# data[].attributes.headline
                             STRAEFA NAUCZYCIELA

# data[].attributes.subject
                             STRAEFA NAUCZYCIELA

# data[].attributes.body
Opis programu nauczania dla przedmiotu Technologie przetwórstwa spożywczego

# data[].attributes.headline
Przygotowanie surowców, dodatków do żywności oraz materiałów pomocniczych do produkcji ciasta

# data[].attributes.subject
Przygotowanie surowców, dodatków do żywności oraz materiałów pomocniczych do produkcji ciasta

# data[].attributes.body
Prezentacja teoretyczna z przykładowymi zadaniami obliczającymi temperaturę dolewki wody

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
2 Moduł IV Przygotowanie surowców, dodatków do żywności oraz materiałów pomocniczych do produkcji ciasta Wprowadzenie Przygotowanie surowców do produkcji Wpływ sposobu przygotowania surowców na jakość gotowych wyrobów Czynności składające się na przygotowanie mąki, wody, drożdży, soli, tłuszczu, jaj i przetworów owocowych do produkcji Dodatki do żywności oraz materiały pomocnicze do produkcji ciast Bibliografia

3 Wprowadzenie Każdy przemysł, w tym piekarski, dba o należytą jakość swoich wyrobów. Zależy ona w dużej mierze od jakości surowców użytych do produkcji. Na jakość mąki duży wpływ ma odpowiedni okres jej przechowywania. Zachodzi w tym czasie proces dojrzewania, który wpływa w dużym stopniu na poprawę jej wartości technologicznej. Przebiega on samoczynnie, można go jednak przyspieszyć, dobierając odpowiednie warunki leżakowania mąki, takie jak temperatura i wilgotność oraz czas magazynowania. W cieplejszym magazynie proces ten zachodzi szybciej. Mąka z odleżałego zboża wymaga nieco krótszego czasu niż mąka ze zboża nieodleżanego. Mąka pszenna wymaga nieco dłużej trwającego procesu dojrzewania niż mąka ciemna, mąka żytnia razowa z kolei nie wymaga w ogóle dojrzewania. Znaczenie dla technologii piekarskiej może mieć dojrzewanie mąki żytniej ze zboża uszkodzonego przez porost. Dojrzałość mąki można sprawdzić, oceniając jej barwę i zapach. Mąka dojrzała ma jaśniejszą barwę, co spowodowane jest utlenianiem się zawartych w niej barwników. Przy kontroli zapachu można stwierdzić, że mąka dojrzała ma zapach intensywniejszy niż mąka świeża. Kierując mąkę do produkcji, należy wybrać mąkę magazynowaną dłużej, nieco bardziej wilgotną lub wykazującą tendencje do samozagrzewania się podczas magazynowania. Mąka jest produktem mało trwałym i trudnym do przechowywania. Pod wpływem drobnoustrojów, wilgoci, tlenu z powietrza i innych czynników zmienia swoje cechy organoleptyczne i wartość wypiekową. Tłuszcz zawarty w mące podczas przechowywania uległa jełczeniu, pogarszając jakość mąki. Pomieszczenia do magazynowania powinny być suche, czyste, łatwe do przewietrzenia, szczelne, wolne od szkodników zbożowo-mącznych, a ich podłogi i ściany nie mogą mieć szpar i pęknięć. Optymalne warunki panujące w magazynach: temperatura 15 C, wilgotność względna powietrza 70%. 1

4 W mące o zawartości wody powyżej 15 16% może dojść do rozwoju drobnoustrojów. Przemianom, jakie mogą wywoływać różne drobnoustroje, zazwyczaj towarzyszy wydzielenie się ciepła. Jest to sygnał, że mąka ulega zagrzaniu i zaczyna się psuć. Aby zapobiec niekorzystnym zjawiskom związanym z samozagrzewaniem się mąki, należy kontrolować temperaturę składowanego surowca. Podczas magazynowania w mące zachodzą również niekorzystne zmiany. Mąka łatwo chłonie wilgoć, obce zapachy, jest dobrym siedliskiem dla rozwoju drobnoustrojów, chętnie żerują w niej szkodniki. Dbałość o odpowiednią jakość surowca to początek długiego okresu, w którym należy go odpowiednio przygotować do produkcji. W większości przypadków poszczególne surowce wymagają różnych warunków przechowywania, np. temperatura i wilgotność przechowywania powinna być inna dla drożdży, tłuszczów czy mąki. Na jakość końcowego wyrobu wpływ ma wyrównana temperatura wykorzystanych do produkcji składników. W trakcie czynności przygotowawczych należy wyrównać temperaturę przyniesionych z magazynu surowców. Również stan higieniczny tych składników jest bardzo istotny. 2

5 1. Przygotowanie surowców do produkcji Surowce zgromadzone w magazynach najczęściej nie nadają się do bezpośredniego przerobu. Wymagają one odpowiednich zabiegów, mających na celu odpowiednie ich przygotowanie. Proces ten polega na doprowadzeniu ich do stanu (fizycznego, chemicznego, biologicznego), który umożliwi należyte wykorzystanie właściwości technologicznych, organoleptycznych i żywieniowych. Odpowiednie przeprowadzenie czynności przygotowawczych zapewni najefektywniejszy przebieg procesu produkcyjnego. Do podstawowych wstępnych czynności, którym należy poddać wszystkie surowce, należą: segregacja, której celem jest m.in. dbałość o odpowiednią kolejność wydawanych produktów z uwzględnieniem ich daty produkcji; ocena wstępna; oddzielenie od opakowania wszystkie surowce wymagają oddzielenia od opakowania, w którym są transportowane do piekarni, wyjątek stanowi woda, którą doprowadza się odpowiednimi przewodami z filtrów miejskich lub z miejscowego zbiornika; obecnie coraz częściej mąkę dostarcza się do piekarni w cysternach, a nie w opakowaniach jednostkowych, na terenie piekarni mąkę z cystern transportuje się do odpowiednich komór magazynowych. Zanim surowce trafią do produkcji, stosuje się różne zabiegi przygotowawcze, zwane obróbką wstępną. Właściwe przeprowadzenie tych czynności usprawnia procesy produkcyjne i zapewnia prawidłowość przebiegu produkcji. Zabiegi te mogą być różne i zależą od fizycznych i chemicznych właściwości surowców (inne stosuje się przy przygotowaniu mąki do produkcji, a inne przy przygotowaniu cukru, soli, tłuszczu, drożdży itp.), a także np. od wielkości piekarni. Zabiegi przygotowawcze zależą też od pory roku. Będą one inne w okresie zimowym, kiedy surowce zazwyczaj ulegają oziębieniu podczas transportu, a inne w okresie letnim. Jednak bez względu na porę roku pewne grupy surowców, o zbliżonych cechach fizycznych, poddaje się podobnym zabiegom. Pewne czynności przygotowawcze są zawsze tak samo konieczne, np. surowce o strukturze pylistej (mąka) i ziarnistej (nasiona dekoracyjne) zawsze przesiewa się przez sita w celu oddziele- 3

6 nia ciał obcych, które mogły się do nich przedostać, np. w czasie rozpakowywania tych surowców. Surowce o budowie krystalicznej (sól, cukier) przed użyciem do produkcji należy najpierw rozpuścić w wodzie. Odpowiednie przygotowanie surowców stosowanych w przemyśle spożywczym ma bardzo duży wpływ na przebieg procesów technologicznych oraz na jakość gotowych wyrobów. Jeśli jakość surowców jest nieodpowiednia, często pociąga to za sobą konieczność zmiany procesu technologicznego i wzrost kosztów przetworzenia. Wzrasta też ilość ubytków, a także pogarsza się jakość produktów. 4

7 2. Wpływ sposobu przygotowania surowców na jakość gotowych wyrobów Od starannego i dokładnego przygotowania surowców do produkcji zależy w dużym stopniu przebieg procesów technologicznych oraz jakość pieczywa. Brak odpowiedniego przygotowywania surowców może spowodować zmianę warunków procesów technologicznych, obniżenie jakości półproduktów i wyrobów gotowych, a nawet zepsucie całej partii produkowanego pieczywa. Żaden z surowców nie może być uszkodzony, zanieczyszczony lub zepsuty. Szczególnie niebezpieczne jest przedostawanie się do surowców ciał obcych. Ciała obce w żadnym przypadku nie powinny dostawać się do surowców na terenie piekarni, a obecne w surowcach z jakiegokolwiek powodu muszą zostać bezwzględnie oddzielone. Wszelkie artykuły spożywcze, w tym także pieczywo, muszą być produkowane z surowców nienagannej jakości. Obniżenie lub zepsucie jakości pieczywa może też nastąpić z powodu przekroczenia lub nieosiągnięcia odpowiedniej temperatury surowców podczas ich przygotowywania może być ona zbyt niska lub zbyt wysoka. Przegrzanie surowców zdarza się zarówno w okresie letnim, jak i w okresie zimowym. W okresie letnim występuje zazwyczaj samoczynne przegrzanie surowców magazynowanych. Zjawisko to nie jest szkodliwe i nie obniża jakości surowca, jeżeli trwa krótko. Temperaturę przegrzanego surowca obniża się zwykle przez dodanie zimnej wody. W okresie zimowym najczęściej występuje zjawisko nadmiernego ochłodzenia surowców w czasie transportu lub podczas składowania w chłodnych magazynach. W takim przypadku przed skierowaniem surowców do produkcji należy je umiejętnie ocieplić, nie powodując przegrzania. 5

8 3. Czynności składające się na przygotowanie mąki, wody, drożdży, soli, tłuszczu, jaj i przetworów owocowych do produkcji Przygotowanie mąki do produkcji Na przygotowanie mąki do produkcji składają się czynności: określenie jej wartości wypiekowej te czynności wykonywane są w specjalnych warunkach laboratoryjnych; zabiegi technologiczne, wykonywane na hali produkcyjnej przez pracowników piekarni. Do zabiegów technologicznych należy przesiewanie mąki, którego celem jest: oddzielenie zanieczyszczeń, spulchnianie i napowietrzanie mąki, ocieplanie lub chłodzenie, Ocieplanie lub chłodzenie mąki Do produkcji pieczywa najlepiej nadaje się mąka o temperaturze C. Surowiec przyniesiony z magazynu posiada zdecydowanie niższą temperaturę i dlatego konieczne jest przeprowadzenie procesu ocieplania, który zachodzi najczęściej w trakcie jego przesiewania. Na hali produkcyjnej, gdzie wykonywana jest ta czynność, panuje wysoka temperatura, co wpływa na ogrzanie mąki. W celu obniżenia temperatury surowiec przesiewa się w pomieszczeniu o niskiej temperaturze, w zależności bowiem od temperatury otoczenia mąka może pobierać lub przekazywać do otoczenia pewną ilość ciepła. W małych piekarniach worki z mąką często pozostawia się w pobliżu pieca, co znacznie wpływa na podniesienie jej ciepłoty. Znaczenie sanitarne i technologiczne zabiegu przesiewania Znaczenie sanitarne polega na oddzieleniu od mąki ewentualnych zanieczyszczeń dających się wydzielić na sitach (np. zawieszki workowe, kawałki sznurków lub drutów). Zanieczyszczenia te mogą się przedostawać do mąki podczas otwierania worków. Ze względów technologicznych przesiewa- 6

9 nie jest ważnym zabiegiem wstępnym. Podczas przesiewania następuje spulchnienie, ocieplenie i napowietrzenie mąki. Z mąki spulchnionej łatwiej i szybciej wytwarza się ciasto niż z mąki zbitej, zbrylonej. Sporządzanie mieszanek wypiekowych mąki ma na celu: uzyskanie mieszaniny różnych typów mąki zgodnie z recepturą (mieszanina recepturowa), uzyskanie niezbędnej jakości mąki przez zmieszanie różnych jakościowo partii surowca tego samego typu (mieszanina jakościowa). Poprawę wyników technologicznych można uzyskać poprzez mieszanie mąki dłużej magazynowanej z mąka świeżą lub z mąką gorszej jakości (uszkodzoną przez porost zboża). Innym sposobem jest dodawanie do mąki słabej (o niskiej liczbie glutenowej) mąki mocnej (o wysokiej liczbie opadania). Każdorazowe określenie stosunku, w jakim powinna być zmieszana mąka, nazywa się złożeniem mieszanki wypiekowej. Jeżeli stosuje się mieszanki wypiekowe, należy zwrócić uwagę, aby stosunki liczbowe wyrażane były liczbami małymi i całkowitymi. A więc najłatwiej jest sporządzić mieszankę mąki w stosunku 1:1, 1:2 lub 1:2:1,5. Składanie mieszanki wypiekowej polega na: rozpoznaniu właściwości wypiekowych mąki, obliczeniu składu mieszanki, sporządzeniu mieszanki. Przygotowanie wody do produkcji Woda charakteryzuje się dużą przewodnością ciepła, dlatego chcąc uregulować temperaturę półproduktów (rozczynów, zakwasów, ciast), łatwiej jest ogrzewać lub ochładzać wodę niż inne produkty będące składnikami danego wyrobu. Temperatura nie może być jednak przy ogrzewaniu zbyt wysoka, a przy oziębianiu zbyt niska. Zasadniczo temperatura wody dozowanej do mąki nie może przekraczać C, ponieważ zbyt wysoka może mieć szkodliwy wpływ na drobnoustroje, które przeprowadzają fermentację ciast. W zależności od metody sporządzania ciasta temperaturę wody można obliczyć, korzystając z uproszczonych wzorów. W przypadku metody bezpośredniej temperaturę dolewki wody oblicza się ze wzoru: 7

10 td = 3tc (tm +tp) gdzie: td temperatura dolewki wody, tc żądana temperatura ciasta, tm temperatura mąki, tp temperatura pomieszczenia. W przypadku metody pośredniej wzór przyjmuje postać: td = 4tc (tm + tp + tr) gdzie: tr temperatura rozczynu Przykład Oblicz temperaturę dolewki wody do ciasta przygotowywanego metodą bezpośrednią, jeśli żądana temperatura ciasta wynosi 26 C, temperatura pomieszczenia 24 C, a temperatura mąki 16 C. Obliczenia: Dane: tc 26 C, tm 16 o C, tp 24 o C. td = 3tc (tm +tp) td =3 26 ( ) td = 38 C Temperatura dolewki wody powinna wznosić 38 C. Przed przygotowaniem wody do produkcji zawsze należy sprawdzić temperaturę innych surowców, głównie mąki. 8

11 Przygotowanie zawiesiny drożdżowej Drożdże stosuje się do sporządzania rozczynów lub wytwarzania ciasta metodą bezpośrednią. W piekarniach stosuje się głównie drożdże prasowane. Przed użyciem drożdże należy starannie oddzielić od opakowania papierowego tak, aby uniknąć przedostania się kawałków papieru do ciasta. Następnie drożdże należy rozkruszyć i rozczynić w wodzie, w temperaturze nieprzekraczającej 30 C. Drożdże nie rozpuszczają się w wodzie, lecz tworzą w niej zawiesinę. Zawiesinę tę nazywamy mleczkiem drożdżowym. Drożdże w postaci mleczka łatwiej rozprowadzają się w cieście lub w zaczynie, co w efekcie przyspiesza proces fermentacji. W okresie zimowym drożdże mogą ulec silnemu wyziębieniu lub nawet zamrożeniu podczas przewozu lub magazynowania, dlatego należy odmrażać je powoli i ostrożnie. Drożdże suszone (stosowane awaryjnie) poddaje się przed użyciem aktywacji. Proces ten polega na sporządzeniu mieszaniny drożdży z wodą i mąką. Zwykle moczy się je przez 50 minut z sześciokrotną ilością wody (w temp. 30 C) i pięciokrotną ilością zaparzonej mąki. Mieszanina powinna mieć C. Aktywacja trwa od 2 do kilku godzin. Przygotowanie roztworu soli do ciasta Do ciasta nie należy dozować soli w postaci krystalicznej. Powinna mieć postać roztworu. Do odpowiedniego naczynia należy wlać ciepłą wodę o temp. ok. 30 C, wsypać odważoną sól, po rozpuszczeniu otrzymaną solankę przecedzić przez gęste sito, a następnie wlać do przygotowanego kotła. W piekarniach przemysłowych przygotowanie roztworu soli odbywa się w specjalnych roztwornikach, a kontrolę stężenia solanki przeprowadza się za pomocą areometru. Przygotowanie roztworu cukru do ciasta Podobnie jak sól również cukier przed trafieniem do ciasta powinien być rozpuszczony w ciepłej wodzie, a następnie przelany do ciasta przez gęste sito. Przygotowanie pozostałych surowców 1. Mleko Przygotowanie mleka zależy od postaci, w jakiej się je użytkuje: mleko świeże można tylko przelać przez gęste sito; mleko ukwaszone należy najpierw rozmieszać w celu wyrównania skrzepu; mleko w proszku dozuje się po rozpuszczeniu go w wodzie. 9

12 2. Tłuszcze Tłuszcz dodaje się do niektórych gatunków ciast pszennych. Sposób ich przygotowania zależy od wyjściowego stanu tłuszczu. Tłuszcz stały dodaje się w stanie roztopionym (ogrzanym do temperatury topnienia). W trakcie tego procesu należy mieszać tłuszcz oraz kontrolować temperaturę w celu uniknięcia nadmiernego podgrzania tłuszczu lub miejscowego przegrzania, co może doprowadzić do niekorzystnych zmian. Lepszy efekt technologiczny daje stosowanie tłuszczów w postaci emulsji. Emulsję otrzymuje się po emulgowaniu tłuszczu w wodzie z dodatkiem emulgatora (substancji powierzchniowo czynnej np. lecytyny). W przypadku użycia oleju nie należy go przelewać bezpośrednio z butelek do kotła, lecz do specjalnego naczynia pośredniego. 3. Przetwory owocowe Przetwory owocowe jak marmolady, dżemy, powidła przed użyciem powinny być doprowadzone do odpowiedniej konsystencji i przetarte przez sito. 4. Jaja Jaja świeże przed użyciem należy: umyć, zdezynfekować, wybić. Celem dezynfekcji jest zniszczenie drobnoustrojów znajdujących się na skorupce, w szczególności salmonelli. Jaj świeżych nie należy rozbijać bezpośrednio do kotła z ciastem, lecz po trzy sztuki do naczynia pośredniego. Dopiero jego zawartość można przelewać do odpowiedniego dozownika, a następnie do ciasta. W przypadku wybicia jaja nieświeżego unika się wtedy zanieczyszczenia całej masy jajowej. Zapobiega to również trafieniu do ciasta kawałków skorupek. Jaja mrożone należy przed użyciem rozmrozić w wodzie (w temp. ok. 45 C) i przecedzić. Jaja należy zużyć w ciągu 3 4 godzin po ich rozmrożeniu. Jaja w proszku przed użyciem do ciasta należy rozpuścić w wodzie. W tym celu zalewa się je 3 4-krotną ilością wody o temp C. 10

13 4. Dodatki do żywności oraz materiały pomocnicze do produkcji ciast Substancja dodatkowa to substancja, która zwyczajowo nie jest odrębnie spożywana jako żywność, nie jest też typowym składnikiem żywności, może posiadać wartość odżywczą lub nie. Celowe użycie technologiczne substancji dodatkowej w procesie produkcji, przetwarzania, przygotowywania, pakowania, przewozu i przechowywania żywności spowoduje lub może spowodować, że substancja ta stanie się bezpośrednio lub pośrednio składnikiem środka spożywczego albo półproduktów będących jego komponentami. Dodatki do żywności dzielimy na: naturalne występujące naturalnie w żywności i pozyskiwane z naturalnych surowców, identyczne z naturalnymi o takich samych właściwościach jak związki występujące naturalnie, lecz otrzymywane w drodze syntezy chemicznej, sztuczne będące związkami otrzymywanymi na drodze syntezy chemicznej i niewystępującymi w przyrodzie. Dodatki do żywności dzielimy też na grupy w zależności od pełnionych funkcji. W piekarstwie najczęściej stosowane są: barwniki, aromaty, konserwanty, emulgatory, substancje spulchniające, klarujące i pianotwórcze. Barwniki wykorzystywane są do nadania lub przywrócenia żywotności koloru. Środki konserwujące przedłużają okres przydatności żywności do spożycia przez ochronę przed mikroorganizmami. Przeciwutleniacze to substancje przedłużające okres przydatności żywności do spożycia przez ochronę przed zepsuciem na skutek utleniania (np. jełczenie tłuszczu albo zmiana barwy). Środki do przetwarzania mąki polepszacze są dodawane do mąki lub ciasta w celu poprawy ich właściwości wypiekowych. Aromaty to związki, które wzmacniają nasze wrażenia smakowo-zapachowe. Pod względem właściwości mogą być rozpuszczalne w wodzie lub w tłuszczu, mogą mieć postać proszku, emulsji lub płynu. Często stosuje się aromat maślany, śmietankowy i waniliowy. Emulgatory to związki powierzchniowo czynne, których działanie polega na obniżeniu napięcia na granicy faz (woda/tłuszcz), co sprzyja utrzymaniu kuleczek jednej cieczy w 11

14 drugiej. Emulgatory występują m.in. w deserach, margarynie i maśle. Dzięki nim barwniki trzymają się, tworząc jednolity kolor produktu. Różne składniki można rozprowadzić równomiernie w całej objętości, nie martwiąc się o zanik walorów wizualnych np. dżemów i galaretek. Najbardziej znanym emulgatorem jest lecytyna, występująca w kurzym jajku, ale także w rzepaku i soi. Stabilizatory ich rola polega na zapobieganiu niepożądanym zmianom struktury w czasie wytwarzania, a następnie długotrwałego przechowywania produktów. Obróbka mechaniczna oraz termiczna może być przyczyną niekorzystnych zmian, na przykład rozwarstwiania emulsji, ścinania białek w sterylizowanych produktach mleczarskich i innych. Stabilizatorami mogą być: skrobia kukurydziana pszenna, skrobia ryżowa, mąka pszenna i ziemniaczana. Substancje spulchniające, uwalniając gaz, zwiększają objętość ciasta. Chemiczne środki spulchniające są stosowane, gdy nie można użyć drożdży, np. w ciastach tłustych, w których tłuszcz oblepia komórki drożdży i ogranicza ich funkcjonowanie. Wykaz substancji dodatkowych według numerycznego systemu oznaczeń Unii Europejskiej (symbol E i numer liczbowy), maksymalne dopuszczalne dawki oraz środki spożywcze, do których mogą być zastosowane, są podane w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2000 r. w sprawie wykazu dopuszczalnych ilości substancji dodatkowych i innych substancji obcych dodawanych do środków spożywczych lub używek, a także zanieczyszczeń, które mogą znajdować się w środkach spożywczych lub używkach. Podane w rozporządzeniu substancje dodatkowe muszą być stosowane zgodnie z ich funkcją technologiczną, w określonych dawkach oraz na określonych warunkach. Dawki stanowią maksymalne ilości dopuszczalne w gotowych do spożycia środkach spożywczych i używkach. Substancje dodatkowe, dla których nie podano dopuszczalnych dawek, należy stosować zgodnie z dobrą praktyką produkcyjną, czyli w ilościach minimalnych, niezbędnych do osiągnięcia zamierzonego efektu technologicznego. Materiały pomocnicze nie wchodzą w skład końcowy produktu gotowego, są jednak niezbędne w procesie jego wytwarzania. Są to np. opakowania, środki myjące i środki dezynfekujące. 12

15 Bibliografia Literatura obowiązkowa Ambroziak Z., Produkcja piekarsko-ciastkarska, cz. 1 2, WSiP Reński A., Piekarstwo, WSiP Literatura dodatkowa Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2000 r. w sprawie wykazu dopuszczalnych ilości substancji dodatkowych i innych substancji obcych dodawanych do środka spożywczego lub używek, a także zanieczyszczeń, które mogą znajdować się w środkach spożywczych lub używkach (Dz. U nr 9 poz. 72, z późn. zm.). 13

# data[].attributes.attachment_link.title
Moduł IV Przygotowanie surowców, dodatków do żywności oraz materiałów pomocniczych do produkcji ciasta - PDF Darmowe pobieranie

# data[].attributes.attachment_link.description
2 Moduł IV Przygotowanie surowców, dodatków do żywności oraz materiałów pomocniczych do produkcji ciasta Wprowadzenie Przygotowanie surowców do produkcji Wpływ sposobu przygotowania surowców na jakość gotowych wyrobów Czynności składające się na przygotowanie mąki, wody, drożdży, soli, tłuszczu, jaj i przetworów owocowych do produkcji Dodatki do żywności oraz materiały pomocnicze do produkcji ciast Bibliografia 3 Wprowadzenie Każdy przemysł, w tym piekarski, dba o należytą jakość swoich wyrobów.

# data[].attributes.body
Materiały video do prezentacji na lekcji

# data[].attributes.attachment_link.description
Plantacja Elearningu - portal dla nauczycieli i uczniów o edukacyjnym elearningu.

# data[].attributes.body
Aktualne informacje o zmianach w prawie żywnościowym

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
12 listopada br. Unia Europejska opublikowała długo oczekiwane wykazy substancji dodatkowych dopuszczonych do stosowania w żywności i w dodatkach do żywności (a także enzymach, aromatach i składnikach odżywczych) oraz warunków ich stosowania. Zgodnie z regulującym te kwestie Rozporządzeniem PE i Rady (WE) nr 1333/2008 z 16 grudnia 2008 r. w sprawie dodatków do żywności, wykazy te miały być gotowe po zakończeniu przeglądu dotychczasowych wykazów zawartych w trzech dyrektywach unijnych, tj. do dnia 20 stycznia 2011 r. Z różnych względów jednak procedura ta uległa przedłużeniu.

Nowe, zweryfikowane listy dozwolonych substancji dodatkowych wprowadzone zostały na mocy dwóch Rozporządzeń Komisji z dnia 11 listopada 2011 r. tj.

- Rozporządzenia nr 1129/2011 zmianiającego załącznik II do Rozporządzenia PE i Rady (WE) nr 1333/2008 poprzez ustanowienie unijnego wykazu dodatków do żywności, uzupełnionego przez Rozporządzenie nr 1131/2011 dotyczącego glikozydów stewiolowych oraz

- Rozporządzenia nr 1130/2011 zmieniającego załącznik III do rozporządzenia PE i Rady (WE) nr 1333/2008 poprzez ustanowienie unijnego wykazu dodatków do żywności dopuszczonych do stosowania w dodatkach do żywności, enzymach spożywczych, środkach aromatyzujących i składnikach odżywczych.

Wejście w życie ww. wykazów ujednolici warunki stosowania substancji dodatkowych na obszarze całej Unii Europejskiej. Załącznik II będzie stosowany od dnia 1 czerwca 2013 r., z wyjątkiem warunków używania glikozydów stewiolowych, które zaczną obowiązywać już 2 grudnia 2011 r., podobnie jak Załącznik III.

Ze względu zaś na to, że nowe rozporządzenia wiążą w całości i są bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich, dotychczas obowiązujące w Polsce Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 22 listopada 2010 r. w sprawie dozwolonych substancji dodatkowych straci swoją moc prawną i będzie musiało zostać uchylone.

# data[].attributes.attachment_link.title
Zmiany w zakresie dodatków do żywności: unijne wykazy opublikowane - Prawo żywnościowe - blog

# data[].attributes.attachment_link.description
12 listopada br. Unia Europejska opublikowała długo oczekiwane wykazy substancji dodatkowych dopuszczonych do stosowania w żywności i w dodatkach do żywności (a także enzymach, aromatach i składnikach odżywczych) oraz warunków ich stosowania. Zgodnie z regulującym te kwestie Rozporządzeniem PE i Rady (WE) nr 1333/2008 z 16 grudnia 2008 r.

# data[].attributes.body
Treści rozporządzeń UE

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (WE) NR 1333/2008

z dnia 16 grudnia 2008 r.

w sprawie dodatków do żywności

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 95,

uwzględniając wniosek Komisji,

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego,

stanowiąc zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 251 Traktatu,

a także mając na uwadze, co następuje:

Dodatki do żywności muszą być zgodne z zatwierdzonymi specyfikacjami, które powinny obejmować informacje niezbędne do odpowiedniej identyfikacji danego dodatku do żywności, w tym jego pochodzenia, a także określać dopuszczalne kryteria czystości. Specyfikacje opracowane uprzednio dla dodatków do żywności, zawarte w dyrektywie Komisji 95/31/WE z dnia 5 lipca 1995 r. ustanawiającej szczególne kryteria czystości dotyczące substancji słodzących stosowanych w środkach spożywczych, dyrektywie Komisji 95/45/WE z dnia 26 lipca 1995 r. ustanawiającej szczególne kryteria czystości dotyczące barwników stosowanych w środkach spożywczych i dyrektywie Komisji 96/77/WE z dnia 2 grudnia 1996 r. ustanawiającej szczególne kryteria czystości dla dodatków do środków spożywczych innych niż barwniki i substancje słodzące, powinny zostać utrzymane w mocy do czasu wpisania odpowiednich dodatków do żywności do załączników do niniejszego rozporządzenia. W tym samym czasie specyfikacje dotyczące takich dodatków powinny zostać określone w rozporządzeniu. Specyfikacje te powinny odnosić się bezpośrednio do dodatków do żywności uwzględnionych w wykazach wspólnotowych zawartych w załącznikach do niniejszego rozporządzenia. Jednak ze względu na ich złożony charakter i zakres oraz konieczność zapewnienia przejrzystości specyfikacje nie powinny zostać uwzględnione jako takie w wykazach wspólnotowych, ale powinny zostać określone w jednym lub większej liczbie odrębnych rozporządzeń.

Państwa członkowskie, które w dniu 1 stycznia 1992 r. utrzymały w mocy zakazy stosowania niektórych dodatków w niektórych szczególnych środkach spożywczych uważanych za tradycyjne i produkowanych na swoim terytorium, powinny móc nadal stosować te zakazy. Ponadto w odniesieniu do produktów takich jak „feta" czy „salame cacciatore" niniejsze rozporządzenie nie powinno naruszać możliwości stosowania bardziej restrykcyjnych zasad związanych ze stosowaniem niektórych określeń zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 510/2006 z 20 marca 2006 r. w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych i nazw pochodzenia produktów rolnych i środków spożywczych oraz rozporządzeniem Rady (WE) nr 509/2006 z dnia 20 marca 2006 r. w sprawie produktów rolnych i środków spożywczych będących gwarantowanymi tradycyjnymi specjalnościami.

Dodatki do żywności nadal podlegają ogólnym obowiązkom w zakresie etykietowania określonym w dyrektywie 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 marca 2000 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich w zakresie etykietowania, prezentacji i reklamy środków spożywczych, a także, odpowiednio, w rozporządzeniu (WE) nr 1829/2003 i rozporządzeniu (WE) nr 1830/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 września 2003 r. dotyczącym możliwości śledzenia i etykietowania organizmów zmodyfikowanych genetycznie oraz możliwości śledzenia żywności i produktów paszowych wyprodukowanych z organizmów zmodyfikowanych genetycznie. Ponadto niniejsze rozporządzenie powinno zawierać przepisy szczególne dotyczące etykietowania dodatków do żywności sprzedawanych jako takie producentom lub konsumentowi końcowemu.

Niniejsze rozporządzenie uchyla i zastępuje: dyrektywę Rady z dnia 23 października 1962 r. w sprawie zbliżenia przepisów państw członkowskich dotyczących barwników dopuszczonych do użycia w środkach spożywczych przeznaczonych do spożycia przez ludzi, dyrektywę Rady 65/66/EWG z 26 stycznia 1965 r. ustanawiającą szczególne kryteria czystości konserwantów dopuszczonych do użycia w środkach spożywczych przeznaczonych do spożycia przez ludzi, dyrektywę Rady 78/663/EWG z dnia 25 lipca 1978 r. ustanawiającą szczególne kryteria czystości środków emulgujących, stabilizujących, zagęszczających i żelujących stosowanych w środkach spożywczych, dyrektywę Rady 78/664/EWG z dnia 25 lipca 1978 r. ustanawiającą szczególne kryteria czystości przeciwutleniaczy dopuszczonych do użycia w środkach spożywczych przeznaczonych do spożycia przez ludzi, pierwszą dyrektywę Komisji 81/712/EWG z dnia 28 lipca 1981 r. ustanawiającą wspólnotowe metody analiz w celu kontroli spełniania kryteriów czystości przez niektóre dodatki stosowane w środkach spożywczych, dyrektywę Rady 89/107/EWG z dnia 21 grudnia 1988 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich dotyczących dodatków do środków spożywczych dopuszczonych do użycia w środkach spożywczych przeznaczonych do spożycia przez ludzi, dyrektywę 94/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 czerwca 1994 r. w sprawie substancji słodzących używanych w środkach spożywczych, dyrektywę 94/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 czerwca 1994 r. w sprawie barwników używanych w środkach spożywczych, dyrektywę 95/2/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 lutego 1995 r. w sprawie dodatków do żywności innych niż barwniki i substancje słodzące, jak również decyzję nr 292/97/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie utrzymania w mocy przepisów prawa krajowego zakazujących użycia niektórych dodatków w produkcji niektórych szczególnych środków spożywczych oraz decyzję Komisji 2002/247/WE z dnia 27 marca 2002 r. zawieszającą wprowadzanie do obrotu i przywóz słodyczy galaretkowych zawierających dodatek do żywności E 425 konjac. Jednakże w okresie przejściowym niektóre przepisy tych aktów należy utrzymać w mocy, aby dać czas na opracowanie wykazów wspólnotowych zawartych w załącznikach do niniejszego rozporządzenia,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

ROZDZIAŁ I

PRZEDMIOT, ZAKRES STOSOWANIA I DEFINICJE

Artykuł 1

Przedmiot

Niniejsze rozporządzenie ustanawia zasady dotyczące dodatków do żywności stosowanych w środkach spożywczych w celu zapewnienia efektywnego funkcjonowania rynku wewnętrznego oraz wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzi oraz wysokiego poziomu ochrony konsumentów, w tym ochrony interesów konsumentów i sprawiedliwych praktyk w handlu żywnością, z uwzględnieniem - w odpowiednich przypadkach - ochrony środowiska.

Do tych celów niniejsze rozporządzenie ustanawia:

Artykuł 2

Zakres stosowania

1. Niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do dodatków do żywności.

2. Niniejsze rozporządzenie nie stosuje się do następujących substancji, chyba że są one stosowane jako dodatki do żywności:

3. Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do enzymów spożywczych objętych zakresem stosowania rozporządzenia (WE) nr 1332/2008 [w sprawie enzymów spożywczych] ze skutkiem od dnia przyjęcia wspólnotowego wykazu enzymów spożywczych zgodnie z art. 17 tego rozporządzenia.

4. Niniejsze rozporządzenie stosuje się bez uszczerbku dla jakichkolwiek wspólnotowych zasad szczególnych dotyczących stosowania dodatków do żywności:

Artykuł 3

Definicje

1. Na użytek niniejszego rozporządzenia stosuje się definicje zawarte w rozporządzeniach (WE) nr 178/2002 i (WE) nr 1829/2003.

2. Na użytek niniejszego rozporządzenia zastosowanie mają również następujące definicje:

„dodatek do żywności" oznacza każdą substancję, która w normalnych warunkach ani nie jest spożywana sama jako żywność, ani nie jest stosowana jako charakterystyczny składnik żywności, bez względu na swoją ewentualną wartość odżywczą, której celowe dodanie, ze względów technologicznych, do żywności w trakcie jej produkcji, przetwarzania, przygotowywania, obróbki, pakowania, przewozu lub przechowywania powoduje, lub można spodziewać się zasadnie, że powoduje, iż substancja ta lub jej produkty pochodne stają się bezpośrednio lub pośrednio składnikiem tej żywności;

Za dodatki do żywności nie uważa się jednak:

„zasada quantum satis" oznacza, że nie określono maksymalnego poziomu liczbowego i że odnośne substancje stosowane są zgodnie z zasadami dobrej praktyki produkcyjnej, na poziomie nie wyższym niż poziom niezbędny do osiągnięcia zamierzonego celu i pod warunkiem że konsument nie jest wprowadzany w błąd.

ROZDZIAŁ II

WSPÓLNOTOWE WYKAZY DOPUSZCZONYCH DODATKÓW DO ŻYWNOŚCI

Artykuł 4

Wspólnotowe wykazy dodatków do żywności

1. Tylko dodatki do żywności uwzględnione w wykazie wspólnotowym w załączniku II mogą być wprowadzane jako takie do obrotu i stosowane w środkach spożywczych na warunkach określonych w tym załączniku.

2. Tylko dodatki do żywności uwzględnione w wykazie wspólnotowym w załączniku III mogą być stosowane w dodatkach do żywności, w enzymach spożywczych i w środkach aromatyzujących na warunkach określonych w tym załączniku.

3. Dodatki do żywności są umieszczane w załączniku II w oparciu o kategorie żywności, do której mogą być dodawane.

4. Dodatki do żywności są umieszczane w załączniku III w oparciu o dodatki do żywności, enzymy spożywcze, środki aromatyzujące i składniki odżywcze, lub ich kategorie, do których mogą być dodawane.

5. Dodatki do żywności muszą odpowiadać specyfikacjom, o których mowa w art. 14.

Artykuł 5

Zakaz stosowania niezgodnych dodatków do żywności lub niezgodnych środków spożywczych

Nie wprowadza się do obrotu dodatku do żywności ani żywności, która zawiera taki dodatek, jeżeli zastosowanie tego dodatku do żywności nie jest zgodne z niniejszym rozporządzeniem.

Artykuł 6

Ogólne warunki umieszczania dodatków do żywności w wykazach wspólnotowych i stosowania dodatków do żywności

1. Dodatek do żywności może zostać umieszczony w wykazach wspólnotowych w załącznikach II i III tylko gdy spełnia następujące warunki oraz - w odpowiednich przypadkach - jest zgodny z innymi uzasadnionymi czynnikami, w tym środowiskowymi:

2. Dodatek do żywności umieszcza się w wykazach wspólnotowych w załącznikach II i III, jeżeli jego zastosowanie przynosi konsumentom korzyści, a zatem spełnia jeden lub większą liczbę następujących celów:

3. W drodze odstępstwa od ust. 2 lit. a), dodatek do żywności, który obniża wartość odżywczą środka spożywczego, może zostać umieszczony w wykazie wspólnotowym w załączniku II pod warunkiem że:

Artykuł 7

Warunki szczególne dotyczące substancji słodzących

Dodatek do żywności może zostać umieszczony w wykazie wspólnotowym w załączniku II ze względu na rodzaj pełnionej funkcji jako substancja słodząca tylko w przypadku, gdy oprócz spełniania jednego lub większej liczby celów, określonych w art. 6 ust. 2, spełnia również co najmniej jeden z następujących celów:

Artykuł 8

Warunki szczególne dotyczące barwników

Dodatek do żywności może zostać umieszczony w wykazie wspólnotowym w załączniku II ze względu na rodzaj pełnionej funkcji jako barwnik tylko w przypadku gdy oprócz spełniania jednego lub większej liczby celów określonych w art. 6 ust. 2, spełnia jeden z następujących celów:

Artykuł 9

Rodzaje funkcji pełnionej przez dodatki do żywności

1. Dodatki do żywności mogą być przyporządkowane w załącznikach II i III do jednego lub większej liczby rodzajów pełnionej funkcji określonych w załączniku I w oparciu o podstawową funkcję technologiczną danego dodatku do żywności.

Przyporządkowanie danego dodatku do żywności do odpowiedniego rodzaju pełnionej funkcji nie wyklucza jego stosowania w kilku funkcjach.

2. W razie konieczności, w związku z postępem naukowym lub technicznym, środki mające na celu zmianę innych niż istotne elementów niniejszego rozporządzenia odnoszące się do dodatkowych rodzajów pełnionej funkcji, które mogą zostać dodane do załącznika I, przyjmuje się zgodnie z procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, o której mowa w art. 28 ust. 3.

Artykuł 10

Zawartość wspólnotowych wykazów dodatków do żywności

1. Dodatek do żywności, który spełnia warunki określone w art. 6, 7 i 8, może, zgodnie z procedurą, o której mowa w rozporządzeniu (WE) nr 1331/2008 [ustanawiającym jednolitą procedurę wydawania zezwoleń na stosowanie dodatków do żywności, enzymów spożywczych i środków aromatyzujących], zostać umieszczony w:

2. Wpis dotyczący dodatku do żywności uwzględnionego we wspólnotowych wykazach w załącznikach II i III określa:

3. Wspólnotowe wykazy w załącznikach II i III podlegają zmianie zgodnie z procedurą określoną w rozporządzeniu (WE) nr 1331/2008 [ustanawiającym jednolitą procedurę wydawania zezwoleń na stosowanie dodatków do żywności, enzymów spożywczych i środków aromatyzujących].

Artykuł 11

Poziomy stosowania dodatków do żywności

1. Przy ustanawianiu warunków stosowania określonych w art. 10 ust. 2 lit. c):

2. W stosownych przypadkach dla danego dodatku do żywności nie wyznacza się żadnego maksymalnego poziomu liczbowego (quantum satis). W takim przypadku dodatek ten stosuje się zgodnie z zasadą quantum satis.

3. Maksymalne poziomy dodatków do żywności określone w załączniku II mają zastosowanie do żywności wprowadzonej do obrotu, o ile nie określono inaczej. W drodze odstępstwa od tej zasady w odniesieniu do środków spożywczych suszonych lub w formie skoncentrowanej, które wymagają przywrócenia do stanu pierwotnego, maksymalne poziomy odnoszą się do żywności przywróconej do stanu pierwotnego zgodnie z instrukcjami na etykiecie z uwzględnieniem minimalnego współczynnika rozcieńczenia.

4. Maksymalne poziomy barwników określone w załączniku II mają zastosowanie do ilości substancji barwiących zawartych w danym preparacie barwiącym, o ile nie określono inaczej.

Artykuł 12

Zmiany w procesie produkcyjnym lub w materiałach wyjściowych do produkcji dodatków do żywności już umieszczonych w wykazie wspólnotowym

Jeżeli dany dodatek do żywności został już umieszczony w wykazie wspólnotowym, a zachodzi znacząca zmiana metod jego produkcji lub materiałów wyjściowych do jego produkcji, lub też następuje zmiana wielkości cząsteczek, na przykład przy użyciu nanotechnologii, dodatek do żywności wytworzony z zastosowaniem tych nowych metod lub materiałów uznaje się za inny dodatek i przed wprowadzeniem go do obrotu wymagane jest dokonanie nowego wpisu do wykazów wspólnotowych lub zmiana specyfikacji.

Artykuł 13

Dodatki do żywności objęte zakresem stosowania rozporządzenia (WE) nr 1829/2003

1. Dodatek do żywności objęty zakresem stosowania rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 może zostać umieszczony we wspólnotowych wykazach w załącznikach II i III zgodnie z niniejszym rozporządzeniem jedynie po wydaniu zezwolenia na jego stosowanie zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1829/2003.

2. Jeżeli już umieszczony w wykazie wspólnotowym dodatek do żywności jest produkowany z innego materiału źródłowego objętego rozporządzeniem (WE) nr 1829/2003, nie podlega on wymogowi uzyskania nowego zezwolenia na mocy niniejszego rozporządzenia, pod warunkiem że nowy materiał źródłowy jest objęty zezwoleniem zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1829/2003, a dodatek do żywności spełnia specyfikacje ustanowione na mocy niniejszego rozporządzenia.

Artykuł 14

Specyfikacje dodatków do żywności

Specyfikacje dodatków do żywności odnoszące się w szczególności do pochodzenia, kryteriów czystości i wszelkich innych niezbędnych informacji przyjmowane są, gdy dodatek do żywności zostaje umieszczony we wspólnotowych wykazach w załącznikach II i III po raz pierwszy, zgodnie z procedurą określoną w rozporządzeniu (WE) nr 1331/2008 [ustanawiającym jednolitą procedurę wydawania zezwoleń na stosowanie dodatków do żywności, enzymów spożywczych i środków aromatyzujących].

ROZDZIAŁ III

STOSOWANIE DODATKÓW DO ŻYWNOŚCI W ŚRODKACH SPOŻYWCZYCH

Artykuł 15

Stosowanie dodatków do żywności w żywności nieprzetworzonej

Dodatki do żywności nie mogą być stosowane w żywności nieprzetworzonej, chyba że takie stosowanie zostało wyraźnie określone w załączniku II.

Artykuł 16

Stosowanie dodatków do żywności w żywności dla niemowląt i małych dzieci

Dodatki do żywności nie mogą być stosowane w żywności dla niemowląt i małych dzieci, zgodnie z przepisami dyrektywy 89/398/EWG, w tym w żywności dietetycznej dla niemowląt i małych dzieci, specjalnego przeznaczenia medycznego, o ile w załączniku II do niniejszego rozporządzenia wyraźnie nie określono inaczej.

Artykuł 17

Stosowanie barwników do znakowania

Tylko barwniki spożywcze wymienione w załączniku II do niniejszego rozporządzenia mogą być stosowane do oznakowania sanitarnego, o którym mowa w dyrektywie Rady 91/497/EWG z dnia 29 lipca 1991 r. zmieniającej i ujednolicającej dyrektywę 64/433/EWG dotyczącą problemów sanitarnych wpływających na handel świeżym mięsem we Wspólnocie w celu rozszerzenia jej stosowania na produkcję i wprowadzanie na rynek świeżego mięsa oraz do celów innych oznakowań wymaganych na produktach mięsnych, dekoracyjnego barwienia i stemplowania skorupek jaj, przewidzianego w rozporządzeniu (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego.

Artykuł 18

Zasada przenoszenia

1. Obecność danego dodatku do żywności dopuszczalna jest:

2. Ustęp 1 nie ma zastosowania do preparatów do początkowego żywienia niemowląt i preparatów do dalszego żywienia niemowląt, żywności przetworzonej na bazie zbóż, żywności dla niemowląt i żywności dietetycznej specjalnego przeznaczenia medycznego przeznaczonej dla niemowląt i małych dzieci określonej w dyrektywie 89/398/EWG, chyba że wyraźnie określono inaczej.

3. Jeżeli do środka spożywczego dodany jest dodatek do żywności zawarty w środku aromatyzującym, dodatku do żywności lub enzymie spożywczym, pełniący w tym środku spożywczym funkcję technologiczną, dodatek ten uważany jest za dodatek do żywności zawarty w tym środku spożywczym, a nie za dodatek do żywności zawarty w środku aromatyzującym, dodatku do żywności lub enzymie spożywczym, musi zatem spełniać warunki stosowania w danym środku spożywczym.

4. Bez uszczerbku dla przepisów ust. 1 obecność dodatku do żywności stosowanego jako substancja słodząca dopuszczona jest w wieloskładnikowych środkach spożywczych bez dodatku cukrów, wieloskładnikowych środkach spożywczych o obniżonej wartości energetycznej, dietetycznych wieloskładnikowych środkach spożywczych przeznaczonych do stosowania w dietach niskokalorycznych, wieloskładnikowych środkach spożywczych niepowodujących próchnicy zębów i wieloskładnikowych środkach spożywczych o przedłużonym okresie przydatności do spożycia, pod warunkiem że ta substancja słodząca została dopuszczona do stosowania w jednym ze składników odnośnego wieloskładnikowego środka spożywczego.

Artykuł 19

Decyzje dotyczące interpretacji

W razie konieczności możliwe jest rozstrzygnięcie zgodnie z procedurą regulacyjną, o której mowa w art. 28 ust. 2, kwestii, czy:

dany dodatek do żywności wymieniony w załącznikach II i III i dopuszczony zgodnie z zasadą quantum satis stosowany jest zgodnie z kryteriami, o których mowa w art. 11 ust. 2; lub

Artykuł 20

Tradycyjne środki spożywcze

Państwa członkowskie wymienione w załączniku IV mogą nadal zakazywać stosowania określonych rodzajów dodatków do żywności w wymienionych w tym załączniku tradycyjnych środkach spożywczych produkowanych na swoim terytorium.

ROZDZIAŁ IV

ETYKIETOWANIE

Artykuł 21

Etykietowanie dodatków do żywności nieprzeznaczonych do sprzedaży konsumentowi końcowemu

1. Dodatki do żywności nieprzeznaczone do sprzedaży konsumentowi końcowemu, sprzedawane oddzielnie lub w mieszaninach lub zawierające składniki środka spożywczego zgodnie z definicją w art. 6 ust. 4 dyrektywy 2000/13/WE, można wprowadzać do obrotu wyłącznie opatrzone etykietami przewidzianymi w art. 22 niniejszego rozporządzenia, a ich oznakowanie musi być łatwo dostrzegalne, wyraźnie czytelne i nieusuwalne. Informacje zamieszcza się w języku łatwo zrozumiałym dla kupujących.

2. Na swoim terytorium państwo członkowskie, w którym dany produkt jest sprzedawany, może, zgodnie z postanowieniami Traktatu, zastrzec, że informacje określone w art. 22 muszą być podawane w jednym lub w większej liczbie języków urzędowych Wspólnoty, określonych przez to państwo członkowskie. Nie wyklucza to możliwości podawania tych informacji w kilku językach.

Artykuł 22

Ogólne wymagania dotyczące etykietowania dodatków do żywności nieprzeznaczonych do sprzedaży konsumentowi końcowemu

1. W przypadkach gdy dodatki do żywności nieprzeznaczone do sprzedaży konsumentowi końcowemu sprzedawane są odrębnie lub w mieszaninach, w tym z innymi składnikami żywności, lub po dodaniu do nich innych substancji, na ich opakowaniach lub pojemnikach zamieszcza się następujące informacje:

wskazanie maksymalnej ilości każdego składnika lub grupy składników podlegających w żywności ograniczeniu ilościowemu lub właściwe informacje - sformułowane w sposób jasny i łatwo zrozumiały - umożliwiające kupującemu spełnienie wymogów niniejszego rozporządzenia lub innych odpowiednich przepisów wspólnotowych; w przypadku, w którym to samo ograniczenie ilościowe stosuje się do grupy składników stosowanych odrębnie lub razem, łączna zawartość procentowa może zostać podana jako pojedyncza wartość; ograniczenie ilościowe jest wyrażane liczbowo lub zgodnie z zasadą quantum satis;

2. W przypadkach gdy dodatki do żywności sprzedawane są w mieszaninach, w tym z innymi składnikami żywności, na ich opakowaniach lub pojemnikach zamieszcza się wykaz wszystkich składników w porządku malejącym według ich udziału procentowego w masie całkowitej.

3. W przypadkach gdy do dodatków do żywności dodaje się substancje (w tym dodatki do żywności lub inne składniki żywności), w celu ułatwienia ich przechowywania, sprzedaży, normalizacji, rozcieńczania lub rozpuszczania, na opakowaniach lub pojemnikach zamieszcza się wykaz wszystkich takich substancji w porządku malejącym według ich udziału procentowego w masie całkowitej.

4. W drodze odstępstwa od ust. 1, 2 i 3, informacje wymagane w ust. 1 lit. e)-g) oraz w ust. 2 i 3 mogą być podawane jedynie w dokumentach odnoszących się do danej przesyłki, które mają zostać dostarczone przed dostawą lub wraz z nią, pod warunkiem że określenie „nie do sprzedaży detalicznej" umieszczone zostanie w łatwo widocznym miejscu opakowania lub pojemnika odnośnego produktu.

5. W drodze odstępstwa od ust. 1, 2 i 3, w przypadkach gdy dodatki do żywności dostarczane są w zbiornikach, wszystkie informacje mogą znajdować się jedynie w dokumentach odnoszących się do danej przesyłki, które mają zostać dostarczone wraz z dostawą.

Artykuł 23

Etykietowanie dodatków do żywności przeznaczonych do sprzedaży konsumentowi końcowemu

1. Bez uszczerbku dla dyrektywy 2000/13/WE, dyrektywy Rady 89/396/EWG z dnia 14 czerwca 1989 r. w sprawie wskazówek lub oznakowań identyfikacyjnych partii towaru, do której należy dany środek spożywczy oraz rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 dodatki do żywności sprzedawane odrębnie lub w mieszaninach, w tym z innymi składnikami żywności, przeznaczone do sprzedaży konsumentowi końcowemu można wprowadzać do obrotu wyłącznie po zamieszczeniu na ich opakowaniu następujących informacji:

2. W drodze odstępstwa od ust. 1 lit. a) opis handlowy słodzika stołowego obejmuje określenie „... słodzik stołowy na bazie ..." z wyszczególnieniem nazwy (nazw) substancji słodzącej(-ych) w jego składzie.

3. Etykiety opakowań słodzików stołowych zawierających poliole lub aspartam lub sól aspartamu i acesulfamu zawierają następujące ostrzeżenia:

4. Producenci słodzików stołowych powinni udostępnić konsumentom z użyciem właściwych środków informacje umożliwiające stosowanie produktu w sposób bezpieczny. Wytyczne dotyczące wdrożenia niniejszego ustępu mogą zostać przyjęte zgodnie z procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, o której mowa w art. 28 ust. 3.

5. Do informacji przewidzianych w ust. 1-3 niniejszego artykułu zastosowanie ma art. 13 ust. 2 dyrektywy 2000/13/WE.

Artykuł 24

Wymóg dotyczący etykietowania środków spożywczych zawierających niektóre barwniki spożywcze

1. Bez uszczerbku dla dyrektywy 2000/13/WE etykiety na środkach spożywczych zawierających barwniki spożywcze, wymienione w załączniku do niniejszego rozporządzenia, powinny zawierać dodatkowe informacje określone w tym załączniku.

2. Do informacji przewidzianych w ust. 1 niniejszego artykułu odpowiednie zastosowanie ma art. 13 ust. 2 dyrektywy 2000/13/WE.

3. W razie konieczności spowodowanej postępem naukowym lub technicznym w załączniku V wprowadza się zmiany za pomocą środków mających na celu zmianę elementów innych niż istotne niniejszego rozporządzenia zgodnie z procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, o której mowa w art. 28 ust. 4.

Artykuł 25

Inne wymagania dotyczące etykietowania

Artykuły 21, 22, 23 i 24 pozostają bez uszczerbku dla możliwości stosowania bardziej szczegółowych lub mających szerszy zakres zastosowania przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych dotyczących wag i miar lub mających zastosowanie do prezentacji, klasyfikacji, pakowania i etykietowania substancji i preparatów niebezpiecznych lub do przewozu takich substancji i preparatów.

ROZDZIAŁ V

PRZEPISY PROCEDURALNE I WDRAŻANIE

Artykuł 26

Obowiązek przekazywania informacji

1. Producent dodatku do żywności lub podmiot stosujący dany dodatek do żywności przekazuje Komisji niezwłocznie wszelkie nowe informacje naukowe lub techniczne, które mogą mieć wpływ na ocenę bezpieczeństwa tego dodatku do żywności.

2. Producent dodatku do żywności lub podmiot stosujący dany dodatek do żywności, działając na wniosek Komisji, powiadamia ją o faktycznym stosowaniu tego dodatku do żywności. Informacje te są udostępniane przez Komisję państwom członkowskim.

Artykuł 27

Monitorowanie spożycia dodatków do żywności

1. Państwa członkowskie utrzymują systemy monitorujące spożycie i stosowanie dodatków do żywności, stosując podejście oparte na ocenie ryzyka, i z odpowiednią częstotliwością przedstawiają swoje wyniki Komisji i urzędowi.

2. Wspólna metodologia gromadzenia przez państwa członkowskie informacji dotyczących spożycia dodatków do żywności we Wspólnocie jest przyjmowana po zasięgnięciu opinii urzędu, zgodnie z procedurą regulacyjną, o której mowa w art. 28 ust. 2.

Artykuł 28

Komitet

1. Komisję wspomaga Stały Komitet ds. Łańcucha Żywnościowego i Zdrowia Zwierząt.

2. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu zastosowanie mają art. 5 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów jej art. 8.

Okres przewidziany w art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE ustala się na trzy miesiące.

3. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu zastosowanie mają art. 5a ust. 1-4 i art. 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów jej art. 8.

4. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu zastosowanie mają art. 5a ust. 1-4, art. 5 lit. b) i art. 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów jej art. 8.

Terminy przewidziane w art. 5a ust. 3 lit. c) i art. 5a ust. 4 lit. b) i e) decyzji 1999/468/WE ustala się odpowiednio na 2 miesiące, 2 miesiące i 4 miesiące.

Artykuł 29

Wspólnotowe finansowanie zharmonizowanych strategii

Podstawą prawną finansowania środków wynikających z niniejszego rozporządzenia jest art. 66 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (WE) nr 882/2004.

ROZDZIAŁ VI

PRZEPISY PRZEJŚCIOWE I KOŃCOWE

Artykuł 30

Ustanowienie wspólnotowych wykazów dodatków do żywności

1. Dodatki do żywności, które są dopuszczone do stosowania w środkach spożywczych na mocy dyrektyw 94/35/WE, 94/36/WE i 95/2/WE, ze zmianami na mocy art. 31 niniejszego rozporządzenia, i warunki ich stosowania zostaną umieszczone w załączniku II do niniejszego rozporządzenia po zakończeniu przeglądu ich zgodności z jego art. 6, 7 i 8. Środki związane z włączeniem takich dodatków do załącznika II mające na celu zmianę elementów innych niż istotne niniejszego rozporządzenia są przyjmowane zgodnie z procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, o której mowa w art. 28 ust. 4. Przegląd ten nie obejmuje ponownej oceny ryzyka przez urząd. Przegląd zostanie zakończony do dnia 20 stycznia 2011 r.

Dodatków do żywności oraz sposobów ich wykorzystania, które stały się zbędne, nie umieszcza się w załączniku II.

2. Dodatki do żywności dopuszczone do stosowania w dodatkach do żywności w dyrektywie 95/2/WE i warunki ich stosowania zostaną umieszczone w części 1 załącznika III do niniejszego rozporządzenia po zakończeniu przeglądu ich zgodności z jego art. 6. Środki związane z włączeniem takich dodatków do załącznika III mające na celu zmianę innych niż istotne elementów niniejszego rozporządzenia są przyjmowane zgodnie z procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, o której mowa w art. 28 ust. 4. Przegląd ten nie obejmuje ponownej oceny ryzyka przez urząd. Przegląd zostanie zakończony do 20 stycznia 2011 r.

Dodatków do żywności oraz sposobów ich wykorzystania, które stały się zbędne, nie umieszcza się w załączniku III.

3. Dodatki do żywności dopuszczone do stosowania w środkach aromatyzujących w dyrektywie 95/2/WE i warunki ich stosowania zostaną umieszczone w części 4 załącznika III do niniejszego rozporządzenia po zakończeniu przeglądu ich zgodności z jego art. 6. Środki związane z włączeniem takich dodatków do załącznika III mające na celu zmianę innych niż istotne elementów niniejszego rozporządzenia są przyjmowane zgodnie z procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, o której mowa w art. 28 ust. 4. Przegląd ten nie obejmuje ponownej oceny ryzyka przez urząd. Przegląd zostanie zakończony do dnia 20 stycznia 2011 r.

Dodatków do żywności oraz sposobów ich wykorzystania, które stały się zbędne, nie umieszcza się w załączniku III.

4. Specyfikacje dodatków do żywności objętych przepisami ust. 1-3 niniejszego artykułu przyjęte zostaną zgodnie z przepisami rozporządzenia (WE) nr 1331/2008 [ustanawiającego jednolitą procedurę wydawania zezwoleń na stosowanie dodatków do żywności, enzymów spożywczych i środków aromatyzujących], jednocześnie z umieszczeniem tych dodatków do żywności w załącznikach zgodnie z przepisami tych ustępów.

5. Środki dotyczące wszelkich właściwych środków przejściowych mających na celu zmianę elementów innych niż istotne niniejszego rozporządzenia, między innymi poprzez jego uzupełnienie, są przyjmowane zgodnie z procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, o której mowa w art. 28 ust. 3.

Artykuł 31

Środki przejściowe

Do czasu zakończenia opracowywania wspólnotowych wykazów dodatków do żywności, przewidzianych w art. 30, załączniki do dyrektyw 94/35/WE, 94/36/WE i 95/2/WE zmienia się w razie konieczności poprzez środki mające na celu zmianę innych niż istotne elementów wspomnianych dyrektyw, przyjmowane przez Komisję zgodnie z procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, o której mowa w art. 28 ust. 4.

Środki spożywcze wprowadzone do obrotu lub opatrzone etykietami do dnia 20 stycznia 2010 r., które nie są zgodne z art. 22 ust. 1 lit. i) oraz z art. 22 ust. 4, mogą pozostawać w obrocie do upływu ich daty minimalnej trwałości lub przydatności do użycia.

Środki spożywcze wprowadzone do obrotu lub opatrzone etykietami do dnia 20 lipca 2010 r., które nie są zgodne z art. 24, mogą pozostawać w obrocie do upływu ich daty minimalnej trwałości lub przydatności do użycia.

Artykuł 32

Ponowna ocena dopuszczonych dodatków do żywności

1. Dodatki do żywności, które zostały dopuszczone przed dniem 20 stycznia 2009 r., podlegają ponownej ocenie ryzyka przez urząd.

2. Po zasięgnięciu opinii urzędu, program oceny tych dodatków do żywności zostanie przyjęty do dnia stycznia 2010 r. zgodnie z procedurą regulacyjną, o której mowa w art. 28 ust. 2. Program oceny zostanie opublikowany w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Artykuł 33

Uchylenia

1. Uchylone zostają:

2. Odesłania do uchylonych aktów traktuje się jako odesłania do niniejszego rozporządzenia.

Artykuł 34

Przepisy przejściowe

Do dnia zakończenia transferu - na mocy art. 30 ust. 1, 2 i 3 niniejszego rozporządzenia - dodatków do żywności uprzednio dopuszczonych w dyrektywach 94/35/WE, 94/36/WE i 95/2/WE, w drodze odstępstwa od art. 33 mają nadal zastosowanie następujące przepisy:

Niezależnie od lit. c), określone w dyrektywie 95/2/WE zezwolenia na stosowanie E 1103 inwertazy i E 1105 lizozymu zostają uchylone ze skutkiem od dnia rozpoczęcia stosowania wspólnotowego wykazu enzymów spożywczych zgodnie z art. 17 rozporządzenia (WE) nr 1332/2008 [w sprawie enzymów spożywczych].

Artykuł 35

Wejście w życie

Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich.

Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia 20 stycznia 2010 r.

Artykuł 4 ust. 2 stosuje się do załącznika III, części 2, 3 i 5 od dnia 1 stycznia 2011 r., a art. 23 ust. 4 stosuje się od dnia 20 stycznia 2011 r. Artykuł 24 stosuje się od dnia 20 lipca 2010 r. Artykuł 31 stosuje się od dnia 20 stycznia 2009 r.

Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.

Sporządzono w Strasburgu dnia 16 grudnia 2008 r.

H.-G. PÖTTERING

Przewodniczący

W imieniu Rady

Przewodniczący

Opinia Parlamentu Europejskiego z dnia 10 lipca 2007 r. ( Dz.U. C 175 E z 10.7.2008, s. 142), wspólne stanowisko Rady z dnia 10 marca 2008 r. ( Dz.U. C 111 E z 6.5.2008, s. 10), stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia 8 lipca 2008 r. (dotychczas nieopublikowane) oraz decyzja Rady z dnia 18 listopada 2008 r.

Zob. 7 s. niniejszego Dziennika Urzędowego.

Zob. 1 s. niniejszego Dziennika Urzędowego.

Zob. 34 s. niniejszego Dziennika Urzędowego.

ZAŁĄCZNIK I

Rodzaje funkcji pełnionej przez dodatki do żywności w środkach spożywczych oraz dodatki do żywności w dodatkach do żywności i w enzymach spożywczych:

ZAŁĄCZNIK II

Wspólnotowy wykaz dodatków do żywności dopuszczonych do stosowania w żywności oraz warunki ich stosowania

ZAŁĄCZNIK III

Wspólnotowy wykaz dodatków do żywności dopuszczonych do stosowania w dodatkach do żywności, w enzymach spożywczych i środkach aromatyzujących oraz warunki ich stosowania.

Wspólnotowy wykaz nośników w składnikach odżywczych oraz warunki ich stosowania.

ZAŁĄCZNIK IV

Tradycyjne środki spożywcze, w przypadku których określone państwa członkowskie mogą nadal zakazywać stosowania określonych rodzajów dodatków do żywności

ZAŁĄCZNIK V

Wykaz barwników spożywczych, o których mowa w art. 24, w razie użycia których etykiety środków spożywczych powinny zawierać dodatkowe informacje

„nazwa lub numer E barwnika(-ów)": może mieć szkodliwy wpływ na aktywność i skupienie uwagi u dzieci

Z wyjątkiem środków spożywczych, w przypadku których barwnik(-i) został(-y) użyty(-e) do celów oznakowania sanitarnego lub do celów innych oznakowań na produktach mięsnych lub do celów dekoracyjnego barwienia lub stemplowania skorup jaj.

# data[].attributes.attachment_link.description
ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (WE) NR 1333/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie dodatków do żywności (Tekst mający znaczenie dla EOG) PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 95, uwzględniając wniosek Komisji, uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, stanowiąc zgodnie z procedurą przewidzianą w art.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
absolwent:
1) dobiera surowce, dodatki do żywności i materiały pomocnicze do produkcji wyrobów spożywczych;
2) przeprowadza ocenę organoleptyczną surowców, dodatków do żywności i materiałów pomocniczych;
3) wykonuje czynności związane z przygotowywaniem surowców, dodatków do żywności i materiałów pomocniczych;
4) użytkuje maszyny i urządzenia stosowane do przygotowywania surowców, dodatków do żywności i materiałów pomocniczych;
5) dokumentuje przebieg pracy maszyn i urządzeń zgodnie z procedurami systemu HACCP (ang. Hazard Analysis and Critical Contro! Point) w przemyśle spożywczym.

2. Prowadzenie procesów produkcji wyrobów spożywczych

absolwent:
1) rozróżnia technologie produkcji wyrobów spożywczych;
2) dobiera parametry technologiczne do produkcji wyrobów spożywczych;
3) posługuje się dokumentacją technologiczną dotyczącą produkcji wyrobów spożywczych;
4) wykonuje czynności związane z prowadzeniem procesów produkcji wyrobów spożywczych;
5) użytkuje maszyny i urządzenia stosowane w produkcji wyrobów spożywczych;
6) przeprowadza ocenę organoleptyczną półproduktów i wyrobów gotowych w poszczególnych fazach procesu technologicznego;
7) prowadzi procesy technologiczne z zachowaniem Zasad Dobrej Praktyki Produkcyjnej GMP (ang. Good Manufacturing Practice), Dobrej Praktyki Higienicznej GHP (ang. Good Hygiene Practice) oraz systemem HACCP (ang. Hazard Analysis and Critical Control Point).

3. Magazynowanie wyrobów gotowych i przygotowanie ich do wysyłki

absolwent:
1) określa warunki magazynowania wyrobów gotowych;
2) wykonuje czynności związane z magazynowaniem wyrobów gotowych;
3) wykonuje czynności związane z ekspedycją wyrobów gotowych;
4) użytkuje środki transportu wewnętrznego;
5) przestrzega Zasad Dobrej Praktyki Produkcyjnej GMP (ang. Good Manufacturing Practice), Dobrej Praktyki Higienicznej GHP (ang. Good Hygiene Practice) oraz systemu HACCP (ang. Hazard Analysis and Critical Control Point) podczas magazynowania wyrobów gotowych i przygotowania ich do wysyłki.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
kwalifikacje zawód praca umiejętności wiedza

# data[].attributes.attachment_link.title
TG.02. Produkcja wyrobów spożywczych z wykorzystaniem maszyn i urządzeń

# data[].attributes.attachment_link.description
absolwent: 1) dobiera surowce, dodatki do żywności i materiały pomocnicze do produkcji wyrobów spożywczych;2) przeprowadza ocenę organoleptyczną surowców, dodatków do żywności i materiałów pomocniczych;3) wykonuje czynności związane z przygotowywaniem surowców, dodatków do żywności i materiałów pomocniczych;4) użytkuje maszyny i urządzenia stosowane do przygotowywania surowców, dodatków do żywności i materiałów pomocniczych;5) dokumentuje przebieg pracy maszyn i urządzeń zgodnie z procedurami systemu HACCP (ang.

# data[].attributes.body
Dostęp do literatury naukowej

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Główny katalog komputerowy Biblioteki Narodowej obejmuje opisy:

książek XIX-XXI w.

czasopism XIX-XXI w.

dokumentów życia społecznego

starych druków

rękopisów

zbiorów muzycznych

zbiorów dźwiękowych i audiowizualnych

dokumentów elektronicznych

zbiorów kartograficznych

zbiorów ikonograficznych

zbiorów bibliologicznych

artykułów z czasopism gazet i tygodników polskich

mikrofilmów

Przejdź do katalogu głównego

Centralne katalogi rejestrujące dane z ponad 1000 bibliotek polskich (w formie kartkowej kartoteki) zostały utworzone na początku lat. 50. ubiegłego stulecia i obejmują:

centralny katalog książek zagranicznych, rejestrujący ponad 4 mln opisów książek, głównie nabytków powojennych bibliotek polskich. Dostępny także jako bazy danych, obejmujące dane od roku 1975; wyszukaj w bazach

centralny katalog czasopism zagranicznych, obejmujący dane o ponad 45 tysiącach tytułów czasopism opublikowanych po roku 1801. Od lat 70. centralny katalog czasopism zagranicznych zaczęto publikować jako rocznik rejestrujący druki z poszczególnych lat (w l. 1983-1999 jako "Centralny Katalog Zagranicznych Wydawnictw Ciągłych"). Dostępny także jako baza danych, obejmująca dane od roku 1971; wyszukaj w bazie

centralny katalog czasopism polskich, obejmuje dane o ponad 43 tysiącach tytułów polskich wydawnictw ciągłych, opublikowanych w kraju i za granicą w latach 1661-1950. Dostępny także jako baza danych. wyszukaj w bazie

Korzystanie z centralnych katalogów kartkowych tylko za pośrednictwem Informatorium, od poniedziałku do soboty w godz. 8:30 - 20:30.
Tel.: +48(22) 608 23 30; +48(22) 608 23 24; e-mail: bninform@bn.org.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Katalog centralny Biblioteki Narodowej, katalog główny, centralny katalog książek zagranicznych, centralny katalog czasopism zagranicznych, centralny katalog czasopism polskich, katalog książek, katalog starych druków, katalog rękopisów, katalog zbiorów muzycznych, katalog dokumentów elektronicznych, katalog zbiorów kartograficznych, katalog zbiorów ikonograficznych, katalog zbiorów bibliologicznych, katalog mikrofilmów, katalog zbiorów.

# data[].attributes.headline
Najbardziej niewiarygodne maszyny w przemyśle spożywczym, które warto zobaczyć

# data[].attributes.subject
Najbardziej niewiarygodne maszyny w przemyśle spożywczym, które warto zobaczyć

# data[].attributes.body
Materiał video maszyna do produkcji lodów i cukierków dla zainteresowanych.

# data[].attributes.attachment_link.title
Najbardziej niewiarygodne maszyny w przemyśle spożywczym, które warto zobaczyć

# data[].attributes.body
Zasoby norm

# data[].attributes.attachment_link.title
Strona główna | Polski Komitet Normalizacyjny

# data[].attributes.attachment_link.description
Komunikaty Prezesa PKN zawierają wykazy PN oraz informacje o dopuszczeniu do stosowania w ocenie zgodności PN wycofanych. Celem działalności edukacyjnej PKN jest przybliżenie społeczeństwu ...1

# data[].attributes.body
Strona poświęcona miesięcznikowi Przegląd gastronomiczny; baza tematów i artykułów

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nowy numer PG 11-12/20, a w nim: Drodzy Czytelnicy!
Drugi lockdown gastronomii stał się faktem. Od 24.10 restauracje mogą wydawać posiłki jedynie na wynos. Decyzja została wprowadzona przez rząd z dnia na dzień, w czwartek, gdy lokale były w większości zatowarowane na weekend.

Doświadczenie wiosny pokazało, że przy działalności tylko na wynos obroty restauracji spadły o 70%. Wszystko wskazuje więc na to, że gastronomię czeka największy od wielu lat kryzys. W dodatku zamknięcie lokali przedłużono aż do 27 grudnia. Są już pierwsze szacunki strat. Z danych GUS-u wynika, że od IV do IX br. zniknęło z rynku 2055 firm gastronomicznych, a 4,3 tys. przedsiębiorców zawiesiło działalność. To statystyka i liczby, ale za nią stoją żywi ludzie, ich historie, dramaty oraz miejsca pracy.

Czytaj więcej...

# data[].attributes.attachment_link.description
Praktyka i teoria żywienia zbiorowego w Polsce. Nauka o żywieniu człowieka, technologia gastronomiczna, prezentacja nowoczesnych maszyn i urządzeń, marketing, najnowsze informacje z dziedziny żywienia zbiorowego, porady prawne i podatkowe, porady dla początkujących w zawodach związanych z gastronomią, propozycje szefów kuchni, sylwetki właścicieli zakładów gastronomicznych oraz szefów kuchni, aranżacje wnętrz, kalendarz targów i wystaw.

# data[].attributes.body
Strona poświęcona miesięcznikowi Przemysł Spożywczy; bazy tematów i artykułów

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kim jesteśmy

„Przemysł Spożywczy" (PL ISSN 00-33-250X; e-ISSN 2449-996X) - fachowy miesięcznik przeznaczony dla menadżerów i technologów branży spożywczej, w 2020 r. rozpoczął już 74. rok działalności wydawniczej (bieżący rocznik ma nr tomu 74). Wieloletnie doświadczenie edytorskie zapewniło naszemu pismu pozycję najbardziej opiniotwórczego czasopisma w środowisku związanym z przetwórstwem rolno-spożywczym i rynkiem żywności. „Przemysł Spożywczy" ma 5 pkt. Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

zobacz więcej

Najnowszy numer

Zapraszamy do lektury nr 11/2020; tom 74 „Przemysłu Spożywczego". Zobacz jakie tematy poruszamy w tym numerze.

zobacz więcej

# data[].attributes.attachment_link.description
„Przemysł Spożywczy" (PL ISSN 00-33-250X; e-ISSN 2449-996X) - fachowy miesięcznik przeznaczony dla menadżerów i technologów branży spożywczej, w 2020 r. rozpoczął już 74. rok działalności wydawniczej (bieżący rocznik ma nr tomu 74). Wieloletnie doświadczenie edytorskie zapewniło naszemu pismu pozycję najbardziej opiniotwórczego czasopisma w środowisku związanym z przetwórstwem rolno-spożywczym i rynkiem żywności.

# data[].attributes.body
Strona poświęcona miesięcznikowi Przegląd Piekarski i Cukierniczy - baza tematów i artykułów oraz zbiór linków branżowych.

# data[].attributes.attachment_link.title
Przegląd Piekarski i Cukierniczy, PPiC, Przegląd Piekarski i Cukierniczy,prenumerata, piekarstwo, cukiernictwo, słodycze, lody, ciasta, pieczywo, lodziarstwo, sigma-not, sit-spoż

# data[].attributes.attachment_link.description
Technika i technologia piekarstwa, ciastkarstwa, produkcji czekolady, lodów i innych słodyczy; publikacje wyników prac naukowo-badawczych w aspekcie możliwości ich wdrożenia; oferty zakupu maszyn, urządzeń, surowców i półproduktów

# data[].attributes.body
Strona poświęcona kwartalnikowi Inżynieria przetwórstwa spożywczego.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kwartalnik naukowo - techniczny Inżynieria Przetwórstwa Spożywczego Polish Journal of Food Engineering, stanowi forum publikacyjne środowiska naukowego i technicznego z uczelni wyższych, instytutów naukowych oraz instytucji i przedsiębiorstw produkcyjnych, działających w obszarze przetwórstwa spożywczego w Polsce.Wydawane jest przez Polskie Towarzystwo Inżynierii i Techniki Przetwórstwa Spożywczego „SPOMASZ" pod naukowym patronatem Wydziału Mechanicznego Politechniki Koszalińskiej oraz Wydziału Inżynierii Produkcji Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie. Czasopismo jest indeksowane w bazach AGRO i IndexCopernicus. Wersją pierwotną czasopisma jest wersja papierowa. Dostępna jest również publikacja elektroniczna na stronie www.ips.wm.tu.koszalin.pl.

W czasopiśmie publikowane są oryginalne prace naukowo - badawcze i przeglądowe, które w sposób zwięzły i przejrzysty omawiają specjalistyczne zagadnienia. Wszystkie prace badawcze są recenzowane. Szczegółowa procedura kwalifikowania i recenzji zamieszczona jest w każdym numerze IPS oraz na stronie czasopisma www.ips.wm.tu.koszalin.pl. W bloku "artykuły naukowe autorskie" publikujemy również treści wykładów plenarnych-profesorskich, niepodlegających recenzowaniu. Natomiast w bloku "Nowości Normalizacyjne" informacje normalizacyjne.

Publikowane prace obejmują zagadnienia:

technologii, właściwości surowców i produktów;

sterowania i automatyzacji;

zagadnień energetycznych;

organizacji produkcji;

bezpieczeństwa i higieny produkcji żywności;

normalizacji.

Oprócz publikacji naukowych, w obszarze nauki utrzymujemy działy tematyczne z naszego życia naukowego: o tytułach i stopniach naukowych, o planach konferencji naukowych i sprawozdaniach z ich przebiegu, prezentacje jednostek naukowych, informacje wydawnicze. W tym zakresie prosimy o większą aktywność członkówRady Naukowo - Programowej, aby dostarczali nam informacje o zakończonych doktoratach, wydawnictwach książkowych, zrealizowanych wdrożeniach. Zespół redakcyjny nie zawsze jest w stanie dotrzeć do wszystkich istotnych i ciekawych informacji.

# data[].attributes.attachment_link.description
Kwartalnik naukowo - techniczny Inżynieria Przetwórstwa Spożywczego Polish Journal of Food Engineering, stanowi forum publikacyjne środowiska naukowego i technicznego z uczelni wyższych, instytutów naukowych oraz instytucji i przedsiębiorstw produkcyjnych, działających w obszarze przetwórstwa spożywczego w Polsce.Wydawane jest przez Polskie Towarzystwo Inżynierii i Techniki Przetwórstwa Spożywczego „SPOMASZ" pod naukowym patronatem Wydziału Mechanicznego Politechniki Koszalińskiej oraz Wydziału Inżynierii Produkcji Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie.

# data[].attributes.body
Kanał w serwisie youtube z branżowymi materiałami video

# data[].attributes.attachment_link.description
Share your videos with friends, family, and the world

# data[].attributes.headline
Bibiloteka Instytutu Nauk o Jakości i Zarządzania Produktem

# data[].attributes.subject
Bibiloteka Instytutu Nauk o Jakości i Zarządzania Produktem

# data[].attributes.body
Internetowa i stacjonarna baza zbiorów materiałów branżowych, dostęp online do czasopism branżowych i innych publikacji.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Biblioteka Instytutu Nauk o Jakości i Zarządzania Produktem

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Godziny otwarcia

Od 1998 r. informacje o zbiorach można znaleźć w katalogu komputerowym (lokalizacja Bibl. Towar.), dane z lat poprzednich znajdują się w katalogu kartkowym. Zbiory udostępniane są na miejscu.

Biblioteka Instytutu Nauk o Jakości i Zarządzania Produktem przy Instytucie Nauk o Jakości i Zarządzania Produktem Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie oferuje specjalistyczny księgozbiór - wydawnictwa zwarte, ciągłe i specjalne z zakresu towaroznawstwa żywności i przemysłowego, opakowalnictwa, materiałoznawstwa, mikrobiologii, biotechnologii, chemii, fizyki, żywienia, dietetyki, higieny i zdrowia człowieka, inżynierii produkcji, ekologii wyrobów, odnawialnych źródeł energii, bezpieczeństwa produktów, logistyki oraz zarządzania jakością.

Biblioteka posiada Czytelnię, w której znajduje się 20 miejsc przystosowanych do pracy z laptopem.

Ze zbiorów Czytelni korzystać można wyłącznie na miejscu.

Biblioteka Instytutu Nauk o Jakości i Zarządzania Produktem ponadto posiada:

bezpłatny dostęp do Internetu,

kserokopiarkę z aparatem wrzutowym na monety,

skaner,

indywidualne skrytki na okrycia wierzchnie, torebki i plecaki.

# data[].attributes.attachment_link.title
O nas - Biblioteka Instytutu Nauk o Jakości i Zarządzania Produktem

# data[].attributes.attachment_link.description
Godziny otwarcia Od 12.03 do odwołania Biblioteka INoJiZP, działa on-line, (patrz aktualności) Katalog komputerowy Od 1998 r. informacje o zbiorach można znaleźć w katalogu komputerowym (lokalizacja Bibl. Towar.), dane z lat poprzednich znajdują się w katalogu kartkowym. Zbiory udostępniane są ... Continued

# data[].attributes.body
Strona poświęcona zagadnieniom jakościowym

# data[].attributes.attachment_link.description
Spis artykułów opublikowanych w Centrum Jakości.

# data[].attributes.body
Aktualne informacje dotyczące działalności poszczególnych branż spożywczych

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

# data[].attributes.attachment_link.description
W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

# data[].attributes.body
Jakość żywności - wymagania

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W celu świadczenia usług na najwyższym poziomie stosujemy pliki cookies. Korzystanie z naszej witryny oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu. W każdym momencie można dokonać zmiany ustawień Państwa przeglądarki. Zobacz politykę cookies.

{"contentList":[{"name":" ","button":{"title":"zobacz pozostałe tweety","type":"EXTERNAL_PAGE","url":"mrirw_gov_pl"}}]}

Kierownictwo ministerstwa
zobacz wszystkie

# data[].attributes.attachment_link.title
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi - Portal Gov.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
W celu świadczenia usług na najwyższym poziomie stosujemy pliki cookies. Korzystanie z naszej witryny oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu. W każdym momencie można dokonać zmiany ustawień Państwa przeglądarki. Zobacz politykę cookies. {"contentList":[{"name":" ","button":{"title":"zobacz pozostałe tweety","type":"EXTERNAL_PAGE","url":"mrirw_gov_pl"}}]} zobacz wszystkie

# data[].attributes.body
Artykuły dotyczące nowoczesnych metod utrwalania żywności

# data[].attributes.attachment_link.title
Technologia produkcji żywności - Techniki przetwarzania żywności

# data[].attributes.body
Serwis Wiedzy Biznesowej w Zarządzaniu Gastronomią

# data[].attributes.attachment_link.title
Portal gastronomiczny GastroWiedza.pl | Serwis Wiedzy Biznesowej w Zarządzaniu Gastronomią

# data[].attributes.attachment_link.description
Ekspercki portal gastronomiczny. Porady, rozwiązania, wiedza o zarządzaniu biznesem gastronomicznym. Pierwsza polska platforma wiedzy w zarządzaniu gastronomią!

# data[].attributes.body
Biuro Promocji Jakości wydaje od 15 lat, „Bezpieczeństwo i Higiena Żywności”. To branżowe popularno-naukowe czasopismo, o ugruntowanej pozycji czytane jest przez przedstawicieli przemysłu spożywczego, urzędową kontrolę żywności oraz środowisko naukowe.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
„Jesteśmy jak holownik, silny i zwrotny, który pomaga dużym statkom bezpiecznie wchodzić do portów oraz wypływać na szerokie wody".

Tadeusz Wojciechowski

Prezes Zarządu BPJ

Misją Biura Promocji Jakości jest dążenie do osiągnięcia najlepszych rozwiązań dotyczących jakości i bezpieczeństwa żywności. Temu celowi służy nasza działalność szkoleniowa, wydawnicza oraz promująca najlepsze firmy na polskim rynku.

Współpracujemy z wyspecjalizowanymi, cenionymi w branży partnerami. Nasze działanie obliczone jest na długofalową, kompleksową i rzetelną współpracę z klientem. Wiemy, że w sektorze żywnościowym nie ma rozwiązań na tyle uniwersalnych, by służyć mogły jako swego rodzaju „panaceum". Procedury osiągania maksymalnej jakości oferowanego produktu trzeba wypracowywać dla każdego przedsiębiorstwa z osobna. To właśnie owocuje naszym indywidualnym podejściem we współpracy z Państwem.

Ważnym sektorem działalności BPJ jest świadczenie usług szkoleniowych o rozbudowanej tematyce dla osób w sposób bezpośredni związanych z branżą żywności. Oferujemy wiele usług, między innymi: audyty biologa terenowego, wdrażanie systemów jakości, konsultowanie planów technologicznych zakładu oraz pomoc w tworzeniu procedur zakładowych. Zatrudniamy specjalistów do spraw jakości i higieny, posiadających ogromne doświadczenie zawodowe zdobyte zarówno w Polsce, jak i Europie. W naszej ofercie znaleźć można warsztaty, jak również kilkudniowe szkolenia, obejmujących całe bloki tematyczne oraz konferencje tematyczne.

Biuro Promocji Jakości wydaje od 15 lat, „Bezpieczeństwo i Higiena Żywności". To branżowe popularno-naukowe czasopismo, o ugruntowanej pozycji czytane jest przez przedstawicieli przemysłu spożywczego, urzędową kontrolę żywności oraz środowisko naukowe.

# data[].attributes.attachment_link.description
„Jesteśmy jak holownik, silny i zwrotny, który pomaga dużym statkom bezpiecznie wchodzić do portów oraz wypływać na szerokie wody". Tadeusz Wojciechowski Prezes Zarządu BPJ Misją Biura Promocji Jakości jest dążenie do osiągnięcia najlepszych rozwiązań dotyczących jakości i bezpieczeństwa żywności. Temu celowi służy nasza działalność szkoleniowa, wydawnicza oraz promująca najlepsze firmy na polskim rynku.

# data[].attributes.body
Materiały pomocnicze do prowadzenia zajęć

# data[].attributes.attachment_link.title
Klub Nauczyciela Uczę.pl - pomoce dydaktyczne WSiP

# data[].attributes.attachment_link.description
W Klubie Nauczyciela Uczę.pl znajdziesz scenariusze lekcji, sprawdziany, karty pracy, plany wynikowe i inne materiały zgodne z nową podstawą programową MEN.

# data[].attributes.headline
                                   STREFA UCZNIA

# data[].attributes.subject
                                   STREFA UCZNIA

# data[].attributes.headline
Najciekawsze urządzenia branży spożywczej - Fabryki w Polsce EXTRA

# data[].attributes.subject
Najciekawsze urządzenia branży spożywczej - Fabryki w Polsce EXTRA

# data[].attributes.body
Materiał video pokazujący kilka popularnych fabryk w Polsce z odnośnikami do całości filmów.

# data[].attributes.attachment_link.title
Najciekawsze urządzenia branży spożywczej - Fabryki w Polsce EXTRA

# data[].attributes.body
Materiały video o różnych fabrykach produkujących żywność na terenie kraju.

# data[].attributes.attachment_link.description
Portal : https://fabrykiwpolsce.pl Subskrybuj kanał: http://bit.ly/2trnVPE Facebook: http://bit.ly/2ur7xLQ Fabryki w Polsce to podróż po zakładach produkcyjn...

# data[].attributes.body
Zbiór filmów o nowoczesnych maszynach wykorzystywanych w rolnictwie i przemyśle spożywczych oraz innych branżach.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
"tech box" "tech room" technologia nauka kosmos eksperymenty gadżety wynalazki samochody motocykle roboty top "top 5" "top 10" odpowiedniki techno

# data[].attributes.attachment_link.description
Tech Room - wideo na temat: gadżety, wyrafinowana technologia, zaawansowane wynalazki, inteligentne roboty, unikatowe samochody, najnowsze innowacje, technologie wojskowe, telefony, laptopy, strome zupa, smartfony, tablety, pojazdy elektryczne, motocykle przyszłe samochody mięśni, terenówki, transformatory, drony Quadrocoptera, urządzenia cyfrowe, wirtualna rzeczywistość, inteligentny dom, samochody i wszystko co związane z technologią.

# data[].attributes.body
Materiały video obrazujące pracę w różnych fabrykach

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
praca rekrutacja śląsk "praca śląsk" "praca fabryka" zatrudnienie "oferty pracy" cv "praca w fabryce" fabryka "fabryki w polsce" "praca w energylandia" "huta...

# data[].attributes.attachment_link.description
W programie odwiedzimy firmy, w których trwa rekrutacja pracowników lub planowana jest akcja rekrutacyjna. Opowiemy na jakie stanowiska poszukiwani są pracownicy, czym zajmuje się firma i co ma do zaoferowania swoim pracownikom.

# data[].attributes.body
Profil na Instagramie analizujący składy produktów spożywczych dostępnych w sklepach

# data[].attributes.body
Zbiór norm

# data[].attributes.attachment_link.title
Strona główna | Polski Komitet Normalizacyjny

# data[].attributes.attachment_link.description
Komunikaty Prezesa PKN zawierają wykazy PN oraz informacje o dopuszczeniu do stosowania w ocenie zgodności PN wycofanych. Celem działalności edukacyjnej PKN jest przybliżenie społeczeństwu ...1

# data[].attributes.body
Strona zawiera artykuły dotyczące innowacji w żywności.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Streszczenie

Konieczność konserwowania żywności jest niewątpliwie konsekwencją rozwoju cywilizacji i towarzyszącego mu wzrostu liczby mieszkańców Ziemi, którzy muszą zaspakajać codzienne potrzeby w zakresie odżywiania. Odmienne warunki agroklimatyczne w różnych częściach świata, krótkotrwałe zwykle terminy zbiorów oraz wzrastające gwałtownie zaludnienie miast oddalonych od centrów produkcji rolnej sprawiają, że dostarczenie społeczeństwom żywności świeżej, zdrowej i w dostatecznej ilości staje się poważnym problemem. Straty wynikające z jej niewłaściwego przechowywania oraz konieczności transportu są obecnie oceniane w skali światowej na ponad 30%.
Dzieje się tak mimo stosowania różnych sposobów konserwacji, dających szansę przedłużenia czasu jej przechowywania oraz bezpiecznego spożywania [5].

Słowa kluczowe: utrwalanie żywności, impulsowe pole mikrofalowe, HPP (High Pressure Processing), sterylizacja radiacyjna

Od dawna znanych jest wiele sposobów utrwalania żywności, sporo z nich jest stosowanych do dziś. Żadna z metod nie zapewnia jednak pełnej odporności na zmiany zachodzące w trakcie przechowywania. Przykładowo w USA rocznie umiera ponad 5000 osób na skutek spożycia żywności skażonej. Naczelnym zadaniem utrwalania żywności jest ochrona przed zepsuciem, skażeniem bakteryjnym, ograniczenie niepożądanych zmian organoleptycznych oraz zachowanie wartości odżywczych, a także zachowanie jak najdłużej wysokiej jakości [7].

Współczesne metody utrwalania żywności, które wynikają ze sposobu i rodzaju zjawisk fizycznych, chemicznych, biochemicznych oraz biologicznych zachodzących w żywności, powinny zapewnić:

* wstrzymanie tkankowych procesów biochemicznych (oddychanie, autoliza, brunatnienie enzymatyczne),
* wstrzymanie zmian fizycznych (zmiany konsystencji),
* wstrzymanie zmian chemicznych (nieenzymatycznych, np. utlenianie, rozkład barwników, brunatnienie nieenzymatyczne),
* zahamowanie rozwoju drobnoustrojów,
* zabezpieczenie przed rozwojem różnego rodzaju szkodników, np. szkodników magazynowych (gryzoni, owadów),
* zabezpieczenie przed zanieczyszczeniami mechanicznymi, skażeniami chemicznymi i biologicznymi, np. kurzem, różnymi substancjami zapachowymi i barwnymi, sierścią.

Opakowanie żywności należy także zaliczyć do metod utrwalania żywności [7]. Utrwalanie żywności można osiągnąć w różny sposób, wykorzystując metody: fizyczne, chemiczne i biotechnologiczne oraz kombinację tych metod. Odpowiednie utrwalania żywności, a w szczególności hermetyczne zamykanie z zastąpieniem w opakowaniu powietrza innymi gazami obojętnymi chemicznie lub pakowane aseptycznie. Najczęściej stosowane metody utrwalania żywności to:

* termiczne (chłodzenie, zamrażanie, pasteryzacja, sterylizacja, suszenie, obróbka cieplna, wędzenie),
* radiacyjne (promieniowanie jonizujące, nadfioletowe, podczerwone),
* mechaniczne (drgania dźwiękowe i naddźwiękowe, filtrowanie, wirowanie),
* osmoaktywne (zagęszczanie, cukrzenie, solenie, peklowanie),
* składowanie w kontrolowanej atmosferze,
* stosowanie antybiotyków [7].

Rosnąca świadomość żywieniowa konsumentów wymaga od producentów żywności ciągłego podnoszenia jakości swoich produktów. Obecnie wzrasta zainteresowanie żywnością bezpieczną, o wysokiej jakości zdrowotnej, żywności o odpowiedniej zawartości składników odżywczych, o jak najmniejszej zawartości substancji konserwujących, a jednocześnie wygodnej w przygotowaniu do spożycia i łatwej do przechowywania. Coraz większą uwagę zwraca się także na właściwości funkcjonalne produktów spożywczych oraz zachowanie wartości odżywczej w procesach przetwarzania. Dlatego też dokonuje się ciągły postęp technologiczny w produkcji żywności, a producenci poszukują nowych technologii.

Jedną z nowoczesnych metod utrwalania żywności może być impulsowe pole mikrofalowe. Badania naukowe dowodzą, że tzw. „nietermiczne" metody utrwalania żywności, do których zalicza się impulsowe pole mikrofalowe, zapewniają bezpieczeństwo mikrobiologiczne żywności, nie powodując strat składników odżywczych i substancji funkcjonalnych. Pysz M.i wsp (2006) kiełkowane nasiona soi wszystkich badanych odmian poddawali obróbce nietermicznej przy zastosowaniu impulsowego pola mikrofalowego w reaktorze mikrofalowym RM 2001 firmy Plazmatronika o mocy 800 W.[9].

Makarski P. (2009) przedstawił z kolei wyniki badań wpływu parametrów amplitudowo czasowych impulsowego pola elektrycznego na inaktywację drobnoustrojów w ciekłych produktach spożywczych.

Jako źródło pola elektrycznego w doświadczeniu użyto wysokoomowego generatora wysokiego napięcia z baterią kondensatorów na wyjściu. Do kształtowania impulsów służył iskiernik kulowy z regulowaną przerwą iskrową oraz zestaw dwójników pasywnych o dobranych impedancjach operatorowych, bocznikujących elektrody komory sterylizacyjnej. Przeprowadzone badania pozwoliły wykazać, że można uzyskać skuteczną inaktywację przy stosunkowo niewielkich natężeniach pola elektrycznego rzędu 14kV*cm-1, pod warunkiem, że czas impulsów będzie odpowiednio długi. Przekłada się to na obniżenie kosztów zarówno źródła impulsów wysokiego napięcia, jak i układów izolacyjnych [4].

Nowoczesne, alternatywne technologie utrwalania żywności są w głównej mierze oparte na koncepcji „minimalnego przetwarzania". Zaletą żywności utrwalonej metodą HPP (High Pressure Processing) jest wysoka jakość zdrowotna i trwałość oraz zachowanie naturalnych walorów odżywczych i sensorycznych w porównaniu z produktami utrwalonymi metodami klasycznymi. Warunkiem przydatności i potencjalnego wykorzystania technologii wysokociśnieniowej do utrwalania żywności jest ustalenie takich parametrów procesu kompresji, które nie powodują obniżenia wartości odżywczej i cech sensorycznych produktu oraz zachowują jego jakość i trwałość.

Przedmiotem badań (Żyngiel W. i wsp., 2009) (były soki surowe przecierowe i soki przecierowe utrwalone techniką wysokich ciśnień, uzyskane z wybranych odmian świeżej marchwi jadalnej. Próby surowych soków przecierowych z marchwi utrwalono metodą HPP z zastosowaniem zróżnicowanych parametrów procesu kompresji (ciśnienie/czas/temperatura): 350 MPa/20'/20°C, 350 MPa/20'/40°C, 400 MPa/20'/20°C, 400 MPa/20'/ 40°C, 500 MPa/10'/20°C, 500 MPa/20'/20°C i 600 MPa/10'/20°C. Utrwalone soki przechowywano w temperaturze 4÷6°C przez okres 3 miesięcy. Analizy wybranych wskaźników chemicznych w sokach surowych oraz sokach utrwalonych techniką wysokich ciśnień na każdym etapie badań wykonano zgodnie z wymaganiami PN i PN-EN. Autorzy stwierdzili, że zastosowanie metody HPP wpływa korzystnie na zachowanie trwałości i wybranych cech jakości utrwalonych soków przecierowych z marchwi przechowywanych do miesiąca w warunkach chłodniczych [11].

Pietrzak D. (2010) przedstawił możliwości zastosowania technologii wysokich ciśnień w produkcji żywności wygodnej z mięsa drobiowego w celu zagwarantowania jej bezpieczeństwa i wysokiej jakości. W przypadku wyrobów mięsnych typu żywność wygodna, metoda utrwalania polegająca na działaniu wysokiego ciśnienia hydrostatycznego wydaje się interesującym sposobem wydłużenia okresu ich przydatności do spożycia, dotyczy to zwłaszcza szczelnie zapakowanych produktów, które mogą być wtórnie zanieczyszczone podczas porcjowania lub plasterkowania. Na skutek niewłaściwej obróbki technologicznej, zanieczyszczeń krzyżowych lub nieprawidłowego przechowywania w produktach tego typu, zwłaszcza z mięsa drobiowego, mogą rozwijać się drobnoustroje chorobotwórcze, które są groźne szczególnie dla ludzi o obniżonej odporności, dzieci, osób starszych i kobiet w ciąży. Wysokie ciśnienia mogą być wykorzystane do inaktywacji tych niebezpiecznych dla człowieka mikroorganizmów.

Dzięki zastosowaniu wysokiego ciśnienia, jako alternatywnej metody pasteryzacji, można w istotny sposób ograniczyć termiczne oddziaływanie na produkt, ponieważ nie powstaje gradient temperatury pomiędzy warstwą powierzchniową a warstwami wewnętrznymi produktu. Podczas szybkiego wzrostu ciśnienia uzyskuje się niemal równomierny rozkład temperatury, nawet w produktach o dużej objętości. Należy jednak pamiętać o tym, że w wyniku działania wysokich ciśnień temperatura produktu wzrasta, w przypadku przetworów mięsnych średnio o ok. 3 - 7 °C na 100 MPa, co ma istotne konsekwencje w zakresie sterowania przebiegiem procesu.

W celu opracowania warunków prowadzenia procesu ciśnieniowania trzeba uwzględnić następujące parametry procesu: temperaturę początkową, czas niezbędny do osiągnięcia pożądanego ciśnienia, temperaturę procesu, wysokość i czas działania ciśnienia (czas liczony od zakończenia kompresji do momentu rozpoczęcia dekompresji), czas dekompresji oraz pH i aktywność wody [8].

Hać -Szymańczuk E. i wsp. (2005) zbadali wpływ wysokiego ciśnienia na wybrane cechy jakościowe i trwałość polędwicy sopockiej oraz surowej polędwicy wędzonej. Wyprodukowano polędwice z 20-procentowym nastrzykiem solanki w stosunku do masy produktu. Próbki gotowego wyrobu porcjowano, pakowano próżniowo, poddawano działaniu wysokiego ciśnienia 600 MPa przez 30 min w temp. pokojowej (20±2°C) i przechowywano przez 0, 6 i 8 tygodni w warunkach chłodniczych (4-6°C).

Na podstawie wyników badań stwierdzono, że zastosowanie wysokiego ciśnienia wydłużyło trwałość polędwicy sopockiej do 6 tygodni przechowywania w warunkach chłodniczych, bez pogorszenia smaku, zapachu i konsystencji. Jakość mikrobiologiczna próbek surowej polędwicy wędzonej, poddanych działaniu wysokiego ciśnienia była lepsza, ponieważ podczas przechowywania nie rozwijały się drobnoustroje mezofilne, psychrofilne i kwaszące. Niestety zastosowanie obróbki wysokociśnieniowej spowodowało niekorzystne zwiększenie ilości wycieku wymuszonego w opakowaniu, zarówno w próbkach polędwicy sopockiej, jak i surowej polędwicy wędzonej oraz istotne rozjaśnienie barwy surowej polędwicy wędzonej[2].

Napromieniowanie to skuteczny sposób konserwacji żywności. Największym atutem metody radiacyjnej konserwacji żywności jest jej niekwestionowana skuteczność polegająca na: eliminacji lub redukcji zawartości drobnoustrojów chorobotwórczych w żywności do poziomu zapewniającego bezpieczeństwo jej konsumpcji oraz na zapobieganiu psucia się żywności poprzez eliminację bakterii, pleśni, grzybów i pasożytów powodujących jej rozkład, dzięki czemu zmniejszają się straty żywności oraz wzrasta udział żywności o wysokiej jakości na rynku [10].

Użycie promieniowania jądrowego daje możliwość nie tylko redukcji drobnoustrojów i ich form zarodnikowych w żywności, ale także może zapobiegać kiełkowaniu roślin, przedłużając znacznie okres możliwego składowania np. ziemniaków, cebuli czy czosnku. Dlatego w Japonii napromieniowuje się ziemniaki na skalę przemysłową już od 1973 roku. Napromieniowanie pozwala także na znaczące wydłużenie okresu przechowywania owoców, przedłuża ich czas dojrzewania i zapobiega rozwijaniu się muszek owocowych.

Procesy konserwowania, pasteryzacji i sterylizacji żywności za pomocą obróbki termicznej czy też dodawanie środków chemicznych związane są ze zmianą smaku, zapachu, koloru i innych właściwości organoleptycznych. Promieniowanie jądrowe może także wywołać takie zmiany, ale występują one w znacznie mniejszym stopniu i tylko w przypadku niektórych artykułów (np. mleka i masła). W większości przypadków zmiany takie występują przy dawkach napromieniowania znacznie większych niż konieczne do sterylizacji.

Konserwować żywność można między innymi poprzez naświetlanie promieniowaniem γ emitowanym przez promieniotwórczy kobalt 60Co lub cez 137Cs.

Przy napromieniowaniu prawdopodobieństwo uszkodzenia molekuły DNA w wirusie, bakterii czy insekcie jest znacznie większe niż prawdopodobieństwo zniszczenia cząsteczek cukru czy białka, ponieważ molekuły DNA składają się ze znacznie większej liczby atomów. Dodatkowo DNA organizmów żywych w napromieniowanej żywności podlega utlenieniu rodnikami OH, które powstają w ciągu reakcji chemicznych w wyniku jonizacji cząsteczek wody. Dlatego molekuły istotne dla życia mikrobów mogą być uszkadzane zarówno na skutek bezpośredniego zrywania wiązań pomiędzy stanowiącymi je atomami jak również na skutek jonizacji molekuł z otoczenia, z którymi następnie wchodzą w reakcje chemiczne. Generalnie im większe molekuły tworzą genomy danego organizmu, tym większa jest szansa jego śmiertelnego uszkodzenia przy zadanej dawce napromieniowania. Dlatego dawka śmiertelna dla bakterii posiadających krótsze łańcuchy DNA jest większa niż dawka dla większych pasożytów [6].

Metoda radiacyjna dezynsekcji produktów spożywczych, tak jak każda inna, ma swoje zalety i wady. Można oczekiwać, że z uwagi na swoje zalety metoda ta w przyszłości znajdzie szerokie zastosowanie, zastępując insektycydy gazowe - fumiganty. Z uwagi na kontrowersje, jakie budzi proces radiacyjnej obróbki żywności, a w szczególności ze względu na przepisy w tym względzie obowiązujące w poszczególnych krajach, rozwinęły się metody wykrywania napromieniowanej żywności. Zastosowanie tych metod pozwala na kontrolowanie pod tym względem prawie wszystkich produktów żywnościowych. Samodzielne Laboratorium Identyfikacji Napromieniowania Żywności w IChTJ jest przygotowane do prowadzenia badań kontrolnych w oparciu o pomiary EPR, pomiary termoluminescencji, uszkodzeń DNA i analizy węglowodorów, działając zgodnie z systemem jakości według normy PN-EN-45001 i przewodnika ISO/IEC Nr 25. Laboratorium posiada akredytację Polskiego Centrum Badań i Akredytacji [10].

Iciek i wsp. (2007) wskazują jednak, że nowe metody utrwalania żywności, takie jak: promieniowanie jonizujące, wysokie ciśnienie, pulsujące pole elektryczne wysokiego napięcia czy ultradźwięki nie zastąpią metody cieplnej.
Wymienione metody mogą znaleźć zastosowanie jedynie do uzyskania efektu pasteryzacji ograniczonej grupy produktów żywnościowych.

Sterylizacja cieplna pozwala na zniszczenie przetrwalnych form mikroorganizmów,
które stwarzają największe trudności w uzyskaniu jałowych produktów. Do wyjątkowo opornych na działanie temperatury należą przetrwalniki termofilnych bakterii Geobacillus stearothermophilus i dlatego jest to najczęściej stosowany organizm testowy przy doborze warunków termicznej sterylizacji żywności. Inaktywacja wysoce ciepłoopornych spor Geobacillus stearothermophilus zapewnia efektywne przeprowadzenie procesu sterylizacji, co z kolei gwarantuje bezpieczeństwo mikrobiologiczne żywności poddanej obróbce cieplnej.

Przebieg termicznej inaktywacji populacji drobnoustrojów jest procesem złożonym. Na jego szybkość wpływają parametry obróbki cieplnej (temperatura, czas) oraz skład surowca utrwalanego metodą cieplną. Niektóre składniki środowiska poddanego działaniu wysokiej temperatury mogą modyfikować przebieg procesu inaktywacji drobnoustrojów. Szczególnie ważna jest analiza możliwości wykorzystania substancji, które wpływają na obniżenie ciepłooporności spor, powodując przyspieszenie ich destrukcji. Takie składniki można wykorzystać w celu zmniejszenia dawki ciepła i ograniczenia negatywnych zmian środowiska, wywołanych działaniem wysokiej temperatury. Zabiegiem często wykorzystywanym w przemyśle żywnościowym, który ułatwia proces termicznego niszczenia mikroorganizmów, jest dokwaszenie środowiska poddawanego utrwalaniu [3].

Ponad połowę żywności stanowią produkty nietrwałe, wymagające utrwalenia na poszczególnych etapach łańcucha produkcji. Potrzeba utrwalania wynika również z sezonowych wahań podaży oraz z różnego rozmieszczenia głównych ośrodków produkcji i konsumpcji. Utrwalanie produktów ma na celu zachowanie ich wartości odżywczych oraz naturalnych właściwości organoleptycznych wywodzących się z rodzimego produktu. Uzyskuje się to poprzez ograniczenie, zahamowanie lub całkowite zniszczenie drobnoustrojów rozwijających się w trakcie przechowywania produktu. Utrwalanie żywności ma również na celu zahamowanie lub całkowitą inaktywację enzymów (pochodzących z produktu lub wydzielanych przez mikroorganizmy) negatywnie wpływających na właściwości zdrowotne, wygląd zewnętrzny i teksturę produktu. Przemysł spożywczy cały czas poszukuje nowocześniejszych metod utrwalania żywności, które, będąc efektywniejsze, nie będą niebezpieczne dla zdrowia człowieka i w minimalnym stopniu wpłyną na zmiany właściwości fizykochemicznych uzyskanych produktów [1].

Autor: Emilia Cielecka

Literatura:

1. Drużkowski M., Pietrzyk S. Nowoczesne metody utrwalania żywności. Laboratorium. 2006, (8-9): 32
2. Hać - Szymańczuk E., Mroczek J. Tworzydlak S., Stolpe B. Wpływ wysokiego ciśnienia na wybrane cechy jakościowe polędwicy sopockiej i surowej polędwicy wędzonej. ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość. 2005, 4 (45): 42 - 51
3. Iciek J., Błaszczyk I., Papiewska A. Inaktywacja spor Geobacillus Stearothermophilus w obecności wybranych kwasów organicznych. ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość. 2007, 2 (51): 166-173
4. Makarski P. Wpływ parametrów amplitudowo - czasowych impulsowego pola elektrycznego na inaktywację mikroflory w ciekłych produktach spożywczych. Inżynieria Rolnicza. 2009, 9(118): 139-144
5. Molenda J. Wybrane niekonwencjonalne metody utrwalania żywności. Medycyna Wet. 2007, 63 (9): 1016-1020
6. Moskal P. Energia jądrowa w kuchni: konserwowanie żywności za pomocą promieniowania jądrowego. FOTON. 2010, (109): 8-16
7. Nawirska - Olszańska A. Trwała żywność. Agro Przemysł. 2011, 3-4
8. Pietrzak D. Perspektywy stosowania wysokich ciśnień w produkcji żywności wygodnej z mięsa drobiowego. ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość. 2010, 2 (69): 16-28
9. Pysz M., Pisulewski P. M., Leszczyńska T. Wpływ oddziaływania impulsowego i ciągłego pola na wartość żywieniową i właściwości przeciwutleniające kiełkowanych nasion soi. ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość. 2006, 1 (46): 102-116
10. Zimek Zbigniew. Półwiecze postępów techniki jądrowej. Technika radiacyjna w PTJ. PTJ.2008, 51 (4): 15-22
11. Żyngiel W., Kolenda H. Wpływ parametrów utrwalania techniką wysokich ciśnień na jakość i trwałość soku marchwi. BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. 2009, XLII(3): 408-413

# data[].attributes.attachment_link.title
Wybrane nowoczesne metody utrwalania żywności

# data[].attributes.attachment_link.description
Streszczenie Konieczność konserwowania żywności jest niewątpliwie konsekwencją rozwoju cywilizacji i towarzyszącego mu wzrostu liczby mieszkańców Ziemi, którzy muszą zaspakajać codzienne potrzeby w zakresie odżywiania. Odmienne warunki agroklimatyczne w różnych częściach świata, krótkotrwałe zwykle terminy zbiorów oraz wzrastające gwałtownie zaludnienie miast oddalonych od centrów produkcji rolnej sprawiają, że dostarczenie społeczeństwom żywności świeżej, zdrowej i w dostatecznej ilości staje się poważnym problemem.

# data[].attributes.body
Schemat niebezpiecznych dodatków do żywności i ich działanie

# data[].attributes.body
Analizy składu produktów spożywczych dostępnych na rynku

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Czytamy Etykiety - Analiza etykiet produktów spożywczych

# data[].attributes.attachment_link.title
Archiwum Produkty spożywcze - Czytamy Etykiety - Analiza etykiet produktów spożywczych

# data[].attributes.body
Ciekawe materiały oparte na artykułach naukowych dotyczące różnych grup żywności

# data[].attributes.attachment_link.description
Mam na imię Joanna. Jestem absolwentką kierunku Technologii Żywności na Wydziale Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji SGGW w Warszawie.

# data[].attributes.body
Informacje o systemach jakości

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
#haccppolska #haccp #foodsafety #bezpieczenstwo #systemhaccp #iso22000 #fssc22000 #feedsafety #petfood #brcgs #ifsfood

Standardy i procedury higieniczne zwykle określane jako Dobre Praktyki Higieniczne (GHP) lub Dobre Praktyki Produkcji (GMP), funkcjonują od wielu lat w przepisach prawa europejskiego i stanowią istotny element kontroli żywności w procesach produkcji oraz dystrybucji żywności. Pojęcia te są nadal niezbędne w nowoczesnym systemie kontroli żywności poprzez zapewnienie podstawowych warunków środowiska i działań operacyjnych w celu wytworzenia bezpiecznej żywności, a tym samym stanowią podstawę dla HACCP w ogólnym programie zarządzania bezpieczeństwem żywności. Nowością jest koncepcja programu warunków wstępnych, które obok systemu HACCP jest obowiązkiem prawnym nie tylko w Unii Europejskiej ale również w USA, Kanadzie i Australii. W Polsce obowiązują dwa przepisy prawne odnoszące się do wymagań GHP i GMP, a są nimi: rozporządzenie nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych (Dz. Urz. UE z 2004 r. z późn. zm.) oraz ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1252).

Wymogi GHP obejmują min.:

Lokalizacja i otoczenie zakładu

Układ funkcjonalny pomieszczeń i linii produkcyjnych

Maszyny i urządzenia oraz opakowania

Procesy mycia w dezynfekcji

Zaopatrzenie w wodę

Kontrola odpadów

Zabezpieczenie i monitoring szkodników

Higiena pracowników

Szkolenie personelu

Wymogi GMP obejmują min.:

Procedury przyjęcie surowców, dodatków i materiałów i wyrobów do kontaktu z żywnością

Procedury magazynowania i logistyki

Procedury obróbki wstępnej i właściwej

Procedury obróbki termicznej

Procedury magazynowania i logistyki produktów gotowych

DOBRA PRAKTYKA HIGIENICZNA - GHP (Good Hygienic Practice) - działania, które muszą być podjęte, i warunki higieniczne, które muszą być spełniane i kontrolowane na wszystkich etapach produkcji lub obrotu, aby zapewnić bezpieczeństwo żywności;

DOBRA PRAKTYKA PRODUKCYJNA - GMP - (Good Manufacturing Practice) - w odniesieniu do produkcji żywności: działania, które muszą być podjęte, i warunki, które muszą być spełniane, aby produkcja żywności odbywała się w sposób zapewniający bezpieczeństwo żywności;

SSOP - Sanitation Standard Operating Procedures - udokumentowane dobre praktyki produkcyjne (GMP) i higieniczne (GHP), spełniające wymagania amerykańskie FDA;

SYSTEM ANALIZY ZAGROŻEŃ I KRYTYCZNYCH PUNKTÓW KONTROLI - HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Points), zwany „systemem HACCP" - postępowanie mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa żywności przez identyfikację i oszacowanie skali zagrożeń z punktu widzenia wymagań zdrowotnych żywności oraz ryzyka wystąpienia zagrożeń podczas przebiegu wszystkich etapów produkcji i obrotu żywnością.

DOBRA PRAKTYKA ROLNICZA - (GAP) - (Good Agricultural Practice) - zbiór praktyk umożliwiających wyprodukowanie bezpiecznej żywności przy użyciu wszelkich dostępnych metod i środków. W przypadku środków ochrony roślin DPR oznacza zalecane, dozwolone lub zarejestrowane w kraju bezpieczne ich stosowanie w konkretnych warunkach na jakimkolwiek etapie produkcji, przechowywania, transportu, dystrybucji i przetwarzania żywności oraz pasz.

DOBRA PRAKTYKA DYSTRYBUCYJNA - DPD (Good Distribution Practice) - to zbiór praktyk, których stosowanie w praktyce gwarantuje, że przez całą drogę produktu farmaceutycznego (leki, wyroby medyczne) oraz kosmetyków zachowana będzie jego jakość i niezmienność oraz, że będzie on pochodził z legalnego źródła dostawy.

Jeżeli poszukujecie Państwo dodatkowych informacji, zapraszmy do wypełnienia formularza wyceny kosztów wdrożenia programu warunków wstępnych opartych o GHP/GMP.

# data[].attributes.attachment_link.title
Dobre Praktyki Higieniczne (GHP) i Produkcyjne (GMP)

# data[].attributes.attachment_link.description
haccppolska #haccp #foodsafety #bezpieczenstwo #systemhaccp #iso22000 #fssc22000 #feedsafety #petfood #brcgs #ifsfood Standardy i procedury higieniczne zwykle określane jako Dobre Praktyki Higieniczne (GHP) lub Dobre Praktyki Produkcji (GMP), funkcjonują od wielu lat w przepisach prawa europejskiego i stanowią istotny element kontroli żywności w procesach produkcji oraz dystrybucji żywności.

# data[].attributes.body
Artykuły z bieżącymi informacjami dotyczącymi jakości

# data[].attributes.attachment_link.description
By wiedzieć więcej o zarządzaniu jakością.