# data[].attributes.body
Nghệ thuật múa rối nước mang nhiều giá trị giáo dục liên ngành, thẩm mỹ và là một trong những di sản của Việt Nam. Hiện nay, múa rối nước được đa số người dân biết đến. Trong những năm gần đây ta chứng kiến sự phát triển đáng chú ý của các tổ chức, doanh nghiệp, bảo tàng, làng nghề,... trong việc tổ chức các dự án bảo tồn, truyền bá, trải nghiệm di sản múa rối nước. Đặc biệt, quan sát cho thấy làng rối nước Đào Thục vô cùng nỗ lực trong việc bảo tồn, giáo dục thế hệ trẻ về nghệ thuật múa rối nước. Tuy nhiên, việc thực hành, bảo vệ và phát triển cũng như ứng dụng di sản múa rối nước vào các môi trường giáo dục hiện nay còn nhiều trở ngại và thiếu tính bền vững.

# data[].attributes.body
Đánh giá thực trạng bảo tồn di sản múa rối nước Đào Thục hiện nay

Phân tích các hoạt động giáo dục di sản đang được triển khai (nếu có)

Xác định các khó khăn, thách thức trong việc bảo vệ và truyền dạy nghệ thuật này

Đánh giá mức độ nhận thức của cộng đồng (đặc biệt là giới trẻ) về di sản múa rối nước Đào Thục

Thiết kế mô hình giáo dục di sản múa rối nước Đào Thục kết hợp nhiều loại hình

Thử nghiệm một số hoạt động giáo dục di sản múa rối nước với nhóm đối tượng cụ thể

# data[].attributes.body
Di sản múa rối nước Đào Thục: Lịch sử,giá trị văn hóa, giáo dục

Các loại hình giáo dục di sản: Lý thuyết và thực tiễn áp dụng

Hoạt động bảo vệ và phát huy: Thực trạng và giải pháp

# data[].attributes.body
Phạm vi nghiên cứu

Về không gian:

Làng Đào Thục, xã Thụy Lâm, huyện Đông Anh, Hà Nội (nơi lưu giữ nghệ thuật rối nước truyền thống)

Các cơ sở, tổ chức liên quan đến bảo tồn và biểu diễn rối nước

Trường học, cộng đồng địa phương trong khu vực

Về thời gian:

Dữ liệu thực trạng: 3-5 năm gần nhất

Thời gian thực hiện nghiên cứu: 6 tháng

# data[].attributes.body
NỘI DUNG CHÍNH

1. Nghiên cứu lý thuyết

Hệ thống hóa lý thuyết về giáo dục di sản

Làm rõ giá trị di sản văn hóa phi vật thể và vai trò của giáo dục trong bảo tồn

2. Phân tích di sản múa rối nước Đào Thục

Lịch sử hình thành, đặc điểm nghệ thuật (kỹ thuật, kịch bản, âm nhạc, đạo cụ)

Xác định các giá trị: văn hóa, nghệ thuật, lịch sử, giáo dục

Phân tích tiềm năng giáo dục của di sản này

3. Khảo sát thực trạng

Tình hình bảo tồn và biểu diễn hiện nay

Hoạt động truyền dạy nghệ thuật (nghệ nhân, học trò)

Các hoạt động giáo dục di sản đang triển khai

Nhận thức của cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ

Vai trò của chính quyền và các tổ chức

4. Xây dựng mô hình giáo dục di sản đa chiều

Trục 1 - Giáo dục chính quy: Tích hợp vào chương trình nhà trường, hoạt động ngoại khóa

Trục 2 - Giáo dục phi chính quy: Lớp học cộng đồng, workshop, đào tạo nghệ nhân trẻ

Trục 3 - Giáo dục tự do: Du lịch trải nghiệm, bảo tàng, truyền thông số

Nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức cụ thể cho từng trục

Cơ chế phối hợp giữa các trục

5. Đề xuất lộ trình và điều kiện triển khai

Giai đoạn ngắn hạn, trung hạn, dài hạn

Nguồn lực cần thiết (nhân lực, tài chính, cơ sở vật chất)

Vai trò của các thiết chế văn hóa, cơ quan nhà nước

Vai trò của các bên liên quan

Cơ chế giám sát, đánh giá

# data[].attributes.body
1. LÝ THUYẾT

Khung phân tích đa chiều về giáo dục di sản

2. THỰC TRẠNG

Cơ sở dữ liệu về múa rối nước Đào Thục

Kết quả khảo sát, phỏng vấn

Những trở ngại trong việc ứng dụng giáo dục di sản múa rối nước

3. ĐỀ XUẤT

Mô hình giáo dục di sản múa rối nước mang tính bền vững

Cách kết nối, triển khai các nguồn lực

# data[].attributes.body
1. CẤP QUỐC GIA

Cơ quan quản lý nhà nước

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Cục Di sản văn hóa)

Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội

UBND huyện Ứng Hòa, xã Đông Hội (quản lý làng Đào Thục)

Viện nghiên cứu

Viện Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia Việt Nam

Viện Nghiên cứu Văn hóa (Học viện Khoa học xã hội)

Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia

Tổ chức UNESCO tại Việt Nam

Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam

Văn phòng UNESCO tại Hà Nội

2. CƠ SỞ BIỂU DIỄN VÀ LƯU GIỮ

Nhà hát - Sân khấu

Nhà hát Múa rối Thăng Long (số 57B Đình Tiên Hoàng, Hà Nội)

Nhà hát Múa rối Nước Việt Nam (Đào Duy Từ, Hà Nội)

Nhà hát Múa rối Nước Bông Sen (Lê Thái Tông, Hà Nội)

Làng Đào Thục (xã Đông Hội, huyện Ứng Hòa) - nơi lưu giữ nghệ thuật truyền thống

Bảo tàng

Bảo tàng Nghệ thuật Việt Nam

Bảo tàng Dân gian Việt Nam

Không gian di sản văn hóa các làng nghề (nếu có)

3. CƠ SỞ GIÁO DỤC

Đại học - Học viện

Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam

Học viện Sân khấu Điện ảnh Hà Nội

Đại học Sư phạm Hà Nội (Khoa Văn hóa Nghệ thuật)

Đại học Văn hóa Hà Nội

Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

Trường phổ thông địa phương

Các trường THPT, THCS tại huyện Ứng Hòa

Các trường có chương trình giáo dục di sản

Trung tâm đào tạo

Trung tâm Văn hóa - Thể thao huyện/xã

Nhà Thiếu nhi Hà Nội

4. TỔ CHỨC XÃ HỘI - NGHỀ NGHIỆP

Hội nghề nghiệp

Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam

Hội Văn học Nghệ thuật các tỉnh

Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam

Hiệp hội - CLB

Hiệp hội Du lịch văn hóa

CLB Nghệ thuật truyền thống

CLB Rối nước học đường (nếu có)

Tổ chức cộng đồng

Ban Quản lý di tích làng Đào Thục

Hội Văn hóa Nghệ thuật làng

Hội Người cao tuổi (nghệ nhân lão thành)

5. DOANH NGHIỆP - DU LỊCH

Công ty du lịch

Các công ty tổ chức tour văn hóa Hà Nội

Doanh nghiệp du lịch cộng đồng tại Ứng Hòa

Công ty biểu diễn nghệ thuật

Các đơn vị tổ chức sự kiện văn hóa

Công ty sản xuất chương trình nghệ thuật

Làng nghề

Làng nghề làm rối (nếu còn)

Làng nghề đàn nhạc truyền thống

6. TRUYỀN THÔNG

Cơ quan báo chí

Báo Văn hóa

Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật

Đài Truyền hình Việt Nam (VTV)

Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV)

Báo điện tử về văn hóa

Nền tảng số

Kênh YouTube về văn hóa truyền thống

Fanpage về di sản Việt Nam

App du lịch văn hóa

7. TỔ CHỨC QUỐC TẾ

Tổ chức bảo tồn di sản

UNESCO (Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc)

ICOMOS (Hội đồng Di tích và Danh lam thắng cảnh Quốc tế)

ICOM (Hội đồng Bảo tàng Quốc tế)

Quỹ, tổ chức phi chính phủ

Quỹ Châu Á (The Asia Foundation)

Viện Goethe (văn hóa Đức)

Institut français (Pháp ngữ)

Các dự án hợp tác quốc tế về di sản

8. NGHỆ NHÂN - CÁ NHÂN

Nghệ nhân

Nghệ nhân nhân dân, nghệ nhân ưu tú về rối nước

Các gia đình truyền thống làm nghề rối nước tại Đào Thục

Nghệ nhân trẻ đang kế thừa nghề

Chuyên gia

Nhà nghiên cứu về sân khấu dân gian

Giảng viên chuyên ngành nghệ thuật biểu diễn

Chuyên gia bảo tồn di sản

CÁCH TIẾP CẬN

Để khảo sát, phỏng vấn:

Liên hệ qua công văn chính thức từ cơ quan đào tạo

Giới thiệu qua người quen/chuyên gia

Tham gia các hội thảo, sự kiện văn hóa

Để hợp tác nghiên cứu:

Đề xuất đề tài hợp tác

Tham gia dự án, chương trình có sẵn

Xin tư vấn chuyên môn

# data[].attributes.body
1. Bối cảnh thực tiễn

Nguy cơ thất truyền: Số lượng nghệ nhân rối nước Đào Thục giảm mạnh, thiếu người kế thừa; nghệ thuật truyền thống bị đe dọa bởi văn hóa đại ch중, toàn cầu hóa và đô thị hóa.

Thương mại hóa: Rối nước bị khai thác quá mức phục vụ du lịch, mất giá trị văn hóa nguyên bản, xa rời cộng đồng.

Khoảng cách thế hệ: Giới trẻ thiếu nhận thức và quan tâm đến di sản văn hóa phi vật thể.

2. Yêu cầu chính sách

Nghị quyết 33-NQ/TW (2014) về xây dựng văn hóa, con người Việt Nam.

Luật Di sản văn hóa (2001, 2009) và cam kết Công ước UNESCO 2003.

Chương trình GDPT 2018: Tích hợp giáo dục truyền thống, văn hóa địa phương.

Chiến lược phát triển văn hóa đến 2030 đòi hỏi giải pháp cụ thể cho bảo tồn di sản.

3. Hạn chế của các phương pháp hiện tại

Bảo tồn "bảo tàng hóa" làm di sản trở nên tĩnh tại, xa rời đời sống.

Truyền nghề truyền thống (gia đình, sư - đồ) có phạm vi hẹp, không đáp ứng nhu cầu phát triển.

Thiếu mô hình giáo dục di sản hệ thống, đa dạng và bền vững.

4. Vai trò của giáo dục di sản

Giáo dục di sản là công cụ chiến lược để: nâng cao nhận thức cộng đồng, tạo nguồn kế thừa bền vững, gắn di sản với đời sống đương đại, phát triển du lịch văn hóa có trách nhiệm.

# data[].attributes.body
Mục tiêu chung: Đề xuất mô hình bảo tồn — truyền dạy — phát huy giá trị múa rối nước Đào Thục thông qua tiếp cận đa chiều (nghệ thuật — cộng đồng — giáo dục di sản).

Mục tiêu cụ thể:

1. Mô tả hệ thống giá trị (lịch sử, kỹ thuật, biểu trưng, xã hội) của rối nước Đào Thục.

2. Đánh giá thực trạng truyền nghề, các lớp học, biểu diễn và sự tham gia của cộng đồng địa phương.

3. Thiết kế và thử nghiệm một số mô-đun/hoạt động giáo dục di sản (cho học sinh/khán giả/du lịch văn hoá).

4. Đề xuất chính sách, khuyến nghị cho các thiết chế văn hoá-giáo dục nhằm nhân rộng mô hình.

# data[].attributes.body
1. Múa rối nước là thể loại nghệ thuật dân gian đặc sắc của văn hoá Việt, đã được công nhận là di sản văn hoá phi vật thể ở cấp quốc gia và có giá trị cao về lịch sử — nghệ thuật — giáo dục; là đối tượng phù hợp để nghiên cứu phương pháp truyền dạy và phát huy giá trị trong bối cảnh hiện đại.

2. Làng rối nước Đào Thục (Hà Nội) là một trung tâm truyền thống đã gìn giữ kỹ thuật, tích trò và hệ thống nghệ nhân hơn nhiều thế kỷ; nghiên cứu tại Đào Thục cho phép quan sát trực tiếp cả khía cạnh nghệ thuật, cộng đồng và chế độ truyền nghề.

3. Nhu cầu lồng ghép di sản vào giáo dục chính thức và phi chính thức đang tăng — cần mô hình, lý thuyết và thực nghiệm cụ thể để bảo đảm tính bền vững của nghề truyền thống trong xã hội đương đại. Các nghiên cứu về “heritage education” chỉ ra cần có khung phương pháp rõ ràng để chuyển hoá di sản thành nội dung giáo dục có ý nghĩa.

# data[].attributes.body
Tính cấp thiết:

Áp lực đô thị hoá, du lịch hóa và chuyển đổi nghề khiến nhiều tri thức thủ công, biểu diễn và cách thức truyền nghề có nguy cơ mai một; cần khung can thiệp có cơ sở lý thuyết để bảo đảm tính bền vững.

Yêu cầu tích hợp di sản vào chương trình giáo dục và hoạt động cộng đồng để tăng nhận thức giá trị văn hoá cho thế hệ trẻ.

Tính mới:

Ứng dụng tiếp cận “đa chiều” (kết hợp phân tích nghệ thuật — xã hội học di sản — phương pháp giáo dục di sản) trực tiếp vào một làng nghề cụ thể (Đào Thục), đồng thời thử nghiệm mô-đun giáo dục thực nghiệm (pilot) là điểm khác biệt so với các nghiên cứu mô tả thuần túy.

# data[].attributes.body
Đối tượng nghiên cứu: Giá trị văn hoá — nghệ thuật và thực hành truyền nghề của múa rối nước Đào Thục; các hình thức giáo dục di sản liên quan.

Phạm vi nghiên cứu: Làng rối nước Đào Thục (xã Thụy Lâm, Đông Anh, Hà Nội) — khảo sát hiện trạng truyền nghề, biểu diễn, vật liệu/tượng rối, chương trình giảng dạy phi chính thức; giai đoạn nghiên cứu dự kiến 12 tháng (fieldwork + phân tích).

Khách thể nghiên cứu: Nghệ nhân/lớp truyền nghề; cán bộ văn hoá xã; học sinh/sinh viên tham gia chương trình pilot; khán giả/du khách; đại diện Nhà hát Múa Rối Thăng Long và bảo tàng liên quan.

# data[].attributes.body
Địa bàn: Làng Đào Thục (tiền đề), kết nối tham khảo so sánh với 1–2 nơi biểu diễn/đào tạo (ví dụ: Nhà hát Múa Rối Thăng Long, Bảo tàng Dân tộc học) để mở rộng góc nhìn.

Cỡ mẫu (gợi ý):

Phỏng vấn sâu: ~15–20 nghệ nhân/truyền nghề (độ tuổi/kinh nghiệm khác nhau).

Phỏng vấn chuyên gia/cán bộ: ~5–8 (Sở/Phòng Văn hóa, đại diện Nhà hát/ bảo tàng).

Khảo sát định lượng ngắn: 200–300 người (khán giả, học sinh tham gia workshop, du khách) — để đánh giá nhận thức, thái độ và hiệu quả mô-đun giáo dục.

Quan sát tham gia (participant observation): tối thiểu 30 buổi (tập luyện, biểu diễn, lớp dạy).
(Cỡ mẫu có thể điều chỉnh theo nguồn lực; các con số trên là hợp lý cho nghiên cứu luận văn/sinh viên cao cấp.)

# data[].attributes.body
Nội dung chính:

1. Cơ sở lý luận: tổng quan về di sản phi vật thể, giáo dục di sản, và các mô hình truyền dạy di sản (heritage education).

2. Mô tả thực trạng: lịch sử, cấu trúc tích trò, kỹ thuật điều khiển, vật liệu, tổ chức nghề tại Đào Thục.

3. Phân tích mạng quan hệ xã hội và các yếu tố kinh tế — văn hoá ảnh hưởng đến tính bền vững nghề.

4. Thiết kế + thử nghiệm: xây dựng 2–3 mô-đun giáo dục di sản (ví dụ: workshop “làm và điều khiển rối”, tiết dạy tích hợp lịch sử-nghệ thuật cho học sinh, chương trình trải nghiệm cho du khách) và đánh giá kết quả.

5. Đề xuất chính sách/khuyến nghị: cho cấp xã, Sở Văn hoá, nhà trường và tổ chức du lịch.

Kết quả nghiên cứu dự kiến:

Báo cáo nghiên cứu hoàn chỉnh + bài tóm tắt chính sách.

Một bộ 2–3 mô-đun giáo dục di sản đã thử nghiệm (có tài liệu hướng dẫn, rubrics đánh giá).

Bản đồ mạng quan hệ cộng đồng-nhà nước-thị trường cho Đào Thục; khuyến nghị thực hiện (về đào tạo nghệ nhân, lưu trữ kỹ thuật, kết nối giáo dục).

# data[].attributes.body
Tổng quan tài liệu (desk research): khảo sát tài liệu khoa học về heritage education, lịch sử rối nước, chính sách bảo tồn văn hoá.

Nghiên cứu trường hợp (case study): Đào Thục làm trường hợp chính, kết hợp so sánh tham chiếu.

Phỏng vấn sâu bán cấu trúc: nghệ nhân, lãnh đạo phường, cán bộ văn hoá, giáo viên, chuyên gia di sản.

Quan sát tham gia: tham gia luyện tập, biểu diễn, lớp truyền nghề; ghi chép hiện trường (fieldnotes), ghi hình khi được phép.

Khảo sát định lượng: bảng hỏi ngắn với khán giả/học sinh để đo nhận thức, thái độ, hiệu quả mô-đun.

Thiết kế hành động / thử nghiệm (action research): xây dựng và tổ chức pilot mô-đun giáo dục, thu thập dữ liệu trước-sau để đánh giá.

Phân tích dữ liệu: mã hoá chất liệu phỏng vấn (NVivo / thủ công), phân tích thống kê đơn giản cho khảo sát, so sánh nội dung chương trình với khung lý thuyết.

# data[].attributes.body
Làng rối nước Đào Thục (hậu trường, nghệ nhân, thủy đình) — là nơi nghiên cứu hiện trường chính.

Nhà hát Múa Rối Thăng Long (Thang Long Water Puppet Theatre) — trao đổi chuyên môn, tham khảo chương trình biểu diễn, có thể hỗ trợ tập huấn/giảng viên.

Sở/Phòng Văn hóa — Thông tin Hà Nội; UBND xã Thụy Lâm — hợp tác về thủ tục, số liệu, hỗ trợ tổ chức pilot.

Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam / Viện Văn hoá Nghệ thuật — nguồn tư liệu, chuyên gia lý thuyết; từng tham gia các dự án tích hợp di sản vào giáo dục.

Các trường THCS/THPT địa phương và trung tâm văn hoá — các điểm thử nghiệm mô-đun giáo dục cho học sinh.

Các tổ chức phi chính phủ / dự án về bảo tồn ICH, cộng đồng văn hoá — có thể hỗ trợ chuyên môn, tài trợ nhỏ hoặc hướng dẫn xây dựng chương trình.