# data[].attributes.body
"Latarnik"

Czas akcji: koniec XIX w.

Miejsce akcji: wyspa niedaleko portu Aspinwall

Rodzaj literacki: epika

Gatunek literacki: nowela

Wątek
Los polskiego emigranta Skawińskiego.

Streszczenie

Latarnia morska w Aspinwall. Fala porywa latarnika. Władze zmuszone są szukać nowego. Do pracy zgłasz się polak- Skawiński. Po wielu latach tułaczki po świecie, licznych wojnach i podejmowaniu przeróżnych zajęć postanawia swe ostatnie lata spędzić w bezpiecznym i spokojnym miejscu. Zostaje przyjęty. Nowy latarnik całe dnie spędza na wysepce. Jedzenie i inne potrzebne rzeczy dostarczane są mu łodzią. Raz w tygodniu chodzi do kościoła. Częśc swoich pieniędzy przeznacza na fundację, która pewnego dnia przysyła mu paczkę- książkę "Pan Tadeusz" Adama Mickiewicza. Wzruszony starzec czytając ją przypomina sobie ojczyznę w której tak dawno nie był. Zasypia. Nagle ktos wyrywa go ze snu. Okazuje się że latarnik zaspał i nie zapalił latarni co doprowadziło do wypadku. Zostaje usunięty z pracy. Znów zaczyna się jego tułaczka. Tym razem towarzyszy mu jednak książka.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Załóż konto CDA Premium i nie trać czasu na wczytywanie.
Aktywuj teraz!Aktywuj konto premium Dlaczego widzę ten komunikat?
CDA nie limituje przepustowości oraz transferu danych.
W godzinach wieczornych może zdarzyć się jednak, iż ilość użytkowników przekracza możliwości naszych serwerów wideo. Wówczas odbiór może być zakłócony, a plik wideo może ładować się dłużej niż zwykle.

W opcji CDA Premium gwarantujemy, iż przepustowości i transferu nie braknie dla żadnego użytkownika. Zarejestruj swoje konto premium już teraz!

# data[].attributes.attachment_link.description
Adaptacja noweli Henryka Sienkiewicza o tym samym tytule w reżyserii Zygmunta Skoniecznego.Obsada: Józef Pieracki, Krzysztof Kiersznowski

# data[].attributes.body
"Opowieść wigilijna"

Czas akcji: dzień wigilii Bożego Narodzenia, w noc wigilijną i w święta

Miejsce akcji: w Londynie

Rodzaj literacki: epika

Gatunek literacki: opowiadanie

Wątki:
Główny: dotyczący Scrooge'a zmieniającego się z skąpego, okrutnego w czułego, dobrego i przyjaznego.
Poboczny: dotyczący rodziny Krathitów, Świąt Bożego Narodzenia, mówiący o przyjaźni Marleya i Scrooge'a.

Streszczenie
Książka "Opowieść Wigilijna" opowiada o samotnym skąpcu Scroogu, który jak każde święta Bożego Narodzenia miał zamiar spędzić w swym kantorze gdyż uważał to za święto wymyślone przez szaleńców i głupców, którzy nie potrafią do niczego w życiu dojść. Święta Bożego Narodzenia szczególnie nie traktował zbyt poważnie.

Jak każdego dnia Scrooger siedziała w swym kantorze, lecz ten dzień nie był tak zwykły, był to dzień przed Bożym Narodzeniem. Co roku jego siostrzeniec próbował zaprosić go na święta lecz nie udawało mu się przekonać Scroogera że święta to najpiękniejsze dni w naszym życiu i że nie powinniśmy ich traktować obojętnie. Tego dnia zawitało w jego kantorze dwóch mężczyzn, którzy zbierali fundusze na zakup żywności dla biednych, lecz zawiedli się i nic nie otrzymali od naszego bogatego bohatera.

Srooger wracając do swego domu na kołatce zobaczył coś dziwnego była to twarz jego dawnego przyjaciela Maryle, który zmarł przed 7 laty, Scrooger myśląc o tym, co widział, pomyślał, że przewidziało mu się i wszedł do swego domu. Tego wieczoru, kiedy Scroog siedział po skończonej pracy przed ledwo zapalonym kominkiem z miską owsianki objawił się mu duch zmarłego Maryle. Scrooger nie wiedział czy ma w to wierzyć czy nie. Maryle rozmawiając z naszym bohaterem próbował wyjaśnić mu, że pieniądze to nie wszystko, że jeżeli Scrooger się nie zmieni, po swej śmierci będzie ciągnął za sobą ciężki łańcuch jak on sam. Maryle oświadczył mu, że ma ostatnią szanse na poprawę,że przez następne trzy dni objawiać będą mu się trzy widma.

Gdy spał w swym łóżku, nagle obudził go jeden z trzech duchów. Była to postać kobiety. Przedstawiła się jako Duch Wigilijnej Przeszłości. Złapała Scroogera i razem wylecieli przez okno od sypialni. Pokazała mu jego miasteczko, w którym się niegdyś wychowywał. Duch pokazał mu jego święta spędzone samotnie w ciemnej, pustej izbie oraz te, kiedy przyszła jego nieżyjąca już w rzeczywistości siostra, która zabrała go do prawdziwego domu.

Chwilę później pojawił się drugi duch Przeszłych Świąt Bożego Narodzenia, który ukazał mu jak spędzał Wigilię Bob Cratchit i ciężko chory syn Timi, który mógł nie dożyć następnych świąt Bożego narodzenia. Scrooger zrozumiała, że był bardzo złym pracodawcą i że powinien zmienić swoje postępowanie i zacząć życie od początku. Scroogowi zrobiło się bardzo przykro i głupio, że nie wiedział nic o jego rodzinie i o chorobie dziecka.

Scroogera odwiedził trzeci duch - Teraźniejszych Świąt Bożego Narodzenia, który miał za zadanie pokazanie mu jego śmierci. Jego ciało niesiono do pochówku z napisem na trumnie EBENEZER SCROOGE a za nim tylko jeden człowiek- jego siostrzeniec. Po tym niemiłym zdarzeniu Scrooger był tak przerażony, że obiecał poprawę swego charakteru i,że będzie szanował ludzi i swoich bliskich,
Kiedy Scrooge obudził się rano w Wigilijny poranek zaraz kazał kupić napotkanemu chłopcu największego indyka jaki jest w sklepie i zanieść go do swojego pracownika Boba. Po drodze oddał trochę pieniędzy dla ubogich i kupił dużo prezentów dla dzieci Cratchita. Zaś potem udał się do domu swego siostrzeńca na wigilijną wieczerzę.
Następnego dnia w kantorze podwyższył swemu pracownikowi pensje i zaczął opłacać leczenie Timiego, zaczął chodzić do kościoła. A co najważniejsze zaczął obchodzić Boże Narodzenie.

Dzięki duchom Scrooge zmienił swoje postępowanie i przez to zmienił też swą przyszłość.
Żródło:

Opracowania lektur i wierszy - szkoła podstawowa - klasy 7-8, Kraków 2020.

# data[].attributes.body
"Balladyna"

Czas akcji: nieokreślony

Miejsce akcji: rejony jeziora Gopło oraz pola pod murami Gniezna (walki Kirkora i jego żołnierzy z obozem „samozwańca”).

Rodzaj literacki: dramat

Gatunek: tragedia

Wątek polityczny
Walka o władzę i tron królewski.  Słowacki porusza problem moralności i etyki. Poddaje pod dyskusje temat, jak daleko można posunąć się w walce o tron. Odsłania przerażającą prawdę o ludzkiej zawiści i chciwości.

Wątek baśniowy - przenikanie do świata ludzi elementów fantastycznych -czary Goplany.  Postacie baśniowe ingerują więc w życie zwykłych śmiertelników. To dzięki czarom Balladyna zostaje żoną Kirkora, ale też przez magię nie może zmyć z czoła plamy krwi. Również karę wymierzają bohaterce nie ludzie, lecz siły wyższe.

Streszczenie
Akcja "Balladyny" rozgrywa się w chacie wdowy, która mieszka wraz ze swymi dwiema córkami, Aliną i Balladyną. Pewnego dnia do chaty przyjechał książę Kirkor prosząc o gościnę, ponieważ zepsuła się jego kareta. Duszek Skierka zaczarowuje księcia tak, że zakochuje się on w obydwu córkach naraz. Młodzieniec zdradza wdowie prawdziwy cel swojej wizyty. To, co go tu przyprowadziło, to chęć pojęcia za żonę jednej z jej córek.  Kirkor chce jak najszybciej wiedzieć, dla której ono bije jego serce. Balladyna okazuje się zarozumiała i od początku widać, że za wszelką cenę chce mieć księcia za męża.
Alina natomiast jest szczera i skromna, nie myśli tylko o sobie, ale o siostrze i matce. Chciałaby zabrać do zamku Balladynę i matkę, gdy zostanie żoną księcia.
Kirkor jest wzruszony zachowaniem Aliny. Po chwili Balladyna oznajmia, że ona również nie mogłaby żyć bez matki i siostry.  Niespodziewanie w chacie pojawia się sługa mówiąc, iż koło karety zostało naprawione. Kirkor nakazuje wyprząc konie, gdyż postanawia zostać na noc w chacie wdowy.  Skierka podpowiada wdowie, aby spytała księcia, czy wyraża zgodę na konkurs zbierania malin, polegający na tym: która z dziewczyn zbierze więcej - zostanie jego żoną.
Kirkor się zgodę, rankiem Alina i Balladyna mają wyruszyć do lasu.
Balladyna zamiast zbierać maliny idzie na spotkanie ze swoim byłym ukochanym - Grabcem.
W lesie spotyka Alinę, która ma cały dzban malin. Alina zaczyna bać się Balladyny, gdyż jej zachowanie wydaje się dziwne i nienaturalne.
Dziewczyna mówi siostrze, że gdyby ta poprosiła ją o dzban pełen malin to podarowała by go jej. Jeśli zostałaby żoną Kirkora poszukałaby dla niej męża. Balladyna bez słowa wyciąga nóż i zabija swoją siostrę, zanosi dzbanek do matki i zostaje Panią Kirkorową. Po zabiciu siostry zostaje jej dożywotnia plama na czole.
Żródło:

Opracowania lektur i wierszy - szkoła podstawowa - klasy 7-8, Kraków 2020.

# data[].attributes.body
"Syzyfowe prace"

Czas akcji: lata siedemdziesiąte XIX wieku (po upadku powstania styczniowego).

Miejsce akcji: Kleryków (prócz szkoły i stancji Stary Browar), a poza tym Owczary, Pajęczyn Dolny, Gawronki.

Rodzaj literacki: epika

Gatunek: powieść

Główny wątek: rusyfikacja polskiej młodzieży w szkole położonej pod zaborem rosyjskim.

Wątki poboczne: losy Andrzeja Radka, Bernarda Zygiera, historia rodziny Stogowskich, miłość Marcina i Anny.

Streszczenie
Głównym bohaterem jest Marcin Borowicz. Rodzice  odwożą go z rodzinnych Gawronek do szkoły w Owczarach i oddają na naukę panu Wiechowskiemu. Za przygotowanie Marcina do egzaminów do gimnazjum będą płacić nauczycielowi w naturze: mąką, grochem, rybami, płótnem. Marcin będzie uczyć się języka rosyjskiego. Potem wraz z matką jedzie do Klerykowa, zdawać egzaminy do gimnazjum. Rosjanie odnoszą się do Polaków bez szacunku, rodzice bardzo się denerwują, że ich dzieci nie dostaną się do szkoły. Marcin pomyślnie zdaje egzaminy i zamieszkuje na stancji u pani Przepiórkowskiej. Umiera matka Marcina. Życie szkolne płynie swoim torem. Chłopcy uczą się po rosyjsku. Po wakacjach w szkole następują jednak zmiany. Zmieniają się nauczyciele; dyrektorem jest Kriestoobriadnikow, inspektorem Zabielskij, nauczycielem łaciny - Pietrow, a historii - Kostriulew. Marcin powoli ulega rusyfikacji. W gimnazjum pojawia się nowy uczeń, Andrzej Radek, syn fornala. Bardzo ciężko pracuje - daje korepetycje i uczy się. Na lekcji historii nauczyciel Kostriulew sugeruje, że katolickie zakonnice mordowały swoje nowonarodzone dzieci i chowały je w podziemiach klasztoru. „Figa” - Walecki, zraniony w swych uczuciach religijnych, głośno protestuje przeciw oszczerstwu. Po wyjściu nauczyciela z klasy Borowicz kpi sobie z Waleckiego. Na prośbę matki Walecki nie zostaje wydalony ze szkoły , „tylko” wychłostany. Klasa, idąc za przykładem Borowicza, zdecydowanie odcina się od nieszczęsnego „buntownika”.

Drugim nowym uczniem jest Bernard Zygier. Budzi on w swoich kolegach tożsamość narodową i uczucia patriotyczne. Marcin przeżywa pierwszą miłość do panny  Anny Stogowskiej - „Biruty”. Nie pada między nimi ani jedno słowo. Codzienne, poranne spotkania w parku (obydwoje uczą się do matury) nadają ich miłości niepowtarzalny nastrój.

Po wakacjach, spędzonych w Gawronkach, Marcin wraca do Klerykowa. Jest już dorosły, w maju zdał maturę. Teraz usiłuje odnaleźć „Birutę”, ale niestety, okazuje się, że wraz z rodziną wyjechała na stałe do Rosji. Zrozpaczonemu Marcinowi pomocną dłoń podaje Radek.

Żródło:

Opracowania lektur i wierszy - szkoła podstawowa - klasy 7-8, Kraków 2020.

# data[].attributes.attachment_link.description
Polska pod zaborami. Marcin Borowicz (Łukasz Garlicki) rozpoczyna swoją edukację w gimnazjum w Klerykowie. Tam spotyka się z rusyfikacją, której nieświadomie ulega. Z biegiem czasu zaczyna jednak rozumieć, że popełnił błąd. Dostrzega to, że jest Polakiem, a nie Rosjaninem.

# data[].attributes.body
"Mały Książę"

Miejsce akcji: Ziemia (Sahara), planeta Małego Księcia, planety odwiedzane przez bohatera.

Rodzaj literacki: epika

Gatunek: baśń filozoficzna

Wątki
1. Wątek realistyczny – związany z losami Pilota, który zmuszony jest awaryjnie lądować na Saharze i zdany wyłącznie na siebie, podejmuje próby naprawienia samolotu. Osiem dni, spędzonych na pustyni, umożliwia mu poznanie historii Małego Księcia.

2. Wątek baśniowy – związany z postacią Małego Księcia, przybysza z asteroidy B 612 i jego roczną wędrówką po różnych planetach i Ziemi. Rozmowy z Pilotem służą przede wszystkim wyeksponowaniu przemyśleń, dotyczących szczęścia i cierpienia, życia i śmierci, samotności i przyjaźni oraz poczucia odpowiedzialności za innych.
3. Wątek psychologiczny – dotyczy przemiany duchowej i dojrzewania Małego Księcia w ciągu rocznej wędrówki po wszechświecie. Mały Książę zaczyna uświadamiać sobie, jaką rolę w jego życiu spełniała róża i czym była tak naprawdę odpowiedzialność za istotę, którą obdarzył uczuciem.

Streszczenie

Narrator-pilot został zmuszony do awaryjnego lądowania na Saharze. W trakcie naprawy samolotu zobaczył tajemniczego jasnowłosego chłopca, który przedstawił się jako mieszkaniec asteroidy B-612 i zażyczył sobie, aby pilot narysował mu baranka. Tak zaczęła się ich przyjaźń. Mały Książę opowiedział pilotowi o wizytach na różnych planetach, o uczuciach do jego róży, o przyjaźni z lisem, oraz o spotkaniu ze złowrogim wężem. Według Małego Księcia „dorośli są bardzo dziwni” - nie potrafią się cieszyć światem, wciąż coś obliczają, albo okłamują sami siebie. Niektórzy pogrążają się nawet w nałogach, jak Pijak - mieszkaniec jednej z planet. Tylko pilot okazał się dorosłym, który potrafi myśleć i odczuwać jak dziecko.

W końcu nadszedł moment rozstania - Mały Książę udał się do węża, który miał go ukąsić, a wtedy bohater mógł się przenieść na swoją planetę. Narrator wciąż wspomina spotkanie z Małym Księciem, pod wpływem którego odzyskał umiejętność patrzenia na świat oczami dziecka, które widzi i rozumie więcej niż dorośli.
Żródło:

Opracowania lektur i wierszy - szkoła podstawowa - klasy 7-8, Kraków 2020.

# data[].attributes.attachment_link.title
Lasio Companija - Mały Książę | audiobook

# data[].attributes.body
Czas akcji: starożytność

Miejsce akcji: Rzym

Rodzaj literacki: epika

Gatunek literacki: powieść

Wątek główny
Miłość Ligii i Winicjusza
Miłość Marka Winicjusza i Ligii stanowi główny wątek powieści, przedstawiony na tle upadku Rzymu i narodzin chrześcijańskiego świata.
Przemiana Chilona Chilonidesa
Chilon Chilonides – zakłamany oszust i przebiegły Grek – filozof, postanawia zemścić się na Winicjuszu za wymierzoną mu chłostę i w porozumieniu z gminą żydowską, wydaje Neronowi oraz Tygellinowi chrześcijan.

Upadek Nerona
Rzym za panowania Nerona to miasto przepychu, intryg, zbrodni i rozpusty. Cezar, skupiony wyłącznie na swoich zamiłowaniach do pisania wierszy, teatru i gry na lirze, pozbawiony jakichkolwiek skrupułów, żyje w dobrobycie, usuwając ludzi, którzy stają mu się nieprzychylni. Marzy o tym, by patrzeć na płonące miasto, co pozwoliłoby mu stworzyć dzieło większe niż Homer. Wkrótce jego pragnienie zostaje spełnione i oddany Tygellin podpala Rzym.

Miłość Petroniusza i Eunice
Zakochana bez wzajemności niewolnica Petroniusza, Eunice, zostaje jego kochanką. Uczucie to odmienia eleganta i staje się dla niego najważniejsze. Wyzwala on dziewczynę, chociaż Eunice woli pozostać jego niewolnicą. Umierają razem po tym, jak Petroniusz dowiaduje się o wyroku śmierci, który wydał na niego Neron.

Streszczenie
Rzym za panowania Nerona. Młody rzymski żołnierz, Marek Winicjusz, przypadkiem poznaje piękną Ligię, brankę wojenną wychowywaną w domu Plaucjuszów jak córka. Zakochuje się w niej i pragnie ją zdobyć. Ligia jednak wyznaje nową religię - jest chrześcijanką. Nie zgadza się zostać kochanką Winicjusza. Ucieka prosto z uczty u Nerona i ukrywa się przed zepsutym patrycjuszem w domu ubogich chrześcijan. A Marek jej uparcie szuka. Postanawia odbić Ligię siłą, ale to mu się nie udaje. Zostaje ranny. Ku jego zdumieniu chrześcijanie nie tylko się na nim nie mszczą, ale troskliwie się nim opiekują i leczą go. Ligia również okazuje mu swoją dobroć. Marek wreszcie poznaje, co to jest prawdziwa miłość.

Niestety nad zakochanymi gromadzą się czarne chmury. Neron jest tak znudzony, że wymyśla okrutną rozrywkę - rozkazuje spalić Rzym, by zobaczyć prawdziwy pożar i móc skomponować taką pieśń, jak Homer Iliadę. Tak się też dzieje. Marek, będący wówczas z dworem Nerona w Ancjum, powraca zrozpaczony, że Ligii stało się coś złego. Kiedy się wreszcie spotykają, apostoł Piotr udziela mu chrztu.

O podpalenie Rzymu zostają oskarżeni chrześcijanie. Z rozkazu Nerona giną w męce na arenach rozszarpywani przez dzikie zwierzęta, biorąc udział w okrutnych scenach z mitologii. Męczenników błogosławi z wyżyn amfiteatru Paweł z Tarsu. Wreszcie na arenę dostaje się wraz z Ursusem uwięziona jakiś czas wcześniej Ligia. Neron urządził sobie kolejną zabawę, tym razem kosztem Winicjusza. Ligia została przywiązana do rogów straszliwego tura germańskiego, a zadaniem Ursusa jest ją uratować. To prawie niemożliwe, a jednak potężnemu słudze Ligii udaje się skręcić turowi kark. Ligia zostaje uratowana, a zakochani dostają się pod opiekę rzymskiego ludu, wobec którego nawet Neron jest bezsilny.

W finale powieści ginie sam Neron, przeświadczony o tym, że świat traci niepospolitego artystę.
Żródło:

Opracowania lektur i wierszy - szkoła podstawowa - klasy 7-8, Kraków 2020.

Tu możesz obejrzeć ekranizację

# data[].attributes.body
"Kamienie na szaniec"

Czas akcji: 1939-1943

Miejsce akcji: Warszawa

Rodzaj literacki: epika

Gatunek literacki: powieść /literatura faktu

Wątki
1. Walka z okupantem – utwór Aleksandra Kamińskiego opisuje wydarzenia, rozgrywające się w czasie drugiej wojny światowej. Polska, po przegranych walkach z Niemcami, znalazła się pod okupacją. Polacy, nie mogący pogodzić się z tym faktem, podjęli walkę z najeźdźcą, początkowo organizując konspiracyjne organizacje podziemne. .

2. Losy Alka – Aleksy Dawidowski, jeden z głównych bohaterów „Kamieni na szaniec”, należał do jednej z warszawskich drużyn harcerskich. Po wybuchu II wojny światowej wraz z innymi harcerzami na rozkaz Naczelnika harcerzy opuścił miasto. Po kilku tygodniach wędrówki wrócił do Warszawy i razem z kolegami podjął walkę z okupantem.

3. Losy Rudego – Janek Bytnar należał do zastępu harcerskiego „Buki”. We wrześniu 1939 roku wraz z innymi harcerzami opuścił Warszawę, do której wrócił po kilku tygodniach.

4.Losy Zośki – Tadeusz Zawadzki, jeden z głównych bohaterów utworu Aleksandra Kamińskiego, należał do zastępu „Buków”. Po powrocie do okupowanej Warszawy, podjął wraz z kolegami walkę z Niemcami.

Streszczenie

Trzech przyjaciół - Jan Bytnar, Aleksy Dawidowski i Tadeusz Zawadzki - kończą prestiżowe warszawskie liceum im. S. Batorego. Zdali maturę - przed nimi studia, realizacja życiowych planów. Są wakacje 1939 roku, przyjaciele z upodobaniem oddają się górskim wędrówkom. Wszyscy należą do 23. Warszawskiej Drużyny Harcerskiej. Jesienią wybucha wojna. Ani jeden z nich nie ma wątpliwości, gdzie jest ich miejsce i jakie mają obowiązki. W okupowanej przez Niemców Warszawie prowadzą walkę konspiracyjną w ramach Małego Sabotażu, potem walczą w Grupach Szturmowych. Przyjmują pseudonimy: Zośka (Tadeusz Zawadzki), Rudy (Jan Bytnar), Alek (Aleksy Dawidowski).

Trzej  bohaterowie książki giną: Rudy zamęczony przez Gestapo umiera niemal na rękach swoich kolegów, którzy odbili go w Akcji pod Arsenałem. Alek - ranny w czasie tej akcji umiera prawie jednocześnie z Rudym. Od tego czasu Zośka nie może sobie znaleźć miejsca. Pisze pamiętnik, bliscy mają nadzieję, że uda mu się przeboleć śmierć przyjaciół. Jednak i on ginie - jako jedyny w akcji pod Sieczychami. Prawdopodobnie postanowił dołączyć do swoich przyjaciół.
Żródło:

Opracowania lektur i wierszy - szkoła podstawowa - klasy 7-8, Kraków 2020.