# data[].attributes.body
Sau khi mình viết mãi mới xong được bài "Cắt tỉa cành nho" ngày hôm nay, thì vũ trụ Internet đãi cho thấy được bài này.

Nên hiểu sự tình cờ này ra sao, bạn bè ơi?

# data[].attributes.body
Nếu bạn từng được nghe kể về hành trình của cây nho từ lúc được giâm cành, gieo vào đất... cho đến lúc trái mọng được xử lý đầy công phu để biến thành thức uống màu đỏ tím thần thánh, bạn sẽ được nghe về đoạn mà người Pháp gọi là tailler la vigne. (Tiếng Anh: prune the vine).

Khi đã sản xuất xong vụ trước, cây nho trút lá, bắt đầu ngủ đông (Thời điểm 1). Mùa đông sẽ qua với giá rét đông cứng những thân cây trơ trụi. Đầu mùa mới, sau thời kỳ nghỉ ngơi đầy đủ, các cây nho bắt đầu chuyển mình, lá xanh bật ra mởn, cành nhánh bắt đầu mọc tứ phía (Thời điểm 2). Người trồng nho, dù cực kỳ yêu quý những cây nho của mình, sẽ mang cây kéo to bự của mình cắt đi một số cành không hề ít vào hai thời điểm này.

Chỉ một vài cành được để lại, theo sự tính toán đặc biệt nhiều kinh nghiệm của họ. Chính những cành này sẽ chịu trách nhiệm ra đủ quả ngọt, đủ chất lượng, ở độ cao vừa phải tiện cho việc thu hoạch... Tất cả được tính toán để cây nho đủ sức nuôi một số chùm quả chọn lọc, vì thế chất lượng của rượu vang sẽ cao và sẽ có xu hướng khá đều đặn từ năm này sang năm khác.

Tự tay cắt đi những cành nho có thể ra quả ư? Thật tiếc lắm chứ. Nhưng nếu không làm thế, sẽ có nhiều quả thật đấy nhưng hầu như tất cả sẽ èo uột.

Đây chính là một bài học cực kỳ đắt giá mà chúng ta có thể mang về ứng dụng vào việc chăm sóc những cảm hứng mà chúng ta may mắn nhận được từ cuộc đời. Quá nhiều không phải là tốt. Ta không có đủ thời gian, năng lượng mà nuôi quá nhiều lá cành, và biến mình thành một bụi rậm rạp rối ren thì không thẩm mỹ gì cả. Nếu ta cố ôm hết, theo đuổi tất cả, cây tâm hồn sẽ kiệt sức. Vì thế, chọn lọc không phải khắc nghiệt, mà là lòng từ bi với chính mình: biết mình chỉ có bấy nhiêu, và dám sống thật với giới hạn đó, và chọn sao cho những gì được để lại là đáng giá.

Có khi, ta cắt đi một ý tưởng vừa lóe sáng, để giữ cho một ước mơ cũ không vì bị cạnh tranh mà phải héo tàn. Có khi, ta chấp nhận không theo một luồng cảm hứng mới tinh mà nhiều người tung hô, để kiên định đi theo hành trình theo đuổi một cảm hứng trông khiêm tốn nhưng lại rất hợp với giá trị quan trọng của riêng ta.

Nếu có cảm hứng mới xuất hiện, trước khi lao vào o bế nó với tất cả những công cụ mới đã thu thập được trong tháng này, ta có một bài kiểm tra nhỏ. Ngồi thong thả, tỉnh táo, lật đi lật lại cảm hứng mới nhận, hình dung hành trình theo đuổi nó, và tự hỏi: “Nếu tôi nuôi dưỡng ý tưởng này, tôi sẽ phải cắt đi điều gì khác? Và tôi có sẵn lòng làm vậy không?”

Chúc bàn tay cầm kéo của bạn vững vàng. Cảm hứng bị cắt đi có thể gợi vài nuối tiếc, nhưng niềm vui từ những cảm hứng mà ta chọn tận tuỵ với chúng sẽ lớn hơn thế.

# data[].attributes.body
Hãy thử tưởng tượng có cả mấy chục cách sử dụng sức động viên của ý nghĩa, như thể bạn có cả vòng tròn bạn bè thân thiết ngồi quanh và đảm bảo bạn không bị cảm thấy hụt hẫng vô nghĩa ngày nào trong hành trình của mình... Bạn thấy sao?

Dĩ nhiên, cho những cảm hứng mà bạn đang âm thầm đi theo, khó có người nào biết rõ và có đủ sức chú ý để ngày nào cũng giúp nhắc nhở bạn về ý nghĩa. Cách chắc nhất là: chính bạn nắm rõ những cách đó và cho bạn cái vỗ lưng động viên, lời thì thầm, câu hỏi đúng vào lúc cần nhất.

Xem nào... Bạn có thể:

Dùng những cách cổ điển nhất

Hỏi mình 5 lần chữ “Tại sao”: Hỏi đi hỏi lại và trả lời cho đến khi lý do bạn đưa ra chạm được một điều khiến tim bạn xúc động.

Dùng chuỗi “để mà” hay "để cho": viết “Tôi làm X để mà…”, tiếp tục 3 lần như thế

Zoom gần, lùi xa:

Lấy cái nhìn ở tầm cao hoặc đặt mình ở tương lai nhìn lại, để thấy tổng quát ý nghĩa của hướng bạn đang chọn đi theo.

- Tấm bưu thiếp từ tương lai: Hình dung chính bạn sau x tháng đã hoàn thành hành trình, thở hít sâu. Thay mặt cái tôi tương lai đó viết 3 câu cảm ơn cho chính mình.

- Đôi khi, hành trình dài đến nỗi việc hình dung tương lai có thể là tưởng tượng bản cáo phó khi đến ngày bạn qua đời và mọi người cùng nhìn lại về bạn.

- Nhìn qua lăng kính của một người ở trình độ cao hơn bạn: Nếu thầy/cô khôn ngoan nhất của tôi ở đây, họ sẽ giúp tôi nhìn ra ý nghĩa gì?

Nhìn sát vào việc nhỏ bạn cần làm đúng hôm nay, và tìm ra ý nghĩa của nó, động viên bạn đi thêm được bước này nữa.

- Tìm một điểm bạn thấy đẹp trong việc ngày hôm nay bạn làm (một câu, một biểu đồ, một ý tưởng, một chữ được chọn khá "đắt). Đường xa chưa rõ đến đâu, làm được điều gì đẹp hôm nay để lòng mình được vui/hạnh phúc là đã có ý nghĩa.

- Hãy nghĩ đến những việc bạn làm được vào mỗi bước trên đường đi, về những sản phẩm nhỏ, những prototype: suy ngẫm về lợi ích của chúng, có khi chỉ cần bản nháp cũng đã có ích.

Xem xét ý nghĩa liên quan đến bản sắc, giá trị cá nhân

Bạn có thể tự hỏi: Theo đuổi hành trình này thì tôi đang trở thành ai? Khi ấy, giá trị quan trọng nào được phục vụ? Nguyên tắc nào mà tôi xem trọng được thể hiện?

Nhóm ý nghĩa này thường tạo nguồn động lực nội tại hết sức mạnh mẽ. Hãy nhớ dùng nó thường xuyên.

Ý nghĩa cho người rất cảm xúc:

Bạn có thể nhắc cho mình về thực hiện hành trình này thì việc nỗi sợ nào của bạn sẽ giảm đi, bạn sẽ cảm thấy "đã" ra sao khi đã đạt được mục tiêu, hằng ngày vì sao làm những việc này cho bạn cảm thấy mình tự do, câu hỏi nào mà bạn tò mò điên lên muốn được trả lời thì rồi sẽ được làm sáng tỏ?

Ý nghĩa cho người nhiều lý trí

Theo đuổi cảm hứng này cho đến tận thành công thì liên kết với một chiến lược lớn hơn của bạn như thế nào? Tại sao nên hành động bây giờ, trong mùa này, hoàn cảnh này? V.v.

Bạn có thể muốn lưu lại những gợi ý này. Sẽ có chỗ để dùng đến chúng rất nhiều lần trong cuộc đời. Những người thành thạo cách tự động viên mình như thế này thì hầu như không ai, không gì cản bước họ được một khi họ đã hào hứng với một điều gì đó.

# data[].attributes.body
Như các bài gần đây đã có giải thích, việc chúng ta giỏi tự động viên là điều rất cần thiết nếu muốn theo đuổi cảm hứng cho đến lúc thành công. Tự động viên cũng là một kỹ năng thuộc một cấp độ quan trọng trong Thông minh cảm xúc.

Chúng ta hãy cùng tìm hiểu kỹ về những cách để tự động viên có hiệu quả. Chúng ta cần nhiều hơn một cách để có thể linh hoạt sử dụng cho phù hợp với từng tình huống cuộc sống, cũng như tùy tình trạng tinh thần của chính mình. Ở đây ta chọn con số 3: nhiều vừa phải, trong tầm dễ nhớ, dễ luyện tập.

Sau đây có 3 nhóm phương pháp:

Cho mình thấy rõ (hoặc nhắc lại cho mình nhớ) về ý nghĩa điều mình đang làm. Khi rơi vào hồ nghi, hãy nhớ lại vì sao bạn bắt đầu. Start with Why.

Nhớ lại nguồn cảm hứng ban đầu, gợi lại nó (xem lại hình ảnh, video, nhật ký mình đã viết ...) để lại được dồi dào cảm xúc, hoặc tìm thêm những hạt cảm hứng tương tự. Ví dụ: Bạn từng được truyền cảm hứng về làm nông theo hướng biodynamics. Bạn nhờ Chat GPT mỗi đầu tuần scan khắp các tin tức thế giới để đưa đến cho bạn những tin mới, diễn biến tích cực, câu chuyện hay, phương pháp mới liên quan đến hướng tiếp cận này. Cứ như thế, nguồn động viên đa dạng nhưng vẫn xoay quanh trục cảm hứng chính, và gắn với những diễn tiến rất thực tế, cập nhật.

Sử dụng năng lượng của yêu thương, xã hội: Nghĩ về những người sẽ được lợi nếu bạn kiên trì đi theo cảm hứng này đến tận lúc thành công. (Những) người được lợi ấy càng cụ thể càng tốt, nếu bạn biết cả tên họ thì tuyệt vời, nếu họ còn là người thân hay người bạn yêu thì quý không gì sánh kịp. Hãy mở đầu ngày làm việc của bạn bằng cách nghĩ đến họ. Đặt tên của họ luôn vào tên file hoặc viết một câu in đậm ngay dòng đầu của file (VD: Nghiên cứu A dành cho X, mong em sớm được chữa khỏi).

Bạn hãy hình dung, nếu bạn lần lượt sử dụng hết cách này đến cách khác như đã kể trên thì có lẽ đã không có nhiều hạt cảm hứng tốt vừa mọc mầm đã lụi tàn.

Và, tin tốt thêm nữa là: cho mỗi nhóm phương pháp trên, ta có thể động não ra khá nhiều cách để thực hiện. Hãy hình dung những khả năng mở ra liên tiếp...

Hôm nay, bạn thử động não xem có bao nhiêu cách để sử dụng sức động viên của ý nghĩa, của chữ Why! Ứng dụng nó cho một cảm hứng quan trọng đối với bạn mà bạn đang muốn theo đuổi được đến cùng.

# data[].attributes.body
Hôm nay tôi hỏi 3 người bạn trẻ mà mình gặp trong ngày: "Khi bạn đang theo đuổi một điều gì lâu dài, vì trước đó đã được truyền cảm hứng, đôi khi bạn sẽ gặp khó khăn đến nỗi muốn bỏ cuộc, hoặc đôi khi đơn thuần là đường quá dài và bạn thấy mình chán, mình lãng quên cảm hứng đó, mất động lực đi tiếp... Khi ấy bạn làm thế nào?"

Điểm chung của các câu trả lời nhận được là:

Một, các bạn thường chịu thua trước sự buồn chán hoặc sao nhãng, cho rằng

"đến như thế thì chịu thôi",

"em bị như thế nhiều lần rồi",

"có lẽ em cũng không thích điều đó thật sự, chỉ là một thời gian bị cuốn hút, sau đó nguội đi".

Hai, khi đối diện khó khăn, chán nản, muốn bỏ cuộc, các bạn sẽ "tìm một video truyền động lực".

Đó cũng là điều tôi thường quan sát thấy ở nhiều người. Cách tự tạo động lực của đa số chúng ta khá là đơn điệu.

Do đó, chẳng trách sao rất nhiều cảm hứng đã được gieo mầm trong trái tim của chúng ta, rồi lại không phát triển được... để lại những cuộc đời không nhiều màu sắc, để lại chúng ta cứ dậm chân quanh quẩn quanh vùng thoải mái của chính mình.

Thời gian học về Cảm hứng của tháng Satsang này đối với tôi đã không dễ dàng lắm. Ẩn sâu trong lòng, tôi có những cảm xúc tiêu cực và chống đối. Tôi sợ đến giờ phải học, phải viết bài... vì sao như thế?

Đó là vì tôi bị buộc phải đối mặt với ký ức về những lần chính mình đã lãng phí cảm hứng nhận được, đã sao lãng, bỏ rơi, bỏ cuộc. Lòng tự tin là điều quý giá, xây mãi mới có được... vậy mà với cách hành xử "bốc lên rồi lại tàn", ta tự làm mục đi lòng tự tin của mình từ bên trong.

Và tôi nhớ lại mình những năm 30 tuổi, đọc kết quả test MBTI của mình ngày đó - ENFP, một Inspirer - mà cười tủm tỉm. Tôi thích cái nhãn đó, dùng điều đó một cách tự hào. Tôi nghĩ là tạo động lực được cho ai đó là điều lớn lao, đáng để theo đuổi... Nay, tôi hiểu được vì sao trong số những người được tôi truyền cảm hứng có rất nhiều người không đi được xa. Họ cũng như tôi, cháy rồi tàn, lãng phí nhiều thời gian, sức lực.

Tôi ước gì khi xưa khi mình đã biết nhiều hơn, để hiểu người truyền cảm hứng tốt rất nên biết về hành trình của người được truyền cảm hứng sau đó để còn tác động một cách bền vững, không hao phí tâm sức của tất cả các bên.

Nhận thức rõ được sự khó chịu vừa kể thì khó chịu giảm dần. Thế rồi, tôi xoay chuyển được ý nghĩ: Năm xưa tôi đã không có được tầm nhìn này, vì... thiếu hiểu biết. Vậy là, năm nay, tháng này, vị trí của tôi tốt hơn hẳn. Đã được mở mắt ra nhìn thấy cách có thể làm tốt hơn, tôi sẽ tiến về phía ấy. Đó là luồng cảm hứng mới. Lần này, tôi sẽ đi thật, chứ không để cảm hứng ấy lụi tàn.

Từng bước đi ấy sẽ là từng bước tôi lớn thêm lên, như tấm hình (đính kèm) có thể minh hoạ rất tốt. Nó là dấu hiệu tôi nhận được hôm nay (lại dấu hiệu 😄).

Đó là cách tôi tự động viên hôm nay.

# data[].attributes.body
Bạn có bao giờ cảm thấy cuộc sống thường đem cho bạn đúng điều bạn cần vào lúc bạn cần nó nhất không? Có khi đó là những cú vỗ lưng động viên rất nhỏ thôi, nhưng là cú hích nhẹ đưa bạn từ mấp mé rìa tiêu cực trở về với một thái độ tích cực.

Nhìn thấy meme trên (hình) khi lướt Facebook hôm nay, tôi vừa bật cười vừa thấy mình rưng rưng muốn khóc. Tôi nhớ lại những tình huống mình từng lẩm bẩm trả lời, cảm ơn một dấu hiệu động viên nhỏ bé mà mình nhận được từ những đồ vật hoặc tình huống vô tri mà thấy nó như thể có hồn. Những động viên ấy khiến tôi ấm lòng, thật. Về sau, tôi thấy không chỉ mình có thái độ ấy. Tên gọi thì đa dạng, và về gần đây thì có khuynh hướng được gom chung vào nhóm "thiên thần bảo vệ" hoặc "dấu hiệu vũ trụ".

Hôm nay, nghĩ thật kỹ lại hiện tượng này từ lăng kính của khả năng trải nghiệm những cảm xúc tích cực, tôi ngờ rằng sở dĩ mình có khuynh hướng đi tìm và dựa vào những "dấu hiệu vũ trụ", sự đồng thời tương ứng - synchronicity như thế cũng không hẳn xuất hiện từ hư không.

Một là: vì tôi cần sự động viên, nên tôi đi tìm. "Ai tìm sẽ thấy". Chúng ta sẽ bắt lấy những điều có ý nghĩa phù hợp với những gì lòng ta đang tìm kiếm. Nếu đợi phải có hẳn một con người thật động viên thì mới trụ nổi, thì chắc tôi đã rơi sâu nằm lâu ở nhiều cái hố khác nhau. May quá, đã tự động viên từ những dấu hiệu mình nhận được cũng có tác dụng.

Hai là: Tôi thuộc nhóm có may mắn được trải nghiệm nhiều lần vấp ngã mà được đỡ dậy, đau mà được an ủi, từng được nghe những lời động viên ấm áp. Do đó tôi có xu hướng trông đợi, tôi tự tìm ra chúng. Nếu không có những dấu hiệu từ ngoài, tôi cũng sẽ tự tạo ra chúng.

Điều này có thể thiếu ở một số người khác. Cũng có trường hợp tương tự cơ chế này mà ở cực ngược lại: trải nghiệm nhiều tiêu cực trong quá khứ quá sẽ khiến người ta "đọc ra những tín hiệu tiêu cực" từ môi trường, và rơi vào vòng xoáy đi xuống, ngày một trầm trọng.

Ngẫm đến đây, tôi hy vọng hành trình Satsang 2025 của chúng ta, nay đi được đến tháng thứ 9, đã là trải nghiệm quá khứ tích cực ghi dấu ấn trong tâm trí mọi người cùng đồng hành.

Chúc chúng ta sẽ tìm được những ấm áp, thương yêu, tích cực từ mọi điều xung quanh, vào đúng những lúc ta cần nhất.

Chúc mọi người ngủ ngon.

# data[].attributes.body
Cảm hứng là những cơ hội quý giá để ta tự phóng mình ra khỏi quỹ đạo cũ, để có thể vươn đến những đích đến thú vị hơn là cứ quanh quẩn trong cái tôi cũ mòn. Thế nên, đi theo cảm hứng một cách bền bỉ để thực sự "làm được một cái gì", "trở thành một cái gì" là một việc tuy khó, nhưng cũng hoàn toàn xứng đáng để chúng ta đầu tư học hỏi và luyện tập cho đến khi nó trở thành một phần của ta. Thử hình dung một ngày nọ, bạn có thể nói về mình như thế này: "Tôi là người không bỏ qua cảm hứng mà tôi biết là có giá trị. Cần biết gì thì tôi sẽ tìm cho biết, học cho hiểu, luyện cho biết làm. Tôi nói được thì làm được, và đã làm thì hiệu quả".

Ôi, thật "đã" làm sao, đúng không bạn?

Trên con đường dài đi từ Tôi hiện tại cho đến Mục tiêu (mà tôi đã được truyền cảm hứng, đã chọn, đã hình dung ra được), ta sẽ phải vượt qua:

- "Thời bình": những sao nhãng, buồn chán... mà ta cần chấn chỉnh lại chính mình và dùng động lực đưa mình về lại đường chính, tiếp tục bước đi

- Những khi "có chuyện": thất bại, khó khăn, vấn nạn khác của cuộc đời đè nặng hoặc tấn công ... Ta cần bền chí vượt qua những đáy tăm tối, cần kiên cường dẻo dai mà phục hồi, đứng dậy, bám lấy động lực mà đi tiếp.

Bạn thấy đấy, chúng ta vừa đề cập đến nhiều thuộc tính quan trọng (bền chí, kiên cường, v.v...) mà hẳn ta phải rèn luyện một thời gian dài mới có được. May quá, Tự tạo Động lực là một kỹ năng có thể được học lấy nhanh hơn, và nó cần được sử dụng rất nhiều lần trên đường đi.

Ngày mai, ta sẽ bàn luận kỹ về Tự tạo động lực. Còn bây giờ, một phút suy ngẫm trung thực:

Bạn đã bỏ dở bao nhiêu hành trình trong quá khứ? Đã quên đi những cảm hứng xán lạn nào?

Nay nhớ lại: bạn có nhớ ra mình thường bỏ cuộc bởi điều gì, vào những thời điểm thế nào không?

Nhận ra pattern của chính mình sẽ giúp bạn có thể chọn điều cần cải thiện lần này.

Nếu những cảm hứng bạn từng rất hào hứng đi theo đều được theo đuổi đến nơi đến chốn, phải chăng ngày nay lại đã khác lắm, lắm, lắm?

Thêm một lý do để quyết tâm Lần này sẽ khác, bạn nhỉ !

# data[].attributes.body
Cảm hứng và Động lực là hai khái niệm có liên quan đến nhau, và có khi chúng ta bị lẫn lộn. Để tiếp tục học sâu về cách tận dụng Cảm hứng, ta sẽ cần dùng Động lực vào một số nơi cần thiết vào những lúc cần thiết. Vì vậy, hôm nay ta cùng phân biệt hai khái niệm này sao cho gọn gàng, dễ nhớ nhé.

Sự khác biệt cốt lõi

Cảm hứng giống như một tia lửa từ bên ngoài (hoặc từ sâu bên trong) khiến bạn thốt lên:

“Oa, mình cũng muốn như thế!”.

Nó là cảm xúc rất hình ảnh (ngay trước mắt, trong ký ức, hoặc trong tưởng tượng) và thường đến bất ngờ.

Động lực là nhiên liệu giúp ta tiếp tục bước đi khi tia lửa Động lực đã không còn ở đó.

Nó là quyết định có ý thức, thực tế, bền bỉ và sẽ dẫn theo thói quen, hành động tự nhắc nhở về cảm hứng cũng như mục tiêu, và kỷ luật.

Một cách cụ thể đời thường, hãy hình dung:

Cảm hứng là khi bạn xem một bộ phim tài liệu rồi bỗng muốn chạy marathon

Động lực là khi bạn dậy lúc 6 giờ sáng hôm sau, xỏ giày, và thực sự chạy dù có thể trời mưa lất phất.

---

Một chàng trẻ ngồi xem TED Talk về những nhà leo núi chinh phục Everest.

Rồi chàng bật dậy, đập bàn "chát" một phát, hét to đầy cảm hứng:

“Ta cũng sẽ chinh phục Everest!”

… Rồi chàng thấy tay kia còn vướng, nhìn sang thấy mình còn cầm bịch khoai tây chiên ăn dở dang.

Cảm hứng khiến ta muốn leo Everest.

Còn động lực sẽ quyết định xem ta có cắt giảm thói quen ăn fast food của mình, và từ ngày mai bắt đầu leo cầu thang thay vì đi thang máy hay không.

Suy ngẫm:

Bạn có câu chuyện riêng nào về Cảm hứng - Động lực hay không? Sau hôm nay, bạn có suy ngẫm nào về câu chuyện đó của mình?

# data[].attributes.body
Self-efficacy, Niềm tin vào năng lực bản thân, chính là yếu tố quan trọng nhất được tìm thấy ở những người lập tức xoay chiều hành động ngay khi cần thiết: khi một cảm hứng bao trùm lấy ta và đến lúc phải quyết định bước theo nó, không có cảm nhận self-efficacy này, đa số người ta không bước qua được ngưỡng cửa.

Chúng ta đã từng trò chuyện về Self-efficacy khi học về một số cảm xúc tích cực trong những tháng trước. Nay, chúng ta làm mới lại điều mình học với góc nhìn của một "đàn anh" mới.

Các thành phần quan trọng nhất của Niềm tin vào năng lực bản thân sẽ giúp ta bước được, lên đường được, bứt khỏi cái cũ, dấn thân vào vùng chưa biết, là gì? Theo Rich Diviney*, đó là một hỗn hợp của Tự tin, Lạc quan, và Chủ động.

Tự tin: trung đạo giữa Tự ty rụt rè và Kiêu ngạo hợm hĩnh.

Lạc quan vừa phải, giữ một lượng Thực tế vừa đủ để không kéo ta rơi vào Bi quan.

Chủ động đúng lúc, đúng việc sẽ cho ta đi được bước cần đi, chứ không chần chừ hoặc bị trói bởi cái cũ hay nỗi sợ. Chủ động không quá mức đến rơi vào nóng vội hoặc tăng động. Hành động không đủ tính toán sẽ tiêu hao hết năng lượng của chúng ta, không đi được đường dài.

Chúng ta vừa chạm đến một số thuộc tính quan trọng nên được rèn luyện nếu chúng ta muốn sống hiệu quả trong cuộc đời. Không chỉ nhằm tận dụng tốt Cảm hứng tốt của bạn và theo đuổi nó cho đến lúc thành công, những học hỏi ngày hôm nay của chúng ta còn có ý nghĩa nhiều hơn thế đối với thành bại của cuộc đời ta, và có lẽ còn cả hạnh phúc nữa.

Bạn tự đánh giá mình như thế nào về những thuộc tính vừa được đề cập đến?

Về Tự tin - Self-confidence?

Về Lạc quan - Optimism?

Về Chủ động - Initiative?

Tổng hợp lại, về Self-efficacy?

---

*Xem thêm: Rich Diviney - The Attributes . Bản dịch tiếng Việt: Bí mật đằng sau những cá nhân xuất sắc

# data[].attributes.body
Hôm nay, tìm học thêm để trả lời suy ngẫm về những thuộc tính mà chúng ta cần, tôi sẽ bước vào nghe kỹ phần 3 của quyển sách này, tôi tin là mình sẽ tìm được những gợi ý suy ngẫm rất thú vị. Tôi được tạo cảm hứng dồi dào để đọc quyển sách này khi được biết về tác giả của nó:

Rich Diviney là một cựu chỉ huy Navy SEAL của Hải quân Hoa Ký, chuyên gia vé lãnh đạo và hiệu suất con người, đồng thời là tác giả sách bán chạy. Trong hơn 20 năm phục vụ, ông đã thực hiện hơn 13 nhiệm vụ ở nước ngoài, trong đó có 11 lần đến Iraq và Afghanistan. Ông từng giữ vai trò chỉ huy trong quá trình tuyển chọn và huấn luyện cho một đơn vị SEAL đặc biệt, nơi ông phát triến chương trình "Mind Gym" - một sáng kiến tiên phong giúp các đặc nhiệm rèn luyện trí não đế hoạt động hiệu quả hơn trong môi, trường căng thẳng cao.

Những đúc kết từ một người như thế này không thể không thú vị.

# data[].attributes.body
Sau khi đã được truyền cảm hứng và đón nhận được, tràn trề cảm hứng trong lòng, vẽ ra con đường màu hồng từ cảm hứng hiện tại đến mục tiêu, thì bước tiếp theo sẽ là gì?

Bước tiếp theo sẽ là thực tế, là những khó khăn chờ đón, những thất bại, và có cả những ngày vô sự mà điều ta cần làm là vẫn đi đều bước, làm việc cần làm để đến được mục tiêu: Hình ảnh tương lai mà nguồn truyền cảm hứng đã gợi nên trong ta (khả năng, thành tựu, cái tôi tương lai, v.v).

Đã nhận được hạt giống tốt, nhưng đất trong chậu ra sao? Bàn tay chăm bón sẽ hành động thế nào?

Điểm khó thứ nhất: làm những hành động đầu tiên.

Ví dụ: đã quyết tâm rèn luyện bản thân, đã đến câu lạc bộ của môn thể thao đó, hỏi lịch, đóng tiền học, mua đồ tập... tưởng như đã làm rất nhiều nhưng thực ra đó chỉ là điểm khởi đầu.

Sau đó là những điểm khó tiếp theo: sao nhãng, trì hoãn, mất lửa, viện cớ.

Rồi lại có những bệnh tật, chấn thương, xung đột với thầy dạy, hay bạn học ...

Chúng ta đã dành hai phần ba của tháng 9 này để học hỏi về nguồn cảm hứng, các yếu tố bên ngoài. Trong đoạn tiếp theo của hành trình này, ta sẽ đề cập đến những thuộc tính cốt lõi bên trong con người giúp cho cảm hứng nảy mầm đơm hoa kết trái, bất chấp nó cũng là một cảm xúc hữu hạn như bao cảm xúc khác. Một mình nó không thể đưa chúng ta đến đích được.

Suy ngẫm:

Hôm nay, bạn hãy thử động não nghiêm túc về những thuộc tính mà bạn nghĩ chúng ta cần có để đi theo cảm hứng cho đến tận lúc ta đạt được mục tiêu.

# data[].attributes.body
Gì cơ, nhờ AI gieo cảm hứng cho con người á? Có thể một vài bạn sẽ kêu lên cảnh giác.

Theo tôi, AI đang mang cả một bầu trí tuệ tập thể của loài người (có thể còn lâu mới đầy đủ, nhưng thực sự đã phong phú lắm rồi) chờ được ta hỏi đúng cách để rút ra phục vụ chúng ta. Nếu bạn nghĩ rằng chúng ta đang nhờ trí tuệ tập thể của loài người gieo cảm hứng cho mình, một cách dễ dàng chỉ bằng vài câu hỏi khéo léo, và rồi ta sẽ thong thả nhấp ngụm trà hoặc cà phê mà đọc câu trả lời đến ngay lập tức, bạn có thấy toàn bộ sự việc này rất chi là thú vị không?

Nếu ta đã trở nên mở với điều này, thì cũng có nhiều cách để làm điều đó. Vài ví dụ sau đây chỉ là để khởi động thôi, bạn nhé:

Gửi yêu cầu trực tiếp (ví dụ: Tôi đang rất mệt mỏi, down mood, hãy nói điều gì đó khiến thôi có thể ổn định tâm trạng và nhớ về những điều tươi sáng hơn).

Tạo một nhiệm vụ và hẹn giờ cho AI thực hiện mỗi ngày:

Tự tạo ra một GPTs: Ví dụ: đây là GPTs Người truyền cảm hứng có thể trò chuyện với chúng ta bằng tiếng Việt.

Dùng một GPTs của ai đó làm sẵn, ví dụ như Inspiration Beacon của moztiq.com, hoặc Inspirer của Jae Sohn

Balanced.

Ngoài ra, bạn có thể làm việc này một cách gián tiếp hơn, ví dụ, tạo nhiệm vụ cho Chat GPT mỗi sáng gửi cho bạn một ít tin tức dạng mà bạn yêu thích và chắc chắn hầu như lần nào đọc thì cũng được tạo cảm hứng. Ví dụ: tôi sẽ muốn được đọc những Tín hiệu từ tương lai vào mỗi sáng.

Bạn có thể dành ra 10 phút và thử một chút các cách vừa được kể trên không?

Hãy chia sẻ với chúng tôi suy nghĩ và trải nghiệm của bạn nhé.

# data[].attributes.headline
Tìm hạt giống cảm hứng trong tình huống khó khăn

# data[].attributes.subject
Tìm hạt giống cảm hứng trong tình huống khó khăn

# data[].attributes.body
Cộng đồng của chúng ta đa dạng, với những bạn hữu thuộc đủ loại lĩnh vực, làm đủ loại ngành nghề, độ tuổi khác nhau.

Có những người đang được may mắn sống cuộc sống rất phong phú, đi nhiều, học hỏi nhiều, thường xuyên được tiếp xúc với nhiều nguồn cảm hứng đủ loại. Bên cạnh đó, cũng có những bạn miệt mài với công việc luôn phải làm thêm giờ, có những bạn sống trong stress thường xuyên... những dịp có cảm hứng sẽ không ghé thăm nhiều, mà nếu có thì vì quá mệt mỏi, không biết khi ấy lòng ta có đủ mở?

Ngay cả ở đây, ta cũng thấy có một sự phân cực, khá bất công: người có nhiều lại có nhiều hơn nữa, người rất cần thì lại chỉ được "chia khẩu phần" eo hẹp mà vì thế thì lại càng khó cho họ để tiếp cận, đón nhận...

Cũng có những bạn nằm ở cả hai trường hợp 1 và 2, ví dụ: cơ hội thì dồi dào nhưng khi tiếp xúc thì lại quá vội, quá mệt...

Khi ấy, nên chăng chúng ta tạo cho mình một thói quen, thường xuyên làm một điều không quá khó, không tốn thời gian nhưng lại giúp ta không tự cắt đứt mình với những nguồn cảm hứng tốt lành và có tiềm năng giúp ta cải thiện đời mình?

Ví dụ 1: Dậy sớm một chút mỗi sáng, viết không ngừng 3 trang viết để tuôn ra mọi suy nghĩ, cảm xúc tồn đọng (không cần hay ho tích cực gì cả, có gì viết nấy: mục tiêu làm làm trống đầu óc). Sau đó cho mình 5 đến 10 phút đọc tờ báo ưa thích hoặc một nguồn tin nào đó mà mình biết chắc là nguồn cảm hứng có chất lượng.

Ví dụ 2: Quá bận, không làm được cả việc viết 3 trang thế kia. Đi trực tiếp đến bước 2: cho mình được "ăn sáng" với vài hạt giống cảm xúc thật "ngon lành". Chẳng hạn như: đọc trang Positive News, xem vài tác phẩm / đoạn trích của hình mẫu mà mình hâm mộ (nhà văn, hoạ sĩ, nhà khoa học, diễn giả truyền cảm hứng, v.v.), hoặc tận dụng AI cho việc này.

Về tận dụng AI cho việc này: thật là hợp thời đại, phải không bạn? Bạn nghĩ xem, có những cách nào?

Bài tập cho những bạn rất quen trò chuyện cùng AI như Chat-GPT, Grok, Claude...: chúng ta cùng động não tìm cách, và ngày mai ta sẽ chia sẻ những cách ấy cùng nhau, được không bạn?

# data[].attributes.body
Tôi có những người bạn say đắm bộ Harry Potter, được truyền cảm hứng bừng bừng mà muốn trở thành nhà văn, để rồi khi thử tự dùng ngòi bút để xây dựng một thế giới, nhiều người lại cay đắng bẻ bút quăng đi vì quá thất vọng về mình.

Bức minh họa đơn giản này muốn làm nhẹ sự khắc khoải ấy, khi hiện thực khởi đầu còn cách quá xa điều ta mong ước. Trước khi trở nên vĩ đại, ta phải giỏi. Trước khi giỏi, ta từng dở. Và trước cả khi làm ra cái gì đó bị xem là dở, ta phải dám thử cái đã.

Ta thường bị mê hoặc bởi những điều xuất sắc, tuyệt đẹp: một giai điệu hoàn hảo, một bài diễn thuyết rúng động, một bức tranh hay bức điêu khắc làm tim ta như hụt vài nhịp... Cảm hứng bùng cháy. Nhưng khi quay lại với đôi tay mình, cố gắng đưa mình theo con đường mơ ước, ta phải đối mặt trước tiên với những vụng về, thô sơ. Và thất vọng khi ấy thật ảm đạm làm sao.

Sự thật là: mọi sản phẩm đẹp đẽ ta thấy đều đi qua chặng đường hình thành đầy gian nan. Dù chỉ là một vòng tròn: không ai vẽ vòng tròn được tròn trịa ngay từ lần đầu tiên. Các tác giả thường không thể viết xong nổi một quyển sách nào nếu không chấp nhận nổi bản nháp đầu tiên sẽ dở đến phát buồn nôn (Finish your vomit draft... đó là lời khuyên thực tế, có tác dụng thực sự trong nhiều lớp dạy viết).

Ta cần kiên nhẫn với chính mình để qua được thời kỳ đó.

Làm sao để kiên nhẫn với chính mình? Đừng hứa những kết quả ảo tưởng. Hãy hứa số lần thực hành. “Tôi sẽ viết 30 trang trong 30 ngày.” “Tôi sẽ thử vẽ cái đó 100 lần.” Khi bạn giữ lời hứa ấy, kết quả sẽ dần lộ diện như một hệ quả tự nhiên.

Tiny experiment:

Chọn một kỹ năng bạn khao khát có thể làm chủ. Viết cam kết số lần bạn sẽ thử trong tuần này (10 lần, 20 lần). Ghi nhận mỗi lần mà bạn đã làm được thật, bất kể nó vụng về đến đâu.

Suy ngẫm:

“Để chạm tới sự thuần thục của ngày mai, chẳng lẽ cái giá này là quá cao hay sao? Chỉ là tận mắt nhìn thấy mình dở tệ vài chục, vài trăm lần thôi mà! Chỉ có thế mà cũng không chịu được ư!”

Đó là suy ngẫm của tôi hôm nay. Còn bạn, bạn có cảm thấy dễ chịu hơn một chút khi nghĩ đến đoạn mở đầu chông gai chắc chắn sẽ mở ra khi ta dám cất bước đi theo mỗi luồng cảm hứng?

# data[].attributes.body
Tôi có một người bạn đang đến một đoạn thú vị trong cuộc đời. Bạn ấy hầu như trắng tay: không đạt một kỳ thi rất quan trọng mà bạn ấy đã chuẩn bị mấy năm cho nó. Mất hẳn động lực làm những chuyện thường ngày, không để tâm được vào việc làm (mà bạn ấy đã biết mình hoàn toàn không phù hợp nữa).

Ở đáy, bạn ấy nghỉ luôn cả công việc ấy, nhưng chưa chia sẻ được với người thân nào. Xung quanh là sự thiếu thấu hiểu, trong lòng là nỗi lo âu.

Biết là cần chọn xây dựng một tương lai khác, biết là phải nhìn rõ tương lai ấy mới có thể bắt tay vào đặt những viên gạch đâu tiên... nhưng đối diện với bài tập "Cái tôi tương lai" ấy, bạn trì hoãn cao độ, và gần như đổ bệnh. Cho đến tận lúc làm được cú chuyển mình. Khi viết xuống được hình dung về cái tôi tương lai, trạng thái tâm hồn của bạn dễ chịu hẳn.

Vì sao làm một bài tập đầy cảm hứng mà lại có thể khó khăn như thế? Mọi người có thấy bí ẩn không?

Cuối cùng bạn ấy hiểu ra (và tôi rất đồng ý) rằng sự chần chừ đó chính là biểu hiện của nỗi sợ. Sợ phải phát biểu cụ thể ra những mơ ước mà mình cảm thấy yêu tha thiết. Sợ nó bị chỉ trích. Sợ chính mình hoài nghi vì đích đến ấy quá xa hiện tại. Sợ nhận lấy cảm hứng hữu hình rồi thì sẽ phải lên đường, đường dài đầy gian nan trắc trở.

Tôi cũng như bạn, từng trải qua nhiều lần cảm hứng tràn trề (hình minh hoạ post này diễn tả rất đúng tâm trạng tôi những lúc ấy) để rồi chứng kiến ước mơ héo tàn, thêm thất vọng ở bản thân mình... Lâu dần, những thất vọng ấy đọng trầm tích trong lòng tôi thành một khối hoài nghi chính mình khủng khiếp, và rồi có những giai đoạn tôi sợ cả những ước mơ của mình, có hào hứng trước một chuyện gì, định chia sẻ cho ai đó thì lại kìm mình lại.

Đó là sự thật cuộc đời, mà chúng ta có thể làm gì để đỡ sợ không?

Phải chăng chúng ta nên: hiểu rằng 9/10 cảm hứng sẽ héo tàn, nhưng phần lớn ấy tương ứng với những cảm hứng chớp loé non nớt, là hưng cảm thoáng qua, đã không được chăm sóc, lỡ khoe khoang ba hoa quá sớm, không có hành động follow-up... nghĩa là ta đã không biết đón nhận và chăm sóc nó đúng cách. Cảm hứng + sáng suốt, kiên trì, đầu tư công sức thì mới có thể

Cũng có thể điều ta sẽ làm bây giờ là: nhìn sâu sắc vào mầm cảm hứng quý giá của lần này, và quyết sẽ làm khác đi, làm thật đúng, cái này đây thì sẽ được trưởng thành.

Tôi bắt đầu làm bài tập của mình đây.

# data[].attributes.headline
Cảm hứng mọc thành mầm non: rất cần được bảo vệ

# data[].attributes.subject
Cảm hứng mọc thành mầm non: rất cần được bảo vệ

# data[].attributes.body
Bên trong lớp vỏ cứng của quả dừa sau khi rụng xuống, vùi một nửa trong sỏi cát, đất đá, phơi nắng phơi gió mà mục dần, có một điều đang diễn ra trong tĩnh lặng.

Mầm dừa non khẽ bắt đầu sự sống của mình trong bí mật. Nó không vội vã tìm đến mặt trời. Trong thật nhiều tháng, nó ẩn mình khẽ khàng sau lớp vỏ quả rất dày. Lớp xơ che chở nó khỏi nắng nóng, phần vỏ cứng như gỗ chấp cả gió mưa và những va chạm bất cẩn. Phần cơm trắng ngọt và dòng nước dừa là nguồn dự trữ dinh dưỡng nuôi lớn mầm non. Chỉ khi đã ra rễ mạnh và chiếc lá đầu tiên đã vững vàng, nó mới vươn ra chào thế giới. Được bảo vệ, được nuôi dưỡng vào những tháng ngày non nớt nhất, nay nó đã sẵn sàng.

Đây là khôn ngoan. Mọi nguồn cảm hứng mới trong ta (một ý tưởng, một giấc mơ, một lối đi còn non trẻ) cũng khởi đầu mong manh như thế.

Nếu ta phơi bày quá sớm, hoài nghi hay phán xét có thể làm nó gãy vụn. Thậm chí, quá nhiều quan tâm cũng có thể khiến mầm non của chúng ta bị đè nặng dưới kỳ vọng.

Nếu ta chẳng nói với ai, đồng thời chỉ để mặc nó mà mong đợi nó tự lớn lên chứ không nuôi dưỡng từ bên trong, nó có thể lụi tàn. Giống như mầm dừa, việc đầu tiên của ta làm khi đón nhận cảm hứng và bước vào hành động nên là gìn giữ bí mật cho nó, cho nó khoảng lặng, nuôi nó từ nội tâm. Hãy cho nó đủ mạnh mẽ trước khi đem nó đi sẻ chia rộng rãi. Chuyện càng quan trọng, cảm hứng càng quý giá, ý tưởng càng nối chặt với những giá trị trong tim bạn thì càng nên thận trọng.

Suy ngẫm

Trong số những cảm hứng mới gần đây của bạn, điều nào quá quý giá? Nó có còn quá non nớt để đối diện với thế giới bên ngoài? Bạn có thể tạo cho nó một “lớp vỏ dừa” thế nào?

Thử nghiệm nhỏ

Nếu đã nhận ra một điều cần được bảo vệ: Đừng nói với ai (hoặc đừng nói thêm nữa). Thay vào đó, mỗi sáng hãy viết xuống riêng cho mình đôi dòng suy ngẫm vào nó. Chú tâm chính là những giọt dưỡng nuôi: vài ghi chú, đôi nét phác thảo, những hành động cụ thể dù nhỏ bé.

Sau ba ngày, hãy tự quan sát: nó đã cứng cáp hơn tí nào chưa, đã mọc rễ, nhú chiếc lá nhỏ đầu tiên nào?

# data[].attributes.body
Bạn có bao giờ ở trong một thế bí, nghĩ mãi không ra cách... rồi được khuyên rằng (hoặc tự khuyên mình rằng): Thôi ! Giờ là lúc nên đi ngủ. Sáng mai ta sẽ nghĩ ra cách.

Và có những lần bạn quả nhiên là tìm ra cách vào sáng hôm sau thật, phải thế không?

Thực tế là chuyện gì xảy ra trong đêm vậy?

Đêm nào chúng ta cũng mơ vài giấc (có khi nhớ được, có khi quên đi). Với những người nhớ được các giấc mơ của mình và biết cách phân tích chúng thì thấy được diễn tiến này: Trong mơ, ta tiếp tục theo đuổi những điều đối với ta đang là quan trọng. Ta tìm cách giải quyết chúng, phân tích, kết nối với những hiểu biết đa dạng mà ta đã có từ trước, cho nó va chạm với một số "hạt mầm cảm hứng" đã được đón nhận vào lòng ta từ trước... rồi, đến một thời điểm, mọi thứ chợt kết hợp được với nhau. Hạt cảm hứng nảy mầm. Giải pháp hé lộ, hoặc cánh cửa mới mở ra cho ta thấy có con đường đi ra khỏi thế kẹt...

Trong một ít trường hợp đặc biệt, những người trải nghiệm và các nhà nghiên cứu còn thấy một hiện tượng là dường như tâm hồn của ta có thể nối trực tiếp ra bên ngoài, nhận cảm hứng từ một người khác (những con người đương thời, đồng nghiệp, người quan tâm cùng chủ đề... hoặc có khi tâm trí nhỏ của ta vươn ra kết hợp được với tâm hồn chung của loài người...)

Và thế là điều tuyệt diệu nảy mầm và vươn lên trong đời ta, mà rễ của cảm hứng vươn xa hơn cái tôi nhỏ bé của riêng ta.

Đó là những kỳ diệu diễn ra trong đêm. Bạn có tin không? Bạn đã từng trải nghiệm chưa?

Nếu bạn có thể mở lòng và cho rằng những điều này có thể là thật, thì biết đâu cuộc sống của bạn hé mở những cánh cửa kỳ diệu và mọi thứ bỗng chốc trở nên lung linh đến không ngờ.

~ Olivier Lockert. Lời mở đầu của Những người tạo ra hiện thực (Tập 1).

Và dù bạn đã tin rồi, hoặc vẫn còn đang "để xem", thì trước tiên hãy cứ ngủ thật ngon và có những giấc mơ thật chất lượng đêm nay cái đã. Như thế vừa khỏe, vừa vui... và nếu có cảm hứng nào nảy mầm thì lại sẽ chỉ càng tốt hơn. Đằng nào thì cũng chỉ được thêm thôi, đúng không bạn?

# data[].attributes.body
Hôm nay, tôi ngồi trầm ngâm vẽ đi vẽ lại bức tranh chung về cảm hứng, và tự hỏi cảm hứng có phải luôn lành hiền như những hạt chờ được gieo vào đất, đợi điều kiện thuận lợi để nảy mầm?

Tôi chợt nhận ra, ẩn dụ trên đúng với rất nhiều trường hợp cảm hứng "thông thường", mà ta có thể gặp mỗi tuần hoặc mỗi ngày vài chục cái.

Trực giác đưa lên một hình ảnh trong tôi, về một kiểu cảm hứng khác nữa, sắc sảo, cao cấp, di chuyển rất nhanh đến nỗi người thường hầu như khó nhìn thấy nổi, chứ đừng nói đến bắt kịp.

Nhưng nếu bắt được nó, một tác phẩm lớn hoặc một phát minh có thể được ra đời ngay giây phút đó.

Và có lẽ cũng dễ hiểu rằng người bắt được nó hẳn đã rất có bản lĩnh trong lĩnh vực này từ trước đó... và họ đã nghiền ngẫm... và gần đây họ luôn đau đáu đi tìm. Như Einstein, Tesla... Như Mendeleev, ông đã tìm kiếm gần 10 năm trước giấc mơ mà ông nhìn thấy một cái bảng, với những nguyên tố nối tiếp nhau rơi vào đúng chỗ dành cho chúng.

Tôi liền nhận được một hình ảnh cô đọng được những điều chúng ta vừa nói ở trên, hình ảnh ẩn dụ sẽ rất "bắt" với những người từng đọc Harry Potter: Trái Snitch vàng.

Snitch có những đặc tính sau:

- Nhỏ bé, khó nắm bắt: Cảm hứng lớn thường ẩn hiện ở rìa của nhận thức.

- Nhanh: Nó di chuyển nhanh hơn nhiều so với những kế hoạch có ý thức của bạn.

- Tự chủ: Bạn không thể ra lệnh cho nó; bạn chỉ có thể đi tìm nó.

- Có tầm quan trọng quyết định: Bắt được nó là cục diện cuộc chơi thay đổi ngay lập tức. Trận bóng Quidditch sẽ ngừng lại ở thời điểm đó và phân định thắng thua sẽ xảy ra ngay giây đó.

- Chọn lọc: Chỉ các Tầm thủ (Seeker) được huấn luyện tốt mới có thể đủ sức bắt được nó mà không đâm sầm tan xác.

Nghĩ đến đây, trái tim tôi bừng bừng cảm hứng, muốn bước vào con đường rèn luyện bản thân mình để trở thành một Tầm thủ. Một ẩn dụ hay thường có tác dụng tạo cảm hứng rất cao.

Nhưng trước hết, chúng ta hãy ngẫm về ý mới này hôm nay.

Những cảm hứng cao siêu, đắt giá này có thể "xẹt qua" chúng ta không? Bạn giỏi trong lĩnh vực nào... và có giỏi đến mức Tầm thủ trong lĩnh vực ấy chưa?

Tôi thì ngoài việc cùng ngẫm với các bạn những câu trên, còn phải ngẫm cách vẽ thêm điều này vào bức tranh Cảm hứng đang phát triển của chúng ta.

Chúc mọi người một tối thật thú vị trong những suy ngẫm phảng phất màu cao siêu, huyền bí.

# data[].attributes.body
Các bạn hãy cùng tôi chú ý đến một yếu tố quan trọng mà bức tranh lần trước của chúng ta đã không đề cập đến.

Đó là, nếu chúng ta không để ý, thì rất có thể

Môi trường xung quanh dồi dào những hạt giống cảm hứng, tích tụ như ở trong một kho dự trữ, nhưng ta không làm hành động" mở cửa" cái kho ấy để cho cơ hội hạt nào đó rơi được vào lòng ta.

Cảm hứng có thể đã được lọt vào, nhưng sau đó ta lại không trân trọng nó đủ, rồi lơ đễnh làm việc khác, lướt điện thoại khuya khoắt, chơi game đến miệt mài, để cho chương trình săn sale cuốn ta đi, hoặc để cho tâm trí mình bị lôi vào những điều khiến ta cạn kiệt năng lượng. Nội lực của chúng ta ra đi ầm ầm như qua một cánh cửa mở toang.

Bạn thấy đấy, ở ngay đầu của chuỗi hoạt động của cảm xúc Cảm hứng, thì sự chú ý (mind), chú tâm (heart) của chúng ta để nhận thức rõ những điều đang diễn ra hóa ra lại đóng một vai trò hết sức quan trọng.

Ngẫm kỹ một chút. Rất logic, đúng không bạn!

Khi ta để ý, để tâm và nhận thức rõ ràng hiện thực, ta sẽ thấy rõ ràng những điều tốt cho mình (vậy thì làm sao mà bỏ lỡ chúng được), cũng như thấy rõ những gì có hại cho mình, những hành động của chính mình làm vuột trôi đi sự tốt đẹp mà cuộc sống dành cho mình (vậy thì làm sao tiếp tục làm thế được, phải tìm cácn dừng lại chứ).

Vậy là bức tranh hệ thống của chúng ta có thêm hai cánh cửa.

Bạn thử nhìn lại chính mình nhé. Thời gian gần đây, bạn có sống chú ý, chú tâm nhiều đến hiện thực hay không? Quanh bạn có những điều gì hay ho? Bạn có rơi vào những khoảng thời gian hành động một cách hầu như vô thức không?

# data[].attributes.body
Tôi từng nhận được hạt giống cảm hứng từ rất nhiều nguồn.

Từ hình mẫu con người. Những con người thật tôi được thấy, nghe, tiếp xúc. Những danh nhân. Những nhân vật phim, tiểu thuyết, truyện tranh. Những hình mẫu này quá nhiều để tôi có thể đưa ví dụ. Tôi không nói quá đâu, con số mà tôi còn nhớ rõ có lẽ phải hơn trăm.

Từ nơi chốn. Khu rừng nhỏ ven Bordeaux khiến tôi yêu đạp xe. Ngồi thử lề đường, nhìn kỹ cái sàn ướt át của một ngôi chợ ở Paris khiến tôi đi tìm đọc lại vài tiểu thuyết Pháp xưa, và rồi chính thức bắt tay vào viết lần đầu tiên...

Từ những nghi thức: nhiều hơn một lần, tôi đốt nến hoặc thắp một cây nhang trầm, cho mình thật thong thả trong sự bảng lảng của tâm hồn và chờ tìm cảm hứng. Hầu như tôi không bao giờ bị thất vọng.

Từ một phương tiện: Đi xe lửa đường xa thường giúp tôi tăng can đảm để thực hiện những thay đổi. Mở chế độ gõ chữ phát âm vang như máy đánh chữ thời xưa giúp tôi viết được trơn tru hơn, thường là lãng mạn hơn chính tôi ngày thường...

Từ cấu trúc chặt chẽ. Khi soạn một điều gì đó mới (bài giảng, sách), tôi có thể chưa có cảm hứng, nhưng tôi vẫn mở file, đặt tên, tạo folder, viết outline/mục lục... Trong lúc loay hoay sắp xếp theo cấu trúc như vậy, cảm hứng thường dần dần hiện ra.

Tìm cảm xúc sững sờ thán phục (Awe). Tôi cho mình được tiếp xúc một điều gì đó thật lạ, tận hưởng chầm chậm một điều gì đó thật đẹp... Cảm hứng hầu như sẽ nối tiếp theo sau.

(Thế là đã được 6 nhóm khác nhau rồi, hoàn thành bài tập thực hành hôm qua).

Có hai kỷ niệm dâng lên trong lòng mà tôi muốn kể mọi người nghe ngay bây giờ. Một là, quyển tiểu thuyết Cuộc phiêu lưu của Karik và Valia mà tôi đọc năm 7 tuổi đã thắp lên tình yêu khoa học tự nhiên trong tôi đến tận bây giờ, và nó đã thành sự nghiệp của tôi. Và hai là, bộ truyện viễn tưởng Công chúa Hỏa tinh (Princess of Mars) tôi đọc năm 5 tuổi (dù nó rất cũ xưa, ý tưởng khoa học sơ sài) đã khiến tôi ao ước mãi, rằng một ngày mình sẽ viết được tiểu thuyết khoa học viễn tưởng. Chưa làm được thì cứ mang mơ ước ấy đi tiếp mãi.

Ôi, những quyển sách chúng ta đặt vào tay trẻ con thật quá sức quan trọng. Các bạn có nghĩ như tôi không?

# data[].attributes.body
Sau 10 ngày khởi động, chúng ta đã có được bản đồ sơ bộ của cảm xúc Inspiration. Trong 20 ngày tiếp theo, ta sẽ cùng tìm cách trải nghiệm thực tế từng điểm quan trọng, để đến cuối tháng chúng ta sẽ cập nhật lại bản đồ tổng thể, khi ấy sẽ có thêm thật nhiều hiểu biết đúc kết từ thực nghiệm.

Đầu tiên, chúng ta có thể cùng nhìn vào "đầu vào" - Inputs - là những yếu tố từ môi trường (thế giới, người khác) có thể gieo hạt hứng thú vào lòng ta. Nếu chúng ta may mắn được sống trong một môi trường giàu cảm hứng thì còn gì bằng. Nhưng nếu hiện tại, bạn đang trong một thời kỳ phẳng lặng, hoặc mọi thứ lặp lại đều đều đến phát chán, hoặc hoàn cảnh sống của bạn ghì chặt bạn vào những hoạt động cũ rích và khiến bạn như bị giam lỏng... thì nhớ rằng bạn vẫn có thể tạo cho mình một "bong bóng môi trường giàu cảm hứng" nho nhỏ.

Với điều kiện là: bạn phải hiểu rõ những yếu tố làm cho môi trường trở nên giàu cảm hứng, để rồi tác động một cách chủ động vào chúng.

Môi trường giàu cảm hứng là như thế nào? Đa dạng? Kích thích? Có hình mẫu?

Cụ thể là như thế nào?

Còn gì nữa không?

Thực hành:

Động não tìm và liệt kê ra các nhóm nguồn cảm hứng: hãy tìm ra ít nhất 6 nhóm.

Suy ngẫm:

Ngắm các nhóm nguồn cảm hứng: bạn có kỷ niệm thú vị nào liên quan đến một vài nguồn trong số đó không? Hãy viết xuống, rồi ngẫm xem bạn có rút ra được điều gì hay cho mình để áp dụng về sau không.

# data[].attributes.body
Đã học một vòng những hiểu biết hiện tại của chúng ta về Cảm hứng rồi. Bước tiếp theo chúng ta sẽ làm gì? Sau khi đã suy nghĩ vài tiếng nhưng trong lòng không hiện ra manh mối, tôi tự hỏi:

Đã biết cảm hứng thường tự ghé thăm ta, chứ ta khó chủ động tạo ra được. Thế thì tôi có đang làm ngược lại hiểu biết đó chăng?

Đã biết dù có thế nào thì ta vẫn chủ động được phần "chuẩn bị chậu đất, sẵn sàng đón hạt mầm" của chính mình... phải chăng đây là lúc tôi nên quay về dành năng lượng cho điều đó?

Tôi có đang ở trạng thái mở?

Nghĩ đến đây, tôi nhận ra lý trí mình đang lục tìm phương hướng, còn trái tim thi căng thẳng: sắp sang ngày mới rồi kìa, hôm nay đã học được gì, tiến được bước nào?

Tôi nhận ra: để mở hơn, không thể nhấn thêm lý trí nữa.

Thở một hơi dài và sâu. Một chút thơ mộng chăng?

Inspiration does not come when I summon her.

She slips in quietly,

a soft breeze through an open window,

a spark from a hidden fire.

She is not mine to chase,

only mine to welcome.

Sometimes she floods me,

sometimes she whispers.

Always, she reminds me:

I belong to something greater—

a current, a breath, a living flame.

So I pause.

I close my eyes.

I take in one slow breath—

as if the universe itself is breathing me.

I hold it tenderly,

then release it,

a secret offering back to the world.

In that pause, something stirs.

A word, a color, a memory,

a small seed of wonder.

This, too, is inspiration.

Và giấc mơ thì sao? Những điều ta nhận được trong mơ, món quà hằng đêm, là cảm hứng phương nào gửi đến?

Mở, là mở cả với những giấc mơ. Trân trọng, là hứa sáng mai sẽ dành năm mười phút để nhớ ra và ghi lại giắc mơ.

Tôi tin: như thế này là tôi vừa tiến được một bước. Không lý trí, không phải mind, không thể đo được. Đây là mở với cảm xúc, mở tâm hồn đón những hạt giống vô hình.

Bạn đi cùng tôi chứ? Chúc những giấc mơ của chúng ta đêm nay mang đến những hạt giống đẹp lành!

# data[].attributes.body
Được tạo cảm hứng cho người khác, được truyền cảm hứng, khi thì chúng ta ở vai này, khi ta lại ở vai kia. Ở phiên bản tích cực, chúng ta sẽ có một xã hội nhiều năng lượng, nhiều niềm vui sống hơn. Nghệ thuật nở hoa, các phát minh chen vai thích cánh nhau ra đời, nhiều gương mặt tỏa rạng niềm vui sáng tạo...

Và ở phiên bản shadow của nó, chúng ta sẽ có sự chán chường, bóp nghẹt, sức sáng tạo bị dẫm đạp, lụi tàn... vì cố ý hay vì thiếu hiểu biết, thiếu thông minh cảm xúc, thiếu niềm tin vào cái đẹp...

Nếu chúng ta cùng ngắm bức tranh toàn cảnh, cùng nhìn về những gì đang thực sự xảy ra quanh mình, cho phép mình cảm nhận thật sâu những cảm xúc của mình và của mọi người ... có lẽ ta sẽ không thể lặp lại những vụng về trong quá khứ. Ta sẽ bỏ đi những sợ sệt, nghi ngờ từng bóp nghẹt (chính mình và người khác)...

Và rồi, một cách tự nhiên, cái cũ đi để cái mới được tới. Ta để cho một cách sống mới dần ló dạng.

Trong đó, ta sẽ tạo cho nhau môi trường gieo được nhiều hạt cảm hứng có chất lượng, cùng nhau bảo vệ, nuôi dưỡng những sáng tạo còn non nớt những ngày đầu. Ta có thể tự mình trở thành hình mẫu, tự mình thiết kế những bài nói, những hoạt động truyền cảm hứng.

Ta cũng sẽ soạn sửa chính mình, mở lòng, hồ hởi, sẵn sàng cho tim mình được chạm, cho mình hít sâu đưa insight tràn trề cảm hứng vào lồng ngực, rồi trân trọng nuôi dưỡng nó.

Đó là bức tranh, đó là tầm nhìn. Và tiếp theo, chúng ta được mời gọi nghĩ cách thử nghiệm, luyện tập cho cách tiếp cận mới này trở thành thói quen. Đó là cách cuộc chơi của chúng ta sẽ tiếp tục từ ngày mai, bạn nhé.

# data[].attributes.body
Hãy hình dung, nếu ai đó muốn truyền cảm hứng cho bạn, thì cứ như thể người ấy gieo một hạt vào lòng bạn (ví như một chậu đất). Chậu đất của bạn nếu mở (nhận hạt vào), nếu đất tốt (có một số kiến thức, bản lĩnh cần thiết căn bản) thì hạt sẽ được nảy mầm... thành một cánh cửa, mở bạn ra với một con đường dẫn đến kết quả đẹp hoặc một cái tôi mới.

Chúng ta đã hình dung điều kiện cần về phía bạn trong một số post trước: độ mở với trải nghiệm, kiến thức/bản lĩnh nền.

Nay, hãy ngẫm đến phẩm chất của hạt cảm hứng được gieo vào bạn.

Hạt ấy cần có đầy đủ 3 yếu tố:

Cho bạn biết nó là hợp lý đối vời trường hợp đặc biệt của bạn, chỉ rõ hiện tại không ổn chỗ nào, và tương lai kia ổn hơn ra sao.

Gây xúc động, tạo hào hứng cho bạn.

Và làm cho bạn thấy việc thay đổi là có thể, bạn làm được.

Bạn thấy đấy: hạt giống tốt sẽ tác động tổng hợp đến bạn, đến head, heart, và hand.
---

Về nguồn gốc của hình dung Head, Heart, Hand

Johann Heinrich Pestalozzi, sinh năm 1746, đã đưa ra một cách hình dung hệ thống về việc một người học và thay đổi chính mình. Ông nêu lên 3 yếu tố này như các thành phần của việc học hỏi toàn diện: "Learning by head, hand, and heart."

Vài thế kỷ sau, vào những năm 1990s, giao sư Hugo M. Kehr tích hợp góc nhìn này vào nghiên cứu về động lực (motivation) của con người. Ông vẽ ra sự tương quan chặt chẽ giữa phần logic (đầu), cảm xúc (trái tim), và thực tế (tay). Thiếu yếu tố nào thì sự động viên cũng thiếu sót và không đưa được đến kết quả tốt.

It’s your head telling you what it thinks is the right thing to do. The affectional factors are your implicit motives. It’s your heart telling you what would feel good or not so good to do. Finally, the practical factors pertain to your perceived abilities—the skills, knowledge, and tools you believe you’ll need to perform the action. It’s your hand telling you what it believes it can do.

Chúng ta đã đến sát điểm có thể vẽ được bức tranh hệ thống về cảm xúc Inspiration, cảm hứng. Hẹn bạn trong bài viết ngày mai.

# data[].attributes.body
Nếu quan sát chính mình khi vừa được nhận một luồng cảm hứng, ta có thể nhận ra đây là một cảm xúc mang theo nhiều biểu hiện cơ thể rất rõ. Cùng tìm hiểu một vòng để ta có dịp hiểu sâu hơn về cảm xúc này nhé.

Khi cảm nhận bừng bừng cảm hứng, Dopamine chính là chất được kích hoạt, cùng vỡi đặc điểm "tìm kiếm đổi tượng" của chất dẫn truyền thần kinh này. Thường đấy là lúc ta "khóa" mục tiêu: Tôi muốn cái đó!

Trong não chúng ta, sẽ có một cuộc đối thoại nhịp nhàng giữa vùng não chịu trách nhiệm cảm xúc và vùng kiểm sóat-thực thi. Ta không chỉ hào hứng, ta đã đánh giá rất nhanh khả năng thực hiện hành trình để có điều ta muốn (và đôi khi đã thoáng thấy một số giải pháp, nghĩ đến những nguồn lực...).

Cơ thể chúng ta khi ấy thì vừa hào hứng (nổi da gà, ứa nước mắt... những triệu chứng kích hoạt hệ giao cảm), lại vừa an tĩnh, ấm áp, mở, kết nối (những triệu chứng kích hoạt hệ phó giao cảm). Một cảm xúc mà kích hoạt cả cương và nhu như thế thì hiệu quả phải biết! Còn nữa, cảm xúc bùng lên trên nền trí tuệ được kích hoạt, ý thức được còn một đoạn đường mà ta cần phải đi: ở đây có sự chín chắn.

Ở đỉnh của cảm xúc, vào thời điểm ta lấy được insight quan trọng, ta thường hit một hơi sâu như thể đưa niềm vui, ý tưởng, năng lượng vào đầy lồng ngực.

Bạn có biết không, từ Cảm hứng bên tiếng Anh Inspiration có gốc Latin là inspīrāre (“to breathe into”).

Chúng ta đã thấy nội lực của cảm xúc này không nhỏ. Tuy nhiên, nếu chúng ta không bắt tay vào hành động, không đi những bước đầu tiên để toàn bộ hệ thống não bộ, cơ thể, năng lượng được tiếp tục vận động, thì cảm xúc ban đầu sẽ qua đi, sẽ lịm tắt.

Hãy đón và trân trọng ngọn lửa ban đầu, một cách xứng đáng.

# data[].attributes.headline
Chúng ta được lợi gì từ cảm hứng và làm sao để cảm hứng đến với mình nhiều hơn?

# data[].attributes.subject
Chúng ta được lợi gì từ cảm hứng và làm sao để cảm hứng đến với mình nhiều hơn?

# data[].attributes.body
Vì sao chúng ta nên để cho mình được truyền cảm hứng?

Hoặc, vì sao chúng ta nên chủ động đi tìm cảm hứng?

Bởi vì

khi ấy chúng ta sẽ có cơ hội thay đổi bản thân mình theo hướng mình được truyền cảm hứng, thường là theo hướng tốt hơn, và chắc chắn là theo hướng mà chúng ta muốn.

ta sẽ thành công dễ dàng hơn, vì khi đã quyết định hành động theo cảm hứng thì sau đó ta sẽ tập trung hơn, linh hoạt và sáng tạo hơn trong việc đi tìm các nguồn lực phục vụ cho mình.

một số lợi ích chung khác cũng sẽ đến (bất kể bạn được truyền cảm hứng về điều gì): cải thiện sức khỏe tinh thần (xem thêm ở comments), tăng cảm nhận tin ở chính mình, tăng cảm nhận mình hiệu quả, và tăng độ lạc quan.

Nếu bạn từng làm điều gì đó một cách tràn trề cảm hứng, hẳn bạn còn nhớ được khi ấy mình dễ chịu như thế nào, mình tài khéo hơn bình thường ra sao. Giá mà cảm hứng đến thăm nhiều hơn trong nhiều mặt của đời ta, phải không bạn?

Cảm hứng thường chợt đến từ ngoài vào, do đó chúng ta không hoàn toàn đạo diễn được khi nào mình sẽ có nó. Nhưng chúng ta có thể chuẩn bị mình tốt hơn để đón nó.

Hai đặc điểm đã từng được chứng minh là sẽ giúp ta đón được nhiều nguồn cảm hứng hơn:

Sự mở đối với các trải nghiệm (openness to experiences): đi nhiều, hỏi lắm, thường xuyên quan sát... Với hai nhóm người gặp khó khăn trong lựa chọn đã đề cập đến trong post trước, độ mở của họ đều bị hạn chế do rào cản tâm trí: không cho phép mình ra khỏi vùng quen thuộc, hoặc tự có thành kiến trước rằng tất cả đều không có mấy giá trị.

Sự tài khéo trong một lĩnh vực sẽ khiến ta mở hơn với những "cảm hứng ở trình độ cao", giúp ta "bắt được" những luồng linh hứng để sáng tạo mà những người chưa đến một trình độ như thế sẽ không nhận ra, lướt qua mà không hề được truyền cảm hứng.

Bạn đang cảm thấy gì? Bạn có mơ màng nghĩ đến một ngày mà đa số những gì mình làm hằng ngày đều hứng thú chứ không nhàm chán, trả bài, cho xong nợ?

Bạn có đang kiểm lại độ mở của chính mình? Bạn có điểm lại những lĩnh vực mình đã tương đối khá/giỏi rồi, và mơ mộng đến những đột phá sẽ mang bạn đi xa hơn nữa?

Chúc tất cả ngủ ngon và gặp nhiều mộng đẹp!

# data[].attributes.body
Trong post trước, khi chúng ta đến bước hình dung mình đứng ở điểm chuyển tiếp giữa một quá khứ đã được định hình và rất nhiều tương lai có thể, không phải ai cũng cảm được điều này ngay.

---

Có những người vô thức lặp đi lặp lại với chính mình: "Mình phải (làm điều đó) thôi, không thì chết!"

Chết?! Rất lạ, phải không bạn? Nếu lôi được điều đó ra ý thức thì khi ấy ta sẽ có thể bật lại: xem nào, làm gì đến nỗi chết... Nhưng nếu ý này vẫn chạy ngầm ở vô thức mà chưa hóa giải được, thì họ như cứ bị đi theo hành trình định sẵn: đến đó, mở cánh cửa đó, đi tiếp, mở cánh cửa kia, rồi lại đi tiếp...

Học trường này, học thêm theo thời gian biểu đó, đi thi, học, thi, học, đi làm ở nơi "đó là lựa chọn tốt nhất còn gì", tiếp tục làm vì "có thấy ngoài kia người ta thất nghiệp đầy ra không hả", "nghỉ thì ai nuôi, chết đói chẳng ai thương", nhắm mắt bỏ qua bao nhiêu điều tưởng như không thể chấp nhận nổi vì "đừng hòng tìm được cái gì khá hơn, ở đâu thì người ta cũng như vậy cả", "đời mà"...

Phá được dòng niềm tin vô thức "tôi không có lựa chọn" là một điều thường rất khó khăn. Đặc biệt là nếu mệnh lệnh vô thức ấy đã bị đúc khuôn, đóng dấu qua nhiều chì chiết, đòn roi, thậm chí qua những chấn thương. Mỗi khi chúng ta toan đi lệch khỏi con đường vô thức đã đóng khung, thường là nỗi sợ khủng khiếp nổi lên, "sợ chết đi được".

Trong khi ấy: rõ ràng là trước chúng ta có nhiều cánh cửa. Ai đó phải "chấn" đủ mạnh để ta nhìn thấy chúng, lại phải "chấn" mạnh hơn để ta tiến lên và quyết định đưa tay ra mở cửa...

---

Bên cạnh nhóm người trên, ta lại có những bạn may mắn hơn. Họ sinh ra có nhiều điều kiện. Họ được nhận nền giáo dục khai phóng. Cha mẹ họ thường khuyến khích: "thử đi con", "con làm được mà", "con mà muốn thì cái gì con cũng làm được hết đó"... Thế là họ làm theo thật. Tuổi còn trẻ mà đã thử trăm thứ ngàn thứ. Gì cũng thấy thú vị, "biết chút chút" rất nhiều thứ...

Để rồi ở những ngưỡng lựa chọn quan trọng, nhiều người trong số này bị tê liệt hoặc loay hoay mãi, vì thấy quá nhiều lựa chọn, và vì chẳng có cảm xúc đặc biệt với cái nào cả. Thử nhiều quá, họ cũng mệt. Họ học được từ quá trình thử miệt mài ấy một thông điệp không hay ho lắm rằng "mọi thứ chỉ cũng cũng, vầy vậy thôi...", tôi đã thử, có thấy vui gì mấy đâu, mọi người cứ nói quá"...

---

Đó chính là hai trường hợp mà Cảm hứng có ở đó thì cũng bị nhắm mắt lờ đi, đóng tai không muốn nghe (nhóm 1), hoặc bị phẩy tay xem thường, "lại muốn dụ dỗ cái gì nữa đấy" (nhóm 2). Nếu Cảm hứng vẫn muốn thực hiện sứ mệnh của nó thì cần rất mạnh, cần "đánh rất chuẩn" để có thể lay động.

Bạn có đang nghĩ đến những ví dụ của hai nhóm người kể trên quanh mình không?

Tình cờ, bạn có thuộc nhóm 1 hoặc nhóm 2 không đấy 😄?

# data[].attributes.body
Nếu hình dung mỗi cánh cửa Cảm hứng sẽ mở cho chúng ta một cơ hội để tiến bước, hành động, đạt được một điều gì đó hay ho, hoặc trở thành một phiên bản tốt hơn của chính mình, thì bạn hãy hình dung sau mỗi cánh cửa là một con đường dẫn ta từ điểm hiện tại đến một đích đến.

Như thế, việc truyền cảm hứng hiệu quả phải tạo được cho ta 3 điều:

Điểm hiện tại: ta chợt nhận thức về mình đang ở đâu, về những gì không ổn hoặc chưa tối ưu ở điểm xuất phát này. Ta thấy không cam tâm.

Đich đến: cho ta thấy một trạng thái khác, kết quả, cái tôi khác, và thắp sáng mong muốn trong ta.

Con đường: dĩ nhiên ta sẽ phải tự đi rồi, nhưng nhờ được truyền cảm hứng mà ta cảm thấy giảm ngần ngại, lo âu, sợ hãi về những khó khăn sẽ gặp phải. Ta được động viên, cho bản đồ, nhìn thấy những gương thành công.

Bạn hãy điểm lại những gì mình đã quan sát được xưa nay, có phải bạn đã luôn được truyền cảm hứng theo cùng kịch bản như thế không? Và bạn có làm thế khi muốn tạo cảm hứng cho người khác?

Nếu thiếu đi một hai yếu tố, quá trình có thể tạo kết quả không như mong đợi. Ví dụ:

Chỉ nhấn mạnh thực trạng của người ta (không ổn) và chiếu spotlight rực rỡ vào những người đang có kết quả tốt hơn, sống tốt hơn... mà không cho thấy con đường: đấy là kích thích lòng ghen tị, hoặc khiến người ta vừa nản chí, vừa uất ức.

Chỉ mô tả thực trạng trần trụi đau lòng (mở cho người ta nhận thức thật rõ, không thể unseen) mà thôi: muốn khiến người ta trầm cảm, tuyệt vọng hay sao?

Chỉ nói về những "ngôi sao sáng", những điều đẹp đẽ sáng lòa... người ta có thể nhún vai: liên quan gì đến tôi, ai có phận của người nấy, tôi như thế này quen rồi, cũng được rồi...

Vậy, chúng ta bắt đầu thấy rõ hơn về những thành phần cần có của Cảm hứng. Lúc này đây, chúng ta đang ở đúng điểm giao giữa:

quá khứ, những gì đã xảy ra, như một con đường trải dài sau lưng ta

các tương lai có thể, như rất nhiều cánh cửa bày ra trước mặt, bên trái, bên phải... Mở ra một cánh cửa, ta sẽ thấy một con đường mời gọi ta cất bước đi đến một trong số những tương lai ấy.

Vô số khả năng!!!

Quá khứ chỉ trang bị sẵn cho ta một vài chìa khóa để mở một vài cánh cửa, mà như thế đôi khi đã đủ khiến ta trăn trở lo âu rồi (ví dụ: nghỉ việc hay tiếp tục làm công việc này).

Nhưng còn những cánh cửa còn lại thì sao?

Nếu không được truyền cảm hứng, sẽ có biết bao tương lai hay ho mà ta không biết, không để ý đến, hoặc không mở được cửa, hoặc không thể cất bước lên đường?

Đó chính là tầm quan trọng của Cảm hứng trong đời người.

Chúc các bạn đêm nay mơ thấy những giấc mơ dạo bước, thấy những cánh cửa...

# data[].attributes.body
Nếu bạn dạo bước đâu đó và chợt nhìn thấy một cánh cửa bé xíu nép ở một góc khuất, xưa nay bạn chưa từng thấy bao giờ. Có vẻ cũng hầu như không ai biết đến sự tồn tại của nó. Phản ứng của bạn là gì?

Dường như đây là một mô típ rất thường gặp trong những mơ mộng trẻ thơ, bạn có nghĩ vậy không?

Hôm nay, suy ngẫm thật nhiều về ẩn dụ "Cảm hứng là những cánh cửa dẫn chúng ta đến...", tôi chợt nhớ ra và đi tìm lại về một điều mình từng được đọc tình cờ trong quá khứ, về một trào lưu đầy cảm hứng: "The global “fairy doors” phenomenon".

Hy vọng bài viết này được bạn giở ra đọc vào sáng sớm mai. Hãy thong thả nhấp một tách trà/cà phê, và đọc cùng tôi nhé.

Brisbane’s Fairy Doors: Why tiny doors are hidden in Aussie city.

Mysterious Tiny Doors Keep Appearing Across This Town, And Here’s The Secret Behind Them.

Có thể những cánh cửa nhỏ này không dẫn các em bé đi đâu, một cách cụ thể.

Nhưng những cánh cửa đầu tiên đã mở ra một làn sóng cảm hứng cho nhiều nghệ sĩ trên khắp thế giới, và mở cả những trái tim người bình thường, đánh thức phần nghệ sĩ, đứa trẻ muốn chơi đùa, người dân muốn góp tay cho cộng đồng mình đang sống thêm đẹp, thêm vui...

# data[].attributes.body
Mason Currey viết Daily Rituals: How Artists Work, một công cuộc sưu tập công phu, cho chúng ta đến gần hơn với cách tìm cảm hứng của rất nhiều nhân vật thú vị. Đừng chỉ đọc mục lục và zoom vào xem những thần tượng của bạn làm gì... Hãy cho mình lang thang tìm hiểu thêm những nét đa dạng khác nữa từ những nhân vật còn lại. Bạn sẽ nhận được nhiều trăm ý tưởng để xây dựng một "quy trình thiết lập cảm hứng" cho chính mình, rồi thử nghiệm, rồi điều chỉnh...

---

Franz Kafka, chán nản với chỗ ở và công việc văn phòng của mình, đã viết trong một bức thư gửi Felice Bauer năm 1912: “Thời gian thì ngắn ngủi, sức lực thì có hạn, công sở thật kinh khủng, căn hộ quá ồn ào, và nếu đơn giản là không thể có một cuộc sống dễ chịu, thì ta buộc phải tìm cách luồn lách bằng những chiến thuật tinh tế.”

Kafka là một trong số 161 bộ óc chia sẻ về những nghi thức hàng ngày giúp họ hoàn tất công việc sáng tạo – dù là bằng cách dậy thật sớm hay thức thật khuya; dù là tự dỗ dành mình bằng bánh donut hay tắm rửa, uống hàng lít cà phê, hoặc đi bộ dài mỗi ngày.

Và chúng ta sẽ có: Thomas Wolfe, Jean-Paul Sartre , Descartes, Anthony Trollope, Karl Marx, Woody Allen, Agatha Christie, George Balanchine, Leo Tolstoy, Charles Dickens, Pablo Picasso, George Gershwin, Charles Darwin, Andy Warhol, John Updike, Twyla Tharp, Benjamin Franklin, William Faulkner, Jane Austen, Anne Rice, Igor Stravinsky...

Igor Stravinsky không thể sáng tác nếu biết có ai đó nghe thấy, và khi bị bế tắc, ông sẽ đứng bằng đầu để “làm thông đầu óc.” Có quyển sách này, hy vọng không có ai trong chúng ta phải "trồng chuối" để thông đầu óc mình và tìm ra cảm hứng làm việc.

# data[].attributes.headline
Từ hiện thực phê phán đến truyền cảm hứng

# data[].attributes.subject
Từ hiện thực phê phán đến truyền cảm hứng

# data[].attributes.body
Khi còn bé, tôi đã đọc hầu hết các sách đến tay mình. Người lớn quá bận rộn, tôi thì hỏi "Tại sao" hơi quá nhiều. Sách đã kiên nhẫn trả lời tôi hơn bất cứ người lớn nào có thể.

Dĩ nhiên tôi yêu quý các nhà văn, những người lớn chịu giảng cho tôi nghe về nhiều cuộc đời, một cách thật thú vị, sâu sắc, nhiều cảm xúc. Nhưng tôi từng rất tức giận với 3 người.

Đọc Nàng tiên cá của Andersen, tôi dứ nắm đấm, ứa nước mắt khi hoàng tử ôm vợ mới cưới ngủ say, miệng còn mỉm nụ cười hạnh phúc, còn nàng tiên cá ngắm họ để từ biệt và rồi nhảy xuống biển tự tử, chôn vùi mối tình đơn phương.

Tôi đập bàn nhìn Lão Hạc bán con Vàng. Con chó không thể tin được vì sao chủ nó có thể phản bội nó.

Tôi dõi theo Jeanne, cô nhân vật chính của Một cuộc đời của Guy de Maupassant, từ lúc cô còn là một thiếu nữ trẻ tươi lãng mạn đến tận lúc cô đã là một bà già thoi thóp trên giường tử. Cả một cuộc đời bị phản bội, vùi dập... Những giờ phút cuối cùng, vài lời của cô hầu gái vang lên (cô hầu đã ngoại tình cùng chồng Jeanne năm xưa)... rằng bà ơi, đời là khổ, thế đấy! Truyện ngừng ở đó. Không có sau đó.

Cái quái gì thế này? Cả một tiểu thuyết 300 trang của nhà văn nổi tiếng thế giới? Maupassant à, ông muốn tôi học rằng đời là như vậy đó à? Thế lực nào đã để quyển sách của ông rơi vào tay đứa trẻ 10 tuổi như tôi?

Sau này, tôi nhận ra mình đã quá đủ rồi với thể loại hiện thực phê phán. Tôi chạy khỏi chúng còn hơn chạy khỏi bệnh dịch. Và đời thật thì cũng có khi còn ghê hơn truyện. Xuất phát từ những cảnh khổ đủ loại, tôi nghĩ rằng mình cùng rất nhiều người khác muốn thấy những kết cục khác, muốn nhìn thấy ít nhất một con đường vượt thoát, muốn thấy được những tấm gương đi trước cụ thể để học theo.

Nhưng cũng những ngày tháng bị "dí mặt vào hiện thực" mà học năm xưa khiến tôi dị ứng hẳn với các diễn giả truyền cảm hứng... theo cái cách mà chúng ta hiện nay đang rất quen thuộc.

Sao có thể ba hoa về những lối thoát ảo, người ta còn chưa đủ khổ, đủ tuyệt vọng hay sao!

Cảm hứng, vì thế tôi nghĩ nên là một chủ đề được nghiên cứu thật nghiêm túc và được tiếp cận thật vững vàng. Truyền cảm hứng đúng cách có thể mở lối ra cho cuộc đời thật của những con người thật.

Mô tả hiện thực đau đớn dứt khoát chỉ nên là bước khởi đầu của tác động đến tâm hồn con người. Dứt khoát không nên chỉ làm đến đấy rồi dừng lại ở đấy.

# data[].attributes.body
Cảm hứng để làm một việc quan trọng, để chấp nhận một thử thách, để khởi đầu một hành trình dài, để lao vào một cuộc "vật lộn sáng tạo"... chúng ta đang học hỏi về một điều lớn lao hơn là "nổi hứng" (nổi hứng muốn đi ăn bắp xào, nổi hứng muốn mua hàng online... chẳng hạn), hay "mất hứng".

Có cảm hứng, ta có thể xuất sắc, có thể làm chuyện lớn, có thể bắt tay vào tạo tác, có thể vượt trên chính mình...

Không có cảm hứng, ta có thể quẩn quanh trong một cuộc sống khiến mình chán nản, có thể cảm nhận bế tắc.

Nếu nghiên cứu kỹ lưỡng, ta có thể biết có nhiều loại "cánh cửa cảm hứng", chứ không chỉ có TED talks hoặc đọc được sách hay, rơi trúng một phim tài liệu mở trí... Linh hứng sáng tác cũng có thể làm chủ được, chứ không hẳn là phải đợi vũ trụ nối ta với dòng chảy hình ảnh hay giai điệu.

Chúng ta sẽ tóm tắt được một bản đồ những cánh cửa như thế vào cuối tháng này. 15- 20 cánh cửa, kèm chìa khóa. Một viễn cảnh sáng lòa.

Cho hiện tại, ta hãy lướt nhìn những điểm chung:

Có cánh cửa cảm hứng: là hoàn cảnh hay tình huống đặc biệt.

Chìa khóa phải xoay và ta mở được cửa: có sự khớp nhau giữa tác động truyền cảm hứng từ ngoài và cấu trúc tâm hồn của chính ta, thì cửa mới mở ra

Sau cánh cửa là một con đường, ta vẫn phải đi thì mới đến đích, chứ không phải cửa vừa mở là ta đã ở vạch đích.

Ta thích cái đích đến ấy, nó khớp với nhu cầu hay giá trị nào đó mà ta mang sẵn trong lòng. Nếu không, sẽ chẳng có động lực mà bước đi.

Bạn có thấy rắc rối chăng? Bước vào học cụ thể từng trường hợp thì ta sẽ thấy rõ ràng hơn rất nhiều.

Các diễn giả truyền cảm hứng giỏi ở ngoài kia đều phải nắm rất rõ những điều này. Các nhà lãnh đạo cũng thế, đây là bí kíp tuyệt chiêu của lãnh đạo giỏi đấy, thường là nhờ nó họ mới là sếp.

Ngay lúc này, bạn có hình dung về một "cánh cửa" nào cụ thể chưa? Ví dụ, điều gì đã truyền cảm hứng cho bạn để chọn nghề nghiệp mà hiện tại bạn đang làm?

Hẹn gặp bạn trong những phân tích Cánh cửa số 1, 2..., n, vào những post sắp tới.

# data[].attributes.body
Nhiều người thử nghiệm với bản thân mình nhiều năm để tìm ra cách bày biện tốt nhất, nghi thức phù hợp và có tác dụng mạnh mẽ nhất...

Cách của nhà văn Charles Dickens cực phức tạp:

"Dickens was prolific—he produced fifteen novels, ten of which are longer than eight hundred pages, and numerous stories, essays, letters, and plays—but he could not be productive without certain conditions in place. First, he needed absolute quiet; at one of his houses, an extra door had to be installed to his study to block out noise. And his study had to be precisely arranged, with his writing desk placed in front of a window and, on the desk itself, his writing materials—goose-quill pens and blue ink—laid out alongside several ornaments: a small vase of fresh flowers, a large paper knife, a gilt leaf with a rabbit perched upon it, and two bronze statuettes (one depicting a pair of fat toads dueling, the other a gentleman swarmed with puppies)." (Mason Currey, Daily Rituals: How Artists Work)

Nhà tâm lý Carl Jung thì đi về phía cực đơn giản:

"At Bollingen I am in the midst of my true life, I am most deeply myself,” Jung wrote. “… I have done without electricity, and tend the fireplace and stove myself. Evenings, I light the old lamps. There is no running water, I pump the water from the well. I chop the wood and cook the food. These simple acts make man simple; and how difficult it is to be simple!”" (Mason Currey, Daily Rituals: How Artists Work).

Còn chúng ta?

# data[].attributes.body
The Inspiration Code: How the Best Leaders Energize People Every Day — Kristi Hedges (2017)
HBR Press đem đến cho chúng ta một cẩm nang cô đọng nhiều mẫu đối thoại, nhiều mẫu tương tác có thể sử dụng hằng ngày, giúp người dẫn dắt có thể truyền cảm hứng đúng cách. Nếu bạn đang có một nhóm làm việc, bạn có thể bắt đầu thử làm theo, rèn luyện ngay.

# data[].attributes.body
Daily Rituals: How Great Minds Make Time, Find Inspiration, and Get to Work — Mason Currey (2013)
Là một tuyển tập nhiều ví dụ sống và nghi thức của hơn 160 nhà sáng tạo. Nhiều công thức nhỏ được đúc kết để bạn thử nghiệm, nhằm tự gợi cảm hứng mỗi ngày và bảo toàn năng lượng làm việc.

# data[].attributes.body
Có cảm hứng, hào hứng, hoặc "được truyền cảm hứng", là một trạng thái cảm xúc rất rõ, cường độ trung bình đến mạnh, và có thể đo được.

Nó đánh thức chúng ta với những khả năng mới, con đường tốt hơn, một cách sống khác, một cái tôi mới...

Nó được cảm nhận như một lực có khả năng lay chuyển, đẩy chúng ta về phía khả năng mà chúng ta vừa nhìn thấy. Trong nhiều trường hợp, khả năng đó ưu việt hơn, xuất sắc hơn, đẹp hơn... hiện tại mà chúng ta đang có.

Nguồn đánh thức, truyền cảm hứng cho chúng ta thường đến từ bên ngoài hơn là từ bên trong.

Với tổng những đặc điểm này, chúng ta rất quan tâm đến cảm xúc này, bởi vì

cảm hứng sẽ thúc đẩy con người sáng tạo, tạo tác nghệ thuật, xây dựng nên những điều tầm nhìn của chúng ta cho chúng ta thấy trước... nhờ thế liên tục đưa xã hội tiến lên

xã hội thời hiện đại mong muốn các thành viên vươn đến sự xuất sắc. Cả xã hội vận động, những điều hay đẹp ngày càng được tạo ra nhiều hơn...

vì đa số nguồn cảm hứng là từ bên ngoài, chúng ta sẽ muốn nghiên cứu những cách để truyền cảm hứng, sau đó sử dụng chúng để truyền cảm hứng cho nhau.

Cộng đồng chúng ta có thể quan tâm đến cảm xúc này để tận dụng nó đưa mình đến "miền xuất sắc", hoặc để truyền cảm hứng cho những người khác: con cái, bạn đồng hành, đồng nghiệp, nhân viên...?

Khi bạn nghe đến Hào hứng, bạn nghĩ đến điều gì? Bạn quan tâm đến những khía cạnh nào?

---

Thrash TM, Elliot AJ. Inspiration as a psychological construct. J Pers Soc Psychol. 2003 Apr;84(4):871-89. doi: 10.1037/0022-3514.84.4.871. PMID: 12703654.

# data[].attributes.headline
Mỗi cảm xúc tích cực thường thôi thúc những hành động đặc trưng

# data[].attributes.subject
Mỗi cảm xúc tích cực thường thôi thúc những hành động đặc trưng

# data[].attributes.body
Padlet cảm xúc tháng 1: Quan tâm

Padlet cảm xúc tháng 2 và 3: Vui tươi

Padlet cảm xúc tháng 4: Biết ơn

Padlet cảm xúc tháng 5: Thanh tĩnh

Padlet cảm xúc tháng 6: Tự hào

Padlet cảm xúc tháng 7: Hy vọng

Padlet cảm xúc tháng 8: Thích thú

Padlet cảm xúc tháng 9: Hào hứng