# data[].attributes.body
Arktitektafélag Íslands gaf út siðareglur árið 1956 og voru þær endurskoðaðar árið 2001. Þar var lagt upp með þær grundvallreglur og ímynd sem félagið vildi vinna eftir. Siðareglurnar tóku meðal annars til þátta eins og ágreiningsmála og verkkaupa. Það segir meðal annars að arkitektar skuli í starfi sínu taka tillit til þess áhrifamáttar sem hönnun þeirra hefur á samfélagið og umhverfi þess. Arkitektum ber auk þess að starfa eftir lögum og reglugerðum sem stjórnvöld setja og skulu kynna sér reglur í tengslum við það s.s. skipulags- og byggingamál, ferlimál fatlaðra og umhverfismál (Arkitektafélag Íslands, e.d).

# data[].attributes.body
Arkitekt er lögverndað starfsheiti á Íslandi og þeir starfa samkvæmt lögum nr. 8/1996

# data[].attributes.body
Arkitektar þurfa að afla sér reynslu í starfi til þess að hljóta réttindi varðandi það að geta lagt teikningar fyrir bygginganefndir (Listaháskóli Íslands, e.d.).

# data[].attributes.body
Arkitektúr snýst um það hvernig allt mannfólk á jörðinni geti lifað saman í sátt og samlyndi innan fjölbreyttra samfélaga, en það er bæði flókið og fjölþætt verkefni (Listaháskóli Íslands, e.d).

# data[].attributes.body
Arkitektar koma að hönnun nýbygginga, endurbótum á eldra húsnæði og ráðgjöf varðandi skipulag og byggingar, s.s. varðandi eldvarnir, breytingar, litaval eða almennt viðhald og breytingar á húsnæði (Listaháskóli Íslands, e.d.).

# data[].attributes.body
Á Íslandi er nám í arkitektúr kennt við Hönnunardeild Listaháskóla Íslands og er þriggja ára BA nám án starfsréttinda. Starfsréttindanám að loknu grunnnámi tekur tvö til fjögur og lýkur með meistaragráðu (Listaháskóli Íslands, e.d.). Námið skiptist í verkþætti sem byggja á hugmyndafræði, tækni og verklegum þáttum og eru um 25 einingar kenndar á hverri önn (Kennsluskrá og uppbygging náms, 2020-2021).

# data[].attributes.body
Áherslur í náminu snúa að því að gera nemendur meðvitaða um hugmyndafræði varðandi byggingar og umhverfi auk þess sem nemendur vinna að því að auka vitund sína á málefnum sem koma öllum samfélögum við á einn eða annan hátt. Mikið er unnið með raunveruleg verkefni á Íslandi bæði svæðisbundið og í alþjóðlegu samhengi (Listaháskóli Íslands, e.d).

# data[].attributes.body
Að námi loknu er ætlast til þess að arkitektar hafi innsæi og grundvallarskilning á hugmyndafræði og hugtökum sem snúa að mannvirkjagerð og hönnun umhverfis (Listaháskóli Íslands, e.d).

# data[].attributes.body
Samkvæmt lögum nr. 123/2010 hafa arkitektar og byggingafræðingar leyfi ráðherra til að til að leggja fram frumteikningar, gera aðal- og byggingauppdrætti og koma að skipulagningu lóða. Einnig hafa þeir að fengnu leyfi ráðherra möguleika á að hafa yfirstjórn yfir byggingaframkvæmdum.

Í lögum þessum kemur einnig fram eftirfarandi: "Aðgengi fyrir alla: Með aðgengi fyrir alla er átt við að fólki sé ekki mismunað um aðgengi og almenna notkun mannvirkja á grundvelli fötlunar, skerðinga eða veikinda og það geti með öruggum hætti komist inn og út úr mannvirkjum, jafnvel við óvenjulegar aðstæður, t.d. í eldsvoða. Jafnframt séu sjónarmið algildrar hönnunar höfð að leiðarljósi við hönnun bygginga og umhverfis þeirra.
Algild hönnun: Hönnun framleiðsluvara, umhverfis, áætlana og þjónustu sem allir geta nýtt sér, að því marki sem aðstæður leyfa, án þess að koma þurfi til sérstök útfærsla eða hönnun. Algild hönnun útilokar ekki hjálpartæki fyrir [fatlað fólk] sé þeirra þörf."

# data[].attributes.body
Algild hönnun (e. Universal design) er hönnun á vöru, byggingar, umhverfis og hönnun á þjónustu sem er nothæft fyrir alla, óháð hver aldur og geta er, án þess að hönnun sé aðlöguð eða sérhæfð að einhverju leyti eða eins langt og það nær. Hafa þarf í huga mikilvægi þess þegar hanna á umhverfi með algildri hönnun, það þarf bæði að vera aðgegnilegt og nothæft. Með Algildri hönnun skapast tækifæri fyrir aukna þátttöku fyrir fleiri í samfélaginu. Algild hönnun bíður upp á fjölbreyttar lausnir og vinnulag sem getur auðveldað aðgengi þar sem áður voru hindranir, Horfa þarf á hönnun út frá víðu sjónarhorni. (Imrie, 2012).

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Center for Independent Living - Berkeley

# data[].attributes.attachment_link.title
The 7 Principles of Universal Design | Ed Roberts Campus

# data[].attributes.body
Universal Design og iðjuþjálfun

# data[].attributes.attachment_link.title
Universal Design with Occupational Therapy

# data[].attributes.headline
Iðjuþjálfun og fötlun í heimi algildrar hönnunar

# data[].attributes.subject
Iðjuþjálfun og fötlun í heimi algildrar hönnunar

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
USC Chan Division of Occupational Science and Occupational Therapy

# data[].attributes.attachment_link.title
Occupational Therapy on Disability and Universal Design

# data[].attributes.body
Mannréttindayfirlýsing Sameinuðu þjóðanna frá 1948:
2. grein - Allir eiga kröfu á réttindum þeim og því frelsi sem fólgin eru í yfirlýsingu þessari, og skal þar engan greinamun gera vegna kynþáttar, litarháttar, kynferðis... og annarra aðstæðna..
3. grein - Allir eiga rétt til lífs, frelsis og mannhelgi
7. grein - Allir skulu jafnir fyrir lögum og eiga rétt á jafnri vernd þeirra, án nokkurrar mismununar. Ber öllum jafn réttur til verndar gegn hvers konar mismunun, sem í bága brýtur við yfirlýsingu þessa, svo og gagnvart hvers konar áeggjan til slíkrar mismununar.

# data[].attributes.body
Iðjuþjálfar starfa með fólki við ýmsar aðstæður í lífi þeirra. Hluti starfsins er að styðja fólk eftir slys, áföll eða breytingar í lífinu til að aðlaga umhverfi sitt til að ýta undir sjálfstæði sitt og efla trú einstaklinga á eigin getu. Iðjuþjálfar sinna einnig forvarnarstarfi, vinnuvernd og endurhæfingu einstaklinga.

# data[].attributes.body
Gildi iðjuþjálfunar og algildrar hönnunar eiga það sameiginlegt að hámarka samspil einstaklingsins og umhverfisins. Iðjuþjálfar leggja áherslu á auka færni og þátttöku við athafnir daglegs lífs. Hönnuður leggur áherslu á að hanna vöru eða þjónustu sem á að henta fjölbreyttum hóp fólks (Lenker og Perez, 2014)

# data[].attributes.body
Iðjuþjálfar geta spilað stórt hlutverk í aðlögun umhverfis og val á vöru fyrir fjölbreytta einstaklinga sem þurfa á stuðningi að halda. Það eru sjö meginviðmið sem þarf að hafa hugfast við algilda hönnun, það þarf að vera

Sanngjarnt

Sveigjanlegt í notkun

Einfalt og gagnsæi

Skiljanlegar upplýsingar

Umburðalyndi fyrirmistök

Lámarks líkamleg áreynsla

Rými fyrir notkun og nálgun

(Joines og Payne, 2017)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
The global population is at a turning point, faced with great challenges. Environmental disasters, mass migration, pandemics, and injustice. Architecture, like any other profession, must face its responsibility and act. Architects must rethink, revisit, reuse, and reform their methods, focusing on justice for the environment and mankind. This will only happen through conscience and bravery, with radical practice. Great architecture of the future will certainly entail aesthetical design, but no architecture is good architecture without responsibility and responsible agency.

In our study program, we seek to provide the tools, methods, and platforms to develop and mature that agency. Students are invited to critically examine and strengthen their role as architects and designers. We will analyze and experiment with our subjects to facilitate a well-informed design process.

The focus of the BA-program in Architecture is twofold. On one hand, we ask what architecture is, we investigate the language and basic tools of the profession, design processes and are introduced to architectural theories. We open our minds towards abstraction, conceptualization, and critical analysis. On the other hand, students are invited to investigate their own tone and vocation, as agents, thinkers, and designers. Put briefly, the focus can be summarized by two questions: What is architecture - and how do I go about it?

# data[].attributes.attachment_link.description
The global population is at a turning point, faced with great challenges. Environmental disasters, mass migration, pandemics, and injustice. Architecture, like any other profession, must face its responsibility and act. Architects must rethink, revisit, reuse, and reform their methods, focusing on justice for the environment and mankind.

# data[].attributes.body
Í síðasta verknáminu fóru tvær okkar í úttekt á deild Landspítalanum. Við fengum að fylgja málinu eftir og mættum á fund með fasteignasviði og fleirum tengdum málefninu. Það kom okkur á óvart hvað fasteignasviðið var illa að sér varðandi málefni Algildrar hönnunar. Í ljós kom að smiðirnir sinna þeim verkefnum sem þeim er fyrirskipað að gera. Því þurfa þeir sem ofar standa, s.s. arkitektar og byggingaverkfræðingar að vera meðvitaðir um lög og reglugerðir er lúta að aðgengi fyrir alla.

# data[].attributes.body
Samkvæmt lögum um mannvirki nr. 160/2010 ber að tryggja aðgengi fyrir alla þegna samfélagsins og að engum skuli mismunað hvorki á grundvelli fötlunar, færniskerðingar eða annarra veikinda. Tryggja skal að sýn algildrar hönnunar sé höfð að leiðarljósi þegar hannaðar eru byggingar og umhverfi og að útgönguleiðir séu greiðar fyrir alla einstaklinga óháð færniskerðingu eða fötlun.

# data[].attributes.body
Árið 1949 var aðalbygging Reykjalundar tekin til notkunar, árið 1970 var stofnunin stækkuð með viðbyggingum (Reykjalundur, e.d.). Vegna aldurs byggingarinnar er ekki auðvelt að breyta byggingamálum og fylgja gildandi lögum ef farið er í endurbætur. Það má sjá langa og þrönga ganga sem henta ekki öllum skjólstæðingum, þ.e.a.s margir eiga erfitt með gang og þurfa að hvíla sig á miðri leið frá aðalbyggingu í átt að iðjuþjálfadeild, á sumum stöðum geta hjólstólar ekki snúið við með einföldum hætti.

# data[].attributes.body
Að loknu þriggja ára BA námi í arkitektúr fara nemar í meistaranám erlendis og þá í langflestum tilvikum til Danmerkur en þar á eftir koma Svíþjóð og Þýskaland (Munnleg heimild, Þorleifur Eggertsson).

# data[].attributes.body
Hugtakið Algild hönnun (e Universal design) er hugarfóstur Ronald L Mace (1940-1998) áhrifamikill arkitekt, vöruhönnuður og kennari. Ronald var í hjólastól frá unga aldri og komst að eigin raunum um hindranir í aðgengismálum. Algild hönnun á rætur sínar að rekja til hindrunarlausrar hönnunar og hönnunaraðferða sem eru aðgegnilegar öllum. Það sem getur verið aðgengilegt fyrir einn getur verið hindrun fyrir þann næsta (Persson o.fl. 2015).

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Á byggingarreglugerd.is er hægt að fletta á einfaldan hátt upp í reglugerðinni sem áður var aðeins að finna samsetta á PDF formi á vef HMS

Leiðbeiningar með reglugerðinni eru einnig aðgengilegar á síðunni

Reglugerðin er afar umfangsmikil og nær yfir allt framkvæmdaferlið, allt frá ábyrgð hönnuða til framkvæmda lokaúttekta

Húsnæðis- og mannvirkjastofnun (HMS) hefur opnað sérstakan vef tileinkaðan byggingarreglugerðinni sem finna má á slóðinni byggingarreglugerd.is. Þar er nú hægt að fletta upp á einfaldan hátt í þeim reglum sem gilda um framkvæmdir, leyfi, hönnunargögn og úttektir, svo fátt eitt sé nefnt. Áður var reglugerðina aðeins að finna samsetta í PDF skjali á vef HMS.

Hægt er að skoða allar breytingar sem gerðar hafa verið á byggingarreglugerðinni síðan hún tók fyrst gildi og fylgja leiðbeiningar með þar sem finna má nánari skýringar, túlkun eða tæknilegar útfærslur.
Heimilt að byggja allt að 40 fm hús á lóð án byggingarleyfis
Byggingarreglugerðin inniheldur reglur sem viðkoma öllum sem koma að mannvirkjagerð eða fara með stjórnsýslu vegna mannvirkja, s.s. sveitarfélögum, en einnig eigendum, kaupendum, leigjendum, byggjendum o.s.frv. Undanfarið hefur verið mikið um að fólk vilji ráðast í breytingar og ýmsar framkvæmdir á fasteignum og er tilvalið fyrir einstaklinga í framkvæmdahug að glugga í byggingarreglugerð, t.d. til að fá á hreint í hvaða tilvikum þarf ekki að sækja um byggingarleyfi.

Sem dæmi má nefna að samkvæmt breytingu sem gerð var fyrir nokkrum árum þá þarf ekki lengur að sækja um byggingarleyfi til að byggja allt að 40 fm hús á lóð. Þetta getur t.d. verið nokkuð veglegt gestahús, bílskúr eða vinnustofa. Er slík framkvæmd aðeins tilkynningarskyld.

Slóð á vefinn: www.byggingarreglugerd.is.

---
Nánar um byggingarreglugerðina
Fyrstu byggingarlögin sem náðu til alls landsins tóku gildi í byrjun árs 1979 en áður hafði hvert sveitarfélag sett reglur fyrir sitt umdæmi um tæknilega gerð mannvirkja og framkvæmd byggingareftirlits. Síðar sama ár tók fyrsta byggingarreglugerðin gildi. Áfram höfðu sveitarfélögin heimild til að setja staðbundnar byggingarsamþykktir. Miðlæg stýring málaflokksins á þessum árum var lítil. Rannsóknarstofnun byggingariðnaðarins gegndi lengi mikilvægu hlutverki með því að framkvæma rannsóknir á sviði byggingarmála og gefa út leiðbeiningar um ýmis tæknileg málefni, en mikið dró úr þeirri starfsemi þegar hún varð hluti af Nýsköpunarmiðstöð Íslands.

Það var ekki fyrr en með setningu mannvirkjalaga árið 2011 sem regluverk byggingarmála varð að fullu samræmt á öllu landinu og það varð yfirlýst markmið löggjafans að samræma stjórnsýslu byggingareftirlits. Eitt af meginmarkmiðum með stofnun Mannvirkjastofnunar á sínum tíma var að vinna að þessari samræmingu og gegna leiðbeiningarhlutverki gagnvart byggingarfulltrúum og fagaðilum. Um áramótin 2019-2020 sameinuðust Mannvirkjastofnun og Íbúðalánasjóður undir nafni Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar (HMS).

# data[].attributes.attachment_link.title
Byggingarreglugerð nú aðgengilegri á netinu

# data[].attributes.attachment_link.description
Á byggingarreglugerd.is er hægt að fletta á einfaldan hátt upp í reglugerðinni sem áður var aðeins að finna samsetta á PDF formi á vef HMS Leiðbeiningar með reglugerðinni eru einnig aðgengilegar á síðunni Reglugerðin er afar umfangsmikil og nær yfir allt framkvæmdaferlið, allt frá ábyrgð hönnuða til framkvæmda lokaúttekta Húsnæðis- og mannvirkjastofnun (HMS) hefur opnað sérstakan vef tileinkaðan byggingarreglugerðinni sem finna má á slóðinni byggingarreglugerd.is.

# data[].attributes.body
Póstur til arkitektafélagsins:

Góðan daginn

Við erum þrír iðjuþjálfanemar á fjórða og jafnframt síðasta ári í náminu okkar við Háskólann á Akureyri. Við erum að vinna síðasta verkefnið okkar í náminu sem snýr að markaðssetningu. Námið okkar tekur á afar fjölbreyttum málum en einn hluti þess fjallar um Algilda hönnun (e. Universal Design) og vinnan okkar kemur m.a. til með að snúast um að auka færni og þátttöku einstaklinga. Til þess að skjólstæðingar okkar hafi jöfn tækifæri til þátttöku þarf aðgengi að vera gott og aðstæður eins og best verður á kosið, hvort heldur sem er í heimahúsi eða þar sem þeir sækja vinnu og hvers kyns þjónustu. Á fjölbreyttum vettvangsstöðum höfum við séð ýmislegt sem betur mætti fara, þar sem fólk getur verið í byltuhættu eða ekki komist um, oft gamalt húsnæði sem við vitum að erfitt er að eiga við en einnig nýtt eða nýlegt sem einhverra hluta vegna uppfyllir ekki þau lög og reglugerðir sem eru í landinu okkar og sem segja til um að algild hönnun eigi að vera til staðar sem og aðgengi fyrir alla.

Meðfylgjandi er kynning á því hvernig iðjuþjálfar og arkitektar hafa sameiginlega sýn á að allir geti lifað í sátt og samlyndi við bestu aðstæður sem völ er á og okkur langar að komist sem víða og því er það ósk okkar að þið gætuð sent þetta á ykkar félagsmenn

Bestu kveðjur

Aðalheiður, Guðrún Lilja og Helga Dröfn