# data[].attributes.headline
Wspólnie uczcijmy 76. rocznicę Bitwy o Monte Cassino i 50. rocznicę śmierci gen. W. Andersa

# data[].attributes.subject
Wspólnie uczcijmy 76. rocznicę Bitwy o Monte Cassino i 50. rocznicę śmierci gen. W. Andersa

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nagraj filmik
Nagraj filmik jak śpiewasz solo, w duecie lub z rodziną pieśń "Czerwone maki na Monte Cassino" - w tempie marsza, bez towarzyszących instrumentów. Załóż jedną słuchawkę i śpiewaj razem z Reprezentacyjnym Zespołem Artystycznym Wojska Polskiego (zobacz wideo poniżej). Filmik nagraj w poziomie, w formacie mp4.

Prześlij nagranie
Plik do 50 MB wyślij na adres czerwonemaki@mon.gov.pl
Na nagrania czekamy do środy 13 maja 2020 r.
Pierwszych 30 filmików nagrodzimy żołnierskimi plecakami z materiałami promocyjnymi MON i Wojska Polskiego.

Dołącz zgodę
Z całości lub z fragmentu Twojego filmiku chcemy zmontować spot pt. CZERWONE MAKI-BOHATEROM MONTE CASSINO. Dlatego należy wypełnić, podpisać i przesłać emailem wraz z filmikiem skan lub zdjęcie zgody na wykorzystanie nagrania i wizerunku. Oba formularze znajdziesz poniżej.
Oświadczenie - zgoda na wykorzystanie wizerunku
Oświadczenie​_zgoda​_na​_wykorzystanie​_wizerunku.pdf 0.41MB Oświadczenie autora materiału filmowego
Oświadczenie​_autora​_materiału​_filmowego.pdf 0.41MB

# data[].attributes.attachment_link.title
Wspólnie uczcijmy 76. rocznicę Bitwy pod Monte Cassino i 50. rocznicę śmierci gen. W. Andersa - Ministerstwo Obrony Narodowej - Portal Gov.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Nagraj filmik Nagraj filmik jak śpiewasz solo, w duecie lub z rodziną pieśń "Czerwone maki na Monte Cassino" - w tempie marsza, bez towarzyszących instrumentów. Załóż jedną słuchawkę i śpiewaj razem z Reprezentacyjnym Zespołem Artystycznym Wojska Polskiego (zobacz wideo poniżej). Filmik nagraj w poziomie, w formacie mp4.

# data[].attributes.headline
Polacy na frontach II wojny światowej. Monte Cassino

# data[].attributes.subject
Polacy na frontach II wojny światowej. Monte Cassino

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Monte Cassino, 18.05.1944 r. Fot. PAP/CAF
18 maja 1944 r. oddziały 2 Korpusu Polskiego zdobyły ruiny klasztoru benedyktynów na Monte Cassino. W czasie walk zginęło 923 polskich żołnierzy, 2931 zostało rannych, a 345 uznano za zaginionych.
Matthew Parker, autor książki "Monte Cassino. Opowieść o najbardziej zaciętej bitwie II wojny światowej", przedstawiając położenie wzgórza klasztornego i jego znaczenie pisał: "Masyw Cassino, na którym stał klasztor, był kluczowym stanowiskiem w linii Gustawa, systemie połączonych niemieckich linii obronnych, biegnącym przez całą szerokość najwęższej części Włoch między Gaetą i Ortoną. Był to przykład imponującej inżynierii wojskowej, najpotężniejszy system obronny, z jakim podczas wojny zetknęli się Brytyjczycy i Amerykanie. W znacznej części górował nad rzekami o stromych brzegach, w szczególności Garigliano i Rapido, lub też rozciągał się na nadbrzeżnych bagnach lub na wysokich górskich szczytach. Naturalne korzyści, jakie dawało górskie położenie, zostały wzmocnione przez Niemców dzięki usunięciu budynków i drzew i poszerzeniu w ten sposób pola rażenia. W innych miejscach powiększono występujące w tej okolicy naturalne jaskinie, a pozycje obronne wzmocniono dźwigarami kolejowymi i betonem. Wykopano ziemianki, połączone podziemnymi przejściami. Umocnienia nie były jedną linią, a raczej wieloma liniami z tak zaplanowanymi stanowiskami, żeby można było natychmiast przeprowadzić kontrnatarcia na utraconych obszarach frontu".

Matthew Parker: "Masyw Cassino, na którym stał klasztor, był kluczowym stanowiskiem w linii Gustawa, systemie połączonych niemieckich linii obronnych, biegnącym przez całą szerokość najwęższej części Włoch między Gaetą i Ortoną. Był to przykład imponującej inżynierii wojskowej, najpotężniejszy system obronny, z jakim podczas wojny zetknęli się Brytyjczycy i Amerykanie".

Jak pisał Melchior Wańkowicz w "Szkicach spod Monte Cassino": "Przejście na Rzym pod Monte Cassino było od niepamiętnych czasów miejscem, w którym obrońcy Włoch zastępowali drogę najeźdźcom ciągnącym z południa. W tym miejscu góry spiętrzone od morza do morza zostawiają tylko pas dziesięciokilometrowej szerokości, którym płynie rzeka Liri. O sforsowanie tego przejścia walczono od wieków i ten klasyczny przedmiot obrony był stale przerabiany w zadaniach włoskiego sztabu generalnego".

Pierwsza nieudane natarcie na Monte Cassino przeprowadziły w połowie stycznia 1944 r. siły amerykańskie i brytyjskie. Druga bitwa o Monte Cassino rozpoczęła się 15 lutego. Wziął w niej udział korpus nowozelandzki oraz jednostki hinduskie. Pomimo wsparcia artylerii i lotnictwa, które przed atakiem zrzuciło na wzgórze klasztorne 576 ton bomb, również i to natarcie nie przyniosło powodzenia.

Kolejny atak aliantów nastąpił 15 marca. Poprzedziło go trwające 3,5 godziny bombardowanie miasta Cassino. W walkach ponownie uczestniczył korpus nowozelandzki, wspierany przez dywizję hinduską. Jednak i tym razem po trwającej 11 dni bitwie sprzymierzeni wycofali się, ponosząc ogromne straty. W czwartej, decydującej bitwie o Monte Cassino, wzięli udział żołnierze 2. Korpusu Polskiego.

Dr Zbigniew Wawer w książce "Monte Cassino 1944" podkreślał, że w bitwie tej "w jednym szeregu spotkali się żołnierze września 1939, kampanii norweskiej i francuskiej 1940, więźniowie sowieckich łagrów, obrońcy Tobruku". Zwracał również uwagę, iż: "Tu po raz pierwszy jednostki Polskich Sił Zbrojnych wystąpiły w samodzielnym związku taktycznym".

Dowódca 2 Korpusu gen. Władysław Anders we wspomnieniach zatytułowanych "Bez ostatniego rozdziału" tak przedstawiał okoliczności podjęcia decyzji o udziale polskich sił w tej bitwie : "23 marca przyjechał do mnie do Vinchiaturo gen. Leese i udzielił mi następujących wiadomości. Niemcy odparli ponowne natarcie na miasto Cassino. Wojska sojusznicze na przyczółku Anzio znajdują się w trudnym położeniu. Wobec tego zdecydowano wielką ofensywę na odcinku frontu włoskiego od miasta Cassino do wybrzeża Morza Tyrreńskiego. 8 Armia otrzymała zadanie przełamania linii Gustawa, której najsilniejszym punktem są wzgórza Monte Cassino oraz linii Hitlera, której zawiasem jest Piedimonte. Dla 2. Korpusu Polskiego przewidziano najtrudniejsze zadanie zdobycia w pierwszej fazie wzgórz Monte Cassino, a następnie Piedimonte. Była to dla mnie chwila doniosła. Rozumiałem całą trudność przyszłego zadania Korpusu. (...) Zaciekłość walk w mieście Cassino i na wzgórzu klasztornym były już wówczas dobrze znane. Mimo że klasztor Monte Cassino był bombardowany, mimo że oddziały i czołgi sojusznicze dochodziły przejściowo na sąsiednie wzgórza, mimo że z miasta Cassino zostały tylko gruzy, Niemcy utrzymali ten punkt oporu i nadal zamykali drogę do Rzymu. Zdawałem sobie jednak sprawę, że Korpus i na innym odcinku miałby duże straty. Natomiast wykonanie tego zadania ze względu na rozgłos jaki Monte Cassino zyskało wówczas w świecie mogło mieć duże znaczenie dla sprawy polskiej. Byłoby najlepszą odpowiedzią na propagandę sowiecką, która twierdziła, że Polacy nie chcą się bić z Niemcami. Podtrzymywałoby na duchu opór walczącego Kraju. Przyniosłoby dużą chwałę orężowi polskiemu. Oceniałem ryzyko podjęcia tej walki, nieuniknione straty oraz moją pełną odpowiedzialność w razie niepowodzenia. Po krótkim namyśle oświadczyłem, że podejmuję się tego trudnego zadania".

Atak wojsk alianckich rozpoczął się 11 maja o godz. 23.00 od silnego ostrzału artyleryjskiego. Po północy na wzgórze ruszyło polskie natarcie. W walkach wzięły udział wszystkie jednostki 2 Korpusu: 3 Dywizja Strzelców Karpackich gen. bryg. Bronisława Ducha, 5 Kresowa Dywizja Piechoty gen. bryg. Nikodema Sulika, 2 Samodzielna Brygada Pancerna gen. bryg. Bronisława Rakowskiego, wspierane przez Armijną Grupę Artylerii płk Ludwika Ząbkowskiego. Naprzeciw nich stały elitarne jednostki niemieckie: 1 Dywizja Spadochronowa oraz 5 Dywizja Górska.

Uczestniczący w bitwie pod Monte Cassino jako podchorąży Tadeusz M. Czerkawski przedstawiając w książce "Byłem żołnierzem generała Andersa" walki z 12 maja pisał: "Rozgorzała bardzo ostra bitwa. Niemcy stawiają twardy opór.(...) Sześć razy kontratakował nieprzyjaciel - zaprawione w bojach na Krecie i pod Smoleńskiem kompanie spadochroniarzy. Sześć razy odparto te wściekłe i zażarte ataki. Następnego nie było już kim odpierać. Piechota, masakrowana przez artylerię niemiecką, przez moździerze i nebelwerfery, zarzucona granatami, rozstrzeliwana z broni maszynowej i przez strzelców wyborowych ze wszystkich stron: z klasztoru, ze wzgórza 475, z Gardzieli, Albanety i wzgórza 575, została wybita. Na wzgórzach 569 i 593 pozostały tylko mizerne resztki kompanii, zabici i ranni, którzy sami nie mogli zejść na punkty opatrunkowe. Polska krew mieszała się z niemiecką. Nikłe resztki ocalałych z tej rzezi piechurów wycofały się na podstawy wyjściowe bez dowódców, którzy polegli lub zostali ranni, bez łączności, zniszczonej nawałą ognia, bez czołgów, które wyleciały na minach bądź zostały zniszczone ogniem pancerfaustów. Piechota kresowa w takim samym stanie musiała wycofać się z Widma".

W czasie walk o Monte Cassino poległo 923 żołnierzy 2 Korpusu Polskiego, 2931 zostało rannych, a 345 uznano za zaginionych. Kilka dni po zdobyciu Monte Cassino wojska alianckie przełamały linię Gustawa w całym pasie natarcia. 4 czerwca 1944 r. do Rzymu wkroczyły oddziały amerykańskie.

Walka na otwartym terenie, zaminowanym i obstawionym niemieckimi kryjówkami, spowodowała duże straty w szeregach polskich, pozwoliła jednak na rozpoznanie terenu, ważne przy kolejnych atakach. Wiążąc niemieckie siły, dała także oddziałom brytyjskim możliwość wyparcia Niemców z dolnych rejonów Monte Cassino i z miasta Cassino.

Natarcie na wzgórze klasztorne 2 Korpus wznowił 17 maja. Kpt. Bronisław Dzikiewicz tak wspominał ten dzień: "Po bardzo ciężkich, krwawych natarciach i przeciwnatarciach dywizja kresowa zdobyła Widmo o godzinie siódmej (...), utrzymała tę pozycję, a następnie opanowała małe San Angelo, ale na właściwe San Angelo, mimo wielu uderzeń, nie zdołała się wedrzeć. Kolejne natarcia dywizji karpackiej na wzgórze 593 zostały odparte. Straty były ogromne. Zabrakło nam odwodów. Ale te całodzienne walki poważnie nadwyrężyły też zwartość niemieckiej obrony. Nieprzyjaciel był także wyczerpany, może nawet bardziej niż my. I oto nastąpił moment krytyczny bitwy, kiedy to przeciwnicy leżą naprzeciw siebie, niezdolni, zdawałoby się, do niczego. W takiej sytuacji zwycięstwo przypada temu, kto ma silniejszą wolę, kto zdobędzie się na jeszcze jeden wysiłek. Aby to uczynić, wprowadzono do walki komandosów, część 15 pułku ułanów, ściągniętych z odcinka obrony, oraz dwa bataliony improwizowane, złożone z obsługi pułku dział przeciwlotniczych, kierowców samochodowych, warsztatowców, pocztowców itp.". ("Z teodolitem pod Monte Cassino").

W nocy z 17 na 18 maja dowództwo 1 Dywizji Spadochronowej, na wyraźny rozkaz dowódcy naczelnego wojsk niemieckich we Włoszech feldmarszałka Alberta Kesselringa, rozpoczęło wycofywanie oddziałów ze wzgórza klasztornego.

Rankiem 18 maja 3 Dywizja Strzelców Karpackich zdobyła ostatecznie wzgórze 593.

O godzinie 10.20 patrol 12 Pułku Ułanów Podolskich, dowodzony przez ppor. Kazimierza Gurbiela, zajął ruiny klasztoru na Monte Cassino i wywiesił na nich proporczyk pułkowy. Wkrótce na murach opactwa pojawił się biało - czerwony sztandar, a następnie obok niego flaga brytyjska. Po południu na wzgórzu odegrany został Hejnał Mariacki.

W czasie walk o Monte Cassino poległo 923 żołnierzy 2 Korpusu Polskiego, 2931 zostało rannych, a 345 uznano za zaginionych. Kilka dni po zdobyciu Monte Cassino wojska alianckie przełamały linię Gustawa w całym pasie natarcia. 4 czerwca 1944 r. do Rzymu wkroczyły oddziały amerykańskie.

W 1945 r. na Monte Cassino otwarto polski cmentarz wojenny, na którym spoczęło 1072 polskich żołnierzy. W 1970 r. pochowany tam został również gen. Władysław Anders.

Na miejscu wiecznego spoczynku zdobywców Monte Cassino wyryto napis "Przechodniu powiedz Polsce, żeśmy polegli wierni w jej służbie".

Mariusz Jarosiński (PAP)

# data[].attributes.attachment_link.description
Monte Cassino, 18.05.1944 r. Fot. PAP/CAF 18 maja 1944 r. oddziały 2 Korpusu Polskiego zdobyły ruiny klasztoru benedyktynów na Monte Cassino. W czasie walk zginęło 923 polskich żołnierzy, 2931 zostało rannych, a 345 uznano za zaginionych. Matthew Parker, autor książki "Monte Cassino.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Świat docenia znaczenie bitwy o Monte Cassino, która jest włączona do kanonu kształcenia amerykańskich uczelni wojskowych jako obrona i zdobywanie pozycji wysokogórskiej, m.in. w Akademii Wojskowej w West Point - powiedział PAP historyk dr Teodor Gąsiorowski z IPN. W piątek przypada 74. rocznica zdobycia Monte Cassino przez żołnierzy 2. Korpusu Polskiego.
„W kraju widzimy wkład Polaków w zdobycie Monte Cassino wyraźniej, ostrzej i uważamy go za największy. Na Zachodzie tak naprawdę on jest znany tylko nielicznej grupie historyków, kombatantów i rodzin tych, którzy tam polegli" - mówił historyk i ocenił, że takie postrzeganie jest naturalne, ponieważ Polacy nie byliby w stanie podać nazw bitew, stoczonych przez francuską 1. dywizję pancerną w 1944 r. „(...) Oni walczyli, ale gdzieś tam daleko. Ważne jest to, co my robimy i nasi żołnierze" - wyjaśniał.

Podkreślił, że świat docenia znaczenie bitwy o Monte Cassino. „Bardzo rzadko się o tym mówi w Polsce, ale jest całkiem spora grupa ludzi, którzy uczą się w szkole o tej bitwie" - mówił Gąsiorowski i doprecyzował, że chodzi mu o amerykańskie uczelnie wojskowe, w których bitwa o Monte Cassino włączona jest do kanonu kształcenia jako obrona i zdobywanie pozycji wysokogórskiej.

„Każdy, kto skończył West Point, Akademię Marynarki Wojennej w Annapolis, wie kto i za jaką cenę tę górę zdobył" - zaznaczył historyk.

Jego zdaniem paradoksem jest fakt, że Niemcy nie pamiętają o Monte Cassino. „Niemiecki cmentarz pod Monte Cassino, siedem razy większy niż polski, popada w zapomnienie" - powiedział Gąsiorowski wyjaśniając, że Niemcy kultywują zwycięską dla nich kilkunastodniową bitwę o Kretę, podczas gdy bitwa o Monte Cassino trwała pół roku.

Historyk wskazał, że walka sprzed 74 lat miała różne znaczenie dla różnych grup.

Dla aliantów Monte Cassino było ważne ze względów politycznych, wojskowych, chodziło o to aby jak najszybciej dostać się do Rzymu, ogłosić kapitulację Włoch i - o czym według historyka nie mówiło się już głośno - przez Bałkany udać się do Europy Środkowej. „To było marzenie Churchilla. Marzeniem Stalina było, aby ta operacja się nie udała" - mówił Gąsiorowski.

Niemcom zależało na powstrzymaniu aliantów i utrzymaniu terytoriów włoskich jak najdłużej pod wpływami niemieckimi, choćby z uwagi na przemysł północnych Włoch, który dostarczał Niemocom uzbrojenia.

Walczącym o Monte Cassino żołnierzom alianckim zależało na przyspieszeniu zakończenia wojny, a także na pomocy kolegom na północy - pod Anzio (aby dotrzeć do Anzio musieli zdobyć linię oporu w górach).

„Tę górę trzeba było po prostu zdobyć i to bez względu na straty" - ocenił historyk i dodał, że determinacja w zdobyciu Monte Cassino nie była „polską fanaberią", ponieważ przed Polakami wzgórze próbowali zdobyć m.in. Anglicy, Amerykanie, Nowozelandczycy, Francuzi. „Zginęło tam kilkanaście tysięcy ludzi nie dla jakiegoś kaprysu, tylko dla wojennej konieczności" - powiedział historyk z IPN.

Bitwa pod Monte Cassino, nazywana także "bitwą o Rzym", trwała od 17 stycznia 1944 r. W szeregach aliantów walczyli Amerykanie, Brytyjczycy, Nowozelandczycy, Hindusi, Francuzi oraz 2. Korpus Polski pod dowództwem gen. Władysława Andersa.

Masyw Monte Cassino wraz ze znajdującym się na wzgórzu klasztorem benedyktynów był w czasie drugiej wojny światowej kluczową niemiecką pozycją obronną na tzw. linii Gustawa, mającą uniemożliwić aliantom zdobycie Rzymu. 18 maja 1944 r. po zaciętych walkach zdobył je 2. Korpus Polski dowodzony przez gen. Władysława Andersa. W bitwie zginęło 923 polskich żołnierzy, 2931 zostało rannych, a 345 uznano za zaginionych.

Zwycięska bitwa o Monte Cassino otworzyła wojskom alianckim drogę na Rzym, który został zdobyty 4 czerwca.(PAP)

autor: Beata Kołodziej

bko/ agz/

# data[].attributes.attachment_link.title
Dr T. Gąsiorowski: świat docenia znaczenie bitwy o Monte Cassino

# data[].attributes.attachment_link.description
Świat docenia znaczenie bitwy o Monte Cassino, która jest włączona do kanonu kształcenia amerykańskich uczelni wojskowych jako obrona i zdobywanie pozycji wysokogórskiej, m.in. w Akademii Wojskowej w West Point - powiedział PAP historyk dr Teodor Gąsiorowski z IPN. W piątek przypada 74. rocznica zdobycia Monte Cassino przez żołnierzy 2. Korpusu Polskiego.

# data[].attributes.headline
Heroiczne zwycięstwo polskich żołnierzy pod wodzą gen. Władysława Andersa

# data[].attributes.subject
Heroiczne zwycięstwo polskich żołnierzy pod wodzą gen. Władysława Andersa

# data[].attributes.attachment_link.description
Po załamaniu się pierwszego polskiego ataku na Monte Cassino trzeba było sięgnąć do drastycznych zabiegów, aby utrzymać sprawność bojową brygad piechoty. Saperów przekształcono w kompanie strzelców oraz sformowano trzy półbataliony (niespełna 700 żołnierzy) z kanonierów pułków artylerii ppanc. Po przeanalizowaniu przebiegu pierwszego natarcia dowództwo i sztab korpusu zdecydowali, że kolejne uderzenie należy przeprowadzić w dzień, przy bezpośrednim wsparciu artylerii.

# data[].attributes.headline
Czerwone maki na Monte Cassino – polska pieśń wojskowa związana z bitwą o Monte Cassino. Słowa: Feliks Konarski, muzyka: Alfred Schütz. Tytuł nawiązuje do kwiatów, które w czasie bitwy rozkwitały na zrytych pociskami wzgórzach.

# data[].attributes.subject
Czerwone maki na Monte Cassino – polska pieśń wojskowa związana z bitwą o Monte Cassino. Słowa: Feliks Konarski, muzyka: Alfred Schütz. Tytuł nawiązuje do kwiatów, które w czasie bitwy rozkwitały na zrytych pociskami wzgórzach.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wzgórze Monte Cassino (Włochy, Apeniny Środkowe, Dolina rzeki Liri między Rzymem i Neapolem) zasłynęło już w średniowiecznej Europie dzięki klasztorowi benedyktynów, który założył w latach 525-529 (n.e.) Święty Benedykt z Nursji. Ze względu na strategiczne położenie wzgórza na drodze z południa do Rzymu między styczniem i majem 1944 roku stoczono w tym rejonie cztery bitwy, które razem uznano później za jedne z najbardziej zaciętych walk II Wojny Światowej. Brytyjski historyk Matthew Parker napisał: „Bitwa o Cassino - największa lądowa bitwa w Europie - była najcięższą i najkrwawszą z walk zachodnich aliantów z niemieckim Wehrmachtem na wszystkich frontach drugiej wojny światowej". Trzy ataki zakończyły się krwawymi porażkami Aliantów.

W ostatniej bitwie - stoczonej między 11 i 19 maja - decydującą rolę odegrał 2 Korpus Polski, dowodzony przez generała Władysława Andersa. Przyjmując propozycję udziału w tej bitwie uznał on, że zwycięstwo w tym starciu będzie wielkim sukcesem sprawy polskiej, zagłuszającym sowiecką propagandę - wedle której „Polacy unikają walk z Niemcami". Operacja otrzymała kryptonim „Honker" („Krzyk dzikich gęsi"). Polscy żołnierze tłumaczyli sobie tą nazwę jako „krzyk gęsi wracających do kraju". 11 maja - przed pierwszym atakiem - odczytano żołnierzom rozkaz dowódcy. Generał przypominał w nim min. że polski szturm będzie odwetem za „....za bandycką napaść Niemców na Polskę, za rozbiór Polski wraz z bolszewikami, za tysiące zrujnowanych miast i wsi, za morderstwa i katowanie setek tysięcy naszych sióstr i braci, za miliony wywiezionych Polaków jako niewolników do Niemiec, za niedolę i nieszczęście Kraju, za nasze cierpienia i tułaczkę - z wiarą w sprawiedliwość Opatrzności Boskiej idziemy naprzód ze świętym hasłem w sercach naszych Bóg, Honor i Ojczyzna". Bitwa rozpoczęła się 12 maja o godzinie 1.00 w nocy. Mimo przejściowych sukcesów polski atak, podobnie jak poprzednie szturmy, zakończył się krwawą porażką. Około godziny 14 generał Anders wydał walczącym oddziałom rozkaz wycofania się na pozycje wyjściowe. Przerwę wykorzystano na reorganizację oraz uzupełnienie strat ludzkich i zapasów materiałowych. Trzeba tutaj podkreślić, że broniący się Niemcy z 1 Dywizji Pancerno - Spadochronowej ponieśli tego dnia ogromne straty. Z kolei niemieckie dowództwo, zdezorientowane polskim atakiem co do głównego kierunku alianckiego uderzenia zaniedbało osłonę innych odcinków, dzięki czemu możliwe były sukcesy oddziałów francuskich atakujących w Górach Auruncyjskich i nad rzeką Garigliano. Przez następne dni trwały bombardowania niemieckich pozycji.

Drugi polski atak ruszył 16 maja i przyniósł upragniony przełom. Nasze oddziały zdobyły i utrzymały „Widmo", „593", „Monte Castellone" i „Massa Albanetę" oraz „Colle San Angelo"[1]. Oznaczało to praktyczne przełamanie północnego skraju niemieckiego pierścienia obronnego. Wobec przekroczenia przez Brytyjczyków zbiegu rzek Rapido i Lirii dalsza obrona Monte Cassino stała się niemożliwa. Skrajnie zmęczone i wykrwawione oddziały niemieckie opuściły swoje pozycje. 18 maja do ruin[2] klasztoru Monte Cassino wkroczył patrol polskiego 12 Pułku Ułanów Podolskich pod dowództwem podporucznika Kazimierza Gurbiela. Nasi żołnierze zatknęli na murach proporzec swojego pułku a później polską flagę - symbolicznie podkreślając polski udział w tej bitwie. Do 19 maja oddziały 2 Korpusu prowadziły jeszcze działania oczyszczające.

20 maja dowódca 15 Grupy Armii generał Harold Alexander wystosował do 2 Korpusu rozkaz z podziękowaniami za zwycięstwo: „Żołnierze 2 Polskiego Korpusu! Jeżeliby mi dano do wyboru między którymikolwiek żołnierzami, których bym chciał mieć pod swoim dowództwem, wybrałbym Was - Polaków".
W bitwie o Monte Cassino 2 Korpus Polski poniósł ciężkie straty - 923 poległych, 94 uznano za zaginionych, a 2931 żołnierzy zostało rannych.

Pierwsza zwrotka zaczyna się odwołaniem się do wzgórza klasztornego (na którego tle odbyło się pierwsze wykonanie), które dało nazwę tej bitwie i stało się jej symbolem. Tekst jest również przypomnieniem o żołnierskim obowiązku zbrojnego pomszczenia polskich krzywd, żołnierskiej odwadze, zaciętości i Honorze Wojska Polskiego. Refren o „czerwonych makach wzrastających z polskiej krwi" jest odwołaniem się do popularnego motywu ze wspomnień weteranów bitwy nad Sommą (I Wojna Światowa), którzy opisywali flandryjskie pola czerwonych maków kojarzące się z krwią poległych żołnierzy. „Czerwone maki" były też wspomnieniem kwiatów, które akurat w czasie bitwy kwitły na szturmowanych przez Polaków wzgórzach. Dla autora tekstu stały się one wiecznym symbolem bohaterstwa polskich żołnierzy. Druga zwrotka przypomina o ciężkich stratach w czasie bitwy („Niejeden z nich dostał i padł"). Porównuje ataki polskiej piechoty do szarży polskich szwoleżerów z 1 Pułku Gwardii Cesarskiej w wąwozie Somosierry (30 listopada 1808) oraz szarży II szwadronu II Brygady Legionów Polskich pod Rokitną (13 czerwca 1915). W okresie PRL motyw rokitniańskiej szarży został zastąpiony atakiem chłopskich kosynierów w bitwie pod Racławicami 4 kwietnia 1794 roku (Powstanie Kościuszkowskie). Ostatnia część drugiej zwrotki jest symbolicznym obrazem całej bitwy - Polacy, w odróżnieniu od wcześniejszych ataków - bezpośrednio nie atakowali wzgórza klasztornego. Trzecia zwrotka rozpoczyna się obrazem Polskiego Cmentarza Wojennego na Monte Cassino („rząd białych krzyży"). Autor przypomina o tym, jak wielką cenę zapłacili polscy żołnierze za zwycięstwo w tej bitwie ... i za tą ziemię, która na wieczność stała się ich własnym kawałkiem dalekiej Polski, do której szli z „nieludzkiej ziemi"[3]. Pieśń kończy przypomnienie, że za wolność trzeba płacić ..... ofiarą krwi i życia.

Jeszcze w czasie wojny „Czerwone maki" rozeszły się między polską diasporę i trafiły do okupowanej Polski. Trzy miesiące po bitwie w nowojorskim tygodniku polskim pisano „Piosenka [...], którą śpiewa teraz cały II Korpus, którą śpiewać będziemy wszyscy. Jest to piosenka urodzona w bitwie, piosenka mówiąca po prostu, co czują wszyscy, przeznaczona do chóralnego śpiewu, piosenka, która jest tym dla naszego dzisiaj - czym dla wczoraj był "Rozmaryn"". W okresie stalinowskim z powodów politycznych były oficjalnie pieśnią zakazaną ... acz nieoficjalnie bardzo popularną. Z czasem „Czerwone maki" były traktowane niemal jak drugi hymn narodowy. Jeszcze za PRLu przyjął się zwyczaj słuchania tej pieśni na stojąco.

[1] Podczas niemieckiego kontrataku na San Angelo, kiedy polscy żołnierze zaczęli się łamać, sierżant Marian Czapliński poderwał swoich kolegów intonując „Jeszcze Polska nie zginęła" (wspomina o tym Mlechior Wańkowicz w „Monte Cassino").

[2] Klasztor został zniszczy 16 lutego 1944 roku przez nalot 265 alianckich bombowców. Decyzję o bombardowaniu podjął nowozelandzki generał Bernard Freyberg za zgodą generała Harolda Alexandra. Atak ten odbił się mocny echem na całym świecie i był powszechnie krytykowany - również przez alianckich dowódców. Nie przyniósł także żadnych korzyści wojskowych - Niemcy mogli bronić się w ruinach lepiej niż w całej budowli.

[3] „Nieludzką ziemią" nazywano obszary ZSRR, na które przymusowo wywożono w latach 1939-41 Polaków ze wschodnich województw Rzeczypospolitej.
Opracował: Piotr Pacak

# data[].attributes.attachment_link.description
Wzgórze Monte Cassino (Włochy, Apeniny Środkowe, Dolina rzeki Liri między Rzymem i Neapolem) zasłynęło już w średniowiecznej Europie dzięki klasztorowi benedyktynów, który założył w latach 525-529 (n.e.) Święty Benedykt z Nursji. Ze względu na strategiczne położenie wzgórza na drodze z południa do Rzymu między styczniem i majem 1944 roku stoczono w tym rejonie cztery bitwy, które razem uznano później za jedne z najbardziej zaciętych walk II Wojny Światowej.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W styczniu 1944 roku alianci rozpoczęli walki o Monte Cassino - kluczowy punkt na mapie niemieckich umocnień, tzw. Linii Gustawa. Przez cztery miesiące krwawych walk nie udało się zdobyć wzgórza. Nocą z 11 na 12 maja do boju weszli żołnierze II Korpusu Polskiego generała Władysława Andersa. 18 maja nad gruzami klasztoru zawisła polska flaga i zabrzmiał „Hejnał Mariacki" grany przez Emila Czecha. Monte Cassino zostało zdobyte. Prezentujemy fotografie z okresu walk o wzgórze pochodzące z albumu kpt. Edwarda Czwaczki, będącego w zasobie Archiwum IPN.

1. Polscy żołnierze niosą i prowadzą rannych. Na drugim planie klasztor na Monte Cassino.
Po lewej stronie: zniszczony czołg M4 Sherman.
Podpis: Znosili z gór swych rannych kolegów i drogo płacili krwią. Sygn.IPNRz-19-2-5-181

2. Polscy sanitariusze prowadzą rannych kolegów.
Na zdjęciu napis: Żaden z tych czterech sanitariuszy nie został żywy.
Podpis: M. Cassino - Sanitariusze ratowali innych kolegów i ginęli jak inni. Sygn. IPNRz-19-2-5-182

3. Polscy żołnierze na czołgu M4 Sherman. Sygn. IPNRz-19-2-5-192

4. Polski żołnierz stoi na gąsienicy uszkodzonego czołgu M4 Sherman i naprawia zerwane przewody telefoniczne.
Podpis: Za chwilę był ranny przy naprawianiu przewodów. Sygn. IPNRz-19-2-5-194

5. Obsługa polskiego moździerza (3-calowego) w jednej z jednostek 2 Korpusu Polskiego podczas prowadzenia ostrzału na zamaskowany stanowisku ogniowym
(prawdopodobnie rejon Monte Cassino) GK-5-5-1-1

6. Klasztor na Monte Cassino, maj 1945 r.
Podpis: Ruiny klasztoru OO. Benedyktynów na Monte Cassino po zbombardowaniu go przez artylerię i lotnictwo polskie, amerykańskie i angielskie.
Sygn. IPNRz-19-2-5-147

7. Widok na dolinę rzeki Liri z ruin klasztoru na Monte Cassino.
Podpis: Dolina rzeki „Liri".
Sygn. IPNRz-19-2-5-148

8. Pomnik Pułku 4 Pancernego „Skorpion". Pomnik powstał u wylotu Gardzieli w kierunku Albanetty, gdzie 12 maja 1944 r. czołg Sherman pod dowództwem ppor.
Ludomira Białeckiego został zniszczony przez minę. Potężna siła wybuchu spowodowała detonację amunicji w czołgu, oderwanie i odrzucenie wieżyczki.
Obecny układ pomnika jest taki sam jaki pozostał po bitwie. Czołg został tylko podmurowany i otoczony murkiem.
Autorem projektu pomnika jest por. Ludwik Kuźniarz. Uroczystego odsłonięcia dokonano 18 maja 1946 r.
Podpis: Krzyż Broni pancernej zrobiony z gąsienic czołgów. Sygn. IPNRz-19-2-5-151

9. widok na cmentarz wojskowy, wzgórze 593 - Górę Ofiarną i Monte Cairo.
Podpis: Tuż pod wzgórzem 593 - Góry Ofiarnej - złożyliśmy ich. Sygn. IPNRz-19-2-5-166

10. Flaga polska i brytyjska zatknięte na ruinach klasztoru Benedyktynów na Monte Cassino.
Nad i pod zdjęciem napis: Polacy pierwsi w wyścigu krwi.
Flaga polska zatwierdzona na szczycie „Monte Cassino". Sygn. IPNRz-19-2-5-169

11. Widok z Polskiego Cmentarza Wojennego na ruiny klasztoru Benedyktynów na Monte Cassino.
Zdjęcie wykonane po 02-09-1945 r.
Podpis: Cmentarz i ruiny klasztoru „Monte Cassino". Sygn. IPNRz-19-2-5-170

12. Tablice z ostrzeżeniami: NIE BĄDŹ GŁUPI. TRZYMAJ ODLEGŁOŚĆ, NIE DAJ SIĘ ZABIĆ.
Podpis: Tablice ostrzegawcze na drodze na Monte Cassino. Sygn. IPNRz-19-2-5-173

13. Jeńcy niemieccy pojmani przez żołnierzy polskich pod Monte Cassino.
Podpis: „Nosił wilk razy kilka, ponieśli i wilka" - Ubermensch wpadł w ręce zwycięsko idącej Polskiej Armji w 1944 r.
Sygn. IPNRz-19-2-5-174

14. Polscy żołnierze na Polskim Cmentarzu Wojennym znajdującym się poniżej Monte Cassino.
Na zdjęciu widoczne są dwa kamienne orły usytuowane przy wejściu na cmentarz.
Podpis: Dwa polskie orły stoją u wejścia cmentarza na M. Cassino.
Sygn. IPNRz-19-2-5-185

15. Poświęcenie Polskiego Cmentarza Wojennego pod Monte Cassino, 02-09-1945 r.
Podpis: Uroczystość poświęcenia cmentarza na Monte Cassino.
Przemarsz Kompanii Honorowej. 2.9.1945 r. Sygn. IPNRz-19-2-5-189

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
biuro udostępniana i archiwizacji dokumentów

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
główna komisja badania zbrodni hitlerowskich

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
główna komisja badania zbrodni niemieckich

# data[].attributes.attachment_link.title
Walki o Monte Cassino - fotografie z Archiwum IPN

# data[].attributes.attachment_link.description
W styczniu 1944 roku alianci rozpoczęli walki o Monte Cassino - kluczowy punkt na mapie niemieckich umocnień, tzw. Linii Gustawa. Przez cztery miesiące krwawych walk nie udało się zdobyć wzgórza. Nocą z 11 na 12 maja do boju weszli żołnierze II Korpusu Polskiego generała Władysława Andersa.

# data[].attributes.headline
"Przechodniu, powiedz Polsce, żeśmy polegli wierni w jej służbie".

# data[].attributes.subject
"Przechodniu, powiedz Polsce, żeśmy polegli wierni w jej służbie".

# data[].attributes.attachment_link.title
POLSKIE CMENTARZE WOJENNE WE WŁOSZECH Z OKRESU II WOJNY ŚWIATOWEJ