# data[].attributes.body
Pan Dyrektor i bibliotekarka szkolna rozdali dzisiaj pierwszakom „Pierwsze abecadło” – darmową Wyprawkę Czytelniczą.

Książka „Pierwsze abecadło” to zbiór  ciekawych tekstów literackich, które zostały napisane przez wybranych, znanych twórców książek dla dzieci, zarówno klasycznych, jak i współczesnych. Znajdują się w niej utwory poetyckie i prozatorskie:

• Tadeusz Kubiak „Ja jestem książka”

• Małgorzata Musierowicz „Kurczak”, „Boję się” (w: „Hihopter”)

• Janusz Korczak „Legenda o pieśni”

• Aleksander Fredro „Paweł i Gaweł”

• Dorota Terakowska „Babci Brygidy szalona podróż po Krakowie”

• Józef Czechowicz „Baranek wielkanocny”

• Jan Twardowski „Dwa święta” (w: „Nowe patyki i patyczki”)

• Małgorzata Strzałkowska „Czterolistna koniczynka” (w: „Plaster czarownicy i inne baśnie”)

• Anna Onichimowska „Prawie się nie boję”

• Joanna Olech „Pompon w rodzinie Fisiów”

• Rafał Kosik „Amelia i Kuba”

• Danuta Wawiłow „Spacer”

• Eliza Piotrowska „Wojtek. Żołnierz bez munduru”

• Katarzyna Ryrych „Łopianowe pole”

• Marcin Szczygielski „Czarownica piętro niżej”

• Jerzy Ficowski „Dom, w którym śmieszy”

Wyprawka Czytelnicza zawiera także broszurę pt. „Książką połączeni, czyli uczymy się czytać razem”. To  poradnikiem dla rodziców i opiekunów podpowiadającym, jak wspierać dziecko w nauce czytania. Jest też zbiorem pomysłów na zabawy dla dzieci i aktywności związane z tekstami z książki. Dla pierwszoklasistów przygotowano także Kreatywny alfabet, czyli plakat z literami do wycinania, który ma wspomóc naukę alfabetu i czytania.

Kilka słów o kampanii  „Mała książka – wielki człowiek”:

Jest największym tego typu projektem w Europie, realizowanym od kilku lat przez Instytut Książki ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pod honorowym patronatem Ministerstwa Edukacji Narodowej oraz Rzecznika Praw Dziecka.

Ambasadorami tegorocznej kampanii są Marta Żmuda Trzebiatowska i Kamil Kula.

Cele kampanii są stale te same:

„Nieustannie chcemy rozbudzać w dzieciach miłość do czytania już od najmłodszych lat, zachęcać rodziców i opiekunów do wspólnego, rodzinnego czytania z dzieckiem i budowania w ten sposób trwałych więzi, przypominać o korzyściach wynikających z czytania dla rozwoju dziecka, a także umożliwiać bezpłatny dostęp do mądrych i pięknie zaprojektowanych książek – z tekstami i ilustracjami najwybitniejszych polskich twórców.”

# data[].attributes.body
Prace  klasy 1a wykonane w ramach konkursu Empiku "1000 powodów, by czytać!"

# data[].attributes.body
MIĘDZYNARODOWA EDYCJA „PRZERWY NA CZYTANIE”

Akcja realizowana w ramach kampanii społecznej „Cała Polska czyta dzieciom”

Dzisiaj, w okrojonym składzie ( tylko klasy 0-3 oraz PP), braliśmy udział w biciu rekordu czytania na przerwie. Organizatorem akcji jest Biblioteka Pedagogiczna Wojewódzkiego Ośrodka Metodycznego w Gorzowie Wielkopolskim

,Zabrakowało nam klas starszych. Bez nich w szkole jest pusto… Ale poradziliśmy sobie jak umieliśmy… Ogółem w akcji wzięło udział  125 uczniów i nauczycieli.

Zerówki i klasy pierwsze słuchały baśni i wierszy, czytanych przez wychowawczynie, zaś uczniowie klas drugich i trzecich czytali cicho sami. Wyodrębniono tzw. Strefy czytania ( ogródek szkolny, korytarze, klasy i sale gimnastyczne), tak by zachować obowiązujące przepisy sanitarne.

W związku z obostrzeniami nie wszystkie klasy miały przerwy jednocześnie, co ułatwiło zachowanie dystansu.

Czy akcja się podobała? Posłuchajcie:

„Proszę pani, zawsze czytam na przerwach, więc to dla mnie nic nowego"

„Fajnie mi się czytało po wuefie, bo wypoczęłam"

„Super akcja, bo czytałem sobie leżąc na sali gimnastycznej”

„Mogę tę książkę pożyczyć do domu, bo nie doczytałem?"

„A ja wolę biegać na przerwie!"

Myślę, że 3 pierwsze, najważniejsze cele* akcji zostały osiągnięte. Wzrosła znacznie dzisiejsza dzienna liczba wypożyczeń!

*Cele akcji:

- promocja czytelnictwa wśród dzieci i młodzieży;

- zachęcenie uczniów do sięgania po książkę w każdej sytuacji i każdym miejscu;

- pokazanie uczniom, że czytanie jest ciekawe;

- integracja środowiska lokalnego;

- wzmocnienie współpracy szkół polskich z zagranicznymi

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
ROSZPUNKA - WARKOCZE, BRZYDKIE KACZĄTKO - JAJKO, KOPCIUSZEK - PANTOFELEK, ŚPIĄCA KRÓLEWNA - WRZECIONO, CZERWONY KAPTUREK - KOSZYCZEK, MAŁA SYRENKA - TONĄCY STATEK, KRÓLEWNA ŚNIEŻKA - ZATRUTE JABŁKO, ALADYN - LAMPA, CALINECZKA - ŁUPINKA ORZECHA, BESTIA - RÓŻA,

# data[].attributes.attachment_link.title
BAŚNIOWE PARY - Z CZYM KOJARZY CI SIĘ TA POSTAĆ

# data[].attributes.attachment_link.description
ROSZPUNKA - WARKOCZE, BRZYDKIE KACZĄTKO - JAJKO, KOPCIUSZEK - PANTOFELEK, ŚPIĄCA KRÓLEWNA - WRZECIONO, CZERWONY KAPTUREK - KOSZYCZEK, MAŁA SYRENKA - TONĄCY STATEK, KRÓLEWNA ŚNIEŻKA - ZATRUTE JABŁKO, ALADYN - LAMPA, CALINECZKA - ŁUPINKA ORZECHA, BESTIA - RÓŻA,

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1."Chciałabym pójść na bal , ale muszę zostać w domu wybierać mak z popiołu", 2." Nie mogę zapomnieć o księciu, którego uratowałam, gdy tonął", 3."Dzieci, otwórzcie mi drzwi, to ja, wasza mamusia!", 4."Cesarz jest nagi!", 5."To jest wrzeciono, młoda damo. Podejdź i spróbuj nim obrócić", 6."Lustereczko, powiedz przecie, kto jest najpiękniejszy na świecie?", 7."Dziękuję za gościnę, ale całą noc nie zmrużyłam oka, coś ugniatało mnie w plecy...", 8."Ach, jak bardzo chciałbym być taki, jak te królewskie ptaki!", 9"Ktoś zjadł moją owsiankę!", 10."Ach, jaki piękny płomień. jest mi o wiele cieplej!", 11."Pozwól chłopcze, że zabiorę cię na małą przejażdżkę moimi saniami.", 12."Nie buduj domku ze słomy. Twoja chatka będzie za słaba", 13."Przepraszam, że cię znowu trudzę, ale moja żona chce teraz być cesarzową", 14."To bardzo bogaty kret. Gdybyś wyszła za niego za mąż, mieszkałabyś we wspaniałym podziemnym domu", 15."Szukałem cię wszędzie, nawet na morzu.Sztorm przewrócił moją łódkę i połknął mnie wieloryb", 16."Najjaśniejszy panie, markiz de Carabas przysyła ci w darze tego pięknego zająca", 17."Niewdzięczniku! dałem ci schronienie, a ty kradniesz mi różę z mojego ogrodu?".

# data[].attributes.attachment_link.description
1."Chciałabym pójść na bal , ale muszę zostać w domu wybierać mak z popiołu", 2." Nie mogę zapomnieć o księciu, którego uratowałam, gdy tonął", 3."Dzieci, otwórzcie mi drzwi, to ja, wasza mamusia!", 4."Cesarz jest nagi!", 5."To jest wrzeciono, młoda damo.

# data[].attributes.body
Zbliża się 26 maja - Dzień Matki. Link do literatury o tej tematyce

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
„Moje maleństwo" to przepiękny picturebook dla dorosłego czytelnika. Od razu napiszę, że dawno tak się nie wzruszyłam przy lekturze (ostatnio chyba przy książce „ Dzidziuś "). Tym bardziej przy książce o tak skromnych środkach wyrazu. Bo co my tu właściwie mamy? Lapidarny tekst i kilka minimalistycznych szkiców. Ale jak wiele tu treści! A jaki ładunek emocjonalny! To książka o miłości matki do dziecka, tej jedynej w swoim rodzaju więzi. O upływie czasu, narodzinach i śmierci, dojrzewaniu i przemijaniu. Towarzyszymy bohaterom od samego początku, obserwujemy oczekiwanie na dziecko, entuzjastyczne powitanie, pokazywanie świata, ich czułe rozmowy, bycie razem. Kiedy przeglądamy stronę po stronie, powstaje efekt animacji poklatkowej. Widzimy, jak chłopiec rośnie, a mama się starzeje, kurczy. W pewnym momencie dochodzi do odwrócenia ról i to chłopiec, teraz dorosły mężczyzna, trzyma mamę na rękach. Na każdej ilustracji postacie są przytulone, objęte, jakby tańczyły. To piękny taniec. Taniec życia. Na pierwszej stronie widzieliśmy, jak matka witała syna, na ostatniej widzimy syna, który pożegnał matkę...

Mama zawsze wraca, Agata Tuszyńska, ilustracje Iwona Chmielewska, Wydawnictwo Dwie Siostry, Warszawa 2020 r., ISBN: 978-83-8150-128-6, wiek 15+

Zosia Zajczyk urodziła się w maju 1939 roku i jako niespełna dwuletnia dziewczynka trafiła do warszawskiego getta. Żeby ocalić córeczkę, mama ukryła ją w piwnicy. Czasami zostawała z Zosią na noc, ale najczęściej spędzała z nią tylko kilka godzin dziennie. Większość czasu kilkuletnia dziewczynka była w piwnicy sama (z lalką Zuzią). Wydawać by się mogło, że to wojenna historia jakich wiele. Nie dajcie się zwieść wrażeniu, że czytaliście już i znacie takie opowieści o ukrywających się żydowskich dzieciach. „Mama zawsze wraca" to książka zupełnie wyjątkowa. Wyjątkowa przede wszystkim dlatego, że bardziej niż o wojnie i holocauście opowiada o bezgranicznej miłości matki i niezwykłej terapeutycznej mocy słowa. Stwarzającej, oswajającej i ocalającej.

W tej ciemnej komórce ze szczurami mama opowiadała córeczce o świecie na zewnątrz, którego Zosia nie znała: o Warszawie, o górach, o operze. Śpiewała jej piosenki, rysowała węglem sanki, uczyła liczyć. Przynosiła córce jesienne liście i wiosenne bazie, mówiła gwarą, żeby ja rozśmieszyć...

Natalii Zajczyk udało się stworzyć dla córki szczęśliwy i bezpieczny świat w samym środku piekła. Świat pełen miłości i czułości, do którego przerażająca rzeczywistość nie miała dostępu.

Ilustracje pani Iwony Chmielewskiej są jak zwykle wspaniałe: wieloznaczne, wzruszające, łączące symbole z konkretami. Przewodnim motywem graficznej strony książki jest kwiecista sukienka lalki, Zuzi. Trwam w zachwycie.

Książka dla dorosłych i dzieci starszych, najlepiej do wspólnej lektury.

Po prostu Mama, Renata Piątkowska, ilustracje Joanna Rusinek. Wydawnictwo Literatura, Łódź 2020 r., ISBN: 978-83-7672892-6, wiek 6+

„Po prostu mama" miała premię kilka dni temu. Książka Renaty Piątkowskiej zawiera siedem opowiadań o miłości macierzyńskiej. Bohaterki książki żyły w różnych miejscach na świecie i w różnych czasach, ale miały wiele wspólnego: niezachwianą wiara w swoje dziecko i gotowość do największych poświęceń. Spotkamy tu mamę, która tygodniami, prawie bez snu, czuwała przy łóżku wcześniaka, mamę, która ogoliła swoje długie włosy aby dodać otuchy córce po chemioterapii, mamę, która odnalazła synka w Himalajach mimo, że ratownicy rozłożyli bezradnie ręce albo mamę, dzięki której chłopiec uważany w szkole za opóźnionego w rozwoju został wielkim naukowcem. Autorka opowiada wszystkie historie w sposób czuły, ale nie czułostkowy. Tekstom towarzyszą ciepłe ilustracje Joanny Rusinek.

Filip i mama, która zapomniała, Pija Lindenbaum (tekst i ilustracje), przekład Katarzyna Skalska, Wydawnictwo Zakamarki, Poznań 2010 r., ISBN: 978-83-60963-83-8, wiek 5+

To przezabawna historia o tym, że mama nie zawsze musi być dzielną Matką-Polką, może mieć zły dzień, może nie mieć siły nic robić. W końcu matka też człowiek. Mam Filipa żyje w ciągłym biegu. Jest tak zmęczona i zestresowana, że pewnego dnia zamienia się w smoka. I zupełnie zapomina, co się robi, kiedy jest się mamą. Zapomina obudzić synka do przedszkola, zapomina jak się robi śniadanie i sprząta. Chłopiec początkowo jest zadowolony z tej zmiany (wmawia mamie, że codziennie jadają na śniadanie „kanapki z kakałkiem i kakałko. I płatki z kakałkiem") ale kiedy mama wylizuje talerze, zamiast je pozmywać, chłopiec zaczyna się martwić. Wyrusza więc z mamą w poszukiwaniu lekarstwa na smoki. Dopiero babcia uspakaja chłopca, że mamie niedługo przejdzie. I rzeczywiście na drugi dzień Filipa budzi zwykła mama, a nawet lepsza, bo serwuje mu na śniadanie kakałko i bierze dzień wolny, żeby zabrać syna na wycieczkę. Czytałam tę książkę wiele razy i zawsze mnie śmieszy.

Jeż, Katarzyna Kotowska (tekst i ilustracje), Wydawnictwo Media Rodzina, Poznań 2010 r., ISBN: 978-83-7278-416-2, wiek 6+

„Jeż" to przepiękna opowieść o trudach adopcyjnego rodzicielstwa i sile matczynej miłości, która potrafi goić głębokie rany. Młode małżeństwo tak długo czeka na dziecko, że świat wokół nich staje się szary i ponury. Dochodzą do wniosku, że widocznie „ich dziecko urodziło się całkiem innym rodzicom" i postanawiają je odszukać. Opiekunka w domu dziecka przyprowadza im chłopca-jeża. Chłopiec „kłuje", bo nikt go nie kochał, nie przytulał, nie głaskał. Skrzywdzone dziecko jest zamknięte w sobie i nieufne. W nocy śnią mu się koszmary. Mama jest cała pokłuta, ale nie poddaje się. Cierpliwie otacza synka miłością i czułością. Powoli, z każdym dniem, Piotrusiowi odpadają kolejne kolce.

Mama, Hélene Delforge przekład Magdalena i Jarosław Mikołajewski, ilustracje Quentin Gréban, Wydawnictwo Media Rodzina, Poznań 2018r., ISBN: 978-83-8008-471-1

Książka urzeka delikatnością i subtelnością emocji zaklętych pomiędzy słowem i obrazem. Teksty są przepiękne (są tu wspomnienia, szczere wyznania, intymne rozmowy), ale raczej nie będą one zrozumiałe dla młodszych dzieci. Za to ilustracje zachwycą i małych i dużych. Znajdziemy na nich mamy z różnych czasów i stron świata ze swoimi dziećmi. Mamy, które są bardzo różne, a jednocześnie takie same. Piękna na prezent. Na przykład dla siebie:)

Mama bohatera, Roberto Malo i Francisco Javier Mateos, przekład Filip Łobodziński, ilustracje Marjorie Pourchet, Wydawnictwo Tako, Toruń 2012 r., ISBN: 978-83-627-3711-6, wiek 5+

Bardzo zabawna i kapitalnie zilustrowana opowieść o nadopiekuńczej mamie, która wyręcza syna nawet w dokonywaniu bohaterskich czynów.

Następca tronu popada w finansowe tarapaty. Po śmierci ojca odziedziczył bowiem nie tylko królestwo z licznymi księstwami i marchiami, ale i spory dług. Wierzyciel, Czarny Kawaler, okazał się bardzo niecierpliwy. Młody regent dochodzi do wniosku, że królestwo może uratować tylko rycerz Dick van Dyke. Chociaż Dick van Dycke jest najlepszym szermierzem w kraju, jego mama jest przekonana, że bez niej synuś na pewno nie da sobie rady na tej niebezpiecznej wyprawie. A w każdym razie, ona załatwi wszystko lepiej i szybciej. Rycerz martwi się, że to trochę obciach zabierać mamusię na misję, ale jak zwykle ulega i ruszają razem, najpierw do królewskiego pałacu (po drodze mama udziela szermierzowi reprymendy, że ma brudne buty i pomiętą pelerynę) a później do Czarnego Kawalera aby wynegocjował rozłożenie długu na dogodne raty. Okazuje się, że rodzicielka miała rację (mama ma zawsze rację:)) i tylko dzięki niej (i jej torebce) Dickowi van Dyke udaje się ocalić głowę króla i samemu ujść z życiem.

Moje dzieci od kilku czytają sobie razem „Mamę bohatera" i zaśmiewają się w głos. Mam nadzieję, że to nic nie znaczy:)

Wszędzie i we wszystkim, Pimm van Hest, przekład Magdalena Stonawska, ilustracje Sassafras De Bruyn, Wydawnictwo Cojanato, Warszawa 2019 r., ISBN: 978-83-63860-27-1, wiek 6+

Mama małej Yolandy umarła. Dziewczyna szuka odpowiedzi na pytanie, gdzie teraz jest jej mama, dokąd odeszła. Yolanda wie, że dorośli nie lubią rozmawiać o śmierci, ale ona bardzo tęskni za mamą i musi ją odnaleźć. Zwłaszcza, że usłyszała słowa „Jeśli mnie poszukasz skarbie, to mnie znajdziesz". Bohaterka zaczyna rozmawiać o zmarłej z członkami rodziny i innymi osobami, które znały mamę. Wszyscy przywołują wspomnienia wspólnych chwil, opowiadają, z czym kojarzy im się mama Yolandy i co im o niej przypomina. Dzięki tym rozmowom dziewczynka czuje się mniej osamotniona i zyskuje kojące przekonanie, że mama umarła, ale nie odeszła. Tak naprawdę jest „wszędzie i we wszystkim". Jest gwiazdą, która świeci dla Yolandy, pluszowym królikiem, różą, którą zasadziła, wiatrem. Jest w swoim płaszczu, w obrazku, który namalowała i w snach córki. Dziewczynka zaczyna czuć jej obecność.

Mama jest tylko jedna, a tu mamy wszystkie, Raquel Diaz Reguera (tekst i ilustracje), przekład Magdalena Olejnik, Wydawnictwo Debit, Katowice 2018 r., ISBN: 978-83-8057-239-3, wiek 5+

Ta książka to swego rodzaju leksykon matek. Znajdziemy tam opisy różnych typów mam i charakterystycznych dla danego typu atrybutów (Mama Siła Spokoju, Mama Hipiska, Mama Dyrektorka itd.) Można też zajrzeć do maminych lodówek i torebek, które są tak różne, jak same mamy. Opisy są pozbawione cukru-pudru. Autorka celnie punktuje różne cechy charakteru i zachowania mam. Robi to jednak z wdziękiem, błyskotliwością i poczuciem humoru, którym trudno się oprzeć. Książka świetnie nadaje się do wspólnej lektury z dziećmi. Można też wspólnie zastanowić się , który typ mamy reprezentujemy. Czy jesteśmy Mamą Pogromczynią Smutków, Mamą Poszukiwaczką Przygód, a może kombinacją Mamy Spod Igiełki i Mamy Cztery Posiłki Dziennie? A może nasze dzieci widzą nas zupełnie inaczej? Baaardzo lubię ilustracje Raquel Díaz Reguery.

Ruby po drugiej stronie, Nora Raleigh Baskin, przekład Dominika Cieśla-Szymańska, Wydawca Linia Sp. z o. o., Warszawa 2016 r., ISBN: 978-83-63000-93-6, wiek 12+

„Napisałam o wszystkim. O tym, jak to jest żyć bez mamy, nie móc jej zobaczyć, ani z nią porozmawiać wtedy, kiedy chcesz, i nie móc powiedzieć innym, gdzie ona jest".

Matka bohaterki została skazana na 25 lat pozbawienia wolności za udział w napadzie, podczas którego zginął człowiek. Dziewczynką zajęła się siostra matki, nazywana przez Ruby Madrugą (mama druga). Od siedmiu lat, w każdą sobotę, Ruby odwiedza matkę w więzieniu, ale „po drugiej stronie" nigdy o więzieniu i matce nie wspomina. Dziewczynka jest przekonana, że jeżeli ktoś się o tym dowie, to przestanie ją lubić, dlatego żyje w ciągłym napięciu i cały czas się stara, żeby nikt nie poznał jej sekretu. Ruby bardzo kocha matkę, często zastanawia się, co mama w danej chwili robi w swojej celi, tęskni za nią i cieszy się na każde spotkanie. A z drugiej strony wstydzi się jej, czuje smutek, że spotykają się za kratami, rozczarowanie, że nie może być z mamy dumna, wielki żal i złość, że matki nie ma przy niej, gdy Ruby jej potrzebuje...

Super M., Dawid Ryski (tekst i ilustracje), Wydawnictwo Babaryba, Warszawa 2018 r., ISBN: 978-83-62965-58-8, wiek 5+

Czy superbohaterów możemy spotkać tylko w filmach? Absolutnie nie. Wszyscy znamy przynajmniej jednego. I to osobiście. W końcu każda mama to superbohaterka (chociaż dobrze się ukrywa). Potrafi przecież pędzić z prędkością światła (zwłaszcza kiedy biegnie na pomoc dziecku), być w kilku miejscach jednocześnie i naprawić każdą rzecz. Zna odpowiedzi na wszystkie pytania i wiele magicznych sztuczek. Na co dzień dokonuje dla swoich dzieci rzeczy niemożliwych. I jak tam dzieciaki? Zdziwione?

Książka spodoba się i dzieciom i mamom. Zwróćcie też uwagę na znakomite ilustracje.

16:10 do Bergamo, Piotr Rowicki, Wydawnictwo Literatura, Łódź 2017 r., ISBN: 978-83-7672-559-8, wiek 10+

Dziesięcioletnia Lidka nie ma łatwego życia. Jej tata umiera a rodzina zostaje z długami. Mama nie może znaleźć pracy w miejscowości, w której mieszkają, dlatego postanawia wyjechać do Włoch. Lidka zostaje w Cebulówce z dziadkiem. Początkowo mama przyjeżdża do domu raz na miesiąc, potem raz na kilka miesięcy, a później tylko na święta „bo to kosztuje" a szef nieprzychylnie patrzy na kolejne urlopy. Dziadek stara się jak może, ale nie rozumie problemów dorastającej dziewczynki, nie potrafi pomóc Lidce w lekcjach, umie ugotować tylko zupę. A Lidka nie chce rozmawiać tylko o gołębiach pocztowych i streszczać dziadkowi niedzielnych kazań. Dziewczynka ma też problemy w szkole. Koledzy jej dokuczają, mówią, że mama ją porzuciła. Lidka bardzo tęskni za mamą, czeka na kolejny przyjazd, przebiera się w jej sukienki i pisze długie listy. Listy pełne miłości i tęsknoty a czasami żalu i złości.

„Nie potrzebuję cię i nawet „cię" napisałam z małej litery. Co mi zrobisz? [...] Nie musisz przyjeżdżać. Wystarczy mi dziadek [...] W ogóle z dziadkiem jest zabawnie. Beka od rana do wieczora [...]. Szkoła to już w ogóle czysty śmiech. Na przykład koledzy, którzy mówią „Weź się zamknij, sieroto!" albo tylko pytają: „Gdzie masz swoje krasnoludki, Marysiu?".

Małe sówki, Martin Waddell, przekład Zofia Raczek, ilustracje (piękne) Patrick Benson, Wydawnictwo Mamania, Warszawa 2019 r., ISBN 978-83-66117-95-2, wiek 3+

Trzy małe sówki, Sara, Percy i Bill, budzą się pewnej nocy i z przerażeniem stwierdzają, że ich mamy nie ma w gnieździe. Sówki domyślają się, że mama poleciała na polowanie, ale są bardzo zaniepokojone. Rodzeństwo przytula się do siebie i próbuje nawzajem pocieszać. W końcu wszystkie sówki zamykają oczy i wypowiadają życzenie „Żeby mama Sowa wróciła". I mama wraca. Trzy sówki skaczą z radości. A mama pyta, skąd to całe zamieszanie. Chyba wiedziały, że wróci? Przecież mamy zawsze wracają do swoich dzieci! Prosta, króciutka, ale bardzo wzruszająca książka. I przepięknie zilustrowana. Niesamowite, ile emocji udało się zawrzeć Patrickowi Bensonowi w rysunkach małych sówek. Na ich dziubkach widać kolejno rosnący niepokój, przerażenie, nadzieję, w końcu ulgę i wielką radość...

Włosy Mamy, Gro Dahle, przekład Helena Garczyńska, ilustracje Svein Nyhus, Wydawnictwo EneDueRabe, Gdańsk 2010 r., ISBN 978-83-927462-3-2, wiek 6+

„Włosy mamy" to przepiękna, wzruszająca opowieść o depresji matki widzianej oczami dziecka.

Gdy „Mama ma słońce we włosach, uśmiech we włosach", Emma jest szczęśliwa. Ale pewnego dnia mamę ogarnia wielki smutek - leży całymi dniami w łóżku, patrzy w ścianę i ciągle płacze. Nie odpowiada na wołania dziewczynki. Z apatii nie są w stanie jej wyrwać nawet skargi córeczki, że jest głodna. Emma złości się na mamę („Głupia Mama! Leniwa Mama!"), a zaraz potem obwinia siebie o jej złe samopoczucie („Mamo, przepraszam, Mamo kochana, przepraszam, przepraszam"). Dziewczynka nie rozumie, co się dzieje. Nikt nie wytłumaczył jej, że mama jest chora, dlatego czuje się przerażona i zagubiona. W końcu wpada na pomysł, że jeżeli uda jej się rozczesać włosy mamy, które bardzo się poplątały, to wszystko wróci do normy. Okazuje się, że we włosach mamy żyją dzikie i niebezpieczne stworzenia. Mała Emma boi się potworów, ale wchodzi do środka, żeby pomóc mamie...

Tramwajarka i inne matki PRL, Piotr Wawrzeniuk, Dorota Wojciechowska-Danek, Wydawnictwo Poławiacze Pereł, Warszawa 2019 r., ISBN: 978-83-65834-02-7, wiek 12+

„Tramwajarka i inne matki PRL" jest dobrze osadzona w realiach epoki „słusznie minionej" i opisuje 12 mam pracujących w okresie Polski Ludowej. Jest tu mama traktorzystka, suwnicowa i taksówkarka, pracownica umysłowa, agitatorka, spekulantka i prywaciarka. Książka może się wydawać kontrowersyjna, a nawet obrazoburcza, bo jak to tak, mama cinkciarka? Donosicielka? Mama meliniarka?! Ano tak, takie były czasy. Ale czy te, wymuszone obowiązującym systemem, życiowe wybory i postawy sprawiały, że te kobiety były gorszymi mamami? Absolutnie nie. Książka należy do serii „Pilotka", ale jest skierowana do starszych czytelników niż poprzednie części, wydawnictwo rekomenduje ją dla młodzieży 12+.

Rok Szczura, Clare Furniss, przekład Katarzyna Rosłan, Wydawnictwo Dwie Siostry, Warszawa 2016 r., ISBN 978-83-64347-81-8, wiek 15+

Świat piętnastoletniej Pearl nagle legł w gruzach. Urodziła jej się siostra, a mama zmarła z powodu infekcji ciążowej. Dziewczyna nie potrafi poradzić sobie z tą sytuacją. Pogrążona w żalu i gniewie, zaczyna nienawidzić wszystkich i wszystkiego, a najbardziej młodszej siostry, która „odebrała" jej matkę i którą nazywa „Szczurem". Bohaterka ma wokół siebie wiele osób którym na niej zależy (ojca, babcię, przyjaciółkę), ale odtrąca wszystkich i nie pozwala sobie pomóc. Towarzyszymy Pearl przez rok, który jest dla niej czasem żałoby, godzenia się ze stratą. Dziewczyna przechodzi długą drogę - przepracowuje swój ból, dojrzewa i zaczyna rozumieć wiele spraw. A pomaga jej w tym...... mama.

Miłość, Astrid Desbordes, przekład Paweł Łapiński, ilustracje Pauline Martin, Wydawnictwo Entliczek, Warszawa 2016 r., ISBN: 978-83-63156-16-9, wiek 3+

Mały Archibald przed zaśnięciem pyta mamę, czy będzie go kochać zawsze. Mama opowiada o swoim uczuciu przywołując scenki z codziennego życia. Bo miłość to nie wielkie zdarzenia i spektakularne gesty, tylko codzienne bycie razem. Bardzo cenne jest pokazanie, że mama kocha dziecko zawsze, także w sytuacjach które dla dziecka mogą nie być oczywiste np. kiedy Archibald jest niegrzeczny, wybrudzi się, albo ma wysypkę.

Kocham cię, kiedy jesteś najładniejszy, i kiedy dostrzegam to tylko ja.

Kocham cię, kiedy jesteś blisko, i kiedy blisko jest awantura.

Kocham cię, kiedy odnosisz sukces, i kiedy wszystko jeszcze przed tobą.

Moja mama jeździ na wózku, Magdalena Karowska-Koperwas, Fundacja Otwórz Oczy, seria Porozmawiajmy o uczuciach, Warszawa 2009 r., ISBN: 978-83-929240-0-5, wiek 5+

Filip jest wściekły. Po co ona w ogóle po niego przyszła?! Dzisiaj to tata miał odebrać Filipa ze szkoły. Tata jest wysoki, świetnie jeździ samochodem, gra w kosza i jest specem od komputerów. Tak, tatą można się pochwalić przed nowymi kumplami, a mama... Jak ona mogła mu to zrobić?! Kiedy chłopaki z klasy zobaczyli, że mama nie może normalnie chodzić, uciekli pokazując ją sobie palcami i chichocząc. Ale wstyd! Jak on się teraz pokaże w poniedziałek w szkole? Ze złości Filip nakrzyczał na mamę, a potem tak szybko szedł do domu, że mama nie mogła go dogonić. W domu z całej siły trzasnął drzwiami od swojego pokoju i rzucił się na łóżko. Po chwili poczuł wyrzuty sumienia, smutek i bezradność...

Kiedyś, Alison McGhee, przekład Iwona Mączka, ilustracje Peter H. Reynolds, Wydawnictwo Mamania, Warszawa 2018 r., ISBN: 978-83-65796-58-5, wiek 5+

Oszczędna w warstwie słownej i obrazowej książka o przemijaniu i miłości macierzyńskiej, która trwa wiecznie. Książka dla dzieci 5+, ale myślę, że im starszy czytelnik tym więcej z niej wyczyta i tym mocniej się wzruszy. Mama wspomina z czułością pierwsze lata życia córeczki, nabywanie przez nią nowych umiejętności, wspólnie spędzone chwile. Obserwuje jak dziecko rośnie, staje się coraz bardziej niezależne. Zdaje sobie sprawę, że kiedyś nastąpi moment, kiedy córka opuści dom, założy swoją rodzinę, będzie miała własne dzieci. Taka jest kolej rzeczy. Ale dla mamy zawsze będzie jej małą córeczką, nawet jak jej włosy „zasrebrzą się w słońcu". Książka będzie wspaniałym prezentem dla świeżo upieczonej mamy albo właśnie na dzień matki.

Wszystkie moje mamy, Renata Piątkowska, ilustracje Maciej Szymanowicz, Wydawnictwo Literatura, Łódź 2013 r., ISBN: 978-83-7672-256-6, wiek 9+

Moja mama, Anthony Browne (tekst i ilustracje), przekład Maciej Byliniak, Wydawnictwo Dwie Siostry, Warszawa 2016 r., ISBN: 978-83-64347-63-4, wiek 3+

To zabawny i wzruszająco wyidealizowany portret mamy widzianej oczami małego dziecka. Mamy, która łączy w sobie sprzeczności (jest twarda jak nosorożec a jednocześnie delikatna jak kotek i miękka jak wygodny fotel). Mamy, dla której nie ma rzeczy niemożliwych (potrafi śpiewać jak anioł i ryczeć jak lew). Mamy, która ma wiele twarzy (jest fantastyczną kucharką, żonglerką i wybitną malarką) i mogłaby zostać kim tylko zechce (gwiazdą filmową, szefową firmy albo astronautką), ale woli być... mamą. Cudowne jest to przekonanie dziecka, że mama (trochę przy kości, trochę rozczochrana, w kapciach i kwiecistym szlafroku, jest równie piękna jak Marilyn Monroe). Jaka szkoda, że z wiekiem przekonanie dziecka o omnipotencji rodzica znika:) Całość zbudowana z krótkich zdań i ciepłych ilustracji, trochę w stylu retro. Nakład wyczerpany, ale warto poszukać w bibliotece.

Jak mama została Indianką, Ulf Stark, przekład Katarzyna Skalska, ilustracje Mati Lepp, Wydawnictwo Zakamarki, Poznań 2018, ISBN: 978-83-60963-44-9, wiek 5+

Mama czuje się wykorzystywana przez blade twarze. Jest upalne lato a ona musi stać przy kuchence i smażyć dla nich kotlety. Na szczęście synek, Mała Cicha Stopa, ratuje ją i zabiera na poszukiwanie dzikich bizonów. Mama zostawia patelnię, rozpuszcza włosy i maluje sobie twarz szminką. Mama i syn spędzają cały dzień razem na beztroskiej zabawie i wygłupach. Ulf nie wiedział, że mama potrafi tak dobrze bawić się w Indian, tak głośno śmiać się i skakać ze skały do morza. A mama właśnie sobie o tym przypomniała. I o tym, że obiad nie zając. Fantastyczna historia.

Mama miała operację, Krisztina Tóth, przekład Anna Butrym, ilustracje Viktória Hitka, Grupa Wydawnicza Adamantan, Warszawa 2017, ISBN: 978-83-7350-211-6; wiek 5+

Bohaterką jest dziewczynka w wieku przedszkolnym, której mama choruje na raka piersi. Towarzyszymy rodzinie dziewczynki od dnia, kiedy dowiadują się o chorobie, poprzez pobyt w szpitalu, operację, chemioterapię, aż do wyzdrowienia mamy. Książka oswaja dzieci z chorobą, daje wspierające poczucie, że inne dzieci borykają się z podobnym problemem i przede wszystkim nadzieję, że chorobę można pokonać, że jak mówi mama bohaterki, „Za kilka lat to wszystko będzie tylko złym wspomnieniem". Niepozorna, ale zdecydowanie warta uwagi.

Moja mama, Mayana Itoïz (tekst i ilustracje), Wydawnictwo Babaryba, Warszawa 2018 r., ISBN: 978-83-62965-56-4, wiek 4+

Mama i jej synek co wieczór bawią się w kolory. Chłopiec wyobraża sobie, że maluje twarz mamy na żółto, niebiesko, fioletowo albo zielono a mama za każdym razem zmienia się w inną postać. Staje się lampartem, Indianką, gwiazdą rocka a nawet niebem. Bardzo miłe dla oka ilustracje autorki działają na dziecięcą wyobraźnię i świetnie oddają atmosferę czułości i bliskości między mamą a synkiem. Ciepła, wyciszająca lektura do czytania przed zaśnięciem. Zachęca też do tworzenia własnych wieczornych rytuałów.

Uśmiech dla Żabki, Przemysław Wechterowicz, Emilia Dziubak, Agencja Edytorska Ezop, Warszawa 2014 r., ISBN: 978-83-89133-97-7, wiek 3+

Mama Żabki pracuje w sklepie. W pewnym momencie zaczyna niepokoić się o swoją córeczkę (mamy zawsze czują, kiedy ich dzieciom jest źle). Nie może jeszcze pójść do domu, więc prosi jednego ze swoich klientów, Bobra, żeby przekazał małej Żabce pełen miłości uśmiech od Mamy. w dostarczaniu cennej przesyłki bierze udział wiele zwierzaków. Każdy niesie uśmiech przynajmniej kawałek. Nikt nie chce zawieść smutnej Żabki i zatroskanej Mamy. Uśmiech rzeczywiście dodaje Żabce otuchy. Wie, że Mama o niej myśli i wróci do niej tak szybko, jak będzie mogła. Teraz mała Żabka wypatruje jej powrotu ze spokojem.

Nawet nie wiesz jak bardzo cię kocham, Sam McBratney, przekład Jarosław Mikołajewski, ilustracje Anita Jeram, Wydawnictwo Egmont, Warszawa 2002 r., ISBN: 978-83-237-1435-4, wiek 3+

I ostatnia książka o relacji mamy i jej dziecka (chociaż tu tatusiowie mogą zaprotestować i powiedzieć, że duży Zając jest tatą:))

Mały Brązowy Zajączek i Duży Brązowy Zając starają się opowiedzieć, jak bardzo się kochają. Gdy słowa zawodzą, próbują łączącą ich miłość pokazać, przy czym jeden chce przekonać drugiego, że kocha bardziej. Po każdej miłosnej deklaracji Małego następuje równie spektakularny rewanż Dużego.

Kocham cię tak daleko, jak przez całą drogę do rzeki- zawołał Mały Brązowy Zajączek.

A ja cię kocham, jak stąd do rzeki, i na drugi brzeg, i aż po same wzgórza - powiedział Duży.

# data[].attributes.attachment_link.title
Matka, mama, mamusia - Biblioteczka-apteczka

# data[].attributes.attachment_link.description
„Moje maleństwo" to przepiękny picturebook dla dorosłego czytelnika. Od razu napiszę, że dawno tak się nie wzruszyłam przy lekturze (ostatnio chyba przy książce „ Dzidziuś "). Tym bardziej przy książce o tak skromnych środkach wyrazu. Bo co my tu właściwie mamy? Lapidarny tekst i kilka minimalistycznych szkiców. Ale jak wiele tu treści!

# data[].attributes.body
Ponad 2 miliony wyświetleń

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak mówić, żeby nas słuchano? - Prof. Jerzy Bralczyk

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Historia książki

Biblioteka szkolnaSP Nr1 w Krościenku n.D.

Żywa książka

Jak wyglądała pierwsza książka?

Pierwsza książka nie przypominała nam znanych książek. Miała ręce i nogi, umiała mówić a nawet śpiewać, bo to była żywa książka-człowiek książka. Istniała ona w dawnych czasach, gdy ludzie nie znali liter ani papieru i nikt nie znał atramentu, a wszystkie prawa, wierzenia oraz podania przechowywano w pamięci ludzkiej.

ok 30 tys. lat temu

Pismo obrazkowe

Pismo obrazkowe-(piktograficzne) powstało z rysunków przedstawiających w formie uproszczonej pojęcie dla przekazania myśli. Rysunki te, ludzie pierwotni, kreślili na skałach w pieczarach, będących ich schronieniem, na korze drzewnej lub skórze, potem na kamieniu. Wyrażają one myśli przy pomocy rysunków, nie mających jeszcze bezpośredniego związku z dźwiękami mowy np. uproszczone postacie ludzkie z łukami i zwierzę ze strzałą w nim tkwiącą - zawiadamiały o pomyślnych łowach.

Początek rozwoju

Gliniane tabliczki

od ok. 3500 lat p.n.e.

Pismo klinowe na glinianych tabliczkach

Sumeryjski pisarz używał rylca, którym często był kawałek trzciny. Rolę notatnika pełniła tabliczka z miękkiej gliny - można było w niej żłobić. Początkowo żłobiono prymitywne obrazki - ideogramy - symbolizujące konkretne wyrazy. W miarę rozwoju pisma zastępowały je bardziej abstrakcyjne zestawy linii ; z czasem wyrażające również sylaby. Miękka glina była jednak nietrwała, ale była to też zaleta. Tabliczkę można było zetrzeć, ponownie ugnieść i uformować, Gdy zapisane treści były szczególnie ważne utrwalano je wypalając tabliczkę. Dzięki temu zapiski dokonane przed tysiącami lat przetrwały próbę czasu. Termin „pismo klinowe"stosuje się do pism, których znaki łączą się za pomocą kresek w kształcie klinów, ćwieków lub stożków. Po raz pierwszy pojęcia tego użył Thomas Hyde w XVII wieku. Pismo klinowe określane też było jako pismo grotowe.

Zwoje papirusowe

od 3000 p.n.e..

Papirus

Papirus to materiał pisarski otrzymywany z rośliny o tej samej nazwie występującej m.in.na bagnistych terenach w delcie Nilu w Egipcie. Ponieważ papirus był materiałem dosyć łamliwym, zwijano go w tzw. zwoje. Pisano tylko po jednej stronie a tekst układano kolumnami.

Hieroglify

Hieroglify (święte znaki) to potoczna nazwa starożytnego pisma egipskiego, używanego od III tys.p.n.e. Najbardziej znane są hieroglify egipskie odczytane przez J.F. Champolliona w 1822 r. z inskrypcji na kamieniu z Rosetty

od XV w p.n.e.

Tabliczki woskowe

Tabliczki woskowe były popularne u starożytnych Rzymian i Greków Wykorzystywano je w administracji, do zapisywania tekstów o doraźnym znaczeniu (notatki, ćwiczenia szkolne, brudnopisy dokumentów). W tabliczkach drewnianych wydrążano warstwę wewnętrzną i wlewano w nią cienką warstwę roztopionego wosku. Po zastygnięciu pisano po wosku metalowym rylcem. Na brzegu tabliczki miały otwory, przy pomocy których można je było połączyć. Po Przeczytaniu można było treść zamazać i napisać np. odpowiedź zwrotną.

Starożytna Grecja i Rzym

od ok. I w. n.e.

Pergamin

Pergamin zastąpił papirus. Pergamin był wykonany z garbowanej skóry owczej, koźlej lub cielęcej. Na pergaminie pisano trzciną a od V wieku -gęsim piórem

Papier

Papier wynaleziono w Chinach około 105r. Dotarł do Europy w XI wieku . Pierwsza w Polsce papiernia powstała pod Krakowem (w Prądniku Czerwonym w roku 1491. Od 1510 roku jej właścicielem był drukarz i przedsiębiorca Jan Haller.

kodeks

To znana nam forma książki, w którejkarty złączone są (szyte, klejone) na jednym z brzegów nazywanego grzbietem. Karty kodeksu są z papirusu, pergaminu, albo papieru. Forma ta, stosowana od końca I wieku n.e. do dziś

do XV w.

Kodeksy rękopiśmienne

Niektóre kodeksy rękopiśmienne odznaczały się bardzo wysokim poziomem artystycznym (oprawa książki, iluminacja, inicjał).W średniowieczu rozwinęłą się sztuka iluminacji czyli ozdabiania kart ornamentami, ilustracjami i incjałami.

1450 r

Wynalazek druku

Genialnie wynalazek ruchomych czcionek zakończył średniowiecze i zaczął nowy rozdział w dziejach kulturya datę wynalezienia druku uznaje się rok 1450, w którym Jan Gutenberg, złotnik i drukarz z Moguncji, wydrukował pierwszą książkę tzw. Biblię Gutenberga Wcześniej drukowano techniką drzeworytu ( na drewnianych blokach ryto lustrzane odbicie tekstu). Najstarsza znana drukowana książeczka ukazała się w Chinach w 868 roku i była w kształcie zwoju. Później pojawiły się książki także w formie tzw. kodeksu, czyli w dzisiejszej książkowej postaci. Drukowano też tym sposobem w Chinach od X wieku pierwsze banknoty pieniężne i karty do gry - około 969 roku.

Ruchoma czcionka

INFO

Karta pierwszej drukowanej Biblii ok. 1455 r.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat. Ut wisi enim ad minim veniam, quis nostrud exerci tation ullamcorper suscipit lobortis nisl ut aliquip ex ea commodo consequat.

Książka elektroniczna

XXI w.

E-book (także: eBook, książka elektroniczna, publikacja elektroniczna, e-książka) - publikacja książkowa, zapisana w formie elektronicznej, składająca się z tekstu, zdjęć lub obu, odczytywana za pomocą odpowiedniego oprogramowania, na ekranach komputerów lub innych urządzeń elektronicznych.

ebook

Krystyna Walosik

dziękuję za uwagę

Date 8-15 maja 2020

# data[].attributes.attachment_link.title
Historia książki by Krystyna Walosik on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Historia książki Biblioteka szkolnaSP Nr1 w Krościenku n.D. Żywa książka Jak wyglądała pierwsza książka? Pierwsza książka nie przypominała nam znanych książek. Miała ręce i nogi, umiała mówić a nawet śpiewać, bo to była żywa książka-człowiek książka. Istniała ona w dawnych czasach, gdy ludzie nie znali liter ani papieru i nikt nie znał atramentu, a wszystkie prawa, wierzenia oraz podania przechowywano w pamięci ludzkiej.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wymagajcie od siebie choćby inni od was nie wymagali., Nie żyje się, nie kocha się, nie umiera się - na próbę., Wczoraj do ciebie nie należy. Jutro niepewne... Tylko dziś jest twoje., Nie daj się zwyciężyć złu, ale zło dobrem zwyciężaj., Miłość, która jest gotowa nawet oddać życie, nie zginie., Nie potrafi przebaczać innym, kto sam nie zaznał przebaczenia., Człowiek jest wielki nie przez to, co posiada, lecz przez to, kim jest; nie przez to, co ma, lecz przez to, czym dzieli się z innymi., Jeszcze będzie pięknie, mimo wszystko. Tylko załóż wygodne buty, bo masz do przejścia całe życie., Miłość mi wszystko wyjaśniła, Miłość wszystko rozwiązała, dlatego uwielbiam tę Miłość gdziekolwiek by przebywała, Człowiek nie może żyć bez miłości., Wiara i rozum są jak dwa skrzydła, na których duch ludzki unosi się ku kontemplacji prawdy., Brońmy się przed pozorami miłości, nie miłujmy słowem i językiem, ale czynem i prawdą., Musimy pokonać nasz lęk przed przyszłością. Ale nie możemy go do końca pokonać inaczej, jak tylko razem, Czujesz się osamotniony. Postaraj się odwiedzić kogoś, kto jest jeszcze bardziej samotny., Różnymi drogami biegnie życie ludzkie, ale wszyscy szukają szczęścia i miłości., Świat bez sztuki naraża się na to, że będzie światem zamkniętym na miłość., Starajmy się tak postępować i tak żyć, by nikomu w naszej Ojczyźnie nie brakło dachu nad głową i chleba na stole, by nikt nie czuł się samotny, pozostawiony bez opieki., Bogatym nie jest ten kto posiada, lecz ten kto daje., Przyszłość zaczyna się dzisiaj, nie jutro., Nie bój się, nie lękaj! Wypłyń na głębię!, Nauczcie się kochać to, co prawdziwe, dobre i piękne., Najbardziej twórczą ze wszystkich prac jest praca nad sobą, która pozwala odnajdywać urok młodości., Człowiek szuka miłości bo wie, że w głębi serca tylko miłość może go uczynić szczęśliwym., Człowieka trzeba mierzyć miarą serca - sercem., Wstań, nie skupiaj się na swoich słabościach i wątpliwościach, żyj wyprostowany!, Ja wiem, co to jest wojna, lecz muszę powiedzieć, że wojna nie rozwiązuje problemów, ale je mnoży., Każdy z was, młodzi przyjaciele, znajduje też w życiu jakieś swoje Westerplatte. Jakiś wymiar zadań, które musi podjąć i wypełnić. Jakąś słuszną sprawę, o którą nie można nie walczyć. Jakiś obowiązek, powinność, od której nie można się uchylić. Nie można zdezerterować., Jeśli chcesz znaleźć źródło, musisz iść do góry, pod prąd. Przedzieraj się, szukaj, nie ustępuj!, Człowiek nie może być tylko wychowywany. Musi wychowywać samego siebie, być dla siebie wychowawcą., Być człowiekiem sumienia to znaczy wymagać od siebie, podnosić się z własnych upadków i ciągle na nowo się nawracać..

# data[].attributes.attachment_link.description
Wymagajcie od siebie choćby inni od was nie wymagali., Nie żyje się, nie kocha się, nie umiera się - na próbę., Wczoraj do ciebie nie należy. Jutro niepewne...

# data[].attributes.body
nasz szkolny test

# data[].attributes.body
Centrum Kultury i Promocji w Krościenku n.D.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Centrum Kultury i Promocji w Krościenku nad Dunajcem

# data[].attributes.headline
Gminna Biblioteka Publiczna -prace konkursowe

# data[].attributes.subject
Gminna Biblioteka Publiczna -prace konkursowe

# data[].attributes.attachment_link.title
"Zasmakowani ... w książkach" w Krościenku n.D. - akcja Gminnej Biblioteki Publicznej

# data[].attributes.body
Wybrane zdjęcia z waszymi widokami

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
2020.04.08 18:09 / news / czytano 888 / opinie 0

Ciekawym pomysłem zainteresowała uczniów i nauczycieli Krystyna Walosik - nauczyciel bibliotekarz ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Krościenku n.D. Jak widać, wystawę można zrobić także online.

- W obecnym czasie nawet najprostsze rzeczy nabierają wartości. To, czego nie dostrzegaliśmy, teraz nabiera znaczenia. Świat przez okno też jest piękny! Warto to uwiecznić na ciekawej fotografii. Na zdjęciu z okna swojego domu koniecznie musiał być fragment okna, szyby, parapetu, firany itp. - tłumaczy Pani Krystyna.

Więcej fotografii na stronie FB biblioteki szkolnej BiblPieniny

Autor: Oprac. red.
Zdjęcia: Arch. organizatora

# data[].attributes.attachment_link.description
2020.04.08 18:09 / news / czytano 888 / opinie 0 Ciekawym pomysłem zainteresowała uczniów i nauczycieli Krystyna Walosik - nauczyciel bibliotekarz ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Krościenku n.D. Jak widać, wystawę można zrobić także online. - W obecnym czasie nawet najprostsze rzeczy nabierają wartości. To, czego nie dostrzegaliśmy, teraz nabiera znaczenia.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W dzisiejszej galerii zebraliśmy dla was słynne pomniki, jakie postawiono książkom na całym świecie. Są one niemym dowodem tego, jak wielkie znaczenie dla rozwoju naszej kultury ma literatura. Wprawdzie najlepszy sposób, w jaki można oddać hołd książkom, to po prostu czytać je nieustannie, nie oznacza to jednak, że pogardzilibyśmy jakimś ładnym książkowym pomnikiem w naszym mieście.

# data[].attributes.attachment_link.description
W dzisiejszej galerii zebraliśmy dla was słynne pomniki, jakie postawiono książkom na całym świecie. Są one niemym dowodem tego, jak wielkie znaczenie dla rozwoju naszej kultury ma literatura. Wprawdzie najlepszy sposób, w jaki można oddać hołd książkom, to po prostu czytać je nieustannie, nie oznacza to jednak, że pogardzilibyśmy jakimś ładnym książkowym pomnikiem w naszym [...]

# data[].attributes.attachment_link.description
BiblPieniny, Krościenko, Nowy Sącz, Poland. 449 likes · 42 talking about this. Biblioteka szkolna SP w Krościenku n.D. http://spkroscienko.edupage.org/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Od starożytności po sztukę współczesną - odwiedź jedne z najpiękniejszych muzeów na świecie nie ruszając się z kanapy 🙂

Guggenheim Museum, Nowy Jork

Funkcja Google Street View pozwala odwiedzającym zwiedzać słynne spiralne schody Guggenheima bez wychodzenia z domu. Stamtąd możesz odkryć niesamowite dzieła sztuki z epoki impresjonizmu, postimpresjonizmu, nowoczesności i współczesności.
> WIRTUALNY SPACER <

Musée d'Orsay, Paryż

Podczas wirtualnego spaceru można zobaczyć dziesiątki słynnych dzieł francuskich artystów, którzy tworzyli w latach 1848-1914, między innymi Moneta, Cézanne'a i Gauguina.
> WIRTUALNY SPACER <

British Museum, Londyn

To kultowe muzeum znajdujące się w sercu Londynu pozwala wirtualnym zwiedzającym zwiedzić Wielki Dwór, odkryć starożytny Kamień z Rosetty i egipskie mumie. Możesz również znaleźć setki artefaktów.
> WIRTUALNY SPACER <

National Gallery of Art, Waszyngton

To słynne amerykańskie muzeum oferuje online dwie expozycje (za pośrednictwem Google). Pierwsza to wystawa amerykańskiej mody z lat 1740-1895, w tym wiele renderingów ubrań z epoki kolonialnej i rewolucyjnej. Druga to zbiór prac holenderskiego malarza barokowego Johannesa Vermeera.
> WIRTUALNY SPACER <

National Museum of Modern and Contemporary Art, Seul

Wirtualna wycieczka Google pozwala na zwiedzenie sześciu pięter budynku pełnego sztuki współczesnej z Korei i całego świata.
> WIRTUALNY SPACER <

Rijksmuseum, Amsterdam

Fantastyczny zbiór dzieł z holenderskiego złotego wieku, w tym wiele obrazów autorstwa Vermeera i Rembrandta. W 80 galeriach 8 000 obiektów opowiada historię 800 lat holenderskiej sztuki i historii.
> WIRTUALNY SPACER <

źródło zdjęcia: Google Street View

Van Gogh Museum, Amsterdam

Każdy fan tego niezwykłego malarza może zobaczyć największą kolekcję jego dzieł - w tym ponad 200 obrazów, 500 rysunków i więcej 750 osobistych listów.
> WIRTUALNY SPACER <

Pergamon Museum, Berlin

Jedno z największych muzeów w Niemczech - Pergamon - ma wiele do zaoferowania. Znajduje się w nim wiele starożytnych artefaktów, w tym Brama Isztar i oczywiście... Ołtarz Pergamon (Wielki Ołtarz Zeusa).
> WIRTUALNY SPACER <

National Museum of Anthropology, Meksyk

Zbudowane w 1964 roku muzeum jest poświęcone archeologii i historii meksykańskiego dziedzictwa przedhiszpańskiego. Oferuje 23 sale wystawowe wypełnione starożytnymi artefaktami, w tym niektóre z cywilizacji Majów.
> WIRTUALNY SPACER <

MASP, Sao Paulo

To pierwsze, nowoczesne muzeum w Brazylii. Dzieła umieszczone zostały na przezroczystych ramkach z pleksiglasu sprawiając wrażenie, jakby wisiały w powietrzu.
> WIRTUALNY SPACER <

The J. Paul Getty Museum, Los Angeles

Wybierz się na wycieczkę Street View, aby odkryć ogromną kolekcję europejskich obrazów, rysunków, rzeźb, rękopisów i fotografii - niektóre dzieła pochodzą nawet z VIII w.
> WIRTUALNY SPACER <

Uffizi Gallery, Florencja

W tej mniej znanej galerii znajduje się kolekcja dzieł jednej z najsłynniejszych rodzin we Włoszech, de'Medicis. Budynek został zaprojektowany przez Giorgio Vasariego w 1560 roku specjalnie dla Cosimo I de'Medici, ale każdy może wędrować po jego salach z dowolnego miejsca na świecie.
> WIRTUALNY SPACER <

Niestety nie wszystkie popularne muzea i galerie sztuki mogą zostać włączone do kolekcji Google Arts & Culture, ale niektóre muzea oferują inne, cykliczne wydarzenia i wycieczki online - np. Luwr. Aby zobaczyć więcej kolekcji muzeów Google Arts & Culture wystarczy odwiedzić witrynę 😉
Polecamy także:
3 900 stron osobistych notatek Paula Klee dostępnych online
Pełna digitalizacja Codex Atlanticus Leonarda Da Vinci Digitalizacja prawie 1500 obrazów i rysunków Vincenta van Gogha

W poprzedniej części artykułu zaproponowaliśmy Wam wirtualne spacery po najpiękniejszych galeriach i muzeach na świecie, ale nie zapominamy również o Polsce! Sprawdźcie nasze propozycje... Kopalnia Soli w Wieliczce To bezcenny zabytek kultury materialnej świata, wpisany [...]

Murale często nadają starym fasadom kamienic drugie życie. Przygotowaliśmy dla Was zestawienie tych najpiękniejszych w Polsce - zobaczcie sami i koniecznie dajcie nam znać w komentarzach, co jeszcze dodalibyście do tej listy 🙂 BIELSKO-BIAŁA KATOWICE [...]

# data[].attributes.attachment_link.title
Utknąłeś w domu? Te 12 słynnych muzeów oferuje wirtualne spacery - KuKulturze.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Guggenheim Museum, Nowy Jork Funkcja Google Street View pozwala odwiedzającym zwiedzać słynne spiralne schody Guggenheima bez wychodzenia z domu.

# data[].attributes.attachment_link.title
Czytanie na drugie śniadanie - Joanna Olech

# data[].attributes.body
Absolwentka naszej szkoły recytuje dla nas wiersz

# data[].attributes.attachment_link.title
Marta Zubek recytuje "Pawła i Gawła" A Fredry by Krystyna Walosik

# data[].attributes.headline
Tydzień bibliotek 8-15 maja 2020- podsumowanie

# data[].attributes.subject
Tydzień bibliotek 8-15 maja 2020- podsumowanie

# data[].attributes.headline
Posumowanie Światowego Dnia Poezji w naszej szkole

# data[].attributes.subject
Posumowanie Światowego Dnia Poezji w naszej szkole

# data[].attributes.attachment_link.title
Światowy Dzień Poezji by Krystyna Walosik on Genially

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Centrum Kultury i Promocji w Krościenku nad Dunajcem

# data[].attributes.attachment_link.title
Centrum Kultury i Promocji w Krościenku nad Dunajcem

# data[].attributes.attachment_link.description
Kochani!
Dziś światowy dzień książki :) 📚📖📖📖
W związku z tym mamy propozycję dla najmłodszych !
KONKURS PLASTYCZNY <3

Dzieciaki! Narysujcie lub namalujcie bohatera swojej ulubionej książki :D 
Prace...

# data[].attributes.body
"Modernizuj źródło ciepła"

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Gminna Biblioteka Publiczna Krościenko n.D

# data[].attributes.attachment_link.title
Gminna Biblioteka Publiczna Krościenko n.D

# data[].attributes.attachment_link.description
Gminna Biblioteka Publiczna Krościenko n.D added a new photo.

# data[].attributes.body
"Mój świat zza okna"

# data[].attributes.attachment_link.description
Zaproszenie do wzięcia udziału w wystawie. To nie żart na Prima aprilis !

# data[].attributes.body
- prezent od autorki

# data[].attributes.attachment_link.title
Iwona Niezgoda recytuje wiersz Bianki Kunickiej Chudzikowskiej pt. "Czarny Kotek Na Szczęście" by Krystyna Walosik

# data[].attributes.attachment_link.description
Bianka Kunicka Chudzikowska - Czarny Kotek Na Szczęście - Recytuje Iwona Niezgoda
Il. Bianka Kunicka

# data[].attributes.body
Świetna zabawa

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Z okazji 215. rocznicy urodzin mistrza baśni Hansa Christiana Andersena oraz Międzynarodowego Dnia Książki dla Dzieci zapraszam na spotkanie z Brzydkim Kaczątkiem. Ilustracja pochodzi ze zbioru "Baśnie domowe : najpiękniejsze baśnie Hansa Chrystiana Andersena i braci Grimm", Zielona Góra, Wydawnictwo E. Jarmołkiewicz, copyright 1996.

# data[].attributes.attachment_link.title
BRZYDKIE KACZĄTKO - Ułóż Puzzle Online za darmo na Puzzle Factory

# data[].attributes.attachment_link.description
Z okazji 215. rocznicy urodzin mistrza baśni Hansa Christiana Andersena oraz Międzynarodowego Dnia Książki dla Dzieci zapraszam na spotkanie z Brzydkim Kaczątkiem. Ilustracja pochodzi ze zbioru "Baśnie domowe : najpiękniejsze baśnie Hansa Chrystiana Andersena i braci Grimm", Zielona Góra, Wydawnictwo E. Jarmołkiewicz, copyright 1996.

# data[].attributes.body
krzyżówka

# data[].attributes.attachment_link.description
1.Potrafisz rozwiązać? Spróbuj stworzyć swoją krzyżówkę. Dzisiaj "Dzieci z Bullerbyn" - krzyżówka, którą utworzyłam dzięki programowi...

# data[].attributes.body
nasz szkolny test

# data[].attributes.body
Nasz szkolny test

# data[].attributes.attachment_link.description
Wszystkie kategorie proza światowa proza polska poezja polska poezja światowa poradniki oryginalne wersje językowe eseistyka

# data[].attributes.body
Zestawienie

# data[].attributes.attachment_link.title
Najpiękniejsze biblioteki świata by Ewa Tarapata on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Discover more about Najpiękniejsze biblioteki świata ✌️ - Interactive Image

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Okazuje się, że nie bez powodu w starożytnej bibliotece aleksandryjskiej widniały słowa „Książki to lekarstwo dla umysłu". Rację można też przyznać Wisławie Szymborskiej, mawiającej, że „czytanie książek to najpiękniejsza zabawa, jaką sobie ludzkość wymyśliła". Od pierwszych dni naszego życia czytanie (nam, a później - przez nas) daje nam w zasadzie same korzyści. Przyjrzyjmy się im się uważniej i zastanówmy się, czym tak naprawdę jest czytanie i jak odbywa się z perspektywy naszych struktur mózgowych?
Mózgowa ekwilibrystyka

Dla naszych mózgów czytanie jest prawdziwym wyzwaniem. Nie, nie mamy w nich nigdzie żadnego „ośrodka czytania", który wyróżniałby nas z grona pozostałych, niepiśmiennych zwierząt. W naszych czaszkach nie ma żadnej struktury, która odpowiadałaby wyłącznie za czytanie i którą moglibyśmy sobie ćwiczyć, połykając kolejne tomy. M. Spitzer, niemiecki psychiatra i neurobiolog, podobnie jak wielu innych ludzi nauki, twierdzi wręcz, że dla naszego mózgu czytanie jest czynnością... nienaturalną.

W swojej (skądinąd godnej polecenia) książce „Jak uczy się mózg" (2012), Spitzer posługuje się obrazową analogią, pisząc następująco: „Nasz mózg nie jest stworzony do czytania. Powstawał długo przed wynalezieniem pisma i na skutek warunków życiowych, które z dzisiejszymi niewiele miały wspólnego. Na pewno tych czasów nie charakteryzowała jedna rzecz: wszechogarniające pismo. Ktoś, kto czyta, maltretuje więc najpierw swój układ percepcyjny, wykonując czynność niedostosowaną do naszego gatunku, tak jak glazurnik maltretuje swoje kolana, czołgając się po łazienkach, albo ktoś, kto gra w tenisa, maltretuje swoje łokcie, każąc im przyjmować więcej ciężaru, niż są w stanie wytrzymać. Jeszcze raz, inaczej formułując: mózg ma się do czytania jak traktor do wyścigu formuły 1, gdy na przygotowanie do startu dostaniemy dwie godziny" (s. 177).

OK, ale czy to znaczy, że powinniśmy zaprzestać czytania? Spotykamy czasem osoby, które twierdzą, że czegoś robić nie należy, bo to jest „wbrew naturze". Wygląda na to, że jeśli chcą być konsekwentne, powinny natychmiast przestać czytać! Wierzę nawet, że niemało z nich tak właśnie postąpiło, choć zapewne z innych pobudek. Ale dość dygresji - wróćmy do kwestii, czy czytać należy, czy nie.

Należy, rzecz jasna! Człowiek zdołał wyewoluować w istotę myślącą (mimo rozmaitych mankamentów tego myślenia) właśnie dlatego, że nieustannie próbował wykraczać poza swoje dotychczasowe możliwości. Nasza współczesna wiedza neurologiczna pozwala z całym przekonaniem stwierdzić, że stymulowanie mózgu do pracy pobudza jego rozwój -nie tylko w perspektywie ewolucji gatunkowej, ale też w ciągu naszego życia. Zawdzięczamy to tzw. neuroplastyczności, czyli zdolności mózgu do rozwoju i przekształceń. Kiedyś uważano, że człowiek przychodzi na świat z „gotowym" mózgiem i jeśli coś się w nim zmienia, to najwyżej to, że komórki nerwowe obumierają i jest ich coraz mniej. Dziś (i to od stosunkowo niedawna) wiemy, że przez całe nasze życie mogą tworzyć się w naszych mózgach nowe komórki nerwowe, a także, co bardzo ważne, nowe połączenia neuronalne, które zmieniają te komórki we współpracujące „sieci". Tego i wielu innych odkryć dokonano w ostatniej dekadzie XX wieku, która była przełomowa dla neuronauk i z tego powodu została okrzyknięta „dekadą mózgu".
Elastyczność mózgu
Neuroplastyczność polega na zachodzących w mózgu trwałych zmianach właściwości komórek nerwowych zachodzących pod wpływem bodźców zewnętrznych, płynących ze środowiska (Kossut, 2012). Ta zdolność naszego mózgu pozwala mu na adaptację, zmienność i samo naprawę (w pewnym zakresie) w razie uszkodzeń; pozwala nam uczyć się i tworzyć zapisy pamięciowe - czyli gromadzić wspomnienia. Mózg ludzki nie jest tu zresztą wcale wyjątkiem, bo zdolność tę zaobserwowano w całym świecie zwierzęcym już od poziomu robaków płaskich. Patrząc z tej perspektywy, wyraźnie można zauważyć, że mózgi każdej i każdego z nas są wyjątkowe, unikatowe właśnie dlatego, że przez całe nasze życie dopasowują się do zewnętrznych warunków i okoliczności - w tym sensie są kształtowane przez nasze życiowe doświadczenia.

Technicznie rzecz biorąc, czytanie jest więc dla naszych mózgów piekielnie trudną sztuką. Dziś już tego tak nie odczuwamy, spróbujmy jednak przypomnieć sobie czasy żmudnej nauki czytania w dzieciństwie, trudu poznawania liter, składania ich w sylaby i układania sylab w słowa. Człowiek potrzebuje czasu liczonego w latach i codziennych ćwiczeń (i to w okresie swoich największych zdolności uczenia się, czyli w dzieciństwie!), by w miarę biegle opanować tę umiejętność. Później, by się ona nie osłabiła, musi nadal ćwiczyć (praktykując choćby weekendową lekturę dla przyjemności czy przeglądając gazetę). To, że zdołaliśmy opanować zdolność czytania na tak biegłym poziomie, jest właśnie przykładem ogromnej elastyczności mózgu, który potrafi przystosować się nawet do czynności, do których nie jest naturalnie stworzony (jak czytanie czy prowadzenie samochodu).

Elastyczność mózgu polega - w dużym uproszczeniu - na tym, że te jego części i struktury, które są częściej używane, są „ćwiczone", w efekcie czego tworzy się w nich więcej połączeń nerwowych między komórkami a nawet samych komórek(a te połączenia, których przestajemy używać, zanikają). W ten sposób następuje rozwój tych struktur. Połączenia nerwowe wzmacniają się za każdym razem, kiedy się je aktywuje. Dlatego np. łatwiej nam przypomnieć sobie coś, co często sobie przypominamy, a to, do czego nie wracamy, ulega zapomnieniu - bo zanika połączenie nerwowe skierowane do tych wspomnień. Kiedy jednak wracamy do czegoś, czego kiedyś się uczyliśmy, a co zapomnieliśmy, przypominamy to sobie dużo szybciej (bo ten ślad pamięciowy wciąż tam jest, tylko prowadzi do niego bardzo słabe połączenie), niż gdybyśmy mieli się tego uczyć od początku. Dotyczy to również umiejętności (nie tylko wiedzy deklaratywnej) - im częściej ćwiczymy grę na fortepianie, tym lepiej nam idzie, a kiedy przestajemy ćwiczyć, umiejętność stopniowo ulega zapominaniu, osłabiają się odpowiedzialne za nią połączenia neuronalne. Kiedy więc czytamy, ćwiczymy się w tym i jesteśmy coraz lepsi w czytaniu. Okazuje się jednak - i to jest niezwykłe odkrycie - że czytając, ćwiczymy nie tylko samo czytanie, ale też wiele innych umiejętności!
Podglądanie mózgu
2012 rok przyniósł fascynujące wyniki badań pewnego zespołu z Uniwersytetu Stanforda (Goldman, 2012). Zespół ten postanowił wykorzystać (za pomocą tzw. funkcjonalnego rezonansu magnetycznego, w skrócie fMRI)możliwość „podglądania" mózgów osób zajętych czytaniem „Mansfield Park"-znanej powieści Jane Austen, XVIII-wiecznej brytyjskiej pisarki. W ten sposób odkryto niezwykłą rzecz - otóż lektura powieści aktywizuje dokładnie te rejony w naszych mózgach, które byłyby aktywne w sytuacji, w której sami przeżywalibyśmy przygody będące udziałem opisywanego bohatera czy bohaterki.

Jest to możliwe za sprawą istniejących w naszych mózgach tzw. neuronów lustrzanych (Bauer, 2015) - one również nie są charakterystyczne tylko dla ludzi, bo odkryto je też w świecie zwierząt, np. u małp czy psów. Neurony lustrzane pozwalają nam naśladować cudze zachowanie (to dzięki nim małe dzieci chcą naśladować rodziców i w ten sposób uczą się wszystkiego), ale też zrozumieć czyjeś uczucia, emocje, motywy, myśli i pragnienia. Neurony lustrzane pozwalają nam współodczuwać, są kluczowe dla zdolności empatii i intuicji. A mechanizm empatii dosłownie polega na tym, że w naszym mózgu (za sprawą neuronów lustrzanych) aktywizują się te same struktury, które aktywizują się u osoby, którą obserwujemy w danej sytuacji, np. kiedy płacze lub się boi. W jednym z eksperymentów z udziałem makaków (to takie sympatyczne nieduże małpki), wykazano, że te same struktury mózgu (m.in. ośrodki ruchu i przyjemności) aktywowały się u tych osobników, które sięgały po orzech z zamiarem jego zjedzenia, jak i u tych, które tylko patrzyły na inne małpki sięgające po orzech! Jak widać nie ogranicza się to tylko do odzwierciedlania uczuć, ale również ruchu - kiedy widzimy osobę sięgającą po orzech (lub np. idącą z wyraźnym bólem w niewygodnych butach), aktywizują się nam też ośrodki ruchu, a w drugim przypadku dodatkowo bólu, co może powodować w nas wrażenie „czuję, jak tę osobę to boli". Te same neurony lustrzane pozwalają nam współodczuwać z bohaterkami i bohaterami powieści czy postaciami historycznymi, o których życiu czytamy.

Wracając do „Mansfield Park" - z badania wynikło wręcz, że lektura powieści pobudza nasz mózg do tego stopnia, jakbyśmy dosłownie wskoczyli w fabułę i zaczęli zupełnie fizycznie jej doświadczać. Jak się okazuje, tego typu zdolność aktywizowania naszych mózgów mają w zasadzie wszystkie historie (powieści, opowiadania), z zwłaszcza te charakteryzujące się wartką, wciągającą akcją. Wykazano to znów dzięki zastosowaniu fMRI, a dokonał tego zespół badawczy z Emory University w Atlancie w USA (Woźniak, 2014). W tym badaniu dwunastu ochotników przez kolejnych dziewięć dni wieczorem czytało jeden rozdział (ok. 30 stron) książki „Pompeja" - wciągającego thrillera autorstwa brytyjskiego powieściopisarza Roberta Harrisa. Następnie następnego ranka oglądano ich mózgi za pomocą fMRI. Zaobserwowano dzięki temu podwyższony poziom aktywności kory skroniowej lewej półkuli - części mózgu odpowiadającej za rozumienie i przetwarzanie komunikatów językowych.

Co w tym niezwykłego? Otóż identyczne pobudzenie tych struktur obserwuje się również u osób aktywnie czytających w momencie czytania. Choć sami badani zaprzestali już czytania, po dwunastu godzinach ich mózgi wciąż przetwarzały przeczytaną historię, jakby „opowiadając ją sobie". Aktywna była przy tym również kora ruchowa odpowiadająca m.in. za doznania dotykowe. Badacze stwierdzili, że ten stan pobudzenia może utrzymywać się nawet 5 dni po zakończeniu lektury! A utrzymuje się tym dłużej, im bardziej wciągająca i oddziałująca na nas była historia opisana w książce. Lektura w trakcie i po niej działała dla naszych mózgów jak symulator rzeczywistości, a nasz mózg reaguje na tę rzeczywistość jak na prawdziwą. Najwyraźniej rację miał Umberto Eco, mówiąc, że „kto czyta książki, żyje podwójnie", a nawet i George R.R. Martin, który napisał w „Tańcu ze smokami", że „czytelnik może żyć życiem tysiąca ludzi, zanim umrze.(...)Człowiek, który nie czyta, ma tylko jedno życie".

Są też i dobre wieści dla miłośniczek i miłośników poezji czy też poetyckiej prozy - w innych badaniach wykazano, że również metafory i treści nieoczywiste (tych w poezji nie brak) działają pobudzająco na nasz mózg, w tym na rejony odpowiedzialne nie tylko za funkcje poznawcze, ale też za przetwarzanie zmysłowe: słuchowe, wzrokowe, dotykowe.

Wyniki tych badań są ważnym głosem w dyskusji o tym, czy warto czytać „popularne" czy „niewiele wnoszące" powieści. Okazuje się, że jak najbardziej tak - z punktu widzenia pobudzania struktur mózgowych działają one na nas bardzo dobrze. Należy jednak pamiętać, że nie jest to jedyny istotny punkt widzenia - z lektury może bowiem płynąć wiele innych korzyści, których takie książki nie zawsze nam zapewniają. Najlepiej więc czytać książki różnorodne, na zmianę „mądre" woluminy, popularne powieści z wartką akcją (nawet tak pogardzane przez niektórych romanse!) czy poezję.
Nasz mózg a e-książka
Już dość dawno zauważyłam, że nie przepadam za lekturą e-booków. O ile jeszcze mogę w ten sposób czytać powieść, to już uczenie się z e-książki całkowicie mi nie odpowiada. Okazuje się (to miła świadomość), że mój brak entuzjazmu znajduje pewne uzasadnienie w wynikach badań.

Otóż wygląda na to, że podczas korzystania z tekstów pisanych w formie elektronicznej (w tym e-booków) nasz mózg pracuje nieco inaczej (Dzieliński, 2014). Z badań neurologicznych wynika, że kiedy patrzymy na ekran, to nawet jeśli jest tam treść książki, nasz mózg nie czyta płynnie, ale „skacze" po całej stronie, nie mogąc się „uspokoić". Zachowuje się tak samo, jak wówczas, kiedy przeglądamy strony internetowe czy feeda na Facebooku. Książki tradycyjne czytamy liniowo, elektroniczne - nieliniowo. Oczywiście nie uświadamiamy sobie tej różnicy, bo procesy te przebiegają w sposób automatyczny i nieuświadomiony. Przekłada się to niestety jednak na skuteczność przyswajania treści. Po prostu to, co przeczytamy z czytnika, słabiej zapamiętujemy (np. gorzej przypominamy sobie kolejność opisanych wydarzeń w porównaniu z czytaniem książki papierowej). E-czytanie jest „płytkie", pochodzące z niego treści są płycej, bardziej powierzchownie przetwarzane przez mózg, a to może prowadzić na dłuższą metę nawet do zatracenia umiejętności „głębokiego" przetwarzania i czytania ze zrozumieniem. Jeśli więc czytać e-booki, to raczej tylko dla rozrywki i nie wyłącznie w tej formie, uczyć się zaś lepiej jest metodą czytania „tradycyjnego".
Czytanie a pamięć, koncentracja i stres
Ze względu na neuroplastyczność mózgu i fakt, że czytanie prowadzi do tworzenia się nowych połączeń neuronalnych, a także ćwiczy hipokamp (strukturę mózgu odpowiedzialną za zapamiętywanie przyswojonych treści), czytanie książek i innych tekstów pisanych usprawnia naszą pamięć. W mózgu zachodzi również mechanizm uczenia się polegający na tym, że nowo przyswojone treści są integrowane z tymi, które już wcześniej przyswoiliśmy, a które się z nimi w jakiś sposób wiążą. Np. kiedy czytamy o konkretnej rasie kota, jej cechach i zwyczajach, nie tylko zapamiętujemy nowe informacje (dotyczące tej rasy), ale również aktywizujemy (a więc przypominamy i tym samym wzmacniamy połączenia neuronalne) sobie naszą dotychczasową wiedzę o kotach - zarówno ogólną, która będzie bazą dla nowych, szczegółowych treści, jak i szczegółową (np. dotyczącą innej znanej nam już rasy, do której porównujemy w myślach tę nowopoznaną). W ten sposób przyswajanie nowych informacji pozwala nam utrwalać dotychczasową wiedzę. Dodatkowo, ponieważ czytanie wymaga od nasdużego zaangażowania (i fizycznie, w związku z koniecznością trzymania książki i śledzenia wzrokiem tekstu, i psychiczne - poprzez angażowanie naszych emocji, wyobraźni i pamięci), zwiększa ono naszą zdolność do skupienia uwagi (a więc poprawia koncentrację) i to nie tylko podczas czytania, ale też wykonywania wszelkich innych czynności. Jeśli więc macie pracę wymagającą skupienia i precyzji, tym bardziej powinniście czytać!

Jednak korzystny wpływ czytania na pamięć na tym się nie kończy. Zespół badawczy pod kierownictwem dr. RobertaFreidlanda wykazał, że czytanie (jako czynność w wysokim stopniu aktywizująca pracę naszego mózgu), podobnie jak np. gra w szachy, może w znacznym stopniu chronić nas przed zapadaniem na chorobę Alzheimera (warto tu zaznaczyć, że badaczki i badacze są przekonani, że zapadalność na tę chorobę tylko w minimalnym stopniu wiąże się z czynnikami genetycznymi, a w bardzo dużym - z naszym stylem życia i wpływem środowiska, działania profilaktyczne mają więc ogromny sens). Ze wspomnianego badania wynikło, że ryzyko zachorowania na chorobę Alzheimera jest 2,5 razy mniejsze u tych osób, które regularnie czytają.

Udowodniono wreszcie, że czytanie, zwłaszcza beletrystyki (fikcji), w dużym stopniu pomaga nam radzić sobie ze stresem. W momencie, kiedy po stresującym dniu przenosimy się do fikcyjnych światów choćby tylko na 6 minut, poziom stresu może się nam zmniejszyć nawet o 68% (dla porównania - słuchanie muzyki zmniejsza go o ok. 61%, a spacer o 42%). Udowodnił to w badaniu w 2009 roku zespół badawczy z Uniwersytetu Sussex pod kierunkiem dr. Davida Lewisa. Jego zdaniem to właśnie to, że czytając, „przenosimy się" do innych światów, pozwala nam dosłownie oderwać się od stresującej rzeczywistości i wyciszyć. To bardzo ważne, bo skuteczne przeciwdziałanie stresowi jest niezwykle korzystne nie tylko dla naszego samopoczucia, ale również dla zdrowia.
Czytanie a rozwój społeczny
W Internecie krążą popularne memy z hasłami typu „Przez książki jestem aspołeczna/-ny. Mam poczucie honoru, zdrowy rozsądek, własne zdanie i umiem być sobą". Z naukowego punktu widzenia należy go jednak traktować ze sporym przymrużeniem oka - i to na wielu poziomach.

Zacznijmy od tego, że „poczucie honoru" (czymkolwiek ono jest; ja preferuję jednak „poczucie humoru"), „zdrowy rozsądek" (to zabawne - każdy twierdzi, że go ma), posiadanie własnego zdania i umiejętność „bycia sobą" nie są bynajmniej równoznaczne z aspołecznością, ani nawet jej nie sugerują. To zwykłe, „zdrowe" cechy czy przymioty, które każdy i każda z nas ma w jakimś natężeniu. „Osoba aspołeczna to taka, która wycofała się z życia społecznego", podaje „Słownik Psychologii" A. Rebera (s. 60) a aspołeczność to niebranie pod uwagę kwestii społecznych (np. wartości, zwyczajów) ani społeczeństwa (ale już nie postępowanie mu wbrew - to jest zarezerwowane dla pojęcia antyspołeczności). Jako aspołeczność można też rozumieć „pozbawienie wrażliwości na zwyczaje panujące w danym społeczeństwie", to jednak już bliższe jest antyspołeczności, ponieważ zakłada się, że taki brak wrażliwości może mieć efekty szkodliwe dla otoczenia (brak zahamowań w naszym zachowaniu). Wreszcie terminu „aspołeczny" używa się czasem wobec osób słabo uspołecznionych, mających braki w tzw. socjalizacji (czyli w procesie, który od początku naszego życia, poprzez nasze obcowanie z ludźmi, przystosowuje nas do życia wśród innych).

Co jednak najważniejsze w tym kontekście - specjalistki i specjaliści są zgodni, że czytanie książek raczej wspomaga nasz rozwój społeczny, niż w nim przeszkadza. Dzięki książkom możemy poznawać zasady działania psychiki i umysłu innych (poprzez poznawanie uczuć, myśli i działań bohaterek i bohaterów) oraz rozwijać empatię, wczuwając się w sytuację postaci i starając się zrozumieć a nawet przewidzieć ich zachowania. W efekcie osoby czytające - zwłaszcza fikcję - mogą być nawet bardziej empatyczne i lepiej rozumieć ludzi, niż osoby, które nie czytają lub czytają bardzo mało.

Jest to ważne w kontekście naszego rozwoju od najmłodszych lat - powieści i opowiadania pomagają nam w nazywaniu i rozumieniu emocji a także uświadamiają samo ich istnienie oraz znaczenie w życiu człowieka. Lektura książek dostarcza też cennych inspiracji zwłaszcza dla dopiero rozwijających się dzieci i młodzieży, m. in. poprzez przedstawianie wzorców osobowych czy też pokazywania, jak można rozwiązywać konflikty i trudności w swoim życiu.

Ale uwaga: jednego książki nas nie nauczą - realnych umiejętności społecznych, zachowywania się w bezpośrednim kontakcie z człowiekiem, komunikacji z nim, ale też np. reagowania na zmiany w jego zachowaniu czy mimicznej ekspresji. Tego nie da się nauczyć bez ćwiczeń, dlatego kochane Mole Książkowe, jeśli chcecie być dobre w komunikacji, dyskusji, asertywności, współpracy czy rozwiązywaniu konfliktów - musicie czasem wyjść do ludzi i poćwiczyć „na żywo"... Pamiętajcie jednak, że dzięki czytaniu macie ku temu wielkie predyspozycje!
Rozwój umiejętności językowych i rozumienia świata
To, że czytana (i słuchana) literatura znacząco zwiększa nasze zasoby językowe i podnosi kompetencje lingwistyczne, wydaje się oczywiste, trudno to jednak pominąć. Zwłaszcza u najmłodszych czytanie rymowanek (wierszyków) ułatwia uczenie się języka (m.in. uchwycenie rytmu, melodii i akcentu oraz różnicowanie brzmienie sylab) oraz przeciwdziała dysleksji. Jeśli więc kiedykolwiek zadawaliście sobie pytanie „po co dzieciom wierszyki?" - to właśnie po to. Oczywiste jest też, że czytanie książek ułatwia nabywanie kompetencji związanych z prawidłową gramatyką i ortografią.

To, co już jednak jest oczywiste mniej, to fakt, że nasze bogate zasoby lingwistyczne (w tym kwieciste słownictwo) nie stanowią tylko „sztuki dla sztuki", ale też mają ogromne znaczenie praktyczne - umożliwiają nam bowiem lepsze zrozumienie rzeczywistości. Dzieje się tak, ponieważ uwewnętrznienie słów sprzyja tworzeniu się w naszych umysłach bardziej złożonych i trafnych reprezentacji i schematów rozmaitych czynności, obiektów czy też obrazów. Wraz z rozwojem systemu pojęć, nasze rozumienie świata wchodzi więc na coraz wyższy poziom.

Dodatkowo bajki, baśnie i wszelkie inne historie, które pokazują związki przyczynowo-skutkowe między różnymi zdarzeniami czy czynnikami, ułatwiają nam (a zwłaszcza dzieciom) zrozumienie podobnych zależności obecnych w realnym życiu. Z kolei poznawanie klasyki (lektury szkolne!) umożliwia nam zrozumienie świata kulturowego i społecznego, który nas otacza, poznanie jego podstaw i ewolucji.

Nie można wreszcie pominąć ogromnego znaczenia czytania tzw. literatury faktu, książek i artykułów naukowych i popularnonaukowych (takich, jak choćby, nieskromnie pisząc, niniejszy), które pozwalają nam na uczenie się bez bezpośredniego doświadczenia, na czerpanie wiedzy z imponującego dorobku pracowitej i ciekawskiej ludzkości, na poznawanie faktów (z różnych dziedzin wiedzy) a także zależności między nimi.
Sprawność umysłowa, inteligencja i kreatywność
Wiele pisarek i pisarzy zaznacza, że aby pisać książki, trzeba dużo czytać. Jest w tym całe mnóstwo słuszności, bo czytanie książek to kopalnia inspiracji - nie tylko do pisania, czy szerzej: tworzenia, ale też w bardziej prozaicznych dziedzinach życia. Badaczki i badacze zagadnienia są dziś zgodni, że czytanie książek pozwala trenować bardzo wiele różnych zdolności umysłowych, m.in. porównywanie, ocenianie, wnioskowanie, planowanie i przewidywanie czy wspomnianą już koncentrację uwagi,znacząco rozwija wyobraźnię i kreatywność. Wspomniane wcześniej badania (oraz wiele innych) prowadzone z użyciem technik neuroobrazowania (najczęściej przy zastosowaniu fMRI) dowodzą, że czytanie intensywnie ćwiczy i w efekcie rozwija jednocześnie bardzo wiele różnych obszarów mózgu, usprawniając tym samym jego ogólne funkcjonowanie. Dzieje się tak dlatego, że czytanie wymaga koordynacji wielu złożonych funkcji poznawczych, a każde ich uruchomienie jest „ćwiczeniem" dla mózgu.

Jak więc widać, lista powodów, dla których warto regularnie czytać, jest bardzo długa. Na jej czele dla wielu z nas znajduje się przyjemność (i często bywa ona argumentem całkowicie wystarczającym do sięgnięcia po lekturę), jednak dobrze jest mieć świadomość, że sprawiając sobie tę przyjemność, robimy jednocześnie coś bardzo cennego dla naszego mózgu, intelektu, życia społecznego a nawet zdrowia. I to również wtedy, kiedy czytamy te mniej ambitne powieści! Kiedy więc następnym razem ktoś zarzuci Wam, że czytając popularną fantastykę, tracicie czas, wiecie co odpowiedzieć... Pamiętajcie tylko, że dla naszych mózgów najlepszą i bardziej wszechstronną gimnastyką będzie różnorodność lektury -czytajcie więc to, co lubicie, ale eksperymentujcie też z gatunkami, po które sięgacie rzadko lub wcale. Na zmianę czytajcie fantastyczne powieści i literaturę faktu, sięgajcie też po książki naukowe i popularnonaukowe (zwłaszcza, jeśli nadal się kształcicie, ale nie tylko wtedy!). A od czasu do czasu wychodźcie do ludzi, choćby po to, by pogadać o przeczytanych książkach - to zrobi dobrze nawet zadeklarowanym introwertyczkom i introwertykom.

I pamiętajcie:

„Umysł (...) potrzebuje książek, podobnie jak miecz potrzebuje kamienia do ostrzenia, jeśli ma oczywiście zachować ostrość".
- George R.R. Martin, "Gra o tron"
Bibliografia i literatura polecana:
Bauer J., „Empatia. Co potrafią lustrzane neurony?", Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2015.
Goldman C. „This is your brain on Jane Austen, and Stanford researchers are taking", Stanford News, 2012,na: www.news.stanford.edu/news/2012/september/austen-reading-fmri-090712.html (dostęp: 03. 04. 2016)
Kossut M., „Neuroplastyczność" w: T. Górska, A. Grabowska, J. Zagrodzka (red.), „Mózg a zachowanie", Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012.
Koźmińska I., Olszewska E.,„Wychowanie przez czytanie". Warszawa, Świat Książki, 2010.
Minge N., „Nauka czytania". Psychologia w szkole, nr 3(49)/2015 s. 17-21.
Molicka M., „Kto czyta - rozumie". Psychologia w szkole, nr 3(49)/2015 s. 4-11.
Moskal K., „Pod wpływem lektury". Psychologia w szkole, nr 3(49)/2015 s. 12-16.
Reber A., „Słownik Psychologii", Warszawa, Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2000.
Spitzer M., „Jak uczy się mózg", Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012.
Źródła internetowe:
ABC NEWS, „Reading, Chess May Help Fight Alzheimer's", Abc.news.com na: www.abcnews.go.com/Health/story?id=117588&page=1 (dostęp: 03.04.2016)
Dzieliński K., „Nasz mózg inaczej przetwarza e-książki", Geegweek.pl, 22. 09. 2014, na: www.geekweek.pl/aktualnosci/20468/nasz-mozg-inaczej-przetwarza-e-ksiazki (dostęp: 03. 04. 2016).
Woźniak O., „Uwaga! Książki zmieniają mózg", Wyborcza.pl, 01. 01. 2014, na: www.wyborcza.pl/1,75400,15210453,Uwaga__Ksiazki_zmieniaja_mozg.html#ixzz44vpuydxC(dostęp: 03.04.2016).
„Reading 'can help reduce stress'", The Telegraph, 30.03.2009, na: www.telegraph.co.uk/news/health/news/5070874/Reading-can-help-reduce-stress.html (dostęp: 03.04.2016)
Autorką artykułu jest Magdalena Goetz

# data[].attributes.attachment_link.title
Umysł na siłowni. Co nam daje czytanie książek? | Niestatystyczny.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Badania naukowe wskazują, że czytając, dosłownie ćwiczymy nasz mózg, niemal jak mięśnie na siłowni! Okazuje się, że nie bez powodu w starożytnej bibliotece aleksandryjskiej widniały słowa "Książki to lekarstwo dla umysłu". Rację można też przyznać Wisławie Szymborskiej, mawiającej, że "czytanie książek to najpiękniejsza zabawa, jaką sobie ludzkość wymyśliła".

# data[].attributes.attachment_link.title
Kartka dla Medyka by Krystyna Walosik on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Podziękowania od uczniów SP Nr 1 w Krościenku