# data[].attributes.body
1976r- Czerwiec '76
1977r- Powstanie KSS KOR
1978r- 16 X wybór Karola Wojtyły na papieża
1979r- Pierwsza pielgrzymka Jana Pawła II do Polski
1980r- 14 VII wybuch strajku w Stoczni Gdańskiej
- 31 VII porozumienie sierpniowe w Stoczni Gdańskiej
-IX powstanie NSZZ "Solidarność"
-Sierpień '80
1981r- Wprowadzenie stanu wojennego

# data[].attributes.body
Określenie nadane fali strajków i protestów, do których doszło w PRL pod koniec czerwca 1976 roku, po ogłoszeniu przez rząd Piotra Jaroszewicza wprowadzenia drastycznych podwyżek cen urzędowych na niektóre artykuły konsumpcyjne (m.in.: mięso i ryby – 69%, nabiał – 64%, ryż – 150%, cukier – 90%); 25 czerwca 1976 roku w 112 zakładach pracy na terenie 24 województw przeszło 80 tys. osób rozpoczęło strajk i demonstracje uliczne

# data[].attributes.body
Polska organizacja opozycyjna funkcjonująca od 29 września 1977 do 23 września 1981 roku; powstał w wyniku przekształcenia Komitetu Obrony Robotników, po uwolnieniu w lipcu 1977 roku represjonowanych robotników, a więc spełnieniu najważniejszych celów, dla których KOR powołano; organizacja ta, poza pierwotnym celem, tj. udzielania pomocy osobom represjonowanym przez władze PRL; stała się też ośrodkiem inspiracji i formowania zasad działania szerszego ruchu demokratycznego części środowisk opozycyjnych PRL oraz miała wpływ na rozwój wydarzeń Sierpnia '80 i powstania NSZZ "Solidarność"

# data[].attributes.headline
Strajk, który doprowadził do powstania "Solidarności"

# data[].attributes.subject
Strajk, który doprowadził do powstania "Solidarności"

# data[].attributes.body
Impulsem do wybuchu strajków w sierpniu 1980 roku było zwolnienie z pracy Anny Walentynowicz, działaczki Wolnych Związków Zawodowych. Wymierzone w nią represje w miejscu pracy rozpoczęły się już pod koniec 1978 roku, kiedy to próbowano przenieść ją do innych zakładów. Niewiele to dało, dlatego też latem 1980 roku doszło do jej zwolnienia.

# data[].attributes.body
Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność” – ogólnopolski związek zawodowy powstały w 1980 roku dla obrony praw pracowniczych; do 1989 roku również jeden z głównych ośrodków opozycji przeciw rządowi Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i komunizmowi

# data[].attributes.body
Elektryk w Stoczni Gdańskiej im. Lenina; współzałożyciel i pierwszy przewodniczący NSZZ "Solidarność"; przywódca strajku w Gdańsku w sierpniu 1980 roku; przywódca strony solidarnościowej podczas rozmów okrągłego stołu (1989r.); prezydent Rzeczpospolitej Polskiej (1990r.-1995r.).

# data[].attributes.body
Działaczka NSZZ „Solidarność”; współzałożycielka Wolnych Związków Zawodowych; polska robotnica i działaczka społeczna pochodzenia ukraińskiego; opozycjonistka w PRL; internowana po rozbiciu siłą strajku w Stoczni Gdańskiej; oskarżona o kontynuowanie działalności związkowej w warunkach stanu wojennego

# data[].attributes.body
Dla kierownictwa PZPR „Solidarność” była ruchem kontrrewolucyjnym i z zasady wrogim, bo wymierzonym w jej władzę. Jednak w szeregach partyjnych, wśród należących do partii inteligentów, a nawet intelektualistów i filozofów marksistowskich znalazły się osoby, które uznały „Solidarność” za ruch rewolucyjnym w pozytywnym tego słowa znaczeniu, zbieżny z celami PZPR.

# data[].attributes.headline
Różnorodność postaw w obrębie "Solidarności"

# data[].attributes.subject
Różnorodność postaw w obrębie "Solidarności"

# data[].attributes.body
Chociaż dla „Solidarności” wspólnym wrogiem był system komunistyczny, to w ramach związku istniało wiele rozbieżności politycznych, które nie pozwalają do końca zakwalifikować go jako „prawicowego” lub „lewicowego”. W jego ramach funkcjonowali działacze zarówno lewicowego Komitetu Obrony Robotników jak i prawicowego Ruchu Młodej Polski czy Konfederacji Polski Niepodległej. Również wiele konfliktów między regionami związkowymi (np. Warszawą i Łodzią) traktowano jako spory lewicy i prawicy.

# data[].attributes.body
Sierpień 1980– jeden z kilku miesięcy, które odcisnęły największe piętno na historii PRL. Przeszedł do historii z powodu strajków, zakończonych zawarciem czterech porozumień sierpniowych

# data[].attributes.body
Domagano się przywrócenie do pracy Anny Walentynowicz, podwyżki wynagrodzenia o 1 tys. zł i przyznania dodatku drożyźnianego. Mimo okazanej solidarności, Stocznia Gdańska sama negocjowała swoje postulaty z Klemensem Gniechem dyrektorem zakładu.

# data[].attributes.attachment_caption
Anna Walentynowicz, obok - Lech Wałesa, podczas mszy świętej celebrowanej na terenie Stoczni Gdańskiej im. Lenina

# data[].attributes.body
Kryzys wywoływał reakcję społeczną w postaci strajków. Władze próbowały ratować sytuację podwyżkami płac. Kiedy jednak w lipcu 1980 wprowadzono podwyżki cen mięsa, kolejny raz doszło do strajków. Objęły one przede wszystkim Wybrzeże, a zwłaszcza Stocznię Gdańską, w której robotnicy domagali się poprawy sytuacji ekonomicznej, powstania wolnych związków zawodowych i przywrócenia do pracy Anny Walentynowicz. 16 sierpnia 1980 roku w Gdańsku, a 18 sierpnia w Szczecinie powstały międzyzakładowe komitety strajkowe. Na czele komitetu gdańskiego stanął Lech Wałęsa, a szczecińskiego – Marian Jurczyk. 17 sierpnia w Gdańsku sformułowano 21 postulatów, które stanowiły swego rodzaju program strajkujących.

# data[].attributes.body
31 sierpnia 1980 r., w Stoczni Gdańskiej komunistyczne władze reprezentowane przez Komisję Rządową oraz Międzyzakładowy Komitet Strajkowy (MKS) podpisały Porozumienie Gdańskie, zezwalając m.in. na tworzenie wolnych związków zawodowych. Porozumienie to, wraz z porozumieniami w Szczecinie i Jastrzębiu, zakończyło falę protestów robotniczych i strajków.

# data[].attributes.body
Okres funkcjonowania legalnej „Solidarności” to czas wielu kryzysów na linii związek-władza, które w tamtym czasie odbierano jako możliwą iskrę konfrontacji. Takim poważnym punktem spornym były wydarzenia z listopada 1980 roku, wkrótce po rejestracji związku, kiedy to SB aresztowało w Warszawie opozycyjnego drukarza Jana Narożniaka. Sytuacja zaostrzyła się, MSW proponowało nawet aresztowanie przywódców „Solidarności” i wprowadzenie stanu wyjątkowego. Nie zdecydował się na to jednak Stanisław Kania

# data[].attributes.body
Po zakończeniu strajku sierpniowego i podpisaniu porozumień w Szczecinie, Gdańsku i Jastrzębiu doszło do bezpośrednich spotkań założycieli „Solidarności” z prymasem Wyszyńskim, a w styczniu 1981 roku delegacja Związku poleciała do Rzymu na spotkanie z Papieżem. Już szóstego września prymas Wyszyński przyjął przedstawicieli „Solidarności” z Lechem Wałęsą na czele. Prymas mówił wówczas: „w gwałtownych przemianach społecznych grozi zawsze niebezpieczeństwo i pokusa nadmiernego skupiania się na rozgrywkach personalnych. [...] Nie idzie o to, aby wymieniać ludzi, tylko o to, aby ludzie się odmienili, aby byli inni, aby, powiem drastycznie, jedna klika złodziei nie wydarła kluczy od kasy państwowej innej klice złodziei. Idzie o odnowę człowieka”

# data[].attributes.body
W grudniu 1981 roku konflikt PZPR–„Solidarność” zbliżał się wielkimi krokami. Atmosferę podgrzała sprawa obrad Prezydium Komisji Krajowej w Radomiu z 3 grudnia, podczas której wielu działaczy (m.in. Jan Rulewski, Karol Modzelewski i Seweryn Jaworski) wypowiadało się bardzo konfrontacyjnie względem władz. Służba Bezpieczeństwa poprzez swoich agentów nagrała obrady, a nagranie wykorzystała później do ataku propagandowego na „Solidarność” (zwłaszcza w momencie wprowadzania stanu wojennego”

# data[].attributes.headline
Stan wojenny w Polsce w latach 1981–1983

# data[].attributes.subject
Stan wojenny w Polsce w latach 1981–1983

# data[].attributes.body
Stan nadzwyczajny wprowadzony 13 grudnia 1981 roku na terenie całej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej niezgodnie z Konstytucją Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej; został zawieszony 31 grudnia 1982 roku, a zniesiono go 22 lipca 1983 roku

# data[].attributes.attachment_link.title
Maciej Pietrzyk "Sierpień 80" - Opole 81

# data[].attributes.body
W danym miesiącu można było kupić tylko tyle mięsa i wędlin, ile wynosił przydział (ekspedientka odcinała kupony z kartki); cyfry I i II oznaczały towar pierwszej i drugiej jakości.

# data[].attributes.attachment_caption
Ulotka informująca o zasadach handlu zagranicznego z ZSRR

# data[].attributes.body
Ostatnim akordem zmian w 1980 roku było odwołanie Edwarda Gierka z funkcji I sekretarza (5–6 września podczas VI Plenum). Oficjalnie Gierek przestał sprawować urząd ze względu na zły stan zdrowia. Na czele partii stanął Stanisław Kania. Doszło też do próby unormowania kontaktów z Kościołem. W listopadzie wznowiła pracę Komisja Wspólna Przedstawicieli Rządu i Episkopatu Polski. Rząd nie zawsze jednak przestrzegał zawartych porozumień (m.in. były problemy z przydziałami lokali dla Solidarności, papieru itp.), zaopatrzenie w sklepach nie poprawiło się. Społeczeństwo nadal było oburzone warunkami wymiany z ZSRR. Rządzący nie byli zadowoleni z podpisanych porozumień sierpniowych i zarejestrowania Solidarności. Zdawano sobie sprawę, że ruch cieszy się ogromną popularnością (10 mln członków), ponadto wielu działaczy PZPR decydowało się na opuszczenie szeregów partii i przystąpienie do niego. Sympatie społeczeństwa dla Solidarności budziły ogromne zaniepokojenie władz. Również z Moskwy płynęły sygnały i naciski mobilizujące rządzących do podjęcia kroków „uspokajających sytuację w kraju”. Do dzisiaj pozostaje sprawą kontrowersyjną, czy ZSRR zdecydowałby się na interwencję w Polsce. Najnowsze dokumenty wskazują na małe prawdopodobieństwo takiego zachowania, niemniej przedstawiciele ówczesnych władz stoją na stanowisku, że groźba wkroczenia wojsk radzieckich i udzielenia „bratniego wsparcia” była realna

# data[].attributes.body
13 grudnia 1981 roku dekretem Rady Państwa został wprowadzony stan wojenny w Polsce. Posiedzenie Rady odbyło się wkrótce po północy 13 grudnia. Przeciw głosowaniu za wprowadzeniem opowiedział się członek Rady i przewodniczący PAX– Ryszard Reiff. Dekret o stanie wojennym był ogłoszony wbrew prawu, ponieważ Rada Państwa miała prawo do wydawania dekretów tylko wówczas, kiedy nie obradował Sejm, a sesja nie została zamknięta. Jeszcze przed ogłoszeniem stanu wojennego rozpoczęła się fala aresztowań. W tym czasie w Stoczni Gdańskiej obradowała Komisja Krajowa „Solidarności”. Kiedy działacze powrócili do hotelu, zostali aresztowani. Ci, którym udało się uniknąć zatrzymania, rozpoczęli działalność podziemną. Aresztowanych osadzano w specjalnych ośrodkach. Nie używano zasadniczo terminu „aresztowanie”, tylko „internowanie” (przymusowe osadzanie w wybranych przez władze miejscach odosobnienia). Co ciekawe, zdecydowano się też na internowanie „dawnej władzy”, czyli m.in. Gierka i Jaroszewicza. Tym razem wobec zatrzymanych nie stosowano bicia ani wielogodzinnych przesłuchań. Niemniej np. internując czasami oboje rodziców, nie brano pod uwagę, kto zajmie się dziećmi. Oczywiście zdarzało się, że miejsce pobytu internowanych nie było komfortowe. Niemniej np. Lechowi Wałęsie zapewniono warunki luksusowe, co wynikało z tego, że był dla władzy szczególnie ważny. Listy, według których odbywały się aresztowania, przygotowano już wcześniej. Część działaczy opozycyjnych po podpisaniu deklaracji, że nie będą prowadzić działalności politycznej, zwolniono do domów. Części (choć w późniejszym czasie) pozwolono na wyjazd za granicę.

# data[].attributes.body
Okrągły Stół – negocjacje prowadzone od 6 lutego do 5 kwietnia 1989 przez przedstawicieli władz Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, demokratycznej opozycji oraz stron kościelnych

# data[].attributes.body
Jedne z postanowień okrągłego stołu były między innymi:

utworzenie Senatu z liczbą 100 senatorów; wybory większościowe (po 2 senatorów z każdego województwa, a w woj. warszawskim i katowickim po 3);

utworzenie urzędu Prezydenta PRL, wybieranego przez Zgromadzenie narodowe na 6-letnią kadencję;

dostęp opozycji do mediów (np. raz w tygodniu półgodzinna audycja w TVP, reaktywowanie "Tygodnika Solidarności", powstanie dziennika opozycyjnego – Gazety Wyborczej);

większe kompetencje Trybunału Konstytucyjnego oraz Rzecznika Praw Obywatelskich

# data[].attributes.body
1. Akceptacja niezależnych od partii i pracodawców wolnych związków zawodowych, wynikająca z ratyfikowanej przez PRL Konwencji nr 87 Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczącej wolności związkowych.

2. Zagwarantowanie prawa do strajku oraz bezpieczeństwa strajkującym i osobom wspomagającym.

3. Przestrzegać zagwarantowaną w Konstytucji PRL wolność słowa, druku, publikacji, a tym samym nie represjonować niezależnych wydawnictw oraz udostępnić środki masowego przekazu dla przedstawicieli wszystkich wyznań.

4. a) przywrócić do poprzednich praw:
– ludzi zwolnionych z pracy po strajkach w 1970 i 1976 r.,
– studentów wydalonych z uczelni za przekonania,
b) zwolnić wszystkich więźniów politycznych (w tym Edmunda Zadrożyńskiego, Jana Kozłowskiego, Marka Kozłowskiego),
c) znieść represje za przekonania.

5. Podać w środkach masowego przekazu informację o utworzeniu Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego oraz publikować jego żądania.

6. Podjąć realne działania mające na celu wyprowadzenie kraju z sytuacji kryzysowej poprzez:
a) podawanie do publicznej wiadomości pełnej informacji o sytuacji społeczno‑gospodarczej,
b) umożliwienie wszystkim środowiskom i warstwom społecznym uczestniczenie w dyskusji nad programem reform.

7. Wypłacić wszystkim pracownikom biorącym udział w strajku wynagrodzenie za okres strajku jak za urlop wypoczynkowy z funduszu CRZZ.

8. Podnieść wynagrodzenie zasadnicze każdego pracownika o 2000 zł na miesiąc jako rekompensatę dotychczasowego wzrostu cen.

9. Zagwarantować automatyczny wzrost płac równolegle do wzrostu cen i spadku wartości pieniądza.

10. Realizować pełne zaopatrzenie rynku wewnętrznego w artykuły żywnościowe, a eksportować tylko i wyłącznie nadwyżki.

11. Wprowadzić na mięso i przetwory kartki – bony żywnościowe (do czasu opanowania sytuacji na rynku).

12. Znieść ceny komercyjne i sprzedaż za dewizy w tzw. eksporcie wewnętrznym.

13. Wprowadzić zasady doboru kadry kierowniczej na zasadach kwalifikacji, a nie przynależności partyjnej, oraz znieść przywileje MO, SB i aparatu partyjnego poprzez: zrównanie zasiłków rodzinnych, zlikwidowanie specjalnej sprzedaży itp.

14. Obniżyć wiek emerytalny dla kobiet do 50 lat, a dla mężczyzn do lat 55 lub [zaliczyć] przepracowanie w PRL 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn bez względu na wiek.

15. Zrównać renty i emerytury starego portfela do poziomu aktualnie wypłacanych.

16. Poprawić warunki pracy służby zdrowia, co zapewni pełną opiekę medyczną osobom pracującym.

17. Zapewnić odpowiednią ilość miejsc w żłobkach i przedszkolach dla dzieci kobiet pracujących.

18. Wprowadzić urlop macierzyński płatny przez okres trzech lat na wychowanie dziecka.

19. Skrócić czas oczekiwania na mieszkanie.

20. Podnieść diety z 40 zł do 100 zł i dodatek za rozłąkę.

21. Wprowadzić wszystkie soboty wolne od pracy. Pracownikom w ruchu ciągłym i systemie 4‑brygadowym – brak wolnych sobót zrekompensować zwiększonym wymiarem urlopu wypoczynkowego lub innymi płatnymi dniami wolnymi od pracy.

# data[].attributes.body
Stan wojenny został ogłoszony w niedzielę. Wiele osób nie od razu zorientowało się, że coś się zmieniło w rzeczywistości politycznej. Dopiero włączenie telewizora pozwalało to dostrzec. Telewizja na obu programach nadawała przemówienie gen. Wojciecha Jaruzelskiego, który uzasadniał konieczność wprowadzenia stanu wojennego. Informował również o powstaniu WRON (Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego). Nazwa była niezbyt fortunna. Trudno się dziwić, że jedno z pierwszych haseł, które pojawiało się na murach, brzmiało: „WRONA ORŁA nie pokona”. Oprócz emitowanego przemówienia, telewizja nadawała jeszcze tylko muzykę poważną. Zarówno przemówienie gen. Jaruzelskiego, jak i rozwieszane obwieszczenia o wprowadzeniu stanu wojennego informowały obywatela, co może, a właściwie czego mu nie wolno, m.in. wprowadzono godzinę milicyjną, zakazano strajków i demonstracji, zakazano wyjazdów poza teren miejsca zamieszkania, a służby porządkowe miały prawo legitymować ludzi i przeszukiwać samochody.

# data[].attributes.attachment_caption
Czołgi podczas stanu wojennego w Zbąszyniu

# data[].attributes.body
Zawieszono zajęcia w szkołach i na uczelniach (wznowiono je odpowiednio 4 i 8 stycznia 1982 roku). Nie działały telefony i faksy (a później, gdy je włączono, słychać było w słuchawkach ostrzeżenia: „rozmowa kontrolowana”). Na ulicach pojawiły się: wojsko, milicja, wozy opancerzone i ciężki sprzęt. Zawieszono działalność wszystkich organizacji społecznych i kulturalnych. Zablokowano wydawanie prasy. Ukazywały się tylko „Trybuna Ludu” i „Żołnierz Wolności”. Nastąpiła „militaryzacja życia społecznego i gospodarczego”. W zakładach pracy pojawili się komisarze wojskowi, których zadaniem było nadzorowanie sytuacji i przekazywanie informacji o nastrojach społecznych. Spikerzy telewizyjni występowali w wojskowych mundurach.

# data[].attributes.body
Bardzo popularną wieczorynką w latach 80. była Pszczółka Maja. Kiedy zaprzestano jej wyświetlania w telewizji w okresie stanu wojennego, drwiono, że stało się tak, ponieważ nie znaleziono tak małego munduru wojskowego

# data[].attributes.body
Zakazy nie zniechęciły społeczeństwa do oporu. W wielu zakładach wybuchały strajki. Były jednak brutalnie tłumione. Do tragedii doszło w Kopalni „Wujek” w Katowicach. Na skutek użycia ostrej amunicji zginęło 9 osób, a 24 zostało rannych. Ofiara śmiertelna była też w Gdańsku. Na okres świąt Bożego Narodzenia złagodzono trochę restrykcje, ale po tym czasie wrócono do ograniczeń i znów zawieszono prawa obywatelskie. Opór pod postacią strajków i demonstracji nie był jedyną formą protestu przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego. Bez względu na stosowane rygory starano się pamiętać o ważnych dla Polski i Solidarności jubileuszach i organizować ich obchody. W pierwszym okresie stanu wojennego 13 dzień każdego miesiąca był traktowany w sposób szczególny. Początkowo bojkotowano monopol informacyjny i w godzinach nadawania Dziennika Telewizyjnego wychodzono na spacery. Na szeroką skalę rozwinęła się działalność tzw. drugiego obiegu wydawniczego, czyli nielegalnych opozycyjnych wydawnictw. W podziemiu wydawano prasę (m.in. „Tygodnik Mazowiecki”) i literaturę

# data[].attributes.body
Kościół katolicki stanowił ogromne wsparcie dla społeczeństwa– robił wszystko, aby pomóc represjonowanym i ich rodzinom. Stojący na czele Episkopatu Polski arcybiskup Józef Glemp wypowiedział znamienne słowa: „Będę wzywał o rozsądek nawet za cenę narażenia się na zniewagi i będę prosił, nawet gdybym miał boso iść i na klęczkach błagać: Nie podejmujcie walki Polak przeciwko Polakowi” oraz „Trzeba spokojnie zastanowić się nad sytuacją, której celem powinien być pokój, zachowanie życia, aby nie polała się krew”, które dawały do zrozumienia, że nie należy doprowadzać do eskalacji napięć. Arcybiskup powołał Prymasowski Komitet Pomocy Osobom Pozbawionym Wolności i ich Rodzinom (wkrótce powstały też jego oddziały diecezjalne). Komitety wspomagały finansowo i prawnie osoby aresztowane, represjonowane i ich rodziny, zbierały dary (również te przychodzące z zagranicy), przekazywały paczki osobom internowanym.

# data[].attributes.attachment_caption
Jedno z najsłynniejszych zdjęć stanu wojennego. W drugą rocznicę podpisania porozumień sierpniowych doszło do manifestacji w Lubinie na Dolnym Śląsku. 

# data[].attributes.body
Najważniejsze dla opozycji było odtworzenie podziemnych struktur Solidarności. Nie było to proste, zwłaszcza że większość działaczy została aresztowana. Nadzór nad strukturami związku i działalnością organizacji w podziemiu sprawowała powołana w kwietniu Tymczasowa Komisja Koordynacyjna. Władze od początku 1982 roku zaczęły proces normalizacji. Odwieszono zajęcia w szkołach i na uczelniach. Zaczęły się ukazywać inne niż „Trybuna Ludu” i „Żołnierz Wolności” tytuły prasowe. W marcu natomiast dokonano zmian w konstytucji. Wprowadzono do polskiego ustroju dwie nowe instytucje: Trybunał Stanu, który miał orzekać o odpowiedzialności osób pełniących ważne funkcje polityczne, i Trybunał Konstytucyjny, który miał orzekać o zgodności ustaw z konstytucją. Kolejnym krokiem było powołanie – niejako zamiast Frontu Jedności Narodowej – Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego. 8 października 1982 roku władze oficjalnie rozwiązały Solidarność (do tej pory jej działalność była zawieszona), ale zarazem w listopadzie zwolniono z internowania Lecha Wałęsę. Trudno nie odnieść wrażenia, że władze stosowały zasadę „kija i marchewki”. Będzie to zauważalne w kolejnych krokach rządzących, gdy decyzje „normalizacyjne” będą przeplatały się z aktami represji i przemocy.

# data[].attributes.body
Dnia 1 stycznia 1983 roku zawieszono stan wojenny. Na pewno wpływ na tę decyzję miało zbliżanie się daty wizyty papieża Jana Pawła II w Polsce. Zlikwidowano ośrodki internowania, zwolniono przetrzymywanych. Niemniej tym, których chciano zatrzymać, zamieniano zarzuty i internowanie na areszt. W grupie tych osób znaleźli się m.in. Marian Jurczyk, Karol Modzelewski i Jacek Kuroń. W maju 1983 roku został pobity przez funkcjonariuszy MO maturzysta Grzegorz Przemyk i w efekcie odniesionych obrażeń zmarł. Od 6 do 23 czerwca 1983 roku odbywała się druga pielgrzymka papieża do Polski. Jan Paweł II starał się głosić bardzo wyważone homilie, niemniej musiały się znaleźć w nich słowa wsparcia i otuchy dla umęczonego stanem wojennym i jego represjami społeczeństwa. Papież spotkał się z gen. Wojciechem Jaruzelskim i Lechem Wałęsą. W dniach 8–14 czerwca 1987 roku po raz trzeci przybył do Polski z pielgrzymką Jan Paweł II. Ponownie homilie papieskie przyciągnęły tłumy. I tym razem papież udzielał duchowego wsparcia, dawał nadzieję.

# data[].attributes.body
19 października 1984 roku doszło do porwania księdza Jerzego Popiełuszki. Kapłan był znaną postacią ze względu na odprawiane przez niego co miesiąc msze za ojczyznę. Był też jednym z kapelanów Solidarności. Służba Bezpieczeństwa inwigilowała księdza Popiełuszkę. Samochód, którym jechał, został zatrzymany przez milicjanta. Księdza najpierw uprowadzono, a następnie został utopiony w Zalewie Włocławskim. W zabójstwo zamieszani byli funkcjonariusze MSW: Grzegorz Piotrowski, Leszek Pękala i Waldemar Chmielewski oraz ich przełożony – podpułkownik Adam Pietruszka. Pogrzeb Popiełuszki stał się manifestacją – zgromadził kilkaset tys. ludzi. Na pogrzebie obecny był również Lech Wałęsa

# data[].attributes.body
W 1984 roku jako przeciwwagę dla Solidarności powołano OPZZ z Alfredem Miodowiczem na czele. W październiku 1985 roku odbyły się w Polsce wybory sejmowe, które nie przyniosły żadnych większych zmian. Z czynnego życia politycznego odszedł dotychczasowy przewodniczący Rady Państwa Henryk Jabłoński, a zastąpił go Wojciech Jaruzelski, natomiast funkcje premiera objął Zbigniew Messner. W rządzie pojawił się też jako minister do spraw młodzieży Aleksander Kwaśniewski. Mimo apelu Solidarności, żeby zbojkotować wybory, frekwencja wyniosła ponad 70%. 22 lipca 1986 roku w Polsce przeprowadzono kolejną amnestię. Reakcją na nią było ujawnienie działających w podziemiu struktur Solidarności. A we wrześniu 1986 roku Lech Wałęsa powołał Tymczasową Radę NSZZ „Solidarność”, która zaczęła funkcjonować jawnie, ale nadal nielegalnie. Jesienią 1987 roku powołano Krajową Komisję Wykonawczą.Ważnym akordem zmian po stanie wojennym było pojawienie się w polskim ustroju nowej instytucji, która miała gwarantować przestrzeganie praw obywatelskich. 15 lipca 1987 roku sejm przyjął ustawę o Rzeczniku Praw Obywatelskich. Trudno nie zauważyć, że instytucja ta stała się niezależna dopiero kilka lat później, ale już wówczas był to sygnał zmian

# data[].attributes.attachment_caption
Podpisanie porozumień sierpniowych w Gdańsku, mural w Gdańsku

# data[].attributes.attachment_caption
Ogłoszenie Stanu Wojennego, Wojciech Jaruzelski, 13.12.1981

# data[].attributes.attachment_link.title
Ogłoszenie Stanu Wojennego - Wojciech Jaruzelski 13.12.1981

# data[].attributes.body
W okresie PRL telewizja odgrywała istotną rolę, przede wszystkim wspomagając władzę w zachowaniu monopolu informacyjnego. Służył temu zwłaszcza Dziennik Telewizyjny. Oprócz „Trybuny Ludu” było to drugie ważne źródło treści o otaczającym świecie, a zwłaszcza najbliższej rzeczywistości. Telewizja pozwalała również na popularyzowanie haseł propagandowych, a te bardzo chętnie kamuflowano w filmach. Pojawiło się kilka tzw. kultowych seriali, dzięki którym dzieciom, młodzieży, a także dorosłym przypominano o nierozerwalnej przyjaźni polsko‑radzieckiej, o tym, że wojnę wygrała Armia Czerwona z Armią Ludową, a komunistyczny wywiad przewyższa wszystkie inne, wreszcie – że funkcjonariusze Milicji Obywatelskiej potrafią wszystko.

07 zgłoś się to serial o poruczniku MO Borewiczu, który rozwiązywał wszystkie, nawet najbardziej skomplikowane, sprawy. Filmy o „genialnych” policjantach, detektywach czy agentach powstawały też na Zachodzie.

# data[].attributes.body
Elementem charakterystycznym życia w PRL było zbiorowe żywienie. Rozwinięto system stołówek pracowniczych, szkolnych, studenckich. Nieodłącznym elementem każdego miejskiego krajobrazu były saturatory z wodą i sokiem oraz maszyny do robienia waty cukrowej. Najmłodsi mieli możliwość zakupienia lodów Bambino i Calypso. Wybór daleko odbiegał od ofert dzisiejszego rynku lodowego. Władze PRL dbały też o zdrowie najmłodszych. Nie było wyboru witamin, jaki mamy dzisiaj, ale Vibovit i Visolvit zawsze można było kupić w polskich aptekach.

# data[].attributes.body
W grudniu 1988 roku przy Lechu Wałęsie jako przewodniczącym NSZZ „Solidarność” powstał Komitet Obywatelski, a jego sekretarzem został Henryk Wujec. W ramach Komitetu utworzono 15 sekcji, w których starano się gromadzić materiały na potrzeby rozmów Okrągłego Stołu. Komitet liczył 135 osób (doradców z różnych dziedzin). Rozmowy rozpoczęły się 6 lutego 1989 roku. Zakończyły 5 kwietnia. Odbywały się w stolicy, w pałacu Namiestnikowskim, przy okrągłym stole specjalnie wykonanym na tę okazję. Ich efektem była zgoda na powtórną rejestrację Solidarności i wprowadzenie wolności w życiu politycznym. Zapowiedziano zreformowanie systemu prawnego i sądownictwa, a także ograniczenie cenzury. Zawarto też kontrakt przedwyborczy dotyczący podziału mandatów w przyszłym parlamencie (dlatego wybrany później sejm nazywano kontraktowym). Zgodnie z umową 65% mandatów miało przypaść stronie rządzącej, a 35% opozycji. Wybory do senatu (który również pojawił się po latach) miały być w pełni wolne. 7 kwietnia sejm uchwalił ustawę o zmianie Konstytucji PRL, w której znalazły się zapisy o wprowadzeniu senatu oraz urzędu Prezydenta. Jego wyboru miały dokonać połączone izby sejmu i senatu, czyli Zgromadzenie Narodowe. Wprowadzono także nowe ordynacje wyborcze i ustalono termin wyborów na 4 i 18 czerwca.