λύγισε μπροστά στα φριχτά μαρτύρια. Όπως υποστηρίζει η παράδοση, ο Κατσαντώνης την ώρα του μαρτυρίου τραγουδούσε τραγούδια της λευτεριάς. Με τον ίδιο τρόπο σκοτώθηκε και ο αδερφός το Γιώργος και τα πέντε παλικάρια του.

Άγαλμα Κατσαντώνη - Ιωάννινα ( Πλατεία Ηρωών ).

# data[].attributes.headline
ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΟΥΜΠΟΥΛΙΔΗΣ ,Α1 

# data[].attributes.subject
ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΟΥΜΠΟΥΛΙΔΗΣ ,Α1 

# data[].attributes.body
(Άγιος  κοσμάς ο Αιτωλός )
Ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός ( 1779-1714 –), γνωστός και ως Πατροκοσμάς, ήταν Έλληνας μοναχός της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Το  όνομά του ήταν Κώνστας, ενώ το επώνυμό του παραμένει άγνωστο. Το 1961 ανακηρύχθηκε άγιος της Ορθόδοξης εκκλησίας  και εορτάζεται στις 24 Αυγούστου. Γεννήθηκε στην Αιτωλία. Μαθήτευσε   πλάι σε ονομαστούς ιεροδιδασκάλους. πήγε σε σχολή  του Αγίου όρους  όπου έκανε σπουδές ανωτέρου επιπέδου στη θεολογία  και τη φιλοσοφία . Εκεί υπήρξε μοναχός για δύο περίπου χρόνια. Έπειτα   με εντολή του Πατριάρχη Σεραφείμ  ξεκίνησε τις περιοδείες του στη Δυτική και Βόρεια Ελλάδα και την Ήπειρο, προκειμένου να αντιμετωπίσει τον  εξισλαμισμό των Χριστιανών. Παρακινούσε με θέρμη τους Ορθοδόξους Χριστιανούς να ιδρύσουν σχολεία που θα διδάσκουν την ορθοδοξία. Το σχολείο αντιμετωπίζεται από τον Κοσμά σαν απαραίτητη προϋπόθεση για την προώθηση της ορθοδοξίας.  Εκτός από τη σημασία της Ελληνικής γλώσσας ο Κοσμάς ο Αιτωλός αναφέρεται συχνά και στη  απελευθέρωση του γένους.  Ένα από τα χαρακτηριστικά του είναι η απόλυτη αφιλοχρηματία. Έλεγε επί λέξει: «Δεν έχω άλλο ράσο από αυτό που φορώ» Στις Διδαχές του παρότρυνε τους γονείς να σπουδάζουν τα παιδιά τους Ελληνικά , τα οποία είναι η «γλώσσα της Εκκλησίας»

# data[].attributes.attachment_link.title
ΓΙΑΝΝΗΣ ΧΙΓΚΑΣ

# data[].attributes.headline
ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ

# data[].attributes.subject
ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ

# data[].attributes.headline
Παπαπέτρου Αλεξάνδρα Α4

# data[].attributes.subject
Παπαπέτρου Αλεξάνδρα Α4

# data[].attributes.body
Λόρδος Βύρων

Άγγλος ποιητής, ηγετική μορφή του ρομαντισμού κι ένας από τους πιο ένθερμους φιλέλληνες, που έδωσε τη ζωή του για την ελευθερία της Ελλάδας.

Λόρδος Βύρων (1788 – 1824)

Άγγλος ποιητής, ηγετική μορφή του ρομαντισμού κι ένας από τους πιο ένθερμους φιλέλληνες, που έδωσε τη ζωή του για την ελευθερία της Ελλάδας.

Ο Λόρδος Βύρων, όπως είναι γνωστός στη χώρα μας ο Τζορτζ Γκόρντον Μπάιρον, 6ος Βαρώνος Μπάιρον (George Gordon Byron, 6th Baron Byron), γεννήθηκε στις 22 Ιανουαρίου 1788 στο Λονδίνο και καταγόταν από αριστοκρατική οικογένεια.

Από μικρός αγαπούσε τη μελέτη, διάβασε πολλά βιβλία, σπούδασε σε ανώτερα αγγλικά κολέγια, έμαθε να μιλά τα ελληνικά και τα λατινικά και ταξίδευε πολύ. Σε ηλικία 21 χρόνων έγινε βουλευτής και πολλές φορές βρέθηκε αντίθετος με τους άλλους λόρδους, διότι έδειχνε ενδιαφέρον για τα ζητήματα της εργατικής τάξης.

Το 1809 ταξίδεψε για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Επισκέφθηκε την Πάτρα, την Πρέβεζα, τη Νικόπολη, την Άρτα, τα Γιάννενα κι έφθασε ως το Τεπελένι, όπου τον φιλοξένησε ο Αλή Πασάς. Ξαναγύρισε στην Πάτρα, πήγε στο Αίγιο, στους Δελφούς, στη Λιβαδειά, στην Αθήνα, όπου έμεινε δυο μήνες και ύστερα στην αρχαία Τροία και την Κωνσταντινούπολη.

Ο Βύρων, με την ποιητική του ευαισθησία, καταμαγεύθηκε από τις ελληνικές φυσικές ομορφιές και τα αρχαία ερείπια. Ενώ ταξίδευε, έγραφε θαυμάσια ποιήματα, που καθρέφτιζαν την καλλιτεχνική του συγκίνηση. Στο μεγάλο του ποιητικό έργο, που έχει τον τίτλο «Το προσκύνημα του Τσάιλντ Χάρολντ», δίνει ωραιότατες περιγραφές της Ηπείρου. Ξεχωριστή θέση έχει ένα ποίημα, όπου περιγράφει μία θύελλα, που τον βρήκε στη Ζίτσα της Ηπείρου.

Στο Σούνιο εμπνεύσθηκε το ποίημα «Νησιά της Ελλάδας», όπου περιγράφει τις εντυπώσεις του και από την αρχαία Τροία. Ο ελληνολάτρης ποιητής αγανάχτησε από τα βάθη της ψυχής του από το ανοσιούργημα του Έλγιν, που έκλεψε από την Ακρόπολη τα μαρμάρινα καλλιτεχνήματα κι έγραψε το ποίημα «Η κατάρα της Αθήνάς». Άλλα ποιήματά του ήταν η «Νύμφη της Αβύδου», τα «Τούρκικα παραμύθια» και ο «Δον Ζουάν», ίσως η κορυφαία ποιητική δημιουργία. Ο Βύρων με τα ποιητικά του αυτά έργα έγινε διάσημος στην Αγγλία, ενώ η παγκόσμια φήμη του όλο και μεγάλωνε.

Ο Βύρων ήταν όμορφος άνδρας με πυκνά πυρόξανθα σγουρά μαλλιά και ωραίο παράστημα, αν και λίγο κουτσός από το δεξί του πόδι. Οι ερωτικές του περιπέτειες άφησαν εποχή στο Λονδίνο και η περιφρόνησή του για τις κοινωνικές συμβάσεις δημιούργησαν μικρά και μεγάλα σκάνδαλα. Από τον σύντομο γάμο του με την Αναμπέλα Μίλμπανκ απέκτησε μία κόρη, την

Άντα Λάβλεϊς, μετέπειτα διάσημη μαθηματικό, που θεωρείται από τους πρωτοπόρους της πληροφορικής. Από τη σχέση του με την Κλερ Κλέμοντ, απέκτησε και μία δεύτερη κόρη, την Κλάρα Αλέγκρα, η οποία πέθανε σε ηλικία πέντε χρονών.

Όταν ξέσπασε η Ελληνική Επανάσταση, ο Βύρων, που με το ποίημά του «Προφητεία του Δάντη» είχε καταδικάσει τα τυραννικά καθεστώτα και είχε εκφράσει τη συμπάθειά του για τους απελευθερωτικούς αγώνες των λαών, έδειξε αμέσως το ενδιαφέρον του. Το 1823 έγινε μέλος του «Φιλελληνικού Κομιτάτου», ενός συλλόγου από άγγλους φιλελευθέρους και φιλέλληνες, που είχαν σκοπό να ενισχύσουν τους έλληνες επαναστάτες. «Αποφάσισα να πάω στην Ελλάδα. Είναι το μοναδικό μέρος, όπου δοκίμασα πραγματική ευχαρίστηση. Αν είμαι ποιητής το χρωστώ στον αέρα της Ελλάδας» έγραφε σε κάποιον φίλο του.

Στις 3 Αυγούστου 1823 έφθασε στο Αργοστόλι. Οι Έλληνες τότε ήταν διχασμένοι κι αυτό πίκραινε τον ευαίσθητο και φλογερό νέο. Περίμενε μήπως πάψουν οι διχόνοιες, αλλά του κάκου. Έχοντας διορισθεί αντιπρόσωπος του «Φιλελληνικού Κομιτάτου», μοίρασε στους επαναστάτες τα εφόδια, που του έστειλαν από το Λονδίνο. Από δικά του χρήματα έστειλε στο Μαυροκορδάτο 4.000 λίρες για τη συντήρηση του στόλου.

Στις 5 Ιανουαρίου 1824 έφθασε στο Μεσολόγγι, όπου οι αγωνιζόμενοι Έλληνες τον υποδέχθηκαν με ενθουσιασμό. Εκεί συνεργάσθηκε με άλλους ξένους εθελοντές και με δικά του έξοδα οργάνωσε το στρατό και φρόντισε για την οχύρωση του Μεσολογγίου. Στις 25 Ιανουαρίου η κυβέρνηση τον αναγνώρισε αρχιστράτηγο. Οι κόποι του, όμως, για την οργάνωση του στρατού και για τη συμφιλίωση των οπλαρχηγών, καθώς και το κακό κλίμα, υπέσκαψαν την υγεία του.

Στις 9 Απριλίου έπεσε στο κρεβάτι με δυνατό πυρετό. Παραμιλούσε διαρκώς, αλλά και τότε ακόμα παρακινούσε τους Έλληνες να συμφιλιωθούν, για να πετύχουν την απελευθέρωσή τους. Τα χαράματα της 19ης Απριλίου 1824, Δευτέρα του Πάσχα, άφησε την τελευταία του πνοή στο Μεσολόγγι, σε ηλικία 36 χρονών. Τα τελευταία του λόγια του ήταν για την Ελλάδα: «Της έδωσα τον καιρό, την υγεία μου, την περιουσία μου, και τώρα της δίνω τη ζωή μου. Τι μπορούσα να κάνω περισσότερο;»

Ο θάνατός του άπλωσε βαρύ πένθος σ’ όλους τους αγωνιζόμενους Έλληνες. Άνδρες και γυναίκες έκλαψαν σαν πραγματικό αδελφό και προστάτη τον Βύρωνα, που έγινε σύμβολο του πατριωτισμού και ανακηρύχθηκε εθνικός ήρωας. Μετά την κηδεία του στο Μεσολόγγι η σορός του μεταφέρθηκε στο Λονδίνο. Τις μέρες εκείνες ο Διονύσιος Σολωμός έγραψε ένα μεγάλο ποίημα («Εις το θάνατο του Λορδ Μπάιρον») χαρισμένο στο μεγάλο αυτό λάτρη της Ελλάδας, που αρχίζει μ’ αυτούς τους στίχους:

Λευθεριά, για λίγο πάψε
Νά χτυπάς με το σπαθί·
Τώρα σίμωσε καί κλάψε
Εις του Μπάιρον το κορμί·

Οι Έλληνες μετά την απελευθέρωση τίμησαν τον Βύρωνα και του έκαμαν άγαλμα, που υψώνεται στο Ζάππειο, στη γωνία που βλέπει προς την Ακρόπολη και παριστάνει τον φιλέλληνα κοντά σε μια γυναίκα –την Ελλάδα– που τον στεφανώνει. Το όνομα του Βύρωνα δόθηκε και στο συνοικισμό προσφύγων, που ιδρύθηκε στην Αθήνα, πάνω από το Παγκράτι και σήμερα αποτελεί τον Δήμο Βύρωνα.

Διαβάστε: Λόρδος Βύρων - Αποφθέγματα

Ημέρα Φιλελληνισμού και Διεθνούς Αλληλεγγύης
Παγκόσμιες Ημέρες

Σάμιουελ Χάου
Βιογραφίες | Ελληνική Επανάσταση

Ιωάννης Γαβριήλ Εϋνάρδος
Βιογραφίες | Ελληνική Επανάσταση

Αντόνιο Αλμέιντα
Βιογραφίες | Ελληνική Επανάσταση

Ιωάννης - Ιάκωβος Μάγερ
Βιογραφίες | Ελληνική Επανάσταση

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ

Δοκιμάστε τις γνώσεις σας στο Κουίζ της Εβδομάδας και διεκδικήστε μία μηνιαία συνδρομή!

Μάθετε περισσότερα
Πηγή: https://www.sansimera.gr/biographies/1293

© SanSimera.gr

# data[].attributes.headline
Φίλιππος Πανταζής Α1

# data[].attributes.subject
Φίλιππος Πανταζής Α1

# data[].attributes.body
Αντώνης Κατσαντώνης

Είναι ο αντιπροσωπευτικός τύπος του ελεύθερου ανθρώπου, που μέσα του αστράφτει το αιώνιο πάθος για λευτεριά. Υπόδειγμα κλέφτη με μεγάλο ηθικό ανάστημα, φυσιογνωμία κυριαρχική, αναδείχτηκε σε κορυφαίο της κλεφτουριάς ολόκληρης της προεπαναστατικής Ελλάδας. Αγαπήθηκε όσο κανένας άλλος από το λαό γιατί στο πρόσωπο του έβλεπε τον Απροσκύνητο και τον αδούλωτο άνθρωπο που χτυπούσε με εκδίκηση το δυνάστη.
Γεννήθηκε γύρω στα 1775 κάπου στα Άγραφα και ήταν ο πρωτότοκος γιος του αρχιτσέλιγκα Γιάννη Μακρυγιάννη και της Αρετής. Είχε άλλα τρία αδέλφια τον Γιώργο (Χασιώτης, που γεννήθηκε στα Χάσια), τον Κώστα (Λεπενιώτης, που γεννήθηκε στη Λέπενο), και τον Χρήστο ή Κούτσικο (που πέθανε φυλακισμένος από τους Τούρκους στα Μετέωρα) και μια αδελφή την Κατερίνα. Κατά την πιθανότερη εκδοχή, ο Κατσαντώνης ήταν παντρεμένος με την Αγγελική (Αγγέλω), κόρη μεγαλοκτηνοτρόφου, με την οποία απέκτησε ένα γιο τον Αλέξανδρο (Αλεξάκη).

Ο μικρός Αντώνης μεγάλωσε σε μια ατμόσφαιρα παλικαριάς και κάτω από τον αδιάκοπο κίνδυνο των τυράννων. Από τα πρώτα χρόνια φάνηκε πως η ζωή αυτού του παιδιού θα ήταν πολεμική και πολυτάραχη. Όσο μεγάλωνε, τόσο έλεγε « Θα φύγω, θέλω να πάω στα βουνά, θέλω να γίνω κλέφτης ». Και η μάνα του τον συμβούλευε: « κάτσε Αντώνη μ’, κάτσε Αντώνη μ’ ». Από εκεί σύμφωνα με την παράδοση, πήρε το όνομα Κατσαντώνης.

Πριν βγει στο κλαρί ήταν βοσκός στο κοπάδι του πατέρα του και είχε γυρίσει όλα τα βουνά των Αγράφων. Στα 25 του χρόνια όμως, εγκατέλειψε τον ποιμενικό βίο και έγινε κλέφτης, έπειτα από κάποιο περιστατικό που του συνέβη μ' έναν Τούρκο. Είχε συλληφθεί από ένα μπουλούκμπαση με την κατηγορία της ζωοκλοπής και αφέθηκε ελεύθερος αφού κατέβαλε πολλά λύτρα. Μόλις ο Κατσαντώνης απελευθερώθηκε, σκότωσε τον μπουλούκμπαση και υποχρεώθηκε έτσι, φυγοδικώντας, να στραφεί στην κλέφτικη ζωή. Εντάχθηκε στο ασκέρι του νονό του Βασίλη Δίπλα. Κοντά στο Δίπλα, έχοντας μαζί του και τους Κώστα Λεπενιώτη και Γεώργιο Χασιώτη, αύξησε τους ανθρώπους του και απόκτησε δικό του ασκέρι με 80 περίπου παλικάρια.
Το 1808 αρρωσταίνει από ευλογιά και αποτραβιέται σε μια σπηλιά μέχρι να γίνει καλά με τον αδελφό του Γιώργο Χασιώτη και πέντε παλικάρια του. Οι Τούρκοι όμως, ύστερα από εντολές του Αλή πασά, τους βρίσκουν και τους αιχμαλωτίζουν. Τους φέρουν στα Γιάννενα δεμένους. Κάτω από τον ιστορικό πλάτανο, του έσπασαν οι δήμιοί του με σφυριά, τα κόκαλα χεριών και ποδιών, αργά - αργά. Καρτερικά όμως υπομένει όλα τα βασανιστήρια και όπως σε όλη του τη ζωή παρέμεινε αλύγιστος και απροσκύνητος, ούτε και τώρα δε λύγισε μπροστά στα φριχτά μαρτύρια. Όπως υποστηρίζει η παράδοση, ο Κατσαντώνης την ώρα του μαρτυρίου τραγουδούσε τραγούδια της λευτεριάς. Με τον ίδιο τρόπο σκοτώθηκε και ο αδερφός το Γιώργος και τα πέντε παλικάρια του.

Άγαλμα Κατσαντώνη - Ιωάννινα ( Πλατεία Ηρωών )

# data[].attributes.headline
Παπαπετρου Αλεξάνδρα Α4

# data[].attributes.subject
Παπαπετρου Αλεξάνδρα Α4

# data[].attributes.headline
Αριάδνη Σφήκα Α6

# data[].attributes.subject
Αριάδνη Σφήκα Α6

# data[].attributes.attachment_link.title
Αριάδνη Σφήκα - Εργασία Κατσαντώνης 25.3.2021

# data[].attributes.headline
Μελιτίνη Μούδιου

# data[].attributes.subject
Μελιτίνη Μούδιου

# data[].attributes.headline
Εβίνα Φωτίου Α2

# data[].attributes.subject
Εβίνα Φωτίου Α2

# data[].attributes.attachment_link.title
ΜΑΝΤΩ ΜΑΥΡΟΓΕΝΟΥΣ

# data[].attributes.headline
Μελιτίνη Μούδιου 

# data[].attributes.subject
Μελιτίνη Μούδιου 

# data[].attributes.body
Η Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα είχε καταγωγή από την 'Υδρα. Γεννήθηκε μέσα στις φυλακές της Κωνσταντινούπολης στις 11 Μαΐου 1771, όταν η μητέρα της Σκεύω επισκέφτηκε τον σύζυγό της, Σταυριανό Πινότση, τον οποίο είχαν φυλακίσει οι Οθωμανοί για τη συμμετοχή του στα Ορλωφικά (1769-1770). Την βάφτισε και της έδωσε το όνομά της εκεί ο φυλακισμένος πολέμαρχος της Μάνης, Παναγιώτης Μούρτζινος.[1] Μετά τον θάνατο του Πινότση στη φυλακή, μητέρα και κόρη επέστρεψαν στην 'Υδρα. Μετακόμισαν στις Σπέτσες 4 χρόνια αργότερα, όταν η μητέρα της παντρεύτηκε τον Δημήτριο Λαζάρου Ορλώφ. Από την ένωση αυτή η Μπουμπουλίνα απέκτησε οκτώ ετεροθαλή αδέρφια.

Παντρεύτηκε δυο φορές, στην ηλικία των 17 με τον Σπετσιώτη Δημήτριο Γιάννουζα και στην ηλικία των 30 ετών με τον Σπετσιώτη πλοιοκτήτη και πλοίαρχο Δημήτριο Μπούμπουλη. Και οι δυο σκοτώθηκαν από Αλγερινούς πειρατές.[2]. Της άφησαν, ωστόσο, μια τεράστια περιουσία, την οποία ξόδεψε εξ ολοκλήρου για να αγοράσει καράβια και εξοπλισμό για την Ελληνική Επανάσταση.

Όταν η Μπουμπουλίνα έγινε χήρα για δεύτερη φορά, είχε έξι παιδιά: τρία από τον πρώτο της γάμο, τον Ιωάννη,τον Γεώργιο και τη Μαρία, και τρία από τον δεύτερο γάμο της: την Σκεύω, την Ελένη και τον Νικόλαο. Επίσης είχε και τεράστια περιουσία την οποία είχε κληρονομήσει από τους συζύγους της, έχοντας υπό την κατοχή της πλοία, γη και χρήματα (τα μετρητά που είχε κληρονομήσει από τον Μπούμπουλη ήταν πάνω από 300.000 τάλαρα[3])[4]. Κατάφερε να αυξήσει την περιουσία της με σωστή διαχείριση και εμπορικές δραστηριότητες.

# data[].attributes.headline
Εβίνα Φωτίου Α2

# data[].attributes.subject
Εβίνα Φωτίου Α2

# data[].attributes.headline
Μαριτίνα Ζ., Α6

# data[].attributes.subject
Μαριτίνα Ζ., Α6

# data[].attributes.body
Ρήγας Βελεστινλής

# data[].attributes.attachment_link.title
Μαριτίνα Ζ., Α6

# data[].attributes.headline
Θεοδώρα Ρωμανίδου Α/3

# data[].attributes.subject
Θεοδώρα Ρωμανίδου Α/3

# data[].attributes.body
Ο Ρήγας Βελεστινλής ή Ρήγας Φεραίος (Βελεστίνο, 1757 - Βελιγράδι, 24 Ιουνίου 1798) (πραγματικό όνομα: Αντώνιος Κυριαζής. Το βαπτιστικό του ήταν Ρήγας και επώνυμο έβαλε το όνομα της γενέτειρας του κατά τη συνήθεια των λογίων της εποχής του), ήταν Έλληνας συγγραφέας, πολιτικός, στοχαστής και επαναστάτης. Θεωρείται εθνομάρτυρας και πρόδρομος της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Ο ίδιος υπέγραφε ως «Ρήγας Βελεστινλής» ή «Ρήγας ο Θεσσαλός» και ουδέποτε «Φεραίος», κάτι που είναι δημιούργημα μεταγενέστερων λογίων.
Έργο του Ρήγα Βελεστινλή είναι ο Θούριος, πατριωτικός ύμνος,  τον οποίο είχε γράψει το 1797 και τραγουδούσε σε συγκεντρώσεις, με σκοπό να ξεσηκώσει τους Έλληνες.

# data[].attributes.headline
ΣΑΛΒΕΡΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Α1

# data[].attributes.subject
ΣΑΛΒΕΡΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Α1

# data[].attributes.body
«Ο αγωνιστής την ελευθερία, ή την κερδίζει μαχόμενος, ή την καθαγιάζει πεθαίνοντας»

Ο Γεωργάκης Ολύμπιος (1772-1821) ήταν αρματολός, Φιλικός, αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης, από τους πιο άξιους συνεργάτες του Αλεξάνδρου Υψηλάντη κατά τον αγώνα στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες. Σκοτώθηκε κατά την πολιορκία της μονής Σέκου από τους Τούρκους, όταν ανατίναξε την πυριτιδαποθήκη, για να μην πέσουν, αυτός και οι σύντροφοί του, στα χέρια των Τούρκων. Ήταν άνθρωπος με πολλές στρατιωτικές, διπλωματικές και πνευματικές ικανότητες, με πολλές γνώσεις τις οποίες αποκόμισε από την φοίτηση δίπλα στους Ιωάννη Πέζαρο και Ιωνά Σπαρμιώτη. Διακρινόταν για το υψηλό του φρόνημα, την πειστικότητα του λόγου του, την εξυπνάδα του καθώς και για το πάθος του για την ελευθερία.

# data[].attributes.attachment_link.title
ΓΕΩΡΓΑΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΟΣ

# data[].attributes.headline
ΕΥΘΥΜΙΑ ΠΑΠΠΗ: Τα λόγια του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε'

# data[].attributes.subject
ΕΥΘΥΜΙΑ ΠΑΠΠΗ: Τα λόγια του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε'

# data[].attributes.headline
Θοδωρής Καραγκούνης Α6

# data[].attributes.subject
Θοδωρής Καραγκούνης Α6

# data[].attributes.body
Αποφθέγματα
1.Ποτέ δεν αποτυχαίνουν αυτοί που πεθαίνουν για έναν μεγάλο σκοπό.
2.Ό,τι δεν με συναρπάζει, με σκοτώνει.
3.Η ζωή είναι πολύ σύντομη για σκάκι.
4.Ο αγγλικός χειμώνας που τελειώνει τον Ιούλη,
για να ξαναρχίσει τον Αύγουστο…

# data[].attributes.headline
Θοδωρής Καραγκούνης Α6

# data[].attributes.subject
Θοδωρής Καραγκούνης Α6

# data[].attributes.body
Τα τελευταία του λόγια του ήταν για την Ελλάδα: «Της έδωσα τον καιρό, την υγεία μου, την περιουσία μου, και τώρα της δίνω τη ζωή μου. Τι μπορούσα να κάνω περισσότερο;»
Στις 19 Απριλίου του 1824, ο λόρδος Βύρων αφήνει την τελευταία του πνοή στο Μεσολόγγι. Ο φιλέλληνας ποιητής βρισκόταν στην Ελλάδα από τον Αύγουστο του 1823, αποφασισμένος να βοηθήσει με όποιον τρόπο μπορούσε. Και με χρήματα από την προσωπική του περιουσία, αλλά και με διπλωματική επιρροή αποστέλλοντας επιστολές σε ηγεμόνες, προσωπικότητες και εκπροσώπους χωρών. Αν και ποιητής, ήθελε να είναι μάχιμος και ορίστηκε επικεφαλής ομάδας Σουλιωτών, τους οποίους θεωρούσε τους πιο ατρόμητους και εντυπωσιακούς πολεμιστές της Ελλάδας. Οι Σουλιώτες, όμως, ήταν ανυπότακτοι και προκαλούσαν εντάσεις στο Μεσολόγγι, επειδή απαιτούσαν περισσότερα προνόμια από οποιονδήποτε άλλο. Ο Βύρων αναγκάστηκε να διώξει τους περισσότερους και να κρατήσει μόνο 60 έμπιστους, ως προσωπική του φρουρά. Κάλεσε στο Μεσολόγγι τον βρετανό πυροτεχνουργό, Γουίλιαμ Πάρεϊ, ο οποίος επιμελήθηκε μέρος της οχύρωσης και έστησε μηχανουργείο. Δυστυχώς, η προσφορά του μεγάλου ποιητή και φιλέλληνα πολιτικού διακόπηκε απότομα. Τον Απρίλιο του 1824 αρρώστησε. Τα χαράματα της 19ης Απριλίου 1824, Δευτέρα του Πάσχα, άφησε την τελευταία του πνοή στο Μεσολόγγι, σε ηλικία 36 χρονών. Τα τελευταία του λόγια του ήταν για την Ελλάδα: «Της έδωσα τον καιρό, την υγεία μου, την περιουσία μου, και τώρα της δίνω τη ζωή μου. Τι μπορούσα να κάνω περισσότερο;»...

# data[].attributes.headline
Θοδωρής Καραγκούνης Α6

# data[].attributes.subject
Θοδωρής Καραγκούνης Α6

# data[].attributes.body
Λόρδος Βύρων-Οι 'Ηρωες του 1821

# data[].attributes.attachment_link.title
Λόρδος Βύρων

# data[].attributes.headline
Θοδωρής Καραγκούνης Α6

# data[].attributes.subject
Θοδωρής Καραγκούνης Α6

# data[].attributes.body
Ονομάσθηκαν προς τιμή του

Ο Δήμος Βύρωνα της Αθήνας

Ο 3306 Βύρων, αστεροειδής που ανακαλύφθηκε το 1979

# data[].attributes.headline
Θοδωρής Καραγκούνης Α6

# data[].attributes.subject
Θοδωρής Καραγκούνης Α6

# data[].attributes.body
Η περιοδεία του στην Ελλάδα
Το 1823 κατευθύνεται, ύστερα από παρότρυνση της Φιλελληνικής Επιτροπής του Λονδίνου, προς την Ελλάδα, σταματώντας στην Κεφαλλονιά, όπου παρέμεινε για έξι μήνες στην οικία του κόμη Δελαδέτσιμα, φίλου του Μαυροκορδάτου. Τελικά, αν και αρχικός προορισμός του ήταν ο Μοριάς, εγκαθίσταται στο Μεσολόγγι, όπου έρχεται σε επαφή με τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο, τον οποίο και υποστηρίζει οικονομικά. Εν τω μεταξύ, έχει σχηματίσει ιδιωτικό στρατό από 40 Σουλιώτες, υπό τους Δράκο, Τζαβέλλα και Φωτομάρα. Διατηρούσε αλληλογραφία με Άγγλους επιχειρηματίες όπως ο Σάμουελ Μπαρφ για την οικονομική ενίσχυση των επαναστατών, και ήταν από τους πρώτους που συνειδητοποίησαν τις καταστροφικές συνέπειες που θα είχε το δάνειο στην περίπτωση που αυτό χρησιμοποιείτο όχι για εθνικούς σκοπούς, αλλά για πολιτικές διαμάχες.

Απεβίωσε στις 19 Απριλίου του 1824 στο Μεσολόγγι, ύστερα από πυρετό. Το πένθος για τον θάνατό του ήταν γενικό καθώς ο Διονύσιος Σολωμός συνέθεσε μακρά ωδή στη μνήμη του («Ωδή εις τον θάνατο του Λόρδου Μπάιρον»). Προς εκδήλωση του πένθους στο Μεσολόγγι ρίχτηκαν 37 κανονιοβολισμοί από την ανατολή του ηλίου, μία κάθε λεπτό, καθώς ήταν τότε μόνο 37 ετών.

Ένας από τους στενούς φίλους του Βύρωνα στο Μεσολόγγι ήταν ο επίσης σπουδαίος φιλέλληνας Αμερικανός ιατρός, από τη Βοστόνη (Boston, Massachusetts), Σαμουήλ Γκρίντλευ Χάου (Samuel Gridley Howe, 1801-1878), ο οποίος στην Ελληνική Επανάσταση του 1821, νεαρός τότε μόλις απόφοιτος του Πανεπιστημίου, είχε έλθει στην Ελλάδα και για έξι χρόνια πρόσφερε εθελοντικά τις ιατρικές του υπηρεσίες στους Έλληνες αγωνιστές.

Μετά τον θάνατο του Λόρδου Βύρωνα ο Χάου κράτησε ως κειμήλιο της φιλίας το αγγλικό κράνος - περικεφαλαία του Βύρωνα, το οποίο αργότερα, το 1925, το έφερε στην Ελλάδα η μικρότερη κόρη από τα 6 παιδιά του Σαμουήλ Χάου, η Μοντ Χάου (Maud Howe, 1855–1948, Αμερικανίδα συγγραφέας τιμημένη με το βραβείο Πούλιτζερ, παντρεμένη με τον Άγγλο διακοσμητή/ζωγράφο John Elliott), και το δώρισε στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο της Αθήνας.

# data[].attributes.headline
Παλαιων Πατρων Γερμα

# data[].attributes.body
Παλαιων Πατρων Γερμανος (Εφραιμ Δημηστος Α1)

# data[].attributes.headline
Αλεξανδρος Ακριβακης, Α1

# data[].attributes.subject
Αλεξανδρος Ακριβακης, Α1

# data[].attributes.headline
Αλεξανδρος Ακριβακης Α1

# data[].attributes.subject
Αλεξανδρος Ακριβακης Α1

# data[].attributes.headline
Αλεξανδρος Ακριβακης,Α1

# data[].attributes.subject
Αλεξανδρος Ακριβακης,Α1

# data[].attributes.headline
Αλεξανδρος Ακριβακης, Α1

# data[].attributes.subject
Αλεξανδρος Ακριβακης, Α1

# data[].attributes.headline
Αλεξανδρος ΑΚΡΙΒΑΚΗΣ, Α1

# data[].attributes.subject
Αλεξανδρος ΑΚΡΙΒΑΚΗΣ, Α1

# data[].attributes.headline
Αλεξανδρος ΑΚΡΙΒΑΚΗΣ, Α1

# data[].attributes.subject
Αλεξανδρος ΑΚΡΙΒΑΚΗΣ, Α1

# data[].attributes.body
«Μόνο ένας Έλληνας να μείνει, πάντα θα πολεμούμε και μην ελπίζεις πως την γην μας θα την κάνεις δική σου, βγάλ’ ντο από τον νου σου.»
Θ.Κολοκοτρώνης

# data[].attributes.headline
Ιωάννης Ζαβλανός

# data[].attributes.subject
Ιωάννης Ζαβλανός

# data[].attributes.headline
Ιωάννης Ζαβλανός

# data[].attributes.subject
Ιωάννης Ζαβλανός

# data[].attributes.headline
Αλέξανδρος Αλεξιάδης Α1

# data[].attributes.subject
Αλέξανδρος Αλεξιάδης Α1

# data[].attributes.attachment_link.title
ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΔΙΑΚΟΣ

# data[].attributes.headline
Ιωάννης Ζαβλανός 

# data[].attributes.subject
Ιωάννης Ζαβλανός 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Μια εξέχουσα μορφή του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα κατά την προεπαναστατική περίοδο είναι αναμφισβήτητα ο εκ Βλαχάβας εθνομάρτυρας παπά - Θύμιος Βλαχάβας ο οποίος στον ένα χέρι κρατούσε τον σταυρό και στο άλλο το καριοφίλι αναλώνοντας την ζωή του στον αγώνα για την αποτίναξη του Οθωμανικού ζυγού.

Αγώνα στον οποίο πρόσφερε τα πάντα , ακόμα και αυτήν την ίδια του τη ζωή περνώντας έτσι στο πάνθεον της ιστορίας ως μια ηρωική μορφή που έσπειρε τον σπόρο της λευτεριάς που άνθησε και κάρπισε αργότερα .

Στο πλαίσιο αυτού του αγώνα ένα από τα πλέον γνωστά κινήματα πριν την Επανάσταση του 1821 είναι αυτό που οργανώθηκε στην περιοχή της Θεσσαλίας από τον Θύμιο - Βλαχάβα, στις αρχές του 19ου αιώνα, εναντίον του Αλή πασά των Ιωαννίνων.

Όσον αφορά τον παπά - Θύμιο Βλαχάβα , η ακριβής χρονολογία γέννησής του είναι άγνωστη . Ωστόσο , σύμφωνα με ιστορικές πηγές , θα πρέπει να τοποθετηθεί γύρω στα 1770. Ο πατέρας του, Αθανάσιος Βλαχάβας, ήταν αρματολός στα Χάσια (περιοχή που περιλάμβανε την έκταση μεταξύ Καλαμπάκας και Γρεβενών.

Κατά τον Κασομούλη πρέπει να πέθανε στο 1780. Ο Ευθύμιος αφού πρώτα χειροτονήθηκε παπάς (απ' όπου και το παπά-θύμιος με το οποίο έμεινε γνωστός) και ύστερα από τον θάνατο του πατέρα του ανέλαβε το αρματολίκι των Χασίων. Από αυτήν την πρώτη περίοδο της ζωής του ως αρματολού έχουμε μια περιγραφή του προξένου και περιηγητή Πουκεβίλ που έγινε δεκτός από τον Βλαχάβα και τους άνδρες του, έφαγε μαζί τους και τους άκουσε να τραγουδούν:

"...Σ' αυτόν τον ερημικό ξενώνα μας περίμενε ο Ευθύμιος Βλαχάβας, αρχηγός ενόπλων στη Θεσσαλία, με σύντροφο τον Ζόγγο, αρχηγό παλικαριών των Αγράφων και του Αχελώου. Οι δυο αυτοί καπεταναίοι με γέμισαν φιλοφρονήσεις, και θέλησαν με κάθε τρόπο να με φιλέψουν αρνί ψημένο όπως το συνήθιζαν οι ομηρικοί ήρωες... Αφού ετεμάχισαν το ψητό, έκαναν τις συνηθισμένες προπόσεις που αρχίζουν πάντοτε για ορισμένους αγίους... Οι καπεταναίοι θέλησαν έπειτα να μου προσφέρουν μια συναυλία με τους στρατιώτες τους, που έπαιρναν μετριόφρονα τον τίτλο του κλέφτη, και το κατόρθωσαν τραγουδώντας μεγαλόφωνα το τραγούδι του Μπουκουβάλα, που το συνόδεψαν με τον ήχο από τις παράτονες λύρες...".

Ο Ευθύμιος Βλαχάβας έζησε λοιπόν στα τέλη του 18ου και τις αρχές του 19ου αιώνα , χρονική περίοδο η οποία προσδιορίζεται από σημαντικά γεγονότα τόσο στο πολιτικό, όσο και στο ιδεολογικό και στρατιωτικό επίπεδο και τα οποία σηματοδοτούν καίρια τα χρόνια που θα ονομασθούν αργότερα προεπαναστατικά. Η αποδιοργάνωση του Οθωμανικού κράτους έχει προχωρήσει σε σημαντικό βαθμό, η ισχυροποίηση του Αλή πασά των Ιωαννίνων επίσης είναι γεγονός σημαντικό ενώ ο Ελληνισμός με τον ένα ή τον άλλο τρόπο βρίσκεται σε άνοδο και στην πορεία της εθνικής χειραφέτησης.

Βρισκόμαστε στα χρόνια του Ρωσοτουρκικού πολέμου (1806-1812) και ο ρωσικός στόλος δρα στην περιοχή του Βορείου Αιγαίου, όπου έχει σημαντικές επιτυχίες εναντίον των Τούρκων με μεγαλύτερη εκείνη της κατάληψης της Τενέδου, γεγονός που αναπτερώνει τις ελπίδες των ραγιάδων. Στη ναυτική μοίρα των Ρώσων έχουν ενσωματωθεί και Έλληνες πολεμιστές, ενώ φυγάδες Σουλιώτες στέλνονται από τους Ρώσους στη Λευκάδα που απειλείται από τον Αλή πασά. Με την έναρξη του πολέμου εξάλλου, ο Αλή πασάς που ανησυχεί για την ασφάλεια της επικράτειάς του είχε αφαιρέσει από τους αρματολούς των Αγράφων και του Κάρλελι (η περιοχή της σημερινής Αιτωλοακαρνανίας περίπου) κάθε εξουσία .

Μέσα σ' αυτές τις ευνοϊκές συνθήκες για την έξαρση του επαναστατικού πνεύματος, αλλά και εξαιτίας της καταδίωξης του Αλή πασά, ξεσπά πρώτα το κίνημα του Νικοτσάρα. Στη συνέχεια ξεσηκώνεται στα Χάσια ο παπά- Θύμιος Βλαχάβας και με άλλους αρματολούς και κλέφτες του Ολύμπου, διώχνουν τους Αλβανούς ντερβεναγάδες του Αλή και επιτίθενται στα ασκέρια του. Στην εξέγερση αυτή συνέδραμε και ο γέρο Ζιάκας. Ωστόσο στη φάση αυτή ο Ρωσοτουρκικός πόλεμος δεν θα αργήσει, με την παρεμβολή και των άλλων ευρωπαϊκών δυνάμεων, να οδηγηθεί σε ανακωχή (συνθήκη του Τιλσίτ, 1807). Το γεγονός αυτό ήταν ιδιαίτερα αρνητικό για τους εξεγερμένους κλέφτες και αρματολούς, αφού η θέση του Αλή πασά ενισχύεται σημαντικά και καταγράφει νίκες εναντίον των εξεγερμένων.

Τα πράγματα όμως δεν ηρεμούν, αφού ο Νικοτσάρας, ο παπα- Θύμιος Βλαχάβας και οι σύντροφοί τους, μετατρέπονται σε πειρατές και δρουν στο Αιγαίο. Ο παπα- Θύμιος με ναυτικές βάσεις στα παλαιά του ορμητήρια, τη Σκιάθο και τη Σκόπελο, επέδραμε και κατέστρεφε τα τουρκικά χωριά της Πιερίας, εξελισσόμενος σε φόβο και τρόμο. Παρόλο πού οι περισσότεροι καπετανέοι εγκατέλειψαν τον ένοπλο αγώνα, εκμεταλλευόμενοι την αμνηστία που τους χορήγησε ο Σουλτάνος, ο παπά - Θύμιος Βλαχάβας συνέχισε αυτόνομα τη δράση του.

Ακολούθησε προσπάθεια προσεταιρισμού από την Υψηλή Πύλη. Ο σουλτάνος ανάγκασε τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε' να στείλει προτροπές στον παπά - θύμιο Βλαχάβα καλώντας τον να επιστρέψει στην Εκκλησία και στο ράσο. Πρόλαβε όμως ο Αλή πασάς, του οποίου διακαής πόθος ήταν η σύλληψη του Βλαχαβιώτη πρωτοκαπετάνιου. Αρχικά πίεσε τους κατοίκους της Σκοπέλου να τον παραδώσουν. Εκείνοι όμως, στηριζόμενοι στο ισχυρό τους ναυτικό, αρνήθηκαν. (Η Σκόπελος διέθετε τότε περισσότερα από 30 πλοία, που ήταν εξοπλισμένα με 140 πυροβόλα).

Ο Αλή κατέφυγε στη συνέχεια στο δόλο. Φρόντισε να φθάσει στον παπά - Θύμιο Βλαχάβα πλαστογραφημένη επιστολή, εκ μέρους υποτίθεται των συναγωνιστών του Λαζαίων, οι οποίοι τον καλούσαν σε "αντάμωμα", κοντά στην Κατερίνη. Ανυποψίαστος και δίχως μέτρα προφύλαξης, ο παπά - Θύμιος Βλαχάβας έσπευσε να τους συναντήσει. Το τέχνασμα πέτυχε και αντί για τους Λαζαίους τον ανέμεναν οι στρατιώτες του Αλή πασά. Η μαρτυρική πορεία του παπά - Θύμιου Βλαχάβα προς τον θάνατο, ήταν πλέον προδιαγραμμένη . Βασανίστηκε επί ημέρες στις φυλακές των Ιωαννίνων, ενώ για την εκτέλεση του οι μαρτυρίες δεν συμφωνούν. Άλλοι την τοποθετούν το 1808, ενώ κάποιοι στις αρχές του 1809. Για το μαρτυρικό του θάνατο σώζονται δύο συγκλονιστικές αναφορές. Η μία ανήκει σε αυτόπτη μάρτυρα, τον Γάλλο πρόξενο Πουκεβίλ: "Τον έδεσαν σε κάποιο πάσσαλο, στην αυλή του Αλή πασά. Τον αντίκρισα. Ναι, ήταν ο Θύμιος Βλαχάβας που άλλοτε συνάντησα στην Πίνδο με τα παλικάρια του... Άφθονος ο ιδρώτας έτρεχε από το πυκνά του γένια. Ήξερε ποια τύχη τον περίμενε. Και εκείνος, ατάραχος, με κοίταξε με τα γεμάτα γαλήνη μάτια του. Σαν να με θεωρούσε μάρτυρα του θριάμβου του πάνω στον δήμιό του".

Η σκυτάλη για το μαρτυρικό του τέλος δίνεται στη γραφή του Κούμα: "..Έπαθε το σκληρότερο όλων των θανάτων. Του έκοψαν μεληδόν (κομμάτι-κομμάτι) το σώμα, ώσπου τον ενέκρωσαν". Τελικά, το διαμελισμένο σώμα του σκορπίστηκε στον όχλο που παραληρούσε στα δρομάκια των Ιωαννίνων. Έτσι τελείωσε ο τρικυμιώδης μα και ένδοξος βίος του Βλαχαβιώτη οπλαρχηγού για να γίνει θρύλος από τον λαό ο οποίος τον εξύμνησε και τον ηρωοποίησε μέσα από την δημοτική μουσική παράδοση .

Λέει ένα από τα δημοτικά τραγούδια για τον ηρωικό παπά- Θύμιο Βλαχάβα :

"Αηδόνια μου περήφανα, πεύκα καμαρωμένα,
φέτο να μη λαλήσετε, φέτος να μαραθείτε,
τον παπα- Θύμιο πιάσανε, τον καπετάν Βλαχάβα·
στη μέση του ο Μουχτάρ Πασάς, πίσω οι τσαχανταραίοι
κι από κοντά οι μπέηδες κι οι τουρκοπουλημένοι.
Κι Αλής πασάς σαν το 'μαθε, δεν πίστευε το θάμα.
Ατός του τον προβόδισε, ατός του του μιλάει:
- Παπά! Βρε κερατόπαπα που χάλασες τον τόπο.
Δεν σ' άρεθ' ο Αλής πασάς, δεν σ' άρεθ' ο Σουλτάνος
και μπαϊράκι σήκωσες να γίνεις βασιλέας;
- Μη βλαστημάς Αλή πασά, μη βλαστημάς βεζίρη!
Σόφταιξα, σε πολέμησα και σόπεσα στα χέρια!
-Γίνεσαι Τούρκος, βρε παπά, κι ούλα στα συμπαθάω.
-Ρωμιός εγώ γεννήθηκα, Ρωμιός θε να πεθάνω..." .
ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ NEWS AGENCY

# data[].attributes.attachment_link.title
Ευθύμιος Βλαχάβας: Ο επαναστάτης ιερέας που μαρτύρησε στα χέρια των Τούρκων

# data[].attributes.attachment_link.description
Μια εξέχουσα μορφή του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα κατά την προεπαναστατική περίοδο είναι αναμφισβήτητα ο εκ Βλαχάβας εθνομάρτυρας παπά - Θύμιος Βλαχάβας ο οποίος στον ένα χέρι κρατούσε τον σταυρό και στο άλλο το καριοφίλι αναλώνοντας την ζωή του στον αγώνα για την αποτίναξη του Οθωμανικού ζυγού.

# data[].attributes.headline
Αντώνης Καραλάζος - Α5

# data[].attributes.subject
Αντώνης Καραλάζος - Α5

# data[].attributes.body
Κίτσος Τζαβέλας

# data[].attributes.headline
ΣΑΛΒΕΡΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ  ΓΕΩΡΓΑΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΟΣ 

# data[].attributes.subject
ΣΑΛΒΕΡΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ  ΓΕΩΡΓΑΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΟΣ 

# data[].attributes.body
Ο Γεωργάκης Ολύμπιος (1772-1821) ήταν αρματολός, Φιλικός, αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης, από τους πιο άξιους συνεργάτες του Αλεξάνδρου Υψηλάντη κατά τον αγώνα στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες. Σκοτώθηκε κατά την πολιορκία της μονής Σέκου από τους Τούρκους, όταν ανατίναξε την πυριτιδαποθήκη, για να μην πέσουν, αυτός και οι σύντροφοί του, στα χέρια των Τούρκων. Ήταν άνθρωπος με πολλές στρατιωτικές, διπλωματικές και πνευματικές ικανότητες, με πολλές γνώσεις τις οποίες αποκόμισε από την φοίτηση δίπλα στους Ιωάννη Πέζαρο και Ιωνά Σπαρμιώτη. Διακρινόταν για το υψηλό του φρόνημα, την πειστικότητα του λόγου του, την εξυπνάδα του καθώς και για το πάθος του για την ελευθερία.

# data[].attributes.attachment_link.title
ΓΕΩΡΓΑΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΟΣ

# data[].attributes.headline
ΣΑΛΒΕΡΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΓΕΩΡΓΑΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΟΣ  

# data[].attributes.subject
ΣΑΛΒΕΡΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΓΕΩΡΓΑΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΟΣ  

# data[].attributes.body
Ο Γεωργάκης Ολύμπιος (1772-1821) ήταν αρματολός, Φιλικός, αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης, από τους πιο άξιους συνεργάτες του Αλεξάνδρου Υψηλάντη κατά τον αγώνα στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες. Σκοτώθηκε κατά την πολιορκία της μονής Σέκου από τους Τούρκους, όταν ανατίναξε την πυριτιδαποθήκη, για να μην πέσουν, αυτός και οι σύντροφοί του, στα χέρια των Τούρκων. Ήταν άνθρωπος με πολλές στρατιωτικές, διπλωματικές και πνευματικές ικανότητες, με πολλές γνώσεις τις οποίες αποκόμισε από την φοίτηση δίπλα στους Ιωάννη Πέζαρο και Ιωνά Σπαρμιώτη. Διακρινόταν για το υψηλό του φρόνημα, την πειστικότητα του λόγου του, την εξυπνάδα του καθώς και για το πάθος του για την ελευθερία.

# data[].attributes.headline
´Εκτωρας Α3Τ

# data[].attributes.body
´Εκτωρας Α3

Το σπίτι του Διονύσιου Σολωμού στην Κέρκυρα

https://museumfinder.gr/wp-content/uploads/isograf1_BK_f.jpg

# data[].attributes.headline
´Εκτωρας Α3Ο Εθν

# data[].attributes.body
´Εκτωρας Α3
Ο Εθνικός Ύμνος στη νοηματική γλώσσα

https://m.youtube.com/watch?v=1NzGokn7Ar0

# data[].attributes.body
Λευτέρης

# data[].attributes.body
Λευτέρης

Παλαιών Πατρών Γερμανός

Μητροπολίτης της Ορθόδοξης Χριστιανικής Εκκλησίας, μέλος της Φιλικής Εταιρείας και αγωνιστής του ’21. Είναι το πρόσωπο που συμβολίζει κατά παράδοση την επίσημη έναρξη της Επανάστασης του 1821.

# data[].attributes.headline
ΚΟΤΣΙΦΥΤΗ ΣΥΛΙΑ Α/4

# data[].attributes.subject
ΚΟΤΣΙΦΥΤΗ ΣΥΛΙΑ Α/4

# data[].attributes.attachment_link.title
ΔΙΑΚΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ

# data[].attributes.headline
ΚΟΤΣΙΦΥΤΗ ΣΥΛΙΑ Α/4

# data[].attributes.subject
ΚΟΤΣΙΦΥΤΗ ΣΥΛΙΑ Α/4

# data[].attributes.headline
Αστέρης Π. Α2

# data[].attributes.subject
Αστέρης Π. Α2

# data[].attributes.body
Κων/νος Κανάρης - Πυρπόληση Τουρκικής Ναυαρχίδας μέσα από τα μάτια του Αστέρη.

# data[].attributes.attachment_link.title
Προδρόμου Αστέρης (Κανάρης)

# data[].attributes.headline
Αστέρης Π. Α2

# data[].attributes.subject
Αστέρης Π. Α2

# data[].attributes.body
Πυρπόληση Τουρκικής Ναυαρχίδας

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
Boats and boating--Equipment and supplies

# data[].attributes.attachment_link.title
Πυρπόληση Τουρικής Ναυαρχίδας- Κανάρης

# data[].attributes.headline
Αστέρης Π. Α2

# data[].attributes.subject
Αστέρης Π. Α2

# data[].attributes.body
Κων/νος Κανάρης 1793-1877

# data[].attributes.attachment_link.title
Κωνσταντίνος Κανάρης 1793-1877

# data[].attributes.headline
ΚΟΤΣΙΦΥΤΗ ΣΥΛΙΑ Α/4

# data[].attributes.subject
ΚΟΤΣΙΦΥΤΗ ΣΥΛΙΑ Α/4

# data[].attributes.body
Ο Διάκος πολεμούσε με γενναιότητα μπροστά απ’ τους υπόλοιπους. Ο φίλος και συμπολεμιστής του Βασίλης Μπούσγος, ένας σπουδαίος αγωνιστής του ’21 τον εκλιπαρούσε να φύγουν, καθώς θα ήταν περισσότερο χρήσιμος στο μέλλον. Ο ιπποκόμος του Μπισμπιρίγος, έφερε τη φοράδα του ‘’Αστέρω’’ για να ξεφύγει γρήγορα. Ο Διάκος ήταν ανένδοτος : ‘’Ο Διάκος δεν φεύγει, δεν εγκαταλείπει τους συντρόφους του’’. Είχαν μείνει πλέον μόνο 48 άνδρες  γύρω απ’ τον Διάκο. Τα ντουφέκια και οι πιστόλες είχαν αχρηστευθεί από τη συχνή χρήση. Οι Έλληνες τράβηξαν από τα θηκάρια τα σπαθιά, αποφασισμένοι να αγωνιστούν μέχρι τέλους . Κάποια στιγμή σκοτώθηκε ο αδελφός του Διάκου Μήτρος. Ο Διάκος αναγκάστηκε να χρησιμοποιήσει τη σορό του αδελφού του ως πρόχωμα και κατόρθωσε να καταφύγει στα Μανδροστάματα της μονής της Δαμάστας . Εκεί υπήρχαν βράχοι, κατάλληλοι για ταμπούρια.

Είχαν απομείνει όμως μόνο 10 άνδρες έναντι μερικών χιλιάδων. Ο αγώνας ήταν κάτι παραπάνω από άνισος. Ο Διάκος αγωνιζόταν λυσσαλέα. Όμως μια βολίδα κάποια στιγμή τον τραυμάτισε στον δεξί ώμο. Δεν μπορούσε έτσι να χρησιμοποιήσει την πιστόλα του και το σπαθί που κρατούσε στο αριστερό χέρι είχε σπάσει. Αιμόφυρτος έπεσε στα χέρια των Τσάμηδων του Τελεχά Φέζου. Ακόμα και τραυματισμένος ενέπνεε φόβο. Γι' αυτό τον έδεσαν χειροπόδαρα και τον ανέβασαν σ' ένα μουλάρι για να τον οδηγήσουν στους πασάδες.
Ο Αθανάσιος Διάκος με την ωραιότητα του σώματος και της ψυχής του και με τον μαρτυρικό του θάνατο ενέπνευσε πολλούς συγγραφείς και καλλιτέχνες. Ίσως θα μπορούσε να έχει γλιτώσει αν έφευγε από το πεδίο της μάχης. Εκ του αποτελέσματος, δικαιώνεται και ο Απόστολος Ε. Βακαλόπουλος που γράφει ότι ήταν "σφάλμα στρατηγικό του Διάκου ότι απέρριψε τη γνώμη του Δυοβουνιώτη ο οποίος πρότεινε να τοποθετηθούν συσσωματωμένοι οι Έλληνες σε δύο οχυρώματα κοντά στον Γοργοπόταμο και δέχτηκε το σχέδιο του Πανουργιά που ανέπτυσσε το μέτωπο καταμερίζοντας τις μικρές και απειροπόλεμες ελληνικές δυνάμεις απέναντι του όγκου των έμπειρων Τούρκων και Αλβανών.

Ο θάνατός του σκόρπισε θλίψη και παγωμάρα στους Έλληνες της Ανατολικής Στερεάς. Από καθαρά στρατηγικής άποψης όμως ο θάνατός του άφησε ένα τεράστιο κενό στην ηγεσία των επαναστατημένων Ελλήνων από την αρχή του Αγώνα…

# data[].attributes.attachment_link.title
ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΔΙΑΚΟΣ

# data[].attributes.headline
Θοδωρής Παπαδόπουλος

# data[].attributes.subject
Θοδωρής Παπαδόπουλος

# data[].attributes.body
Επίσκοπος Σαλώνων, ηγετική μορφή της Επανάστασης του 1821 στην Ανατολική Στερεά Ελλάδα και ο πρώτος ιεράρχης που «έπεσε» κατά τη διάρκεια του Αγώνα.

Ο Ησαΐας γεννήθηκε το 1778 στη Δεσφίνα Παρνασσίδας. Έφερε το κοσμικό όνομα Ηλίας και σε ηλικία είκοσι ετών έγινε δόκιμος μοναχός στη Μονή Τιμίου Προδρόμου της περιοχής. Αργότερα χειροτονήθηκε διάκονος στη Μονή Οσίου Λουκά και ονομάστηκε Ησαΐας. Το 1814 μετέβη στην Κωνσταντινούπολη κατόπιν προσκλήσεως του Πατριάρχη Κύριλλου ΣΤ’ και κατά την εκεί παραμονή του μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία. Το 1818 χειροτονήθηκε επίσκοπος Σαλώνων (σημερινής Άμφισσας) από το Πατριάρχη Γρηγόριο Ε’, με το οποίο διατηρούσε αλληλογραφία σε συνθηματική γλώσσα.
Ως ιεράρχης στα Σάλωνα εργάστηκε εντατικά και συστηματικά για την προετοιμασία τού Αγώνα. Τον Ιανουάριο του 1821 ξαναπήγε στην Κωνσταντινούπολη για να συζητήσει με τον πατριάρχη και με άλλους Έλληνες σχετικά με τον Αγώνα και επανήλθε στην έδρα του στα μέσα Μαρτίου.

Αμέσως κάλεσε στη Μονή του Οσίου Λουκά τον παλιό του γνώριμο Αθανάσιο Διάκο, οπλαρχηγούς και τους προκρίτους της Λειβαδιάς Ιωάννη Λογοθέτη, Ιωάννη Φίλωνα και Λάμπρο Νάκο και για να τους ανακοινώσει την επικείμενη έναρξη της Επανάστασης. Στη συνέχεια πήγε στα Σάλωνα και ενημέρωσε τους οπλαρχηγούς που βρίσκονταν εκεί.

Στις 27 Μαρτίου με τον επίσκοπο Ταλαντίου Νεόφυτο χοροστάτησαν σε δοξολογία στη Μονή του Οσίου Λουκά και κήρυξαν την Επανάσταση. Λίγες ημέρες αργότερα, την 1η Απριλίου, ορίστηκε μέλος επαναστατικής διοικητικής επιτροπής της Στερεός Ελλάδας που συγκροτήθηκε στη Λιβαδειά και εντάχθηκε στο σώμα του Πανουργιά ως απλός στρατιώτης.

Κατά την κάθοδο του Ομέρ Βρυώνη στην Ανατολική Στερεά, σε σύσκεψη στη Χαλκωμάτα (20 Απριλίου 1821) ανάμεσα στους Αθανάσιο Διάκο, Πανουργιά και Δυοβουνιώτη, αποφασίστηκε να πολεμήσει ο Πανουργιάς στα χωριά Χαλκωμάτα και Μουσταφάμπεη, ο Διάκος στην Αλαμάνα και ο Δυοβουνιώτης στον Γοργοπόταμο. Η σφοδρή επίθεση των Τούρκων εναντίον της Χαλκωμάτας στις 23 Απριλίου 1821 διέλυσε το σώμα του Πανουργιά και στη σκληρή εκείνη μάχη ο Ησαΐας έπεσε νεκρός, όπως και ο αδελφός του παπα-Γιάννης.
Ο Αριστοτέλης Βαλαωρίτης στο ποίημά του «Αθανάσης Διάκος» αναφέρεται στον Ησαΐα και τον αδελφό του («Άσμα Τρίτον: Εικοστή τρίτη Απριλίου») με τους παρακάτω στίχους:

Στ’ αγέρι κρεμασμένα,
ωσάν καντήλια τ’ ουρανού, αποβραδίς δυο φώτα
εφάνηκαν στη σκοτεινιά… Κανείς δεν τα ’χε ανάψει…
Κι ένας που επέρασε απεκεί, καλόγερος, διαβάτης,
κι είδε το θάμα κι έδραμε, στη λάμψη δυο κεφάλια
ηύρε που πλάγιαζαν γλυκά… το ’να του Παπαγιάννη
και τ’ άλλο του Δεσπότη του. Γονατιστός εμπρός τους
έμειν’ ο γέρος κι έκλαψε… Τους έριξε τρισάγιο,
τα φίλησε στο μέτωπο και με το δοκανίκι
έσκαψε λάκκο κι έθαψε τ’ αχώριστα τ’ αδέρφια.
Βλογάει το χώμα τρεις φορές… Έκαμε το σταυρό του
και χάνεται στην ερημιά… Εσβήστηκαν τα φώτα.

# data[].attributes.headline
Πληροφορίες για Βλαχάβα - Σύρρης Πέτρος

# data[].attributes.subject
Πληροφορίες για Βλαχάβα - Σύρρης Πέτρος

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Το Γεφύρι της Επικοινωνίας μας - Σύλλογος των εν Θεσσαλονίκη Γρεβενιωτών

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ένα από τα πιο γνωστά στασιαστικά κινήματα λίγο πριν ξεσπάσει η Επανάσταση του 1821 είναι αυτό που οργανώθηκε στην περιοχή της Θεσσαλίας από τον Θύμιο Βλαχάβα, στις αρχές του 19ου αιώνα, εναντίον του Αλή πασά των Ιωαννίνων.

Ο Ευθύμιος Βλαχάβας (Μπλαχάβας) γεννήθηκε στο χωριό Σμόλιανη (Ισμόλια) Τρικάλων. H ακριβής χρονολογία της γέννησής του είναι άγνωστη, ωστόσο πρέπει να την τοποθετήσουμε γύρω στα 1770. Ο πατέρας του, γερο-Αθανάσιος Βλαχάβας, ήταν αρματολός στα Χάσια. Η περιοχή περιλάμβανε όλη την έκταση μεταξύ Καλαμπάκας και Γρεβενών. Ήταν σύγχρονος των αρματολών Ζίδρου και Λάζου και σύμφωνα με τον Νικόλαο Κασομούλη πρέπει να πέθανε στο 1780. Ο Θύμιος αφού πρώτα χειροτονήθηκε παπάς (απ' όπου και το Παπαθύμιος με το οποίο έμεινε γνωστός) ύστερα από τον θάνατο του πατέρα του ανέλαβε ο ίδιος το αρματολίκι των Χασίων. Από αυτήν την πρώτη περίοδο της ζωής του ως αρματολού έχουμε μια περιγραφή του προξένου και περιηγητή Πουκεβίλ που έγινε δεκτός από τον Βλαχάβα και τους άνδρες του, έφαγε μαζί τους και τους άκουσε να τραγουδούν: "Σ' αυτόν τον ερημικό ξενώνα μας περίμενε ο Ευθύμιος Βλαχάβας, αρχηγός ενόπλων στη Θεσσαλία, με σύντροφο τον Ζόγγο, αρχηγό παλικαριών των Αγράφων και του Αχελώου. Οι δυο αυτοί καπεταναίοι με γέμισαν φιλοφρονήσεις, και θέλησαν με κάθε τρόπο να με φιλέψουν αρνί ψημένο όπως το συνήθιζαν οι ομηρικοί ήρωες... Αφού ετεμάχισαν το ψητό, έκαναν τις συνηθισμένες προπόσεις που αρχίζουν πάντοτε για ορισμένους αγίους... Οι καπεταναίοι θέλησαν έπειτα να μου προσφέρουν μια συναυλία με τους στρατιώτες τους, που έπαιρναν μετριόφρονα τον τίτλο του κλέφτη, και το κατόρθωσαν τραγουδώντας μεγαλόφωνα το τραγούδι του Μπουκουβάλα, που το συνόδεψαν με τον ήχο από τις παράτονες λύρες...".

Προσωπογραφία του Pouqueville, σχέδιο του D. Ingres

Ο Θύμιος Βλαχάβας έζησε λοιπόν στα τέλη του 18ου και τις αρχές του 19ου, χρονική περίοδο η οποία προσδιορίζεται από σημαντικά γεγονότα τόσο στο πολιτικό, όσο και στο ιδεολογικό και στρατιωτικό επίπεδο και τα οποία σηματοδοτούν καίρια τα χρόνια που θα ονομασθούν αργότερα προεπαναστατικά. Η αποδιοργάνωση του Οθωμανικού κράτους έχει προχωρήσει σε σημαντικό βαθμό, η ισχυροποίηση του Αλή πασά των Ιωαννίνων επίσης είναι γεγονός σημαντικό ενώ ο Ελληνισμός με τον ένα ή τον άλλο τρόπο βρίσκεται σε άνοδο και στην πορεία της εθνικής χειραφέτησης.

Βρισκόμαστε στα χρόνια του Ρωσοτουρκικού πολέμου (1806-1812) και ο ρωσικός στόλος δρα στην περιοχή του Βορείου Αιγαίου, όπου έχει σημαντικές επιτυχίες εναντίον των Τούρκων με μεγαλύτερη εκείνη της κατάληψης της Τενέδου, γεγονός που αναπτερώνει τις ελπίδες των ραγιάδων. Στη ναυτική μοίρα των Ρώσων έχουν ενσωματωθεί και Έλληνες πολεμιστές, ενώ φυγάδες Σουλιώτες στέλνονται από τους Ρώσους στη Λευκάδα που απειλείται από τον Αλή πασά. Με την έναρξη του πολέμου εξάλλου, ο Αλή πασάς που ανησυχεί για την ασφάλεια της επικράτειάς του είχε αφαιρέσει από τους αρματολούς των Αγράφων και του Κάρλελι (η περιοχή της σημερινής Αιτωλοακαρνανίας περίπου) κάθε εξουσία.

Παλιά λιθογραφία του χωριού Καστράκι στους πρόποδες των Μετεώρων

Μέσα σ' αυτές τις ευνοϊκές συνθήκες για την έξαρση του επαναστατικού πνεύματος, αλλά και εξαιτίας της καταδίωξης του Αλή πασά, ξεσπά πρώτα το κίνημα του Νικοτσάρα. Στη συνέχεια ξεσηκώνεται στα Χάσια ο παπα Θύμιος Βλαχάβας και με άλλους αρματολούς και κλέφτες του Ολύμπου, διώχνουν τους Αλβανούς ντερβεναγάδες του Αλή και επιτίθενται στα ασκέρια του. Στην εξέγερση αυτή συνέδραμε και ο γερο Ζιάκας. Ωστόσο στη φάση αυτή ο Ρωσοτουρκικός πόλεμος δεν θα αργήσει, με την παρεμβολή και των άλλων ευρωπαϊκών δυνάμεων, να οδηγηθεί σε ανακωχή (συνθήκη του Τιλσίτ, 1807). Το γεγονός αυτό ήταν ιδιαίτερα αρνητικό για τους εξεγερμένους κλέφτες και αρματολούς, αφού η θέση του Αλή πασά ενισχύεται σημαντικά και καταγράφει νίκες εναντίον των εξεγερμένων.

Τα πράγματα όμως δεν ηρεμούν, αφού ο Νικοτσάρας, ο παπα Θύμιος Βλαχάβας και οι σύντροφοί τους, μετατρέπονται σε πειρατές και δρουν στο Αιγαίο. Ο παπα Θύμιος με ναυτικές βάσεις στα παλαιά του ορμητήρια, τη Σκιάθο και τη Σκόπελο, επέδραμε και κατέστρεφε τα τουρκικά χωριά της Πιερίας, εξελισσόμενος σε φόβο και τρόμο Μουσουλμάνων. Ακόμη και ελληνικές πηγές, όπως ο Σάθας, χαρακτήρισαν τις σφαγές που έγιναν "απανθρωπότατες". Παρόλο πού οι περισσότεροι καπετάνιοι εγκατέλειψαν τον ένοπλο αγώνα, εκμεταλλευόμενοι την αμνηστία που τους χορήγησε ο Σουλτάνος, ο Θύμιος Βλαχάβας συνέχισε αυτόνομα τη δράση του.

Ακολούθησε προσπάθεια προσεταιρισμού από την Υψηλή Πύλη. Ο σουλτάνος ανάγκασε τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε' να στείλει προτροπές στον Θύμιο Βλαχάβα καλώντας τον να επιστρέψει στην Εκκλησία και το ράσο. Πρόλαβε όμως ο Αλή πασάς, του οποίου διακαής πόθος ήταν η σύλληψη του Θεσσαλού πρωτοκαπετάνιου. Αρχικά πίεσε τους κατοίκους της Σκοπέλου να τον παραδώσουν. Εκείνοι όμως, στηριζόμενοι στο ισχυρό τους ναυτικό, αρνήθηκαν. (Η Σκόπελος διέθετε τότε περισσότερα από 30 πλοία, που ήταν εξοπλισμένα με 140 πυροβόλα).

Ο Αλή κατέφυγε στη συνέχεια στο δόλο. Φρόντισε να φθάσει στον Θύμιο Βλαχάδα πλαστογραφημένη επιστολή, εκ μέρους υποτίθεται των συναγωνιστών του Λαζαίων, οι οποίοι τον καλούσαν σε "αντάμωμα", κοντά στην Κατερίνη. Ανυποψίαστος και δίχως μέτρα προφύλαξης, ο Βλαχάβας έσπευσε να τους συναντήσει. Το τέχνασμα πέτυχε και αντί για τους Λαζαίους τον ανέμεναν οι στρατιώτες του Αλή πασά. Η μαρτυρική πορεία του Θύμιου Βλαχάβα προς τον θάνατο, ήταν πλέον προδιαγραμμένη . Βασανίστηκε επί ημέρες στις φυλακές των Ιωαννίνων, ενώ για την εκτέλεση του οι μαρτυρίες δεν συμφωνούν. Άλλοι την τοποθετούν το 1808, ενώ κάποιοι στις αρχές του 1809. Για το μαρτυρικό του θάνατο σώζονται δύο συγκλονιστικές αναφορές. Η μία ανήκει σε αυτόπτη μάρτυρα, τον Γάλλο πρόξενο Πουκεβίλ: "Τον έδεσαν σε κάποιο πάσσαλο, στην αυλή του Αλή πασά. Τον αντίκρισα. Ναι, ήταν ο Θύμιος Βλαχάβας που άλλοτε συνάντησα στην Πίνδο με τα παλικάρια του... Άφθονος ο ιδρώτας έτρεχε από το πυκνά του γένια. Ήξερε ποια τύχη τον περίμενε. Και εκείνος, ατάραχος, με κοίταξε με τα γεμάτα γαλήνη μάτια του. Σαν να με θεωρούσε μάρτυρα του θριάμβου του πάνω στον δήμιό του".
Η σκυτάλη για το μαρτυρικό του τέλος δίνεται στη γραφή του Κούμα: "Έπαθε το σκληρότερο όλων των θανάτων. Του έκοψαν μεληδόν (κομμάτι-κομμάτι) το σώμα, ώσπου τον ενέκρωσαν". Τελικά, το διαμελισμένο σώμα του σκορπίστηκε στον όχλο που παραληρούσε στα δρομάκια των Ιωαννίνων. Έτσι τελείωσε ο τρικυμιώδης μα και ένδοξος βίος του Θεσσαλού οπλαρχηγού.

Εκτός από τον Θύμιο Βλαχάβα, εκτελέστηκαν και άλλοι επώνυμοι της επανάστασης. Ανάμεσα σε αυτούς, ο αγαπητός στον λαό μοναχός Δημήτριος. Ο Δημήτριος γεννήθηκε στη Σαμαρίνα Γρεβενών και μόναζε στο μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής της ιδιαίτερης πατρίδας του. Είχε δημιουργήσει πλούσιο έργο και αγώνα να κρατηθεί ο πληθυσμός στην πίστη και τη θρησκεία του, στα πρότυπα της δράσης του Κοσμά του Αιτωλού. Ο Δημήτριος μεταφέρθηκε στα Ιωάννινα, όπου ο Αλή Πασάς του επιφύλαξε αργό και βασανιστικό θάνατο. Στις ερωτήσεις του δυνάστη για πληροφορίες ενδεχόμενης υποστήριξης του κινήματος του Βλαχάβα από ξένες δυνάμεις, εννοώντας κυρίως τη Ρωσία, ο Δημήτριος αρνήθηκε να απαντήσει και συνεχώς επικαλούνταν το Χριστό για να ενισχύεται και να αντιμετωπίζει τον πόνο. Ο Αλή του ζήτησε να αφαιρέσει την εικόνα της Παναγίας, την οποία έφερε στο στήθος του ο Δημήτριος, αλλά εκείνος αρνήθηκε. Η μανία του τυράννου και των βασανιστών έγινε μεγαλύτερη και επινόησαν κάθε μορφής βασανιστήρια για να κάμψουν το Δημήτριο. Του έδεσαν το κεφάλι με σιδερένια αλυσίδα, την οποία έσφιγγαν συνεχώς, όμως με την επίκληση του Χριστού και της Παναγίας, ο μάρτυρας έσπασε την αλυσίδα. Τον κρέμασαν ανάποδα και του έψηναν το κεφάλι πάνω στη φωτιά, αλλά εκείνος υπέμενε και επέμενε. Ένας Τούρκος από την Καστοριά βλέποντας την πίστη και το θάρρος του Αγίου πίστεψε στο Χριστό και αμέσως θανατώθηκε από τους δήμιους του Αλή.

Τελικά ο Αλή πασάς διέταξε να κτίσουν το σώμα του μάρτυρα μέσα σε τοίχο! Άφησαν σκόπιμα έξω από τον τοίχο το κεφάλι για να τον τρέφουν και έτσι να του δημιουργούν δυσφορία και να επιτείνουν τον πόνο του. Ο μάρτυρας επέζησε 10 ημέρες προσευχόμενος και βασανιζόμενος διά του εντοιχισμού. Στις 17 Αυγούστου1808 παρέδωσε το πνεύμα και αμέσως η φήμη της αγιότητάς του διαδόθηκε μεταξύ των Χριστιανών. Από τις πρώτες ημέρες μετά το μαρτύριό του άρχισαν να αναφέρονται θαύματα με την επίκληση του ονόματός του. Όπως συνέβη στην περίπτωση του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού, έτσι και για τον Νεομάρτυρα Δημήτριο η συνείδηση του λαού έκανε την πρώτη ανεπίσημη αγιοκατάταξη. Το παράδειγμά του στερέωσε την πίστη των Ορθοδόξων Ελλήνων και το αίμα του πότισε το δέντρο της Ελευθερίας.

Το τέλος του Θύμιου Βλαχάβα και του Νεομάρτυρα Δημητρίου ηρωικά όσο και τραγικά μαζί, αποτέλεσαν σταθμό και χρονικό ορόσημο. Η ένοπλη αντίσταση των υπόδουλων Ελλήνων δέχθηκε ισχυρό πλήγμα. Όπως σημείωσε ο Τάκης Κανδηλώρος, "ο Βλαχάβας υπήρξε ο τελευταίος μεγάλος αντιπρόσωπος του αρματολισμου. Μετά από αυτόν δεν έγινε πλέον κανένα κίνημα, ούτε εναντίον του Αλή πασά ούτε κατά των Τούρκων".

Την εξόντωση του Θύμιου Βλαχά6α ακολούθησε ο φρικτός θάνατος του Κατσαντώνη, το 1809, ενώ είχε προηγηθεί ο θάνατος του Νικοτσάρα στα πεδία των μαχών, δύο χρόνια νωρίτερα. Η ρωσοτουρκική συνθήκη του 1812 έσβησε και τις τελευταίες ελπίδες των καπετάνιων για συνέχιση του αγώνα.

Η αντίσταση, όμως, συνεχίστηκε έως το 1821. Δίχως επιτελικό σχεδιασμό, χωρίς ακόμη να ευελπιστεί σε γενική εξέγερση, η γενεά των κλεφταρματολών δεν σταμάτησε στιγμή να πολεμά τους κατακτητές, συνεχίζοντας μία αγωνιστική παράδοση που διαρκούσε πλέοναιώνες.

Ο μεγάλος ποιητής Αριστοτέλης Βαλαωρίτης αφιέρωσε στο Νεομάρτυρα Δημήτριο και στον Εθνομάρτυρα παπα Θύμιο Βλαχάβα το περίφημο επικό ποίημα "Τα Μνημόσυνα".

Το 1984 η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος ενέκρινε την Ασματική Ακολουθία του Αγίου Δημητρίου, η οποία συνετέθη από τον μοναχό Γεράσιμο Μικραγιαννανίτη κατόπιν αιτήματος της Ιεράς Μητροπόλεως Γρεβενών .
Στη γενέτειρά του Σαμαρίνα, χτίστηκε Ιερός Ναός στη μνήμη του. Το 2007 ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Γρεβενών κ.κ. Σέργιος συνέγραψε το βιβλίο "Οι τρεις Άγιοι των Γρεβενών".

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Ευάγγελος Ν. Δρίζης

# data[].attributes.attachment_link.title
Το Κίνημα του Παπά-Θύμιου Βλαχάβα και ο Νεομάρτυρας Δημήτριος Σαμαρίνας

# data[].attributes.attachment_link.description
Ένα από τα πιο γνωστά στασιαστικά κινήματα λίγο πριν ξεσπάσει η Επανάσταση του 1821 είναι αυτό που οργανώθηκε στην περιοχή της Θεσσαλίας από τον Θύμιο Βλαχάβα, στις αρχές του 19ου αιώνα, εναντίον του Αλή πασά των Ιωαννίνων. Ο Ευθύμιος Βλαχάβας (Μπλαχάβας) γεννήθηκε στο χωριό Σμόλιανη (Ισμόλια) Τρικάλων.

# data[].attributes.headline
Απόσπασμα από θεατρικό για τον Βλαχάβα - Σύρρης Πέτρος

# data[].attributes.subject
Απόσπασμα από θεατρικό για τον Βλαχάβα - Σύρρης Πέτρος

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
ΑΓΑΠΙΟΣ Ο ΑΜΑΣΕΙΟΣ

# data[].attributes.attachment_link.title
παπα  Θύμιος Βλαχάβας

# data[].attributes.headline
Κωνσταντίνος Κανάρης

# data[].attributes.subject
Κωνσταντίνος Κανάρης

# data[].attributes.body
Παλιούρας Θάνος Α1

# data[].attributes.attachment_link.title
καναρης ΖΩΓΡΑΦΙΑ

# data[].attributes.headline
Αποτυπωση Διονυσιου Σολωμου _Γιωργος Κουρφαλης A2

# data[].attributes.subject
Αποτυπωση Διονυσιου Σολωμου _Γιωργος Κουρφαλης A2

# data[].attributes.attachment_link.title
Διονυσιος Σολωμος _Γιωργος Κουρφαλης

# data[].attributes.headline
Καλλη Σαραφιδου Α4

# data[].attributes.body
Καλλη Σαραφιδου Α4

# data[].attributes.body
Ανατολή Παλιούρα Α2

# data[].attributes.body
Κανάρης Κωνσταντίνος
Παλιούρας Θάνος Α1

# data[].attributes.headline
Λόρδος Βύρωνα <

# data[].attributes.body
Λόρδος Βύρωνα

# data[].attributes.body
https://neoskosmos.com/el/225718/to-proto-taksidihttps://neoskosmos.com/el/225718/to-proto-takshttps://neoskosmos.com/el/225718/to-proto-taksidi-tou-lordou-vyrona-sti-sklavomeni-ellada/idi-tou-lordou-vyrona-sti-sklavomeni-ellada/-tou-lordou-vyrona-sti-sklavomeni-ellada/

# data[].attributes.headline
Γερομανωλης Αθανάσιο

# data[].attributes.body
Γερομανωλης Αθανάσιος

# data[].attributes.headline
Γερομανωλης Αθανάσιο

# data[].attributes.body
Γερομανωλης Αθανάσιος