# data[].attributes.headline
Απαραίτητες οι οικογενειακές επισκέψεις στο χώρο του μουσείου.

# data[].attributes.subject
Απαραίτητες οι οικογενειακές επισκέψεις στο χώρο του μουσείου.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ο κοινωνικός ρόλος των μουσείων είναι να πληροφορήσουν και να διαπαιδαγωγήσουν το κοινό. Γι αυτό και όταν αναρωτιόμαστε για τα παιδαγωγικά οφέλη των μουσείων η άμεση απάντηση είναι η απόκτηση ακαδημαϊκών γνώσεων. Όμως, αυτό αποτελεί ουσιαστικά την άκρη του παγόβουνου σε σχέση με όσα μπορούν να προσφέρουν τα μουσεία στις οικογένειες και ιδιαίτερα στα παιδιά.

Η επίσκεψη σε ένα μουσείο και η άμεση οπτική επαφή με τα εκθέματα και το εποπτικό υλικό των εκθέσεων δημιουργεί τις κατάλληλες προϋποθέσεις για να κατανοήσουν τα παιδιά το ιστορικό παρελθόν κάτι το οποίο δεν μπορεί να γίνει τόσο εύκολα μέσα στη σχολική αίθουσα.

Μάλιστα, η ιστορία κρύβεται πίσω από οποιοδήποτε είδος μουσείου. Έτσι, είτε επισκεφθούμε με τα παιδιά ένα παιδικό μουσείο, μια γκαλερί ή ένα μουσείο επιστημών μέσω των εκθεμάτων τους θα ανακύψουν ιστορικές αφηγήσεις γι αυτά.

Σε μια επίσκεψη σε ένα μουσείο και παρότι οι γονείς δεν είναι ειδικοί, εντούτοις θα πρέπει να ενθαρρύνουν τα παιδιά να κάνουν ερωτήσεις, κάτι που θα τα οδηγήσει στην αγάπη για την ιστορία. Οι λεζάντες των εκθεμάτων και το εποπτικό υλικό των μουσείων θα βοηθήσουν στην επίλυση των αποριών των παιδιών. Η διατύπωση ερωτήσεων και επιχειρημάτων δίνει ώθηση στη γλωσσική ανάπτυξη των παιδιών αλλά και στον εμπλουτισμό του λεξιλογίου τους.

Επιπλέον η παρατήρηση των εκθεμάτων οδηγεί τα παιδιά στην παρατήρηση και στη σύγκριση των αντικειμένων. Μέσω αυτής της διαδικασίας καλλιεργείται η κριτική ιστορική σκέψη των παιδιών.

Ακόμη πιο ενδιαφέρον έχει για τα παιδιά η συμμετοχή τους σε εκπαιδευτικό μουσειακό πρόγραμμα. Για τον λόγο αυτό τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερα μουσεία σχεδιάζουν και υλοποιούν εκπαιδευτικά προγράμματα όχι μόνο για σχολικές ομάδες αλλά και για οικογένειες.

Ο βιωματικός χαρακτήρας των προγραμμάτων αυτών δημιουργεί το κατάλληλο μαθησιακό περιβάλλον ώστε να παιδιά να αποκομίσουν μέσω της συμμετοχής τους τα μέγιστα παιδαγωγικά οφέλη. Όμως ένα μουσειακό εκπαιδευτικό πρόγραμμα δεν προσφέρει μόνο γνώσεις αλλά αποτελεί ευκαιρία για δημιουργία και διασκέδαση. Η μάθηση γίνεται παιχνίδι και η επίσκεψη στο μουσείο ελκυστική για τα παιδιά.

Εξίσου σημαντικό είναι και το γεγονός ότι οι επισκέψεις σε μουσεία δημιουργούν τις προϋποθέσεις για να ενθαρρύνουν τη δια βίου μάθηση διότι τα παιδιά έρχονται σε επαφή με αντικείμενα που δεν τους είναι γνωστά και οικεία κάτι που εξάρει τη φαντασία τους και την περιέργειά τους, τα δομικά δηλαδή στοιχεία της δια βίου μάθησης.

Οι γιορτές των Χριστουγέννων επομένως αποτελούν ευκαιρία για γονείς και παιδιά να περάσουν μαζί δημιουργικό, εποικοδομητικό και ευχάριστο χρόνο μακριά από τη ρουτίνα της καθημερινότητας.

# data[].attributes.attachment_link.title
Γιατί να πάω το παιδί μου στο μουσείο;

# data[].attributes.attachment_link.description
Ο κοινωνικός ρόλος των μουσείων είναι να πληροφορήσουν και να διαπαιδαγωγήσουν το κοινό. Γι αυτό και όταν αναρωτιόμαστε για τα παιδαγωγικά οφέλη των μουσείων η άμεση απάντηση είναι η απόκτηση ακαδημαϊκών γνώσεων. Όμως, αυτό αποτελεί ουσιαστικά την άκρη του παγόβουνου σε σχέση με όσα μπορούν να προσφέρουν τα μουσεία στις οικογένειες και ιδιαίτερα στα παιδιά.

# data[].attributes.headline
Φωτογραφία από επιστημονικής φαντασίας μουσείο.

# data[].attributes.subject
Φωτογραφία από επιστημονικής φαντασίας μουσείο.

# data[].attributes.headline
Μουσείο της Ακρόπολης.

# data[].attributes.subject
Μουσείο της Ακρόπολης.

# data[].attributes.attachment_link.title
Περιήγηση στο Νέο Μουσείο της Ακρόπολης

# data[].attributes.headline
Μουσείο και σχολείο μάζι.

# data[].attributes.subject
Μουσείο και σχολείο μάζι.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Mavrogiannis Travel Απο το1980 κάνουμε τα όνειρά σας ταξίδια

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Οι εκπαιδευτικές εκδρομές των σχολείων και η χρησιμότητά τους

ΓΙΑΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΕΝΤΑΓΜΕΝΕΣ ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΟΙ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ;

Ένα υπέροχο άρθρο της Αμαλίας Κ. Ηλιάδη, Φιλολόγου-Ιστορικού, ΜΑ Βυζαντινής Ιστορίας, Δ/ντριας 3ου Γυμνασίου Τρικάλων.

Οι αναμνήσεις των σχολικών εκπαιδευτικών εκδρομών λογίζονται ανάμεσα στις πιο γνωστές, έντονες και πιο διαρκείς αιτίες γνώσεων, συναισθημάτων και εμπειριών σε αυτή την εύπλαστη για τα παιδιά και τους εφήβους ηλικία, κυρίως γιατί αποτελούν ένα ευχάριστο διάλειμμα στην ρουτίνα του σχολείου, τόσο για τους μαθητές όσο και για τους δασκάλους. Παρόλο που ο σκοπός τους είναι κυρίως εκπαιδευτικός, μπορούν συγχρόνως να αποτελέσουν μια συναρπαστική και πολύμορφη βιωμένη πραγματικότητα για όσους συμμετέχουν.

Η εκπαιδευτική εκδρομή μπορεί να ενισχύσει την διδασκαλία γύρω από ένα θέμα που συζητήθηκε μέσα στην τάξη και να βοηθήσει τους μαθητές μα και αργότερα τους φοιτητές να κατανοήσουν αυτό το θέμα καλύτερα. Η συμμετοχή, η συνέργεια μεταξύ διδασκόντων και διδασκομένων σε μια σχολική εκπαιδευτική εκδρομή παίρνει σάρκα και οστά, αφού οι δάσκαλοι μετατρέπουν τις εκπαιδευτικές εκδρομές σε φορητές αίθουσες διδασκαλίας, διδάσκοντας τα παιδιά να συλλέγουν δεδομένα, έπειτα αυτά να εξετάζονται με βάση ένα ορισμένο θέμα ή να αναλαμβάνουν μια εργασία σε συσχετισμό με όσα έμαθαν στην διάρκεια της εκδρομής.

Schoolchildren walking towards bus

Επίσης, η μεταφορά των μαθητών σε ένα νέο περιβάλλον, τους χαρίζει την εμπειρία του ομαδικού ταξιδιού, τη βίωση της κοινωνικοποίησης και τους διδάσκει να σέβονται τα μέρη τα οποία επισκέπτονται. Τα παιδιά έχουν την δυνατότητα να επισκεφθούν ένα νέο μέρος που δεν έχουν επισκεφτεί ξανά στο παρελθόν και να εκτεθούν σε καινούριες προσλαμβάνουσες παραστάσεις. Αυτό μπορεί να αποδειχθεί πολύ ωφέλιμο για τους μαθητές εκείνους που δεν έχουν την τύχη ή την ευκαιρία να ταξιδέψουν.

Επιπροσθέτως, οξύνεται με τον τρόπο αυτό η περιέργεια των μαθητών. Γιατί οι μαθητές που συμμετέχουν σε εκπαιδευτικές εκδρομές ανακαλύπτουν ότι θέλουν να μάθουν περισσότερα για το θέμα της εκπαιδευτικής εκδρομής. Εξάλλου, μέσα από τις εκπαιδευτικές εκδρομές διαμορφώνονται οι γνωστές ως "επεισοδιακές αναμνήσεις" με άμεση και έμμεση διεργασία, που βοηθούν τα παιδιά να ανακαλούν στην μνήμη τους πληροφορίες για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Τα εκπαιδευτικά, επομένως, ταξίδια είναι σημαντικά από πολλές πλευρές. Οι εκπαιδευτικές εκδρομές συνδέονται με την απομάκρυνση από το σχολικό περιβάλλον. Ο χαρακτήρας των εκδρομών αυτών θα πρέπει να είναι πραγματικά εκπαιδευτικός, αλλά η επίδραση τους μπορεί να επεκτείνεται πέρα από το χαρακτήρα τους. Η σημασία των εκπαιδευτικών εκδρομών έγκειται στην σύσφιξη των σχέσεων μεταξύ των μαθητών, στην απόκτηση της εμπειρίας ενός νέου περιβάλλοντος και στην απόλαυση μιας ή περισσότερων ημερών μακριά από την σχολική αίθουσα.

Όταν οι μαθητές και οι δάσκαλοι είναι μαζί έξω από την τάξη, σε νέα εκπαιδευτικά περιβάλλοντα, αντικρύζοντας νέα αξιοθέατα, οι εμπειρίες τους γίνονται πιο δυνατές. Οι μαθητές μπορούν να έχουν την ευκαιρία να ζήσουν και να παρατηρήσουν πολλά πράγματα που δεν είναι διαθέσιμα στο σχολείο. Συμπεριλαμβανομένων άγριων ​​ζώων, σπάνιων φυτών, δελφινιών, ενός ταξιδιού με πλοίο / φέρρυ, ιστορικών μνημείων, αρχαιολογικών τόπων και χώρων, κέντρων επιστήμης ή ιστορικών μουσείων και ίσως ακόμη και παρατήρησης αστεριών αν το εκπαιδευτικό ταξίδι είναι σε ένα πλανητάριο.

Συζητώντας για το εκπαιδευτικό ταξίδι εκ των προτέρων είναι μια σοφή επιλογή εκ μέρους του διδάσκοντος επειδή επιτρέπει στους μαθητές να γνωρίζουν τι θα αντιμετωπίσουν κατά τη διάρκεια του χρόνου τους μακριά από το σχολείο.

Τα εκπαιδευτικά ταξίδια αποτελούν ακόμη μια θαυμάσια ευκαιρία για "απόσπαση" και "συγκόλληση" και εξηγούμαι: δίνεται η ευκαιρία να παρθούν οι απαραίτητες αποστάσεις από την καθημερινή ατμόσφαιρα στην τάξη, να περνούν οι μαθητές το χρόνο τους με τους συμμαθητές τους σε ένα νέο περιβάλλον. Μπορούν έτσι να είναι σε θέση να συνδεθούν σε περισσότερα από ένα προσωπικό επίπεδο, χωρίς την παρεμβολή της κανονικής σχολικής ημέρας. Οι μαθητές μπορεί επίσης να είναι σε θέση να περνούν το μεγαλύτερο μέρος της εκπαιδευτικής εκδρομής σε μικρές ομάδες, με παρατήρηση, κουβέντα και μάθηση για τον άλλον.

Έχοντας οργανώσει ένα εκπαιδευτικό ταξίδι στις αρχές περίπου της σχολικής χρονιάς, αυτό είναι πραγματικά εύστοχη επιλογή, αφού έτσι θα δημιουργηθούν οι όροι που θα επιτρέψουν στους μαθητές να συνδεθούν με τους συμμαθητές τους που μπορεί να μην γνωρίζουν πολύ καλά. Στα εκπαιδευτικά ταξίδια δημιουργείται με τον τρόπο αυτό ένα άτυπο περιβάλλον μάθησης και παρέχονται πολύτιμες εκπαιδευτικές ευκαιρίες μακριά από την τάξη, χωρίς τη χρήση βιβλίων και άλλων "εργαλείων" που χρησιμοποιούνται σε ένα κανονικό σχολικό περιβάλλον. Οι μαθητές σε εκπαιδευτικά ταξίδια μπορεί συχνά να μάθουν ενώ παράλληλα προσεγγίζουν την ψυχαγωγία σε ένα πιο ανεπίσημο περιβάλλον.

Δεν έχει σημασία πόσο πολύ οι μαθητές "διασκεδάζουν" με την ελαφρή έννοια της λέξης κατά τη διάρκεια ενός Εκπαιδευτικού ταξιδιού, όσο το να κρατήσουν αγαπημένες αναμνήσεις τους που μπορεί να βασίζονται στην απόλαυση της ημέρας. Έτσι μπορούν να μάθουν εμπειρικά, να πάρουν την απόστασή τους από το σχολείο για μια ημέρα ή ακόμη και μισή μέρα: είναι πάντα συναρπαστικό για τους μαθητές και γι αυτό τα εκπαιδευτικά ταξίδια είναι πάντα πολυαναμενόμενα. Επίσης μπορούν να επιστρέψουν στην τάξη με μια ανανεωμένη έμφαση στην σχολική τους ζωή και απόδοση.

Γιατί οι μαθητές επωφελούνται παντοιοτρόπως από τα εκπαιδευτικά ταξίδια: Σχολεία, πανεπιστημιακές σχολές και ιδρύματα προσφέρουν εκπαιδευτικά ταξίδια ούτως ώστε οι μαθητές ή οι φοιτητές να περάσουν αρκετές ώρες ή ημέρες έξω από την τάξη. Ως εκπαιδευτικά ταξίδια-εκδρομές νοούνται και κυμαίνονται από τις τοπικές επισκέψεις σε διοικητικά γραφεία ή επιχειρήσεις ως τις πανελλαδικές και διεθνείς εκδρομές, με πλήρεις διανυκτερεύσεις. Όποιος και αν είναι ο προορισμός, το πεδίο εφαρμογής του μπορεί να προσφέρει πολλά πλεονεκτήματα για τους μαθητές και φοιτητές που τα λαμβάνουν.

Μέρος του πώς οι μαθητές μπορούν να επωφεληθούν από τα εκπαιδευτικά ταξίδια είναι η απόκτηση νέων προοπτικών για τον κόσμο. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για πιο εκτεταμένα εκπαιδευτικά ταξίδια, όπου οι μαθητές ταξιδεύουν πιο μακριά από το σπίτι. Με το που έρχονται σε άμεση επαφή με ένα διαφορετικό περιβάλλον ή ακόμα και μια νέα κουλτούρα ή γλώσσα, οι μαθητές μπορούν να κατανοήσουν καλύτερα τη θέση τους στην κοινωνία και να αναπτύξουν ένα άνοιγμα προς τη διαφορετικότητα των άλλων.

Τα Εκπαιδευτικά ταξίδια λειτουργούν επίσης για να προσφέρουν κάποια ποικιλία σε διαφορετικά, πειθαρχημένα και αυστηρά σχέδια μαθήματος. Αντί να δαπανούμε κάθε μέρα στην τάξη, οι μαθητές μαθαίνουν σε ένα νέο περιβάλλον με νέους εκπαιδευτές. Τα εκπαιδευτικά ταξίδια μπορούν να δώσουν στους μαθητές την ευκαιρία να συνομιλήσουν με μαθητές από άλλα σχολεία, καθώς μαθαίνουν μαζί ή να συμμετέχουν σε ομαδικές δραστηριότητες.

Συχνά θα καλύψουν περισσότερα από ένα στυλ εκμάθησης, πράγμα που τα καθιστά εξαιρετικά "εργαλεία" διδασκαλίας για ορισμένους μαθητές. Διαλέξεις στην τάξη ισχύουν κυρίως για τους μαθητές "ήχου", που μαθαίνουν καλύτερα με το άκουσμα ως ακουστικοί τύποι. Visual μαθητές μπορούν να επωφεληθούν από οπτικά βοηθήματα και ερεθίσματα, τα οποία υπάρχουν στην τάξη, αλλά είναι πολύ πιο συχνά κατά τη διάρκεια μιας Εκπαιδευτικής εκδρομής. Τέλος, για τους μαθητές αφής, τα εκπαιδευτικά ταξίδια προσφέρουν μια ασυνήθιστη ευκαιρία να εκτελέσουν με τα χέρια τους δραστηριότητες που προάγουν τη μάθηση μέσω εκπαιδευτικών προγραμμάτων.

Είναι επομένως σημαντικό για τους εκπαιδευτικούς και τους διευθυντές σχολείων να επιλέγουν εκπαιδευτικά ταξίδια που αυξάνουν και εμπλουτίζουν τα υπάρχοντα σχέδια μαθήματος και να εκσυγχρονίζουν τη μάθηση στην τάξη συνδυάζοντας θεωρία και εμπειρική εκμάθηση. Ένα εκπαιδευτικό ταξίδι που οι εκπαιδευτικοί επιλέγουν για τους λόγους αυτούς, μπορεί να χρησιμεύσει για να τονίσει δύσκολες έννοιες ή για να επεκτείνει τη γενική φύση ενός μαθήματος στην τάξη, δίνοντας πιο συγκεκριμένες πληροφορίες. Οι ειδικοί παιδαγωγοί που μελετούν σε σχολικές ομάδες εκπαιδευτικά ταξίδια μπορεί επίσης να είναι σε θέση να παρέχουν στους "επαγγελματίες" εκπαιδευτικούς διορατικότητα από την προηγμένη μελέτη ή άμεση εμπειρία, την οποία δεν θα μπορούσε να παρέχει μόνο η στατική τους εκπαίδευση και επιμόρφωση.

Οι εκπαιδευτικοί μπορούν ακόμη να ενθαρρύνουν την καλή συμπεριφορά κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής εκδρομής και να παρακινήσουν τους μαθητές να εργαστούν σκληρά με την προοπτική μιας εκπαιδευτικής επίσκεψης, κρούοντας ταυτόχρονα τον κώδωνα του κινδύνου για τις ενδεχόμενες παρεκτροπές ως ηθική ανταμοιβή. Βέβαια, ακόμη και τα πιο κατατοπιστικά εκπαιδευτικά ταξίδια έχουν συνήθως στοιχεία ψυχαγωγίας, που τα καθιστά από μόνα τους μέγιστη ηθική ανταμοιβή.

Εξάλλου, υπάρχουν γεγονότα και καταστάσεις που δεν περιλαμβάνονται στα βιβλία και που είναι συναρπαστικό να γνωρίζουμε. Πολλοί ειδικοί στη διάρκεια ενός ταξιδιού, όπως αρχαιολόγοι, μουσειολόγοι, ξεναγοί, ειδικευμένοι εκπαιδευτικοί μπορούν να μοιραστούν τις γνώσεις τους για την προώθηση της μαθησιακής διαδικασίας εκτός συμβατικής τάξης για το θέμα μας.

Οι δάσκαλοι περιμένουν από τους μαθητές τους να έχουν την καλύτερη συμπεριφορά κατά τη διάρκεια των εκπαιδευτικών εκδρομών. Αυτός είναι ένας τρόπος να διδάξουν στους μαθητές πώς να ενεργούν σωστά και να επιδεικνύουν τους αναμενόμενους τρόπους συμπεριφοράς σε ένα επαγγελματικό περιβάλλον, αποκτώντας παράλληλα βελτιωμένη αίσθηση της κοινότητας στην περίπτωση που το Εκπαιδευτικό ταξίδι αφορά σε ένα τοπικό προορισμό: οι μαθητές έτσι θα αποκτήσουν μια καλύτερη κατανόηση για την κοινότητά τους. Αυτό ενισχύει μερικές φορές το ενδιαφέρον των μαθητών για την ιδιότητα του ενεργού πολίτη προκειμένου να διατηρηθεί ό, τι προσπαθεί να διασώσει η κοινότητα των ειδικών.

Τα πλεονεκτήματα των εκπαιδευτικών ταξιδιών και εκδρομών, επομένως, είναι πολλά. Δημιουργείται ένα ενδιαφέρον για νέα επαγγέλματα με τις επισκέψεις σε ιστορικά μέρη, βλέποντας την άγρια ​​ζωή ή ζητώντας από ένα επιστήμονα να σου μιλήσει για τα διαστημικά ταξίδια. Όλες οι δυνατότητες για εκπαιδευτικές εκδρομές και μορφωτικό ταξίδι συνάδουν με την απόκτηση μιας αξέχαστης εμπειρίας του πραγματικού κόσμου. Δίνουν την ευκαιρία για συνολική βύθιση στο φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον. Στις εκδρομές αυτές, ο μαθητής αποκτά πρακτικές κοινωνικές ικανότητες και ανοίγματα κριτικής σκέψης έξω από το ελεγχόμενο περιβάλλον της τάξης.

Γιατί το να είναι σε θέση να ζητήσει πληροφορίες από εμπειρογνώμονες σχετικά με τον συγκεκριμένο τομέα σπουδών τους επί τόπου απαιτεί σκέψη. Μπορούν έτσι να "μάθουν" πραγματικού κόσμου "μαθήματα". Ενδυναμώνεται ακόμη η έμπνευση που προκύπτει αργότερα και αποδεικνύεται με τα παραδοτέα (εργασίες) στην τάξη. Γιατί ένας μαθητής, ο οποίος βλέπει, αγγίζει και μυρίζει ιστορικά κειμήλια, αρχαία αντικείμενα και πρωτότυπες πηγές- κείμενα αποκτά κίνητρα για να μάθει περισσότερα σε βάθος, όταν επιστρέψει στην τάξη.

Τα εκπαιδευτικά ταξίδια διεγείρουν τη μάθηση πέρα ​​από ό, τι τα βιβλία και τα βίντεο μπορούν να προσφέρουν στο μαθησιακό περιβάλλον. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα εκπαιδευτικά ταξίδια προσφέρουν εξίσου πνευματική τόνωση, αλλά οι εκδρομές που είναι καλά σχεδιασμένες έχουν ως αποτέλεσμα υψηλότερα επίπεδα της ακαδημαϊκής επίδοσης σε κάθε αντικείμενο μελέτης.

Ο μαθητής μαθαίνει σε ένα ανεπίσημο περιβάλλον, όταν σε ένα εκπαιδευτικό ταξίδι κατευθύνεται από καταρτισμένο προσωπικό σε ένα μουσείο ή κέντρο επιστημών. Αυτό επιτρέπει σε όλους τους συμμετέχοντες να μάθουν χωρίς να το συνειδητοποιούν με στενό και απόλυτα αυστηρό τρόπο, πράγμα το οποίο φτάνει σε περισσότερους μαθητές από διάφορα κοινωνικά στρώματα, υπόβαθρα και στυλ μάθησης.

Πηγή : http://www.fatsimare.gr/trikalina-hamperia/2013/04/11/oi-ekpaideytikes-ekdromes-ton-sxoleion-kai-i-xrisimotita-toys

# data[].attributes.attachment_link.title
Οι εκπαιδευτικές εκδρομές των σχολείων και η χρησιμότητά τους

# data[].attributes.attachment_link.description
ΓΙΑΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΕΝΤΑΓΜΕΝΕΣ ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΟΙ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ; Ένα υπέροχο άρθρο της Αμαλίας Κ. Ηλιάδη, Φιλολόγου-Ιστορικού, ΜΑ Βυζαντινής Ιστορίας, Δ/ντριας 3ου Γυμνασίου Τρικάλων.

# data[].attributes.headline
Προβάλλει και εκθέτει την υλική και άυλη κληρονομιά της ανθρωπότητας και του περιβάλλοντος της.

# data[].attributes.subject
Προβάλλει και εκθέτει την υλική και άυλη κληρονομιά της ανθρωπότητας και του περιβάλλοντος της.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Αίθουσα συλλογών του συλλέκτη αρχαιοτήτων Γιάκομπ ντε Βίλντε

Με τον όρο μουσείο εννοείται σύμφωνα με τον επίσημο ορισμό της ICOM (International Council of Museums) "ένα μόνιμο ίδρυμα, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, στην υπηρεσία της κοινωνίας και της ανάπτυξής της, ανοικτό στο κοινό, που έχει ως έργο του τη συλλογή, τη μελέτη, τη διατήρηση, τη γνωστοποίηση και την έκθεση τεκμηρίων του ανθρώπινου πολιτισμού και περιβάλλοντος, με στόχο τη μελέτη, την εκπαίδευση και την ψυχαγωγία".

Ο ορισμός του ICOM τροποποιήθηκε και από το 2007 το Μουσείο ορίζεται ως εξής: "Το Μουσείο είναι ένας μη-κερδοσκοπικός, μόνιμος θεσμός/ οργανισμός, στην υπηρεσία της κοινωνίας και της ανάπτυξής της, ανοιχτός στο κοινό, ο οποίος αποκτά, συντηρεί, ερευνά, προβάλλει και εκθέτει την υλική και άυλη κληρονομιά της ανθρωπότητας και του περιβάλλοντός της, με στόχο την εκπαίδευση, μελέτη και ψυχαγωγία". Το 2019, προτάθηκε νέος ορισμός του Μουσείου (07/09/2019, Κιότο- Ιαπωνία)[1].

Βάσει του σύγχρονου ορισμού τους τα μουσεία ικανοποιούν μια ιδιαίτερη ανθρώπινη ανάγκη, τη δημιουργία ενός μόνιμου αρχείου για το πώς έζησαν οι άνθρωποι και τι πέτυχαν σε έναν αλληλεξαρτώμενο κόσμο. Η παγκοσμιοποίηση έχει διαφοροποιήσει σαφώς τον ρυθμό της αλλαγής του κόσμου μας και σε ένα βαθμό έχει συνδέσει πλέον το τοπικό, εθνικό στοιχείο με το παγκόσμιο. Μέσα σε αυτό το εννοιολογικό πλαίσιο τα μουσεία είναι χώροι στους οποίους οι άνθρωποι μπορούν να εξερευνήσουν τις προσωπικές τους πεποιθήσεις εν τω μέσω καθολικών αληθειών. Εν ολίγοις, μπορούν να επιδείξουν στο πλατύ κοινό πώς διαμόρφωσαν τα γεγονότα και οι πεποιθήσεις των ανθρώπων του παρελθόντος την εμπειρία του παρόντος.

Ο παραπάνω ορισμός δεν συνιστούσε εξαρχής το πλαίσιο μέσα στο οποίο καθορίζονται οι λειτουργίες ενός μουσείου, ούτε συνδεόταν με τη συλλογή και την έκθεση αντικειμένων. Στην αρχαιότητα το μουσείο περιγράφεται ως τέμενος αφιερωμένο στη λατρεία των Μουσών. Τούτο σημαίνει πως στο συγκεκριμένο χώρο καλλιεργούνταν οι τέχνες, τα γράμματα, η μουσική, η ποίηση, η φιλοσοφία και ο χορός. Στην περίοδο της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας ο όρος χρησιμοποιείται κυρίως για χώρους στους οποίους διεξάγονταν φιλοσοφικές συζητήσεις.

Κατά την περίοδο της Αναγέννησης ο όρος παραπέμπει στις ιδιωτικές συλλογές της ευρωπαϊκής αριστοκρατίας, ενώ στον 17ο αιώνα σχετίζεται με την πληρότητα των εγκυκλοπαιδικών γνώσεων και την "ευρεία κάλυψη ενός γνωστικού αντικειμένου". Στα μέσα του ίδιου αιώνα στην Ευρώπη χρησιμοποιείται ο λατινικός όρος musaeum για τον προσδιορισμό συλλογών με περίεργα αντικείμενα (cabinets des curiosités). Στα τέλη του 17ου, αρχές του 18ου, αιώνα καθιερώθηκε ο όρος για συγκεκριμένα κτήρια που στέγαζαν συλλογές αντικειμένων και χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στην περιγραφή της έκθεσης αντικειμένων του Ηλάιας Άσμολ (Elias Ashmol) στην Οξφόρδη. Επίσης ο πρώτος ορισμός για το τί είναι το μουσείο δόθηκε από τον George Groove Brown τo 1889, ο οποίος τον ολοκλήρωσε το 1895. Υπάρχει πλέον και σχετικός νόμος (3028 του 2002 αρθρ.45 παράγραφος 1) που ορίζει τί ακριβώς είναι εν τέλει το μουσείο.

Ο Ηνίοχος από το Αρχαιολογικό Μουσείο των Δελφών

Τα μουσεία κατηγοριοποιούνται βάσει των συλλογών που διαθέτουν, των φορέων που τα ιδρύουν και τα διαχειρίζονται, βάσει του βεληνεκούς της συλλογής τους, βάσει του κοινού που εξυπηρετούν και του εκθεσιακού τους χώρου:

Ταξινόμηση βάσει συλλογής:

(Α) Γενικού ενδιαφέροντος - Μικτά Μουσεία: Είναι αυτά που εμπεριέχουν πολλαπλών ειδών Συλλογές. Τέτοιο είναι στην Ελλάδα το Μουσείο Μπενάκη.

(Β) Ειδικά Μουσεία: Είναι αυτά που έχουν εξειδικευμένες συλλογές μιάς ομάδος εκθεμάτων. Αυτά είναι:

Ταξινόμηση Βάσει ιδρυτικού και διαχειριστικού φορέα:

Συνήθως ο σχεδιασμός νέων, ή η μουσειακή αξιοποίηση παλαιών κτηριακών εγκαταστάσεων αναλαμβάνεται από ομάδες αρχιτεκτόνων-μηχανικών, οι οποίες φροντίζουν για την ένταξη του μουσείου στο φυσικό αστικό ή ημιαστικό τοπίο της περιοχής. Ιδιαίτερα στις εργασίες ανακαίνισης, δίνεται έμφαση στην κατάλληλη ένταξη ειδικών συσκευών κλιματισμού, προαπαιτούμενων για τη συντήρηση και καλή κατάσταση των μουσειακών αντικειμένων να ανταποκρίνεται στις ιδιαίτερες ανάγκες των μουσειακών συλλογών που πρόκειται να εκτεθούν. Στις σύγχρονες μουσειακές εγκαταστάσεις αφιερώνεται ιδιαίτερη μέριμνα στις βοηθητικές εγκαταστάσεις, σε διαδραστικά τεχνοπάρκα, σε εργαστήρια συντήρησης, σε γραφεία διοικητικού προσωπικού και κατάλληλους χώρους αποθήκευσης, έτσι ώστε να αποφευχθούν κατά το δυνατόν οι ανθρωπογενείς και οι περιβαλλοντικές αιτίες καταστροφής των μουσειακών αντικειμένων.

Επίσης, δίνεται ιδιαίτερη μέριμνα στην καθαριότητα των χώρων αποθήκευσης και την κατηγοριοποίηση των αντικειμένων ανά υλικό, έτσι ώστε να είναι ευκολότερος ο περιβαλλοντικός τους έλεγχος και ο περιορισμός της καταστροφής των μουσειακών αντικειμένων από φυσικά αίτια. Ορισμένοι τύποι αντικειμένων, ιδιαίτερα εκείνα που ανήκουν στην κατηγορία των οργανικών υλικών, αν και απαντώνται σπάνια, έχει προβλεφθεί να αποθηκεύονται σε συγκεκριμένες συνθήκες υγρασίας και θερμοκρασίας ως ακολούθως:

Οστά και ελεφαντοστό: αποθηκεύονται σε θερμοκρασία όχι μεγαλύτερη των 25 °C και σχετική υγρασία από 45% - 55%.

Ξύλο: σχετική υγρασία 45% στους 20 °C.

Περγαμηνές και πάπυροι: θερμοκρασία 21 °C - 25 °C και σχετική υγρασία 40% - 50%.

Κεραμεική και ύαλος: ιδανικές τιμή σχετικής υγρασίας για έκθεση και αποθήκευση 45% - 55%.

Φωτογραφίες και αρνητικά: η σχετική υγρασία για την αποθήκευση φωτογραφικού υλικού κυμαίνεται από 30% έως 50%, και δεν υπερβαίνει σε καμία περίπτωση την τιμή του 60%, ενώ η ιδανική θερμοκρασία ποικίλει από 15 °C έως 25 °C και δεν υπερβαίνει τους 30 °C.

Μέταλλο: Όλα τα μεταλλικά αντικείμενα υπόκεινται σε σοβαρή οξείδωση όταν η ατμοσφαιρική υγρασία είναι μεγαλύτερη του 65% ή 70%.

Ο άνθρωπος θεωρείται μια από τις εξωγενείς αιτίες καταστροφής των μουσειακών αντικειμένων. Οι ανθρωπογενείς αιτίες προέρχονται κυρίως από την αμέλεια στο χειρισμό, τη συντήρηση, την αποθήκευση και τη μεταφορά των αντικειμένων μουσείων, γεγονός που απαιτεί διαρκή εκπαίδευση του υπεύθυνου προσωπικού στις νέες μεθόδους και τεχνολογίες συντήρησης και αποκατάστασης.

Ένα πολύ μεγάλο μέρος του έργου του μουσείου στηρίζεται αποκλειστικά στην αξιοπιστία των ανθρώπων που εργάζονται σε όλους τους τομείς δραστηριότητάς του. Όπως έχει επισημάνει η D. Mariner στη μελέτη της για τους εργαζόμενους στα μουσεία υπάρχουν έξι κρίσιμοι παράγοντες στους οποίους συμφωνούν οι κοινωνιολόγοι για την αξιολόγηση της επαγγελματικής αξιοπιστίας ενός επαγγέλματος. Ο πρώτος και βασικότερους από αυτούς τους παράγοντες είναι "η γνώση της πολιτισμικής παράδοσης σε μουσειολογική βάση, που είναι η βάση της γνώσης και της πείρας του επαγγέλματος". Παρά την καθιέρωση ενώσεων μουσείων και διαφόρων επιμορφωτικών προγραμμάτων, οι συζητήσεις για την επαγγελματική εκπαίδευση των εργαζομένων στα μουσεία επιστρέφουν διαρκώς στο θέμα της βιωσιμότητας της μουσειολογίας ως επιστήμης ή στις μουσειολογικές σπουδές, χωρίς να ενισχύουν την επαγγελματική κατάρτιση των εργαζομένων στα μουσεία.

Δυναμικός και διαρκώς εξελισσόμενος τομέας για την ελληνική πραγματικότητα η μουσειολογία είναι δυνατόν να προσφέρει όχι μόνο το κατάλληλο ανθρώπινο δυναμικό, αλλά ταυτόχρονα να διεκδικήσει τον εκσυγχρονισμό της υποδομής των μουσείων και τη στελέχωσή τους με εξειδικευμένο προσωπικό.

"Είναι μια σημαντική επαγγελματική ευθύνη η εξασφάλιση ότι όλα τα στοιχεία που υποδέχεται ένα μουσείο είναι ορθά και πλήρως τεκμηριωμένα, έτσι ώστε να είναι γνωστή η προέλευση, η ταυτότητα, η κατάσταση και η επεξεργασία του υλικού" .

Η υποδοχή του αντικειμένου στο μουσείο ακολουθεί τους κανόνες καλής πρακτικής της ICOM και χρησιμοποιεί, ημερολογιακές καταγραφές, έτσι όπως προτείνονται από τη Διεθνή Επιτροπή για την τεκμηρίωση του Διεθνούς Συμβουλίου Μουσείων (ICOM-CIDOC). Τα αντικείμενα, εφόσον προορίζονται για μόνιμη έκθεση στο Μουσείο, εκτιμώνται από τον υπεύθυνο συλλογών και τους συνεργάτες του, φωτογραφίζονται και καταγράφεται το υλικό και η τεχνική κατασκευής τους, η κατάστασή του, οι όποιες πολιτισμικές και ιστορικές αναφορές, ο τόπος και η ημερομηνία παραγωγής -ανεξάρτητα από τη στρωματογραφική τους ημερομηνία- η/οι φωτογραφήσεις τους και η πιθανή τους συντήρηση.

Οι κανόνες καλής πρακτικής, σε συνδυασμό με τη συνεργασία ειδικών επιστημόνων ( αρχαιολόγων, εθνολόγων, ανθρωπολόγων, ειδικών της τέχνης, βοτανολόγων κ.λπ.) διαμορφώνει μια νέα αντίληψη για τον όρο μουσείο και το βοηθά να απαγκιστρωθεί από την έννοια της απλής έκθεσης, καθιστώντας το χώρο επιστημονικής έρευνας, εκπαίδευσης και τεκμηρίωσης. Για παράδειγμα, ένα εθνολογικό νησιωτικό μουσείο χρησιμοποιεί την εθνολογική μέθοδο έρευνας πεδίου, τη συλλογή και τεκμηρίωση αντικειμένων και την ερμηνευτική παρουσίαση της τοπικής νησιωτικής κοινωνίας σε αρκετές από τις λειτουργίες του ως ερευνητικός φορέας.

Στόχος του μουσείου δεν είναι η απλή έκθεση αντικειμένων, αλλά η παρουσίαση και η σύνθεση συλλογών , με τέτοιο τρόπο ώστε να αναδεικνύεται ο καλλιτεχνικός χαρακτήρας των εκθεμάτων όποτε αυτό απαιτείται, αλλά και το γνωστικό πολιτισμικό τους περιεχόμενο. Έτσι, απαιτείται ειδική μέριμνα για τα κείμενα που συνοδεύουν τα εκθέματα, εξαρχής στον σχεδιασμό της λειτουργίας του μουσείου Τα κείµενα περιλαµβάνουν στοιχεία για όλες τις κατηγορίες επισκεπτών και αναπτύσσονται βάσει παραµέτρων που ενισχύουν τις αρχές της εκπαιδευτικής και επικοινωνιακής πολιτικής του μουσείου. Τα κείµενα αποτελούν σηµαντικό τµήµα τόσο της επικοινωνίας των επισκεπτών µε την έκθεση, οι οποίοι σε πολλές περιπτώσεις βασίζονται στη γλώσσα για καλύτερη κατανόηση και ερµηνεία των εκθεμάτων που βλέπουν. Έτσι ενισχύεται ο κοινωνικός παράγοντας που σε κάθε περίπτωση υποστηρίζει την άντληση γνωστικού περιεχομένου από την επιτόπια επίσκεψη.

Έχει παρατηρηθεί πως ενίοτε οι γονείς χρησιµοποιούν τα κείµενα, για να µεταφέρουν πληροφορίες στα παιδιά τους και τα θεωρούν απαραίτητα, προκειµένου να καλύψουν τα δικά τους γνωστικά κενά. Υπό αυτές τις προϋποθέσεις τα κείμενα που συνοδεύουν τα εκθέματα είναι γραμμένα σε απλή και κατανοητή γλώσσα, χωρίς ωστόσο να υποβιβάζουν την αξία της πληροφορίας.

Βασική παράμετρο των εργασιών ενός σύγχρονου μουσείου αποτελεί και η κοινωνική διάσταση της λειτουργίας του, η επικοινωνία με το κοινό, η ερμηνεία και η μετάδοση του περιεχομένου των συλλογών του. Εκτός, λοιπόν, από τις ξεναγήσεις, το μουσείο θα έπρεπε να παρέχει εκπαιδευτικές δυνατότητες σε ειδικά διασκευασμένα τεχνοπάρκα του, επιμορφωτικά σεμινάρια και προγράμματα εκπαίδευσης από απόσταση με εκδόσεις CD-ROM και εκπαιδευτική παρουσία στο διαδίκτυο.

Μέ αυτόν τον τρόπο, πέραν των επιτόπιων επισκέψεων στις συλλογές ενός μουσείου, ο περιηγητής του Διαδικτύου μπορεί να πλοηγηθεί σε επιλεγμένες περιοχές ενός τόπου που παρουσιάζουν πολιτισμικό ενδιαφέρον ή να αντλήσει πληροφορίες για εικονικές εκθέσεις. Οι σύγχρονες εφαρμογές παρέχουν στον χρήστη τη δυνατότητα αλληλεπίδρασης με τρισδιάστατα μοντέλα εδάφους και την άντληση δεδομένων για μνημεία οχυρωματικής αρχιτεκτονικής, για παράδειγμα, ή χώρους πολιτισμικού και ιστορικού ενδιαφέροντος.

Δεν είναι λίγες οι φορές που υπεύθυνοι και υπάλληλοι μουσείων, από την ίδρυση κιόλας των ιδρυμάτων σε διάφορες χώρες του κόσμου, έχουν έρθει αντιμέτωποι με τις καταστροφές που προκάλεσαν ποικίλοι φυσικοί, περιβαλλοντικοί, ανθρωπογενείς ή άλλοι παράγοντες στα ίδια τα μουσεία και τις συλλογές που φυλάσσουν. Το ζήτημα της προστασίας των μουσείων και της διαχείρισης των εν λόγω κινδύνων που είναι σε θέση να προκαλέσουν καταστροφές, τόσο στις συλλογές τους, όσο και στους επισκέπτες ή το προσωπικό τους, προβάλει έντονο στη σημερινή εποχή. Η αναγκαιότητα αυτή σχετίζεται άμεσα, τόσο με τη σύγχρονη πολιτική διαχείρισης των ιδρυμάτων αυτών, και το νέο ρόλο του σύγχρονου μουσείου, όσο και των αρνητικών επιπτώσεων που επιφέρει η επιβάρυνση του περιβάλλοντος. Οι δυνητικοί αυτοί κίνδυνοι θέτουν έτσι, επιβεβλημένο το ζήτημα της πολιτιστικής κληρονομιάς και την άμεση λήψη μέτρων για την αποφυγή των πιθανών καταστροφών στα μουσεία.

σύμφωνα με το Γενικό Σχέδιο Πολιτικής Προστασίας: "ΞΕΝΟΚΡΑΤΗΣ" είναι η πιθανότητα εκδήλωσης ενός φυσικού φαινομένου ή τεχνολογικού συμβάντος ή και λοιπών καταστροφών σε συνδυασμό με την ένταση των καταστροφών, που μπορεί να προκληθούν στους πολίτες, στα αγαθά, στις πλουτοπαραγωγικές πηγές και στις υποδομές μιας περιοχής.

Καταστροφή θεωρείται μια επείγουσα κατάσταση που εμφανίζεται συνήθως ξαφνικά, δύναται να προκαλέσει μεγάλων διαστάσεων ζημιές και να ακυρώσει τις διαδικασίες ελέγχου του μουσείου, έτσι που να μην μπορεί να αντιμετωπίσει τις προκύπτουσες καταστάσεις με τους χρηματικούς ή άλλου είδους πόρους που διαθέτει.

Οι πιθανοί κίνδυνοι που ενδέχεται να πλήξουν ένα μουσείο μπορούν να ταξινομηθούν στις εξής τέσσερις μεγάλες κατηγορίες:

1. Περιβαλλοντικοί φθοροποιοί παράγοντες

Φως

Θερμοκρασιακές αλλαγές

Υγρασία

Ατμοσφαιρική ρύπανση

Θόρυβος

Έντομα - μικροοργανισμοί

2. Ανθρωπογενείς κίνδυνοι

Κλοπή

Βανδαλισμός

Ανθρώπινη αμέλεια

Τρομοκρατική ενέργεια

3. Παράγοντες φθοράς κτιρίου και κτιριακού σχεδιασμού

Ένα μουσείο για να μπορέσει να διαχειριστεί κατάλληλα τους πιθανούς κινδύνους που μπορεί να προκύψουν πρέπει πρωτίστως να γνωρίζει ποιοι είναι αυτοί οι κίνδυνοι. Η αναγνώριση και η ταυτοποίηση των κινδύνων προϋποθέτει έτσι, τη συλλογή δεδομένων για αυτούς, δηλαδή με άλλα λόγια, το μουσείο χρειάζεται μια συνεχή πληροφόρηση για ό,τι συμβαίνει μέσα, αλλά και έξω από αυτό.

Πλέον, η πληροφόρηση αποτελεί συστατικό μέρος της διαχείρισης κινδύνων και για να επιτευχθεί η συλλογή της πληροφορίας έχουν αναπτυχθεί σύγχρονα και αξιόπιστα πληροφοριακά συστήματα. Δύσκολη όμως ενασχόληση παραμένει η ανάλυση των δεδομένων, έτσι ώστε να δοθούν μετά από αξιολόγηση, χρήσιμες πληροφορίες, όπως για παράδειγμα, πληροφορίες για την κατάσταση των συλλογών ή τις περιβαλλοντικές συνθήκες εντός και εκτός του μουσείου.

Για την ανάλυση των δεδομένων, η διοίκηση του μουσείου έχει υιοθετήσει και εφαρμόζει σήμερα ποικίλες μεθόδους του επιχειρηματικού μάνατζμεντ, όπως ποσοτικές και μη - ποσοτικές αναλυτικές μεθόδους. Στις ποσοτικές, μπορούν να αναφερθούν, η Ανάλυση Κόστους - Κέρδους, ο Στρατηγικός Σχεδιασμός και η Ανάλυση Κινδύνου, ενώ στις μη - ποσοτικές/ποιοτικές μπορούν να εφαρμοστούν οι γνωστές τεχνικές ανάλυσης SWOTκαι PEST.

Γκάζη Α.-Νούσια Τ., 2003, Αρχαιολογία στον Ελληνικό χώρο: Μουσειολογία, μέριμνα για τις αρχαιότητες, ΕΑΠ, Πάτρα.

Γκάζη Α.-Νικηφορίδου Α., 2004, "Κείμενα για μουσεία και εκθέσεις: προβληματισμός, μεθοδολογία, μελέτη περίπτωσης", στο Μουσειολογία τ. 2.

Ashley-Smith, J., 1999. Risk assessment for object conservation. Oxford: Butterworth-Heinemenn.

Duggan A. J., "Training professional museum curators", Museums Journal, 69 (June 1969)

Falk, J. and Dierking, L., Learning from Museums: Visitor Experiences and the Making of Meaning, Altamira Press - American Association for State and Local History, (Walnut Creek, 2000).

Holm St. A., 1991, Facts and Artefacts. How to document a museum collection, Cambridge, ICOM Code of Professional Ethics, 1990.

Hunter, John,1980 Preparing a museum disaster plan. National Park Service: Omaha.

Keene, S., 2002. Managing conservation in museums. Oxford; Boston: Butterworth-Heinemann.

Νικόνανου Ν., 2004, "Η οργάνωση της επικοινωνιακής πολιτικής ενός μουσείου και ο ρόλος της μουσειοπαιδαγωγικής", στο Μουσείο, επικοινωνία και νέες τεχνολογίες - Πρακτικά Α΄ Διεθνούς Συνεδρίου Μουσειολογίας, Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας/Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Μυτιλήνη.

Neustupny, J., "Museology as an Academic Discipline", στο MuWop, I (1980).

Οικονόμου Ανδρομάχη, 2004, "Ανθρωπολογική έρευνα και εθνογραφικά μουσεία: παραδείγματα από τον ελληνικό χώρο", στο Μουσείο, επικοινωνία και νέες τεχνολογίες - Πρακτικά Α΄ Διεθνούς Συνεδρίου Μουσειολογίας, Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας/Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Μυτιλήνη.

Registration step by step: when an object enters the museum, στο <https://web.archive.org/web/20070509185851/http://www.willpowerinfo.myby.co.uk/cidoc/fact1.htm> ανάκτηση 020405

Τσιτούρη Αμ., 2004, "Πολιτισμικές διαδρομές στο διαδίκτυο και χάρτης κινδύνων για τα μνημεία" στο Μουσείο, επικοινωνία και νέες τεχνολογίες - Πρακτικά Α΄ Διεθνούς Συνεδρίου Μουσειολογίας, Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας/ Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Μυτιλήνη.

Woodhead P., 1978, Museum Studies. A Guide to Library Resources in Leicester University, Leicester.

# data[].attributes.attachment_link.title
Μουσείο - Βικιπαίδεια

# data[].attributes.attachment_link.description
Με τον όρο μουσείο εννοείται σύμφωνα με τον επίσημο ορισμό της ICOM (International Council of Museums) "ένα μόνιμο ίδρυμα, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, στην υπηρεσία της κοινωνίας και της ανάπτυξής της, ανοικτό στο κοινό, που έχει ως έργο του τη συλλογή, τη μελέτη, τη διατήρηση, τη γνωστοποίηση και την έκθεση τεκμηρίων του ανθρώπινου πολιτισμού και περιβάλλοντος, με στόχο τη μελέτη, την εκπαίδευση και την ψυχαγωγία".