# data[].attributes.body
ให้นักศึกษาสืบค้นข้อมูลที่อธิบายคำขวัญประจำจังหวัด เพื่อนำเสนอในชั้นเรียน

# data[].attributes.body
เขียนชือสมาชิกที่เข้าร่วมทำกิจกรรมในวันนี้

# data[].attributes.headline
เมืองรวงข้าว

# data[].attributes.subject
เมืองรวงข้าว

# data[].attributes.body
แหล่งข้อมูล/ประเด็นที่ควรดู

-200 ปีเมืองปทุม หน้า 19

-แผนพัฒนาจังหวัดปทุมธานี (พื้นที่นาในปทุมธานี และทุกอย่างที่เกี่ยวกับนาข้าว

-ความเป็นมาของ "เมืองรวงข้าว"

# data[].attributes.attachment_link.title
ท่องเที่ยวไปกับคำขวัญ จังหวัดปทุมธานี

# data[].attributes.attachment_link.description
posted Feb 27, 2015, 5:12 AM by น้ำฝน โพธิ์ทอง ท่องเที่ยวตามคำขวัญ จังหวัดปทุมธานี ตราสัญลักษณ์จังหวัดปทุมธานี รูปวงกลมมีสัญ...

# data[].attributes.body
คำขวัญของจังหวัดปทุมธานี

ถิ่นบัวหลวง เมืองรวงข้าว เชื้อชาวมอญ นครธรรมะ พระตำหนักรวมใจ สดใสเจ้าพระยา ก้าวหน้าอุตสาหกรรม

ความหมายคำขวัญ

เนื่องจากดอกบัวหลวงเป็นดอกไม้ประจำจังหวัดทำให้ที่นี่ได้รับฉายาว่าเป็นถิ่นบัวหลวงนั่นเองค่ะ และอีกในความหมายหนึ่งคือเมืองประทุมธานี มีความหมายว่า เมืองแห่งดอกบัว ด้วยค่ะ ส่วนเมืองรวงข้าวนั้น ก็คือมีทุ่งรังสิตที่เป็นแหล่งผลิตข้าวนั่นเอง อย่างที่ทราบกันดีในประวัติของจังหวัดปทุมธานีว่าสมัยก่อนนั้นมีการทำศึกสงครามกับพม่า ทำให้มีชาวมอญอพยพหนีเข้ามาอาศัยที่ปทุมธานี

ด้วยความที่มีวัดอยู่เยอะแยะมากมาย ไม่แปลกใจเลยที่ที่นี่จะเป็นนครแห่งธรรมะ ส่วนคำว่า พระตำหนักรวมใจ นั้น ก็คือมีพระตำหนักมากมาย ทั้ง พระตำหนักจักรีบงกช พระตำหนักสวนปทุม พระตำหนักพลอยปทุม เป็นต้น และยังเป็นจังหวัดที่มีแม่น้ำเจ้าพระยาผ่านอีกด้วย ส่วนความก้าวหน้าของอุตสาหกรรมนั้น ก็ทำให้มีความเจริญเข้ามามากมาย เห็นได้จากความเป็นอยู่และเศรษฐกิจต่างๆ

# data[].attributes.body
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้า

เจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ทำให้มีการขยายพื้นที่ทำนา

พิ่มผลผลิตข้าวเพื่อการส่งออก ที่เริ่มต้นขึ้นอย่างเป็น

รูปธรรมในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชชกาลที่ ๕ มีการให้สัมปทานขุดคลอง โครงการรังสิตโดยบริษัทยุดคลองแลดูนาสยาม ใน พ.ศ. ๒๔๓๑เริ่มด้วยการขุดคลองรังสิตประยูรศักดิ์ ( คลองเจ้าสาย )และตามด้วยคลองสายาทางฝั่งตะวันออกของแม่น้ำ

เจ้าพระยา จนเกิดเป็นทุ่งนาและชุมชนขนาดใหญ่อย่าง

รวดเร็ว ประกอบด้วยชาวนาจากทุกสารทิศอพยพเข้ามาจับจองพื้นที่ทำนา ก่อนที่จะได้ขยายพื้นที่การขุดคลองไปทางฝั่งตะวันตกของแม่น้ำเจ้าพระยาในเวลาต่อมาสืบเนื่องมาจากการที่ผู้คนหลั่งไหลเข้ามายังทุ่งนา รังสิตเป็นจำนวนมาก ชุมชนขยายใหญ่ขึ้นอย่างรวดเร็วจึงได้มีการตั้งเมืองธัญบุรี ซึ่งชื่อมีความหมายว่าเป็น"เมืองข้าว" ขึ้นในพ.ศ.๒๔๔๕ โดยจดหมายเหตุเมืองธัญบุรี ระบุว่า"ก่อนการตั้งเมืองธัญบุรี ( ธัญญบุรี ) อาณาเขตของทุ่งรังสิตอยู่ระหว่างมณฑลกรุงเทพ มณฑลกรุงเก่าและมณฑลปราจีน ราษฎรทำนาใกล้แขวงมณฑลใดก็ขึ้นกับมณฑลนั้น การปกครองจึงแยกย้ายกันอยู่จึงได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าา ให้พระเจ้าน้องยาเธอกรมหลวงนเรศร์วรฤทธิ์ เสนาบดีกระทรวงนครบาลตรวจท้องที่ยกเขตแขวงขึ้นเป็นเมืองใหม่ กล่าวคือ แบ่งแขวงกรุงเทพ ๒ อำเภอ คืออำเภอศีศะกระดาน กับอำเภอคลอง

ที่ " แบ่งแขวงจากเมืองปทุมธานีกึ่งท้องที่อำเภอคลองเปรมประชากร กับแขวงกรุงเก่า และเมืองสระบุรี

ที่ยังไม่ได้ตั้งนายแขวงอำเภอนั้น รวมเข้าไปเป็นแขวงเมืองขึ้นอยู่ในมณฑลกรุงเทพ และได้สร้างเมืองขึ้นที่ตำบลระหว่างคลองซอยที่ ๖ กับ ๗ ฝั่งเหนือคลองรังสิตประยุรศักดิ์ เมื่อวันที่ ๖ เมษายน พ.ศ. ๒๔๔๕

พระราชทานนามเมืองว่า เมืองธัญญบุรี และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าา ให้นายพันโท พระฤทธิจักรธำรง

ราชองครักษ์ประจำการ เป็นผู้ว่าราชการเมือง..."พื้นที่แขวงเมืองธัญบุรีในเวลานั้นประกอบด้วย ๔

อำเภอ ได้แก่ อำเภอเมือง อำเภอคลองหลวง อำเภอหนองเสือ

# data[].attributes.body
พายเรือเกี่ยวข้าว

ด้วยสภาพพื้นที่ของรังสิตที่เป็นพื้นที่รับน้ำ ทำให้ชาวนาในสมัยก่อนคัดเลือกพันธุ์ข้าวที่เหมาะสมกับสภาพแวดล้อม นายเดชา กลิ่นกุสุม เล่าว่า

"นาลุ่มเขาก็ทำข้าวนาเมือง ทุ่งรังสิตนี่เขาทำข้าวนาเมืองหมดนะ

เขาเรียกว่าข้าวหนีน้ำ น้ำมาสองเมตร มันก็ขึ้นสองเมตร เขาเกี่ยวหน้าน้ำ

ข้าวนาเมืองต้องลอยเรือเกี่ยวนะ ถ้าลงน้ำเกี่ยวนะ นี่นะ น้ำแค่หน้าอกนะ

เดินเกี่ยวกัน ข้าวนาเมืองนี้แช่น้ำไม่เป็นไร" นายเดซาเล่าต่อไปว่า "มันแปลกที่ว่ามันเป็นข้าวหนีน้ำ น้ำมาไงมันก็ไม่จม น้ำมาเท่าไหร่มันก็หนีขึ้นเรื่อย แล้วเวลารวงถูกน้ำ มันก็ไม่ร่วง ก็เกี่ยวเปียกงั้น แล้วก็มาตาก ข้าวพวกนี้มันมีลักษณะพิเศษคือมันไม่ค่อยร่วง มีอยู่ไม่กี่ชนิด อย่าง"'เหลืองคอยล้า' (พันธุ์ข้าวชนิดหนึ่ง]

เขาก็เรียกข้าวนาเมือง เนี่ยถ้าไปหาประธานสภาเก่า หมอเยี่ยมเนี่ยเขาเป็น

ชาวนาเลย ปลูกข้าวนาเมือง ถ้าถามว่ามีข้าวอะไรบ้างที่เป็นข้าวนาเมืองเขาจะรู้เพราะเขาเคยทำ ...ที่มันเป็นพื้นที่ลุ่มจริงๆ ถึงจะมี รังสิดเมื่อก่อนน้ำมันแค่นี้เนี่ยหน้านา ถึงขนาดพายเรือเกี่ยวข้าวน่ะ เกี่ยวในเรือนะข้าวน่ะ รุ่นผมก็ยังมีพายเรือเกี่ยวข้าว บางปีน้ำน้อยบางปีน้ำเยอะ ถ้าน้ำน้อยก็แค่เอว เดินเกี่ยวกัน เกี่ยวในน้ำนะเกี่ยวแล้วก็วางในเรือ" (สัมภาษณ์ เดซา กลิ่นกุสุม 2559)ข้าวที่นายเดชาเล่าให้ฟังนั้น เป็นหนึ่งในข้าว 2 สายพันธุ์ที่นิยมปลูกกันในรังสิต ชนิดแรกคือ ข้าวนาเมือง ชนิดที่สองคือ ข้าวนางลอย หรือ "ข้าวตาบู๊" ตรงกับในเอกสารประวัติศาสตร์ ที่ระบุว่าไนสมัยก่อนเรียกว่า "ข้าวนางลอย" หรือ "ข้าวลอย" ซึ่งจะเป็นข้าวที่ปลูกในที่ลุ่มมากๆ ที่มี

น้ำท่วมตั้งแต่ 3 ศอกขึ้นไป ถือเป็นข้าวชนิดนี้ หนีน้ำได้เร็วที่สุด โดยจะงอกลำต้นเพิ่มขึ้นเมื่อระดับน้ำเพิ่มสูงขึ้น เดิมทีเป็นพันธุ์ข้าวที่นิยมใช้กันในมณฑลอยุธยากันเพราะเป็นพื้นที่น้ำท่วมเช่นกัน (สุนทรี อาสะไวย์ 2521ก)

# data[].attributes.body
สายพระเนตรอันยาวไกลของพระพุทธเจ้าหลวงทำให้ทุ่งรังสิตถูกปรับเปลี่ยนเป็นแหล่งผลิตข้าวเพื่อเพิ่มกำลังการส่งออกข้าวของไทยการทำสนธิสัญญาบาวริงกับอังกฤษในสมัยรัชกาลที่ 4 เมื่อปี 2398 และการทำสนธิสัญญากับชาติตะวันตกอื่นๆ ในเวลาต่อมา ส่งผลให้เกษตรกรรมที่เดิมเคยเป็นการผลิตเพื่อยังชีพต้องเปลี่ยนเป็นการผลิตเพื่อการค้า ล่วงถึงรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระองค์โปรดเกล้าฯ ให้พัฒนาทุ่งรังสิตซึ่งเคยเป็นพื้นที่รกร้างให้เป็นพื้นที่เกษตรกรรม มุ่งเน้นการทำนาปลูกข้าวเพื่อเพิ่มศักยภาพในการผลิตข้าวเพื่อการส่งออกของไทย การนี้บริษัทคลองแลคูนาสยามได้รับสัมปทานในการขุดคลองรังสิตประยูรศักดิ์เมื่อปี 2433 โดยขุดคลองเชื่อมต่อกับแม่น้ำเจ้าพระยาที่ ต. บ้านใหม่ อ. เมืองปทุมธานี และไปสบกับแม่น้ำนครนายกที่ ต. องครักษ์ อ. องครักษ์ จ.นครนายก มีความยาวรวม 53 กม. และมีคลองซอยที่ใช้เป็นคลองส่งน้ำสำหรับแปลงนาในเขตพื้นที่ทุ่งรังสิตเชื่อมต่อกันอีก 16 สาย

นอกจากนี้พระองค์ยังโปรดเกล้าฯ ให้ยกฐานะทุ่งรังสิตเป็นเมืองใหม่เมื่อวันที่ 13 มีนาคม 2445 พร้อมพระราชทานนามว่าเมือง “ธัญญบูรี” อันหมายถึงเมืองข้าว ก่อนจะเปลี่ยนเป็น อ. ธัญบุรี ในปัจจุบัน

หลังจากขุดคลองรังสิตฯ และตั้งเมืองธัญญบูรีแล้ว ประชาชนรวมถึงข้าทาสที่ได้รับอิสรภาพหลังการเลิกทาสก็หลั่งไหลเข้ามาจับจองพื้นที่ทำนากันเป็นจำนวนมาก

นอกเหนือจากพระราชดำริดังกล่าวข้างต้น พระองค์มีพระราชประสงค์ให้ตั้งสถานีทดลองข้าวรังสิตขึ้นที่ ต. รังสิต อ. ธัญบุรีด้วย ถือเป็นสถานีทดลองข้าวแห่งแรกของไทย (ปัจจุบันคือศูนย์วิจัยข้าวปทุมธานี) ข้าวพันธุ์แรกที่ได้จากการปรับปรุงพันธุ์คือข้าวพันธุ์ปิ่นแก้ว ส่วนพันธุ์ล่าสุดที่ได้รับการพัฒนาคือพันธุ์ กข 31 หรือปทุมธานี 80 ซึ่งกรมการข้าวมีมติรับรองพันธุ์ข้าวนี้เมื่อเดือนมีนาคม 2550

# data[].attributes.body
รังสิตเป็นพื้นที่ปลูกข้าวขนาดใหญ่ ทำให้มีโรงสีข้าวอยู่ทุกๆ คลอง อย่างน้อยที่สุด 1 คลองจะต้องมี 1 โรงสี แต่ในเขตคลองรังสิตจะมีความหนาแน่นเพราะเป็นจุดที่ตั้งของชุมชนและเป็นทางของเส้นทางคมนาคม

เจ้าของโรงสีโดยมากเป็นชาวจีนเพราะมีทุนมากพอในการก่อตั้ง ยกเว้นโรงสีบางแห่งเป็นของคนไทยซึ่งมักเป็นกลุ่มที่มีคสามสัมพันธ์กับชนชั้นนำไม่อย่างใดก็อย่างหนึ่ง ด้วยเหตุผลที่เจ้าของโรงสีเป็นชาวจีน ทำให้ถูกควบคุมโดยชาวจีนเกือบทั้งหมด

ในเขตรังสิตใกล้กับคลอง1 มีโรงสีที่สำคัญ 3 แห่ง คือ โรงสีของตระกูลมหาคุณ โรงสีของตระกูลรุ่งเรื่อง และโรงสีไทยเฮงพาณิชย์ ปัจจุบันโรงสีทั้งหมดเลิกกิจการไปแล้ว

# data[].attributes.attachment_link.title
เมืองรวงข้าว

# data[].attributes.headline
วัฒนธรรม พัฒนาการทางปวศ. ปทุมธานี หน้า174

# data[].attributes.subject
วัฒนธรรม พัฒนาการทางปวศ. ปทุมธานี หน้า174