# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"Latarnik''Henryk Sienkiewicz

Lekcja 1Temat: Wśród przeciwności losu.Dzieje Skawińskiego.

Biografia - Henryk Sienkiewicz

Powieściopisarz, nowelista, dziennikarz, publicysta. Pierwszy polski laureat literackiej Nagrody Nobla, wielbiony przez pokolenia rodaków za budzenie poczucia narodowej wspólnoty i patriotycznego ducha. Urodził się 5 maja 1846 roku w Woli Okrzejskiej na Podlasiu, zmarł 15 listopada 1916 roku w Vevey w Szwajcarii.

+info

Henryk Sienkiewicz przyszedł na świat 5 maja 1846 roku w Woli Okrzejskiej pod Łukowem. Pochodził ze zubożałej familii szlacheckiej z Podlasia, stąd dorastał właśnie na wsi. Ukończył później w Warszawie gimnazjum, następnie podjął i ukończył Szkołę Główną. Już w wieku 20 lat pisał nowele oraz felietony. Szybko zyskał rozgłos. Jego twórczość od początku cechował patriotyzm i charakterystyczna dla epoki, w której tworzył, praca u podstaw. W ramach nowych doświadczeń udał się do USA, gdzie spotkał wielu znakomitych twórców. To, co nastąpiło później było przełomowe, napisał bowiem swoją "Trylogię". Zanim jednak ukończył "Potop" zmarła Henrykowi Sienkiewiczowi żona, związek natomiast z kolejną przyniósł tylko rozczarowania, ponieważ z początku był tylko źródłem wielkiej nadziei. Rok 1896 okazał się tożsamy z ukończeniem prac nad książką "Quo vadis". Cztery lata później ukazała się znakomita pozycja "Krzyżacy", w której widać już całkowity kunszt Mistrza. Zdobył popularność nawet w Afryce i Azji, nie wspominając o USA i Ameryce Łacińskiej. W podzięce naród darował mu majątek w Oblęgorku, gdzie zamieszkał. W związku z sukcesami literackimi otrzymał Nagrodę Nobla w roku 1905. Było to z pewnością ukoronowanie jego trudów pisarskich. Trudno dziś ocenić, która z nagród była dla Sienkiewicza priorytetowa, natomiast zapewne dar narodu polskiego był od strony jego sentymentów pierwszy. Minęło kilka lat i Sienkiewicz w roku 1911 wyruszył do Egiptu i Afryki wschodniej, zbierając materiały wykorzystane w powieści „W pustyni i w puszczy" . W czasie I wojny pomagał ofiarom, powołując w Szwajcarii specjalny komitet. Zmarł w Vevey w Szwajcarii dnia 15 listopada 1916 roku. Po zakończeniu I Wojny Światowej sprowadzono do Polski jego zwłoki. Spoczął pochowany uroczyście w podziemiach katedry warszawskiej.Źródło:https://zyciorysy.info/henryk-sienkiewicz/ |Zyciorysy.info

Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz kryptonim „Litwos", pseudonim „Juliusz Polkowski", „K. Dobrzyński"

Kryptonim - nazwa używana zamiast prawdziwej, znanej powszechnie nazwy rzeczy, miejscowości lub w celu określenia osoby, zwykle dla ukrycia jej prawdziwego znaczenia czy sensu.

Geneza "Latarnika"

W latach 70. XIX wieku Henryk Sienkiewicz wyruszył z Heleną Modrzejewską i innymi przyjaciółmi do Kalifornii, gdzie próbowali wspólnie prowadzić farmę - podobna podróż była czymś niezwyczajnym w tamtych czasach...23 listopada 1876 roku w dzienniku The New York Times ukazała się notatka o polskim emigrancie Mieczysławie Siellawie - farmaceucie, który nagle popełnił samobójstwo. Historię tę rozwinął Julian Horain w warszawskiej Gazecie Polskiej, a Sienkiewicz niektóre jej elementy wykorzystał w opowieści o polskim emigrancie Skawińskim.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Posłuchaj I rozdZiał

Wykonaj zadania do pierwszego rozdziału.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Świat przedstwiony

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

czas akcji

około 1871 roku

Aspinwell(dziś miasto Colon w Panamie)

miejsce akcji

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Skawiński

bohater

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Polak, ok. 70 lat, tułacz

Zapisz do zeszytu

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Wydarzenia z życia Skawińskiego

1830-1831

powstanie listopadowe

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

walki na ziemiach francuskich

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

powstanie na Węgrzech w czasie Wiosny Ludów

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

wojna secesyjna w USA

1833-1840

1840

1848-1849

1861-1865

wojna karlistowska

Tułacz, emigrant

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Kopacz złota

* kopacz złota w Australii

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

* farmer w Kalifornii

Farmer

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

kowal w Helenie w Arkansas

Kowal

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

majtek na statku kursującym między Brazylią a Francją

Majtek na statku

Poszukaj, jakie inne zawody wykonywał bohater

MAPA PODRÓŻY SKAWIŃSKIEGO

o

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Zobacz miejsca, które odwiedził Skawiński

cytat

„Był to człowiek już stary, lat siedmiudziesiąt albo i więcej, ale czerstwy, wyprostowany, mający ruchy i postawę żołnierza. Włosy miał zupełnie białe, płeć spaloną, jak u Kreolów, ale sądząc z niebieskich oczu, nie należał do ludzi Południa. Twarz jego była przygnębiona i smutna, ale uczciwa"

Charakterystyka Skawińskiego Cechy charakteru, które pozwoliły bohaterowi przetrwać kolejne porażki:

ufny, pełen nadziei, przekonany, że uda mu się osiągnąć cel

cytat

„Miał cierpliwość Indianina i wielką spokojną siłę oporu, jaka płynie z prawości serca. W swoim czasie na Węgrzech dostał kilkanaście pchnięć bagnetem, bo nie chciał chwycić za strzemię, które mu ukazywano jako środek ratunku, i krzyczeć: pardon. Tak samo nie poddawał się i nieszczęściu. Lazł pod górę tak pracowicie, jak mrówka. Zepchnięty sto razy, rozpoczynał spokojnie swoją podróż po raz setny pierwszy".

niezłomny, cierpliwy, niestrudzony, pracowity, wytrwale walczący z przeciwnościami losu

cytat

„Zdawało się natomiast, że prześladują go wszystkie cztery żywioły. Ci, co go znali, mówili, że nie ma szczęścia, i tym objaśniali wszystko".

odważny, dzielny, mężny, nieustraszony, śmiały, podejmujący wyzwania

cytaty

„Cierpliwość jego poczynała być coraz podobniejsza do rezygnacji".

cytaty

„Stary ten żołnierz, opalony Bóg wie w jakich ogniach, zahartowany w biedach, bity i kuty, miał serce dziecka. W czasie epidemii na Kubie zapadł na nią dlatego, że oddał chorym wszystką swoją chininę, której miał znaczny zapas, nie zostawiwszy sobie ani grama. Było w nim jeszcze i to dziwnego, że po tylu zawodach zawsze był pełen ufności i nie tracił nadziei, że jeszcze wszystko będzie dobrze".

uczciwy, sprawiedliwy, otwarty, honorowy, mający poczucie godności, prawy

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

podsumowanie lekcji pierwszej :1. Oglądnij prezentację.2. Zapisz temat lekcji - Wśród przeciwności losu. Dzieje Skawińskiego.3. Do zeszytu zapisz elementy świata przedstawionego(czas i miejsce akcji - zapisz podane informacje)4. Wymień w zeszycie wszystkie prace jakimi zajmował się główny bohater.

Lekcja 2Temat: Na wyspie szczęśliwej. Pobyt Skawińskiego w latarni.

rozdział II

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Powody, dla których Skawiński pragnął pozostać w latarni do końca swoich dni

* zmęczenie ciągłą tułaczką* pragnienie odpoczynku* poszukiwanie spokoju u kresu życia;* chęć odizolowania się od świata* rezygnacja

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Opis wyspy, na której znajdowała się latarnia Skawińskiego

„Musiał podejść nad sam brzeg skalistej wysepki, na której stoi latarnia".

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

„Z wyjątkiem niedzieli nie może on wcale opuszczać swej skalistej wysepki".„Na całej zaś wysepce, mającej morgę rozległości, nie ma nikogo". „Żółte piaski, z których odpłynęły fale, lśniły na kształt złotych plam na obszarach wodnych; słup wieżowy odrzynał się twardo w błękicie. Potoki promieni słonecznych lały się z nieba na wodę, na piaski i na urwiska".„W końcu pokochał swoją skałę i swoją bezdrzewną wysepkę, porośniętą tylko drobnymi, tłustymi roślinkami, sączącymi lepką żywicę. Ubóstwo wysepki wynagradzały mu zresztą dalsze widoki".

Etapy powolnego wyobcowywania się Skawińskiego ze świata ludzi

Zżył się z wieżą i jej otoczeniem, przywyknął do samotności.W niedziele wychodził na ląd, uczestniczył w mszy, czytał gazety.Schodził z wieży na pogawędki ze strażnikiem Johnsem, który dostarczał mu żywność i wodę.Przestał bywać w mieście, rozmawiać z ludźmi, nie opuszczał latarni.

"Zaczęły płynąć godziny, dnie i tygodnie..."

PODSUMOWANIE LEKCJI DRUGIEJ - zadanie dla chętnychData: 11.02.2022Jak wyglądało życie Skawińskiego w latarni?

Na podstwie lektury opisz jak wyglądało życie bohatera w latarni.Wykorzystaj poniższy plan dnia . Zredaguj kartkę z pamiętnika Skawińskiego.PAMIĘTAJ O ZASADACH PISANIA TEJ FORMY WYPOWIEDZI :- piszemy w 1 os. lp.- opisuj przeżycia bohatera

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

SCHEMAT DNIA BOHATERA uzupłenij na podstawie książkio świcie: rankiem:przed południem:wczesnym popołudniem :ozmierzchu :

adres e-mail :polski_historia.sp41

POSŁUCHAJ,WCZUJ SIĘ W ROLĘ BOHATERA- POMYŚL O JEGO UCZUCIACH.Teraz napisz kartkę z pamiętnika

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Lekcja 3Temat: Ojczyzna w książce zamknięta. Przebudzenie Skawińskiego.

Zastanów się co pomoga Ci w trudnych chwilach odzyskać nadzieję,że będzie dobrze...Książka, muzyka, a może jeszcze coś innego?Jeśli chcesz, możesz się ze mną podzielić swoimi przemyśleniami.

Posłuchaj

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Jak Skawiński wszedł w posiadanie książki Adama Mickiewicza?

Przekazał organizacji połowę swej miesięcznej pensji.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Niedługo po rozpoczęciu pracy latarnika bohater przeczytał w „Heraldzie" o utworzeniu polskiego TowarzystwawNowym Jorku.

W dowód wdzięczności Towarzystwo przysłało Skawińskiemu paczkę z polskimi książkami.

Jednym z nadesłanych utworów był "Pan Tadeusz" Adama Mickiewicza, który tak poruszył latarnika.

Zapisz do zeszytu

Skąd wiadomo, jaką książkę dostał Skawiński,skoro nie podano jej tytułu ani nazwiska autora?

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Autor noweli nie podaje tytułu ani autora dzieła („Na wierzchu stał wypisany wielkimi literami tytuł, pod spodem zaś imię autora. Imię to nie było Skawińskiemu obce; wiedział, że należy ono do wielkiego poety, którego nawet i utwory czytywał po trzydziestym roku w Paryżu"). Czytelnik rozpoznaje je po zacytowanych w utworze fragmentach Inwokacji i faktach dotyczących Adama Mickiewicza.

Przyjrzyjmy się zachowaniu Skawińskiego i emocjom, których doznawał podczas czytania książki

"Bo tęsknię po tobie..."

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Przypomnij sobie, dlaczego Skawiński musiał na zawsze opuścić ojczyznę.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Wskaż odpowiednie fragmenty tekstu, które podają przykłady zachowania bohatera świadczące o odczuwanej przez niego nostalgii.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Tęsknota- to inaczej:tęsknica, utęsknienie, smutek, żal, pragnienie czegoś, odczuwanie braku czegoś

Link

Kliknij w obraz i zagraj w grę.

Tułając się po świecie:* wciąż tęsknił za ojczyzną („od czasu do czasu tłukła go najstraszliwsza nostalgia, którą podniecała lada okoliczność: widok jaskółek, szarych ptaków podobnych do wróbli, śniegi na górach lub zasłyszana jakaś nuta, podobna do słyszanej niegdyś");* poszukiwał informacji o sytuacji w kraju („W niedzielę także odczytywał sobie hiszpańską gazetę, którą zakupywał w mieście, lub newyorskiego "Heralda", pożyczanego u Falconbridge'a i szukał w nich skwapliwie wiadomości z Europy. Biedne stare serce! Na tej wieży strażniczej i na drugiej półkuli biło jeszcze dla kraju...");* nie tracił nadziei, czekał na kolejne zrywy, które mogłyby przynieść niepodległość („W zimie ożywiał się zawsze i przepowiadał jakieś wielkie wypadki. Czekał ich niecierpliwie i myślą o nich żył lata całe...");* był przekonany, że prześladujące go fatum jest efektem działań caratu, wskazywał na północ („Wierzył, że jakaś potężna a mściwa ręka ściga go wszędzie, po wszystkich lądach i wodach. Nie lubił jednak o tym mówić; czasem tylko, gdy go pytano, czyja to miała być ręka, ukazywał tajemniczo na Gwiazdę Polarną i odpowiadał, że to idzie stamtąd...").

Nowela Sienkiewicza powstała, kiedy Polska była jeszcze pod zaborami. Autor unika w niej mówienia wprost o sprawach niepodległościowych, jedynie sugeruje je czytelnymi aluzjami. Skawiński wyjechał z kraju po upadku powstania listopadowego (1830-1831) wraz z falą Wielkiej Emigracji polskich patriotów (żołnierzy, polityków, pisarzy, artystów) uciekających przed carskimi represjami. „Po trzydziestym roku w Paryżu" zetknął się z dziełami Adama Mickiewicza.

NIESZCZĘŚCIE

.Zwolniony z pracy latarnik opuścił Aspinwall, „otwierały się przed nim nowe drogi tułactwa...".

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

WSPARCIE

Aspinwall, „otwierały się przed nim nowe drogi tułactwa...". Do piersi przyciskał swoją książkę, którą zabierał „na nowe drogi życia".

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

NADZIEJA

Jego oczy odzyskały blask.

Tragiczny finał

Zwolnienie z pracy zburzyło spokój bohatera, wyrwało go z letargu, zmusiło do działania. Jego wędrówka nabrała teraz jednak innego charakteru. Skawiński odzyskał nadzieję. Uczucia, które w sobie odkrył, przywróciły go do życia, nadały sens jego dalszej podróży.

„Na nowe zaś drogi życia miał także na piersiach swoją nową książkę, którą od czasu do czasu przyciskał ręką, jakby w obawie, by mu i ona nie zginęła". Wyjaśnij, czym stał się Pan Tadeusz dla Skawińskiego. Czy nadal można go nazwać tułaczem? Jak nazywa się osobę, która wędrując, zna cel swojej drogi?

Do zeszytu zapisz:1. Temat:Ojczyzna w książce zamknięta. Przebudzenie Skawińskiego.NOTATKA ten znak oznacza,że masz przepisać całość slajdu do zeszytu2.Jak Skawiński wszedł w posiadanie książki Adama Mickiewicza?

Lekcja 4Temat: "Latarnik" - arcydzieło kompozycji.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Nowela Henryka Sienkiewicza to utwór jednowątkowy. Akcja Latarnika związana jest z postacią Skawińskiego.

GATUNEK - Nowela

Zapisz do zeszytu

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Przeanalizujmy konstrukcję Latarnika i wskażmy elementy fabuły charakterystyczne dla noweli:ekspozycję, czyli wprowadzenie do utworu wyjaśniające początkową sytuacjęzawiązanie akcjirozwinięcie akcjipunkt kulminacyjny, czyli moment, w którym napięcie jest największe i poprzedza bezpośrednio nagły zwrot akcji lub jej zakończenierozwiązanie akcji.

Zapisz do zeszytu

"Latarnik" Sienkiewicza - nowelą psychologiczną

* Punkt kulminacyjny utworu ma charakter głębokiego przeżycia (wynika to z przekonania o ważności pojedynczych momentów w życiu człowieka, doznań, które mogą wywołać przełom i w zasadniczy sposób zmienić losy bohatera).* Duża część narracji poświęcona jest analizie i próbie opisania psychicznego stanu bohatera.* Narrator relacjonuje wpływ bodźców zewnętrznych na psychikę postaci (np. widoków, przestrzeni, spotkań itd.).* Narrator formułuje ogólne prawa, którym podlega bohater (np. „W ciągłym odosobnieniu i wobec otoczenia nadzwyczaj prostego a wielkiego począł stary tracić poczucie własnej odrębności, przestawał istnieć jakoby osoba, a zlewał się coraz więcej z tym, co go otaczało"). * Opisy pejzażu mają charakter subiektywny, wiążą się mocno z psychiką bohatera, jego przeżyciami, są dopełnieniem „wewnętrznego krajobrazu" postaci (np. „Wiedział, pod jakim jarzmem żyje człowiek w tych niezgłębionych puszczach, w których pojedyncze liście przenoszą dziesięciokrotnie jego wielkość, w których mrowią się krwiożercze moskity, pijawki drzewne i olbrzymie jadowite pająki. Wszystkiego sam doznał").

„Nadszedł nareszcie dla niego czas spokoju. Poczucie bezpieczeństwa napełniło jakąś niewysłowioną rozkoszą jego duszę. Oto mógł na tej skale po prostu urągać dawnemu tułactwu, dawnym nieszczęściom i niepowodzeniom. [...] Część swych dziwnych kolei opowiadał sam Falconbridge'owi, nie wspomniał jednak o tysiącznych innych przygodach. [...] Spoglądając teraz z wieżowego balkonu na oświecone fale, wspominał o wszystkim, co przeszedł.Oto bił się w czterech częściach świata - i na tułaczce próbował wszystkich niemal zawodów. Pracowity i uczciwy, nieraz dorabiał się grosza i zawsze tracił go wbrew wszelkim przewidywaniom i największej ostrożności. Był kopaczem złota w Australii, poszukiwaczem diamentów w Afryce, strzelcem rządowym w Indiach Wschodnich. Gdy w swoim czasie założył w Kalifornii farmę, zgubiła go susza; próbował handlu z dzikimi plemionami zamieszkującymi wnętrze Brazylii: tratwa jego rozbiła się na Amazonce, on sam zaś bezbronny i prawie nagi tułał się w lasach przez kilka tygodni, żywiąc się dzikim owocem, narażony co chwila na śmierć w paszczy drapieżnych zwierząt. Założył warsztat kowalski w Helenie, w Arkansas, i - spalił się w wielkim pożarze całego miasta. Następnie w Górach Skalistych dostał się w ręce Indian i cudem tylko został wybawiony przez kanadyjskich strzelców. Służył jako majtek na statku kursującym między Bahią i Bordeaux, potem jako h arpunnik na wielorybniku: oba statki rozbiły się. Miał fabrykę cygar w Hawanie - został okradziony przez wspólnika w chwili, gdy sam leżał chory na "vomito".Wreszcie przybył do Aspinwall - i tu miał być kres jego niepowodzeń. Cóż go bowiem mogło doścignąć jeszcze na tej skalistej wysepce?".

Zapisz do zeszytu - retrospekcja definicja

Retrospekcja - przywołanie wcześniejszych wydarzeń przez bohatera.Funkcje retrospekcji:* wzbogacenie, zwolnienie akcji* rozszerzenie czasu fabuły* nakreślenie tła zdarzeń* ujawnienie dodatkowych informacji* zapoznanie czytelnika z przeszłością bohatera (wzbogacenie obrazu postaci)

Bohater tragiczny

Skawiński nosi pewne cechy bohatera tragicznego, ponieważ:* został surowo ukarany, doświadcza wielu przeciwności losu (wrogość natury, nieprzystosowanie, pech);* mimo licznych prób nie może zmienić swojego losu, wciąż ponosi klęski, ciąży na nim fatum, zły los, wszystkie jego próby stabilizacji okazują się daremne;* bohater utożsamia ciążące na nim fatum z działaniem „mściwej ręki" sięgającej z północy - czyli carskiej Rosji, jednego z zaborców.

nie może podjąć właściwej decyzji, bo każdy wybór prowadzi do klęski

został zbyt surowo ukarany

jego działania są daremne, bo ciąży nad nim zły los, fatum

Zapisz do zeszytu

Narrator

Określ typ narratora. W tym celu odpowiedz na pytania i przepisz do zeszytu odpowiedzi.Znajdziesz je pod znakiem zapytania.

- Czy jest jedną z postaci świata przedstawionego utworu?

- Jaką wiedzę posiada?

- Jak zmienia sposób opowiadania o zdarzeniach?

Zapisz do zeszytu

* narrator obiektywny, trzecioosobowy,* nie należy do świata przedstawionego

* wszechwiedzący (zna przeszłość, myśli bohatera)

* emocjonalnie bliski bohaterowi, przyjmuje czasem jego punkt widzenia (np. obrazy z pogranicza jawy i snu),* tłumaczy jego przeżycia;* ujawnia swoje emocje (np. „Biedne stare serce!")

USYSTEMATYZUJ WIEDZĘ

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

POWTÓRZ- przyda sięprzed kartkówką

# data[].attributes.attachment_link.title
Untitled genially by Katarzyna Porębska on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
"Latarnik''Henryk Sienkiewicz Lekcja 1Temat: Wśród przeciwności losu.Dzieje Skawińskiego. Biografia - Henryk Sienkiewicz Powieściopisarz, nowelista, dziennikarz, publicysta. Pierwszy polski laureat literackiej Nagrody Nobla, wielbiony przez pokolenia rodaków za budzenie poczucia narodowej wspólnoty i patriotycznego ducha. Urodził się 5 maja 1846 roku w Woli Okrzejskiej na Podlasiu, zmarł 15 listopada 1916 roku w Vevey w Szwajcarii.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Cechy noweli na przykładzie "Latarnika"Henryka Sienkiewicza

Nowela

krótki, zwięzły jednowątkowy utwór pisany prozą

Wątek to ciąg zdarzeń skupionych wokół jednej postaci bądź więcej, dotyczących ich wzajemnych relacji. Fabuła może być jedno- lub wielowątkowa (np. w powieściach).W noweli fabuła jest jednowątkowa - skupiona wokół jednej postaci.

należy do epiki

ważną rolę odgrywa wybrana postać lub przedmiot

posiada wyrażnie zaznaczony punkt kulminacyjny

Punkt kulminacyjny - szczególny moment w utworze, który zapowiada zwrot akcji lub jej zakończenie, często jest przełomowym momentem w życiu bohatera.

wyraziste, choć często „otwarte" zakończenie (epilog)

„Otwarte" oznacza, że nie znamy dalszych losów bohatera, każdy czytelnik może sam dopowiedzieć, co się z bohaterem dalej dzieje.

puentana końcu utworu

Puenta - zaskakujące sformułowanie podkreślające sens utworu literackiego umieszczone na końcu.

Przykładem jest nowela Bolesława Prusa "Katarynka".

Przykładem może być nowela Elizy Orzeszkowej "Dobra pani".

Utwór epicki przedstawia jakąś historię, którą opowiada narrator.

epika

Utwór liryczny ukazuje uczucia, przeżycia i refleksje podmotu lirycznego.

Utwór dramatyczny jest przeznaczony do wystawienia na scenie.

liryka

Wisława Szymborska "Niektórzy lubią poezję" Niektórzy -czyli niewszyscy.Nawet niewiększość wszystkich, alemniejszość.Nielicząc szkół, gdzie się musi,isamych poetów,będzie tych osób chyba dwie natysiąc.Lubią -alelubi się także rosół zmakaronem,lubi się komplementy ikolor niebieski,lubi się stary szalik,lubi się stawiać naswoim,lubi się głaskać psa.Poezję -tylkoco totakiego poezja.Niejedna chwiejna odpowiedźnatopytanie już padła.Aja niewiem iniewiem itrzymam się tegojak zbawiennej poręczy.

dramat

Budowa utworów dramatycznych: podział na akty i sceny.

Budowa utwórów lirycznych: podział na wersy, mogą wystąpić strofy (zwrotki).

Język liryki jest pełen środków stylistycznych (np. porównań, epitetów, metafor, onomatopei itp.)

Jest podzielony na wypowiedzi bohaterów (tekst główny, dialogi i monologi), a dodatkowe informacje wprowadza tekst poboczny (didaskalia).

Najczęściej jest pisany prozą.

Zawiera fabułę (ciąg zdarzeń powiązanych ze sobą przyczynowo) z udziałem bohaterów. W fabule występują wątki, czyli ciąg zdarzeń związanych z danym bohaterem, wydarzeniem itp.

https://lektury.gov.pl/lektura/zemsta

dramat

budowa dramatu

tekst poboczny(didaskalia)

tekst poboczny (didaskalia)

tekst poboczny (didaskalia)

tekst poboczny (didaskalia)

tekst poboczny (didaskalia)

tekst poboczny (didaskalia)

tekst poboczny (didaskalia)

tekst poboczny (didaskalia)

tekst poboczny (didaskalia)

tekst poboczny (didaskalia)

tekst poboczny (didaskalia)

tekst poboczny (didaskalia)

tekst poboczny (didaskalia)

tekst poboczny (didaskalia)

tekst główny - wypowiedzi bohaterów

tekst główny - wypowiedzi bohaterów

tekst główny - wypowiedzi bohaterów

Nowela

BUDOWA FABUŁY

ekspozycja

Wprowadzenie czytelnika do świata przedstawionego - informacja narratora o zaginięciu pracownika latarni.

zawiązanie akcji

Rozmowa z konsulem na temat przyjęcia do pracy.

rozwój akcji

Spokojne życie bohatera w latarni. Opis jego pracy i stanu emocjonalnego. Stopniowe budowanie napięcia.

punkt kulminacyjny

Otrzymanie paczki ze Stanów Zjednoczonych.Czytanie "Pana Tadeusza".

rozwiązanie akcji

Rozmowa ze strażnikiem Johnsonem. Informacja o niezapaleniu latarni i rozbiciu łodzi na mieliźnie. Utrata pracy.

wprowadzenie czytelnika do świata przedstawionego

pierwsze wydarzenie związane z głownym bohaterem

kolejne sytuacje w życiu bohatera, stopniowe narastanie dramatycznego napięcia

moment, w którym napięcie osiąga najwyższy stopień,następuje wydarzenie zmieniające życie bohatera

końcowy etap fabuły, przynosi konsekwencje poprzednich wydarzeń

wyraziste, często zaskakujące zakończenie utworu z refleksją

zakończenie i puenta

Połącz pojęcia z ich definicją

Sprawdź, czy umiesz.

ekspozycja

1D, 2F, 3E 4B, 5C, 6A

zawiązanie akcji

rozwiązanie akcji

rozwój akcji

Rozwiązanie pojawi się za 30 sekund

Tu kliknij, żeby rysować >

punkt kulminacyjny

1

2

3

C

moment, w którym napięcie osiąga najwyższy stopień,następuje wydarzenie zmieniające życie bohatera

wyraziste, często zaskakujące zakończenieutworu

końcowy etap fabuły, przynosi konsekwencje poprzednich wydarzeń

wprowadzenie czytelnika do świata przedstawionego

kolejne sytuacje w życiu bohatera, stopniowe narastanie dramatycznego napięcia

pierwsze wydarzenie związane z głownym bohaterem

D

F

E

A

zakończenie i puenta

B

4

6

5

Nowela

Warto przypomnieć sobie kolejność wydarzeń w utworze.

Nowela

BUDOWA FABUŁY

1

Informacja narratora o zaginięciu pracownika latarni.

Rozmowa z konsulem na temat przyjęcia do pracy.

2

3

Spokojne i monotonne życie bohatera w latarni.

Otrzymanie paczki z książkami ze Stanów Zjednoczonych.

4

5

Przeczytanie Inwokacji do "Pana Tadeusza".

6

7

8

Zaśnięcie. Sen o ojczyźnie.

Utrata pracy. Kontynuacja tułaczki.

Rozmowa ze strażnikiem Johnsem.

Przesuwając równoważniki zdań, ułóż plan wydarzeń. Jeśli się uda, kliknij na znaczek, który się pojawi.

Połącz pojęcia z wydarzeniami

Sprawdź, czy umiesz.

ekspozycja

1C, 2D, 3F 4E, 5A, 6B

zawiązanie akcji

rozwiązanie akcji

rozwój akcji

Rozwiązanie pojawi się za 30 sekund

Tu kliknij, żeby rysować >

punkt kulminacyjny

1

2

3

C

Wyruszenie w dalszą tułaczkę, ale z egzemplarzem "Pana Tadeusza" i nadzieją.

Rozmowa z konsulem na temat przyjęcia do pracy.

Informacja narratora o zaginięciu pracownika latarnika i poszukiwaniu nowego.

Rozmowa ze strażnikiem Johnsem.

Otrzymanie paczki z książkami ze Stanów Zjednoczonych. Przeczytanie Inwokacji do "Pana Tadeusza".

Spokojne i monotonne życie bohatera w latarni.

D

F

E

zakończenie i puenta

A

B

4

6

5

BUDOWA FABUŁY

ekspozycja

zawiązanie akcji

rozwój akcji

punkt kulminacyjny

rozwiązanie akcji

Nowela

zakończenie i puenta

Które obrazki pasują do poszczególnych części fabuły? Spróbuj je dopasować.

Nowela

Podaj dwie cechy noweli.

Uzasadnij, że "Latarnik jest nowelą.

Jedno - czy wielowątkowa? Jaka jest fabuła w "Latarniku"?

Co można uznać za punkt kulminacyjny w "Latarniku"?

ZADANIEDODATKOWE

Wyobraź sobie, że podczas lekcji w Twojej klasie pojawił się Skawiński, który przekazał uczniom ważne życiowe przesłanie. Napisz opowiadanie o tym spotkaniu. Wypracowanie powinno dowodzić, że bardzo dobrze znasz dzieje losów bohatera "Latarnika". Twoja praca powinna liczyć co najmniej 200 słów.

ZADANIE DODATKOWE

Jak mogłyby potoczyć się dalsze losy bohatera "Latarnika? Spróbuj napisać list, wcielając się w postać Skawińskiego, który opowiada o tym, co się z nim działo po stracie pracy w latarni.

Podsumujmy

np. fabuła posiada punkt kulminacyjny i wyrażne zakończenie z puentą

np. posiada punkt kulminacyjny (...) i zakończenie z puentą (...)

np. jest jednowątkowa, cała uwaga skupia się na losach Skawińskiego

np. bohater traci pracę, kontunuuje tułaczkę, jednak z nadzieją dzięki lekturze "Pana Tadeusza"

Warto podjąć próbę!

Sprawdź się!

ZADANIEDODATKOWE

Napisz rozprawkę, w której rozważysz stwierdzenie, że człowiek w każdym momencie swojego życia może odnaleźć nadzieję. W argumentacji odwołaj się do "Latarnika" oraz do innego utworu literackiego. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 200 słów.

"LATARNIK"QUIZ

np. rozpoczęcie czytania "Pana Tadeusza" i wspomnienia o ojczyźnie

Jaka jest puenta w "Latarniku"?

Powodzenia!

Lorem ipsum dolor

W "Latarniku" głównym bohaterem jest Skawiński, poznajemy jego losy oraz towarzyszymy jego przeżyciom. Cała fabuła skupia się na losach Skawińskiego, to znaczy, że występuje jeden wątek - fabuła jest jednowątkowa.

Wydarzenia w noweli są silnie udramatyzowane i prowadzą do niespodziewanego zakończenia. Napięcie jest budowane stopniowo aż do punktu kulminacyjnego, którym w "Latarniku" jest otrzymanie otworzenie paczki z książkami i lektura "Pana Tadeusza".Punkt kulminacyjne przynosi ze sobą dramatyczne skutki. Skawiński zatraca się we wspomnieniach o ojczyźnie i zasypia, nie zapala latarni, czym doprowadza do rozbicia łodzi na mieliźnie i do utraty pracy. Napięcie po punkcie kulminacyjnym opada. Stary Polak kontynuuje swą tułaczkę, tym razem z egzemplarzem "Pana Tadeusza" i nadzieją w sercu.

"W kilka dni później widziano Skawińskiego na pokładzie statku idącego z Aspinwall do New Yorku. Biedak stracił posadę.Otwierały się przed nim nowe drogi tułactwa;wiatr porywał znowu ten liść, by nim rzucać po lądach i morzach, by się nad nim znęcać do woli. Toteż stary przez te kilka dni posunął się bardzo i pochylił; oczy miał tylko błyszczące. Na nowe zaś drogi życia miał także na piersiach swoją książkę, którą od czasu do czasu przyciskał ręką, jakby w obawie, by mu i ona nie zginęła."

# data[].attributes.attachment_link.title
"Latarnik" Henryka Sienkiewicza: cechy noweli. by Agnieszka Pietnoczka on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Cechy noweli na przykładzie "Latarnika"Henryka Sienkiewicza Nowela krótki, zwięzły jednowątkowy utwór pisany prozą Wątek to ciąg zdarzeń skupionych wokół jednej postaci bądź więcej, dotyczących ich wzajemnych relacji. Fabuła może być jedno- lub wielowątkowa (np. w powieściach).W noweli fabuła jest jednowątkowa - skupiona wokół jednej postaci.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
        Skawiński nie był zbyt poruszony utratą stanowiska latarnika na małej wysepce niedaleko Aspinwall. Szczerze mówiąc - starzec nawet się tym nie przejął.
        Milcząc spakował wszystkie zarobione pieniądze do małego podręcznego plecaka, a książki, otrzymane w prezencie, wziął i przycisnął do piersi, jakby były najcenniejszą rzeczą, którą kiedykolwiek dostał. I pewnie były. Popłynął łódką razem z Johnsem, a gdy dotarli do Aspinwall załapał się na statek płynący do Nowego Jorku. Podróż trwała dwa tygodnie. Parowiec zatrzymał się w dwóch portach - jeden gdzieś na Florydzie, a drugi w stanie Wirginia. Skawiński cały czas trzymał książki przyciśnięte do piersi. Nie raz siedząc pod pokładem i czytał powieści napisane po jego ojczystym języku. Przyrzekł sobie, że wróci tam choćby mieliby go zasłać do obozów pracy gdzieś na Syberii.
        Dotarłszy do Nowego Jorku wynajął małe mieszkanko na obrzeżach miasta. Mimo podeszłego wieku Skawiński dostał pracę w małym sklepiku w biedniejszej dzielnicy Nowego Jorku. Co dwa miesiące przesyłał część swojej pensji Towarzystwu Polaków w Stanach Zjednoczonych. Czasami zgromadzenie przysyłało mu jakąś polską książkę, którą czytał gdy miał przerwę w pracy.
Po upływie kilku lat Skawiński uzbierał dość pieniędzy, aby kupić bilet na parowiec płynący do Francji. Następnego poranka, zamiast pójść tą samą drogą co zawsze, starzec skierował się w stronę portu. Gdy był zaledwie dwadzieścia minut od celu przez zimową mgłę można było dostrzec wyrastający z wody, ciemny jak niebo o północy parowiec. Szybkim krokiem poszedł w tamtą stronę i wsiadł na statek wcześniej kupując bilet.
        Podróż trwała około trzy tygodnie z jedną przystanią w Maroko. Skawiński przez ten czas jeszcze raz przeczytał wszystkie polskie książki i porozmawiał z ludźmi. Przez dość długi czas odciął się od ludzi więc konwersacja nie szła mu najlepiej. Pytał się załogi dokąd się udają po dotarciu do Francji, co będą tam robić i czy zostają tam na stałe. Większość ludzi, którym zadawał te pytania, była o wiele młodsza niż on sam. Raz udało mu się nawet odszukać wzrokiem kobietę z rocznym dzieckiem.
        Rozmyślenia Skawińskiego przerwał dźwięk długiego klaksonu wydobywającego się z parowca. Oznaczało to, że dopłynęli do celu. Mężczyzna jako pierwszy wyszedł z statku i pognał w stronę stacji kolejowej. Po drodze kupił jeszcze coś do jedzenia w sklepie obok wysokiej wieży, której wcześniej nigdy nie widział. Podróż do Paryża potrwała kilka godzin. Gdy Skawiński dojechał do stolicy Francji przesiadł się na pociąg do Berlina - stolicy Prus, jednego z zaborców. Siwowłosy nienawidził wszystkich trzech krajów, które zabrały Polsce niepodległość i trzymają ją w niewoli już prawie sto lat. Sam chciał coś zrobić, lecz był już starym człowiekiem do niczego się nie nadającym, a w szczególności nie do biegania w mundurze z bronią ważącą kilka kilogramów. Jedyne, co mógł zrobić, to przesyłać pieniądze Towarzystwu Polaków w Stanach Zjednoczonych, aby chociaż oni uratowali jego ojczyznę.
        Kilka dni zajęła podróż z Paryża do Berlina. Były przystanki w kilku dużych miastach i małych miasteczkach, lecz Skawiński nie wysiadał na żadnym z nich. Był zaczytany w polskich książkach, a szczególnie w dziełach autorstwa Adama Mickiewicza. Gdy nadszedł przystanek końcowy Skawiński przesiadł się w najbliższy pociąg do Polski - a raczej do Prus, ponieważ te tereny były pod zaborami Niemców.
Było ciemne, zimowe popołudnie gdy pociąg z Berlina wjechał na peron we Wrocławiu. Drewniane podłoże i dach oświetlało słabe światło z lamp gazowych przymocowanych przy słupach podpierających zadaszenie. Pracownik stacji krzyknął coś po niemiecku i pociąg odjechał. Gdy Skawiński spojrzał w lewą stronę zobaczył pola pokryte błyszczącym śniegiem i drzewa pozbawione swoich atrybutów. Gdy zaś starzec zwrócił się ku zachodowi widać było miasteczko z domami, w których świeciły się lampy. Skawiński odwrócił się w prawą stronę i poszedł do miasta.
Przechodząc obok jednego z domków niebieskooki usłyszał rodzinę, która śpiewała polskie piosenki. Uśmiechnął się sam do siebie i ruszył dalej. W następnym mieszkaniu domownicy grali w jakąś grę śmiejąc się przy tym i żartując z zaborców. Szedł tak pół godziny i nawet nie zauważył, że znalazł się w centrum miasta. Zorientował się dopiero wtedy, gdy wpadł na młodego mężczyznę w mundurze. Ten przeładował broń i krzyknął coś po niemiecku.


- Najmocniej przepraszam...! - odchrząknął Skawiński robiąc dwa kroki w tył. - Ja naprawdę nie chciałem...


- Jest po godzinie dziewiętnastej! - wykrzyknął żołnierz kalecząc polski. - Powinieneś być już w domu! Masz specjalną przepustkę? - zanim starzec zdążył odpowiedzieć za młodzieńcem pojawiło się jeszcze dwóch żołnierzy.


- Przeszukać! - wykrzyknął inny po niemiecku. Na jego mundurze widniał żółty pasek, co świadczyło o wyższej randze.


Skawiński nie mógł stawiać oporu. Nie dałby rady sam przeciwko dobrze uzbrojonym żołnierzom. Jeden z Niemców przeszukał jego kurtkę, a drugi jego plecak. Oficer wojskowy podniósł książkę w czerwonej okładce z ziemi i spojrzał na tytuł.


- Polska książka! - wykrzyknął, a jego towarzysze jakby na zawołanie złapali za ręce Skawińskiego i przytrzymali. Żołnierz wyższej rangi otworzył powieść na pierwszej stronie gdzie napisany był krótki list do mężczyzny. - „Od Towarzystwa Polskiego w Stanach Zjednoczonych [...]" - począł powoli czytać, jakby miał z tym problemy. - „[...] dla J. Skawińskiego..." - następne słowa mamrotał pod nosem. Po chwili oficer roześmiał się przeraźliwym śmiechem i zamknął książkę. - Wyrok śmierci na tobie ciąży! Działacz niepodległościowy! - ostatnie słowo wypowiedział tak niewyraźnie, że Skawińskiemu, mimo poważnej sytuacji, chciało się śmiać.


Żołnierz wyższej rangi machnął do swoich towarzyszy co mogło oznaczać tylko jedno. Jeden z młodzieńców zaprowadził go do ściany jednego z ważniejszych budynków i kazał mu stać nieruchomo. Skawińskiemu udało się podnieść książkę, która narobiła mu tyle kłopotów, i przycisnął ją mocno do piersi. Słyszał przeładowywanie broni i kroki jednego z żołnierzy. Zamknął oczy i pomyślał o tym, co za chwilę się stanie. Pomyślał o swoich celach w życiu i o tym, co udało mu się osiągnąć. Pomyślał o Polsce i czy kiedykolwiek odzyska ona niepodległość. Na pewno wiedział jedno: zginie w swojej ojczyźnie. Usłyszał huk strzału i poczuł przeszywający ból w piersi. Upadł na ziemię nadal trzymając książkę. Jego powieki stały się coraz cięższe, aż w końcu zatopił się w ciemność.

# data[].attributes.attachment_link.title
„Latarnik" Józef Skawiński - dalsze losy

# data[].attributes.attachment_link.description
Skawiński nie był zbyt poruszony utratą stanowiska latarnika na małej wysepce niedaleko Aspinwall. Szczerze mówiąc - starzec nawet się tym nie przejął. Milcząc spakował wszystkie zarobione pieniądze do małego podręcznego plecaka, a książki, otrzymane w prezencie, wziął i przycisnął do piersi, jakby były najcenniejszą rzeczą, którą kiedykolwiek dostał. I pewnie były.

# data[].attributes.attachment_link.description
Nadszedł czas intensywnych powtórek przed E8! Pisanie rozprawek, opowiadań, zaproszeń i ogłoszeń, szukanie motywów literackich w lekturach...

# data[].attributes.attachment_link.title
Składnia i fonetyka - zadania egzaminacyjne worksheet

# data[].attributes.attachment_link.description
Liveworksheets transforms your traditional printable worksheets into self-correcting interactive exercises that the students can do online and send to the teacher.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
ID: 1901591
Language: Polish
School subject: Język polski
Grade/level: 8
Age: 10+
Main content: Gramatyka
Other contents: Egzamin, powtórzenie, słowotwórstwo, gramatyka

Add to my workbooks Embed in my website or blog Add to Google Classroom Add to Microsoft Teams Share through Whatsapp (47)

# data[].attributes.attachment_link.title
Słowotwórstwo - zadania egzaminacyjne worksheet

# data[].attributes.attachment_link.description
ID: 1901591 Language: Polish School subject: Język polski Grade/level: 8 Age: 10+ Main content: Gramatyka Other contents: Egzamin, powtórzenie, słowotwórstwo, gramatyka Add to my workbooks Embed in my website or blog Add to Google Classroom Add to Microsoft Teams Share through Whatsapp (47)

# data[].attributes.attachment_link.title
Fleksja - zadania egzaminacyjne worksheet

# data[].attributes.attachment_link.description
Liveworksheets transforms your traditional printable worksheets into self-correcting interactive exercises that the students can do online and send to the teacher.

# data[].attributes.attachment_link.title
55. "Opowieść wigilijna" - jej ponadczasowe przesłanie.

# data[].attributes.attachment_link.title
"Reduta Ordona" Adam Mickiewicz. Egzamin z języka polskiego

# data[].attributes.attachment_link.title
ŚMIERĆ PUŁKOWNIKA - Adam Mickiewicz. Omówienie lektury.

# data[].attributes.attachment_link.title
"Treny" - szczegółowe omówienie do egzaminu ósmoklasisty

# data[].attributes.attachment_link.title
"Balladyna" - lektura w pigułce do egzaminu ósmoklasisty

# data[].attributes.attachment_link.title
"Latarnik" - omówienie lektury do egzaminu ósmoklasisty

# data[].attributes.attachment_link.title
Motywy literackie na egzamin ósmoklasisty: władza

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
start

Śladami

bohaterów

lektur szkolnych

zadania

Zadania sprawdzają znajomość lektur szkolnych - mają formę quizów, puzzli, zagadek itp.

wskazówki

Jeśli pytania będą dotyczyć imion/nazw bohaterów, to będzie chodziło o te nazwy, którymi określani są w lekturze.

lektury

Obowiązuje spis lektur szkolnych z zakresu: lektury obowiązkowe.

wyjście

Gdy dotrzesz do celu, na ostatnim slajdzie znajdziesz kod - podasz mi go, bym wiedziała, że udało Ci się wyjść :)

Gram!

opis

Lektury obowiązkowe, których możesz spodziewać się w zadaniach, to:"Pan Tadeusz""Dziady. Część II""Świtezianka""Śmierć Pułkownika""Reduta Ordona""Balladyna""Zemsta""Latarnik""Quo vadis""Syzyfowe prace"Treny"Żona modna""Mały Książę""Kamienie na szaniec"

Gdy zadania otwierają się w nowych kartach - po ich rozwiązaniu wróć na stronę escape roomu.

Rozwiązuj wszystkie zadania, gdyż na ich końcu może pojawić się kolejna cyfra do szyfru głównego - wyjścia.

Kod zbierzesz w trakcie wykonywania zadań - w niektórych będą konkretne cyfry lub wskazówki do ich wartości. Zapisuj je po kolei!Będzie to oznaczało, że jesteś świetnie przygotowana/-y do egzaminu ósmoklasisty!

Start!

cytaty

W tej części wykażesz się znajomością treści lektur - czytaj uważnie. NOTUJ odpowiedzi.

misja 1

1

3

1

2

Rozpoznaj fragmenty lektur - zapisz ich tytuły

"Jako oliwka mała pod wysokim sadem Idzie z ziemie ku górze macierzyńskim śladem".

"Do mamy lecim, do mamy. Cóż to, mamo, nie znasz Józia? Ja to Józio, ja ten samy, A to siostra moja Rózia.Lecz choć wszystkiegodostatek,Dręczy nas nuda i trwoga. Ach, mamo, dla twoich dziatek Zamknięta do nieba droga!"

"Jeśli nie ja mymi psoty, Nikt go stąd już nie wyruszy (...)Pisać? - nie chcę do niecnoty. Iść tam? - ślisko, mocium panie: Mógłby otruć, zabić skrycie. A mnie jeszcze miłe życie".

2

6

4

5

Zgaduj dalej...

"(...)ale kwiatek bez końca przygotowywał się w zaciszu swego zielonego pokoiku. Starannie dobierał kolory (...) Ech! Kwiatek był bardzo kokieteryjną różą. Jej tajemnicze przygotowania trwały wiele dni. Aż w końcu pewnego ranka, dokładnie o wschodzie słońca, pokazała się".

"W izbie Sędziego ważne toczą się narady. Bernardyn leżał w łóżku; zmordowany, blady I skrwawiony, lecz całkiem zdrowy na umyśle, Daje rozkazy, Sędzia wypełnia je ściśle. Prosi Podkomorzego, przyzywa Klucznika, Każe przywieść Rykowa, potem drzwi zamyka."

Chłopiec przyklęknął, chwycił w dłoń piasku, Piekielne wzywał potęgi, Klął się przy świętym księżyca blasku... Lecz czy dochowa przysięgi?

3

?

Podsumowanie

Hasło - wskazówki

hasło

Wskazane litery z odgadniętych tytułów utworzą hasło do następnej strony:1. Druga litera tytułu.2. Druga litera tytułu.3. Pierwszalitera tytułu.4. Ósmalitera tytułu.5. Czwartalitera tytułu.6. Drugalitera tytułu.hasło wpisz DRUKOWANYMI LITERAMI

Dalej

Ile armat miała ta polska reduta w utworze Mickiewicza? ZAPISZ tę cyfrę.

"Reduta ordona"

Start!

Tropimy treść lektur - tym razem sprawdź, czy ją pamiętasz! Szukaj ukrytych zadań.

Misja 2

prawda czy fałsz?

Prawda

Odszukaj zadanie, a następnie zaznacz właściwą odpowiedź. Pytanie, na które musisz odpowiedzieć pojawi się, gdy dobrze wykonasz odszukane zadanie.

Fałsz

1

Wykonaj zadanie. A następnie odpowiedz na pytanie:

Prawda

Fałsz

2

Bohater lektury, z którą kojarzy Ci się ten obrazek, żył w czasach, gdy Polska była pod zaborami.

Z tą godziną kojarzy się kolejna lektura. Wykonaj zadanie i zaznacz właściwą odpowiedź.

Prawda

Fałsz

3

Znajdź ukryte zadanie, a następnie odpowiedz na pytanie:

Prawda

Fałsz

4

Spójrz na zdjęcie i odpowiedz na pytanie ze slajdu. Uwaga!!! Zapisz dwie ostatnie cyfry roku, w którym zginął ten bohater.

Ten bohater zginął jako ostatni spośród trójki przyjaciół.

To ostatnie zadanie. Poprawna odpowiedź przekieruje Cię do strony z hasłem. Wskazówkę do niego znajdziesz tutaj:

Prawda

Fałsz

5

Trzecie zadanie tej misji ukryte było na zegarze. Rozwiązywałeś quiz prawda/fałsz dotyczący pewnej lektury. Hasłem jest IMIĘ głównego bohatera wpisane DRUKOWANYMI LITERAMI.

Dalej

Świetnie - do końcowego hasła zapisz cyfrę oznaczającą ile łącznie duchów odwiedziło bohatera.

Ebenezer

Start!

Czyje to ślady? Odgadnij bohaterów!

Misja 3

bohaterowie

11

12

13

Ilu bohaterów znajduje się w zadaniu?

1

Alek

Rudy

Zośka

Który bohater "Kamieni na szaniec" został wymieniony w zadaniu z dopasowaniem?

2

1222

2111

2221

O kim mowa? Przeczytaj skojarzenia, a potem wybierz poprawny szyfr - składa się z numerów przypisanych poprawnym odpowiedziom w takiej samej kolejności, co pytania.

3

1. Jeden z powstańczych przywódców opisany w utworze Mickiewicza - faktycznie jego losy zostały zmienione przez autora, gdyż w rzeczywistości nie ginie w walce:A. Julian Ordon. - cyfra 1B. Emilia Plater. - cyfra 22. Bohaterka mająca na celu zdobycie bogatego męża. Opiekuje się krewną i jej majątkiem. Gdy może wybierać, decyduje się na ofertę zamążpójścia za młodego kawalera, ale jej się to nie udaje. W rezultacie dalej zostaje niezamężną wdową.A. Telimena. - cyfra 1B. Podstolina. - cyfra 23. W czasie wojny walczył o wolną Polskę, należał do Szarych Szeregów, angażował się w akcje Małego Sabotażu. Zarabiał, udzielając korepetycji, gdyż uczył się najlepiej z trójki przyjaciół.A. Zośka. - cyfra 1B. Rudy. - cyfra 24. Postać ta pochodzi z utworu A.Mickiewicza i poniosła karę za niedotrzymanie przysięgi wierności:A. pasterka Zosia. - cyfra 1.b. Strzelec. - cyfra 2.

1

2

3

Zrób zadania i znajdź ukryte w nich wskazówki.

4

Czyje to ślady? Rozpoznaj bohaterów po symbolach, a następnie wybierz odpowiedź.

5

Przyjrzyj się ikonom symbolizującym treść lektury. Odpowiedz na pytania. Zapisz po kolei numery tytułów, których dotyczą pytania, to szyfr do następnego slajdu. Jedna cyfra nie zostanie użyta. Uważaj i czytaj dokładnie!Ikonki znajdują się w oku - na slajdzie.1. Bohaterem tej lektury jest między innymi zakochana para, która na skutek pewnej intrygi może się pobrać.2. W tej lekturze wina jest adekwatna do kary, a czytelnik poznaje bohaterów, którymi są m.in. duchy.3. Ich miłość przetrzymała wszystko, on za wszelką cenę chciał zasłużyć na jej uczucie i zmienił się dla niej, a ona ukrywała, że go kocha.4. Bohaterka tej lektury to zapatrzona na zachodnią modę szlachcianka. Wartości małżeńskie nie są dla niej najważniejsze - liczy się podążanie za trendami.5. Po trupach do celu - to motto bohaterki tej lektury.

Próbuj dalej!

Szyfr

Dotarłeś aż tutaj - teraz przygotuj główny szyfr - składa się z sześciu cyfr

świetnie

brawo!

bohaterowie odnalezieni!

Treść lektur przypomniana - gotowość do egzaminu - 100%Hasło końcowe: lubię czytać książki :D Podaj je w komentarzu prywatnym.

Ilona Kulik

# data[].attributes.attachment_link.title
Śladami lektur by ilona.kulik33 on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
start Śladami bohaterów lektur szkolnych zadania Zadania sprawdzają znajomość lektur szkolnych - mają formę quizów, puzzli, zagadek itp. wskazówki Jeśli pytania będą dotyczyć imion/nazw bohaterów, to będzie chodziło o te nazwy, którymi określani są w lekturze. lektury Obowiązuje spis lektur szkolnych z zakresu: lektury obowiązkowe.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zostań detektywem!

Na tropie lektur szkolnych

Przygotowała: Beata Jaworska

Biuro detektywistyczne "Dziurka od klucza" poszukuje do współpracy detektywa - amatora!

Dowiedz się, czy posiadasz te cechyi czy jesteś prawdziwym detektywem!

Cechy dobrego detektywa?

Jest bacznym obserwatorem!Posiada umiejętność zapamiętywania szczegółów!Posiada dobrą pamięć!Potrafi szybko kojarzyć fakty!

Przy okazji sprawdzisz, czy dobrze znasztreść omawianych lektur i czy jesteśjuż gotowy na egzamin ósmoklasisty.

Obejrzyj zamieszczone tam plakaty teatralne, filmowe oraz okładki książek. Ukazano na nich elementy graficzne nawiązujące do treści wybranej lektury.Wskaż je i wyjaśnij ich sens w kontekście całego utworu.

Wybierz lekturę!

1

2

lektury

1. Zemsta

2. Opowieść wigilijna

3. Kamienie na szaniec

5. Mały Książę

6. Quo vadis

7. Syzyfowe prace

8. Dziady część II

9. Świtezianka

10. Pan Tadeusz

11. Latarnik

4. Balladyna

12. Żona modna

Kliknij w tytuł wybranej lektury!

Powodzenia na egzaminie!

Dziękuję

Powrót

Powrót

Powrót

Powrót

Powrót

Powrót

Powrót

Powrót

Powrót

Powrót

Powrót

Powrót

Powrót

# data[].attributes.attachment_link.title
Plakaty nawiązujące do lektur by beatajaworska05 on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Zostań detektywem! Na tropie lektur szkolnych Przygotowała: Beata Jaworska Biuro detektywistyczne "Dziurka od klucza" poszukuje do współpracy detektywa - amatora! Dowiedz się, czy posiadasz te cechyi czy jesteś prawdziwym detektywem! Cechy dobrego detektywa? Jest bacznym obserwatorem!Posiada umiejętność zapamiętywania szczegółów!Posiada dobrą pamięć!Potrafi szybko kojarzyć fakty!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Stopniowanie przymiotników dla wielu z nas jest czymś zupełnie naturalnym. Jednakże dla obcokrajowców lub niektórych Polaków to wciąż nie lada gratka. Jak poprawnie tego dokonać? O tym w naszym artykule.

Trzy stopnie przymiotników

Aby mówić o rodzajach stopniowania przymiotników, należy najpierw zapoznać się z nazwami samych stopni. Wyróżniamy stopnie: równy, wyższy i najwyższy. Stopień równy to przymiotnik w podstawowej formie. Przymiotnika w stopniu wyższym używamy wówczas, gdy chcemy podkreślić daną cechę przymiotnika lub dokonać porównania, natomiast w stopniu najwyższym - by wyróżnić cechę na tle innych. Powiemy na przykład, że Jaś jest grzeczny, ale Tomek grzeczniejszy (od Jasia), a Witek jest najgrzeczniejszy z całej klasy.

Stopniowanie przymiotników - rodzaje

W języku polskim wyróżniamy trzy rodzaje stopniowania przymiotników:

1 Stopniowanie syntetyczne

W tym rodzaju stopniowania do tematu fleksyjnego przymiotnika dodajemy poszczególne końcówki w stopniu wyższym, na przykład: delikatny - delikatniejszy, trudny - trudniejszy, prosty - prostszy. Jak łatwo zauważyć, najczęściej są to końcówki -szy, lub -ejszy. (Podane przykłady są w rodzaju męskim, dlatego należy pamiętać o tym, aby zmieniać je odpowiednio do formy męskiej, żeńskiej i nijakiej). W stopniu najwyższym natomiast do przymiotnika w stopniu wyższym dodajemy przedrostek naj-, np. delikatniejszy - najdelikatniejszy, trudniejszy - najtrudniejszy, prostszy - najprostszy. Zatem pełne stopniowanie podanych przykładów wygląda tak:

delikatny - delikatniejszy - najdelikatniejszy
trudny - trudniejszy - najtrudniejszy
prosty - prostszy - najprostszy

Stopniowanie opisowe charakteryzuje dodanie przed przymiotnikiem przysłówka bardziej lub najbardziej. Występuje przy użyciu takich przymiotników, do których dodanie końcówek ze stopniowania syntetycznego nie jest możliwe. Wówczas przymiotnik zostawiamy bez zmian, a jedynie poprzedzamy go odpowiednim przysłówkiem posiłkowym. W stopniu wyższym zatem jest to przysłówek bardziej, a w najwyższym najbardziej. Przykłady to:

wyjątkowy - bardziej wyjątkowy - najbardziej wyjątkowy
soczysty - bardziej soczysty - najbardziej soczysty
komfortowy - bardziej komfortowy - najbardziej komfortowy

3 Stopniowanie nieregularne

Stopniowaniu nieregularnemu podlegają wszystkie przymiotniki, które w stopniu wyższym i najwyższym zmieniają temat fleksyjny. Na szczęście w naszym ojczystym języku nie ma ich tak dużo. Wśród nich znajdują się cztery używane przez nas na co dzień: dobry, zły, duży, mały. Wówczas w stopniu wyższym i najwyższym wygląda to następująco:

dobry - lepszy - najlepszy
zły - gorszy - najgorszy
mały - mniejszy - najmniejszy
duży - większy - największy

Stopniowanie przymiotników w dół

Język polski daje nam możliwość powiedzenia, że coś jest bardziej lub najbardziej, ale również mniej lub najmniej. Tego rodzaju stopniowania używamy najczęściej podczas dokonywania oceny sytuacji, zjawiska, rzeczy itd. Spójrzmy na przykłady takiego stopniowania przymiotników:

ładny - mniej ładny - najmniej ładny
kolorowy - mniej kolorowy - najmniej kolorowy
pospolity - mniej pospolity - najmniej pospolity

Stopniujemy w dół również w chwili dokonywania wyborów, np.: Ten kolor jest pospolity, ale tamten jest mniej pospolity. Najmniej pospolitym kolorem wydaje się zaś ten trzeci.

Czy wszystkie przymiotniki są stopniowalne?

Oczywiście, że nie wszystkie. Stopniowaniu nie podlegają takie przymiotniki, do których dodanie końcówki jest niemożliwe lub kiedy nie da się porównać, że coś jest mniej lub bardziej. Na przykład, gdy widzimy coś, co jest wykonane z drewna, nie możemy stwierdzić, że poszczególne elementy są mniej lub bardziej drewniane. Podobnie sytuacja wygląda z takimi przymiotnikami jak papierowy, szklany, betonowy.

Stopniowanie przymiotników - najczęściej popełniane błędy

Błędy w stopniowaniu przymiotników pojawiają się zazwyczaj w sytuacji, gdy ktoś chce wbrew regułom dokonać stopniowania syntetycznego lub opisowego, np. dobrzejszy, bardziej trudny, bardziej prosty, bardziej optymalny. Błędem jest również podwójne stopniowanie, np. najbardziej najlepszy, bardziej delikatniejszy, bardziej złośliwszy.

Przykładowe zdania z każdym rodzajem stopniowania przymiotników

Stopniowanie nieregularne

Stopniowanie przymiotników już nie takie straszne!

Widzicie? Naprawdę stopniowanie przymiotników nie jest takie straszne! Wystarczy jedynie zapamiętać kilka wyjątków i starać się nie robić zabiegów językowych wbrew regułom. Mamy nadzieję, że ten artykuł okaże się pomocny dla wszystkich, którzy jeszcze nie rozumieją, na czym polega stopniowanie przymiotników.

A Wy mieliście kiedyś problem z tym zagadnieniem?

💡 Zainteresuje Cię również:

Miłośniczka Polskiego Języka Migowego, czeskiej kultury i zespołu Bon Jovi. Interesuje się sztuką, dziedzictwem kulturowym i organizacją wydarzeń kulturalnych. Relaksuje się, pisząc teksty, czytając poezję i pijąc kawę.

# data[].attributes.attachment_link.title
Stopniowanie przymiotników - wszystko, co powinniście o tym wiedzieć

# data[].attributes.attachment_link.description
Stopniowanie przymiotników dla wielu z nas jest czymś zupełnie naturalnym. Jednakże dla obcokrajowców lub niektórych Polaków to wciąż nie lada gratka. Jak poprawnie tego dokonać? O tym w naszym artykule. Aby mówić o rodzajach stopniowania przymiotników, należy najpierw zapoznać się z nazwami samych stopni. Wyróżniamy stopnie: równy, wyższy i najwyższy.

# data[].attributes.attachment_link.title
Środki stylistyczne by Hanna Koniorczyk on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Discover more about Środki stylistyczne ✌️ - Interactive Image

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Rozpoznaj,z jakiego utworupochodzi cytat!

Quiz

Start

Aleksander FredroZemsta

Ignacy KrasickiŻona Modna

Jan KochanowskiNa dom w Czarnolesie

1/5

Po wieczerzy fajerwerk. Goście patrzą z sali; Wpadł szmermel między gumna, stodoła się pali. Ja wybiegam, ja gaszę, ratuję i płaczę,A tu brzmią coraz głośniej na wiwat trębacze. Powracam zmordowany od pogorzeliska,Nowe żarty, przymówki, nowe pośmiewiska. Siedzą goście, a coraz więcej ich przybywa, Przekładam zbytni ekspens, jejmość zapalczywaZ swoimi czterma wsiami odzywa się dwornie."I osiem nie wystarczy" - przekładam pokornie.

Brawo

W kilku zdaniach opowiedz, z jakimi okolicznościami związane są te słowa?Kto jest odbiorcą, a kto nadawcą tych słów?

2/5

Henryk SienkiewiczLatarnik

Henryk SienkiewiczQuo vadis

Adam MickiewiczSonety Krymskie

Był on naprawdę jak okręt, któremu burza łamała maszty, rwała liny, żagle, którym rzucała od chmur na dno morza, w który biła falą, pluła pianą - a który jednak zawinął do portu. Obrazy tej burzy przesuwały się teraz szybko w jego myśli w przeciwstawieniu do cichej przyszłości, jaka miała się rozpocząć. [...] Spoglądając teraz z wieżowego balkonu na oświecone fale, wspominał o wszystkim, co przeszedł.

O jakiej postaci mowa we fragmencie? Dlaczego postać ta porównana jest do okrętu? Czym była latarnia dla tej postaci?

Brawo!

3/5

Antoine de Saint - ExuperyMały Książę

Henryk SienkiewiczQuo vadis

Stefan ŻeromskiSyzyfowe prace

- Tracisz głowę, sąd, miarę!... [...]- Kocham ją jedną na świecie!- Więc co?- Więc nie chcę innej miłości, nie chcę waszego życia, waszych uczt, waszego bezwstydui waszych zbrodni!- Co się z tobą dzieje? Czyś ty (...)?A młody człowiek objął rękoma głowę i począł powtarzać jakby z rozpaczą: - Jeszcze nie! Jeszcze nie!

Kto do kogo i w jakich okolicznościach wypowiada te słowa?Na czym polega konflikt wewnętrzny tego bohatera?

Brawo!

4/5

Konstanty Ildefons GałczyńśkiPieśń o żołnierzach z Westerplatte

Adam MickiewiczReduta Ordona

Adam MickiewiczŚmierć pułkownika

A gdy konia już z izby wywiedli,Potém do niéj wszedł ksiądz z Panem Bogiem;I żołnierze od żalu pobledli,A lud modlił się klęcząc przed progiem.Nawet starzy Kościuszki żołnierze,Tyle krwi swéj i cudzéj wylali,Łzy ni jednéj - a teraz płakali,I mówili z księżami pacierze.

O jakiej postaci historycznej mowa w tym fragmencie? W jakim powstaniu brała udział? Dlaczego Mickiewicz zdecydował się nie wyjawiać jej tożsamości na początku utworu?

Brawo!

5/5

Adam MickiewiczDziady cz. II

Charles DickensOpowieść wigilijna

Juliusz SłowackiBalladyna

Do nieba?... bluźnisz daremnie...O nie! Ja nie chcę do nieba;Ja tylko chcę, żeby ze mniePręǳej się dusza wywlekła.Stokroć wolę pójść do piekła,Wszystkie męki zniosę snadnie

O kim mowa w podanym fragmencie?Jakiej zbrodni dopuściła się ta postać i jaką karę za nią otrzymała? Dlaczego postać ta nie może wejść do kaplicy?

Brawo!

Gratulacje!

To nie koniec ;)

Przyjrzyj się poniższym kartom. Karty pochodzą z gryDIXIT (dodatki: Harmonia, Wizje, Przygody). Do jakich lektur mogą nawiązywać? Swoją odpowiedź uzasadnij w min. 2 argumentach.

Spróbuj ponownie

UPS!

# data[].attributes.attachment_link.title
Powtórka - cytaty - egzamin ósmoklasisty by Marta S. on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Rozpoznaj,z jakiego utworupochodzi cytat! Quiz Start Aleksander FredroZemsta Ignacy KrasickiŻona Modna Jan KochanowskiNa dom w Czarnolesie 1/5 Po wieczerzy fajerwerk. Goście patrzą z sali; Wpadł szmermel między gumna, stodoła się pali. Ja wybiegam, ja gaszę, ratuję i płaczę,A tu brzmią coraz głośniej na wiwat trębacze. Powracam zmordowany od pogorzeliska,Nowe żarty, przymówki, nowe pośmiewiska.

# data[].attributes.attachment_link.description
Powtórzenie wybranych lektur szkolnych. | Find thousands of free educational ebooks for classroom use at read.bookcreator.com

# data[].attributes.attachment_link.title
Imiesłowy przymiotnikowe - kl. 7 by Anna Stasiak on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Discover more about Imiesłowy przymiotnikowe - kl. 7 ✌️ - Quizzes

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Temat:

Imiesłowowy zawrót głowy - rozpoznajemy imiesłowy.

POROZMAWIAJMY O... JĘZYKU

Monika Szkliniarz

IMIESŁOWY

to nieosobowe formy czasowników - takie, które nie odmieniają się przez osoby. Dzielimy je na: imiesłowy przymiotnikowe oraz imiesłowy przysłówkowe.

IMIESŁOWY PRZYMIOTNIKOWE(przypominają przymiotniki, odpowiadają na pytania: jaki?, jaka?, jakie?, odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje)

CZYNNEtworzone od czasowników niedokonanych

BIERNEtworzone zarówno od czasowników niedokonanych, jak i dokonanych;tworzone od czasowników przechodnich (takich, które tworzą stronę bierną)

grać(czasownik niedokonany) -> grająca(imiesłów przymiotnikowy czynny), grane(imiesłów przymiotnikowy bierny)

zagrać(czasownik dokonany) -> zagrany(imiesłów przymiotnikowy bierny);zdać(czasownik przechodni) -> zdany (imiesłów przymiotnikowy bierny)

- nazywają cechy, które są związane z aktywnym wykonywaniem danej czynności lub ze znajdowaniem się w określonym stanie;- są zakończone na -ący, -ąca, -ąceprzykład: śpiewającadziewczyna (dziewczyna, która właśnie śpiewa)

IMIESŁOWY PRZYMIOTNIKOWE CZYNNE

IMIESŁOWY PRZYMIOTNIKOWE BIERNE

- nazywają cechy, które są związane z biernym uleganiem czynnościom lub stanom;- są zakończone na -ny, -na, -ne lub -ty, -ta, -teprzykład: czytanylist (taki, który podlega czynności czytania)

IMIESŁOWY PRZYSŁÓWKOWE(nieosobowe i nieodmienne formy czasownika; przypominają przysłówki i odpowiadają na pytania: jak?, kiedy?)

WSPÓŁCZESNEtworzone od czasowników niedokonanych

UPRZEDNIEtworzone od czasowników dokonanych

grać(czasownik niedokonany) -> grając(imiesłów przysłówkowy współczesny)

zagrać(czasownik dokonany) -> zagrawszy(imiesłów przysłówkowy uprzedni)

- nazywają czynności lub stany, które są równoczesne z innymi czynnościami lub stanami (dzieją się w tym samym czasie)- są zakończone na -ącprzykład: Czytając książkę, wypiła herbatę.(w tym samym czasie czytała książkę i wypiła herbatę)

IMIESŁOWY PRZYSŁÓWKOWE WSPÓŁCZESNE

IMIESŁOWY PRZYSŁÓWKOWE UPRZEDNIE

- nazywają czynności lub stany wcześniejsze od innych czynności lub stanów (czynność była "wcześniej", w czasie przeszłym)- są zakończone na -wszy, -łszyprzykład: Przeczytawszyksiążkę, wypiła herbatę.(najpierw przeczytała książkę, potem wypiła herbatę)

ZADANIE

Utwórz (tam, gdzie jest to możliwe) formy nieosobowe podanych czasowników.

name

name

name

name

Dziękuję za udział w lekcji.

# data[].attributes.attachment_link.title
Imiesłowowy zawrót głowy by Monika Szkliniarz on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Temat: Imiesłowowy zawrót głowy - rozpoznajemy imiesłowy. POROZMAWIAJMY O... JĘZYKU Monika Szkliniarz IMIESŁOWY to nieosobowe formy czasowników - takie, które nie odmieniają się przez osoby. Dzielimy je na: imiesłowy przymiotnikowe oraz imiesłowy przysłówkowe.

# data[].attributes.attachment_link.title
Powtórzenie wiadomości przed egzaminem VIII klas

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
na egzaminie ósmoklasisty 2022

oprac. Katarzyna Majchrowicz

Co to jest tekst ikoniczny?

Tekst ikoniczny (graficzny) to w dużym uproszczeniu dzieło plastyczne.

OBRAZEK SATYRYCZNY

INSTALACJA

na co zwrócić uwagę,

interpretując tekst ikoniczny?

1. Bardzo uważnie przeczytaj polecenie.

2. Podkreśl, co trzeba zrobić, np. sformułuj dwa argumenty,

odwołaj się do całości lektury lub do fragmentu, odwołaj się

do dwóch elementów grafiki itp.

3. Wyszukaj w grafice symbole, czyli te elementy, które mają więcej niż jedno znaczenie (dosłowne + metaforyczne - jak symbole w "Małym Księciu" czy "Latarniku").

4. Nie rozpisuj się, odpowiadaj precyzyjne.

Obejrzyj zamieszczony poniżej plakat do spektaklu teatralnego "Zemsta".

Wybierz dwa elementy graficzne

PRZYKŁAD - zadanie odwołujące się do konkretnej lektury

Dwa koguty - symbolizują Cześnika i Rejenta, bo obaj walczyli ze sobą jak przysłowiowe koguty.

Szabla w ręku jednego koguta - symbolizuje szlachtę, której przedstawicielami byli główni bohaterowie.

Broń w rękach jednego z kogutów - może symbolizować „gwintówkę", z której Cześnik chciał strzelać do Rejenta ("Hej, Gerwazy, daj gwintówkę, niechaj strącę tę makówkę").

Strój (kontusz przewiązany pasem), w który ubrane są koguty, symbolizuje strój szlachecki.
Obejrzyj zamieszczone okładki wybranych lektur obowiązkowych. Wybierz dwie i uzasadnij związek zamieszczonego na każej z nich elementu graficznego z treścią lektury.
PRZYKŁAD - zadanie, w którym można odwołać się do wybranych lektur

Okładka 1. - na okładce zamieszczono latarnię - to miejsce, w którym pracował Skawiński w Aspinwall. Łany zboża mogą być odniesieniem do „Pana Tadeusza, którego czytał Skawiński - w inwokacji jest mowa o zbożach.

Okładka 4. - dwa serduszka symbolizują miłość Klary i Wacława zwieńczoną ślubem. Dwie armaty są symbolem konfliktu o mur, w którym uczestniczyli Raptusiewicz i Milczek.

Okładka 2. - dziewczyna to Zosia, która pojawia się podczas obrzędu dziadów, towarzyszy jej baranek, którego pasie. Jest tam tez postać Guślarza, który prowadził obrzęd wywoływania duchów.

Okładka 3. - brama może być dla chrześcijan symbolem przejścia do innego, lepszego świata - w taki spsoób traktowali swoje męczeństwo; może to również być wejście do grot w Ostrianum, gdzie potajemnie spotykali się chrześcijanie.

Okładka 5. - dzban jest odniesieniem do dzbanów malin, które siostry miały przynieść z lasu. Nóż i krew symbolizują zbrodnie Balladyny, np. zabicie własnej siostry czy Grabca.

Poniżej zamieszczono plakat teatralny do spektaklu "Balladyna"

Autor plakatu za pomocą różnych elementów graficznych przedstawił swoją interpretację utworu Słowackiego. Wybierz dwa elementy graficzne i wyjaśnij ich sens w kontekście całego dramatu.

Postać z zielonymi włosami kojarzy się z Goplaną - nimfą wodną i królową jeziora Gopło, która przez swoje intrygi poplątała ludzkie losy.

Postać ta może również przypominać Grabca zamienionego przez Goplanę w wierzę, która była milczącym świadkiem pierwszej zbrodni Balladyny (splątany język).

Chleb - Balladyna po zwycięskiej bitwie pod Gnieznem poczęstowała Kostryna zatrutym chlebem. W ten sposób pozbyła się ostaniej osoby znającej jej przeszłość i niegodziwe czyny.

Maliny - konkurs malinobrania miał rozstrzygnąć, która z sióstr zostanie żoną Kirkora.

Nóż - to narzędzie zbrodni - Alina ginie zadźgana nożem. Nóż kojarzy się również z zabójstwem Kostryna - zatrutym nożem Balladyna pokroiła chleb, który podała swojemu wspólnikowi.

Maliny - to obiekt zazdrości Balladyny. Za dzbanek tych owoców zabiła siostrę; to również jej przepustka do ślubu z Kirkorem, bogactwa i władzy.

Piorun - jest zapowiedzią nieuchronnej kary, która czeka Balladynę za wszystkie dokonane przez nią zbrodnię.

Wybierz dwa spośród elementów graficznych umieszczonych na koszulce i wyjaśnij ich związek z utworem

A. Kamińskiego "Kamienie na szaniec" - opowiadającym o poświęceniu tych młodych ludzi.

Z okazji 100. rocznicy urodzin Jana Bytnara - jednego z bohaterów walki o niepodległą Polskę pewna firma reklamowa przygotowała serię koszulek upamiętniających przedstawicieli Pokolenia Kolumbów.

Element graficzny: żółw

Wyjaśnienie: żółwie rysowano na murach w ramach akcji PPP (pracuj Polaku powoli). Rekordzistą w malowaniu żółwi był Rudy - nawet 80 dziennie.

Element graficzny: kino

Wyjaśnienie: akcja kinowa była jednym z działań Małego Sabotażu, miała zniechęcić Polaków do chodzenie do kina na niemieckie filmy propagandowe.

Element graficzny: siekiera, drwal

Wyjaśnienie: Alek w ramach pracy zarobkowej rąbał drewno, był drwalem.

Element graficzny: marmolada

Wyjaśnienie: rodzina Zośki w czasie wojny zajmowała się produkcją marmolady.

Element graficzny: kotwica

Wyjaśnienie: stała się symbolem Polski Walczącej. Gestapowcy, przeszukując mieszkanie Janka, znaleźli stemple z kotwicą w jego piwnicy.

Element graficzny: broń

Wyjaśnienie: chłopcy, by zdobyć broń, rozbrajali niemieckich oficerów.

lub: Największe dylematy moralne związane z zabijaniem wrogów miał Alek.

albo: Alek został postrzelony w brzuch w czasie akcji pod Arsenałem.

Element graficzny: akcje dywersyjne

Wyjaśnienie: wysadzenie niemieckiego pociągu przewożącego amunicję pod Kraśnikiem.

Element graficzny: narty

Wyjaśnienie: Alek był miłośnikiem narciarstwa.

Element graficzny: czekolada

Wyjaśnienie: Wesoły sprzedawał wyroby Wedla w siedzibie Gestapo, jego zadaniem było zdobycie informacji, kiedy Rudy będzie przewożony na Pawiak.

Przyjrzyj się rzeźbie. Którego z bohaterów lektur obowiązkowych może przedstawiać? Podaj tytuł książki oraz jej bohatera. Uzasadnij swój wybór.

W uzasadnieniu przywołaj sytuację

z lektury, ilustrującą Twoją argumentację.

1. Zastanów się, co symbolizuje walizka.

2. Przyjrzyj się temu, co znajduje się w tle.

3. Sformułuj argument, który poprzesz konkretnym wydarzeniem/wydarzeniami z lektury.

Postać mężczyzny przypomina Skawińskiego z noweli "Latarnik". Bohater był tułaczem, który przez 40 lat szukał dla siebie miejsca. Los jednak nie pozwalał mu nigdzie osiąść na dłużej. Nawet Aspinwall, które miało być już ostatnim przystankiem w jego podróży, Skawiński był zmuszony opuścić. Tułactwo bohatera symbolizuje walizka, a ostatnie miejsce pracy Skawińkiego - latarnia, którą widać w oddali.

Przyjrzyj się grafice. Scenę, z której lektury obowiązkowej przedstawia? Podaj tytuł lektury oraz uzasadnij słuszność swojego wyboru, podając dwa argumenty odwołujące się do treści lektury i obrazka.

1. Zastanów się, kim jest mężczyzna w centralnej części obrazu?

2. W jakich czasach może odbywać się ta bitwa. Zwróć uwagę na broń, jaką walczą?

3. W jakich utworach z lektur obowiązkowych opisane zostało pole walki?

Grafika przedstawia scenę walki z "Reduty Ordona". W cenatralnej części wiadać, jak Ordon dowodzi obroną reduty. Pisze o tym również Mickiewicz, przedstawiając Ordona jako dowódcę artylerii. Karabiny, działa, z których strzelają żołnierze wskazują na XIX wiek - powstanie listopadowe, obrona warszawskiej Woli przed Moskalami. Poeta w utworze również opisuje, czym bronili się Polacy.

jaka to lektura?

Wyjaśnij związek podanych ikonek z lekturą, którą wskazałeś.

wulkany - znajdowały się na asteroidzie Małego Księcia (B-612). Bohater musiał je regularnie czyścić, żeby nie doszło do wybuchu.

- narrator opowieści był Pilotem. Jego samolot uległ awarii i Lotnik był zmuszony lądować na Saharze, gdzie spotkał Małego Księcia.

- jednym z dorosłych spotkanych przez Małego Księcia podczas podroży był latarnik, którego praca polegała na bezustannym włączaniu i gaszeniu latarni.

- wspomina o nich Lis podczas rozstania z Małym Księciem. Mówi, że odkąd poznał przyjaciela, będą mu się one kojarzy z kolorem włosów przybysza z asteroidy B-612.

"Mały Książę" Antoine de Saint-Exupery

jaka to lektura?

Wyjaśnij związek podanych ikonek z lekturą, którą wskazałeś.

"Quo vadis" Henryk Sienkiewicz

Lew - podczas igrzysk z udziałem chrześcijan lwy wypuszczano na arenę, by pożerały chrześcijan.

- Marek Winicjusz przyjął chrzest z rąk św. Piotra, był to moment wieńczący jego duchową przemianę.

Chrzest otrzymał też Chilon, który doznał nawrócenia, patrząc na cierpienie chrześcijan i otrzymawszy po raz kolejny przebaczenie od Glauka umierającego na krzyżu.
sakiewka z pieniędzmi - Chilon otrzymywał od Marka Winicjusza pieniądze w zamian za pomoc w odnalezieniu Ligii.
Gladiator - walki gladiatorów na śmierć i życie były rozrywką podczas rzymskich uczt, a także podczas igrzysk.

jaka to lektura?

Wyjaśnij związek podanych ikonek z lekturą, którą wskazałeś.

"Pan Tadeusz" Adama Mickiewicza

szabla - jeden z atrybutów szlachty polskiej. Na szable między innymi walczono podczas zajazdu na Soplicowo. Do pojedynku na szable stają też kapitan Rykow z hrabią.

kawa - podczas śniadania w Soplicowie Telimena pije kawę, do przyrządzania której zatrudniona jest specjalna kobieta - kawiarka. Epos zawiera wspaniały opis tego aromatycznego napoju.

gąska - gąski hodowała Zosia w swoim ogródku. Kiedy poprosiła Hrabiego, który przemawiał do niej fragmentem z Homera, o zapędzenie ich zagrody, zauroczenie Horeszki młodą dziewczyną prysło, uznał ją za prostaczkę.

mrówka - w "Świątyni Dumania" Telimenę obeszły mrówki. Ratował ją wówczas Tadeusz.

# data[].attributes.attachment_link.description
na egzaminie ósmoklasisty 2022 oprac. Katarzyna Majchrowicz Co to jest tekst ikoniczny? Tekst ikoniczny (graficzny) to w dużym uproszczeniu dzieło plastyczne. OBRAZEK SATYRYCZNY INSTALACJA na co zwrócić uwagę, interpretując tekst ikoniczny? 1. Bardzo uważnie przeczytaj polecenie. 2. Podkreśl, co trzeba zrobić, np.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
oprac. Katarzyna Majchrowicz

na egzaminie ósmoklasisty

Start

rozprawka

Co to jest rozprawka?

Rozprawka - dłuższa wypowiedź pisemna, w której należy przedstawić swoje stanowisko wobec problemu zawartego w poleceniu, a następnie uzasadnić je rzeczowymi i logicznie dobranymi argumentami.Zwróc uwagę na słownictwo: wykaż, uzasadnij, udowodnij, rozważ...Czy słuszne jest twierdzenie?Czy zgadzasz się ze słowami?

Praca musi być zgoda z podaną formą - ROZPRAWKĄ (teza i argumenty)

Dokładnie przeanalizuj temat. Podkreśl słowa klucze. Pisz na temat!

Nie streszczaj lektur - przywołuj je w funkcji argumentacyjnej.

Napisz pracę mającą co najmniej 200 słów.

co zrobić, żeby twoja praca nie została wyzerowana ?

Odwołaj się przynajmniej do jednej LEKTURY OBOWIĄZKOWEJ.

* podanie argumentu popierającego tezę,* przywołanie przykładu z literatury, który będzie potwierdzał argument * wnioski cząstkowe wynikające z przywołanych przykładówx 2

* wprowadzenie w problem - wyjaśnienie najważniejszych pojęć, określenie celu pisania * teza - wyrażenie własnej opinii, odpowiedź na pytanie, zgodzenie się z opinią albo podjęcie z nią polemiki

schemat rozprawki z tezą

* powtórzenie tezy* zebranie końcowych wniosków

ROZWINIĘCIE

WSTĘP

ZAKOŃCZENIE

HIPOTEZA to przypuszczenie, które formułujesz zgodnie z tematem, ale które wymaga sprawdzenia. Cały wywód i wszystkie argumenty mogą hipotezę potwierdzać i jej zaprzeczać. Można też dążyć do jednoznacznego ustosunkowania się do przypuszczenia, jeśli któreś argumenty przeważają.

hipoteza

teza

TEZA to stanowisko, którego jesteś pewien i które formułujesz, zgodnie z tematem. Cały wywód, wszystkie argumenty będą potwierdzały to stanowisko.

wniosek

przykład

kontrargument

inne pojęcia

argument

1. Przeanalizuj dokładnie temat, podkreśl słowa-klucze.2. Zastanów się, czy musisz udowodnić podaną tezę z tematu czy możesz podjąć z nią polemikę.3. Przemyśl, jaka lektura obowiązkowa będzie pasować do tego tematu i czy będziesz umiał przywołać ją w funkcji argumentacyjnej.4. Zastanów się, czy potrafisz przywołać inny tekst literacki pasujący do tego tematu.

Analiza przykładowego tematu z tezą

Osiągnąć pełnię człowieczeństwa to pomagać innym. Uzasadnij stwierdzenie, odwołując się do wybranej lektury obowiązkowej oraz innego tekstu literackiego. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 200 słów.

1. Przeanalizuj dokładnie temat, podkreśl słowa-klucze.2. Zastanów się, czy możesz odpowiedzieć na pytanie zawarte w temacie zarówno twierdząco, jak i zaprzeczyć.3. Przemyśl, jakie lektury będą w stanie udowodnić postawioną przez Ciebie tezę. 4. Możesz dojść do wniosków, że z jednej strony są osoby zasługujące na drugą szansę, a z drugiej są takie, które na nią nie zasługują - wtedy stawiasz hipotezę we wstępie!

Analiza przykładowego tematu z hipotezą

Czy każdy zasługuje na drugą szansę? Odpowiedz na pytanie, odwołując się do wybranej lektury obowiązkowej oraz innego tekstu literackiego. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 200 słów.

Pamiętaj o kompozycji - stosuj akapity.

Pamiętaj o trójdzielności argumentu, czyli dowód-przykład-wniosek.

Nie ograniczaj wstępu tylko do napisania tezy.

Dbaj o logikę i poprawność językową wywodu.

Rozwiń przykład - napisz około 5 zdań o lekturze, ale tylko to, co jest potrzebne, żeby poprzeć argument.

o czym jeszcze warto pamiĘtać?

Pamiętaj o poprawności rzeczowej!

PRZEĆWICZ

Książki to źródło mądrości. Napisz rozprawkę, w której uzasadnisz to twierdzenie. Odwołaj się do wybranej przez Ciebie lektury obowiązkowej oraz do innego tekstu literackiego. Twoja praca powinna liczyć 200 słów.

Ćwiczenia

PRZEĆWICZ

Napisz rozprawkę, w której rozważysz, czy w relacjach międzyludzkich lepiej kierować się sercem czy rozumem. W argumentacji odwołaj się do lektury obowiązkowej oraz do innego utworu literackiego. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 200 wyrazów.

Ćwiczenia

PRZEĆWICZ

W każdym jest coś, co zasługuje na podziw innych. Napisz rozprawkę, w której rozważysz trafność tego stwierdzenia. W argumentacji odwołaj się do wybranej lektury obowiązkowej oraz innego utworu literackiego. Twoja praca pownna liczyć 200 słów.

Ćwiczenia

PRZEĆWICZ

Chodzenie z głową w chmurach to nieodłączna cecha młodości. Napisz rozprawkę, w której rozważysz, czy okres młodości wybranego bohatera lektury obowiązkowej oraz bohatera innego utworu literackiego to był tylko czas marzeń i beztroski. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 200 wyrazów

Ćwiczenia

materiałów ze strony CKE

prezentacji pani J. Kościuczyk

prezentacji przygotowanej przez panią A. Łazarek

Tworząc prezentację, korzystałam z:

DZIĘKUJĘ!

# data[].attributes.attachment_link.description
oprac. Katarzyna Majchrowicz na egzaminie ósmoklasisty Start rozprawka Co to jest rozprawka? Rozprawka - dłuższa wypowiedź pisemna, w której należy przedstawić swoje stanowisko wobec problemu zawartego w poleceniu, a następnie uzasadnić je rzeczowymi i logicznie dobranymi argumentami.Zwróc uwagę na słownictwo: wykaż, uzasadnij, udowodnij, rozważ...Czy słuszne jest twierdzenie?Czy zgadzasz się ze słowami?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
OSTATNIA

klasa 8

1.

Zośka - nauczył się pływać, mimo że bał się wody.

Andrzej Radek - pragnął się uczyć, mimo trudnej sytuacji, w której się znajdował (sam musiał zarobić na swoje utrzymanie).

Dzięki nim tworzymy nowe wyrazy (np. zdrobnienia lub zgrubienia).

WYJAŚNIJ POJĘCIA.

PERSONIFIKACJA

OKSYMORON

ANAFORA - powtórzenie tego samego wyrazu na początku kolejnych wersów

NADANIE PRZEDMIOTOM, ZJAWISKOM, ZWIERZĘTOM CECH LUDZKICH (WŁAŚCIWYCH TYLKO CZŁOWIEKOWI)

EPITET SPRZECZNY (gorący lód, suchy ocean, czarny śnieg)

DO PODANYCH RODZAJÓW LITERACKICH DOPISZ PRZYKŁADY DWÓCH UTWORÓW.

SYNKRETYCZNY

POTOCYZM, CZYLI WYRAZ UŻYWANY POTOCZNIE (NP. FAJNY, SUPER...)

7.

FRASZKA - JEST KRÓTKA, WIERSZOWANA, NALEŻY DO LIRYKI, KOŃCZY SIĘ PUENTĄ.

8.

9.

PODAJ IMIONA:

MĘŻA BALLADYNY

WSPÓLNIKA ZBRODNI BALLADYNY

KOCHANKA BALLADYNY

NIMFY WODNEJ

PASTERZA SZUKAJĄCEGO MIŁOŚCI IDEALNEJ

WYMIEŃ NAZWY DWÓCH JEZIOR - MIEJSC NIEZWYKŁYCH WYDARZEŃ UTWORÓW ROMANTYCZNYCH

12.

RETROSPEKCJA

DZIĘKUJĘ

Katarzyna Majchrowicz

# data[].attributes.attachment_link.description
OSTATNIA klasa 8 1. Zośka - nauczył się pływać, mimo że bał się wody. Andrzej Radek - pragnął się uczyć, mimo trudnej sytuacji, w której się znajdował (sam musiał zarobić na swoje utrzymanie). Dzięki nim tworzymy nowe wyrazy (np. zdrobnienia lub zgrubienia). WYJAŚNIJ POJĘCIA.

# data[].attributes.attachment_link.description
Przygotowałam pytania dotyczące laktur, nauki o języku, poetyki... Przykładowe odpowiedzi znajdziecie pod ikonką oka. Jednak zanim do niego zajrzycie, spróbujcie w myślach odpowiedzieć na pytania, aby sprawdzić, czy wszystko już wiecie. "Mały Książę" - bohater walczy z baobabami, które mogą symbolizować zło. Quo vadis" - Neron i jego żołnierze zwalczający Chrześcijan.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
OPOWIADANIE

na egzaminie ósmoklasisty

QUOTES

"Lorem ipsum dolor sit amet, consecter adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt" "Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate velit esse cillum dolore eu fugiat nulla pariatur" "Excepteur sint occaecat cupidatat non proident, sunt in culpa qui officia deserunt mollit anim esse cillum dolore eu fugiat nulla pariatur"

oprac. Katarzyna Majchrowicz

Przeanalizuj polecenie i zrealizuj wszystkie jego elementy.

1.

Przykładowe polecenie: Napisz opowiadanie o spotkaniu z bohaterem wybranej lektury obowiązkowej, który podczas spotkania nauczył Cię czegoś ważnego. Wypracowanie powinno dowodzić, że dobrze znasz wybraną lekturę obowiązkową.

Kliknij w oczy i sprawdź, na co zwrócić uwagę podczas analizy tematu.

Musisz napisać opowiadanie twórcze, a zatem Twoja praca nie może mieć innej formy, np. być streszczeniem lektury.

Masz napisać o SWOIM spotkaniu z bohaterem lektury obowiązkowej (a nie np. o spotkaniu dwóch bohaterów lektur). Taki temat wymusza zastosowanie NARRACJI 1-osobowej.

Bohater, którego spotykasz ma Cię czegoś ważniego nauczyć! Pamiętaj o tym, budując fabułę opowiadania.

Musisz pochwalić się znajomością lektury, do której nawiązujesz (nie tylko nazwisko bohatera). Umieść akcję w czasach lub miejscu, w których żyje spotkany przez Ciebie bohater, przywołaj wydarzenia z jego życia lub inne postacie z tej lektury.

Zastosuj funkcjonalną narrację

2.

W zależności od tematu opowiadania możesz zastosować NARRACJĘ PIERWSZOOSOBOWĄ lub TRZECIOOSOBOWĄ.

Napisz opowiadanie o odwiedzinach lisa na planecie Małego Księcia, podczas których lis przekonuje się, czy chłopiec wykorzystał wiedzę zdobytą podczas podróży.Napisz opowiadanie o spotkaniu dwóch bohaterów literackich, którzy przeżyli wspólnie jakąś przygodę.

Pamiętaj, by konsekwentnie trzymać się narracji, którą wybrałeś!!!

W tego typu tematach możesz sam zdecydować, czy wybierasz narrację pierwszoosobową (możesz wcielić się w lisa) czy trzecioosobową (patrzysz na świat z góry, jesteś wszechwiedzącym obserwatorem, który opisuje spotkanie Lisa i Małego Księcia).

QUOTES

"Lorem ipsum dolor sit amet, consecter adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt" "Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate velit esse cillum dolore eu fugiat nulla pariatur" "Excepteur sint occaecat cupidatat non proident, sunt in culpa qui officia deserunt mollit anim esse cillum dolore eu fugiat nulla pariatur"

Pamiętaj o logicznym układzie zdarzeń

3.

Polega on na relacjonowaniu zdarzeń na zasadzie następstwa przyczynowo-skutkowego lub chronologicznie.Możesz też zastosować układ odwrócony - retrospekcję, czyli odtwarzać zdarzenia z przeszłości - bohater wspomina swą przeszłość, cofając się do chwil, kiedy był np. młodzieńcem.

UWAŻAJ NA CZASY!

Staraj się nie mieszać czasów, ponieważ wynikają z tego różnego rodzaju błędy! Pisz: - tylko w czasie przeszłym (w dramatycznym momencie akcji możesz zmienić go na teraźniejszy) lub - tylko w czasie teraźniejszym (opcja trudna).

Wprowadź elementy twórcze

4.

W swoim opowiadaniu musisz zastosować6 z 10 elementów twórczych.

CZAS WYDARZEŃ

4a.

Może być bardzo dokładnie określony, np. 30 stycznia 1983 r.(Opium w rosole).

Przybliżony, np. "mam już ponad 1800 braci" (Opowieść wigilijna).

Nieokreślony (np. czas fantastyczny w niektórych utworach fantasy).

Czas akcji to określenie już jednego elementu spośród takich jak rok, miesiąc, dzień, godzina. Określeniem czasu są i takie przykłady: *Po obfitym obiedzie udał się do... *Kiedy miał pięć lat... *Po wylądowaniu na piątej planecie...

MIEJSCE WYDARZEŃ

4b.

Może być bardzo dokładnie oznaczone, np. Londyn, starożytny Rzym.

Przybliżone, np. gdzieś na Saharze, na północy Polski.

Bliżej nieokreślone, np. "Dziwny widok roztoczył się przed oczyma Ziemian, gdy wysiedli ze statku kosmicznego na tej planecie w odległej galaktyce..." (Wybawcy R. Topor).

OPIS

4c.

Opis dotyczy tych składników świata przedstawionego, które nie odnoszą się do zdarzeń. Są to przede wszystkim: *wygląd postaci (twarz, postawa, ubiór) *tło wydarzeń (np. opis przyrody, miasta, wnętrza)*opis przedmiotu*opis przeżyć wewnętrznych lub sytuacji

Przykładowy opis

Czym charakteryzuje się opis?

Opis charakteryzuje się nagromadzeniem rzeczowników i przymiotników (wyrazów określających). W opowiadaniu opis nie musi być długi - wystarczą dwa zdania.

CHARAKTERYSTYKA

4d.

BEZPOŚREDNIĄ, kiedy narrator i/lub bohater bezpośrednio nazywa cechy jakiejś postaci (opcja ławiejsza).

POŚREDNIĄ, kiedy narrator i/lub bohater opisuje jakieś zachowania, wypowiedzi bohatera, na podstawie których dowiadujemy się czegoś o jego charakterze, nawykach, upodobaniach itp. (opcja trudniejsza)

W opowiadaniu możemy zastosować charakaterystykę:

Przykład

Przykład

Na koniec wyrzucił mężczyzn z kantoru, obrzuciwszy ich wcześniej inwektywami.

Był to stary, zgryźliwy skąpiec, przed którym uciekały nawet psy.

4e.

DIALOG

Trzy poziomy trudności wprowadzania dialogu: Poziom podstawowy (najłatwiejszy)

Poziom ponadpodstawowy (trudniejszy)

Poziom masters (najtrudniejszy)

To zapis rozmowy bohaterów występujących w opowiadaniu.

Klikaj w obiekty latające, aby przeczytać przykłady!

4f.

MONOLOG

Monolog w opowiadaniu można wprowadzić na dwa sposoby: * jako monolog wewnętrzny, czyli myśli bohatera - opcja łatwiejsza, * jako monolog wypowiedziany, czyli słowa skierowane do rozmówcy (rozmówców), który jednak niczego nie odpowiada (gdyby odpowiedział, nie byłby to już monolog) - opcja trudniejsza.

Kliknij w żarówkę, aby sprawdzić, jak zapisać monolog w opowiadaniu.

„Teraz póki się wilki nie odezwą, to bęǳie cicho" - pomyślał Zbyszko. Teraz póki się wilki nie odezwą, to bęǳie cicho - pomyślał Zbyszko. WAŻNA JEST KONSEKWENCJA W ZAPISIE!

RETROSPEKCJA

4g.

RETROSPEKCJA - przywołanie wcześniejszych wydarzeń przez bohatera lub bohaterów. Mogą zostać przywołane w rozmowie bądź w formie monologu wewnętrznego bohatera.

Warto przywołać w nim jakieś wydarzenia z utworu, do którego nawiązujesz w opowiadaniu. Pochwalisz się w ten sposób znajomością treści lektury.

4h.

PUNKT KULMINACYJNYZWROT AKCJIPUENTA

PUNKT KULMINACYJNY - moment w fabule, kiedy jest największe natężenie emocji. ZWROT AKCJI - moment, w którym coś gwałtownie się zmienia.PUENTA - zaskakujące sformułowanie podkreślające sens wypowiedzi lub utworu literackiego umieszczone na końcu.

Funkcjonalne wykorzystaj lekturę obowiązkową i pamiętaj o poprawności rzeczowej

Na egzaminie opowiadanie twórcze będzie zawsze związane z treścią lektury obowiązkowej. To oznacza, że musisz wykazać się dobrą znajomością utworu.

5.

Ważne, by nie streszczać utworu, tylko wykorzystać go w sposób twórczy, możesz umieścić bohaterów lektury np. w nowej sytuacji, zmienić bieg wydarzeń (w zależności od tematu).

Pamiętaj jednak, że musisz zachować realia charakterystyczne dla utworu - to oznacza, że np. nie możesz wyposażyć bohaterów w zachowania dla nich nietypowe lub w cechy, ktorych nie posiadają w książce. Uważaj też na błędy rzeczowe - nie pomyl imion bohaterów czy innych faktów.

6.

PORADY DLA PISZĄCYCH

1. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 200 słów.2. Podziel opowiadanie na funkcjonalne akapity (przynajmniej trzy - wstęp, rozwinięcie i zakończenie, ale może być ich więcej).3. Twoje opowiadanie nie może być w całości dialogiem. Wprowadź partie narracyjne, po to, by zastosować minimum 6 elementów twórczych.4. Zapisz poprawnie dialog (od myślników!)5. Dbaj o poprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną.

ZAPAMIĘTAJ

CZAS NA ĆWICZENIA

1. W załączonym pod kluczem opowiadaniu odszukaj co najmniej 6 z 10 charakterystycznych dla tej formy wypowiedzi pisemnej elementów. Zaznacz je na różne kolory zakreślaczem (opisz je w legendzie).2. Sprawdź, czy lektura obowiązkowa została twórczo wykorzystana w opowiadaniu - odszukaj w tekście nawiązania do niej.

7.

CZAS NA ĆWICZENIA

1. Przeczytaj opowiadanie załączone pod piórkiem (temat z egzaminu próbnego GWO 2020). 2. Uzupełnij jego treść o elementy podane w nawiasach (opis, dialog, retrospekcja).3. Sprawdź, jakie inne elementy twórcze zostały wprowadzone do opowiadania. Znajdź je i nazwij.

8.

DZIĘKUJĘ :-)

# data[].attributes.attachment_link.description
OPOWIADANIE na egzaminie ósmoklasisty QUOTES "Lorem ipsum dolor sit amet, consecter adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt" "Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate velit esse cillum dolore eu fugiat nulla pariatur" "Excepteur sint occaecat cupidatat non proident, sunt in culpa qui officia deserunt mollit anim esse cillum dolore eu fugiat nulla pariatur" oprac.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Po raz kolejny platforma Genially okazuje się być genialną pomocą przy tworzeniu opracowań powtórkowych. Tym razem postanowiłam przypomnieć moim 8-klasistom treść komedii Aleksandra Fredry "Zemsta". Wykorzystałam świetne karty pracy pani Moniki Iwanowskiej (Motyle w dzienniku) do tego, by szczegółowo utrwalić treść utworu. W prezentacji pojawiły się również ogólne informacje o czasie i miejscu akcji, bohaterach, urzędach w dawnej Polsce, a także wiele zadań: cytaty - kto wypowiada podane słowa lub określanie wydarzenia na podstawie fragmentu, quizy na wordwallu, ikony, jak również okładki i plakaty, które należy zinterpretować w konteście znajomości "Zemsty". Na końcu zamieściłam dwa zbiory zadań egzaminacyjnych (z zadań powtórkowych publikowanych przez CKE, a także z Nowej Ery).

PREZENTACJA DOSTĘPNA JEST TU

# data[].attributes.attachment_link.title
"ZEMSTA" - POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI PRZED EGZAMINEM

# data[].attributes.attachment_link.description
Po raz kolejny platforma Genially okazuje się być genialną pomocą przy tworzeniu opracowań powtórkowych. Tym razem postanowiłam przypomnieć moim 8-klasistom treść komedii Aleksandra Fredry "Zemsta". Wykorzystałam świetne karty pracy pani Moniki Iwanowskiej (Motyle w dzienniku) do tego, by szczegółowo utrwalić treść utworu.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
przyszedł czas na podsumowanie twórczości poety z Czarnolasu. W tym celu postanowiłam posłużyć się tekstem ikonicznym. Przygotowałam prezentację składającą się głównie ze zdjęć, grafik i obrazów. Pierwsze zadanie uczniów polega na skojarzeniu elementu graficznego z utworem Kochanowskiego, podaniu jego tytułu i wyjaśnieniu związku. W drugiej części prezetacji pojawiły się już konkretne pytania związane z zamieszczonym zdjęciem.

W trakcie lekcji 8-klasiści utrwalili wiadomości o utworach Kochanowskiego, interpretowali obrazy i grafiki w kontekście życia i twórczości poety, wykorzystując wiedzę zdobytą na wcześniejszych lekcjach, odczytywali symbole i doskonalili sztukę argumentacji.

Ponadto w trakcie zajęć pojawił się też element zabawy - uczniowie rzucali do siebie piłeczkę, wyznaczając w ten sposób koleją osobę udzielającą odpowiedzi.

Na kolejnej lekcji przyszła pora na samodzielną pracę - pisanie opowiadania nawiązującego do twórczości renesansowego poety, a właściwie dopisanie dalszej jego części do wstępu, który wcześniej przygotowałam. Uczniowie dostali dwa tematy do wyboru, a także kryteria sukcesu przypominające im o ważnych elementach tej formy wypowiedzi.

LINK DO PREZENTACJI DOSTĘPNY JEST TU

LINK DO PIERWSZEGO OPOWIADANIA JEST TU

LINK DO DRUGIEGO OPOWIADANIA JEST TU

KRYTERIA SUKCESU DO OPOWIADANIA SĄ TU

Inspiracją do przygotowania lekcji (zwłaszcza wstępu do pierwszego opowiadania) był wpis pani Natalii Bielawskiej "Gra o Tren" (622 pomysły na lekcje języka polskiego).

# data[].attributes.attachment_link.title
JAN KOCHANOWSKI - podsumowanie cyklu lekcji o poecie renesansu

# data[].attributes.attachment_link.description
przyszedł czas na podsumowanie twórczości poety z Czarnolasu. W tym celu postanowiłam posłużyć się tekstem ikonicznym. Przygotowałam prezentację składającą się głównie ze zdjęć, grafik i obrazów. Pierwsze zadanie uczniów polega na skojarzeniu elementu graficznego z utworem Kochanowskiego, podaniu jego tytułu i wyjaśnieniu związku. W drugiej części prezetacji pojawiły się już konkretne pytania związane z zamieszczonym zdjęciem.

# data[].attributes.attachment_link.description
Easter Egg Fun is a holiday activity for kids to decorate and hide an Easter Egg!

# data[].attributes.attachment_link.title
Adam Mickiewicz i II część "Dziadów" - kl. 7 by Anna Stasiak on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Discover more about Adam Mickiewicz i II część "Dziadów" - kl. 7 ✌️ - Presentation

# data[].attributes.attachment_link.title
Zdania złożone podrzędnie - kl. 7 by Anna Stasiak on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Discover more about Zdania złożone podrzędnie - kl. 7 ✌️ - Personalized

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Polski z Panią Marią

"Quo vadis"cykl lekcji

LEKCJA 3

"Quo vadis" jako przykład powieści historycznej.

LEKCJA 2

Chrześcijanie czy poganie? Systemy wartości przedstawione w "Quo vadis".

+ idź

+ Idź

+ Idź

+ Idź

LEKCJA 4

Spis treści

Marek Winicjusz jako bohater dynamiczny.

LEKCJA 1

Gdzie i kiedy - co wiemy o świecie przedstawionym w powieści Quo vadis.

Lekcja 1

Temat:

Gdzie i kiedy - co wiemy o świecie przedstawionym w powieści "Quo vadis".

charakteryzuję świat przedstawiony w utworze

Przyjrzyj się plakatowi filmowemu z 1951 roku i powiedz, jakie elementy kojarzysz z lekturą.

Dowiedzmy się więcej o autorze powieści! Wynotuj w zeszycie najważniejsze informacje na temat Henryka Sienkiewicza.

Co oznacza tytuł powieści?

Skąd się wziął? Do czego nawiązuje?

Zastanówmy się...

Quo vadis (łac. dokąd idziesz) - słowa, które według legendy wypowiedział św. Piotr do Jezusa uciekając z Rzymu przed prześladowaniami. Chrystus odparł, że gdy Piotr opuszcza Rzym, Jezus tam idzie, by dać się powtórnie ukrzyżować.

Medium temperature

October

120%

37ºC

January

czas i miejsce akcji

czas akcji - I wiek n.e., 63-64 rok, epilog 68r. (śmierć Nerona)

miejsce akcji - Rzym (willa Petroniusza, amfiteatr, Ostranium, Zatybrze, pałac Nerona, ogrody pałacowe, Cyrk Nerona)Ancjum - miejscowość nieopodal Rzymu)

bohaterowie

wydarzenia

wydarzenia

10. Uwięzienie Ligii.11. Męczeństwo chrześcijan.12. Śmierć Chilona.13. Walka Ursusa z turem i ocalenie Ligii.14. Śmierć Petroniusza.15. Śmierć Nerona.

Przybycie Winicjusza z Armenii do Rzymu.Ligia na dworze cezara.Uprowadzenie Ligii przez Ursusa i chrześcijan.Poszukiwania Kalliny.Zgromadzenie chrześcijan.Śmierć Krotona.Wewnętrzna przemiana Marka."Pływająca uczta".Pożar Rzymu.

główne wątki

Wątek miłosnyMIŁOŚĆ LIGII I WINICJUSZA -początkowo Winicjusz tylko pożądał Ligii, ale pod wpływem religii chrześcijańskiej poznał prawdziwe uczucie.MIŁOŚĆ EUNICE I PETRONIUSZA- oddana niewolnica pokazała swojemu panu, co to znaczy bezinteresowna miłość.

Wątek historycznyDzieje Rzymu za panowania Nerona. Narodziny chrześcijaństwa.

Wątek społecznyUkazanie przekroju społecznego mieszkańców Rzymu.

Wątek obyczajowyUkazanie wierzeń oraz zwyczajów chrześcijan i rzymian. Kontrastowe zestawienie zepsucia dworu Nerona i moralności chrześcijańskiej.

Wątek religijnyHistoria apostołów św. Piotra i św. Pawła, życie chrześcijan, prześladowania i męczeńska śmierć wyznawców Jezusa.

Lekcja 2

Temat:

Chrześcijanie czy poganie? Systemy wartości przedstawione w "Quo vadis".

charakteryzuję świat chrześcijański i pogański w powieściporównuję pogan oraz chrześcijan

bohaterowie

bohaterowie

POGANIE

CHRZEŚCIJANIE

POSTACIE HISTORYCZNE: Neron, Poppea Sabina, Seneka, Petroniusz, Akte, Tygellin, Lukan, Watyniusz, Witeliusz, Aulus PlaucjuszPOSTACIE FIKCYJNE: Winicjusz, Eunice, Kroton, Chryzostemis, Chilon

POSTACIE HISTORYCZNE: św. Piotr Apostoł, św. Paweł z TarsuPOSTACIE FIKCYJNE: Ligia, Ursus, Pomponia Grecyna, Miriam, Nazariusz, Kryspus, Glaukus

pochodzenie społeczne, warunki życia, wyznawane wartości i zasady, styl życia

bohaterowie

POGANIE

CHRZEŚCIJANIE

POCHODZENIE SPOŁECZNE: głównie patrycjuszeWARUNKI ŻYCIA: wspaniały pałac cesarski, reprezentacyjne wille, letnie rezydencje, bogate i piękne wnętrza, otaczanie się dziełami sztuki, wygoda, bogactwo, zbytek, przepych, wymyślne potrawyWYZNAWANE WARTOŚCI I ZASADY, STYL ŻYCIA: powierzchowna wiara w wielu bogów, szeroko pojmowany estetyzm, umiłowanie filozofii i sztuki, dbałość o sprawy doczesne, liczne rozrywki, brak umiaru, a nawet okrucieństwo, pycha, mściwość i przemoc, pogarda dla ludzi niższego stanu, brak szacunku dla ludzkiego życia, lęk przed śmiercią, umiłowanie piękna

POCHODZENIE SPOŁECZNE: głównie plebejuszeWARUNKI ŻYCIA: ubogie insule, surowe, pozbawione ozdób wnętrza, skromne wyposażenie, proste posiłkiWYZNAWANE WARTOŚCI I ZASADY, STYL ŻYCIA: głęboka wiara w jednego Boga, skromne życie, miłość bliźniego, zdolność wybaczania krzywd, wiara w szczęśliwe życie wieczne i Królestwo Niebieskie, szacunek dla życia, walka z pokusami, dążenie do zbawienia, brak lęku przed śmiercią, godność, honor, życie w czystości, prawda, odwaga, szlachetność

zadanie domowe

Chrześcijanie zostali oskarżeni o podpalenie Rzymu Wyobraź sobie, że masz stanąć przed rzymskim zgromadzeniem jako ich obrońca lub oskarżyciel. Przygotuj (tzn. napisz) mowę, w której zawrzesz co najmniej dwa argumenty mające przekonać słuchaczy co do winy lub niewinności chrześcijan.

Lekcja 3

Temat:

Marek Winicjusz jako bohater dynamiczny.

charakteryzuję postać i ukazuję przemianę wewnętrzną bohatera

Przypomnijmy sobie, co wiemy o postaciach męskich w lekurze "Quo vadis".

Przemiana w Marku Winicjuszu dokonała się głównie za sprawą miłości do Ligii. Przypomnijmy sobie dzieje tych dwojga.

Miłość Ligii i Winicjusza

Jak zmienił się Marek Winicjusz? Jaki był przed poznaniem Ligii, a jaki później?

Jak zmienił się Marek Winicjusz? Jaki był przed poznaniem Ligii, a jaki później?

Marek Winicjusz

przed przemianą

po przemianie

cierpliwydelikatnyrozmawia z Ligią nie jak z niewolnicą, ale jak z ciekawym człowiekiemwziął na siebie winę za zabicie Krotona, mimo iż dokonał tego broniący Ligii Ursuspotrafiący wybaczaćskłonny do rozmyślańchrześcijaninpobożnypodziw dla chrześcijanmiłosierny wobec niewolników

szybko wpada w złośćwładczyrzymski patrycjuszchce, aby Ligia była jego nałożnicąokrutnyniecierpliwyw dziewczynie ceni przede wszystkim urodęwybuchowywalecznyskłonny do rozpusty

Pomyślmy...

Jaki inny bohater przechodzi w powieści "Quo vadis" przemianę wewnętrzną?

Chilon Chilonides

Przemiana Chilona Chilonidesa oparta została na typowym wzorze przemiany Szawła w Pawła. Oszust, który podjął się odnalezienia Ligii, poznał środowisko chrześcijan i, podobnie jak Winicjusz, nie rozumiał istoty ich nauki. Upokorzony przez patrycjusza, który kazał go wychłostać, wykorzystał okazję, aby zemścić się i w porozumieniu z gminą żydowską oskarżył chrześcijan o podpalenie Rzymu. Wydał również miejsce schronienia Ligii. Dzięki swoistej przysłudze, jaką uczynił Neronowi i Tygellinowi, stał się bogatym augustianinem. Udręka przebiegłego Greka zaczęła się w chwili rozpoczęcia igrzysk, na których w okrutny sposób ginęli chrześcijanie. Chilon, zmuszony do patrzenia na śmierć tych, których jawnie oskarżył, załamał się i nie wytrzymał widoku krwawej masakry. Choć za wszelką cenę próbował pokazać wszystkim, że potrafi patrzeć na męczeństwo chrześcijan jak inni Rzymianie, okazał się słaby i z trudem uczestniczył w widowiskach. Szykanowany przez augustianów, pragnął jak najszybciej opuścić Rzym, lecz Neron nakazał mu pozostanie w mieście. Na pytanie innych, co widzą w chwili śmierci chrześcijanie, odpowiedział z przerażeniem: „Zmartwychwstanie!...".

Chilon Chilonides

Ostateczne załamanie nastąpiło w chwili, kiedy ujrzał Glaukusa, płonącego w ogrodzie Nerona. Widok człowieka, którego skrzywdził, odbierając mu rodzinę i dobytek, patrzącego na niego w chwili męczeńskiej śmierci, odebrał mu resztki sił. W przypływie rozpaczy i bólu błagał Glauka o przebaczenie, a kiedy ten wybaczył mu, upadł i zaczął posypywać sobie głowę ziemią. Po chwili oskarżył Nerona o podpalenie Rzymu.Osamotniony Chilon, nękany widmem umierającego Glaukusa i wyrzutami sumienia, spotkał Pawła z Tarsu, który powiedział mu, ze chce go zbawić, ponieważ widział jego ból i słyszał, jak dawał świadectwo prawdzie. Chilon z trudem uwierzył, że i Jezus wybaczył mu wyrządzone krzywdy, wysłuchał apostoła i przyjął z jego rąk chrzest, błagając Chrystusa o odpuszczenie win. Przygotowany na śmierć, został pojmany przez pretorianom. Nie chciał odwołać swego oskarżenia. Podobnie jak jego ofiary, umarł śmiercią męczeńską na krzyżu, błogosławiony przez jednego z apostołów.

Pomyślmy...

Jacy inni bohaterowie znani nam z lektur przeszli przemianę wewnętrzną?

Zanotujmy!

BOHATER DYNAMICZNY to postać,która w trakcie rozwoju akcji pod wpływem różnych czynników zewnętrznych i wewnętrznych zmienia swoje postępowanie,rozwija się, np. Marek Winicjusz w "Quo vadis" lub Ebenezer Scrooge w "Opowieści wigilijnej"

Lekcja 4

Temat:

"Quo vadis" jako przykład powieści historycznej.

definiuję powieść historycznąwskazuję jej cechy w lekturze

Przypomnijmy sobie, co wiemy o rodzajach literackich.

Pomyślmy...

Co musi zawierać tekst, abyśmy mogli go nazwać powieścią historyczną?

Uzupełnijcie i zanotujcie!

Sprawdźcie się!

Podsumujmy!

zadania egzaminacyjne

To już koniec przygody w starożytnym Rzymie!

Dziękuję za uwagę!

# data[].attributes.attachment_link.description
Polski z Panią Marią "Quo vadis"cykl lekcji LEKCJA 3 "Quo vadis" jako przykład powieści historycznej. LEKCJA 2 Chrześcijanie czy poganie? Systemy wartości przedstawione w "Quo vadis". + idź + Idź + Idź + Idź LEKCJA 4 Spis treści Marek Winicjusz jako bohater dynamiczny.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
WYRAZ PODSTAWOWY -wyraz, od którego powstał inny wyraz

WYRAZ POCHODNY -wyraz, który powstał od innego wyrazu

KOTEK 'MAŁY KOT'

dział gramatyki opisujący budowę wyrazów tworzonych od innych wyrazów oraz sposoby ich tworzenia.

Słowotwórstwo -

FORMANT - PRZYROSTEK

TEMAT SŁOWOTWÓRCZY = PODSTAWA SŁOWOTWÓRCZA

KOTEK - KOT + - EK

Wyraz pochodny składa się z tematu słowotórczego - część wspólna z wyrazem podstawowym oraz formantu - dodanej cząstki nadającej wyrazowi pochodnemu dodatkowe znaczenie.

Budowa wyrazu pochodnego

Wyraz, w którym oddzielimy formant, np.DOM'- ISKO, PRZE- CZYTAĆ, JARZYNI - AK, SZYB - KA'WIELKI DOM' 'SKOŃCZYĆ CZYTAĆ' 'SKLEP Z JARZYNAMI' 'MAŁA SZYBA'

Wyraz podzielny słowotwórczo

Wyraz, w którym nie oddzielimy formantu, np. DOM, CZYTAĆ, JARZYNA, SZYBA

Wyraz niepodzielny słowotwórczo

NOS -O-ROŻECLICZ -Y- KRUPASAM - 0- CHÓD

BIEG - BIEGAĆDŹWIG - DŹWIGAĆSKOK - SKOCZYĆ

TRAW - NIKAKTORZ - YNAMĄDR - OŚĆ

PRZE - CZYTAĆNAJ - LEPSZYARCY - WAŻNY

- WROSTEK (INTERFIKS)

- FORMANT ZEROWY -

- PRZYROSTEK (SUFIKS)

- PRZEDROSTEK (PREFIKS)

rODZAJE FORMANTÓW

3. CZĘŚĆ WPÓLNA TO PODSTAWA SŁOWOTWÓRCZA (PS), CZĘŚĆ RÓŻNA TO FORMANT (F)

2. PORÓWNUJEMY WYRAZ POCHODNY I PODSTAWOWY, ODDZIELAMY TO, CO WSPÓLNE, OD TEGO, CO RÓŻNE.

1. KOTEK 'MAŁY KOT' - PODAJEMY DEFINICJĘ SŁOWA, PAMIĘTAJĄC, ŻE MUSI SIĘ W NIEJ ZNALEŹĆ WYRAZ PODSTAWOWY.

MAMY PRZEPROWADZIĆ ANALIZĘ SŁOWOTWÓRCZĄ WYRAZU KOTEK

JAK PRzEPROWADZIĆ ANALIZĘ SŁOWOTWÓRCZĄ?

WAŻNE ! oboczność - wymiana głosek, spółgłoski wymieniają się na spółgłoski, samogłoski na samogłoski, czasami samogłoska znika (e: )

4. R:RZ - OBOCZNOŚĆ

3. PS F - PRZYROSTEK AKTORZ - YNA

2. AKTOR

1. AKTORZYNA 'MARNY AKTOR'

MAMY PRZEPROWADZIĆ ANALIZĘ SŁOWOTWÓRCZĄ WYRAZU AKTORZYNA

JAK PRzEPROWADZIĆ ANALIZĘ SŁOWOTWÓRCZĄ?

Kategorie słowotwórcze - grupy wyrazów o podobnym znaczeniu słowotwórczym wynikającym z ich budowy

Wyraz MUREK nie jest wyrazem podstawowym, bo od niego nie pochodzi żaden wyraz.

Wyraz MUROWAĆ jest pochodnym od wyrazu MUR i podstawowym dla PODMUROWAĆ i ZAMUROWAĆ.

Wyraz MUR jest wyrazem podstawowym dla MUROWAĆ, MURARZ, MUREK i pokrewnym dla wszystkich na wykresie.

Wykres pokazuje zależności zachodzące między wyrazmi pokrewnymi.

rodzina wyrazów - grupa wyrazów, w których występuje wspólna cząstka = rdzeń. wszystkie wyrazy należące do rodziny są wyrazami pokrewnymi.

wierzyć, wiara, wierny, uwierzyć, wierzyciel, zwierzyć, zwierzeniewierz: wiar: wier: wierz: wierz: wierz: wierze : a, rz : r - oboczności, czyli wymiana głosekwierz : wiar : wier - rdzenie oboczne

w rdzeniu może dochodzić do oboczności - wymiany głosek.rdzenie oboczne to różne warianty tego samego rdzenia.

las, leśny, leśnik, lasek, zalesić, zalesianie

słowo, słownik, dosłowny, słowny, dosłownie, słówko, wysłowić się, słowniczek

naród, rodzina, rodzić, urodziny, rodzic, narodzenie, wyrodny, ród

sól, solny, solić, solniczka, solenie, zasolenie, przesolić, słony

ustal rdzenie oboczne podanych rodzin wyrazów. zapisz je w zeszycie.

Jeśli człony złożenia są równorzędne, należy zapisywać je z łącznikiem, np. biało-czerwony (i biały, i czerwony).

ZROSTY - podstawy słowotwórcze połączone bez żadnych dodatkowych elementów: dobranoc; półkula; Wielkanoc

ZŁOŻENIA - dwie podstawy słowotwórcze połączone są wrostkiem: - i-, -y-, -o-: woziwoda; włóczykij; niebieskooki.

ZESTAWIENIA - dwa wyrazy pisane oddzielnie tworzące nierozerwalną całość znaczeniową:boża krówka = biedronka; "Gazeta Krakowska"; Boże Narodzenie

wyrazy złożone - wyrazy, które mają dwie podstawy słowotwórcze lub więcej.

Skrótowiec składa się najczęściej z pierwszych liter (lub sylab) wyrazów tworzących nazwę i jest zapisywany wielkimi literami (małymi literami zapisujemy w nich przyimki i spójniki). Po skrtówcu nie stawimy kropki, np. MSWiA Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.

skrótowiec - to wyraz powstały w wyniku skrócenia kilkuwyrazowej nazwy instytucji, państwa, urzędu itp. (np. NBP - Narodowy Bank Polski).

utworzone z pierwszych liter wyrazów ze skracanej nazwy; wymawiamy je, używając nazw liter (np. RP - Rzeczpospolita Polska; wymawiamy: er-pe)

utworzone lub wymawiane w sposób charakterystyczny dla przynajmniej dwóch pozostałych typów skrótowców (np. CBOS - Centrum Badania Opinii Społecznej, wymawiamy: ce-bos)

utworzone najczęściej z pierwszych sylab wyrazów ze skaracanej nazwy; wymawiamy je jak każdy inny wyraz (np. Polfa - Polska Farmacja)

utworzone z pierwszych liter wyrazów ze skracanej nazwy; wymawiamy je jak każdy inny wyraz; środkową głoską tego rodzaju skrótowców jest przeważnie samogłoska (np. GUS - Główny Urząd Statystyczny; wymawiamy gus)

mieszane

grupowce / sylabowce

głoskowce

literowce

podział skrótowców

2. ustalić wymowę skrótowca i nadać mu: a) r. męski lp., gdy w wymowie kończy się na spółgłoskę (np. GOPR dostał dotację); b) r. nijaki lp., gdy w wymowie jest zakończony na akcentowaną samogłoskę inną niż "a" (np. PZU ogłosiło zmiany w regulaminie);c) r. żeński lp., gdy w wymowie kończy się na samogłoskę "a" (np. SGH przyjęła nowych studentów).

Liczbę i rodzaj gramatyczny skrótowców można ustalić na dwa sposoby: 1. wskazać wyraz główny nazwy i nadać skrótowcowi rodzaj oraz liczbę tego wyrazu (np. ONZ ujawniła nowe archiwum dokumentów, Organizacja- r. ż.);

skrótowce w zdaniu

2. Możemy odmieniać skrótowce, które w wymowie kończą się na spółgłoskę; możemy także tych skrotowców nie odmieniać (np. W PRL-u [lub PRL] nie było wolności słowa).

1. Nie odmieniamy skrótowców, które w wymowie kończą się na samogłoskę, np. Kolega studiuje na ASP. (a-es-pe)

skrótowce - odmiana

Nie stawiamy kropki po skrótach: jednostek monetarnych (np. zł - złoty, gr - grosz), jednostek miar i wag (np. g - gram, kg - kilogram, ha - hektar, m - metr, l - litr), a także zakończonych na ostatnią literę skracanego wyrazu (np. dr - doktor, nr - numer, mgr - magister). Ważne! Rozmawiałem o dr. Nowaku / Rozmawiałem o drze Nowaku.

W wyrażeniach wielowyrazowych kropkę stawiamy po całym skrócie, jeśli wszystkie skracane wyrazy rozpoczynają się od spółgłoski (np. cdn. - ciąg dalszy nastąpi). Jeśli jeden z wyrazów zaczyna się od samogłoski, kropkę należy postawić po skrócie każdego wyrazu (np. n.e. - nasza era). Tak samo czynimy w skrótach: n.p.m. (nad poziomem morza), m.st. (miasto stołeczne).

to skrócony zapis wyrazu składający się z jednej litery lub kilku liter. Czytamy go zawsze jako pełny wyraz. Zazwyczaj kończy się spółgłoską i najczęściej stawia się po nim kropkę (np. dyr. - dyrektor, godz. - godzina).

skrót-

# data[].attributes.attachment_link.description
WYRAZ PODSTAWOWY -wyraz, od którego powstał inny wyraz WYRAZ POCHODNY -wyraz, który powstał od innego wyrazu KOTEK 'MAŁY KOT' dział gramatyki opisujący budowę wyrazów tworzonych od innych wyrazów oraz sposoby ich tworzenia.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
WYRAZ PODSTAWOWY -wyraz, od którego powstał inny wyraz

WYRAZ POCHODNY -wyraz, który powstał od innego wyrazu

KOTEK 'MAŁY KOT'

dział gramatyki opisujący budowę wyrazów tworzonych od innych wyrazów oraz sposoby ich tworzenia.

Słowotwórstwo -

FORMANT - PRZYROSTEK

TEMAT SŁOWOTWÓRCZY = PODSTAWA SŁOWOTWÓRCZA

KOTEK - KOT + - EK

Wyraz pochodny składa się z tematu słowotórczego - część wspólna z wyrazem podstawowym oraz formantu - dodanej cząstki nadającej wyrazowi pochodnemu dodatkowe znaczenie.

Budowa wyrazu pochodnego

Wyraz, w którym oddzielimy formant, np.DOM'- ISKO, PRZE- CZYTAĆ, JARZYNI - AK, SZYB - KA'WIELKI DOM' 'SKOŃCZYĆ CZYTAĆ' 'SKLEP Z JARZYNAMI' 'MAŁA SZYBA'

Wyraz podzielny słowotwórczo

Wyraz, w którym nie oddzielimy formantu, np. DOM, CZYTAĆ, JARZYNA, SZYBA

Wyraz niepodzielny słowotwórczo

NOS -O-ROŻECLICZ -Y- KRUPASAM - 0- CHÓD

BIEG - BIEGAĆDŹWIG - DŹWIGAĆSKOK - SKOCZYĆ

TRAW - NIKAKTORZ - YNAMĄDR - OŚĆ

PRZE - CZYTAĆNAJ - LEPSZYARCY - WAŻNY

- WROSTEK (INTERFIKS)

- FORMANT ZEROWY -

- PRZYROSTEK (SUFIKS)

- PRZEDROSTEK (PREFIKS)

rODZAJE FORMANTÓW

3. CZĘŚĆ WPÓLNA TO PODSTAWA SŁOWOTWÓRCZA (PS), CZĘŚĆ RÓŻNA TO FORMANT (F)

2. PORÓWNUJEMY WYRAZ POCHODNY I PODSTAWOWY, ODDZIELAMY TO, CO WSPÓLNE, OD TEGO, CO RÓŻNE.

1. KOTEK 'MAŁY KOT' - PODAJEMY DEFINICJĘ SŁOWA, PAMIĘTAJĄC, ŻE MUSI SIĘ W NIEJ ZNALEŹĆ WYRAZ PODSTAWOWY.

MAMY PRZEPROWADZIĆ ANALIZĘ SŁOWOTWÓRCZĄ WYRAZU KOTEK

JAK PRzEPROWADZIĆ ANALIZĘ SŁOWOTWÓRCZĄ?

WAŻNE ! oboczność - wymiana głosek, spółgłoski wymieniają się na spółgłoski, samogłoski na samogłoski, czasami samogłoska znika (e: )

4. R:RZ - OBOCZNOŚĆ

3. PS F - PRZYROSTEK AKTORZ - YNA

2. AKTOR

1. AKTORZYNA 'MARNY AKTOR'

MAMY PRZEPROWADZIĆ ANALIZĘ SŁOWOTWÓRCZĄ WYRAZU AKTORZYNA

JAK PRzEPROWADZIĆ ANALIZĘ SŁOWOTWÓRCZĄ?

Kategorie słowotwórcze - grupy wyrazów o podobnym znaczeniu słowotwórczym wynikającym z ich budowy

Wyraz MUREK nie jest wyrazem podstawowym, bo od niego nie pochodzi żaden wyraz.

Wyraz MUROWAĆ jest pochodnym od wyrazu MUR i podstawowym dla PODMUROWAĆ i ZAMUROWAĆ.

Wyraz MUR jest wyrazem podstawowym dla MUROWAĆ, MURARZ, MUREK i pokrewnym dla wszystkich na wykresie.

Wykres pokazuje zależności zachodzące między wyrazmi pokrewnymi.

rodzina wyrazów - grupa wyrazów, w których występuje wspólna cząstka = rdzeń. wszystkie wyrazy należące do rodziny są wyrazami pokrewnymi.

wierzyć, wiara, wierny, uwierzyć, wierzyciel, zwierzyć, zwierzeniewierz: wiar: wier: wierz: wierz: wierz: wierze : a, rz : r - oboczności, czyli wymiana głosekwierz : wiar : wier - rdzenie oboczne

w rdzeniu może dochodzić do oboczności - wymiany głosek.rdzenie oboczne to różne warianty tego samego rdzenia.

las, leśny, leśnik, lasek, zalesić, zalesianie

słowo, słownik, dosłowny, słowny, dosłownie, słówko, wysłowić się, słowniczek

naród, rodzina, rodzić, urodziny, rodzic, narodzenie, wyrodny, ród

sól, solny, solić, solniczka, solenie, zasolenie, przesolić, słony

ustal rdzenie oboczne podanych rodzin wyrazów. zapisz je w zeszycie.

Jeśli człony złożenia są równorzędne, należy zapisywać je z łącznikiem, np. biało-czerwony (i biały, i czerwony).

ZROSTY - podstawy słowotwórcze połączone bez żadnych dodatkowych elementów: dobranoc; półkula; Wielkanoc

ZŁOŻENIA - dwie podstawy słowotwórcze połączone są wrostkiem: - i-, -y-, -o-: woziwoda; włóczykij; niebieskooki.

ZESTAWIENIA - dwa wyrazy pisane oddzielnie tworzące nierozerwalną całość znaczeniową:boża krówka = biedronka; "Gazeta Krakowska"; Boże Narodzenie

wyrazy złożone - wyrazy, które mają dwie podstawy słowotwórcze lub więcej.

Skrótowiec składa się najczęściej z pierwszych liter (lub sylab) wyrazów tworzących nazwę i jest zapisywany wielkimi literami (małymi literami zapisujemy w nich przyimki i spójniki). Po skrtówcu nie stawimy kropki, np. MSWiA Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.

skrótowiec - to wyraz powstały w wyniku skrócenia kilkuwyrazowej nazwy instytucji, państwa, urzędu itp. (np. NBP - Narodowy Bank Polski).

utworzone z pierwszych liter wyrazów ze skracanej nazwy; wymawiamy je, używając nazw liter (np. RP - Rzeczpospolita Polska; wymawiamy: er-pe)

utworzone lub wymawiane w sposób charakterystyczny dla przynajmniej dwóch pozostałych typów skrótowców (np. CBOS - Centrum Badania Opinii Społecznej, wymawiamy: ce-bos)

utworzone najczęściej z pierwszych sylab wyrazów ze skaracanej nazwy; wymawiamy je jak każdy inny wyraz (np. Polfa - Polska Farmacja)

utworzone z pierwszych liter wyrazów ze skracanej nazwy; wymawiamy je jak każdy inny wyraz; środkową głoską tego rodzaju skrótowców jest przeważnie samogłoska (np. GUS - Główny Urząd Statystyczny; wymawiamy gus)

mieszane

grupowce / sylabowce

głoskowce

literowce

podział skrótowców

2. ustalić wymowę skrótowca i nadać mu: a) r. męski lp., gdy w wymowie kończy się na spółgłoskę (np. GOPR dostał dotację); b) r. nijaki lp., gdy w wymowie jest zakończony na akcentowaną samogłoskę inną niż "a" (np. PZU ogłosiło zmiany w regulaminie);c) r. żeński lp., gdy w wymowie kończy się na samogłoskę "a" (np. SGH przyjęła nowych studentów).

Liczbę i rodzaj gramatyczny skrótowców można ustalić na dwa sposoby: 1. wskazać wyraz główny nazwy i nadać skrótowcowi rodzaj oraz liczbę tego wyrazu (np. ONZ ujawniła nowe archiwum dokumentów, Organizacja- r. ż.);

skrótowce w zdaniu

2. Możemy odmieniać skrótowce, które w wymowie kończą się na spółgłoskę; możemy także tych skrotowców nie odmieniać (np. W PRL-u [lub PRL] nie było wolności słowa).

1. Nie odmieniamy skrótowców, które w wymowie kończą się na samogłoskę, np. Kolega studiuje na ASP. (a-es-pe)

skrótowce - odmiana

Nie stawiamy kropki po skrótach: jednostek monetarnych (np. zł - złoty, gr - grosz), jednostek miar i wag (np. g - gram, kg - kilogram, ha - hektar, m - metr, l - litr), a także zakończonych na ostatnią literę skracanego wyrazu (np. dr - doktor, nr - numer, mgr - magister). Ważne! Rozmawiałem o dr. Nowaku / Rozmawiałem o drze Nowaku.

W wyrażeniach wielowyrazowych kropkę stawiamy po całym skrócie, jeśli wszystkie skracane wyrazy rozpoczynają się od spółgłoski (np. cdn. - ciąg dalszy nastąpi). Jeśli jeden z wyrazów zaczyna się od samogłoski, kropkę należy postawić po skrócie każdego wyrazu (np. n.e. - nasza era). Tak samo czynimy w skrótach: n.p.m. (nad poziomem morza), m.st. (miasto stołeczne).

to skrócony zapis wyrazu składający się z jednej litery lub kilku liter. Czytamy go zawsze jako pełny wyraz. Zazwyczaj kończy się spółgłoską i najczęściej stawia się po nim kropkę (np. dyr. - dyrektor, godz. - godzina).

skrót-

# data[].attributes.attachment_link.description
WYRAZ PODSTAWOWY -wyraz, od którego powstał inny wyraz WYRAZ POCHODNY -wyraz, który powstał od innego wyrazu KOTEK 'MAŁY KOT' dział gramatyki opisujący budowę wyrazów tworzonych od innych wyrazów oraz sposoby ich tworzenia.

# data[].attributes.attachment_link.title
57 "Moja piosnka" C. K. Norwida - Sens wiersza i środki poetyckie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Do kraju tego, gdzie kruszynę chleba
Podnoszą z ziemi przez uszanowanie
Dla d a r ó w Nieba...
Tęskno mi, Panie...

*

Do kraju tego, gdzie winą jest dużą
Popsować gniazdo na gruszy bocianie,
Bo wszystkim służą...
Tęskno mi, Panie...

*

Do kraju tego, gdzie pierwsze ukłony
Są - jak odwieczne Chrystusa wyznanie:
„B ą d ź p o c h w a l o n y !"
Tęskno mi, Panie...

*

Tęskno mi jeszcze i do rzeczy innej,
Której już nie wiem, gdzie leży mieszkanie,
Równie niewinnej...
Tęskno mi, Panie...

*

Do bez-tęsknoty i do bez-myślenia,
Do tych, co mają t a k za t a k - n i e za n i e -
Bez światło-cienia...
Tęskno mi, Panie...

*

Tęskno mi owdzie, gdzie któż o mnie stoi?
I tak być musi, choć się tak nie stanie
Przyjaźni mojej!...
Tęskno mi, Panie...

Poznaj sylwetkę autora:

CYPRIAN NORWID (1821-1883) - twórca wszechstronny - poeta, dramaturg, prozaik, malarz, rzeźbiarz. Urodził się pod Warszawą, lecz jego ojciec pochodził z rodziny litewskiej, matka zaś z rodu króla Jana III Sobieskiego. Wcześnie osierocony (ojciec zmarł w więzieniu za długi), wyjechał z Polski w wieku 21 lat. Do kraju już nie wrócił.

Florencja, Rzym, Berlin, Paryż - to kolejne etapy jego emigracyjnego życia. Poznał Juliusza Słowackiego, Fryderyka Chopina, Adama Mickiewicza. Stylu pisania autora nie cenił. Był dla niego zbyt śpiewny, uczuciowy, rzewny i malowniczy. Patriotyzm Pana Tadeusza nazywał „kapuścianym".

Norwid marzył o stworzeniu nowego stylu pisania poezji, całkowicie odmiennego od stylu Mickiewicza. Mówił, że „po mężu, który ukształca smak (tu: gust literacki) swojego narodu najgenialniejszym bywa ten, który go psuje". Norwid chciał być tym geniuszem. Rzeczywiście stworzył nowy język poezji - zrezygnował z barwnych opisów krajobrazu, wprowadzał do wierszy archaizmy*, neologizmy* (częściej niż współcześni mu poeci), zwroty zaczerpnięte z mowy potocznej. Posługiwał się symbolami*, alegoriami*, ironią*. Pisał językiem oszczędnym i wieloznacznym. Zmuszał tym odbiorców do twórczego wysiłku.

Współcześni mu czytelnicy tego wysiłku nie podjęli. Twórczość Norwida została przez nich odrzucona. Za życia poety niemal nic z jego utworów się nie ukazało. Żył więc, i to bardzo nędznie, ze sprzedaży swoich prac malarskich i rzeźbiarskich. Nie powiódł się poecie również wyjazd „za chlebem" do Stanów Zjednoczonych. Żadna z jego miłości nie okazała się szczęśliwa. Zmęczony życiem, skrajnie ubogi i chory Norwid zamieszkał w końcu w zakładzie opiekuńczym św. Kazimierza pod Paryżem. Zmarł niemal w całkowitym zapomnieniu.

Niełatwa twórczość literacka Norwida czekała pół wieku na odkrycie. Dziś uważa się tego twórcę za poetę wielkiego, wręcz genialnego, lecz nadal trudnego i wymagającego.
2 3 4 5
Wysłuchaj recytacji wiersza:

Temat: Inny odcień tęsknoty - "Moja piosnka (II)" Cypriana Kamila Norwida.

Podaj skojarzenia ze słowem Polska

Okoliczności, w jakich podmiot liryczny mówi słowa wiersza:

Zastanów się za czym tęskni podmiot liryczny? Poszukaj słów kluczy w poszczególnych strofach.

Scharakteryzuj podmiot liryczny.

DO KRAJU TEGO, GDZIE...

... okazuje się szacunek dla darów bożych, np. dla kruszyny chleba.

DO KRAJU TEGO, GDZIE...

... szanuje się przyrodę (nie niszczy się bocianich gniazd).

DO KRAJU TEGO, GDZIE...

... ludzie okazują głęboką wiarę i codzienną pobożność, przestrzega się chrześcijańskich obyczajów (powitanie odbywa się w imię boże: „Bądź pochwalony!").

DO RZECZY INNEJ...
- do uczciwości, prostoty - przejrzystego systemu wartości.
Wniosek:
Czyli do Polski, ale wyidealizowanej, ukazanej poprzez rozpoznawalne symbole (szacunek dla chleba, bocianie gniazda, pozdrowienie „Bądź pochwalony!").

DO RZECZY INNEJ...
- do czyjejś troski, opieki, miłości, przyjaźni - do poczucia, że komuś na nas zależy.
Wniosek:
Czyli do świata porządku moralnego.

bez-tęsknota, bez-myślenie - poczucie wyciszenia, uspokojenia, wewnętrzna harmonia;

bez światło-cienia - przejrzystość moralna, uporządkowany system wartości.

* człowiek pozbawiony ojczyzny, emigrant;
* człowiek wyobcowany;
* ktoś, kto nie chce (nie potrafi) zaakceptować reguł rządzących światem, który go otacza;
* wieczny wędrowiec, podróżnik, tułacz.

Podsumuj wiadomości:

# data[].attributes.attachment_link.title
"Moja piosnka (II)" Cypriana Kamila Norw

# data[].attributes.attachment_link.description
Do kraju tego, gdzie kruszynę chlebaPodnoszą z ziemi przez uszanowanieDla d a r ó w Nieba...Tęskno mi, Panie... * Do kraju tego, gdzie winą jest dużąPopsować gniazdo na gruszy bocianie,Bo wszystkim służą...Tęskno mi, Panie... * Do kraju tego, gdzie pierwsze ukłonySą - jak odwieczne Chrystusa wyznanie:„B ą d ź p o c h w a l o n y !"Tęskno mi, Panie...

# data[].attributes.attachment_link.title
Moja piosnka 2 Cyprian Kamil Norwid by Joanna Pietrzycka on Genially

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Co szczególnie wspominałbyś / wspominałabyś z ojczyzny, gdybyś przebywał / przebywała z dala od niej? Uzupełnij mapę mentalną.

Pejzaż słowem malowany - C. K. Norwid Moja Piosnka II

Tęskno mi jeszcze i do rzeczy innej, Której już nie wiem, gdzie leży mieszkanie, Równie niewinnej... Tęskno mi, Panie... * Do bez-tęsknoty i do bez-myślenia, Do tych, co mają t a k za t a k - n i e za n i e - Bez światło-cienia... Tęskno mi, Panie... * Tęskno mi owdzie, gdzie któż o mnie stoi? I tak być musi, choć się tak nie stanie Przyjaźni mojej!... Tęskno mi, Panie...

Cyprian Kamil Norwid Moja piosnka II Do kraju tego, gdzie kruszynę chleba Podnoszą z ziemi przez uszanowanie Dla d a r ó w Nieba... Tęskno mi, Panie... * Do kraju tego, gdzie winą jest dużą Popsować gniazdo na gruszy bocianie, Bo wszystkim służą... Tęskno mi, Panie... * Do kraju tego, gdzie pierwsze ukłony Są - jak odwieczne Chrystusa wyznanie: „B ą d ź p o c h w a l o n y !" Tęskno mi, Panie...

Zapoznaj się z tekstem

Zapoznaj się z recytacją...

1.Tytuł informuje, że utwór jest „piosnką". Znajdź w wierszu cechy tej formy wypowiedzi.2. Określ podmiot liryczny 3. Określ adresata wypowiedzi4. Wypisz zawarte w wierszu elementy krajobrazu wspominanej ojczyzny oraz gesty i zachowania jej mieszkańców.5. Wskaż anaforę i ustal jej funkcję 6. Jak myślisz, czym jest wywołana tęsknota, o której mowa w wierszu.

Zadania

Symboliczne gesty i zachowania

Porównaj wizję kraju ukazaną w wierszu z dzisiejszą Polaką.

Jaki obraz kraju wyłania się z wiersza Norwida?

Obraz kraju

W jaki sposób człowiek może radzić sobie z dręczącą go tęsknotą?

Co powiesz o ludziach, którzy "mają tak za tak - nie za nie" / Bez światło-cienia"? Jakie wartości są dla nich ważne? Jak oceniasz taką postawę życiową?

Jak rozumiesz słowa?

bez-myślenia

i do

bez-tęsknoty

Do

thanks!

# data[].attributes.attachment_link.description
Co szczególnie wspominałbyś / wspominałabyś z ojczyzny, gdybyś przebywał / przebywała z dala od niej? Uzupełnij mapę mentalną. Pejzaż słowem malowany - C. K. Norwid Moja Piosnka II Tęskno mi jeszcze i do rzeczy innej, Której już nie wiem, gdzie leży mieszkanie, Równie niewinnej... Tęskno mi, Panie...

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak napisać opowiadanie w szkole podstawowej? Kreatywne podejście.

# data[].attributes.attachment_link.description
Rozpoznawanie części mowy (zadanie na poniedziałek - nie przesyłać- należy napisać komentarz na blogu) czasownik- co robi? co się z nim dzie...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Przygotowała: Anna Stasiak

Cykl lekcji poświęcony lekturze pt. „Oskar i pani Róża"

SPEKTAKL + TEKST LEKTURY

Życie jest cudem.

Oskar i przyjaciele.

„Oskar i pani Róża" - opowieść o życiu i umieraniu.

TEMAT

TEMAT

TEMAT

O czym pisał w listach do Pana Boga mały Oskar?

TEMAT

Cykl lekcji:

POWRÓT

TEKST LEKTURY

Spektakl telewizji powstał w 2005 roku, a wyreżyserował go Marek Piwowski

OBEJRZYJCIE

Lekcja 1

TEMAT: „Oskar i pani Róża" - opowieść o życiu i umieraniu

+info

Wyraź swoje wrażenia czytelnicze - jak Oskar - w liście. Adresatem Twojego listu uczyń autora książki Erica - Emmanuela Schmitta.

LIST PRYWATNY

opowieść o ostatnich dwunastu dniach życia Oskara chorego na białaczkę

wartość życia, przyjaźń, stosunki między rodzicami a dziećmi, cierpienie towarzyszące umieraniu, śmierć dziecka, przemijanie, stosunek człowieka do Boga

TEMAT opowieści

PROBLEMATYKA opowieści

wypowiedź pisarza na temat książki „Oskar i pani Róża". Zanotujcie ważne Waszym zdaniem informacje

OBEJRZYJCIE

Po obejrzeniu nagrania uzupełnijcie notatkę dotyczącą problematyki „Oskara i pani Róży" o kwestie, których wcześniej nie wymieniłam, a które pisarz wskazał w swojej wypowiedzi

opowieść o ostatnich dwunastu dniach życia Oskara chorego na białaczkę

wartość życia, przyjaźń, stosunki między rodzicami a dziećmi, cierpienie towarzyszące umieraniu, śmierć dziecka, przemijanie, stosunek człowieka do Boga

TEMAT opowieści

PROBLEMATYKA opowieści

Co łączy tę książkę z osobistymi doświadczeniami Schmitta z dzieciństwa?

Którego z bohaterów pisarz szczególnie podziwia?

Kim są we Francji „panie Róże"?

Kto zainspirował Schmitta do stworzenia postaci cioci Róży?

Dlaczego autor był przekonany, że nikt nie będzie chciał czytać jego książki?

ZASTANÓWCIE SIĘ NAD WYPOWIEDZIĄ AUTORA

Dziękuję za uwagę!

POWRÓT

Lekcja 2

TEMAT: O czym pisał w listach do Pana Boga mały Oskar?

dlaczego Oskar pisze listy do Pana Boga?

PRZYPOMNIJCIE

dlaczego Oskar sam siebie nazywa „niemile widzianym pacjentem"?

WYJAŚNIJCIE

jaką funkcję pełnią

USTALCIE

użyte w tekście kolokwializmy

WSKAŻCIE

w jaki sposób Oskar zwraca się do Pana Boga?

ZASTANÓWCIE SIĘ

W karcie pracy zapiszcie, co wydarzyło się w życiu chłopca przez kolejne dni

Przypomnijcie, jaką zabawę zaproponowała pani Róża Oskarowi

Jak myślicie, w jaki sposób propozycja pani Róży pomogła Oskarowi w jego ostatnich dniach życia?

Napisz - w imieniu Oskara - odpowiedź na ostatni list cioci Róży.

PRACA DOMOWA

Dziękuję za uwagę!

POWRÓT

Lekcja 3

TEMAT: Oskar i przyjaciele

trailer filmu opartego na utworze Érica-Emmanuela Schmitta i w jego reżyserii z 2009 roku Czy tak wyobrażaliście sobie bohaterów?

OBEJRZYJCIE

Sandrine

Einstein

Brigitte

Bekon

Pop Corn

Peggy Blue

ciocia Róża

Wymieńcie przyjaciół i kolegów bohatera i zgromadźcie informacje o nich oraz o tym, jakie mieli znaczenie w życiu Oskara

„[...] są koledzy, na których zawsze można liczyć, tacy jak Bekon, Einstein czy Pop Corn"

Przyjaciele Oskara

PRACA DOMOWA Napisz wypracowanie rozwijające myśl zawartą w jednym z aforyzmów o przyjaźni.

Jak poszczególni bohaterowie wpłynęli na życie chłopca?

Wskaż aforyzmy, które można odnieść do przyjaciół Oskara

AFORYZMY O PRZYJAŹNI

Dziękuję za uwagę!

POWRÓT

Lekcja 4

TEMAT: Życie jest cudem

Obejrzyjcie wykonanie ulubionego utworu Oskara - tańca śnieżynek z baletu „Dziadek do orzechów" Piotra Czajkowskiego Scharakteryzujcie nastrój widowiska, a także opowiedzcie o swoich wrażeniach związanych z utworem

Dzięki pomocy cioci Róży Oskar godzi się ze śmiercią i dostrzega niezwykłość życia

Wskażcie wydarzenia, słowa, które odzwierciedlają wszystkie te emocje przeżywane przez Oskara

Człowiek śmiertelnie chory przeżywa wiele różnorakich uczuć, pogrupowanych przez naukowców w określone fazy, w których dominują konkretne emocje. Fazy te mogą się ze sobą przeplatać. Są to:

4. faza akceptacji, pogodzenia się z umieraniem

3. faza smutku

2. faza gniewu, złości, buntu

1. faza wyparcia informacji o swoim stanie zdrowia, zaprzeczenia, szoku

Według psychologów proces przygotowywania się do śmierci jest długotrwały i trudny

Podziel się z nim [z Bogiem] swoimi myślami. Myśli, których się nie zdradza, ciążą nam, zagnieżdżają się, paraliżują nas, nie dopuszczają nowych i w końcu zaczynają gnić. Staniesz się składem starych śmierdzących myśli, jeśli ich nie wypowiesz.

Przeczytajcie uważnie słowa cioci Róży kierowane do Oskara. Przypomnijcie sobie, w jakiej sytuacji zostają one wypowiedziane. Postarajcie się sformułować w postaci sentencji (aforyzmu) wyrażoną tam mądrość dotyczącą ludzkiego życia.

Ty, Oskarku, masz drobne kości i niezbyt dużo mięśni, to fakt, ale urok to nie tylko sylwetka i mięśnie, to także zalety serca. A tych masz w sobie pełno.

Bo są dwa rodzaje bólu, Oskarku. Cierpienie fizyczne i cierpienie duchowe - Cierpienie fizyczne się znosi. Cierpienie duchowe się wybiera. [...] Jeśli wbijają ci gwoździe w nadgarstki i stopy, nie masz innego wyjścia, musisz odczuwać ból. Znosisz go. Natomiast myśl o śmierci nie musi powodować bólu. Nie wiesz, czym jest. Wszystko zależy od ciebie.

Ludzie boją się umierać, bo odczuwają lęk przed nieznanym. Ale właśnie, co to jest nieznane? Proponuję ci, Oskarze, żebyś się nie bał, żebyś był ufny. Spójrz na twarz Pana Boga na krzyżu: znosi cierpienie fizyczne, ale nie cierpi duchowo, bo ufa. I nawet gwoździe już mu tak nie doskwierają. Powtarza sobie: boli mnie, ale nie ma w tym nic złego. To są korzyści, które przynosi wiara. I to właśnie chciałam ci pokazać.

- Czemu twój Pan Bóg, ciociu, pozwala, żeby istnieli tacy ludzie jak Peggy i ja? - Całe szczęście, że powołuje was do życia, Oskarku, bo bez was świat nie byłby taki piękny.

- Co masz im do zarzucenia? - Boją się mnie. Boją się ze mną rozmawiać. A im bardziej się boją, tym bardziej mam wrażenie, że jestem potworem. Dlaczego ich tak przerażam? Jestem aż taki brzydki? Śmierdzę? Kompletnie zidiociałem? - Nie boją się ciebie, Oskarze. Boją się choroby. - Choroba jest częścią mnie. Nie muszą zachowywać się inaczej, dlatego że jestem chory, chyba że mogą kochać tylko zdrowego Oskara? - Kochają cię, Oskarze. Powiedzieli mi to. - Rozmawiasz z nimi? - Tak. Są bardzo zazdrośni o to, że się tak dobrze rozumiemy. To znaczy może nie zazdrośni. Smutni. Smutni, że im się nie udaje. [...] Wiesz, Oskarze, umrzesz któregoś dnia. Ale twoi rodzice także umrą. [...] Tak. Oni też kiedyś umrą. Samotnie. Ze strasznymi wyrzutami sumienia, że nie udało im się pogodzić ze swoim jedynym dzieckiem, Oskarem, którego bardzo kochali. [...] Pomyśl o nich, Oskarze. Zrozumiałeś, że umrzesz, bo jesteś inteligentnym chłopcem. Nie zrozumiałeś jednak, że nie ty jeden. Wszyscy kiedyś umrzemy. Twoi rodzice. Ja. - Tak. Ale ja pierwszy. - To prawda. Ty pierwszy. Ale czy z tego powodu wszystko ci wolno? Czy wolno ci zapominać o innych?

- Najciekawsze pytania wciąż pozostają pytaniami. Kryją w sobie tajemnicę. Do każdej odpowiedzi trzeba dodać „być może". Tylko na nieciekawe pytania można udzielić ostatecznych odpowiedzi. - Chcesz powiedzieć, że dla „Życia" nie ma rozwiązania? - Chcę powiedzieć, że dla „Życia" jest kilka rozwiązań, a więc nie ma żadnego. - A ja myślę, ciociu, że dla życia nie ma innego rozwiązania niż żyć.

Praca domowa:Jak rozumiesz słowa Oskara, że trzeba stać się po trosze artystą, żeby docenić życie?

Próbowałem tłumaczyć rodzicom, że życie to taki dziwny prezent. Na początku się je przecenia: sądzi się, że dostało się życie wieczne. Potem się go nie docenia, uważa się, że jest do chrzanu, za krótkie, chciałoby się niemal je odrzucić. W końcu kojarzy się, że to nie był prezent, ale jedynie pożyczka. I próbuje się na nie zasłużyć. Ja, który mam sto lat, dobrze wiem, o czym mówię. Im bardziej się człowiek starzeje, tym większym smakiem musi się wykazać, żeby docenić życie. Musi być wyrafinowany, stać się po trosze artystą. Byle kretyn może cieszyć się życiem w wieku dziesięciu, dwudziestu lat, ale kiedy człowiek ma sto lat, kiedy już nie może się ruszać, musi uruchomić swoją inteligencję. Nie wiem, czy ich na pewno przekonałem. Odwiedź ich. Dokończ dzieła.

Przeczytajcie słowa Oskara z jego przedostatniego listu, świadczące o tym, że chłopiec zrozumiał, czym jest życie i czym jest śmierć. Wyjaśnijcie wypowiedź bohatera.

Dziękuję za uwagę!

POWRÓT

# data[].attributes.attachment_link.description
Przygotowała: Anna Stasiak Cykl lekcji poświęcony lekturze pt. „Oskar i pani Róża" SPEKTAKL + TEKST LEKTURY Życie jest cudem. Oskar i przyjaciele. „Oskar i pani Róża" - opowieść o życiu i umieraniu. TEMAT TEMAT TEMAT O czym pisał w listach do Pana Boga mały Oskar?

# data[].attributes.headline
Na obrzędzie dziadów pojawił się kolejny duch... wybranego bohatera lektury obowiązkowej. Napisz opowiadanie, w którym ta postać zostawi żyjącym ważną naukę moralną.

# data[].attributes.subject
Na obrzędzie dziadów pojawił się kolejny duch... wybranego bohatera lektury obowiązkowej. Napisz opowiadanie, w którym ta postać zostawi żyjącym ważną naukę moralną.

# data[].attributes.attachment_link.title
J. Kochanowski - "Fraszki" cz.II - kl. 7 by Anna Stasiak on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Discover more about J. Kochanowski - "Fraszki" cz.II - kl. 7 ✌️ - Presentation

# data[].attributes.attachment_link.title
Cz. Miłosz "Dar" - kl. 7 by Anna Stasiak on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Discover more about Cz. Miłosz "Dar" - kl. 7 ✌️ - Horizontal infographics

# data[].attributes.attachment_link.title
Serce roście... - kl. 7 by Anna Stasiak on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Discover more about Serce roście... - kl. 7 ✌️ - Presentation

# data[].attributes.attachment_link.title
Jan Kochanowski - powtórzenie by Anna Stasiak on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Discover more about Jan Kochanowski - powtórzenie ✌️ - Horizontal infographics

# data[].attributes.attachment_link.title
Pisownia wileką i małą literą - kl. 7 by Anna Stasiak on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Discover more about Pisownia wileką i małą literą - kl. 7 ✌️ - Presentation

# data[].attributes.attachment_link.title
Opowieść wigilijna - kl. 7 cykl lekcji by Anna Stasiak on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Discover more about Opowieść wigilijna - kl. 7 cykl lekcji ✌️ - Presentation

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Autor: Agnieszka Ptasiewicz

Opowieśćwigilijna

START

escape game

W dobie koronawirusa i lockdownu znajdujesz się w Anglii. Jest Wigilia,aTy gubisz się w jakiejś starej dzielnicy Londynu... Z klimatem dzieje się coś dziwnego, bo w grudniu szaleje burzaz piorunami. Musisz się gdzieś schronić! Dostrzegasz stary dom na końcu ulicy...

x

x

WEJDŹ

Budynek wygląda nieco upiornie, ale postanawiasz wejść i przeczekać nawałnicę. Masz ze sobą naładowany telefon, który w razie czego posłuży za latarkę. Zresztą, co może Ci się staćw opuszczonym domu? Przecież chętniego obejrzysz,na pewno kryje jakąś tajemnicę!

1 Znajdźklucz żeby wejść

2 Rozejrzyj się uważnie...

Zanim pójdziesz na górę poszukaj wskazówek tutaj...

Zamknięte (póki co)...

Ty

Duch Przeszłości

Duch Przyszłości

uczeń/uczennicaz Polski

zna szczegóły wyprawy z Duchem Przyszłych Świąt

wie wszystko o podróży Scrooge'a z Duchem Przeszłych Świąt

wie, co się działo, gdy Ebenezer towarzyszył Duchowi Tegorocznego Bożego Narodzenia

Duch Teraźniejszości

x

Ty

Duch Przeszłości

Duch Przyszłości

uczeń/uczennicaz Polski

zna szczegóły wyprawy z Duchem Przyszłych Świąt

wie wszystko o podróży Scrooge'a z Duchem Przeszłych Świąt

wie, co się działo, gdy Ebenezer towarzyszył Duchowi Tegorocznego Bożego Narodzenia

Okazało się, że dom wcale nie jest pusty...Oto jego mieszkańcy.

Duch Teraźniejszości

Is closed...

Zamknięte (póki co)...

3 Poszukaj wskazówek

2. cyfra = liczba dzieci Boba

3 cyfra = (liczba lat od zgonu Marleya) - (liczba pracowników Scrooge'a)

1. cyfra = liczba duchów swiat

,

,

4Dotknij klawiszy wewłaściwejkolejności

1

1I

III

IV

V

V/

To nie tak...

1

1I

III

IV

V

V/

...Grajdalej

1

1I

III

IV

V

V/

...Jeszczejeden

1

1I

III

IV

V

V/

...Grając tę melodię, przywołałeśduchy. Porozmawiaj z każdym z nich.

1

1I

III

IV

V

V/

Ta melodia przywołała duchy. Porozmawiajz każdym z nich!Jeden przekaże Ci zaszyfrowaną wiadomość, a każdy ma dla Ciebie elementkoduotwierającego tajemnicze pomieszczeniena parterze.

XXXXXX

XXXXXX

XXXXXX

XXXXXX

XXXXXX

XXXXXX

XXXXXX

XXXXXX

XXXXXX

XXXXXX

XXXXXX

XXXXXX

XXXXXX

XXXXXX

XXXXXX

XXXXXX

XXXXXX

XXXXXX

XXXXXX

XXXXXX

XXXXXX

XXXXXX

XXXXXX

XXXXXX

XXXXXX

XXXXXX

XXXXXX

XXXXXX

XXXXXX

XXXXXX

Rozszyfruj wiadomość:

isz

1|1|1|1|1|0|0|1|0|0|1|0|0|0|10|0|1|0|0|0|0|1|0|0|1|1|0|1|10|0|1|0|0|0|0|1|0|0|1|0|1|0|10|0|1|0|0|0|0|1|0|0|1|0|0|0|10|0|1|0|0|0|0|1|0|0|1|0|0|0|1

kod

wp

Emilka i Oliwia - Twoje angielskie kuzynki - zaszyfrowały już kiedyś wiadomości do Ciebie w ten sposób.Pamiętasz, ile radości sprawiło Ci odczytanie wiadomości Emilii (FOOD) i Oliwii (GIFT).Duchy przygotowały podobną zagadkę.Powodzenia w jej rozszyfrowaniu :)

5Wpisz hasło,które zostało rozszyfrowane.Ono odblokuje drzwi wejściowe!

5Wpisz hasło

T

T

i

T

i

m

E

R

R

O

R

6Nagle zgasło światło! Poświeć latarką!

Dziękuję Ci, Przybyszu, za pomoc!To właśnie Tim mnie ocalił. Dziękipomocy temu chłopcu zrozumiałem,co w życiu naprawdę ważne. Liczysię tylko empatia i pomoc drugiemu człowiekowi. Pamiętaj, że mojahistoria, którą świetnie znasz,ma być przestrogą dla Ciebie.Idź już i nie powtarzaj moich błędów!

WYJDŹ

# data[].attributes.attachment_link.title
Opowieść_ESCAPE GAME by Agnieszka Ptasiewicz on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Autor: Agnieszka Ptasiewicz Opowieśćwigilijna START escape game W dobie koronawirusa i lockdownu znajdujesz się w Anglii. Jest Wigilia,aTy gubisz się w jakiejś starej dzielnicy Londynu... Z klimatem dzieje się coś dziwnego, bo w grudniu szaleje burzaz piorunami. Musisz się gdzieś schronić! Dostrzegasz stary dom na końcu ulicy...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1. Jak brzmi pełny tytuł "Pana Tadeusza"? Pan Tadeusz, czyli ostatni zajazd na Litwie. Historia szlachecka z roku 1811 i 1812 we dwunastu księgach wierszem.

Autorem jest, oczywiście, Adam Mickiewicz i biada temu, kto o tym nie wie!

A cóż to takiego ów nieszczęsny zajazd, mylony przez niektórych ze zjazdem? Otóż jest to nielegalny, siłowy a czasem nawet i krwawy sposób dochodzenia swoich praw przez szlachtę polską. Najzwyczajniej w świecie - pokrzywdzony, jeśli nie miał własnego zbrojnego oddziału, zbierał "kumpli" i napadał na sąsiada, który był mu coś winien. Tak objaśnia to Mickiewicz.

Tu macie pełny razem z autorskimi przypisami Mickiewicza.

3. Jakim gatunkiem literackim jest "Pan Tadeusz"? To epopeja inaczej zwana poematem epickim. Dziś nosi dumne miano epopei narodowej i jest znana (choćby ze słyszenia ;-) każdemu Polakowi, choć w momencie wydania (1834) Mickiewicz musiał się zmierzyć z ostrą krytyką swego dzieła, którego nowatorstwa i kunsztu kompletnie nie rozumiano.

A oto "profesjonalne" definicje wg "Słownika terminów literackich" Stanisława Sierotwińskiego:

Epopeja - dłuższy utwór epicki, zwykle wierszowany, nacechowany patosem i powagą. Prototypem były w literaturze greckiej "Iliada" i "Odyseja" Homera a w łacińskiej "Eneida" Wergiliusza".

Epopeja narodowa - określenie przyznawane zwykle jednemu eposowi w literaturze narodowej, dziełu, które na podstawie materiałów historycznych czy tradycji oddaje najwierniej charakterystyczne dla epoki rysy narodu lub jego warstwy, osiągając jednocześnie wysoki stopień artyzmu. Za epopeję narodową w literaturze polskiej uważa się "Pana Tadeusza" A. Mickiewicza.

Jak podpowiada nazwa, utwory tego rodzaju zaliczamy do epiki, ponieważ bez względu na formę pisania (wierszem lub prozą) zawierają fabułę, akcję, bohaterów i inne elementy świata przedstawionego.

3. Jakie były okoliczności powstania "Pana Tadeusza" w świetle Inwokacji i Epilogu?

Epopeja powstawała w Paryżu w latach 1832-1834. Z przerwami, bo samo pisanie zajęło poecie tylko około 9 miesięcy. To trudny okres zarówno żałoby narodowej po upadku powstania listopadowego, jak i rozliczania błędów, które do tego upadku doprowadziły. Skąd więc pomysł na dzieło o wymowie optymistycznej, którego akcja kończy się wiosną 1812 r. w momencie wkroczenia armii Napoleona na Litwę? Przecież ogólnie wiadomo, że niedługo potem owa armia wracała stamtąd kompletnie rozbita, a Polacy na kolejne długie lata utracili nadzieję na odzyskanie niepodległości? Odpowiedzi udziela sam autor w Inwokacji i Epilogu. Trzeba znać i rozumieć cytaty zamieszczone poniżej.

"Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie.

Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie,

Kto cię stracił. Dziś piękność twą w całej ozdobie

Widzę i opisuję, bo tęsknię po tobie".

Na początku następuje wyjaśnienie, skąd się wzięła osobista potrzeba napisania utworu. Zwróćcie uwagę na odwołanie do fraszki Jana Kochanowskiego "Na zdrowie":

"Panno Święta, co jasnej bronisz Częstochowy

I w Ostrej świecisz Bramie! Ty, co gród zamkowy
Nowogródzki ochraniasz z jego wiernym ludem!

Jak mnie dziecko do zdrowia powróciłaś cudem,

Tak nas powrócisz cudem na Ojczyzny łono.

Tymczasem przenoś moję duszę utęsknioną

Do tych pagórków leśnych, do tych łąk zielonych,

Szeroko nad błękitnym Niemnem rozciągnionych; (...)"

Każdy starożytny epos rozpoczynał się prośbą autora do muz o natchnienie twórcze. Tu poeta zwraca się do Panny Świętej, czyli Matki Boskiej (powołuje się na wizerunki Madonny z klasztoru na Jasnej Górze w Częstochowie, Kaplicy Ostrobramskiej w Wilnie i Kościoła NMP w Nowogródku), z niezłomną wiarą, że kiedyś umożliwi ona wygnańcom powrót do ojczyzny (mesjanizm). Tymczasem pragnie od niej pomocy w odświeżeniu pamięci, tym bardziej, że chce przenieść się wspomnieniami w świat swego dzieciństwa. Dodajmy, że Mickiewicz w 1812 r. miał 14 lat i na własne oczy oglądał wkroczenie wojsk napoleońskich na Litwę, co z pewnością wywarło na nim niezatarte wrażenie..

Na początku opisana jest tragiczna sytuacja emigrantów polskich w Paryżu:

"Gdy w niebie nawet nadziei nie widzą -
Nie dziw, że ludzi, świat, sobie ohydzą,
Że utraciwszy rozum w mękach długich,
Plwają na siebie i żrą jedni drugich!"

Są zrozpaczeni klęską powstania, niezrozumiani przez świat, skłóceni, oskarżają się nawzajem o utratę ojczyzny. Można sobie wyobrazić tę okropną atmosferę...

"Chciałem pominąć, ptak małego lotu,

Pominąć strefy ulewy i grzmotu

I szukać tylko cienia i pogody,

Wieki dzieciństwa, domowe zagrody (...)"

W tej sytuacji poeta chciał znaleźć pocieszenie w szczęśliwych wspomnieniach z dzieciństwa. Mówi o sobie, że jest tylko zwykłym słabym człowiekiem ("ptak małego lotu" - w odróżnieniu od "orla twych lotów potęga" z "Ody do młodości). Chyba jasne?

Ten cytat jest jednoznaczny. Istnieje takie przysłowie: W domu powieszonego nie mówi się o sznurze. Pasuje jak ulał do sytuacji. Mickiewicz nie chciał otwierać na nowo świeżych ran, uważał, że na martyrologiczne utwory przyjdzie czas, gdy ojczyzna będzie wolna, a aktualne wydarzenia staną się historią.

"Dziś dla nas, w świecie nieproszonych gości,

W całej przeszłości i w całej przyszłości

Jedna już tylko jest kraina taka,

W której jest trochę szczęścia dla Polaka:

Kraj lat dziecinnych! On zawsze zostanie

Święty i czysty jak pierwsze kochanie(...)"

I kolejne wyjaśnienie - dziś, na przymusowej emigracji, tylko w szczęśliwych wspomnieniach z dzieciństwa Polak-wygnaniec z ojczyzny może odnaleźć ukojenie.

"Tam, gdzie do pana przywiązańszy sługa
Niż w innych krajach małżonka do męża;
Gdzie żołnierz dłużej żałuje oręża
Niż tu syn ojca; po psie płaczą szczerze
I dłużej niż tu lud po bohaterze".

Dalsza część rozwija sielankowy obraz tej ojczyzny z dzieciństwa, gdzie wszystko było lepsze, szlachetniejsze, uczciwsze niż tu - na obczyźnie. Pamiętajcie, że to tęsknota nakłada na wspomnienia różowy filtr, przecież w Polsce, jak i w każdym innym miejscu na świecie, nie było idealnie.

"O, gdybym kiedy dożył tej pociechy,
Żeby te księgi zbłądziły pod strzechy(...)"
A na koniec marzenie osobiste poety - żeby jeszcze za jego życia dzieło trafiło do prostego ludu.

4. Budowa i treść "Pana Tadeusza". Epopeja składa się z dwunastu ksiąg pisanych wierszem 13-zgłoskowym (13 sylab w kazdym wersie). Każda księga jest odpowiednikiem rozdziału w powieści, każda ma też inną długość liczoną w wersach (łącznie jest ich 9777). Po dwunastej księdze jest Epilog (131 wersów) omówiony już z grubsza w punkcie 3. Każdą księgę otwiera spis najważniejszych wydarzeń sporządzony przez samego autora.
Poniżej macie na kolorowo - chronologiczną listę: kolejnych wydarzeń, autorskich dygresji,opisów litewskiej przyrody, pejzaży i zjawisk atmosferycznych, opisów staropolskich tradycji - biesiad i potraw na nich podawanych, budowli, strojów, koncertów itp. - sporządzoną przeze mnie :-) Obok zaznaczone wersy - będzie łatwiej szukać cytatu tekście. Korzystajcie z egzemplarza "Pana Tadeusza" z zaznaczonymi wersami albo z wersji, którą Wam podlinkowałam wyżej. To nie jest typowe streszczenie - po szczegóły trzeba sięgnąć do tekstu. I TO JEST MÓJ OSOBISTY WKŁAD W ROZWÓJ CZYTELNICTWA EPOPEI NARODOWEJ ;-)

Akcja toczy się na Litwie i obejmuje swoim zasięgiem Soplicowo i jego okolice oraz pobliski Dobrzyn (Zaścianek Dobrzyński). Wydarzenia rozgrywają się w ciągu pięciu dni późnego lata 1811 r. oraz dwóch dni późnej wiosny 1812 r. (Napoleon wkroczył do Wilna pod koniec czerwca),

(985 wersów: 1-985) DZIEŃ PIERWSZY (piątek: późne popołudnie i wieczór - że jest piątek wiemy stąd, iż agitacja w karczmie w księdze IV odbywa się w niedzielę)

- Panorama dworu i okolic Soplicowa [w.23-40] - Tadeusz po ukończeniu nauk wraca do rodzinnego domu i ogląda patriotyczne pamiątki [w.41-72]. - W swoim dawnym pokoju spotyka nieznaną dziewczynę, która spłoszona ucieka [w.73-141] - Przywitanie Tadeusza z Wojskim [w.142 -167] - Wojski wyjaśnia, skąd tylu gości we dworze (sądy graniczne) i gdzie są teraz (spacer) [w.168-185] - Opis zachodu słońca [w.186-198] i obyczaju kończenia pracy o zmroku [w.198-209] - Tradycyjne ustawienie gości wracających ze spaceru na kolację [w.210-227] - Przywitanie Tadeusza ze stryjem [w.228-233] - Powrót zwierząt z pola i gospodarskie powinności Sędziego [w.234-247] - Protazy wyjaśnia jedną z przyczyn przeniesienia wieczerzy do zamku [w.248-267] - Wyjaśnienie przyczyn procesu o zamek Horeszków [w.268-289] - Opis sieni zamkowej [w.290-299] - Porządek gości za stołem [w.300-307] - Podczas wieczerzy Tadeusz zaciekawiony wolnym miejscem obok siebie nie zwraca uwagi na sąsiadki - Podkomorzanki - co uraża ich ojca [w.308-337] - Zachowanie bratanka prowokuje Sędziego do wygłoszenia mowy o grzeczności [w.338-410] - Podkomorzy wspomina czasy mody na francuszczyznę [w.411-480] i chwali patriotyzm obecnej młodzieży [481-492] - Ksiądz Robak nie chce rozmawiać o Napoleonie w obecności Moskala [w.494-504] - Kapitan Ryków wyraża obawy przed Napoleonem i wspomina wybitnego wodza rosyjskiego - Aleksandra Suworowa, który rozbił insurekcję kościuszkowską [w.503-532] - Wejście pięknej wystrojonej damy [w. 532-571] - Rejent (właściciel Kusego) i Asesor (właściciel Sokoła) kłócą się o to, czyj chart jest bardziej łowny [w.572-584] - Wrażenia Tadeusza z obserwacji nieznajomej damy [w.591-617] - Charakterystyka Tadeusza Soplicy [w.618-643] - Flirt nieznajomej damy z Tadeuszem [w.644-677] - Dalszy ciąg sporu Rejenta z Asesorem przerywa flirt; pada też słowo "ciocia" [w.678-751] - Podkomorzy, dzwoniąc w tabakierę, zarządza jutrzejsze polowanie na zająca [w.752-775] - Wojski odmawia udziału w polowaniu na tak lichego zwierza [w.776-817] - Zakończenie wieczerzy, porządek odchodzenia od stołu [w.818-825] - Tadeusz nocuje z młodzieżą w stodole i myśli o swojej rozmówczyni [w.826-839] - Sędzia przed snem wypełnia swoje obowiązki [w.840-848], wreszcie z pomocą Woźnego (Protazy) zdejmuje pas słucki (opis pasa słuckiego) [w.849-857] - Protazy wyjaśnia właściwą przyczynę przeniesienia stołów do zamku (zaznaczenie prawa własności) [w.858-867] - Protazy czyta przed snem trybunalską wokandę (spis spraw sądowych) i wspomina swoją pracę w sądzie [w. 868-891] - Opis podbojów i sławy Napoleona [w.892-905] - Sposoby przedostawania się na Litwę wieści o sytuacji politycznej w Europie (rola tajnych emisariuszy) [w.906-953] - Opis tajemniczej postaci Bernardyna, księdza Robaka [w.954-985]

Księga II: Zamek
(856 wersów: 986-1841) DZIEŃ DRUGI (sobota: wczesny ranek i przedpołudnie)
Polowanie z chartami na upatrzonego - Gość w zamku - Ostatni z dworzan opowiada historię ostatniego z Horeszków - Rzut oka w sad - Dziewczyna w - Śniadanie - Pani Telimeny anegdota petersburska - Nowy wybuch sporów o Kusego i Sokoła - Interwencja Robaka - Rzecz Wojskiego - Zakład - Dalej w grzyby!

Wspomnienie dawnych polowań na Litwie - dygresja osobista [w.986-1011] - Opis wschodu słońca [w.1012-1023] - Ksiądz Robak budzi Tadeusza [w.1024-1033] i żartobliwie grozi mu palcem (za flirt z nieznajomą) [w.1054-1063] - Polowanie na zająca [w.1034-1053 i 1062-1085] - Przyjazd spóźnionego Hrabiego z dżokejami [w.1086-1097] - Opis zamku o wschodzie słońca [w.1098-1113] - Obyczaje Hrabiego[w.1114-1132] - Spotkanie Hrabiego z Gerwazym i opis postaci Gerwazego [w.1133-1170] - Plany Hrabiego dotyczące zamku (chce pójść na ugodę z Soplicami i odstąpić im zamek) [w.1171-1189] - Protest Gerwazego [w.1190-1198] - Gerwazy wspomina dawne dzieje zamku [w.1199-1240] i opowiada o przyczynach nienawiści, jaką żywi do Sopliców [w.1241-1350] - Zmiana planów Hrabiego pod wpływem romantycznej historii [w.1351-1382}- W drodze do dworu Hrabia zatrzymuje się przy soplicowskim sadzie - opis sadu (a właściwie ogrodu warzywnego) [w.1389-1417] - Hrabia obserwuje z ukrycia uroczą ogrodniczkę, ale przegania go ksiądz Robak [w.1418-1461] - Śniadanie w Soplicowie [1461-1507] - Rozmowy po śniadaniu, m.in. nierozstrzygnięty spór o charty [w.1508-1530] - Wojski poluje na muchy [1532-1537] - Telimena wyjaśnia Tadeuszowi kwestie ich wątpliwego pokrewieństwa [w.1538-1555] - Rejent oburza się na barbarzyńskie metody polowań na Litwie (nieprzestrzeganie prawa własności, okresu ochronnego zwierzyny itp.) [w.1556-1577] - Na dowód wyższego ucywilizowania w Rosji, Telimena powiada tzw. anegdotę petersburską świadczącą jednak przede wszystkim o hierarchiczności tamtejszego społeczeństwa (charty niskiego ranga urzędnika zagryzły pieska Telimeny, a wielki łowczy wmówił mu, że to była kotna łania) [w.1578-1643] - Sędzia broni litewskich polowań (na cudzych gruntach), ale Ekonom wspomina, że płaci on wysokie odszkodowania chłopom za zniszczone uprawy [w.1644-1673] - Ciąg dalszy flirt Tadeusza z Telimeną przerwany packą na muchy i wnioski Wojskiego o muchach [w.1674-1713] - Kłótnia rejenta z Asesorem brutalnie przerwana przez księdza Robaka [w.1714 -1756] - Wojski wspomina najlepszych litewskich myśliwych i wzorem ich postępowania proponuje skłóconym szlachcicom rozstrzygnięcie sporu poprzez zakład [w.1757-1803] - Rejent stawia konia z rzędem oraz pierścień, a Asesor drogocenne obroże [w.1804-1825] - Telimena proponuje wyjście na rydze [w.1826-1841]

Wyprawa Hrabi na sad - Tajemnicza nimfa gęsi pasie - Podobieństwo grzybobrania do przechadzki cieniów elizejskich - Gatunki grzybów - Telimena w Świątyni dumania - Narady tyczące się postanowienia Tadeusza - Hrabia pejzażysta - Tadeusza uwagi malarskie nad drzewami i obłokami - Hrabiego myśli o sztuce - Dzwon - Bilecik - Niedźwiedź, Mospanie!

Spotkanie Hrabiego z tajemniczą ogrodniczką i rozwianie romantycznych złudzeń [w.1842-2061] -Grzybobranie przez pryzmat romantycznej wyobraźni Hrabiego (pola elizejskie) [w.2062-2084] - Realny opis grzybobrania [w.2085-2102] - Gatunki litewskich grzybów [w.2103-2132] - Telimena w opis ; Tadeusz skrada się do - Dzwon na obiad kończy dyskusję w Świątyni dumania [w.2133 2186]; Świątyni dumania [w.2141-2154] Opis piękna lasów litewskich [w.2394-2413] Świątyni dumania - [w.2178-2186] - Nadejście Sędziego i jego rozmowa z Telimeną (o planach wyswatania Tadeusza i Zosi) [w.2187-2338]; pierwsze informacje o Zosi (to wnuczka Stolnika Horeszki) [w.2291-2316] - Hrabia obserwuje scenę rozmowy i szkicuje obrazek, który potem wręcza Telimenie [w.2339-2375] - Rozmowa Telimeny z Hrabią o zaletach włoskich pejzaży [w.2376-2393] - - Tadeusz broni piękna ojczystej przyrody [w.2114-2499]: opis włoskich drzew skontrastowanych z ojczystą brzeziną [w.2426-2444]; opis ojczystego nieba [w.2477-2499]
Świątyni dumania i grzybobranie [w.2500-2545]: Telimena daje Hrabiemu niezapominajkę, a Tadeuszowi (potajemnie) list i klucz [w.2508-2527] - Obiad w Soplicowie [w.2528- 2573] - Gajowy przybiega z wieścią, że niedźwiedź wyszedł z matecznika [w.2574-2583] - Przygotowania do łowów [w. 2584-2635]; Wojski wybrany wodzem polowania [w.2610 -2623]

Po rannej mszy z kaplicy, że była niedziela, / Zabawić się i wypić przyszli do Jankiela." [w.2856-2857]; wczesny ranek i południe)

Zjawisko w papilotach budzi Tadeusza - Za późne postrzeżenie omyłki - Karczma - Emisariusz - Zręczne użycie tabakiery zwraca dyskusję na właściwą drogę - Matecznik - Niedźwiedź- Niebezpieczeństwo Tadeusza i Hrabiego - Trzy strzały - Spór Sagalasówki z Sanguszkówką, rozstrzygniony na stronę jednorurki Horeszkowskiej - Bigos - Wojskiego powieść o pojedynku Dowejki z Domejką, przerwana szczuciem kota - Koniec powieści o Dowejce i Domejce.

Litewska knieja z prastarymi drzewami - dygresja osobista [w.2636-2728] - Tadeusza, zmęczonego po nocnej schadzce, budzi dziewczyna, w której rozpoznaje mieszkankę swego pokoju [w.2729-2790] - Tadeusz pędzi na miejsce zbiórki koło karczm [w.2791-2800] - Opis starej karczmy Jankiela [2801- 2852] - Charakterystyka Jankiela [2853-2909] - Ksiądz Robak, zręcznie używając tabakiery, przekazuje ludziom zgromadzonym w karczmie wieści o zbliżającej się wojnie francusko-rosyjskiej oraz jej wodzach: polskim generale Dąbrowskim i francuskim cesarzu Napoleonie [2910-3089]; niejasno sugeruje też powstanie na Litwie przeciwko Moskalom [w.3082-3085 - bardzo ważny cytat! ] - Szlachta zaprasza kwestarza po odbiór datków dla klasztoru [w.3090-3107] - Ksiądz Robak wybiega z karczmy, aby dogonić przejeżdżającego Tadeusza [w. 3108-3115] - Opis środka puszczy litewskiej [3116-3141] i matecznika [w.3142- 3202] - Nieposłuszeństwo niedoświadczonych myśliwych powoduje chaos podczas polowania [w.3203-3257] - Hrabia i Tadeusz cudem unikają śmierci w pazurach niedźwiedzia [w.3258-3295] - Koncert Wojskiego na rogu [w.3297-3344] - Oględziny cielska zabitego niedźwiedzia i spór Asesora z Rejentem o to, kto był autorem śmiertelnego strzału; Wojski sugeruje rozstrzygnięcie sporu w pojedynku wzorem Domejki i Dowejki [w.3345-3404] - Gerwazy rozstrzyga spór: kula pochodzi z jego strzelby, ale mistrzowski strzał (ze stu kroków i w biegu) oddał ksiądz Robak [w.3405-3446] - Myśliwska uczta: bigos i gdańska wódka [w.3447-3483] - Powrót z polowania [w.3484-3511] i zabawna opowieść Wojskiego o Domejce i Dowejce [w.3512-3640]

Księga V: Kłótnia
(914 wersów: 3641-4554) DZIEŃ TRZECI (niedziela: popołudnie, wieczór, noc)

Plany matrymonialne Telimeny (wyjść za Tadeusza i ożenić Hrabiego z Zosią) [w.3641-3692] - Opis Zosi karmiącej drób [w.3693-3734] - Rozmowa Telimeny z Zosią dotycząca wejścia dziewczyny na salony (dziś zaczyna 14 rok życia) [ w.3734-3784] - Toaleta Zosi i nauka dobrych manier [w. 3785-3833] - Powrót myśliwych i reakcja Tadeusza na widok Zosi [w.3834-3889] - Spotkanie Tadeusza Telimeny w Świątyni dumania - słynna scena z mrówkami :-) [w.3890-3931] i dyskretny powrót do dworu zauważony jednak przez Hrabiego i księdza Robaka [w.3932-3943] - Wieczerza w zamku (kolejny pomysł Protazego) [w.3944-3955] - Lista podanych potraw [w.3956-3959] - Ponura atmosfera wśród biesiadników i jej powody [w.3960-4068]: (niezadowolenie z polowania, zazdrość Hrabiego i Asesora o Telimenę, zazdrość Tadeusza o Zosię, brak konkurentów do ręki córek Podkomorzego itp,); Tadeusz odkrywa niedostatki urody Telimeny [w.4006-4041] - Przemówienie Wojskiego przerywa ciszę [w.4069-4160] - Podział łupów po polowaniu: Sędzia przekazuje mięso dla klasztoru księdza Robaka, Podkomorzy ofiarowuje skórę Hrabiemu [w.4161-4194] - Dar wywołuje dyskusję Hrabiego z Podkomorzym o prawie własności zamku (Podkomorzy proponuje zamianę zamku na ziemię) [w.4195-4224] - Pojawienie się Gerwazego, który nakręcaniem zegarów kurantowych prowokuje awanturę: kłótnia Hrabiego z Sędzią i Podkomorzym, Tadeusz wyzywa Hrabiego na pojedynek; bójka, Zosia zasłania Gerwazego, zagrożenie ze strony Wojskiego (mistrz rzucania nożem bacznie obserwuje Hrabiego), ucieczka Hrabiego i Gerwazego, odwrót biesiadników, straty po awanturze [w.4224- 4436] - Gerwazy z Hrabią obmyślają plan zajazdu na Sopliców (szukanie sojuszników w zaściankach szlacheckich) [w.4437-4524] - Sen Gerwazego [w.4525-4554]

Wschód słońca i żniwa [w.4555-4587] - Ekonom obserwuje niezwykły ruch na gościńcu [w.4588-4611] - Smętny poranek w Soplicowie [w.4612-4624] - Sędzia pisze pozew przeciw Hrabiemu i wręcza go Protazemu, który wyrusza w drogę [w.4625-4659] - Rozmowa Sędziego z księdzem Robakiem, który w obliczu nadchodzącej wojny francusko-rosyjskiej namawia Soplicę do zgody z Hrabią [w.4660-4772] - Plany księdza Robaka dotyczące wywołania na Litwie powstania pod wodzą Sopliców [w.4773-4853] - Protazy koło dworu Hrabiego wspomina swoje dawne przygody z wręczaniem pozwów (ważna rola konopi) [w.4854-4918] - Spotkanie Woźnego z księdzem Robakiem i oglądanie śladów pospiesznego wyjazdu Hrabiego do Dobrzyna [4919-4935] - Charakterystyka zaścianka Dobrzyńskich: genealogia rodu Dobrzyńskich, wygląd i imiona oraz przydomki mieszkańców, nestor rodu - Maciek Dobrzyński [w.4936-4984] - Opis domu Maćka Dobrzyńskiego [w. 4985-5042] - Konny posłaniec w Dobrzynie i narada na plebanii [w.5043-5055] - Charakterystyka Maćka Dobrzyńskiego [w.4979-4984; w.5056-5126] - Opis słonecznego poranka i karmienia królików [5127-5160] - Przybycie posłów do Maćka i przeniesienie narady do jego domu [w.5161-5176]

Bartek Prusak wspomina rok 1806, kiedy to w Wielkopolsce wybuchło powstanie na wieść o pobiciu przez Napoleona Prusaków pod Jeną; pyta Macieja, czy wobec zbliżającej się wojny Napoleona z Rosją nie warto by było zrobić takiego powstania na Litwie [w.5177-5236] - Maciej zachowuje rozwagę i wypytuje o szczegóły nowiny o wojnie [w.5237-5254] - Bartek Prusak radzi czekać na księdza Robaka, który jest najlepiej poinformowany, ale po cichu się zbroić [5255-5261] - Maciej Kropiciel (Chrzciciel) lekceważy rolę Bernardyna i chce natychmiast bić Moskali [w.5262-5279] - Popierają go Bartek Brzytewka i Maciek Konewka [w. 5280-5287] - Maciej Dobrzyński ostrzega szlachtę przed Robakiem, bo wie, kim on naprawdę jest [w.5288-5300] - Szlachta chce wojny z Moskalami [w.5301-5302] - Bartek Prusak nawołuje do rozsądku: trzeba obrać przywódcę powstania i wykonywać jego rozkazy [w.5303-5323] - Komisarz z Klecka, Buchman, chcąc pogodzić dyskutantów, proponuje powołanie rewolucyjnego rządu opartego na kontrakcie społecznym [w.5324- 5363] - Maciej Dobrzyński pyta go, jak zrzucić cara [5364-5368] - Brzytewka i Kropiciel ponownie nawołują do bitwy z Moskalami a na przywódcę powstania proponują Macka Dobrzyńskiego [w.5369-5392] - Szlachcic Skołuba protestuje przeciw temu w imieniu szlachty z innych zaścianków; mówi, że wezwał ich tu Gerwazy w sprawie dotyczącej całej szlachty, więc przywódcę trzeba wybrać przez głosowanie [w.5393- 5413] - Szlachta dzieli się na dwa obozy: Dobrzyn i pozostałe zaścianki [w. 5414-5424] - Milczenie i narastająca złość Maćka Dobrzyńskiego [5425-5437] - Przybywa Gerwazy i wyjaśnia powód tego zgromadzenia; wykorzystując słowa Robaka, którymi agitował on szlachtę w karczmie: trzeba pozbyć się z Litwy "śmieci" czyli Sopliców [w.5438-5501] - Bartek Prusak broni Sędziego: to dobry człowiek i nie powinien odpowiadać za dawną zbrodnię brata [w.5502-5533]; jego dom to ostoja patriotyzmu - ważny cytat - Żyd Jankiel ostrzega obecnych przed konsekwencjami zajazdu, radzi wstrzymać się do wiosny, a sam zaprasza szlachtę na chrzciny małego Jankielka [w.5534-5574] - Gerwazy wygania Jankiela i przypomina Dobrzyńskim, ile zawdzięczają Stolnikowi, podczas gdy Sędzia nie zrobił dla nich nic [w.5575-5597] - Konewka przypomina sobie, że Sędzia nie chciał pić na weselu jego córki [w.5598-5606] - Kropiciel ma za złe Sędziemu, że nie chciał wydać Zosi za jego syna, Saka, który zgłupiał z miłości do dziewczyny [w.5607-5623] - Gerwazy przypomina dawne zajazdy mające na celu wyegzekwowanie sądowych wyroków i ma za złe szlachcie, że nikt nie chce pomóc Hrabiemu w dokonaniu aktu sprawiedliwości [w.5624-5653] - Szlachta, poruszona przemową Gerwazego, postanawia go poprzeć [w.5654-5677] - Wzburzony Maciej Dobrzyński wypomina zebranym, że dopóki była mowa o ojczyźnie, nie mogli dojść do porozumienia, a zjednoczyły ich osobiste urazy do Sędziego; wyzywa wszystkich od głupców i wygania ich ze swego domu [w.5678-5694] - Przybywa Hrabia radośnie witany przez szlachtę i wspólnie wznoszą toasty w karczmie [w.5695-5720] - Nie wszyscy chcą brać udział w zajeździe, np. Jankiel, Prusak, Mickiewicz, Zan, trzech Czeczotów; uznano ich za zdrajców i doszło do bójki [w.5721-5730] - Pozostali zbroja się i konno ruszają na Sopliców [w.5731-5735]
[w.5525-5527]

Księga VIII: Zajazd
(808 wersów: 5736-6543) DZIEŃ CZWARTY (poniedziałek: wieczór i noc)

Wieczór w Soplicowie; koncert owadów i derkaczy [w.5736-5771] - Koncert żab w dwu stawach [w.5772-5785] - Wschód księżyca [w.5786-5795] - Opis nocnego nieba i opowieści Wojskiego o gwiazdach [w.5796-5839] - Obserwacja komety (Opis dwu stawów [w.6323-6366] Takie zjawisko rzeczywiście miało miejsce w 1811 r. - poczytajcie tutaj.) i złowrogie wróżby z nią związane [w.5840-5866] - Podkomorzy mówi, że lud nazwał kometę miotłą, która wymiecie milion [w.5867-5899] - Wojski opowiada o komecie towarzyszącej Janowi III Sobieskiemu pod Wiedniem (1683 r.) [w.5900-5925] - Sędzia żywi nadzieję, że kometa przyprowadzi na Litwę Napoleona [w.5926-5929] - Wojski martwi się, że kometa wróży kłótnie, które już zapoczątkowała wczorajsza awantura na zamku [w.5930-5940] - Opowieść Wojskiego o Tadeuszu Rejtanie i księciu Denassów przerwana wezwaniem Sędziego do pilnego interesanta [w.5941-6007] - Tadeusz przez dziurkę od klucza obserwuje, jak Robak i Sędzia ściskają się i płaczą; Robak zamierza jechać do Dobrzyna, żeby wstrzymać powstanie, na które jest jeszcze za wcześnie [w.6008-6052] - Tadeusz informuje stryja, że po pojedynku z Hrabią zamierza uciec do Księstwa Warszawskiego i zaciągnąć się do legionów napoleońskich [w.6053-6070] - Sędzia jest przekonany, że przyczyną nagłego wyjazdu są kłopoty z kobietami [ w.6071-6086] - Tadeusz wyznaje swą miłość do Zosi, ale nie wspomina o zaplątaniu się w romans z Telimeną, z której powodu nadal chce wyjechać; Sędzia nie chce słuchać wymówek i zamierza zmusić bratanka do małżeństwa z Zosią [w.6087-6153] - Po wyjściu od stryja Tadeusz spotyka Telimenę, która podsłuchiwała pod drzwiami; kobieta domaga się potwierdzenia jego uczuć, a kiedy młodzieniec chce się wymigać, urządza mu mu awanturę i obiecuje wyjawić światu jego podłość [w.6154-6268] - Rozterki Tadeusza doprowadzają go do myśli samobójczych, więc biegnie nad staw [w.6269-6302] - Przerażona Telimena biegnie za nim, by zapobiec samobójstwu [w.6303-6312] - Hrabia w drodze do Soplicowa podziwia okolicę [w.6313- 6322] - - Hrabia aresztuje Tadeusza i napada z dżokejami na dworek soplicowski; ogłuszenie Asesora [w.6367-6404] - Przerażenie Telimeny i Zosi studzi gniew Hrabiego; każe on swoim dżokejom zamknąć Sopliców pod strażą [w.6405-6438] - Szlachta wpada do Soplicowa i postanawia urządzić ucztę [w.6439-6456] - Gerwazy zmusza Woźnego, aby ogłosił prawa Hrabiego do zamku i dworu [w.6457-6482] - Protazy pozornie się zgadza, po czym ucieka w konopie [w.6483-6500] - Szlachta plądruje dobytek Sopliców: Kropiciel, Brzytewka i Konewka wyrzynają bydło, trzodę chlewną i gęsi; Sak wybija kury Zosi [w.6501-6527] - Gerwazy każe na pasach kontuszowych wyciągać z piwnic beczki z alkoholem; szlachta szykuje nocleg w zamku [w.6528-6535] - Napastnicy ucztują i zasypiają [w.6536-6543]

Księga IX: Bitwa
(767 wersów: 6544-7310) DZIEŃ PIĄTY (wtorek: noc, ranek - do wieczora)

W nocy przybywają z odsieczą Moskale i związują pijaną szlachtę a Hrabiego aresztują [w.6544-6610] - W dworku soplicowskim stacjonuje sztab odsieczy: Moskale i stronnicy Sopliców; przypuszczenia, kto zawiadomił Moskali (Asesor? Jankiel?) [w.6611-6619] - Opis wschodu słońca [w.6620-6629] - Major Płut zakuwa uczestników zajazdu w dyby [w.6630-6643] - Sędzia nie chce mieszać Moskali w sprawy szlachty, więc próbuje ułagodzić Płuta [w.6544-6649] - Informacje o Płucie (zruszczony Polak) [w.6650-6657] - Ryków namawia Pluta do zgody z Polakami [w.6658-6675] - Jednak Płut chce zemścić się na jednym z Dobrzyńskich za to, że ten kiedyś nazwał go złodziejem [w.6676-6694] - Płut szepce Sędziemu, że za każdego uwolnionego szlachcica chce tysiąc rubli; Sędzia się targuje i usiłuje zbagatelizować napaść na Soplicowo jako zwykle sąsiedzkie zatargi, które nie podlegają sądom [w. 6695-6708] - Płut straszy go żółtą księgą ustaw wojennych, według której może wszystkich wysłać na Sybir [w.6709-6726] - Przybywa ksiądz Robak z czterema załadowanymi wozami kwestarskimi, którymi kierują przebrani za chłopów: Maciek Dobrzyński, Bartek Prusak oraz Zan z Mickiewiczem [w.6727-6748] - Szlachta, która oswobodziła Sopliców, szuka rady u Maćka jak uwolnić uwięzionych rodaków [w.6749-6758] - Robak radośnie wita Moskali i zaprasza ich do wspólnego śniadania, co budzi zdumienie domowników [w.6758-6799] - Rozochocony wódką major Płut komplementuje panie i chce z nimi tańczyć [w.6800-6812] - Ksiądz Robak nakazuje wydać beczkę wódki żołnierzom na dziedzińcu [w.6813-6822] - Pijany Płut chce tańczyć z Zosią i Telimeną, Ryków gra mu na gitarze, w końcu major przemocą całuje Telimenę w ramię, za co dostaje w twarz od Tadeusza [w.6823-6848] - opis sernicy [w.7226-7245] ) [w.7222-7261] - Tak rozpoczyna się bunt: Robak rzuca Tadeuszowi krócicę, a on strzela do Płuta, lecz chybia; Wojski nożem przebija gitarę Rykowa [w.6849-6862] - Maciej Dobrzyński na czele szlachty wpada do dworu i atakuje Moskali [w.6863-6876] - Stronnicy Sopliców wyzwalają szlachtę z dybów; bojowe czyny Chrzciciela [w.6877-6895] - Szlachta wydobywa broń ukrytą w wozach kwestarskich [w.6896-6901] - Bezpośrednie starcie szlachty z Moskalami [w.6902-6907] - Ryków próbuje sformować szyki [w.6908-6915] - Zwycięski pojedynek Maćka Dobrzyńskiego z Gifrejterem - instruktorem pułku w walce na bagnety (Maciek wygrał sprytem, udając pijanego) [w.6916-6947] - Kropiciel i Brzytewka zwyciężają oddział Moskali [w.6948-6957] - Kropiciel ratuje z opresji Maćka, którego atakuje Proporszczyk; w bitwie traci swoje Kropidło [w.6958-6976] - Kropiciel w niebezpieczeństwie, z pomocą przychodzi Gerwazy [w.6977-6996] - Dzięki Sakowi Kropiciel odzyskuje swoją maczugę i dokonuje nią spustoszenia w oddziałach moskiewskich [w.6997-7016] - Straty w szeregach moskiewskich [w.7017-7022] - Ksiądz Robak kieruje walką i wzywa Rykowa do kapitulacji [w.7023-7035] - Kapitan Ryków, mężnie dowodząc oddziałem strzelców, uniemożliwia szlachcie zakończenie walki [w.7036-7054] - Tadeusz i Podkomorzy chcą dołączyć do bitwy (dotychczas pilnowali bezpieczeństwa kobiet), ale moskiewskie kule zmuszają ich do odwrotu [w.7055-7065] - Szala zwycięstwa przechyla się na stronę Rykowa, prowadzi on oddział w stronę dworu i zamierza go spalić, jeśli Sędzia się nie podda [w.7066-7075] - Zasadzka Konewki ratuje dwór soplicowski (razem z Sakiem zachodzą Moskali od tyłu i ostrzeliwują ich) [w.7076-7107] - Ryków formuje resztki oddziału w trójkąt oparty o parkan ogrodu [w.7108-7114] - W tym czasie nadjeżdża Hrabia z dżokejami, od ostrzału pada jego koń, przed moskiewskimi kulami ratuje Hrabiego Robak, który zakrywa go własnym ciałem [w.7115-7131] - Tadeusz ukryty za studnią pustoszy celnymi strzałami szeregi oficerów [w.7132-7143] - Major Płut zarzuca Tadeuszowi niehonorową walkę, na co ten wyzywa go pojedynek, bo w końcu bitwa zaczęła się od ich zatargu [w.7144-7157] - Tchórzliwy Płut prosi Rykowa, by go zastąpił w pojedynku, ale gdy kapitan wychodzi na plac, do walki z nim staje Hrabia, który czuje się obrażony za aresztowanie [w.7158- 7195] - Podczas trwającego pojedynku Płut każe gifrejterowi Gontowi zastrzelić Tadeusza; strzał chybia, ale na skutek zdrady pojedynek przerwano [w.7196-7209] - Cała szlachta litewska jednoczy się w bitwie z Moskalami [w.7210-7221] - Podstęp Wojskiego przesądza o zwycięstwie szlachty (zwalenie na oddział moskiewski starej sernicy -
Gerwazy rzuca się na ostatnich jegrów, przed ich kulami osłania go Robak [w.7262-7278] - Mężny Ryków do końca nie chce się poddać, dopiero Podkomorzy nakłania go do oddania szpady [w.7279-7288] - Kapitan oskarża majora Płuta o nieudolność w dowodzeniu wojskiem i deklaruje swoją sympatię dla Polaków [w.7289-7302] - Podkomorzy ogłasza koniec bitwy; tchórzliwy major Płut doczekał go ukryty w pokrzywach [w.7303-7310]

Księga X: Emigracja. Jacek
(911 wersów:7311-8221) DZIEŃ PIĄTY/SZÓSTY: wtorek, popołudnie, noc z wtorku na środę - do świtu)

Popołudnie - opis ciszy przed burzą [w.7311-7353] - Zakończenie walk i schronienie się walczących w domu [w.7354-7358] - Opis burzy [w.7359-7401] - Szkody poczynione przez burzę czynią z Soplicowa niedostępną twierdzę [w.7402-7408] - Narada w izbie Sędziego: uczestniczą w niej Robak, Podkomorzy, Sędzia - chcą przekupić Rosjan; honorowy kapitan Ryków nie chce przyjąć łapówki, ale jest gotów zaświadczyć, że do strzelaniny doszło przypadkowo, z winy majora Płuta, który powinien za to ponieść karę; ostrzega Polaków przed Płutem i sugeruje, że to jego trzeba przekupić [w.7409-7485] - Gerwazy daje do zrozumienia, że Płut został przez niego wyeliminowany; początkowe oburzenie (przecież Klucznik zarżnął bezbronnego jeńca) zastępuje przekonanie, że czynu tego dokonał pro publico bono (dla dobra publicznego) [w.7486-7522] - Podkomorzy radzi szlachcie, aby najaktywniejsi uczestnicy bitwy dla własnego bezpieczeństwa uciekli za granicę, a oni wyrażają zgodę [w.7523-7552] - Charakterystyka patriotyzmu polskiego [w.7553-7558] - Zawiłe rady Buchmana [w.7559-7570] - Przed wyjazdem Tadeusza Sędzia chce zaręczyć go z Zosią; wspomina też o swojej wierności do zmarłej narzeczonej - Marty Hreczeszanki (córki Wojskiego); Tadeusz, chociaż kocha Zosię, nie chce wiązać jej słowem, nie czuje się wart dziewczyny [w.7371-7627] - Zosia podsłuchuje pod drzwiami rozmowę i poruszona jej treścią żegna czule Tadeusza i wręcza mu obrazek św. Genowefy (patronki zaręczonych) oraz relikwiarz z fragmentem szaty św. Józefa [w.7628-7657] - Nadchodzi Hrabia z Telimeną i godzi się z Tadeuszem, bo już nie widzi w nim rywala; wzorem młodzieńca postanawia też wyjechać za granicę, choć planował oświadczyć się Telimenie; dama daje mu wstążkę, żeby walczył pod jej barwami [w.7658-7737] - Tadeusz żegna się ze stryjem i Robakiem, który nie ujawnia przed młodzieńcem, że jest jego ojcem,traktując to jako kolejną pokutę za swoje grzechy [w.7738-7751] - Robak prosi o wezwanie księdza z ostatnią komunią oraz Gerwazego; w obecności Sędziego wyjawia Klucznikowi, ze jest Jackiem Soplicą [w.7752-7775] - Jacka aureolę (symbol świętości) [w.8214-8221]
Spowiedź Jacka Soplicy; przedstawia on motywy zabicia Stolnika; Gerwazy nie chce mu przebaczyć i podać ręki na zgodę, ale uważa, że wyrównali rachunki, bo Robak podczas bitwy ocalił przed śmiercią jego i Hrabiego - Jacek informuje, że wkrótce umrze, bo w starą ranę spod Jeny wdała się gangrena [w.8098-8113] - Druga część spowiedzi: Jacek opowiada, co działo się z nim po zabiciu Stolnika - ucieczka za granicę, opieka nad Zosią, wstąpienie do klasztoru, działalność tajnego emisariusza [w.8114-8182] - Klucznik przebacza Jackowi i wyznaje, że w godzinie swojej śmierci przebaczył mu również Stolnik [w.8183-8195] - Przybywa arendarz z listem od Fiszera, szefa sztabu armii polskiej: Napoleon wypowiedział wojnę Rosji; teraz Jacek może umrzeć szczęśliwy [w.8196-8213] - Przybywa ksiądz; promienie wschodzącego słońca tworzą wokół głowy

Nadzieje ludzi związane z nadejściem wiosny i oczekiwaniem na uderzenie Napoleona na Rosję - dygresja osobista [w.8222-8299] - Wojska napoleońskie nocują w Soplicowie i okolicy [w.8300-8319] - W nocy Wojski szykuje ucztę staropolską na podstawie książki "Kucharz doskonały" [w.8320-8374] - Wschód słońca w dniu Najświętszej Panny Kwietnej [w.8375-8403] Opis szlacheckiego stroju Podkomorzego [w.8437-8450] - - Uroczysta msza w wiejskiej kaplicy [w.8404-8436] - Rehabilitacja Jacka Soplicy Opis stroju Zosi[w.8840-8866] - Wejście Rejenta z Teklą Hreczeszanką [w.8884-8898] - Daremne oczekiwanie na trzecią parę narzeczonych [w.8899-8907]
[w. 8451-8517] - Sędzia zaprasza wszystkich na ucztę [w.8518-8519] - Gerwazy i Protazy, siedząc na przyzbie i popijając miód, obserwują ułana z dziewczyną w sadzie i wspominają dawne czasy [w.8520-8573] - Protazy opowiada o proroczym wydarzeniu, kiedy Zosia pogodziła dwa bijące się wróble [w.8574-8604] - Gerwazy mówi o swojej sympatii do Tadeusza [w.8605-8624] - Wojski usiłuje opowiedzieć starcom historię o księciu Denassów [w.8625-8640] - Rozmowa Tadeusza z Zosią, w której dziewczyna wyznaje mu miłość [w.8641-8702] - rejent usługuje swojej narzeczonej [w.8703-8712] - Polowanie na zająca zakończone zwycięstwem obu chartów i wymianą drogocennych zastawów [w.8713-8805] - Wejście Tadeusza z Zosią w litewskim stroju ludowym i reakcja oficerów [w.8806-8839] -

Ostatnia uczta staropolska - Arcyserwis - Objaśnienie jego figur - Jego ruchy - Dąbrowski udarowany - Jeszcze o Scyzoryku. - Kniaziewicz udarowany. - Pierwszy akt urzędowy Tadeusza przy objęciu dziedzictwa - Uwagi Gerwazego - Koncert nad koncertami - Polonez - Kochajmy się!

Początek staropolskiej uczty, Wojski usadza gości za stołem [w.8908-8923] - Sędzia gości na dziedzińcu zaproszonych chłopów [w.8924-8931] - Opis serwisu [w.8932-9042] - Opis uczty - staropolskie potrawy [w. 9043-9065] - Opis serwisu cd. [w.9066-9093] - Wojski opowiada gen. Dąbrowskiemu o serwisie i ofiarowuje mu swoją książkę kucharską [w.9094-9131] - Przybywa Maciek Dobrzyński witany serdecznie przez Sędziego i gen. Dąbrowskiego [w.9132-9158] - Ponieważ w szeregach legionistów jest wielu Dobrzyńskich, generał dopytuje się o ich naczelnika, Gerwazego, który dotąd ukrywał się w lasach [w.9159-9188] - Gerwazy prezentuje oficerom swój słynny rapier Scyzoryk [w.9189-9220] i ofiarowuje go generałowi Kniaziewiczowi (jedynemu, który potrafił nim władać) [9221-9276] - Rozmowa Maćka Dobrzyńskiego z gen. Dąbrowskim: szlachcic nie jest zadowolony, że Polskę wyzwalają cudzoziemcy i że Napoleon jest wyklęty przez Kościół [9277-9310] Wejście trzeciej pary: Telimeny z Rejentem ubranym w strój francuski, oburzenie Maćka Dobrzyńskiego [w.9311-9343] - Wzburzenie Hrabiego i rozmowa z Telimeną kończąca jego złudzenia o romantycznym związku [w.9346-9385] - Przerwane opowieści Wojskiego [w.9386-9391] - Tadeusz z Zosią omawiają kwestię oddania chłopom na własność ziemi [w.9392-9443] - Gerwazy proponuje uszlachcenie uwłaszczonych chłopów dla ich bezpieczeństwa; informuje też młodych o ukrytym skarbie Horeszków [w.9444-9496] - Panegiryk Protazego [w.9497-9512] - Ogłoszenie uwłaszczenia chłopów soplicowskich [w.9513-9527] - Przygotowania do tańców (kapela ludowa) [w.9528- 9553] - - Opis orszaku tańczącego poloneza [w.9675-9721] - Niewesołe rozmyślania Saka Dobrzyńskiego (odrzuconego konkurenta Zosi) [w.9721-9739] - Opis tańczącej Zosi [w.9740-9756] - Ostatni opis zachodu słońca [9757-9769] - Toasty i zakończenie [w.9770-9777]
5. A teraz "Pan Tadeusz" w pigułce, czyli Patriotyczny koncert Jankiela na cymbałach [w.9554-9674]
a) co ważnego działo się w poszczególnych księgach:
I. Gospodarstwo - zawiązanie akcji, przedstawienie bohaterów i miejsca akcji.
II. Zamek - Gerwazy opowiadaHrabiemuhistorięupadku rodu Horeszków.
III. Umizgi - flirty Telimeny,no i dowiadujemy się, kim jest tajemnicza Zosia.
IV. Dyplomatyka i łowy - Robak agituje szlachtę w karczmie i zabija niedźwiedzia na polowaniu.
V. Kłótnia - 13. urodziny Zosi i wprowadzenie jej na salony - Tadeusz odkrywa swoją pomyłkę, kłótnia w zamku i decyzja o zajeździe.
VI. Zaścianek - opis wioski szlacheckiej i życia szlachty zaściankowej.
VII. Rada - szlachta zamierza wywołać powstanie przeciw Moskalom, ale Gerwazy przekonuje ich, że ważniejszy jest zajazd na Soplicę.
VIII. Zajazd - Robak zdradza Sędziemu swoja tożsamość, szlachta napada na dwór Sędziego.
IX. Bitwa - Moskale wyzwalają Sopliców, ale szlachta sprzymierza się i razem napadają na Moskali.
X. Emigracja. Jacek - uczestnicy bitwy uciekają za granicę, umierający Ksiądz Robak wyznaje Gerwazemu swoją tajemnicę.
XI. Rok 1812 - rehabilitacja Jacka Soplicy.
XII. Kochajmy się - staropolska uczta z serwisem, zaręczyny, uwłaszczenie chłopów.

b) co ważnego działo się w poszczególne dni

ROK 1811 (jesień)
PIĄTEK (ks.I)
1) Przyjazd Tadeusza i spotkanie z tajemniczą dziewczyną.
2) Wieczerza na zamku (poznanie Telimeny).
SOBOTA (ks.II i III)
1) Polowanie na zająca..
2) Opowieść Gerwazego o zamku.
3) Grzybobranie.
4) Rozmowa Telimeny z Sędzią o planach wyswatania Tadeusza i Zosi.
5) Flirt Telimeny z Tadeuszem i Hrabią zakończony nocną schadzką z Tadeuszem.
NIEDZIELA (ks.IV i V)
1) Agitacja szlachty w karczmie Jankiela przez księdza Robaka.
2) Polowanie na niedźwiedzia.
3) Plany małżeńskie Telimeny.
4) Trzynaste urodziny Zosi ("wszak to dziś zaczynasz rok czternasty") i jej przedstawienie gościom - Tadeusz odkrywa swoją pomyłkę.
CIEKAWOSTKA: Z obliczeń wynika, że Zosia jest niemal rówieśniczką Adama Mickiewicza; parę miesięcy starsza, bo wieszcz urodził się w grudniu.
5) Słynna scena Telimeny z mrówkami.
6) Wieczerza w zamku; kłótnia Hrabiego i Gerwazego ze szlachtą; decyzja o zajeździe.
PONIEDZIAŁEK (ks.VI, VII i VIII)
1) Woźny niesie pozew przeciw Hrabiemu.
2) Ksiądz Robak namawia Sędziego do przewodniczenia powstaniu na Litwie.
3) Narada szlachty w zaścianku Dobrzyn i decyzja o zajechaniu Sopliców.
4) Ksiądz Robak ujawnia Sędziemu swoją tożsamość.
5) Rozmowa Tadeusza ze stryjem o miłości do Zosi.
6) Przykra rozmowa Tadeusza z Telimeną (zerwanie).
7) Zajazd na Sopliców i uczta zwycięzców.
WTOREK (ks.IX i X)
1) Odsiecz wojsk moskiewskich pod wodzą Płuta i Rykowa (zakucie szlachty w dyby).
2) Przybycie księdza Robaka ze szlachtą.
3) Uczta i aroganckie zachowanie Płuta.
4) Awantura i zwycięska bitwa z Moskalami.
5) Układy z kapitanem Rykowem i ucieczka młodzieży za granicę
6) Pożegnanie Tadeusza z Zosią i Hrabiego z Telimeną.
7) Spowiedź Jacka Soplicy.

ROK 1812 (wiosna)
DZIEŃ PIERWSZY (ks.XI)
1) Nocleg polskich wojsk w Soplicowie.
2) Wojski szykuje ucztę staropolską (w nocy).
DZIEŃ DRUGI (ks.XI i XII)

1) Nabożeństwo i rehabilitacja Jacka Soplicy.
2) Polowanie na zająca (zwycięstwo obu chartów).
3) Zaręczyny trzech par (Tadeusz/Zosia, Asesor/Tekla (córka Wojskiego), Rejent/Telimena).
4) Uczta staropolska z udziałem polskich oficerów.
5) Uwłaszczenie chłopów.
6) Patriotyczny koncert Jankiela i polonez.

6. Bohaterowie "Pana Tadeusza" Jest ich mnóstwo, bowiem mamy tu do czynienia z bohaterem zbiorowym, czyli szlachtą polską. Niemniej jednak na czoło wysuwają się pewne osoby i na początku trochę trudno się zorientować, kto jest kim. Sprawę ułatwi podział postaci na grupy "tematyczne". Dodatkowo najgłówniejsi bohaterowie oznaczeni zostali grubą czcionką:

a) stali mieszkańcy dworku szlacheckiego w Soplicowie
- Sędzia Soplica
- Tadeusz Soplica (jego bratanek)
- Telimena (daleka krewna Sędziego, opiekunka Zosi)
- Zosia Horeszkówna (wnuczka Stolnika, podopieczna Sędziego)
- Wojski Hreczecha (daleki krewny i opiekun domu)
- Tekla Hreczeszanka, Wojszczanka (jego córka)
- Woźny (Protazy Baltazar Brzechalski - woźny sądowy)
- służba (np. kucharz)

b) goście Soplicowa - przybyli na sądy graniczne (czyli po to, by pomóc Sędziemu w sprawie sądowej dotyczącej przyznania prawa własności do zamku Horeszków) lub okazjonalnie zapraszani do stołu

- Ksiądz Robak (no, z tym to jest cała afera!)

- Podkomorzy z rodziną (żona i córki - jedna z nich nazywa się Róża - to ją Sędzia początkowo planował zeswatać z Tadeuszem)

- kapitan Nikita Nikitycz Ryków (szlachetny Rosjanin, zastępca dowódcy wojsk moskiewskich stacjonujących niedaleko Soplicowa)

- major Płut (dowódca wojsk moskiewskich, zruszczony Polak - dawniej Płutowicz, wyjątkowa kanalia, łapówkarz i tchórz)

- Żyd Jankiel (karczmarz)
- Ekonom

c) postacie związane z rodem Horeszków(niektóre poznajemy tylko z opowieści)
- Hrabia (ostatni żyjący z rodu, krewny "po kądzieli" - czyli noszący inne nazwisko)
- Stolnik Horeszko (pan rodu, zabity przed dwudziestu laty)
- Ewa (jego córka, również już nieżyjąca)
- Wojewoda (jej mąż, też nieżyjący)
- Zosia (ich córka, wnuczka Stolnika)

- Gerwazy Rębajło (ostatni sługa Horeszków; inaczej zwany Klucznikiem - od piastowanej przed laty funkcji, Szczerbcem - od blizn na łysinie, Półkozicem - od herbów Horeszków wyszytych na ubraniu, Mopanku - od powiedzonka); jego szabla zwie się Scyzorykiem

d) szlachta zaściankowa z Dobrzyna (uczestnicy narady)
- Matyjasz Dobrzyński (72-letni przywódca rodu; zwany również: Kurkiem na kościele - od częstej zmiany partii politycznych, Zabokiem - od chwytania się za bok w poszukiwaniu szabli; Rózeczką - od nazwy tej szabli, Królikiem - od hodowli królików, Maćkiem nad Maćkami - od szacunku dla jego mądrości)

- Bartek Prusak (od nienawiści żywionej do Prusaków)
- Maciek Kropiciel lub Chrzciciel (od maczugi zwanej Kropidełkiem)
- Bartek Brzytewka (od cienkiej szabli)
- Maciek Konewka (od sztucera z szeroką lufą)
- Bartek Szydełko (od szpady)

- goście spoza Dobrzyna przybyli na naradę:
- Buchman (komisarz z Klecka)
- szlachcic Skołuba
- dwaj Terajewicze
- czterej Stypułkowscy
- trzej Mickiewicze
- i przypisani już do poprzednich grup: Jankiel, Gerwazy, Hrabia

e) postacie historyczne

W rozmowach bohaterów pada wiele imion postaci związanych z historią Polski i Litwy. Protazy wspomina nawet królową Jadwigę i króla Władysława Jagiełłę. Wielokrotnie przywoływana jest też postać Tadeusza Kościuszki.

wodzowie armii napoleońskiej stacjonujący w mieście - nie uczestniczą bezpośrednio w akcji:

Hieronim Bonaparte - brat cesarza, wspomniany jako król Westfalski Hieronim

gen. Ryszpans i płk. Kozietulski - wspomniani podczas rehabilitacji Jacka Soplicy
dowódcy wojsk polskich stacjonujący w Soplicowie i obecni na uczcie :
gen. Jan Henryk Dąbrowski
g en. Karol Kniaziewicz
gen. Ludwik Pac
gen. Kazimierz Małachowski
kpt. Józef Dwernicki - szef szwadronu 15. pułku ułanów

Postacie główne posuwają akcję do przodu, czyli są sprawcami ważnych wydarzeń tworzących ciąg przyczynowo-skutkowy. Postacie drugoplanowe służą głównie ubarwieniu akcji, nadaniu jej specyficznego kolorytu. Przykładem jest choćby spór Asesora z Rejentem o charty. Postacie z tła "dopełniają" świat przedstawiony, czynią go bardziej realnym (np. żniwiarze na polu). Z kolei postacie historyczne osadzają akcję w konkretnym miejscu i czasie.
Zatem tytułowy bohater - Tadeusz Soplica - nie jest wcale postacią główną!!! - zauważcie, że on tylko dość biernie uczestniczy w wydarzeniach, które dzieją się wokół niego. W dodatku jego wątek - mało istotny w kontekście wymowy całego utworu - związany jest przede wszystkim z nieco zagmatwaną historią miłosną. Najgłówniejszy bohater epopei to... cichy i skromny (do pewnego momentu) ksiądz Robak!

7. Główne wątki "Pana Tadeusza"

a) wątek patriotyczny - najważniejszy wątek akcji związany z postacią księdza Robaka; dotyczy konspiracyjnej działalności bohatera, m.in. przygotowania na Litwie zbrojnego powstania przeciw Moskalom w obliczu zbliżającej się inwazji Napoleona na Moskwę.
Zakładam, że każdy Polak wyssał z mlekiem matki informację, iż ksiądz Robak to Jacek Soplica. Nikogo więc nie powinien zdziwić fakt, że to właśnie on, oskarżony niegdyś (niesłusznie) o konszachty z Moskalami w celu zabicia polskiego patrioty (Stolnika), chce zmazać hańbę z nazwiska Sopliców. Planuje zorganizować powstanie pod wodzą Sędziego, dlatego agituje okoliczną szlachtę. To taka jego jedyna od wstąpienia do klasztoru prywatna zachcianka, bo przecież przez wiele lat działał anonimowo na rzecz ojczyzny jako tajny emisariusz. Do tego wątku zaliczyć więc trzeba wszelkie informacje dotyczące tej działalności, jak np. rehabilitacja Jacka Soplicy wspomniana poniżej.

b) wątek sensacyjny - najciekawszy wątek fabuły (retrospekcja!) i akcji; dotyczy sporu o zamek Horeszków zapoczątkowanego przed ok. 20 laty tragiczną śmiercią Stolnika zastrzelonego przez szlacheckiego watażkę - Jacka Soplicę (starszego brata Sędziego).
Ciekawie poprowadzona narracja ukazuje dwa spojrzenia na sprawę.
1) W Księdze II (Zamek) Gerwazy ukazuje ją wyłącznie z punktu widzenia wiernego sługi, któremu zdrajca z zimną krwią zabił z zemsty ukochanego pana, w dodatku wielkiego patriotę.
2) W Księdze X (Emigracja. Jacek) z relacji Jacka Soplicy dowiadujemy się, że Stolnik jako człowiek był bezwzględny i wyrachowany, co doprowadziło młodego szlachcica do stanu, w którym dokonał zbrodni w afekcie. Odpokutował ją całym swoim późniejszym życiem, które poświęcił dla kraju. Okazało się zresztą, (do czego Gerwazy-świadek nie przyznawał się latami) że Stolnik w godzinie śmierci zrozumiał swój błąd i pobłogosławił zabójcę na znak, że mu przebacza.
3) W Księdze XI (Rok 1812) przy okazji rehabilitacji Jacka Soplicy wiedza czytelnika poszerza się o szczegóły jego poświęcenia dla sprawy niepodległości.

c) wątek miłosny - najzabawniejszy wątek akcji: dotyczy perypetii miłosnych Tadeusza, Telimeny, Zosi i Hrabiego;
Telimena, damulka w latach, chce wyjść za mąż i najbardziej pasuje jej partner młody i naiwny, którym bez przeszkód mogłaby kierować, czyli właśnie Tadeusz. Tadeusz, już na wstępie, myli młodziutką Zosię z dojrzałą Telimeną i flirtuje z "ciocią" zapamiętale: przy stole, podczas nocnej randki i w Świątyni dumania (łapiąc mrówki), czym budzi zazdrość Hrabiego i Asesora, zainteresowanych piękną światową damą. Budzi też niepokój Sędziego i księdza Robaka, którzy planują wyswatać go z Zosią. Kiedy młodzieniec poznaje Zosię, rozumie, że to ją kocha, ale czuje się zbyt wplątany w układ z Telimeną. Na szczęście kobieta "odpuszcza" i przyrzeka swoje serce Hrabiemu. Zosia obiecuje, że będzie czekać na Tadeusza i dotrzymuje przyrzeczenia, w przeciwieństwie do Telimeny, która po niespełna roku zaręcza się z Rejentem. Drugi z odrzuconych konkurentów, Asesor, na złość Telimenie zaręcza się z pięćdziesięcioletnią Teklą Hreczeszanką (córką Wojskiego). Ot i cały wątek...

Są i wątki poboczne, ubarwiające treść epopei, np.

a) wątek sporu Asesora z Rejentem
b) wątek biesiadny (te wszystkie śniadania, wieczerze, bigosy, uczty - omnomnomnom...)
c) wątek hmm... meteorologiczno-przyrodniczy (czyli wschody i zachody słońca, burze, mgły itp.)
d) wątek muzyczno-taneczny (koncerty Wojskiego i Jankiela, polonez)
e) wątek tradycji szlacheckiej (opisy tradycyjnych strojów, sprzętów, rozrywek, ceremonii itp.)

Przypominam, że wątki dotyczą również każdej z postaci: jest wątek Wojskiego, Hrabiego, Jankiela, Stolnika itp.

Do osobnych wątków należą opowieści i anegdoty:
a) anegdota petersburska Telimeny - ks.II [w.1578-1643]
b) opowieść Wojskiego o Domejce i Dowejce - ks. IV [w.3512-3640]
c) opowieść Wojskiego o Rejtanie i księciu Denassów (niedokończona) - ks. VIII [w.5941-6007]

8. Wątek - historia życia Jacka Soplicy (materiały do charakterystyki)

a) opis postaci księdza Robaka (ks.I - Gospodarstwo, wers 954-985)
b) opowieść Gerwazego (księga II - Zamek, wers 1241-1350)
c) spowiedź Jacka Soplicy (księga X - Emigracja. Jacek, wers )
d) rehabilitacja Jacka Soplicy (ks. XI - Rok 1812, wers 8451-8517)

9. Serwis zdobiący stół podczas biesiady w Soplicowie - to nie dzisiejszy zestaw naczyń, lecz rodzaj ogromnego srebrnego półmiska wypełnionego białą i kolorową pianą cukrową oraz konfiturami. Wszystko trzymało się na konstrukcji z lasek cynamonu i gałązek wawrzynu naśladujących drzewa. Pod wpływem ciepła piana stopniowo topniała, odsłaniając kolejne kolory i dając złudzenie zmiany pór roku - od zimy, poprzez wiosnę, lato, jesień - do późnojesiennych nagich drzew. Dodatkowo na brzegach półmiska ustawione były porcelanowe figurki szlachciców polskich uczestniczących w sejmikach.

Opis serwisu:
- z czego był zrobiony serwis (kruszec = metal)
- pochodzenie serwisu
- kształt serwisu - ogromne okrągłe naczynie ze szlachetnego metalu

"Tymczasem goście, potraw czekający w sali,
Z zadziwieniem na wielki serwis poglądali,
Którego równie drogi kruszec jak robota.
Jest podanie, że książę Radziwiłł-Sierota
Kazał ten sprzęt na urząd w Wenecyi zrobić
I wedle własnych planów po polsku ozdobić.
Serwis potem zabrany czasu wojny szwedzkiéj
Przeszedł, nie wiedzieć jaką drogą, w dom szlachecki;
Dziś ze skarbca dobyty zajął środek stoła
Ogromnym kręgiem, na kształt karetnego koła".

- zmiany krajobrazu przedstawionego na serwisie

- zimowy krajobraz z piany cukrowej i konfitur:

- wiosenny krajobraz zielony i kolorowy po stopnieniu białej piany:

- letni krajobraz: łany szafranowej (żółtej)pszenicy, srebrnego żyta i czekoladowej gryki oraz sady owocowe:

- jesienny krajobraz: pod wpływem ciepła topnieją pianki o barwie lata i pojawia się żółty kolor trawy i czerwony kolor liści; liście zaczynają spadać

- krajobraz późnojesienny, przedzimowy: ukazują się nagie gałęzie drzew - to laski cynamonu i gałązki wawrzynu naszpikowane ziarenkami kminku:

Lub udające sosnę gałązki wawrzynu,

- porcelanowe figurki szlachty polskiej zdobiące serwis:

W polskich strojach (...)

Narady, wotowanie, tryumfy i waśnie (...)"

- ogłoszenie wyników głosowania:

I imię obranego urzędnika głoszą".

# data[].attributes.attachment_link.description
1. Jak brzmi pełny tytuł "Pana Tadeusza"? Pan Tadeusz, czyli ostatni zajazd na Litwie. Historia szlachecka z roku 1811 i 1812 we dwunastu księgach wierszem. Autorem jest, oczywiście, Adam Mickiewicz i biada temu, kto o tym nie wie! A cóż to takiego ów nieszczęsny zajazd , mylony przez niektórych ze zjazdem?

# data[].attributes.attachment_link.title
W ogrodzie "Pana Tadeusza". by ania.zet4 on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
W ogrodzie "Pana Tadeusza" Adama Mickiewicza. Geneza epopei. CELE LEKCJI:- znam okoliczności powstania epopei Adama Mickiewicza;- omawiam genezę tekstu;- wskazuję informacje, jakie zawarte są w tytule i podtytule dzieła;- wyjaśniam, czym był tytułowy zajazd;- charakteryzuję kompozycję dzieła;- określam elementy świata przedstawionego i określam główne wątki; Zapisz temat w zeszycie Rozpoczynamy dziś omawianie lektury obowiązkowej, tekstu niezwykłego w literaturze polskiej, jedynego takiego dziela, które zachwyca artyzmem, jest dowodem niezwykłego talentu Adama Mickiewicza.Utwor ma wyjątkowe miejsce w naszych dziejach.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Autor: Irmina Żarska - Rysunkowy język polski

DziejeJacka Soplicy

Jacek Soplica

wygląd

podstawoweinformacje

charakter

W młodości był bardzo przystojnym mężczyzną.Cechowała go tężyzna fizyczna.Miał charakterystyczne wąsy.

Pochodził ze średnio zamożnej szlachty.Miał młodszego brata.Ożenił się z kobietą, której nie kochał.Z tego małżeńtwa na świecie pojawił się jego syn,.Imponował swoją sprawnością fizyczną.Był niezwykle popularny pośród szlachty.Szalały za nim kobiety.

Jego bratem był późniejszy właściciel Soplicowa - Sędzia.

Czytelnicy nie poznają nawet imienia jego żony. Ożenił się z nią z żalu i chęci zemsty. Nie kochał jej. Wkrótce później jego żona zmarła (jak opowiada Jacek, "z żalu").

Synem Jacka Soplicy jest tytułowy bohater utworu, Tadeusz. Jacek po śmierci żony i ucieczce z kraju pozostawił go pod opieką Sędziego.

Świetnie jeździł konno, znakomicie strzelał, po mistrzowsku władał szablą.

Żartobliwie nazywano go "Wojewodą", bo przewodził dużej rodzinie Sopliców i dzięki temu miał wpływ na wyniki wyborów w sejmie. Właśnie dlatego Stolnik Horeszko zapragnął przyjaźni z Jackiem.

Popularność Jacka była tak wielka, że układano o nim piosenki, a szlachcianki śpiewały: "Oto Jacek wąs kręci, trzęsą się zaścianki...".

Jego ojca z grzeczności tytułowano Podczaszym, a Jacka - Podczaszycem.Gerwazy mówił o nim: "nic nie posiadał prócz kawałki roli, / Szabli i wielkich wąsów od ucha do ucha".

porywczy, gwałtowny,zuchwały,dumny,uparty, nieprzejednany.

"I ja, zawadyjaka sławny w Litwie całej,Co przede mną największe pany nieraz drżały,Com nie żył dnia bez bitki, co nie Stolnikowi,(...)Co we wściekłość najmniejsza wprawiała mnie sprzeczka".

"Wszystko to, prawda, z pychy, żeby nie ubliżyćImieniowi Sopliców, żeby się nie zniżyćPrzed panem prośbą próżną, nie dostać odmowy"."Ile jest piekła w obrażonej dumie".

"Ale bym się pokrzywdzić nie dał i Królowi".

"Jacek (...) komu na swym wąsie węzełek zawiąże,Ten zadrży, choćby to był sam Radziwiłł książę".

zabójstwo Stolnika

Jacek potajemnie jeździł w okolice zamku Horeszków, pchany siłą miłości i nienawiści. Zobaczył atak Rosjan na zamek, zastanawiał się nad udzieleniem pomocy. Wtedy zobaczył triumfującego Stolnika, ogarnął go gniew, wziął broń jednego z poległych Rosjan i strzelił, niemal nie celując. Stolnik zginął na miejscu.

zerwanie relacji

Po ślubie Ewy Jacek wpadł w marazm i alkoholizm, stracił poparcie szlachty, stał się pośmiewiskiem powiatu, więc przestał być potrzebny Stolnikowi.

brak przychylności Stolnika

Stolnik wiedział o uczuciach, jakie łączyły Ewę i Jacka. Według Gerwazego Jackowi podano czarną polewkę (zupę symbolizującą odmowę), według samego Jacka - nigdy nie poprosił o rękę Ewy, ponieważ był zbyt dumny. Stolnik poinformował go o swoich planach dotyczących zaślubin Ewy z kasztelanem.

miłość Ewy i Jacka

Ewa została miłością Jacka do końca jego życia. Ona również go kochała.

przyjaźń ze Stolnikiem

Stolnik Horeszko cenił sobie towarzystwo Jacka Soplicy, był wobec niego gościnny. Ta przyjaźń była jednak fałszywa - Stolnik wykorzystywał autorytet Jacka wśród szlachty dla własnych celów.

Relacje Jacka Soplicyz rodziną Horeszków

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut.

Step 3

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut.

Przyczyny przemiany Jacka Soplicy

chęć odpokutowaniagrzechów

Jacek ma wyrzuty sumienia, skrzywdził wielu ludzi. Chce naprawić to, co uczynił.

otoczeniepowszechnąpogardą

Jackowi zarzucano współpracę z zaborcą - Rosją. Już wcześniej utracił szacunek ludzi ze względu na niezajmowanie się rodziną i gospodarstwem oraz alkoholizm.

okrzyknięciezdrajcąnarodowym

Ten zarzut bardzo bolał Jacka, ponieważ Soplicowie to patrioci. Nie zabił Stolnika w porozumieniu z Rosjanami, a był o to oskarżony. Moskale uznali go za sojusznika.

osiągnięciedna

Jacek stracił wszystko: ukochaną, godność, szacunek oraz majątek. Jego życie było przegrane.

wyrzuty sumienia

Jacek tak naprawdę nie chciał zabić Stolnika. Kierowała nim złość, nie udał się do zamku z zamiarem zabójstwa.

ksiądz Robak

pokuta

zmiana

rehabilitacja

ksiądz Robak

pokuta

zmiana

wstąpienie do zakonu,wyrzeczenie się życia prywatnego,poświęcenie życia dla ojczyzny,starania o zgodę między Polakami,dbanie o Zosię.

Dotychczas uwielbiany przez kobiety, wyrzeka się możliwości ponownego wejścia w związek poprzez wstąpienie do zakonu bernardynów.

Do końca życia jego jedyną miłością pozostanie Ewa Horeszkówna.Nigdy nie zdradził swojemu synowi swojej tożsamości mimo tego, że bardzo tego chciał. Wyzbycie się radości związanej z relacjami z synem jest jego kolejną (wymierzoną samodzielnie) pokutą.

Walczy o wolność ojczyzny, przelewa krew, cierpi za Polskę. Działa jako emisariusz (m.in. dostarcza generałowi Ryszpansowi listy od Kniaziewicza ciągnącego z odsieczą pod Hohenlinden), bierze udział w bitwach (m.in. w bitwie w wąwozie Somosierra w Hiszpanii), przebywa w więzieniach rosyjskich i austriackich jako więzień polityczny, przygotowuje powstanie na Litwie.

Jako Jacek Soplica jako pierwszy był gotowy do kłótni i bijatyki, jako ksiądz Robak chce nieść zgodę między rodakami (m.in. namawia Sędziego do zaprzestania walki o zamek, chce udaremnić zajazd, dąży do pogodzenia zwaśnionych stron).

Nie mści się na rodzinie Stolnika, każe wychować Zosię, łoży na jej utrzymanie, chce, by została ona żoną Tadeusza.

ksiądz Robak

pokuta

zmiana

wykazał silną wolę i niezwykły hart ducha, podnosząc się z upadku,był dumny, rozkazywał i przewodził - teraz wypełnia rozkazy,wykorzystał atak Rosjan do prywatnej zemsty - teraz działa na rzecz kraju,był skupiony na sobie - teraz podporządkowuje swoje życie sprawom narodowym, poświęca swoje życie prywatne.

ksiądz Robak

pokuta

zmiana

Po śmierci Jacka Soplicy Podkomorzy ogłasza, iż wszystkie jego czyny zostały mu wybaczone i on sam został zrehabilitowany, przywrócony do czci. Ktokolwiek będzie podważał jego dobre imię, narazi się na konsekwencje prawne. Jego działalność została nagrodzona Legią Honorową (najwyższym francuskim odznaczeniem wojskowym).

Jacek Soplicajestbohaterem romantycznym.

przemiana

romantyczna miłość

poczucie odrzucenia,niezrozumienia

Losy Jacka Soplicyto przestroga Mickiewicza dla Polaków.Jacek to typowy przykład zepsucia polskiej szlachty, którego rezultatem było osłabienie, a ostatecznie rozbiór kraju.Utwór wskazuje, że nie wszystko jest stracone i winy można odkupić ciężka pracą na rzecz ojczyzny.

przmiana

Dziękuję za uwagęi zapraszam na moją stronę po więcej inspiracji :)

# data[].attributes.attachment_link.title
Dzieje Jacka Soplicy by Irmina Żarska on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Autor: Irmina Żarska - Rysunkowy język polski DziejeJacka Soplicy Jacek Soplica wygląd podstawoweinformacje charakter W młodości był bardzo przystojnym mężczyzną.Cechowała go tężyzna fizyczna.Miał charakterystyczne wąsy. Pochodził ze średnio zamożnej szlachty.Miał młodszego brata.Ożenił się z kobietą, której nie kochał.Z tego małżeńtwa na świecie pojawił się jego syn,.Imponował swoją sprawnością fizyczną.Był niezwykle popularny pośród szlachty.Szalały za nim kobiety.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
losy romansu Tadeusza i Telimeny

Od wielkiego uniesienia do wizją ślubu przerażenia

Na kolejnym slajdzie znajdziesz oś czasu ukazującą w skrócony sposób przebieg romansu tytułowego bohatera epopei z uwodzicielską Telimeną.Serduszka skrywają kolejne wydarzenia. Należy dobrać do nich cytaty ukryte pod obrazami kwiatów.

Miłosne uniesienia i tarapaty

Tadeusz z Telimeną, całkiem zapomniani,Pamiętali o sobie. - Rada była pani,Że jej dowcip tak bardzo Tadeusza bawił;Młodzieniec jej nawzajem komplementy prawił.Telimena mówiła coraz wolniéj, ciszéj,I Tadeusz udawał, że jej nie dosłyszyW tłumie rozmów: więc szepcąc, tak zbliżył się do niéj,Że uczuł twarzą lubą gorącość jej skroni;Wstrzymując oddech, usty chwytał jej westchnienieI okiem łowił wszystkie jej wzroku promienie.Wtem pomiędzy ich usta mignęła znienackaNaprzód mucha, a za nią tuż Wojskiego placka.

Tadeusz z drugiej strony krzak ziela rozchylał,Widząc, że się ku niemu tem zielem przewija 675 Coś białego; była to rączka jak lilija.Pochwycił ją, całował, i usty pocichuUtonął w niej, jak pszczoła w lilii kielichu.Uczuł na ustach zimno; znalazł klucz i białyPapier w trąbkę zwiniony, był to listek mały. 680 Porwał, schował w kieszenie; nie wie, co klucz znaczy,Lecz mu to owa biała kartka wytłumaczy.

A Tadeusz? prostaczek! poczciwy chłopczyna!Prawie dziecko! raz pierwszy kochać się zaczyna!Pilnowany, niełacno zerwie pierwsze związki;Przytem dla Telimeny ma już obowiązki... 25 Mężczyźni, póki młodzi, chociaż w myślach zmienni,W uczuciach są od dziadów stalsi, bo sumienni.Długo serce młodzieńca proste i dziewiczeChowa wdzięczność za pierwsze miłości słodycze!(...)Wszystko to Telimena dokładnie wiedziała,Bo i rozum, i wielkie doświadczenie miała. 35  Lecz co powiedzą ludzie? Można im zejść z oczu,W inne strony wyjechać, mieszkać na uboczu,Lub, co lepsza, wynieść się całkiem z okolicy,Na przykład zrobić małą podróż do stolicy,Młodego chłopca na świat wielki wyprowadzić, 40 Kroki jego kierować, pomagać mu, radzić,Serce mu kształcić, mieć w nim przyjaciela, brata,Nareszcie - użyć świata, póki służą lata!

Zmieniła więc natychmiast twarz i ton rozmowy, 230 Powstała zagniewana i ostremi słowyPoczęła nań przymówki sypać i wyrzuty.Porwał się i Tadeusz, jak żądłem ukłuty;Spojrzał krzywo, nie mówiąc ani słowa, splunął,Krzesło nogą odepchnął i z pokoju runął, 235 Trzasnąwszy drzwi za sobą. Szczęściem, że tej scenyNikt z gości nie uważał, oprócz Telimeny.

Daremnie broniło się serce Tadeusza;Ulitował się, uczuł, że go żal porusza.Długo poglądał niemy, ukryty za drzewem,Nakoniec westchnął i rzekł sam do siebie z gniewem:„Głupi! cóż ona winna, że się ja pomylił?" 260 Więc zwolna głowę ku niej z za drzewa wychylił,(...)Nie mógł jej swej pomocy Tadeusz odmowić. Oczyszczając sukienkę, aż do nóg się zniżył, Usta trafem ku skroniom Telimeny zbliżył - 285 W tak przyjaznej postawie, choć nic nie mówili O rannych kłótniach swoich, przecież się zgodzili, I nie wiedzieć, jak długo trwałaby rozmowa,Gdyby ich nie przebudził dzwonek z Soplicowa.

Tadeusz też posępny, nic nie jadł, nic nie pił,Zdawał się słuchać rozmów, oczy w talerz wlepił; 365 (...)Gorszy się, że jej suknia tak wcięta głęboko, 370 Nieskromnie - a dopiero, kiedy podniósł oko!Aż przeląkł się; bystrzejsze teraz miał źrenice,Ledwie spojrzał w rumiane Telimeny lice,Odkrył odrazu wielką, straszną tajemnicę!Przebóg, naróżowana! Czy róż w złym gatunku, 375 Czy jakoś na obliczu przetarł się z trefunku:[21]Gdzie niegdzie zrzedniał, nawskróś grubszą płeć odsłania.(...)Około ust szczególniej widne były piegi.Nuż oczy Tadeusza, jako chytre szpiegi,Odkrywszy jedną zdradę, poczną wkolej zwiedzać 385 Resztę wdzięków i wszędzie jakiś fałsz wyśledzać:Dwóch zębów braknie w ustach; na czole, na skroniZmarszczki; tysiące zmarszczków pod brodą się chroni!

Tadeusz, wydarłszy się z objęcia przemocą: 495 „Jak to? - rzekł - czyś z rozumu obrana? gdzie? poco?Jechać za mną? Ja, będąc sam prostym żołnierzem,Włóczyć, czy markietankę?" „To my się pobierzem", -Rzekła mu Telimena. - „Nie, nigdy! - zawołaTadeusz. - Ja żenić się nie mam teraz zgoła 500 Zamiaru, ni kochać się. Fraszki! dajmy pokój!Proszę cię, moja droga, rozmyśl się! uspokój!Ja jestem tobie wdzięczen, ale niepodobnaŻenić się. Kochajmy się, ale tak - zosobna.Zostać dłużej nie mogę; nie, nie, jechać muszę. 505 Bądź zdrowa, Telimeno moja, jutro ruszę".

Goście powstali, Rejent okropnie się zmieszał,Podkomorzy rywalów zagodzić pośpieszał;Lecz Telimena, wziąwszy Hrabiego na stronę:„Jeszcze - szepnęła - Rejent nie wziął mię za żonę:Jeżeli Pan przeszkadzasz, odpowiedzże na to, 450 A odpowiedz mi zaraz, krótko, węzłowato:Czy mnie kochasz, czyś dotąd serca nie odmienił,Czyś gotów, żebyś ze mną zaraz się ożenił.Zaraz, dziś? - jeśli zechcesz, odstąpię Rejenta".

I w twarz spojrzała, z której wytryskał rumieniec,Ilekroć z jej oczyma spotkał się młodzieniec: 650 Bo z pierwszej lękliwości całkiem już ochłonął,I patrzył wzrokiem śmiałym, w którym ogień płonął.Również patrzyła ona, i cztery źreniceGorzały przeciw sobie, jak roratne świéce.

Pierwsze spotkanie podczas wieczornej uczty.

Telimena orientuje się, że widok Zosi wprowadzonej na salony robi wrażenie na Tadeuszku.

Po polowaniuw lesie Telimena planuje własne łowy.Tadeusz czy Hrabia- kto będzie lepszą partią?I co na to otoczenie?

Kluczyk i sekretny liścik-zaproszenie do miłosnej przygody

Widząc żal Telimeny, młody kochanek odczuwa litość a chwilę później ochoczo pomaga w walce z mrówkami.

Tadeusz okrywa szereg mankamentów urody kochanki i jej sposobu bycia a w jego głowie coraz wyraźniej tli się myśl: jak wybrnąć z tej sytuacji?

Przerażony wizją ewentualnego małżeństwa Tadeusz daje Telimenie jednoznaczny sygnał, że dalsza znajomość go nie interesuje.

Widząc, że prawdziwym obiektem uczuć młodziana jest Zosia, Telimena znajduje pocieszenie w ramionach narzeczonego, choć nie wyklucza zmiany decyzji.

Sieć Telimeny zarzucona a flirt rozkręca się w najlepsze...

Opracowała:Justyna Jędrzejak

# data[].attributes.attachment_link.title
TADEUSZ I TELIMENA by Justyna Jędrzejak on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
losy romansu Tadeusza i Telimeny Od wielkiego uniesienia do wizją ślubu przerażenia Na kolejnym slajdzie znajdziesz oś czasu ukazującą w skrócony sposób przebieg romansu tytułowego bohatera epopei z uwodzicielską Telimeną.Serduszka skrywają kolejne wydarzenia. Należy dobrać do nich cytaty ukryte pod obrazami kwiatów. Miłosne uniesienia i tarapaty Tadeusz z Telimeną, całkiem zapomniani,Pamiętali o sobie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Opis dzieła sztuki - kl. 7 by Anna Stasiak on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Discover more about Opis dzieła sztuki - kl. 7 ✌️ - Horizontal infographics

# data[].attributes.attachment_link.title
Przyroda w Panu Tadeuszu stanowi integralną część świata przedstawionego

# data[].attributes.attachment_link.title
Jan Kochanowski - powtórzenie by Anna Stasiak on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Discover more about Jan Kochanowski - powtórzenie ✌️ - Horizontal infographics

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Fraszki nieprzepłacone, wdzięczne fraszki moje... Jana Kochanowskiego opowieść o życiu.

Temat:

Przygotowała:Anna Stasiak

Wprowadzenie

Przypomnijcie sobie fragment wiersza "Lokomotywa" Juliana Tuwima i na podstawie tego cytatu powiedzcie, jak rozumiecie znaczenie słowa fraszka:

Gładko tak, lekko tak toczy się w dal Jak gdyby to była piłeczka, nie stal, Nie ciężka maszyna zziajana, zdyszana, Lecz fraszka, igraszka, zabawka blaszana.

Rysnotka

autorstwa Mateusza Łyska

Głośno odczytajcie fraszki epigramatyczne Jana Kochanowskiego. Spróbujcie odpowiedzieć na pytanie: Czy te utwory rzeczywiście poruszają błahe tematy?

EPIGRAMAT - krótki utwór poetycki, zwykle dwuwersowy (o długiej, sięgającej antyku tradycji) z wyraźnie podkreśloną puentą. Najsłynniejszym twórcą epigramatów był Symonides z Keos.

Jeśli nie grzeszysz, jako mi powiadasz,Czego się, miła, tak często spowiadasz?

+

NA nabozna

,

.

Niniejszy liryk buduje pytanie retoryczne, skierowane do tytułowej nabożnej.Pytanie ujawniasprzeczność w postawie kobiety, która musi być grzeszna, skoro tak często czuje potrzebę spowiedzi, choć sama nie chce się do tego przyznać. Utwór ośmiesza fałszywą pobożność. W kontekście postawy bohaterki tytuł wiersza ma charakter ironiczny.MORAŁ:Należy unikać fałszywej pobożności.Pobożność bywa podszyta hipokryzją, obłudą.

Jakoby też rok bez wiosny mieć chcieli,Którzy chcą, żeby młodzi nie szaleli.

+

NA MlODOsc

,

,

,

Fraszka ta przedstawia konflikt pokoleń. Starzy życzą sobie, by młodzi zachowywali się rozważnie - pewnie dlatego że zbyt szybko zapomnieli swoje wczesne lata. Ich oczekiwania są niemożliwe do spełnienia. Dorastanie bez szaleństw zostaje porównane do cyklu rocznego bez wiosny, która stanowi symbol młodości.MORAŁ:Życie człowieka, podobnie jak rok, składa sięzetapów.Wiosna, czyli okres młodości ze swoimi prawami, jestczymś naturalnym, nieodzownym.Młodość musi się wyszaleć, to jej naturalne prawo.

Na palcu masz dyjament, w sercu twardy krzemięń,Pierścień mi, Hanno, dajesz, już i serce przemięń.

+

Do Hanny

krzemień

przemień

Podmiotem lirycznym jest kochanek. Ujawnia się on w pierwszej osobie liczby pojedynczej, na co wskazuje zaimek mi. Mężczyzna skarży się na obojętność i oziębłość kobiety. Patrząc na diament z jej pierścienia, stwierdza, że jej serce jest twarde jak krzemień.Hanna gotowa jest oddać partnerowi pierścień. Można to interpretować dwojako: postanowiła zerwać z ukochanym albo chce ofiarować mu coś drogocennego jako substytut miłości. Jednak mężczyzna pragnie uczuć Hanny.MORAŁ:Oznaką miłości nie są materialne atrybuty, lecz otwarteserce.Związek dwojga ludzi powinien opierać się na szczerymuczuciu.

krótki utwór wierszowany, zwykle żartobliwy, misternie skonstruowany, oparty na zaskakującym pomyśle, zawierający puentę.

Fraszka epigramatyczna -

Fraszki moje (coście mi dotąd zachowały), Nie chcę, żebyście kogo źle wspominać miały.Lecz jeśli wam nie g myśli cudze obyczaje,Niechaj karta występom, nie personom łaje!Chcecieli chwalić kogo, chwalciesz, ale skromnie,By pochlebstwa jakiego nie uznano po mnie.To też wiedzcie, że drudzy swej się chwały wstydząPodobno, że chwalnego w sobie nic nie widzą.

+

Do fraszek

nie po myśli

występkom

czegoście dotądprzestrzegały

ludziom, osobom

chwalcież

Utwór należy potraktować jako deklarację ideowo - artystyczną Kochanowskiego. Poeta twierdzi, że nie chce swoimi wierszami nikogo krzywdzić, nikomu nie chce wyrządzić żadnej szkody. Nie atakuje we fraszkach konkretnych ludzi, nie wymienia nikogo z imienia i nazwiska. Celem autora jest ukazanie ludzkich wad i złych czynów.SłowaNiechaj karta występom, nie personomłajeznaczą: chciałbym, aby moje utworykrytykowały, piętnowały złe zachowania,a nie ludzi.

Fraszki to wszytko, cokolwiek myślemy,Fraszki to wszytko, cokolwiek czyniemy.Nie masz na świecie żadnej pewnej rzeczy,Próżno tu człowiek ma co mieć na pieczy.Zacność, uroda, moc, pieniądze, sława,Wszystko to minie jako polna trawa.Naśmiawszy sie nam i naszym porządkom,Wemkną nas w mieszek, jako czynią łądkom.

+

O zywocie ludzkim

.

dbać o coś

włożą nas do woreczkajak marionetkipo kukiełkowymprzedstawieniu

naśmiawszy się z nas

niczego w życiu niemożna być pewnym

Poeta posłużył sięanaforą, czylipowtórzeniemfrazy: Fraszki to wszytko,cokolwiek... Dzięki temu podkreślił, wzmocniłwymowę swojego stwierdzenia.

W tej fraszce poeta podejmuje problematykę filozoficzną, zastanawia się nad życiem, miejscem i rolą człowieka w otaczającym go świecie. Pojawia się tu pełna zadumy refleksja nad losem ludzkim - autor porównuje w zakończeniu utworużycie ludzkie do teatru lalek, kukiełkowegoprzedstawienia. Człowiek jest więc jakmarionetka - nie ma wpływu na swojelosy, nie ma mocy sprawczej, podlega silewyższej.

Oceńcie, co wpływa na rytm przeczytanych dotąd utworów. Zwróćcie uwagę na rymy i liczbę sylab w poszczególnych wersach.

wiersz regularny, w którym wszystkie wersy mają jednakową liczbę sylab (zgłosek), stały rytm. Wprowadził go do polskiej poezji Jan Kochanowski. Najpopularniejsze typy polskiego wiersza sylabicznego to: 8-zgłoskowiec, 11-zgłoskowiec i 13-zgłoskowiec.

wiersz sylabiczny -

Ślachetne zdrowie,Nikt się nie dowie,Jako smakujesz,Aż się zepsujesz.Tam człowiek prawieWidzi na jawie I sam to powie,Że nic nad zdrowie

+

Na zdrowie

Ani lepszego,Ani droższego;Bo dobre mienie,Perły, kamienie,Także wiek młodyI dar urody,Mieśca wysokie,Władze szerokie

Dobre są, aleGdy zdrowie w cale;Gdzie nie masz siłyI świat niemiły.Klinocie drogi,Mój dom ubogiOddany tobie, Ulubuj sobie.

szlachetne

prawdziwie

wysokie urzędy

w całości

klejnocie

upodobaj sobie

Podmiot liryczny używaapostrofy- zwraca się bezpośrednio do zdrowia nazywając je „szlachetnym".

APOSTROFA

Najwyższą wartością w życiu człowieka zawsze pozostaje zdrowie - to przekonanie zostało podkreślone we fraszce z całą mocą.Zdrowie, do którego adresowany jest utwór, najczęściej doceniamy dopiero wtedy, gdy zaczynamy chorować. Od zdrowia nie ma niczego cenniejszego, człowiekowi choremu cały świat staje się niemiły, choćby zgromadził całe bogactwo, był młody, zajmował wysoką pozycję społeczną. Nic zatem dziwnego, że fraszka kończy się prośbą, by zdrowie zawsze panowało i w domu ubogim poety, było w nim najwspanialszym klejnotem, stanowiło niemożliwy do zastąpienia niczym innym fundament szczęścia.

Ważne: zdrowieMniej ważne: bogactwo, pozycja społeczna, młodość, władza, uroda

Wartości ważne i mniej ważne we fraszce "Na zdrowie"

KONTEKST

+

W utworach wielu pisarzy i poetów pojawiają się wątki autobiograficzne, czyli odwołania do własnych doświadczeń życiowych, wspomnienie najbliższych ludzi lub ulubionych miejsc. Przykładem takiego utworu jest fraszka "Na lipę" Jana Kochanowskiego, w której poeta upamiętnił drzewo rosnące w pobliżu jego domostwa. Dzięki pracy biografów i rycinom uwieczniającym wizerunek mistrza z Czarnolasu wiadomo, że poeta spędzał czas w cieniu ulubionego drzewa.

Karol Miller Jan Kochanowski i kanclerz Zamoyski w Czarnolesie (XX w.)

Gościu, siądź pod mym liściem, a odpoczni sobie, Nie dojdzie cię tu słońce, przyrzekam ja tobie, Choć się nawysszej wzbije, a proste promienieŚciągną pod swoje drzewa rozstrzelane cienie.Tu zawżdy chłodne wiatry z pola zawiewają,Tu słowicy, tu szpacy wdzięcznie narzekają.Z mego wonnego kwiatu pracowite pszczołyBiorą miód, który potym szlachci pańskie stoły.A ja swym cichym szeptem sprawić umiem snadnie, Że człowiekowi łacno słodki sen przypadnie.Jabłek wprawdzie nie rodzę, lecz mię pan tak kładzieJako szczep napłodniejszy w hesperyskim sadzie.

+

Na lipe

,

zawsze

najwyżej

śpiewają

uświetnia

łatwo

szybko

traktuje

w mitologicznymogrodzie bogów,w którym rosły złotejabłka, podarunekślubny matki Zeusa,Gai, dla jego przyszłejżony, Hery; ogród byłstrzeżony przez nimfyHesperydy

Poeta posłużył sięapostrofą, czylibezpośrednim zwrotem do adresata.„Gość" to każdy z czytelników, człowiek zmęczony, potrzebujący wytchnienia.

Fraszka stanowi wielką pochwałę lipy, drzewa pospolitego w polskim krajobrazie. Przyroda jest w tym prostym utworze źródłem poetyckiego natchnienia, piękna, drzewo zapewnia także spokój i chłód w upalny dzień, rzuca miły cień. Lipa okazuje się przyjazna nie tylko ludziom, daje również schronienie ptakom, a pszczoły zbierają nektar z jej kwiatów.Poeta dokonał personifikacji drzewa (nadał mu cechy ludzkie), dlatego przemawia do nas sama lipa. Jest ona świadoma swej wartości, mówi o tym, że gospodarz ceni ją bardzo wysoko. Dzięki takiemu zabiegowi lipa może wyrażać uczucia samego poety. Przede wszystkim jego zamiłowanie do spokojnego, dostatniego życia na wsi, pośród ukochanej przyrody, w poczuciu bezpieczeństwa.

Gościu, siądź pod mym liściem, a odpoczni sobie, Nie dojdzie cię tu słońce, przyrzekam ja tobie, Choć się nawysszej wzbije, a proste promienieŚciągną pod swoje drzewa rozstrzelane cienie.Tu zawżdy chłodne wiatry z pola zawiewają,Tu słowicy, tu szpacy wdzięcznie narzekają.Z mego wonnego kwiatu pracowite pszczołyBiorą miód, który potym szlachci pańskie stoły.A ja swym cichym szeptem sprawić umiem snadnie, Że człowiekowi łacno słodki sen przypadnie.Jabłek wprawdzie nie rodzę, lecz mię pan tak kładzieJako szczep napłodniejszy w hesperyskim sadzie.

+

oddziałują na zmysł wzroku

oddziałują na zmysł słuchu

oddziałują na zmysł węchu

oddziałują na zmysł smaku

oddziałują na zmysł dotyku

Utwór jest poetycką pochwałą piękna przyrody, które pozwala człowiekowi zapomnieć o codziennych troskach.By uzyskać żywy, plastyczny i wielowymiarowy obraz poetycki, autor wprowadził do wiersza słowa, które oddziałują na wszystkie zmysły odbiorcy. To dzięki zagęszczeniu epitetów odczuwamy przedstawione miejsce jako przestrzeń sielską, swojską, bezpieczną.Dzięki temu, że epitetyodwołują się do zmysłów icałościowo oddziałują naodbiorcę, fraszka upodabnia sięw ten sposób do nowoczesnychtekstówreklamowych.

Sprawdźcie swą wiedzę na temat poznanych fraszek

Napisz krótki zabawny utwór, któremu nadasz tytuł "Na brak internetu".

Praca domowa

Dziękuję za uwagę!

# data[].attributes.attachment_link.title
J. Kochanowski "Fraszki" cz. I - kl. 7 by Anna Stasiak on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Fraszki nieprzepłacone, wdzięczne fraszki moje... Jana Kochanowskiego opowieść o życiu. Temat: Przygotowała:Anna Stasiak Wprowadzenie Przypomnijcie sobie fragment wiersza "Lokomotywa" Juliana Tuwima i na podstawie tego cytatu powiedzcie, jak rozumiecie znaczenie słowa fraszka: Gładko tak, lekko tak toczy się w dal Jak gdyby to była piłeczka, nie stal, Nie ciężka maszyna zziajana, zdyszana, Lecz fraszka, igraszka, zabawka blaszana.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jan Kochanowski - fraszki. Powtórzenie przed egzaminem ósmoklasisty.

Monika Szkliniarz

"Na lipę"

Jest to przykład liryki inwokacyjnej. Uosobionalipa (podmiot liryczny) zaprasza, by spocząć w jej cieniu. Używa w tym celu apostrofy - bezpośredniego zwrotu do gościa (może być nim każdy z czytelników, człowiek zmęczony, potrzebujący wytchnienia).

Lipa (podmiot mówiący w utworze) zaprasza znajdującego się nieopodal gościa do odpoczynku w cieniu jej liści. Drzewo oferuje chłód, spokój, wygodę i ciszę.

W kolejnych wersach, będących opisem miejsca, w którym znajduje się lipa, najważniejszą rolę pełnią podkreślone epitety. Dzięki ich nagromadzeniu, czytelnik postrzega przedstawione miejsce jako przestrzeń sielską, swojską, bezpieczną.

w hesperyskim sadzie - w mitologicznym ogrodzie bogów, w którym rosły złote jabłka; był to podarunek ślubny matki Zeusa, Gai, dla jego przyszłej żony - Hery (nawiązanie do kultury starożytnej było elementem charakterystycznym dla twórców renesansu)

Zalety szlachetnego drzewa zostały podkreśloneantytezą.

Upersonifikowana lipa zwraca się do przechodnia, zachwalając odpoczynek w cieniu jej rozłożystych gałęzi. Tam gość znajdzie ciszę, ukojenie, wdzięczny ptasi szczebiot. Wszystkie walory lipy sprawiają, że jest ona dla właściciela prawdziwym skarbem, cenniejszym niż złoto. Nastrój wiersza odzwierciedla spokój i błogość, których można zaznać, odpoczywając pod lipą.

Fraszkato krótki utwór poetycki, pisany wierszem. Zwykle ma charakter żartobliwy, czasem refleksyjny i jest oparty na ciekawym pomyśle. Zazwyczaj fraszka zakończona jest puentą. Tytuły fraszek Kochanowskiego zaczynają się zazwyczaj od przyimków, np. Na... (Na lipę), Do... (Do Hanny).Jan Kochanowski stworzył polską nazwę fraszka od włoskiego słowa frasca, które dosłownie oznacza gałązkę, a w przenośni: drobiazg, błahostkę, żarcik.

"Na ZDROWIE"

Podmiot liryczny, używając apostrofy, zwraca się bezpośrednio do zdrowia, nazywając je "szlachetnym" (epitet).

Zdaniem podmiotu lirycznego doceniamy wartość zdrowia, gdy je tracimy

Poeta przeciwstawia zdrowiu takie wartości, jak: bogactwo, młodość, wysokie stanowiska społeczne, władzę, które nie mają żadnego znaczenia, gdy człowiek zaniemoże. Cenę zdrowia poznaje się dopiero wówczas, gdy się je utraci.

W ostatnich wersach ponownie podkreślona została wartość zdrowia, które zostało określone mianem "klejnotu". Podmiot liryczny zwraca się z prośbą do zdrowia, by na zawsze zamieszkało w jego domu.

Przykładowe środki stylistyczne:- apostrofy (ślachetne zdrowie, klinocie drogi),- epitety (wiek młody, mieśca wysokie, władze szerokie),- porównanie (nikt się nie dowie, jako smakujesz, aż się zepsujesz),- wyliczenie (dobre mienie, perły, kamienie),- anafora (Ani lepszego / Ani droższego),- archaizmy (ślachetne, mieśca).

"O ŻYWOCIE LUDZKIM"

Fraszka jako nazwa gatunku lirycznego pochodzi od włoskiego wyrazu frasca, czyli gałązka. W przenośni słowo to oznacza: błahostkę, żarcik, drobiazg.

Myśl o zmienności i niepewności ludzkiego losu.

Pieniądze, władza, uroda, sława to wartości nietrwałe.

Życie ludzkie zostaje porównane do teatru kukiełek: człowiek nie decyduje o swoim losie, jest jedynie aktorem odgrywającym rolę wyznaczoną mu przez Boga.

Fraszka ta należy do grupy utworów refleksyjnych (autor podejmuje w niej tematykę filozoficzną). Wyraża zadumę nad życiem, miejscem i rolą człowieka w świecie, podkreślając, że nie jest on ani panem samego siebie, ani panem świata i natury. Władzę nad nim ma bowiem wszechpotężna, kierująca się niezrozumiałymi dla niego prawami i bardzo zmienna siła - Fortuna - Los. Włada ona też wszystkimi ziemskimi dobrami, które są przez to nietrwałe i przemijające (tak samo zresztą jak ludzkie życie). Człowiek staje się w ten sposób igraszką w rękach losu, marionetką. Takie przedstawienie człowieka (jako kukiełki odgrywającej swoją rolę w przedstawieniu) nazywamy motywem "teatru świata" (łac. theatrum mundi).

Przykładowe środki stylistyczne:-anafora (Fraszki to wszytko, cokolwiek...),- epitety (pewnej rzeczy, polna trawa),- wyliczenie (zacność, uroda, moc, pieniądze, sława),- porównanie (Wszystko to minie jako polna trawa),- archaizmy (naśmiawszy się nam, wemkną nas w mieszek).

"NA DOM W CZARNOLESIE"

Podmiot liryczny w 1. os. l.p. (niechaj mieszkam, zaimek "mnie") zwraca się za pomocą apostrofydo Boga - władcy jego życia - z prośbą o błogosławieństwo.

Poeta nie zabiega o dobra materialne.

Życzeniem podmiotu lirycznego jest mieszkanie w tym gniaździe ojczystym -miejscu związanym z jego tożsamością. Tylko tam będzie mógł żyć w zdrowiu, prawdzie i skromności oraz wśród życzliwych ludzi, dzięki którym jego starość nie będzie "przykrą".

Fraszka ta ma charakter monologu lirycznego poety, który zwraca się z apostrofą do Boga. Zawdzięcza Mu wszystko, traktuje Go jako swego dobroczyńcę, któremu można powierzyć sekrety i prośby. Dla poety najważniejsze są: czyste sumienie, zdrowie, ludzka życzliwość. Do życia nie potrzebuje bogactwa, wystarczy mu skromny dom rodzinny (motyw gniazda ojczystego), przyjemne otoczenie i brak trosk materialnych. Kochanowski w swoim utworze opisał renesansowy model życia człowieka, dla którego najważniejsze są wartości moralne i etyczne: ojczyzna, dom, zdrowie, uczciwość, szacunek otoczenia, spokojna starość.

Przykładowe środki stylistyczne:- apostrofa (Panie...),- epitety (moja praca, pałace marmórowe, ludzką życzliwością),- antyteza (Inszy niechaj pałace marmórowe mają... / Ja, Panie, niechaj mieszkam w tym gniaździe ojczystym),- archaizmy (gniaździe, ućciwym, sumnieniem).

Fraszka ta jest utworem religijnym o widocznych akcentach autobiograficznych.

"NA MŁODOŚĆ", "DO HANNY", "NA NABOŻNĄ"

Fraszka ta przedstawia konflikt pokoleń. Starzy życzą sobie, by młodzi zachowywali się rozważnie - pewnie dlatego, że zbyt szybko zapomnieli swoje wczesne lata. Ich oczekiwania są niemożliwe do spełnienia. Dorastanie bez szaleństw zostaje porównane do cyklu rocznego bez wiosny, która jest symbolem młodości.

W tej fraszce obyczajowej podmiotem lirycznym jest kochanek, który zarzuca adresatce utworu - Hannie - brak uczuć, żali się, że ukochana ma serce z kamienia. Bohaterka liryczna jest nieczuła, zaś kochanek (ujawniający się poprzez zaimek mi) oczekuje uczucia. Serce Hanny jest tak samo twarde jak diament w jej pierścieniu. Kobieta ofiarowuje podmiotowi lirycznemu pierścień (na znak zaręczyn - kiedyś podczas zaręczyn para wymieniała się pierścieniami, nie tylko mężczyzna dawał go kobiecie). On jednak prosi, aby jej serce zmiękło, by obdarzyła go uczuciem. W utworze na zasadzie kontrastu zostają przeciwstawione sobie obojętność Hanny i uczucie kochanka.

Utwór ten buduje pytanie retoryczne, skierowane do tytułowej nabożnej. Ujawnia ono sprzeczność w postawie kobiety, która musi być grzeszna, skoro tak często czuje potrzebę spowiedzi, choć sama nie chce się do tego przyznać. Fraszka ośmiesza fałszywą pobożność. W kontekście postawy bohaterki lirycznej tytuł wiersza ma charakter ironiczny.

Dziękuję za udział w lekcji.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jan Kochanowski - fraszki by Monika Szkliniarz on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Jan Kochanowski - fraszki. Powtórzenie przed egzaminem ósmoklasisty. Monika Szkliniarz "Na lipę" Jest to przykład liryki inwokacyjnej. Uosobionalipa (podmiot liryczny) zaprasza, by spocząć w jej cieniu. Używa w tym celu apostrofy - bezpośredniego zwrotu do gościa (może być nim każdy z czytelników, człowiek zmęczony, potrzebujący wytchnienia).

# data[].attributes.attachment_link.title
145. Kto jest kim w "Panu Tadeuszu" Adama Mickiewicza? Matura z polskiego:)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
niedawno publikowałam rozbudowaną propozycję omówienia II części "Dziadów". Wywołała ona spore Państwa zainteresowanie. Postanowiłam więc wydzielić ER Ciemno wszędzie, głucho wszędzie , ponieważ może się przydać nie tylko do nauczania zdalnego. Być może zechcecie Państwo wykorzystać w klasie VIII jako materiał do powtórek. Życzę dobrej zabawy Wam i Waszym uczniom. Może zechcecie zagrać w najbliższych dniach przełomu października i listopada? Ciekawa jestem Waszych opinii. Proszę wesprzeć blog, klikając w reklamy.

# data[].attributes.attachment_link.description
niedawno publikowałam rozbudowaną propozycję omówienia II części "Dziadów". Wywołała ona spore Państwa zainteresowanie. Postanowiłam więc wydzielić ER Ciemno wszędzie, głucho wszędzie , ponieważ może się przydać nie tylko do nauczania zdalnego. Być może zechcecie Państwo wykorzystać w klasie VIII jako materiał do powtórek. Życzę dobrej zabawy Wam i Waszym uczniom.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pan Tadeusz to najbardziej znane i najbardziej charakterystyczne działo Adama Mickiewicza. Poeta odmalował w nim obraz „utraconej ojczyzny" - ukochanej Litwy, „kraju lat dziecinnych", do którego tęsknił przebywając na emigracji. Napisany regularnym 13-zgłoskowcem poemat nawiązuje w formie i tematyce do , choć pierwotnym założeniem Mickiewicza nie było stworzenie dzieła o takiej przynależności gatunkowej. Utwór stopniowo rozrastał się pod jego piórem aż do monumentalnego, bo składającego się aż z dwunastu ksiąg.

Rękopis Pana Tadeusza

Można zastanawiać się, czy dzieło wielkiego wieszcza narodowego trafiło - zgodnie z jego zamierzeniami - „pod strzechy". Nie ma chyba dzisiaj Polaka, który nie słyszałby o tym utworze. Mimo to wielu jest takich, którzy go nie czytali - a na pewno warto przebrnąć przez dziewiętnastowieczną składnię i leksykę po to, aby rozkoszować się przygodami polskiej szlachty, tak barwnie odmalowanymi w utworze.

Okoliczności powstania Pana Tadeusza - geneza

Mickiewicz, podczas pobytu w Wielkopolsce, na krótko po zakończeniu powstania listopadowego, stworzył plan Pana Tadeusza. Pisał go natomiast już w Paryżu, w latach 1832 - 1834.

Jak podają znawcy literatury mickiewiczowskiej, wśród przyczyn, dla których Mickiewicz zdecydował się na stworzenie tego typu dzieła, znalazły się:

przypomnienie historii Polski, czyli kraju, za którym tak bardzo tęsknił; obudzenie nadziei pokładanych w kampanii napoleońskiej;

sławienie uroków ziemiańskiego, szlacheckiego życia oraz piękna przyrody rodzimej ziemi;

optymistyczna wizja przyszłych losów Polski;

epopeja miała być też dla autora powrotem do „arkadii lat dziecięcych", stąd też w utworze pojawił się obraz tzw. małej ojczyzny.

W utworze widoczne są też wpływy powieści historycznej W. Scotta, inspiracje pisarstwem F. Coopera, zwłaszcza jego powieściami sensacyjno- romansowymi oraz stylem H. Rzewuskiego i jego szlachecką gawędą.

Choć z początku Pan Tadeusz miał być tylko humorystyczną opowiastką o codziennym życiu zamieszkującej na wsi polskiej szlachty (Mickiewicz pisał w jednym z listów: „Piszę teraz właśnie poema wiejskie, w którym staram się zachować pamiątkę dawnych naszych zwyczajów i skreślić jakkolwiek obraz naszego wiejskiego życia, łowów, zabaw, bitew, zajazdów etc."), to z czasem „wiejskie poematy" zaczęły przekształcać się w poważny poemat o dziejach narodu i sprawach dla ojczyzny istotnych. Również objętość utworu uległa zmianie - z planowanych czterech ksiąg w efekcie końcowym Mickiewicz uzyskał aż dwanaście ksiąg.

Zdaniem Stafanowskiej, w poemacie tym autor zarysował swój program polityczny, który plasował się w okolicach poglądów emigracyjnych demokratów. Stąd Pan Tadeusz jest wyrazem wiary poety w solidarność ludu, w powszechne wyzwolenie i braterstwo, w patriotyzm drobnej, podupadłej szlachty.

Znaczenie tytułu i podtytułu Pana Tadeusza

Pełny tytuł polskiej epopei narodowej Adama Mickiewicza jest wieloczłonowy i brzmi: „Pan Tadeusz, czyli Ostatni zajazd na Litwie. Historia szlachecka z roku 1811 i 1812 we dwunastu księgach wierszem" i odnosi się do wielopłaszczyznowej tematyki poematu, przede wszystkim do losów głównego bohatera i wydarzeń, wokół których będzie rozgrywać się akcja. Wskazuje przy tym na miejsce (Litwa) i czas akcji (1811 i 1812 rok), jak również na konstrukcję dzieła (dwanaście ksiąg).

Przyczyny takiego nazwania dzieła przez jego autora są po dziś dzień tematem badań literaturoznawców, którzy doszukali się przynajmniej kilku pierwotnych jego wersji. Z analizy listów wieszcza wynika na przykład, że historia ta miała nosić tytuł „Szlachcic" (korespondencja Mickiewicza do Stefana Garczyńskiego z kwietnia 1833 roku) lub po prostu „Tadeusz" (list z 21 kwietnia 1833 roku do Antoniego E. Odyńca). Inną wersję poznajemy, gdy przyjrzymy się badaniom rękopisu poematu, który zatytułowany był „Żegota".

Ostateczny tytuł pojawił się pierwszy raz w korespondencji Mickiewicza do Juliana Ursyna Niemcewicza z maja 1833 roku.

W podtytule autor zasugerował czytelnikowi, iż utwór będzie historią szlachecką, czyli opowieścią o czasach minionej Polski szlacheckiej. Określenie historia szlachecka każe nam również sądzić, iż epopeja będzie napisana językiem gawędowym, a narrator będzie miał w sobie cechy z klasycznego gawędziarza. Historia ta obrazuje odbiorcy życie na Litwie w latach 1811 i 1812.

Czas i miejsce akcji

Czombrów Maciej Rydel - pierwowzór Soplicowa

Miejscem akcji jest Soplicowo, leżące na Litwie. Miejsce to zostało przez autora celowo wyodrębnione z całej otaczającej go rzeczywistości, tworząc z niego swoistą enklawę polskości i spokoju. Ta osobowość Soplicowa, będącego w ładzie z otaczającą go przyrodą, z historią, czynią z niego też miejsce mityczne i magiczne, krainę szczęśliwości.

Czas akcji - jak napisał w podtytule sam Mickiewicz - są to lata 1811 - 1812. Autor starał się zobrazować polską szlachtę w przededniu kampanii napoleońskiej. Mickiewicz opisał też ostatnie lata I Rzeczpospolitej.

Narrator powieści

Narrator występujący w utworze jawi się czytelnikowi w podwójnej roli. Jak napisał K. Górski, raz jest narratorem wszechwiedzącym, innym razem znowu wyrazicielem opinii, przekonań ogółu. Jako narrator obiektywny autor rzetelnie, reportersko opisywał wydarzenia, myśli, uczucia, przeżycia. Jako narrator w drugim wcieleniu autor natomiast przyznawał się przed czytelnikiem, iż nie wie wszystkiego.

Z. Szmydtowa natomiast stwierdziła, iż w Panu Tadeuszu obserwujemy tzw. narratora gawędowego. Zwraca się on bowiem najczęściej wprost do czytelnika i słuchacza jego opowieści, którą snuje tak, jakby była klasyczną gawędą.

Nawiązania do tradycji antycznej w Panu Tadeuszu

Mickiewicz w Panu Tadeuszu często świadomie korzystał z dorobku tradycji antycznej. Już sam gatunek, którym jest Pan Tadeusz, czyli epos, jest gatunkiem stosowanym bardzo często przez samego Homera. Autor więc nie krył, iż jego dzieło jest niejako spadkobiercą antycznej tradycji eposu.

Mickiewicz do swego dzieła starał się jednak wprowadzić również elementy oryginalne, których nie było eposach starożytnych. Tym samym doprowadził do odmłodzenia gatunku, czyniąc go bestsellerem wśród romantycznych twórców. W utworze, jak trafnie zauważył J. Krzyżanowski, zauważyć też można inspirację rodzimą literaturą, zwłaszcza twórczością Kochanowskiego. W ten autor sposób pokazał, iż nowotworzone dzieła pozostają w ścisłym związku z tymi, które powstały w historii.

Streszczenie głównych wątków eposu

Kompozycja epopei jest splotem trzech głównych wątków. Dodatkowym, humorystycznym i pobocznym, jest wątek sporu o charty.

Działalność księdza Robaka
Ten cichy kapłan usiłował przygotować powstanie na Litwie, które wsparłoby Napoleona, idącego na Rosję. W tym celu postanowił do swego pomysłu przekonać zaściankową szlachtę.

Plany dotyczące powstania przekreślił jednak nieoczekiwany zajazd na zamek. W jego trakcie Robak został ranny i na łożu śmierci wyjawił swą tajemnicę - okazało się, iż był on Jackiem Soplicą, ojcem Tadeusza i bratem Sędziego.

Spór o zamek
Był to dawny zamek Horeszków, do którego pretensje zgłaszali też Soplicowie, a z czym nie zgadzał się potomek Horeszków - Hrabia. Gdy ten, znudzony już toczącym się procesem, chciał od niego odstąpić, wolę walki rozbudził w nim Gerwazy, zaś sam zamek stał się przedmiotem zajazdu.
Sprawę zamku polubownie rozwiązali Tadeusz i Zosia.

Miłosne problemy Tadeusza
Tadeusz, młody szlachcic, po powrocie ze szkoły do rodzinnej posiadłości, ujrzał Zosię - którą od pierwszej chwili pokochał. Widział ją jednak tylko przelotnie, w niekompletnym stroju, przez co pomylił ją później z Telimieną, która była z tego bardzo zadowolona i bardzo jej to pochlebiało.

Przez tę pierwszą pomyłkę Tadeusza inne miłosne perypetie uległy zagmatwaniu - Hrabia chciała zdobyć Zosię, a Tadeusz Telimenę. Z czasem jednak Tadeusz zauważył swój błąd i zaczął adorować Zosię, zaś Hrabia - Telimenę.

Ostatecznie Tadeusz i Zosia pobrali się, a Telimena wyszła za mąż za Rejenta.

Przyroda w Panu Tadeuszu

Przyroda jest integralnym i znaczącym tłem dla rozgrywających się w poemacie wydarzeń. W jej opisie posługuje się poeta syntezą zjawisk wizualnych, dźwiękowych, słuchowych, a nawet dotykowych. Angażuje on wszystkie zmysły czytelnika, każąc kontemplować ten sam element świata z wielu punktów widzenia jednocześnie. Już dawno, zrobił to bowiem Stanisław Witkiewicz, zauważono, że Mickiewicz jest w Panu Tadeuszu kolorystą. Na potwierdzenie tej tezy wystarczy przytoczyć taki oto fragment:

I po ciemnozielonym, świeżym, wonnym sianie,
Z którego młodzież sobie zrobiła posłanie,
Rozpływały się złote, migające pręgi
Z otworu czarnej strzechy, jak z warkocza wstęgi

Na zachód obłok na kształt rąbkowych firanek,
Przejrzysty, sfałdowany, po wierzchu perłowy,
Po brzegach pozłacany, w głębi purpurowy,
Jeszcze blaskiem zachodu tlił się i rozżarzał,
Aż powoli pożółkniał, zbladnął i poszarzał

Niektórzy idą jeszcze dalej i postrzegają opisy Mickiewiczowskie jako przykład opisów preimpresjonistycznych. Teza ta daje się obronić, jeśli przywołamy wspomnianą już syntezę postrzegania zmysłowego oraz ulotność, momentalność, chwilowość określonego wyglądu opisywanych zdarzeń. Są to cech znamionujące impresjonistyczny opis pejzażu.

Najważniejszym środkiem artystycznym stosowanym przy opisie przyrody są animizacje i personifikacje. Świadczy to o niezwykłej roli, jaką odgrywa natura w poemacie. Jest ona bowiem ściśle zespolona z człowiekiem. Częstokroć nakreślony pejzaż jest również pejzażem wewnętrznym, tzn. oddającym stan ducha podmiotu mówiącego czy bohaterów. Liczne są porównania postaci poematu, ich zachowań do charakterystycznych zachowań zwierzęcych, np. Hrabia podglądając Zosię, skrada się jak kot. Co więcej, przyroda współgra również z rozwojem akcji. Kiedy zachodzi potrzeba odizolowania dworku Sopliców od reszty świata, aby nie dowiedziano się o bitwie, rozpętuje się ogromna burza, która uniemożliwia przemieszczanie się.

Ostatnia znaczącą funkcją opisów przyrody jest konstruowanie nastroju sielskości. Ostoja polskości - dworek soplicowski zewsząd otoczony jest przez naturę w różnych formach. Nieopodal znajduje się sad, gaik, las, polana ze stawami, Niemen. Każde z tych miejsc jest dokładnie i szczegółowo opisane przez poetę z pasja godną botanika czy zoologa. Jednak z łatwością, nawet przy mnogości szczegółów, można wskazać cechę łączące niemal wszystkie opisy - jest to jej polski charakter. Wszystkie elementy pojawiające się w poemacie są znane, zwyczajne, naturalne dla przyrody nadniemeńskiej. Uporządkowane wyjątkowo systematycznie dają harmonijny obraz Litewskiej natury.

Inwokacja i epilog Pana Tadeusza

Litwo! Ojczyzno moja! Ty jesteś jak zdrowie;
Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie;
Kto cię stracił. Dziś piękność twą w całej ozdobie
Widzę i opisuję, bo tęsknię po tobie.

Jest to uroczysty zwrot Mickiewicza do jego rodzinnego kraju, do utraconej ojczyzny. Jest to też pochwała i prośba do Matki Bożej o udzielenie mu natchnienia.

Z inwokacji da się także odczytać główne przesłanie i tematykę dzieła. We wstępnych wersach czytamy więc o tęsknocie za polskim krajobrazem, która zapowiada utwór, o którym niektórzy literaturoznawcy piszą, iż jest elegijną opowieścią o niedostępnej dla poety krainie z lat dziecinnych, o której nadal marzy.

Epilog ukazuje nam ten sam katalog uczuć poety, tyle że z nieco innej perspektywy. Autor opisuje nam uczucia obcości i wygnania, które towarzyszą każdemu emigrantowi. Te emocje spowodowały, że myśli i marzenia poety skierowały się w stronę kraju lat dziecinnych, w stronę świata mu bliskiego i mu przyjaznemu. Stąd opisywany w Panu Tadeuszu świat jest sielankowy, harmonijny i nierealnie doskonały.

Ekranizacje „PanaTadeusza"

Pan Tadeusz doczekał się dwukrotnego (niektóre źródła wspominają o jeszcze jednaj przedwojennej ekranizacji) przeniesienia na ekran.

- 1928 r. - przedwojenna, niema, czarno - biała ekranizacja dzieła w reżyserii Ryszarda Ordyńskiego.

- 1999 r. - współczesna wersja w reżyserii Andrzeja Wajdy, ze wspaniałą muzyką i świetną obsadą aktorską. W głównych rolach wystąpili: Michał Żebrowski (Tadeusz), Bogusław Linda (ksiądz Robak), Daniel Olbrychski (Gerwazy), Alicja Bachleda-Curuś (Zosia), Grażyna Szapołowska (Telimena). Zaskoczeniem zapewne dla wielbicieli dzieła Mickiewicza był fakt, że w roli Hrabiego, który w utworze przedstawiany jest jako człowiek młody, tylko o kilka lat starszy od Tadeusza, obsadzono mężczyznę w sile wieku, Marka Kondrada.

Ekranizacja Pana Tadeusza była dopełnieniem sławy i popularności, jaką nadal, pomimo upływu czasu i zmian zachodzących w świadomości czytelników, którym obecnie obce są idee narodowo - wyzwoleńcze, cieszy się dzieło Adama Mickiewicza. Co prawda opinia publiczna obawiała się o wierność przedstawienia oryginału w formie filmu, w którym piękno słowa pisanego zostało zmaterializowane do oczu widza, to jednak film Wajdy wywołał falę ogólnego zachwytu i przychylnych opinii.﻿

Adaptacje teatralne

- 1970 teatr telewizji TVP, Pan Tadeusz reż. Adam Hanuszkiewicz, obsada - Obsada: Adam Hanuszkiewicz, Henryk Machalica, Mieczysław Voit (narracja), Andrzej Zaorski (Tadeusz), Elżbieta Borkowska-Szukaszta (Zosia), Joanna Jedlewska (Telimena), Kazimierz Opaliński (Wojski), Kazimierz Wichniarz (Sędzia), Zbigniew Zapasiewicz (Hrabia), Władysław Krasnowiecki (Podkomorzy), Gustaw Lutkiewicz (Rejent), Eugeniusz Robaczewski (Asesor), Krzysztof Chamiec (Ksiądz Robak), Kazmierz Dejunowicz (Woźny) i inni.

2009 - Pan Tadeusz - rockowa opera w wykonaniu wileńskiego zespołu tańca ludowego Zgoda

2011 - Teatr Wybrzeże, reż. Jarosław Tumidajski. Zapowiedź inscenizacji brzmiała: "Spektakl któremu daleko do klasycznego odczytania naszej narodowej epopei"

2011 - Teatr Mały w Manufakturze w Łodzi, reż. Mariusz Pilawski

2012 - Teatr Współczesny w Szczecinie - Pan Tadeusz, reż. Irena Jun. Obsada: Tadeusz - Wojciech Sandach, Jacek Soplica-ksiądz Robak - Konrad Pawicki, Sędzia - Robert Gondek, Podkomorzy - Grzegorz Młudzik, Hrabia - Paweł Niczewski, Wojski - Wiesław Orłowski, Gerwazy - Arkadiusz Buszko, Protazy - Jacek Piątkowski, Zosia - Barbara Lewandowska, Telimena - Joanna Matuszak

2015 - Teatr Narodowy w Warszawie, reżyseria: Piotr Cieplak, czytanie Pana Tadeusza

2016 - Teatr im. Juliusza Osterwy w Lublinie, Pan Tadeusz, czyli ostatni zajazd na Litwie, reż. Mikołaj Grabowski

2018 Nowy Teatr w Słupsku, reż. Dominik Nowak. Obsada: Bożena Borek, Igor Chmielnik, Sławomir Głazek (gościnnie), Monika Janik, Adam Jędrosz, Jerzy Karnicki, Ireneusz Kaskiewicz, Krzysztof Kluzik, Wojciech Marcinkowski, Dominik Nowak, Hanna Piotrowska, Magdalena Płaneta.

Odwołania do Pana Tadeusza

Pan Tadeusz jest niewątpliwie dziełem, które weszło do kanonu polskiej literatury. Stąd też chętnie korzystali z niego również inni twórcy, czyniąc go podstawą, natchnieniem swych utworów. Sienkiewiczowski Latarnik, tęskniący za ojczyzną, czytał właśnie Pana Tadeusza. Do Soplicy - Robaka niezwykle podobną biografię na Kmicic. Soplicowo - czyli szlachecki, polski dworek, odnajdujemy także - tyle że pod innymi nazwami - w Nocach i dniach, czy w Przedwiośniu. U Gombrowicza natomiast widzimy parodię dworku Soplicowo, szlacheckich obyczajów oraz idealnej miłości na wzór Zosi i Tadeusza. Poniżej lista wybranych inspiracji i nawiązań:

· Za pierwowzór Postoliny z Zemsty Adama Fredry uważano postać Telimeny z Pana Tadeusza.

· XIII księga "Pana Tadeusza", czyli Noc poślubna Tadeusza i Zosi, Aleksander Fredro, naśladując mickiewiczowską narrację, w satyryczny sposób przedstawia ciąg dalszy epopei.

· Obrona Sokołowa Aleksandra Morgenbessera - na poemacie Mickiewicza wzorowane były postacie mieszkańców Sokołowa, a także komizm postaci i sytuacji.

· Noc strzelców w Anatolii Karola Brzozowskiego - utwór bardzo podobny do Pana Tadeusza pod względem ukazania życia szlacheckiego, obyczajowości i sztuki myślistwa.

· Nad Niemnem Elizy Orzeszkowej - jest świadomym nawiązaniem do dzieła Mickiewicza, zwłaszcza, jeżeli chodzi o przedstawienie przyrody nadniemeńskiej oraz treści patriotyczne.

· Jan Prorok Alfreda Nossiga - zamierzona imitacja Pana Tadeusza na płaszczyźnie stylu, kompozycji i fabuły.

· Laszka Włodzimierza Wysockiego - poemat podobny w partiach opisowych do dzieła Adama Mickiewicza.

· Pan Balcerek w Brazylii Marii Konopnickiej - naśladuje opisową technikę Pana Tadeusza. Są to opisy wschodu słońca i burzy.

· Stary kościół miechowski Norberta Bonczyka - utwór wzorowany na Panu Tadeuszu poprzez wprowadzenie anegdot, mickiewiczowskiego humoru, ucieczkę do miejsc dzieciństwa.

· Sobol i panna i Puszcza Józefa Weyssenhoffa - idylliczna wizja życia człowieka, który żyje w zgodzie z naturą i cieszy się jej przychylnością jest kolejnym wcieleniem soplicowskiej arkadii.

· Ferdydurke Witolda Gombrowicza - odnaleźć można podobieństwa do ziemiańskiego kultu jedzenia i posiłku.

· Dolina Issy Czesława Miłosza - wzorowany na arkadyjskości Soplicowa w Panu Tadeuszu świat antyarkadii, w której zło ma również swoje miejsce.

Czesław Miłosz o Panu Tadeuszu

(Ziemia Ulro, 1977)

I to właśnie najbardziej ciekawi mnie w "Panu Tadeuszu": pogodna aprobata istnienia, jakby wszystkie rzeczy, dlatego tylko, że zostały obdarzone bytem, były dobre. W ciągu ponad stu pięćdziesięciu lat, jakie upłynęły od jego napisania, przyzwyczailiśmy się do literatury idącej w dokładnie przeciwnym kierunku, eksplorującej różne odmiany zła i cierpienia, czemu nie należy się dziwić, skoro gwałtowne przemiany europejskich społeczeństw i erozja wiary w ład metafizyczny nie sprzyjały pojmowaniu świata jako harmonii. Toteż pogoda "Pana Tadeusza" zastanawia i niepokoi jako dar utracony. Być może za jego przyjaznym szacunkiem wobec ziemi jako ogrodu, wolno odgadywać i nabożność człowieka religijnego, ucznia Claude de Saint-Martin i optymizm wychowanka Oświecenia. Kiedy Mickiewicz był studentem, miał możność być w teatrze na operze Mozarta "Czarodziejski flet" - i myślę, że wbrew pozorom, "Pan Tadeusz" mieściłby się najlepiej w epoce "lóż mistycznych".
(Przedmowa do francuskiego wydania "Pana Tadeusza",1992)

# data[].attributes.attachment_link.description
Pan Tadeusz to najbardziej znane i najbardziej charakterystyczne działo Adama Mickiewicza. Poeta odmalował w nim obraz „utraconej ojczyzny" - ukochanej Litwy, „kraju lat dziecinnych", do którego tęsknił przebywając na emigracji. Napisany regularnym 13-zgłoskowcem poemat nawiązuje w formie i tematyce do , choć pierwotnym założeniem Mickiewicza nie było stworzenie dzieła o takiej przynależności gatunkowej.

# data[].attributes.attachment_link.title
Pisownia "nie" z imiesłowami - kl. 7 by Anna Stasiak on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Discover more about Pisownia "nie" z imiesłowami - kl. 7 ✌️ - Presentation

# data[].attributes.attachment_link.title
Imiesłowy przymiotnikowe - kl. 7 by Anna Stasiak on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Discover more about Imiesłowy przymiotnikowe - kl. 7 ✌️ - Quizzes

# data[].attributes.attachment_link.description
Czy Zemsta wciąż śmieszy?Rodzaje komizmu. Przepiszcie temat do zeszytu: Komizm to przedstawienie sytuacji, postaci lub ukształtowanie języka wypowiedzi, w taki sposób, aby wywołać rozbawienie odbiorcy. Komizm jest zjawiskiem trudnym do opisania, dlatego że ludzi śmieszą bardzo różne rzeczy. Jednych bawi czyjeś nieszczęście/ niepowodzenie (np. gagi z upadkiem na skórce od banana), innych rozśmieszają rzeczy dziwne (np.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kto jest kim w Zemście?

Przepiszcie temat do zeszytu

O bohaterach i wydarzeniach słów kilka

"Zemsta" została wydana w roku 1834; w tym samym roku ukazał się "Pan Tadeusz". Oba dzieła ukazują schyłek kultury szlacheckiej, w obu utworach ogromną rolę odgrywa konflikt dwóch rodów, które godzą się dzięki miłości i wreszcie ślubowi. W obu też pojawia się niezmiernie ciekawa galeria postaci...

Kto jest kim?

Kto jest kim?

Cześnik Maciej Raptusiewicz

Rejent Milczek

Klara Raptusiewiczówna

Józef Papkin

Dyndalski

Perłka

Wacław Milczek

Dlaczego Podstolina została umieszczona pośrodku?

Kto jest kim?

Kto jest kim?

W komedii Fredry bohaterowie noszą nazwiska znaczące, które ich charakteryzują. Wyjaśnijcie znaczenie tych nazwisk.

Raptusiewicz

Milczek

Papkin

Dyndalski

od łac. raptus = gwałtownik, porywczy, uparty, gniewny

cichy, milczący, flegmatyczny; naprawdę przebiegły, skąpy, obłudny obyczajowo i religijnie, egoista, wyrachowany, bez skrupułów dążący do celu.

od papka, zdrobnienie od papa= gęba; osoba paplająca... Gaduła, wilki łgarz.

od dyndać - podrygiwać, tańczyć, wykonywać czyjeś polecenia;oznacza też człowieka niezdarnego, zniedołężniałego

Kto jest kim?

Przypomnijcie sobie nazwy tytułów urzędów i dopasujcie je do podanych definicji.

wątek

Spróbujmy określić:

akcja

fabuła

Zdarzenie

jakie wydarzenia tworząwątek główny

jakie - wątki poboczne

Ikonki potraktujcie jako wskazówki...

Pora na uporzadkowanie wydarzeń

"Zemsta" - komedia w czterech aktach; akt 1.

,

Pora na uporzadkowanie wydarzeń

"Zemsta" - komedia w czterech aktach; akt 2.

,

Pora na uporzadkowanie wydarzeń

"Zemsta" - komedia w czterech aktach; akt 3.

,

Pora na uporzadkowanie wydarzeń

"Zemsta" - komedia w czterech aktach; akt 4.

,

Rozwój akcji w "Zemscie"

Pamiętacie schemat budowy akcji?

?

Zadanie - poćwiczmy umiejętność redagowania krótkich form użytkowych...

Złóżcie ślubne życzenia Klarze i Wacławowi.

Wykażcie się znajomośćią treści ;-)

Thanks

A. B.

# data[].attributes.attachment_link.description
Kto jest kim w Zemście? Przepiszcie temat do zeszytu O bohaterach i wydarzeniach słów kilka "Zemsta" została wydana w roku 1834; w tym samym roku ukazał się "Pan Tadeusz". Oba dzieła ukazują schyłek kultury szlacheckiej, w obu utworach ogromną rolę odgrywa konflikt dwóch rodów, które godzą się dzięki miłości i wreszcie ślubowi.

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=kd7Nw32dnD0

# data[].attributes.attachment_link.title
Motywy literackie na egzamin ósmoklasisty: podróż

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jak opisać obraz?

Opracowała Joanna Błędzka

Przypomnijmy sobie typy obrazów

Zanim opiszesz, obejrzyj!

Przydatne słownictwo

1

2

3

Gwiaździsta noc- obrazolejnyVincenta van Goghanamalowany w czerwcu 1889 roku. Obraz jest częścią stałej kolekcjiMuseum of Modern ArtwNowym Jorku.

Co widział naprawdę van Gogh, a co zobaczył w swojej głowie?

2

1

3

4

2

Wypisz, co znajduje się:na pierwszym planiena drugimplaniew tle

Na podstawie informacji z punktu pierwszego na poprzednim slajdzie napisz wstęp.

Do wyrazów z zadania 2. dopisz określenia (jakie są?)

Napisz rozwinięcie pracy, używając zwrotów z zadania 3.Pamiętaj o:kolorachrelacjach przestrzennychplanachrodzaju obrazu (pejzaż)technice (olej)

W zakończeniu napisz o wrażeniach i emocjach, jakie budzi w Tobie obraz. Jaki ma nastrój? Zdecyduj, czy Ci się podoba, czy nie. Może powiesiłbyś/powiesiłabyś go w swoim pokoju?

Do zobaczenia!

# data[].attributes.attachment_link.title
opis obrazu by Joanna Błędzka on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Jak opisać obraz? Opracowała Joanna Błędzka Przypomnijmy sobie typy obrazów Zanim opiszesz, obejrzyj! Przydatne słownictwo 1 2 3 Gwiaździsta noc- obrazolejnyVincenta van Goghanamalowany w czerwcu 1889 roku. Obraz jest częścią stałej kolekcjiMuseum of Modern ArtwNowym Jorku. Co widział naprawdę van Gogh, a co zobaczył w swojej głowie?

# data[].attributes.attachment_link.description
No mobile devices in your classroom? No worries! You can enjoy Nearpod from any web browser :) Create, engage, and assess your students in every lesson!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
DALEJ

Autor: Anna Krygier

CZAS NA KONSTYTUCJĘescape room

Już jest rok 1791. Nasz kraj zmniejszył się terytorialnie. Trzy kraje dokonały rozbioru, a mianowicie Prusy, Rosja i Austria. Polacy walczą, ale nic nie przynosi rezultatów.W 1788 r. rozpoczął się Sejm Wielki i nadal trwa. Pomóżcie uchwalić dokument, który może pomóc Polakom w wyswobodzeniu się spod wpływów Rosji.

START

Mamy portret króla Polski, który zasiadł na tronie w 1764 r. Przypomnij mi, jak się nazywał. Ułóż brakujące litery w pustych miejscach.

S

L

I

R

I

E

S

W

S

A

T

T

U

N

M

Ł

O

A

A

B

Z

P

O

T

N

S

A

G

U

I

W

K

?

?

?

?

?

?

?

?

?

?

Jaśnie Wielmożny Królu,pomóż Nam, dobrym obywatelom, poprawić sytuację naszego pięknego kraju. W 1764 r. zasiadłeś na tronie. Zostałeś wybrany przez nas, szlachtę. W 1772 r. doszło do rozbioru Polski, podczas którego Prusy, Rosja i Austria odebrały część naszych ziem, a Ty potem z częścią szlachty zgodziłeś się na ten rozbiór. Taka sytuacja nie może się powtórzyć. Musimy zawalczyć o Polskę i stanąć przeciwko carycy rosyjskiej Katarzynie II. Pamiętamy, że dokonałeś kilku dobrych rzeczy, jak powołanie w 1765 r. Szkoły Rycerskiej czy Komisji Edukacji Narodowej w 1773 r. Również dbasz o rozwój kultury, organizujesz obiady czwartkowe dla intelektualnej siły. A najważniejsze jest to, że nie sprzeciwiłeś się temu, aby Sejm nadal obradował od 1788 r.Liczymy na twoją pomoc w obronie kraju. Pomóż nam uchwalić konstytucję. Weźmy przykład ze Stanów Zjednoczonych, gdzie ten dokument został uchwalony kilka lat temu. Zatroskani Obywatele

Mam nadzieję, że zapamiętałeś/zapamiętałaś ważne informacje i daty. Mogą one Ci się przydać w dalszej części misji. Jeśli nie, to wróć i przeczytaj jeszcze raz list. A jeśli jednak wszystko wiesz, to idź dalej.

POWRÓT

Radźmy zatem, co zrobić. Wsiądźmy do karocy i znajdźmy miejsce, aby porozmawiać.

Poszukajmy łodzi, a dotrzemy do odpowiedniego miejsca, gdzie nikt nas nie zobaczy.

Biblioteka to dobre miejsce. Tajne przejście jest pod zegarem.

1

2

3

4

5

6

7

8

BŁĄD

9

BRAWO

0

12345

1772

Kod do drzwi to data rozbioru, o którym pisaliśmy w liście.

1

2

3

4

5

6

7

8

BŁĄD

9

BRAWO

0

odsyłacz

Tu wpisujemy kod do drzwi

Tu możemy zedytować i zapisać coś innego niż BŁĄD czy BRAWO

12345

379

POWRÓT

1

2

3

4

5

6

7

8

BŁĄD

9

BRAWO

0

12345

379

Poszukajmy wiadomości od Hugona Kołłątaja,która pomoże nam w uchwaleniu prawa.Znajdźmy też deszyfrator, aby odkodowaćtajną wiadomość.

STAĆ. Nie ma przejścia.

POWRÓT

Nic tu nie znajdziesz.

POWRÓT

UDAŁO CI SIĘ ZNALEŹĆ DESZYRATOR. SZUKAJ JESZCZE WIADOMOŚCI I MIEJSCA DO WPISANIA ROZWIĄZANIA.

POWRÓT

NAJPIERW KOLUMNA, POTEM WIERSZ

UDAŁO CI SIĘ ZNALEŹĆ WIADOMOŚĆ. SZUKAJ JESZCZE DESZYFRATORA I MIEJSCA DO WPISANIA ROZWIĄZANIA

55 - 11 - 23 - 51 - 52

POWRÓT

Wpisz odpowiedź wielkimi literami

POWRÓT

sprawdź

//-----VARIABLES UTILISATEUR----- var solution = ["ZAMEK"]; //entrez vos réponses attendues var ordre = 1; // tapez 1 si l'ordre des réponses est important (sinon 0) var casse = 1; // tapez 1 si la casse (majuscules/minuscules) doit être respectée var correct=1; // tapez 1 pour visualiser les erreurs (couleurs rouge / vert) //------VARIABLES A NE PAS MODIFIER--- var question; var reponse = []; var faux = 0; var BON = document.getElementById('bon').parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; if (BON.getAttribute("id") == null) { BON = document.getElementById('bon').parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; } var PASBON = document.getElementById('erreur').parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; if (PASBON.getAttribute("id") == null) { PASBON = document.getElementById('erreur').parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; } //--- DISPARITION FENETRE ---- setTimeout(function() { document.getElementsByClassName('icon-close')[0].click() }, 10); document.getElementById('genially-view-modal').style.visibility = "hidden"; //--- RECUPERATION DES REPONSES for (var i = 1; i

sprawdź

//-----VARIABLES UTILISATEUR----- var solution = ["1"]; //entrez vos réponses attendues var ordre = 1; // tapez 1 si l'ordre des réponses est important (sinon 0) var casse = 1; // tapez 1 si la casse (majuscules/minuscules) doit être respectée var correct=1; // tapez 1 pour visualiser les erreurs (couleurs rouge / vert) //------VARIABLES A NE PAS MODIFIER--- var question; var reponse = []; var faux = 0; var BON = document.getElementById('bon').parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; if (BON.getAttribute("id") == null) { BON = document.getElementById('bon').parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; } var PASBON = document.getElementById('erreur').parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; if (PASBON.getAttribute("id") == null) { PASBON = document.getElementById('erreur').parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; } //--- DISPARITION FENETRE ---- setTimeout(function() { document.getElementsByClassName('icon-close')[0].click() }, 10); document.getElementById('genially-view-modal').style.visibility = "hidden"; //--- RECUPERATION DES REPONSES for (var i = 1; i

Wpisz odpowiedź:

POWRÓT

? ? ? ? ?

Wpisz odpowiedź:

POWRÓT

? ? ? ? ?

Wpisz odpowiedź:

POWRÓT

? ? ? ? ?

Wpisz odpowiedź:

POWRÓT

? ? ? ? ?

GABINET

ZWÓJ

Pomyłka. Spróbuj ponownie lub wrócić do gabinetu.

ZWÓJ

GABINET

Pomyłka. Spróbuj ponownie lub wrócić do gabinetu.

ZWÓJ

GABINET

GABINET

Pomyłka. Spróbuj ponownie lub wrócić do gabinetu.

ZWÓJ

GABINET

GABINET

Pomyłka. Spróbuj ponownie lub wrócić do gabinetu.

GABINET

ZWÓJ

GABINET

Pomyłka. Spróbuj ponownie lub wrócić do gabinetu.

Zatem idźmy do ZAMKU KRÓLEWSKIEGO.

Zanim jednak przejdziesz dalej, musisz odpowiedzieć na kilka pytań. Wiedz, że szpiedzy czyhają na nasz błąd. A my chcemy wiedzieć, czy ty nie kontaktujesz się z wrogami Polski.

W Rosji rządzi caryca Katarzyna II.

W środy Stanisław August Poniatowski organizuje obiady dla przedstawicieli kultury.

Cztery kraje brały udział w rozbiorze Polski w 1772 r.

Stanisław August Poniatowski powołał Szkołę Rycerską.

SPRAWDŹ

PRAWDA

PRAWDA

PRAWDA

PRAWDA

FAŁSZ

FAŁSZ

FAŁSZ

FAŁSZ

setTimeout(function() { document.getElementsByClassName('icon-close')[0].click() }, 10); document.getElementById('genially-view-modal').style.visibility = "hidden"; var bon = document.querySelectorAll(".bon"); var pabon = document.querySelectorAll(".pabon"); var scorebon = 0; var scorepabon = 0; var BON = document.getElementById('bon').parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; if (BON.getAttribute("id") == null) { BON = document.getElementById('bon').parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; } var PASBON = document.getElementById('erreur').parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; if (PASBON.getAttribute("id") == null) { PASBON = document.getElementById('erreur').parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; } for (var i = 0; i

sprawdź

setTimeout(function() { document.getElementsByClassName('icon-close')[0].click() }, 10); document.getElementById('genially-view-modal').style.visibility = "hidden"; var bon = document.querySelectorAll(".bon"); var pabon = document.querySelectorAll(".pabon"); var scorebon = 0; var scorepabon = 0; var BON = document.getElementById('bon').parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; if (BON.getAttribute("id") == null) { BON = document.getElementById('bon').parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; } var PASBON = document.getElementById('erreur').parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; if (PASBON.getAttribute("id") == null) { PASBON = document.getElementById('erreur').parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; } for (var i = 0; i

Uff. Ulga. Możesz zatem iść do Zamku Królewskiego.

2

5

6

9

ZNAJDŹ CZTERY LICZBY - KOD DO KŁÓDKI. ZAPISZ JE NA KARTCE, BO POTEM BĘDĄ NAM POTRZEBNE. Chwyć za snop światła i szukaj.

A terazzapal świecę.Rada - płomień nie parzy.

Allume les bougies et retrouve le cochon

LICZBY

IDĘ DALEJ

Jeśli jeszcze nie masz czterech liczb, to się cofnij. To ostatni moment.

W tej sali Stanisław Małachowski schował dokument zawierający nowe prawo. Znajdź go.

SZUKAM

NIC TU NIE MA. SZUKAJ DALEJ.

POWRÓT

Pamiętasz liczby do kłódki? Czas je wpisać:

Od najmniejszej do największej

Pamiętasz liczby do kłódki? Czas je wpisać:

Od najmniejszej do największej

POWRÓT

? ? ?

Pamiętasz liczby do kłódki? Czas je wpisać:

Od najmniejszej do największej

POWRÓT

? ? ?

BŁĄD! Spróbuj jeszcze raz.

POWRÓT

BŁĄD! Spróbuj jeszcze raz.

POWRÓT

BŁĄD! Spróbuj jeszcze raz.

POWRÓT

Mamy! Do Sejmu!

IDĘ DALEJ

Czas poznać fragment Konstytucji.

STANISŁAW AUGUSTz bożej łaski i woli narodu król polski,WIELKI KSIĄŻE LITEWSKI, RUSKI, PRUSKI, MAZOWIECKI, ŻMUDZKI, KIJOWSKI, WOŁYŃSKI, PODOLSKI, PODLASKI, INFLANTSKI, SMOLEŃSKI, SIEWIERSKI I CZERNIECHOWSKI WRAZ Z STANAMI SKONFEDEROWANEMI W LICZBIE PODWÓJNEJ NARÓD POLSKI REPREZENTUJĄCEMI.Uznając, iż los nas wszystkich od ugruntowania i wydoskonalenia konstytucyi narodowej jedynie zawisł, długiem doświadczeniem poznawszy zadawnione rządu naszego wady, a chcąc korzystać z pory, w jakiej się Europa znajduje, i z tej dogorywającej chwili, która nas samym sobie wróciła(...); mimo przeszkód, które w nas namiętności sprawować mogą, dla dobra powszechnego, dla ugruntowania wolności, dla ocalenia ojczyzny naszej i jej granic, z największą stałością ducha niniejszą konstytucyę uchwalamy.(...)Wszelka władza w społeczności ludzkiej początek swój bierze z woli narodu. Aby więc wolność obywatelską, porządek społeczności i całość państw Rzeczypospolitej na zawsze zabezpieczyć; trzy władze rząd narodu polskiego składać powinny i z woli prawa niniejszego na zawsze składać będą; to jest: władza prawodawcza w stanach zgromadzonych; władza najwyższa wykonawcza w królu i straży, i władza sądownicza w juryzdykcyach na ten koniec ustanowionych lub ustanowić się mających.

Mam nadzieję, że znasz treść Konstytucji. Czas sprawdzić czy rzeczywiście przeczytałeś/przeczytałaś.

POWRÓT

Konstytucję podpisał i ogłosił król Stanisław August Poniatowski.

Władza pochodzi od woli narodu.

Władzą prawodawczą, czyli uchwalaniem prawa zajmuje się król i Straż.

Zostały zlikwidowane sądy.

SPRAWDŹ

PRAWDA

PRAWDA

PRAWDA

PRAWDA

FAŁSZ

FAŁSZ

FAŁSZ

FAŁSZ

setTimeout(function() { document.getElementsByClassName('icon-close')[0].click() }, 10); document.getElementById('genially-view-modal').style.visibility = "hidden"; var bon = document.querySelectorAll(".bon"); var pabon = document.querySelectorAll(".pabon"); var scorebon = 0; var scorepabon = 0; var BON = document.getElementById('bon').parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; if (BON.getAttribute("id") == null) { BON = document.getElementById('bon').parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; } var PASBON = document.getElementById('erreur').parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; if (PASBON.getAttribute("id") == null) { PASBON = document.getElementById('erreur').parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; } for (var i = 0; i

Pomyłka. Spróbuj jeszcze raz.

POWRÓT

Pomyłka. Spróbuj jeszcze raz.

POWRÓT

VALIDER

PRAWDA

PRAWDA

FAŁSZ

FAŁSZ

setTimeout(function() { document.getElementsByClassName('icon-close')[0].click() }, 10); document.getElementById('genially-view-modal').style.visibility = "hidden"; var bon = document.querySelectorAll(".bon"); var pabon = document.querySelectorAll(".pabon"); var scorebon = 0; var scorepabon = 0; var BON = document.getElementById('bon').parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; if (BON.getAttribute("id") == null) { BON = document.getElementById('bon').parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; } var PASBON = document.getElementById('erreur').parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; if (PASBON.getAttribute("id") == null) { PASBON = document.getElementById('erreur').parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; } for (var i = 0; i

Ile krajów uczestniczyło w rozbiorach Polski w XVIII w.?

2

3

4

W którym roku uchwalono Konstytucję 3 Maja?

1701

1791

1801

Wykazałeś się wiedzą. Proszę, oto ostatni kod: 91

POWRÓT

Wpisz liczby

? ?

POWRÓT

Wpisz liczby

? ?

Błąd! Spróbuj ponownie.

POWRÓT

Błąd! Spróbuj ponownie.

POWRÓT

Jest! Udało się!Uchwalono Konstytucję 3 Maja!

A może przedstawię Ci bohaterów tego dnia?

Zapamiętałeś/zapamiętałaś postaci uwiecznione na obrazie Jana Matejki?Jeśli nie, to wróć i obejrzyj jeszcze raz.

POWRÓT

JózefPoniatowski

HugoKołłątaj

Stanisław AugustPoniatowski

StanisławStaszic

Stanisław Małachowski

SPRAWDŹ

ZACZNIJ OD NOWA

Połącz nazwisko z postacią na obrazie - kliknij w kropkę przy nazwisku, a potem kropkę w kółku przy postaci.

/* c'est dans la variable solution qu'il faut rentrer les consignes séparées par des virugles par exemple si la case gauche0 doit être connectée à la droite2 on écrira "G0D2" , les guillemets sont indispensables, ensuite on sépare les réponses par des virgules */ var solution = ["G0D3","G1D4", "G2D1", "G3D2", "G4D0"]; // actions adéquate sur les boutons var gagne = document.getElementById("gagne").parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; var erreur = document.getElementById("erreur").parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; if (score==solution.length) { gagne.style.display="block"; } else { erreur.style.display="block"; }

//--- DISPARITION FENETRE ---- honteusement piqué sur S'Cape setTimeout(function() { document.getElementsByClassName('icon-close')[0].click() }, 10); document.getElementById('genially-view-modal').style.visibility = "hidden"; //declaration des variables nécessaires var leCompteur = document.getElementById("compteur"); var gagne = document.getElementById("gagne").parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; var erreur = document.getElementById("erreur").parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; var monCanevas = document.getElementById("leCanvas"); var ctx = monCanevas.getContext("2d"); //reinitialisatation des variables de départ sessionStorage.setItem("caller","nobody"); sessionStorage.setItem("reponse",""); //changement du contenu des boutons gauche par n'importe quoi sauf un "x" pour les reutiliser var gauche = document.querySelectorAll(".gauche"); for (var i=0;i

Świetnie!Udało Ci się uchwalić Konstytucję 3 Maja. Zapamiętaj tę datę. A teraz czas na nagrodę. Powiadom nauczyciela o swoim sukcesie.

SPRAWDŹ

ZACZNIJ OD NOWA

/* c'est dans la variable solution qu'il faut rentrer les consignes séparées par des virugles par exemple si la case gauche0 doit être connectée à la droite2 on écrira "G0D2" , les guillemets sont indispensables, ensuite on sépare les réponses par des virgules */ var solution = ["G0D2","G1D4", "G2D0", "G3D3", "G4D3"]; // actions adéquate sur les boutons var gagne = document.getElementById("gagne").parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; var erreur = document.getElementById("erreur").parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; if (score==solution.length) { gagne.style.display="block"; } else { erreur.style.display="block"; }

//--- DISPARITION FENETRE ---- honteusement piqué sur S'Cape setTimeout(function() { document.getElementsByClassName('icon-close')[0].click() }, 10); document.getElementById('genially-view-modal').style.visibility = "hidden"; //declaration des variables nécessaires var leCompteur = document.getElementById("compteur"); var gagne = document.getElementById("gagne").parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; var erreur = document.getElementById("erreur").parentNode.parentNode.parentNode.parentNode.parentNode; var monCanevas = document.getElementById("leCanvas"); var ctx = monCanevas.getContext("2d"); //reinitialisatation des variables de départ sessionStorage.setItem("caller","nobody"); sessionStorage.setItem("reponse",""); //changement du contenu des boutons gauche par n'importe quoi sauf un "x" pour les reutiliser var gauche = document.querySelectorAll(".gauche"); for (var i=0;i

Możesz pochwalić się nauczycielowi, że udało Ci się rozwiązać escape room, np. zrób zdjęcie tej strony i wyślij nauczycielowi.

# data[].attributes.attachment_link.title
KONSTYTUCJA 3 MAJA_2021 rok_escape room_TEMAT EDUKACJA by Anna Krygier on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
DALEJ Autor: Anna Krygier CZAS NA KONSTYTUCJĘescape room Już jest rok 1791. Nasz kraj zmniejszył się terytorialnie. Trzy kraje dokonały rozbioru, a mianowicie Prusy, Rosja i Austria. Polacy walczą, ale nic nie przynosi rezultatów.W 1788 r. rozpoczął się Sejm Wielki i nadal trwa. Pomóżcie uchwalić dokument, który może pomóc Polakom w wyswobodzeniu się spod wpływów Rosji.

# data[].attributes.attachment_link.title
Będę pisać - film edukacyjny | Muzeum POLIN

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Artysta

Sławomir mrożek

12

10

14

9

4

3

8

13

7

2

11

6

1

5

Spis tresci

WstEP

Mrożek

Rozgrzewka

Plan

Komiks

POSTACI

Gatunek

groteska

Morał

Ambicja

dyskusja

Projekt

youtube

dziękuję

"- Co ci strzeliło do głowy, dlaczego chciałeś grać lwa?- Jak to, dlaczego... - odpowiedział za niego Lis. - Czy widziałeś kiedy artystę bez ambicji?"

Sławomir mrożek

Sławomir Mrożek (1930-2013) - jeden z najwybitniejszych współczesnych dramaturgów. Początkowo był rysownikiem, pierwsze utwory literackie opublikował w 1953 roku, wkrótce zaczął pisać dramaty. W 1963 roku wyemigrował, mieszkał we Francji, USA, Włoszech, długo w Meksyku, w 1996 wrócił do Polski; ale 2008 roku przeniósł się na południe Francji. Był autorem groteskowych opowiadań (m.in. „Słoń", „Wesele w Atomicach", „Donosy"), powieści, felietonów i scenariusz filmowy, najbardziej znany jest jednak jako dramatopisarz ( dramatów napisał kilkadziesiąt, m.in. „Policja", „Tango", Emigranci", „Miłość na Krymie"). Do codziennego języka trafiły zwroty „mrożkowski", „jak z Mrożka", oznaczające absurdy rzeczywistości.

+ INFO

Odmień przez przypadki w liczbie pojedynczej i mnogiej wyraz artysta. Oddziel temat od końcówki. Wypisz oboczności.Stwórz rodzinę wyrazów do rzeczownika artysta.Wypisz 6 synonimów do słowa artysta.

rozgrzewka

Kim, według Ciebie, jest artysta?Wyjaśnij związki frazeologiczne:artysta z bożej łaski, artystyczna dusza, artyzm w każdym calu, artysta amator.

Plan wydarzeń

Uporządkuj plan wydarzeń :)

Decyzja o zgłoszeniu się w oparciu o dawne marzenia o zostaniu artystą.

1

Spotkanie z Dyrektorem na świeżym powietrzu przy rozwijanym namiocie cyrkowym.

Droga powrotna z wyprawy.

3

Podróż i snucie planów o przyszłej karierze.

4

Przeczytanie ogłoszenia o naborze zwierząt do cyrku.

5

2

Stwórz komiks

Mały przerywnik w nauce ;)W ramach rozluźnienia stwórzcie komiks na 6 klatek ;)

LIS

Lis to znajomy koguta. Sprytny realista, który ironicznie podchodzi do ambicji towarzysza. Jest sceptycznie nastawiony do marzeń przyjaciela o zagranicznych wyjazdach, ale wiernie towarzyszy mu w drodze do cyrku.Jak czytamy w opracowaniu eszkola.pl:Nieprzypadkowo towarzyszem Koguta jest Lis - zwierzę symbolizujące przebiegłość, spryt, a nawet oszustwo i nieuczciwość. Te cechy są bardzo zbliżone do postawy Koguta, zwłaszcza, że Lis nie uświadamia przyjaciela o jego wadach i błędnym myśleniu, ale wtóruje mu, a następnie wręcz z niego szydzi.

dyrektor

Dyrektor - ogłasza nabór do zwierząt do pracy. Nie przyjmuje poważnie zapewnień ptaka, że jest on lwem, ale nie zaprzecza tym aspiracjom wprost. Stara się go nie urazić (mówi tylko: są lepsze lwy od pana) i nawet proponuje mu pracę adekwatną do tego, kim naprawdę jest.

Narrator

Narrator, występujący w utworze, jest pierwszoosobowy, zasadniczo nie ujawnia się - oprócz końca utworu, gdy wyrażając współczucie bądź zdenerwowanie pyta: Co ci strzeliło do głowy, dlaczego chciałeś grać lwa?. Jest obiektywny, rzeczowy, raczej nie komentuje sytuacji, relacjonuje wydarzenia z perspektywy czasowej. Czytelnik nie jest w stanie określić czy jest to człowiek, czy upersonifikowane zwierzę. Wiadomo, że jest towarzyszem Koguta i Lisa, być może się z nimi przyjaźni.

Kogut

Kogut to zwierzę niezwykle marzycielskie - pragnie zostać sławnym artystą, chce zarabiać dużo pieniędzy. Chce być kimś więcej niż tylko ptakiem i dlatego ucieka się do mistyfikacji (tj. udawania kogoś innego) - podaje się za lwa, ewentualnie tygrysa , czyli za potężne drapieżniki. Odznacza się przy tym dużą pewnością siebie, można powiedzieć, ze zbyt dużą. Obraża się na propozycję pracy jako kogut, odmawia występów w cyrku w tej roli, uważając, że jest ona sprzeczna z jego aspiracjami. W postawie bohatera widać brak umiejętności realnej oceny własnych możliwości. Nie potrafi on pogodzić się ze swoimi ograniczeniami fizycznymi, a jego marzycielstwo graniczy niemal z głupotą.wyd. Greg

Bohaterowie

Opowiadanie?

- krótki utwór epicki- utwór pisany prozą- utwór jednowątkowy o nieskomplikowanej fabule- występuje narrator i niewielu bohaterów.

Bajka?

- utwór niewielkich rozmiarów- wyrazisty morał- bohaterami są zwierzęta, które występują jako maski określonych typów ludzkich (personifikacja)- kolejną cechą charakterystyczną dla bajki jestalegoria. Zastanówmy się, czy występuje ona w utworze Mrożka. - Co symbolizują poszczególne zwierzęta?

Cechy komediowe

W niewielkim utworze Mrożka możemy dostrzec 3 rodzaje komizmu.- komizm sytuacyjny - Kogut chce występować w cyrku w roli lwa lub tygrysa.- komizm postaci - postać Koguta.- komizm językowy - (rozbicie związku frazeologicznego - zamiast zwrotu: Dyrektor przyjął go w gabinecie, pojawia się: Dyrektor przyjął go na świeżym powietrzu; obok kolokwializmów, np. Co ci strzeliłodo głowy (...) funkcjonuje język oficjalny, np. Można poznać godność?)

Gtunek

Ambicja

Na czym polega groteskowy charakter opowiadania Mrożka?

groteska[fr. grotesque 'dziwaczny', 'dziwaczność'],lit.określenie szczególnego rodzaju komizmu, którego właściwością jest ostentacyjne odrzucenie przyjętych zasad prawdopodobieństwa, prowadzące do powstania zdeformowanego, niezgodnego z wizją zdroworozsądkową, obrazu rzeczywistości - encyklopedia.pwn.pl„Artysta" zawiera elementy groteskowe (świat przedstawiony uległ zniekształceniu wskutek połączenia zdarzeń realistycznych i fantastycznych, tragizmu i komizmu), karykaturalne i satyryczne (wysokie poczucie godności osobistej Koguta zostało przesadnie wyolbrzymione i dlatego staje się ono wadą, a nie zaletą). - sp.brzezinka.pl

Artysta jest opowiadaniem satyrycznym, które ośmiesza postawę ludzi niepotrafiących realnie ocenić swoich możliwości, kierujących się w swym postępowaniu niezdrową ambicją, podporządkowujących wszystko karierze. Nie umieją oni i nie chcą zaakceptować siebie takimi, jakimi są, lecz udają kogoś, kto - ich zdaniem - jest lepszy, atrakcyjniejszy. Pisarz nie proponuje pozytywnych wzorców, lecz w sposób groteskowy dyskredytuje przesadną pychę, zbyt wysokie mniemanie o sobie. Nie jest to jednak potępienie zbyt surowe: komentarz Lisa można zrozumieć również tak, że ambicja jest wartością zrozumiałą i cenną, która nie pozwala dać się zamknąć w szarej codzienności, lecz pozwala marzyć o wielkich osiągnięciach. Zwłaszcza artysta nie może porzucić swych ambicji, choćby inni je wyśmiewali

+ INFO

Przesłanie

Ambicja?

1. "silne pragnienie odniesienia sukcesu lub osiągnięcia doskonałości"2. "poczucie godności własnej" https://sjp.pwn.pl/sjp/ambicja;2549711.html

W ramach rozgrzewki stwórz rodzinę wyrazów od słowa ambicja.Następnie przypomnij sobie słownikową definicję ambicji i wyraź swoje zdanie na swiftscribo.com

"Artysta musi umieć przekonywać ludzi o szczerości swoich kłamstw".

Pablo Picasso

Czy zgadzasz się z poniższym zdaniem?Wyraź swoje zdanie!

PROJEKT

W ramach utrwalenia treści lektury i wiadomości z dzisiejszej lekcji - stwórzcie w grupach 3-4 osobowych:- dramat (2- 3 akty) na podstawie przeczytanej lektury;- plakat teatralny;- zaproszenie dla rodziców na sztukę, teatralną opartą na opowiadaniu Sławomira Mrożka.

Wiedzaz wami podstawówka

Zajrzyj przed egzaminem

Zapoznaj się z filmikiem

A następnie rozwiążquiz :)

Dziękuję za uwagę

# data[].attributes.attachment_link.title
Artysta Sławomir Mrożek by Marta on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Artysta Sławomir mrożek 12 10 14 9 4 3 8 13 7 2 11 6 1 5 Spis tresci WstEP Mrożek Rozgrzewka Plan Komiks POSTACI Gatunek groteska Morał Ambicja dyskusja Projekt youtube dziękuję "- Co ci strzeliło do głowy, dlaczego chciałeś grać lwa?- Jak to, dlaczego... - odpowiedział za niego Lis.