# data[].attributes.attachment_link.title
Gratis educatieve spelletjes voor kleuters

# data[].attributes.attachment_link.description
Op deze website vind je gratis educatieve computerspelletjes, spelletjes, online voorleesverhalen en kinderliedjes voor kleuters.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Op deze website worden er verschillende activiteiten aangeboden. Deze activiteiten willen leerlingen (kleuteronderwijs, lager onderwijs en eerste graad secundair onderwijs) laten kennismaken met computationeel denken door gebruik te maken van 10 vaardigheden van computationeel denken. De activiteiten op deze website werden en worden allemaal uitgetest in extra-curriculaire en curriculaire contexten in de periode 2017-2019. Na testfase worden deze verder geoptimaliseerd. Er wordt ook een effectenonderzoek (pre- en posttest, observatie en focusgesprek) uitgevoerd waarin we nagaan in hoeverre de activiteiten bij kinderen een invloed hebben op cognitieve en affectieve elementen.

De uiteindelijke doelstelling is om deze activiteiten ter beschikking te stellen binnen extra-curriculaire en curriculaire contexten om zo bij kinderen een computationele geletterdheid te verwezenlijken. Deze activiteiten vertrekken allemaal vanuit een probleemstelling die zich situeert in een authentieke context en die opgelost kunnen worden met behulp van ICT of door inzicht in ICT.
Deze publicatie valt onder een Creative Commons Naamsvermelding -NietCommercieel 4.0 Internationaal-licentie.

# data[].attributes.attachment_link.description
Op deze website worden er verschillende activiteiten aangeboden. Deze activiteiten willen leerlingen (kleuteronderwijs, lager onderwijs en eerste graad secundair onderwijs) laten kennismaken met computationeel denken door gebruik te maken van 10 vaardigheden van computationeel denken. De activiteiten op deze website werden en worden allemaal uitgetest in extra-curriculaire en curriculaire contexten in de periode 2017-2019.

# data[].attributes.attachment_link.description
Een portaalsite naar STEM projecten van het Expertisecentrum Onderwijsinnovatie VIVES

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het onderwijslandschap is in evolutie. Zo ook voor wiskunde in de kleuterklas. Vaardigheden als probleemoplossend denken, kritisch en creatief denken, samenwerken, zelfregulering winnen hierbij aan belang. Deze site wil dan ook een theoretisch en praktisch kader bieden van hoe kleuters aan wiskunde op een ondernemende en onderzoekende manier kunnen doen in de kleuterklas, en dit onder begeleiding van de leerkracht binnen een rijke en uitdagende leeromgeving.

# data[].attributes.attachment_link.description
Het onderwijslandschap is in evolutie. Zo ook voor wiskunde in de kleuterklas. Vaardigheden als probleemoplossend denken, kritisch en creatief denken, samenwerken, zelfregulering winnen hierbij aan belang. Deze site wil dan ook een theoretisch en praktisch kader bieden van hoe kleuters aan wiskunde op een ondernemende en onderzoekende manier kunnen doen in de kleuterklas, en dit onder begeleiding van de leerkracht binnen een rijke en uitdagende leeromgeving.

# data[].attributes.headline
Kies een rond bloemschikframe en wat eucalyptustakken. Zet de takken aan de linkerkant met binddraad vast.Zoek in de natuur een mooie tak met bijvoorbeeld besjes en bevestig deze aan de bovenkant met jutetouw. Dit dient direct ophanglusje.Voeg overige kerstachtige decoratie toe, zoals in ons voorbeeld een rendier, maar je kunt ook voor een kerstsok of andere versieringen kiezen.

# data[].attributes.subject
Kies een rond bloemschikframe en wat eucalyptustakken. Zet de takken aan de linkerkant met binddraad vast.Zoek in de natuur een mooie tak met bijvoorbeeld besjes en bevestig deze aan de bovenkant met jutetouw. Dit dient direct ophanglusje.Voeg overige kerstachtige decoratie toe, zoals in ons voorbeeld een rendier, maar je kunt ook voor een kerstsok of andere versieringen kiezen.

# data[].attributes.body
Laat je niet misleiden door de knappe looks van deze sneeuwpop koekjes. Je hebt ze sneller gemaakt dan je denkt! Het glazuur kun je kant-en-klaar vinden in het schap van de supermarkt. (Dr. Oetker) Die warm je even op en giet je dan over wat tarwekoekjes. Daar plak je een marshmallow op en wat gekleurde sprinkles of smarties als knopen. En als het glazuur hard is teken je er een gezichtje op en armen met een choco stift. (zo’n kleine tube van Dr. Oetker) En de neus maak je door glazuur te mengen met een drupje voedingskleurstof en die erop te tekenen met een prikker. Lekker joh!

# data[].attributes.body
Moet jij voor het drinken bij het kerstdiner op school zorgen? Ook daar kun je leuk mee uit de voeten hoor! Kijk nou naar deze flesjes chocomelk met rendier erop. Je maakt ze door van chenille draad een gewei om een plastic of glazen flesje te maken en daar twee wiebel-ogen en een neus op te plakken. Je kunt een paar grote flessen maken en er leuke kerstbekertjes bij serveren of kleine flesjes maken met een rietje.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Merel Sprong | Creatief onderzoekend & ontwerpend leren

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"Hij doet niet wat ik wil!"
Dat is natuurlijk nooit leuk, maar in het geval van de Bee-bot lijkt het mij duidelijk aan wie dat ligt...
Nog even oefenen denk ik zo.
Bee-bot?
Oké, even in het kort: De Bee-bot is een programmeerbare robot.

Werken met een programmeerbare robot in de klas

Ik publiceer deze week een artikel in twee delen over de Bee-bot (naar deel 2). Er zijn ook andere robots die je kunt inzetten (bv. Pro-bot, Primo, Constructa-bot voor Lego of K'nex. Kijk maar eens rond op ictleskisten.nl) Ik heb nu vooral ervaring met de Bee-bot en de Blue-bot (via bluetooth te besturen) vandaar deze keuze.

Als kinderen gaan werken met een programmeerbare robot zie je dat ze dat op verschillende manieren doen. In deze reeks ga ik de verschillende aanpakken naar ontwikkelniveaus vertalen. Dit kan je houvast geven om kinderen uit te dagen voor het volgende niveau.

Bij de verschillende niveaus vind je suggesties om kinderen uit te dagen voor het volgende niveau en ook heb ik een aantal ideeën voor lessen genoemd die te gebruiken zijn voor groep 1 t/m 8.

In dit artikel vind je niveau 1 t/m 3. In het volgende artikel staan niveau 4 t/m 6 beschreven en benoem ik welke leerdoelen aan bod komen bij het werken met de Bee-bot. Daarbij ben ik begonnen met een woordenlijst voor het bewust uitbreiden van de woordenschat van de leerlingen.

(Aanvullingen zijn welkom!)

Werken met de Bee-bot op niveau (groep 1 t/m 8)

Om te beginnen de ontwikkelniveaus. Ik ga ervan uit dat vanaf de eerste kennismaking met de Bee-bot er gewerkt wordt met een doel. Dat wil zeggen er ligt ergens op het speelveld een plaatje waar de kinderen naar toe moeten rijden. Dit kan met of zonder bouwwerken, mat of opdrachtkaartjes.

Niveau 1 - Stapje voor Stapje

Jonge kinderen zie je vaak één knopje per keer indrukken. Ze overzien de route die de Bee-bot moet afleggen nog niet goed genoeg. Vooral als er een draai moet worden gemaakt raken ze in de war.

(De meeste mensen verwachten trouwens bij het gebruik van de draaiknop dat de Bee-bot een bocht maakt. Hij blijft echter op het zelfde vakje staan.)

Het is bij dit niveau belangrijk om in te schatten of het kind de stappen echt nog niet overziet of dat het kind wat voorzichtig van aard is. Vaak is het te voorzichtig, zou ik persoonlijk zeggen. Of dit aan de hand is ontdek je vrij gemakkelijk als je een gesprekje aanknoopt:

"Welke drie knopjes zouden nu handig zijn om achter elkaar in de drukken?"

Als je in een gesprekje merkt dat een kind al meer stappen vooruit kan denken, kun je hem of haar geruststellen:

"En als het nu per ongeluk mis gaat, is dat dan erg?"
(NEE!)

"Kun je jezelf dan verbeteren?"
(Ja, zo leer je, dat is wat we willen. Groei-mindset!)

"Wat kun je doen als er een foute stap tussen zit?"
( GO-knop is ook de knop waarmee je de Bee-bot weer stopt als hij bezig is.)

Niveau 2 - Los Bewegen en Draaien

Omdat het draaien vaak tot verwarring leidt (doordat de Bee-bot op hetzelfde vakje blijft) zie je kinderen het vooruit bewegen en draaien los van elkaar invoeren. Dat wil zeggen, ze draaien de Bee-bot eerst goed en daarna voeren ze meerdere stappen achter elkaar in tot het volgende draaimoment.

Sommige kinderen doen dit uit zichzelf. De kinderen die lang in niveau één blijven hangen kun je hiertoe uitdagen.

Mogelijke ondersteuning:

"Draai de Bee-bot eerst maar even de goede kant op."
"Zo, en hoeveel stappen moet hij nu voor-/achteruit? Kun je dat in één keer invoeren?"

Niveau 3 - Meerdere Stappen

Als een kind het draaien en bewegen los van elkaar beheerst, zie je kinderen steeds meer stappen achter elkaar invoeren.

Afhankelijk van de moeilijkheid van de route kan het kind al veel knopjes achter elkaar indrukken.
(De moeilijkheid zit hem vooral in de hoeveelheid draaien die er in de route zitten).

Om van niveau twee naar niveau drie te komen, is het goed om het over de draaien tussendoor te hebben:

"Als je na die stappen op deze plek draait, naar welke kant wijzen de ogen van Bee-bot dan?"
"Moet hij dan voor- of achteruit?"
"Weet je ook hoeveel stappen?"
"Vul dat maar eens achter elkaar in, dan testen we het."

Lees verder: Deel 2 over de Bee-bot

Bee bot, Beebot, Bee bot, Beebot, Bee bot, Beebot, Bee bot, Beebot,

Bee bot, Beebot

# data[].attributes.attachment_link.title
Op niveau werken met de Bee-bot - Merel Sprong | Creatief onderzoekend & ontwerpend leren

# data[].attributes.attachment_link.description
Bee-bot lesideeën voor groep 1 t/m 8. Tips en Uitdagingen voor elk niveau. Met toegevoegde leerdoelen rondom programmeren en de 21st century skills. Deel 1

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Veel leerkrachten in de onderbouw zijn gek op de Bee-Bot. Het is een leuke robot waar je snel mee uit de voeten kan. En daar schuilt ook gelijk het gevaar. Leerkrachten zeggen: Wij hebben de Bee-Bot, dus wij doen aan programmeren. Maar is dat wel zo? Vaak worden met de Bee-Bot taal of rekenactiviteiten gedaan en zie ik dat kleuters de basis van het programmeren van de robot al lang onder de knie hebben. Hierdoor ligt de nadruk van de activiteit helaas niet op het uitbreiden van kennis en vaardigheden van het programmeren, maar zijn ze simpelweg alleen bezig om de taal- en rekenkennis verder te ontwikkelen. In dit artikel geef ik tips om de Bee-Bot wel goed in te zetten in de klas, kinderen uit te dagen en leg ik uit hoe je deze robot onderdeel wordt van de leerlijn programmeren.
Deze blog is mede mogelijk gemaakt door 'De Rekenwinkel'.
Wat is de Bee-Bot?

De Bee-Bot is een kindvriendelijke robot in de vorm van een bij. Kinderen kunnen de robot bedienen met de zeven knoppen op zijn rug. Om van punt A naar punt B te komen moet hij de Bee-Bot van tevoren de juiste commando's geven. Bijvoorbeeld twee stappen vooruit, een keer naar

In deze video leg ik uit hoe de Bee-Bot (versie 2019) werkt:
Klik hier om je te abonneren op mijn YouTube kanaal en mis geen video meer.
Als kleutermeester vind ik het erg belangrijk dat er op een goede manier aandacht besteed wordt aan het leren programmeren in de onderbouw. Veel leerkrachten zijn gestart met programmeren door laagdrempelig in te stappen met de Bee-Bot. Ik vind het jammer dat de Bee-Bot op veel scholen gebruikt wordt als leuke werkvorm. Ik wil laten zien dat programmeren meer is dan een robot naar een plaatje laten rijden.

In deze video leg ik uit hoe jij de Bee-Bot goed kunt inzetten in de klas
Klik hier om je te abonneren op mijn YouTube kanaal en mis geen video meer.
Leerlijn Programmeren

Elke school moet zeker een duidelijk leerlijn programmeren hanteren, waarin de Bee-Bot een rol speelt. Een leerlijn programmeren zorgt ervoor dat de leerkracht weet wat de leerlingen in een leerjaar moeten gaan leren en geeft hou vast om activiteiten met en zonder robot in te plannen. Maar hoe kom je aan een leerlijn? Een leerlijn die ik zou aanraden is die van FutureNL. Een compleet uitgewerkte leerlijn programmeren voor groep 1 t/m 8 met concrete doelen inclusief gratis lessen voor op het digibord. https://futurenl.org/leerlijn-digitale-geletterdheid/

Leren door te ervaren

Start het programmeren niet met een robot, maar laat kinderen eerst ervaren hoe het is om geprogrammeerd te worden. Kleuters leren door te doen en daar is programmeren uitermate geschikt voor. Dus een kind speelt de 'Bee-Bot' en de ander geeft opdrachten zoals ga naar links en zet drie stappen vooruit. Zorg voor een speelveld voor de kinderen; leg hoepels in het speellokaal of teken een raster op het schoolplein. Kinderen kunnen zo een route neerleggen met pijlen en deze volgen. Het is een soort speurtocht. Zo maken ze kennis met de principes van het programmeren. Pijlen voor deze opdracht kun je gratis downloaden van levendprogrammeren.nl of teken je eigen opdrachtkaarten.

Meer dan pijltjes

Programmeren komt vaak neer op pijlen neerleggen of intoetsen, maar wist je dat opruimen ook programmeren kan zijn? Als jij instructies geeft aan de kinderen over het opruimen van de materialen in een bepaalde volgorde, dan ben je ook al met programmeren bezig. Of laat kinderen functioneren als robot tijdens het eten en drinken. Dit doe je meestal met een liedje, maar stel voor om dit nu ook met opdrachten te doen. Eerst de tas pakken, daarna de tas open maken. Je leert de kinderen dat je elke stap heel precies moet omschrijven. Je kunt als de tas dicht is nog niet je beker pakken. Laat de kinderen daarna de opdrachten benoemen die ze moeten uitvoeren op te gaan drinken. Je bent zo spelenderwijs bezig met programmeren. Je leert flexibel om te gaan met de leerlijn programmeren en je ziet dat het eigen helemaal niet moeilijk is. Ga nu zelf op zoek naar programmeer activiteiten die je zo kunt toepassen in de klas. Kijk bijvoorbeeld naar je materialen in de klas, spellen uit de kast of naar dagelijkse routines.

Programmeren zichtbaar maken

Zodra de kinderen de basis te pakken hebben, kun je Bee-Bot introduceren. Geef korte en duidelijke instructies over de Bee-Bot in de kring. Daarna kunnen kleine groepjes kinderen ermee aan de slag. Loop steeds langs en controleer of de kinderen de opdracht hebben begrepen. Hoe concreter de opdracht, hoe beter de kinderen ermee uit de voeten kunnen. Start met eenvoudige opdrachten op een Bee-Bot mat.

Het is altijd goed om aan te sluiten bij je thema, maar daar ligt ook het gevaar. Koppel altijd een programmeerdoel en een doel voor een ander vak aan een opdracht. Vergeet je een van de twee dan is de context weg en zal de les een stuk minder uitdaging bieden voor de kinderen.

Van links naar rechts

Zodra de opdrachten ingewikkelder worden, is het belangrijk om zichtbaar te maken wat de kinderen aan het doen zijn. De kinderen programmeren de Bee-Bot met de pijlen op zijn rug. Je ziet alleen niet wat je geprogrammeerd hebt en dat is erg lastig als je een fout maakt. Daarom ga je dit programma zichtbaar maken. Laat de kinderen eerst de route van de Bee-Bot bepalen en neerleggen met pijlen. Dit kan met de pijlen van levendprogrammeren.nl of met de kaarten die bij de Bee-Bot startersset horen. De eerste stap is dat de kinderen de kaarten met de pijlen op de Bee-Botmat neerleggen. Dit is eenvoudiger dan de kaarten naast elkaar plaatsen. Het is dan een speurtocht voor de Bee-Bot. De kinderen pakken een kaart op en toetsen dan de juiste pijl in op de Bee-Bot.

Blue-Bot
De Blue-Bot is de duurdere versie van de Bee-Bot. Deze robot heeft als toevoeging dat je hem kan programmeren met een app of de tactiele rails. Dit heeft zeker een meerwaarde, omdat inzichtelijk wordt wat je hebt geprogrammeerd en waar eventueel de fout in de code zit. Mocht je dus budget over hebben dan is het aanschaffen van een blue-bot zeker de moeite waard.

Doelen voor het programmeren

Als ik bezig ga met programmeren in mijn klas hou ik altijd twee doelen in gedachten. Ik wil kinderen leren om een code zo kort mogelijk op te schrijven. Hoe minder code je gebruikt, hoe minder fouten je kunt maken. Dit kan onder andere door cijfers voor de pijlen te schrijven.

Nog belangrijker is dat kinderen leren van hun eigen fouten en dat ze de kans krijgen om hun eigen fouten op te sporen. Zo leren ze dat ze nauwkeurig moeten werken en dat het niet erg is als je fouten maakt, maar dat je ze wel zelf moet oplossen.

Einddoel afspreken

Het is goed om als school af te spreken wat je tussendoelen en einddoelen zijn voor het programmeren. Wat moeten kinderen kunnen aan het eind van de basisschool? Beheersen de kinderen een echte programmeertaal? Dit zijn vragen die je moet kunnen beantwoorden, want zo hou je overzicht en zijn de doelen voor iedereen duidelijk. Voor de onderbouw is het een mooi doel wanneer kinderen de Bee-Bot kunnen laten rondrijden en daarbij geef je de Bee-Bot een speciale opdracht. Bijvoorbeeld de Bee-Bot mag alleen naar rechts draaien of de Bee-Bot mag steeds maar een stap vooruit en moet dan weer een bocht maken.

Tenslotte kennen wij allemaal het kind die de Bee-Bot feilloos kan besturen en die niet meer uit te dagen lijkt. Deze kinderen kun je uitdagen door opdrachten te laten bedenken voor de rest van de klas inclusief eigen creaties. Laat het kind programmeeropdrachten bedenken die andere kinderen kunnen oplossen.

Je kunt deze kinderen allerlei materialen geven zoals de Bee-Bot local area set of gewoon kapla blokjes. Hiermee kunnen ze een eigen wereld of spel creëren. Je kunt de Bee-Bot op deze manier ook onderdeel maken van je verteltafel, maar bedenk altijd wat je de kinderen wil leren op het gebied van programmeren.

Dus kijk samen met je onderbouwcollega's naar jullie aanbod met de Bee-Bot. Schrijf concrete doelen op uit de leerlijn programmeren en bied deze aan tijdens een werkvorm met de Bee-Bot. Zo zorg je ervoor dat je aanbod uitdagend is en kinderen goed voorbereid zijn op hun toekomst.

10 tips om kinderen beter te leren programmeren:
Klik hier om je te abonneren op mijn YouTube kanaal en mis geen video meer.
Tip 1: Start niet met een robot, maar laat kinderen met hun hele lijf ervaren wat programmeren is. Dit noem je unplugged (zonder computers) en kun je heel eenvoudig doen in de gymzaal of op het plein.

Tip 2: Kijk in je kasten, je hebt al veel materialen waar je mee kunt programmeren. Denk aan ontwikkelingsmateriaal of smart games waarmee ruimtelijk inzicht wordt geoefend.

Tip 3: Gebruik een leerlijn programmeren voor de hele basisschool. Stichting FutureNL heeft een gratis leerlijn digitale vaardigheden op hun website staan. https://futurenl.org/leerlijn-digitale-geletterdheid/

Tip 4: Koppel een taal- of rekendoel aan een programmeerdoel voor een opdracht voor de Bee-Bot. Op deze manier zorg je ervoor dat de kinderen steeds beter kunnen programmeren.

Tip 5: Help kinderen naar het volgende niveau van programmeren. Wanneer je een robot inzet is het belangrijk dat je weet hoe je kinderen naar een volgend niveau kan helpen. Voor een uitwerking hiervan kun je kijken op: https://www.onderwijsmetstijl.nl/wetenschap-en-techniek-basisonderwijs/bee-bot/

Tip 6: Schaf matten aan die aansluiten bij je thema.

Download mijn toffe matten uit mijn shop of bestel een stoffen mat bij De Rekenwinkel.
https://www.derekenwinkel.nl/programmeren-en-robots/bee-bot/bee-bot-piraten-mat-van-stof.html
Tip 7: De Bee-Bot app is een gratis app om kennis te maken met Bee-Bot opdrachten. Een laagdrempelige manier om te oefenen met verschillende opdrachten.
https://apps.apple.com/nl/app/bee-bot/id500131639
Tip 8: Osmo coding is een aanrader voor iedereen die kinderen nog meer wil uitdagen met programmeren. Door een spiegel op de iPad te plaatsen kun je voor de iPad spelen en het figuur op het scherm programmeren.

Tip 9: Scratch jr. is mijn favoriete gratis programmeer app. Je programmeert je eigen verhaal. Kijk voor opdrachten kaarten voor deze app op https://kinderenlerenprogrammeren.wordpress.com/zelf-coderen-app-store/scratch-jr/

Download scratch jr: https://apps.apple.com/nl/app/scratchjr/id895485086

Tip 10: Meld je aan voor de Digi-doener. Elk week een gratis les in je mailbox waarin je werkt aan digitale vaardigheden. https://futurenl.org/digi-doener

Bee-bot matten van Meester Sander

Omdat ik vind dat alle materialen in de klas zoveel mogelijk moeten aansluiten bij het thema in de klas, ontwerp ik nu mijn eigen bee-bot matten. Bij de mat ontvang je ook een jasje voor de Bee-bot, zodat je deze eenvoudig kan aanpassen aan je thema. Super leuk en eenvoudig. Bestel ze direct hieronder als digitale download.
Meer lezen over de Bee-Bot: https://www.onderwijsmetstijl.nl/wetenschap-en-techniek-basisonderwijs/bee-bot/ https://www.wetenschapsknoop.amsterdam/wp-content/uploads/les-bee-bots.pdf https://klasvanjuflinda.nl/recensies/educatief-speelgoed/16651/bee-bot-lessuggesties/http://www.toekomstklas.nl/uploads/7/4/0/8/74085041/zoemen_met_de_bee-bot.pdf
Lees ook: Rekenwinkel Magazine #1: Robotica

https://www.flipsnack.com/derekenwinkel/rekenwinkel-magazine-1-robotica/full-view.html

# data[].attributes.attachment_link.title
Zo zet je de Bee-Bot wél goed in - Programmeren in de kleuterklas

# data[].attributes.attachment_link.description
In deze blog leg ik uit hoe jij de Bee-Bot goed kunt inzetten in de kleuterklas. Inclusief 10 tips om beter te programmeren en een uitleg over de Bee-Bot.

# data[].attributes.attachment_link.embed_code
View this post on Instagram

A post shared by Esra (@dekorhomedekor)

# data[].attributes.attachment_link.embed_code
View this post on Instagram

A post shared by Esra (@dekorhomedekor)

# data[].attributes.attachment_link.embed_code
View this post on Instagram

A post shared by Esra (@dekorhomedekor)

# data[].attributes.attachment_link.embed_code
View this post on Instagram

A post shared by Esra (@dekorhomedekor)

# data[].attributes.attachment_link.embed_code
View this post on Instagram

A post shared by Esra (@dekorhomedekor)

# data[].attributes.attachment_link.embed_code
View this post on Instagram

A post shared by Esra (@dekorhomedekor)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Deze sneeuwman gezicht koekjes zijn denk ik zo'n beetje de simpelste koekjes die ik ooit gedecoreerd heb. Maar dat maakt ze zeker niet minder leuk! Ik word in ieder geval heel erg blij van deze vrolijke sneeuwmannetjes. Voor de ogen en de mond gebruikte ik zwarte parels. Dat geeft het mooiste resultaat vind ik en je kunt ze gelijk aanbrengen. Heb jij geen zin in die parels of kun je ze misschien wel niet vinden? Dan kun je ook heel goed een beetje icing zwart kleuren en hiermee de stippen spuiten voor de mond en ogen van de sneeuwpoppen.

Sneeuwman gezicht koekjes

Een duidelijke how to voor het zelf maken van sneeuwman gezicht koekjes. Ze zijn heerlijk eenvoudig dus ook lekker snel klaar. Wel zo fijn!

Deze kleuren icing heb je nodig

Bak de koekjes volgens recept, het is handig om dit al een dag van te voren te doen.

De icing moet wat dunner gemaakt worden zodat je de 20-seconden icing krijgt, met het recept maak je namelijk stevige icing. In dit artikel lees je alles over de verschillende soorten icing. Als de icing de juiste dikte heeft verdeel je deze over schaaltjes om ze in de juiste kleuren te maken. Vul de spuitzakken met de gekleurde icing.

Geef de koekjes een witte basis. Terwijl de icing nog nat is, plaats je de parels voor de ogen en mond. Ik gebruik hier een pincet voor, zo kun je wat preciezer bepalen waar ze moeten komen. Wanneer het oppervlak van de witte icing droog is kun je met de oranje icing een neus aanbrengen.

Door het vocht in de icing worden de koekjes zacht. Vind je knapperige koekjes lekkerder? Op Handige Baktips leg ik uit hoe je deze koekjes makkelijk weer knapperig kunt maken!

In een afgesloten trommel tot een week houdbaar.

In een handomdraai kun je zo dus een schaal vol met vrolijke sneeuwmannen hebben staan op tafel!

# data[].attributes.attachment_link.title
Sneeuwman gezicht koekjes - Laura's Bakery

# data[].attributes.attachment_link.description
Deze sneeuwman gezicht koekjes zijn denk ik zo'n beetje de simpelste koekjes die ik ooit gedecoreerd heb. Maar dat maakt ze zeker niet minder leuk! Ik word in ieder geval heel erg blij van deze vrolijke sneeuwmannetjes. Voor de ogen en de mond gebruikte ik zwarte parels.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een kerstboom voor op tafel maak je heel makkelijk met wol/draad/touw en textielverharder. Als mal gebruik je een piepschuim kegel en die haal je na het drogen er weer onderuit. Om zo nog meer draadkerstbomen te kunnen maken! Eventueel kun je ook andere mallen gebruiken, die je weer gewoon kan verwijderen. Denk aan een wijnfles, een ballon of vaas.

Belangrijk is wel, dat je de mal (in dit geval de piepschuim kegel) eerst omwikkelt met plastic huishoudfolie, zodat het niet aan de kegel plakt. Er zijn 2 manieren om de vloeibare textielverharder op het draad te krijgen:

1. Draai het touw/garen/wol om de kegel heen. Als je klaar bent, sop je met een kwast of spons het geheel ruim in met textielverharder. Zo wordt de binnenkant niet doordrenkt maar het lukt zo ook prima.

2. Haal het garen door een bakje met textielverharder en draai het daarna om de kegel. Dan is het draad echt doordrenkt , dus wordt het geheel steviger en harder. Droogtijd duurt wel wat lange. Maar je knoeit wel meer.

Lily Roelofs heeft deze kerstboompjes gemaakt, en heeft ze 1 dag laten drogen. Daarna haal je de mal weg en versier je de boom met bijvoorbeeld pompons, sterretjes, knoopjes, kraaltjes, etc.

Omdat de jute kegel kerstboom zo zonder versiering al heel mooi is, heeft ze hem zo naturel gelaten. Vooral met een lichtje eronder (sfeerlichtje op batterijen is aan te raden) is het een sfeervolle kerstdecoratie voor op de tafel of op de vensterbank!
Fijne feestdagen!

Tip: Als je speldjes prikt in het piepschuim, bijvoorbeeld de onderrand en in de top, dan kan je ook verticaal allerlei figuren spannen! Na het drogen trek je de speldjes eruit en haal je de styropor vorm er weer onderuit.

Hieronder vind je nog enkele inspiraties, gevonden op het internet.

Textielverharder (decoratieverharder) is verkrijgbaar in vele merken, zoals Paverpol, Pretex, PowerTex en natuurlijk huismerken van de bekende winkels. Ga naar de hobbywinkel of KLIK HIER om dit product te bekijken: PowerTex transparant (1 liter)

Powertex is een textiel verharder, een milieuvriendelijk alternatief voor polyester, op waterbasis. U kunt er alle materialen mee verharden die absorberend zijn zoals: textiel, papier, karton, pluche, leer, glasvezelmat, bij voorkeur natuurlijke materialen. Powertex is uitstekend te combineren met zelfhardende kleisoorten, beton, steen, keramiek, hout, zand en Stone Art. Powertex wordt gebruikt voor het maken van beelden, schilderijen, decoratie, objecten en juwelen.Behalve Transparant zijn de overige reeds voorgekleurd. Powertex transparant droogt mat op. De originele motieven en kleuren blijven in de stof bewaard.

Heb je geen decoratieverharder in huis maar heb je wel zo'n leuke styropor kegel? Dan kan je hem ook gewoon leuk verven en versieren, zoals Play and Learn at Home hier (met de kinderen) gedaan heeft! Zet de belletjes vast met een stukje ijzerdraad of een afgeknipte paperclip; dat prik je makkelijk in het piepschuim.

Wil je hier een reactie plaatsen of een like geven? Dat zou leuk zijn!

Meld je dan wel eerst even (gratis) bij Yoors aan, met onderstaande link:

# data[].attributes.attachment_link.description
Een kerstboom voor op tafel maak je heel makkelijk met wol/draad/touw en textielverharder. Als mal gebruik je een piepschuim kegel en die haal je na het drogen er weer onderuit. Om zo nog meer draadkerstbomen te kunnen maken! Eventueel kun je ook andere mallen gebruiken, die je weer gewoon kan verwijderen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Esra on Instagram: "Bu sefer de tatlı mı tatlı bir yılbaşı keki paylaşalım 😍 Kekleri geyiğe dönüştürmek nasıl güzel bir fikir ba yıl dım❤️🥰👏 Yeni yılda bu güzel keki yapmak için Kaydetmeyi unutmayın❤️ Repost from @meinkeksdesign ❤️❤️👏 #yeniyılyemeği #yeniyıldekorasyonu #yeniyılsüsleri #dekorhomedekor #diy #doityourself"

# data[].attributes.attachment_link.description
Discover (and save!) your own Pins on Pinterest.

# data[].attributes.attachment_link.title
Kerst hapjes voor bij het kerstdiner op school. 10 lekkere kerstdiner hapjes

# data[].attributes.attachment_link.description
19-okt-2021 - Kerstdiner op school. Makkelijke en gezonde kerst hapjes inspiratie

# data[].attributes.attachment_link.description
20-aug-2018 - Of je er nu een ster of sneeuwvlok in ziet, deze kerstdecoratie maken van wasknijpers is niet moeilijk en erg goedkoop! Bekijk de DIY met foto's!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ik was op zoek naar een leuke winter traktatie. Zo'n hapje waarbij je kind mee kan helpen, waar je zo klaar mee bent. Waarvoor je alle ingrediënten in één winkel koopt en waarbij je keuken niet ontploft. En die vond ik, meerdere zelfs, inspiratie genoeg op internet natuurlijk! Maar helaas, Ravi kwam thuis met een nogal hardnekkig idee in zijn hoofd (niets nieuws hoor). Hij wilde marshmallow sneeuwpoppen mee naar zijn kerstdiner op school. En hoe toevallig Pippa, dochter van Vettt's Yvette, kwam met ditzelfde idee thuis.... HOE DAN?!

Mijn knappe boys, klaar voor hun kerstdiner

Marshmallow sneeuwpop

Ik moet eerlijk zeggen dat ik stiekem een beetje moest lachen toen ik van Yvette hoorde dat Pippa marshmallow sneeuwpoppen wilde maken voor haar kerstdiner. Tot Ravi thuiskwam.. Van een andere school en ze hadden elkaar niet gezien of gesproken. Toch voelden ze blijkbaar aan dat Yvette en ik zin hadden in een ochtendje kliederen met chocopasta, marshmallows en oase.

Gelukkig kunnen wij OMDENKEN en maakten we er een gezellige ochtend van. We bundelden onze krachten en gingen aan de slag. Yvette kocht de dag ervoor alle benodigdheden. Niet echt alle bleek later. Maar met onze tips hoef jij niet net als ons, tijdens het rijgen van de marshmallows, nog naar de winkel voor 'iets' dat op een hoedje lijkt. Of naar de bloemenwinkel voor oase omdat al je sneeuwpoppen, die al klaar waren, omvielen.

Wat heb je nodig voor deze winter traktatie?
Ik ga uit van 20 marshmallow sneeuwpoppen. Daarbij kun je de hoedjes, de ogen, mond, knopen en de neus op verschillende manieren maken. Dus maak het jezelf zo gemakkelijk mogelijk. Tip: zorg dat je alles klaar hebt liggen wanneer je begint.

Oreokoekjes

Rolo's, ijsbonbons of bruine mini choco zoenen

60 Marshmallows (3 per marshmallow sneeuwpop)

Decoratiestiften bruin en oranje. I.p.v. de oranje kun je ook gaan voor 20 oranje tic tacs of gepofte rijst

Zakje zoute sticks/pepsels

Zakje rode zure matjes of rode snoepveters

20 Saté prikkers

Chocopasta of gesmolten chocolade

(Schoenen)doos met oase als vulling of een ronde kool (of twee)

De ingrediënten die wij kozen voor deze winter traktatie

Aan de slag met die sneeuwpop traktaties

1. Rijg 3 marshmallows aan een prikker.

2. Knoop de rode snoepveter om als sjaal. (Gebruik je zure matjes, snij deze dan over de lengte in drieën, dat knoopt wat makkelijker.)

3. Breek de zoute sticks in drie stukjes en steek twee stukjes in de middelste marshmallow als handjes.

4. Teken met de bruine decoratiestift de ogen, de mond en de knoopjes.

5. Teken met de oranje decoratiestift de neus. Of druk er een tic tac of gepofte rijstkorrel in.

6. Leg de oase passend in een (schoenen)doos.

7. Pak de (schoenen)doos of alleen de oase (maar dit blijft kwetsbaar) in met een leuk inpakpapiertje.

8. Prik de 20 sneeuwpoppen in de doos. De onderkant van de prikker gaat nu het oase in, zo blijven ze mooi rechtop staan.

9. Snijd met een mesje de Oreo koekjes doormidden.

10. Plak met een beetje chocopasta of gesmolten chocolade een koekje op de bovenste marshmallow.

11. Hetzelfde doe je nu met de rolo, zoen of ijsbonbon. Hoe zwaarder de top, hoe lastiger de sneeuwpoppen rechtop blijven staan. Daarom kozen wij er last minute voor om op zoek te gaan naar oase. Bleek een top idee!

En klaar ben je. Ik denk dat het sneller en schoner kan dan hoe wij het deden! Dat hoop ik voor je 😉 Hoe dan ook hebben wij een gezellige en actieve ochtend gehad. Het resultaat mocht er zeker wezen vonden we zelf. Ravi en Pippa namen vol trots een doos vol gezellige marshmallow sneeuwpoppen mee de klas in. En alles was op hoor.

Leuk zijn ze, onze Marshmallow sneeuwpoppen

Over Maryke

Meer blogs van Maryke lezen? Kijk dan even hier!

# data[].attributes.attachment_link.title
Winter traktatie: Marshmallow sneeuwpop - Vettt

# data[].attributes.attachment_link.description
Ik was op zoek naar een leuke winter traktatie. Zo'n hapje waarbij je kind mee kan helpen, waar je zo klaar mee bent. Waarvoor je alle ingrediënten in één winkel koopt en waarbij je keuken niet ontploft. En die vond ik, meerdere zelfs, inspiratie genoeg op internet natuurlijk! Maar helaas,...

# data[].attributes.attachment_link.title
7 idées décos géniales à faire avec des bocaux

# data[].attributes.attachment_link.description
2 janv. 2013 - 12 réalisations de photophore DIY avec pour base le même pot en verre.

# data[].attributes.attachment_link.title
Watch this reel by dekorhomedekor on Instagram

# data[].attributes.attachment_link.description
Oct 1, 2022 - Esra on Instagram: "Harika bir çalışma denemek için kaydetmeyi unutmayın ❤️ Repost from @astrids_werkstatt • DIY Papier Engel 👼 * DIY paper angel 👼 * #diy #papercraft #craft #papercraft #yeniyıl #angel #yeniyıldekorasyonu #yeniyılkonsepti"

# data[].attributes.attachment_link.title
Esra on Instagram: "Keçeden mini çam ağaçları yapmak mı 😍 Yeni yıl  çok eğlenceli ve bol fikirli geliyor 👏❤️❤️ E kaydedelim o zaman 🥰 @down_mulberry_lane 👏👏 #yeniyıl #yeniyılsüsleri #yeniyilhediyesi #yeniyıldekorasyonu #dekorasyon #pratikfikirler"

# data[].attributes.attachment_link.description
Discover (and save!) your own Pins on Pinterest.

# data[].attributes.attachment_link.title
Lovely. Decor. Home en Instagram: “Me encanta esta idea de @laparejacreativa, son días de estar en familia y aunque la Navidad este año es diferente, no podemos permitir que…”

# data[].attributes.attachment_link.description
Feb 8, 2020 - Conos navideños. - La pareja creativa Source

# data[].attributes.attachment_link.title
Waarom nog leren als Google alles weet? // Leerstrategieën uitgelegd.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bouw het bouwvoorbeeld na!
Download de QR Codes

Leeftijd: 4 - 7 jaar

Mijn Mening

Eigenlijk werkt deze activiteit heel eenvoudig. De kleuters scannen de QR code. En dan zien ze een bouwopdracht met hoogtecijfers en soms kleuren verschijnen. Dit moeten de kleuters dan gaan bouwen!

Ik zie bij de kleuters enorm veel enthousiasme want de iPad/tablet mag mee de bouwhoek in! Op deze manier wordt je iPad/tablet ook echt iets anders dan dat ding waar je appjes op speelt. Nu kan je handelne naar aanleiding van een opdracht op de iPad. Het kan echt onderdeel worden van de speel/leer omgeving. Ze hebben het nodig om aan de slag te gaan in de bouwhoek.

Als de kleuters al eerder met QR codes hebben gewerkt is er weinig uit leg nodig. Anders moeten de kleuters eerst leren hoe ze de QR codes moeten scannen. Ook is het belangrijk dat ze weten hoe je met hoogte plattegronden werkt. Maar als ze dit snappen is het mijn ervaring dat de kleuters het onwijs leuk vinden om hier mee aan de slag te gaan!

Je ziet ook echt het enthousiasme bij de kleuters. Elke keer is het weer een verassing wat ze mogen gaan bouwen. En ik vind het ook super weer eens een andere manier van bouwen.

Tips voor in de Klas

Deze activiteit kun je heel goed eerst in de kleine kring aanbieden zodat de kleuters leren hoe een ze de plattegronden moeten lezen.

Natuurlijk is het ook een voorwaarde dat de kleuters weten hoe ze een qr code moeten scannen. Maar wanneer je dit al regelmatig doet weten ze dit.

Je kunt ook stimuleren dat kleuters elkaar helpen tijdens deze opdrachten.

Wil je meer apps op rekengebied? Kijk dan even hier.

Welke ontwikkeling stimuleer je hiermee?

Wanneer je naar de ontwikkeling van kleuters kijkt dan stimuleer je met de qr codes in de bouwhoek het volgende:

Op rekengebied
Tellen en getalbegrip

Kan de getalsymbolen van 0 t/m 10 lezen

Kan hoeveelheden tot 10 tellen en neerleggen

Hanteert rangtelwoorden als eerste, tweede, etc.

Bouwt en construeert met materiaal, zoals blokjes, duplo en ander bouw- en constructiemateriaal

Herkent meetkundige begrippen als voor, achter, naast, in, op, boven, onder, dichtbij en ver in concrete situaties

Kan een eenvoudige plattegrond lezen

Kan bouwwerken vanaf het platte vlak (ook blokken die niet zichtbaar zijn) bouwen in de ruimte

Kent de kleuren rood, blauw, groen, geel, zwart, wit

Sociaal emotionele ontwikkeling

Laat intense momenten van betrokkenheid zien

Motivatie wordt zichtbaar doordat het kind doorzettingsvermogen laat zien

De kleuter is gemotiveerd voor de activiteit, geeft niet op en zoekt naar oplossingen als het moeilijk wordt

Taakgerichtheid en zelfstandigheid

Weet waar hij/zij moet beginnen met een taak

Weet de aangeboden taak enigszins zelfstandig uit te voeren

Kan de groepsinstructie (kleine kring) goed volgen en daarna de taak op de juiste wijze zelfstandig uitvoeren

Kan nauwkeurig en precies het werk doen

Maakt een complexe taak tot het einde toe af

Kan een taak gestructureerd aanpakken

Luistert naar instructie en kan met de aangeboden taak zelfstandig beginnen

In een paar stappen vertellen hoe je de taak hebt aangepakt

# data[].attributes.attachment_link.description
Bouw het bouwvoorbeeld na! Download de QR Codes Leeftijd: 4 - 7 jaar Mijn Mening Eigenlijk werkt deze activiteit heel eenvoudig. De kleuters scannen de QR code. En dan zien ze een bouwopdracht met hoogtecijfers en soms kleuren verschijnen. Dit moeten de kleuters dan gaan bouwen!

# data[].attributes.attachment_link.description
Play free online games and watch the coolest videos at Digisnacks.net.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ga naar zoeken Ga naar hoofdinhoud

Samenvatting

Een goed begin is het halve werk! De eerste 4 weken van het schooljaar zijn De Gouden Weken. Deze periode is heel geschikt om te bouwen aan het groepsgevoel en aan een goede sfeer in de groep.

De Gouden Weken, de eerste weken van het schooljaar, zijn bij uitstek geschikt om te werken aan een goede groepsvorming. Tijdens deze weken smeed en kneed je het goud dat je in handen hebt, de interactie tussen jou en je leerlingen, voor een fijne sfeer in de groep. Dit zorgt voor een stevig fundament, een heel schooljaar lang. Dit boek laat zien hoe het werkt en waarom het werkt. Het geeft handzame en overzichtelijke instrumenten om de groepsvorming en het oudercontact goed te laten verlopen. Groepsvormende activiteiten Bij De Gouden Weken staan groepsvormende activiteiten en oudercontact centraal. Er wordt gewerkt met de volgende ingrediënten: 1. Zelf geformuleerde, positieve groepsregels Klassen zonder regels en routines zijn niet goed te managen (Marzano, 2007). Kinderen hebben houvast nodig om productief te werken. Zelf geformuleerde regels werken positief op de groepsverantwoordelijkheid, het wederzijds respect, de samenwerking, de besluitvorming en het aanpakken van problemen binnen de groep (Gieles, 1997). 2. Energizers Energizers zijn vaak ludieke activiteiten met een speels karakter waarbij je energie in de groep losmaakt. Binnen De Gouden Weken vindt de inzet van energizers bewust plaats en niet alleen om nieuwe energie te creëren na lang stilzitten. Wil een energizer zinvol zijn, dan wordt het leerdoel vooraf/achteraf benoemd en wordt er met de klas op gereflecteerd. 3. Coöperatieve werkvormen Dit zijn leervormen waarbij samenwerking centraal staat. Het leuke is dat coöperatieve werkvormen voor een didactisch doel ingezet kunnen worden en tegelijkertijd kunnen bijdragen aan de groepsvorming, een pedagogisch doel. 4. Voorbeeldgedrag leraar Een heel belangrijk ingrediënt. Het blijkt dat de leraar echt het verschil maakt en veel meer invloed heeft dan de lesmethode of de achtergrond van de school (Marzano, 2010). 5. Omgekeerde oudergesprekken Het creëren van ouderbetrokkenheid is even belangrijk als de inzet op leerlingactiviteiten. Daarom worden ouders aan het begin van het schooljaar uitgenodigd voor een gesprek. Naast het creëren van ouderbetrokkenheid krijg je op deze manier informatie over je leerlingen die goed van pas kan komen in de pedagogische benadering. Inhoud De Gouden Weken 2.0 In het 1e theoretische gedeelte wordt op een heldere manier beschreven hoe je deze weken succesvol vormgeeft. In het 2e praktische gedeelte Doen! worden oefeningen, werkvormen en voorbeeld weekroosters gegeven. In een (los bijgeleverd) overzichtelijk stappenplan staat de theorie, met alle do's and don'ts, handig bij elkaar. Nieuw in deze 2.0 uitgave Om aan te sluiten bij de ontwikkelingen in het onderwijs en op basis van feedback van leerkrachten die met De Gouden Weken werken is een 2.0 versie verschenen. Het aantal pagina's is ruim verdubbeld tot 180 met een duidelijk onderscheiden theoretisch - en praktijkgedeelte. Ook nieuw bij de 2.0 versie is een overzichtelijk stappenplan met alle do's and don'ts op een rijtje. - Een (los bijgeleverd) overzichtelijk stappenplan. - Het verschil in groepsvorming tussen kleuters en oudere kinderen. - Lessuggesties voor het opstellen en bespreken van groepsregels. - Meer werkvormen voor kleuters en het voortgezet onderwijs. - Aandacht voor een veilige en verantwoorde inzet van energizers. - Meer en uitgebreider beschreven energizers. - Beschrijvingen van apps en digitale tools. - Het voeren van een effectief nagesprek. - Vier voorbeeld weekroosters.

Productspecificaties

Inhoud

Oorspronkelijke releasedatum

13 augustus 2020

Illustraties

Met illustraties

Overige kenmerken

Extra groot lettertype

Nee

Verpakking breedte

161 mm

Je vindt dit artikel in

Boek, ebook of luisterboek?

Boek

Negatief, positief, neutraal: we zetten een review altijd online. We controleren wel eerst of 'ie voldoet aan onze reviewvoorwaarden en niet nep is. We controleren ook of 'ie is geschreven door iemand die het artikel heeft gekocht via bol.com en zetten dit er dan bij. De controles gebeuren automatisch, al kijken er soms mensen mee. Bol.com betaalt niet voor reviews. Als een reviewer door een andere partij is vergoed, staat dit in de review zelf.

Schrijf een review Schrijf een review

Negatief, positief, neutraal: we zetten een review altijd online. We controleren wel eerst of 'ie voldoet aan onze reviewvoorwaarden en niet nep is. We controleren ook of 'ie is geschreven door iemand die het artikel heeft gekocht via bol.com en zetten dit er dan bij. De controles gebeuren automatisch, al kijken er soms mensen mee. Bol.com betaalt niet voor reviews. Als een reviewer door een andere partij is vergoed, staat dit in de review zelf.

3

0

0

0

0

Praktisch en overzichtelijk. Theorie gekoppeld aan praktijk. Fijn om je starters opweg te helpen of om binnen het team de neuzen weer dezelfde kant op te krijgen.

Een handig boek met praktische, ideeën.

Heel praktisch boek, leest makkelijk weg. Goede handvatten en tools.

Select

Voor 23:00 uur besteld, morgen in huis

Prijs inclusief verzendkosten, verstuurd door bol.com

Ophalen bij een bol.com afhaalpunt mogelijk

30 dagen bedenktijd en gratis retourneren

Dag en nacht klantenservice

Doordeweeks ook 's avonds in huis

Recent bezochte artikelen

Waar wil je dit mee vergelijken? Je kan in totaal vijf artikelen kiezen. Er is nog plaats voor andere artikelen. ander artikel.

# data[].attributes.attachment_link.title
De Gouden Weken 2.0 | 9789492990198 | Boaz Bijleveld | Boeken | bol.com

# data[].attributes.attachment_link.description
Ga naar zoeken Ga naar hoofdinhoud Een goed begin is het halve werk! De eerste 4 weken van het schooljaar zijn De Gouden Weken. Deze periode is heel geschikt om te bouwen aan het groepsgevoel en aan een goede sfeer in de groep.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een hechte klasgroep is niet alleen een kwestie van geluk. Je hebt als leraar veel invloed op de fases van groepsvorming. "De tijd die je daarin investeert de eerste weken van het schooljaar, win je in de loop van het jaar terug", zeggen specialist Maarten Van de Broek en leraar Tess.

"In september liggen de 'gouden weken': 3 weken waarin je als leraar samen met je leerlingen de klassfeer boetseert. Wat we allemaal doen? We maken tijd om elkaar te leren kennen: de heideklassen tijdens de tweede week van september zijn een klassieker. 24 uur per dag samen leven is de beste teambuilder. We stellen samen met de leerlingen klasregels op en gebruiken klasbouwers: spelletjes tussen de lessen door zoals 'Ga op 1 rij staan, wie eerst verjaart vooraan'."

Samenwerken in miniteams

Samen afspraken maken

Verwachtingen benoemen

Verder werken aan de goede sfeer

De 4 fases van groepsvorming

"Bij de start van het schooljaar is de klas nog een verzameling individuen", stelt expert Maarten Van de Broek. "Die worden pas een groep als ze samen ervaringen opdoen, en er een 'groepsgeschiedenis' komt. Wanneer je dat stapsgewijs en doelgericht begeleidt, bouw je stilaan vertrouwen in elkaar en emotionele veiligheid op."

1. FORMING:
de klas leert elkaar beter kennen

Maarten Van de Broek: "Tijdens de 'gouden weken' ga je vooral aan de slag met de eerste 2 fases van die groepsvorming. Met kennismakingsactiviteiten, zoals de klasbouwers uit het voorbeeld van Tess, zorg je ervoor dat iedereen met elkaar in contact komt. Die eerste activiteit mag best 'oppervlakkig' zijn, zodat de groepsleden snel kleine gemeenschappelijke dingen ontdekken. Uitgewerkte activiteiten vind je snel op internet: een kennismakingsbingo, een speeddate, een kennismakingskwartetspel ...

TIPS:

Laat de leerlingen niet alleen info uitwisselen, maar ook gewoon dingen doen. Samen afwassen en samen spelen zijn ook een goede ijsbreker. Daarom zijn de heideklassen van Tess zo krachtig.

Tijdens die eerste activiteiten moet je wel wat basisregels opleggen. Bijvoorbeeld: je steekt je vinger op als je iets wil vragen, je volgt de spelregels, je levert een taak op tijd in ... Wees daarover van bij de start heel duidelijk. Dat creëert ook veiligheid.

Gaandeweg in het groepsproces kan je leerlingen betrekken bij het afspraken maken, bijvoorbeeld over hoe je respectvol omgaat met elkaar. Omdat je daarbij een beroep doet op de mening van je leerlingen, is daar ook een basisveiligheid voor nodig. Die is er nog niet noodzakelijk op dag 1.

Maarten Van de Broek: "In een groep wil iedereen erbij horen. In deze fase gaan leerlingen verbonden sluiten: ze zoeken gelijkenissen (dezelfde sport, hetzelfde dorp, dezelfde kledingstijl). Subgroepjes horen er in deze fase dus gewoon bij: als ik me veilig voel bij enkelen uit de groep, voel ik me veiliger in de grote groep."

"Tegelijkertijd zoeken ze naar de eigen positie in de groep. De ene wil de rol van de leider, de andere zorgt voor humor of blijft graag op de achtergrond, nog iemand anders draagt graag zorg ... Daardoor ontstaan er soms spanningen of conflicten als leerlingen 'dezelfde positie' willen innemen."

TIPS:

Zorg voor veel contacten. Laat de leerlingen in kleine groepjes werken en varieer de samenstelling. De veilige thuishaven van een 'miniteam' uit het voorbeeld van Tess is een heel mooi idee. Maar fiks ook voldoende contacten tussen de leden van de verschillende miniteams. Anders komen subgroepjes ook vast te zitten in 'kliekjes'.

Creëer wisselende groepjes volgens de speling van het lot: deze keer werken de leerlingen samen per seizoen waarin ze geboren zijn, volgende keer trekt iedereen een speelkaart en gaan de 'ruiten' samenwerken, enz.

Door variatie in het soort (leer-)activiteiten, zorg je ervoor dat alle leerlingen de kans krijgen om ergens goed in te zijn. Zo vinden ze makkelijker hun plek in de groep.

Tess geeft een mooi voorbeeld van hoe ze leerlingen begeleidt in de omgang met elkaar. Daarmee leeft ze voor wat ze verwacht. En dat is de ideale begeleidershouding in deze fase: directief én ondersteunend tegelijk.

3. NORMING:
de groep legt de ongeschreven regels vast

Maarten Van de Broek: "In deze fase hebben de meeste leerlingen het gevoel erbij te horen. Spontaan komt dan een andere behoefte naar boven: als uniek individu gezien worden. Leerlingen willen zichzelf kunnen zijn. Ze nemen kleine risico's in anders zijn. Tonen de andere leerlingen respect, dan stimuleert dat om meer van zichzelf te tonen. De samenwerking loopt steeds vlotter en de groep wordt later in fase 4 meer dan de som van de delen."

"Op het einde van deze fase 3 liggen de ongeschreven groepsrollen en -normen vast. Die regels kennen en je eraan houden, biedt lidmaatschap van een groep. Maar die ongeschreven regels zijn niet altijd 'constructief'. Soms is de norm bijvoorbeeld: luisteren naar wie het luidst roept.

TIPS:

Ga op een waarderende en niet op een veroordelende manier te werk. Het risico bestaat immers dat een groep zich tegen de leraar keert omdat ze zich 'als groep' aangevallen voelen.

Benoem het groepsgedrag neutraal, laat de leerlingen vertellen wat de goede kanten ervan zijn. Laat ze daarna ook delen wat de nadelen zijn. Zoek samen met hen naar nieuwe afspraken waarbij de voordelen behouden worden zonder de nadelen. Laat de leerlingen elkaars kwaliteiten benoemen. Dat verstevigt de basisveiligheid. Je vindt in dit artikel een praktische handleiding om dat te doen.

Zorg ook voor groepsuitdagingen die een grote kans hebben op succes. Niets verbindt een groep zo als een succeservaring. In mijn literatuurles liet ik subgroepjes 'specialist' worden in een bepaalde literaire stroming. In een volgende fase worden nieuwe groepjes gevormd met een lid van elk 'specialistengroepje'. Dan volgde een nieuwe opdracht: hier zijn 10 tekstfragmenten, zonder titel en auteur: leg ze in chronologische volgorde. Eventueel doe je nog een vervolg met de hele klasgroep. Met dit 'jigsaw-principe' heb je iedereen nodig om tot een succes te komen. Of in de turnles laat je de hele klasgroep over een gespannen touw geraken zonder het aan te raken, terwijl de leerlingen als een ketting elkaars handen vasthouden.

4. PERFORMING:
we kunnen zelfstandig gaan presteren

Maarten Van de Broek: "De leerlingen hebben elkaars talenten en kwaliteiten leren kennen en waarderen. Ze maken zich geen zorgen meer over afwijzing. Ze kennen elkaars verschillen en waarderen ze. Ze vullen elkaar aan, de groep wordt 'performant'."

TIPS:

Vaak wordt groepsvorming bekeken als iets waar je enkel in de eerste weken van september op inzet. Maar idealiter tast je als leraar ook in de loop van het schooljaar telkens af in welke fase de leerlingen zitten en blijf je de groepsontwikkeling voortdurend faciliteren.

Dat kan je doen door te letten op taalgebruik (spreken leerlingen vanuit veralgemeningen of vanuit ik-boodschappen? In de eerste fases zal je eerder horen: 'Kom, we gaan voetballen, want jongens spelen graag voetbal.' De jongen die dat niet graag doet, zal in deze fase eerder geneigd zijn om gewoon mee te doen. In fase 3 zal een jongen die niet graag voetbalt, dat eerder durven aangeven.

Je kan in kaart brengen hoe de interactie is met een sociogram. Je vraagt schriftelijk aan elke leerling: met wie speel je graag? Of met wie trek je graag op? (Je kan dit zo eenvoudig of uitgebreid doen als je zelf wil.) Je zet de namen van je leerlingen op een blad en je trekt pijlen: wie kiest voor wie? Zo zie je snel de constellatie van een groep. Het wordt ook zichtbaar wie nooit gekozen wordt. Met die info kan je weer aan de slag.

Hoe lang duurt het voor je klas een hechte groep wordt?

Maarten Van de Broek: "Fase 4 is er in een schoolcontext niet op een paar weken, dit duurt vaak maanden en vaak wordt deze fase in klasgroepen ook niet bereikt. Dat heeft te maken met de grootte van de groep (ideaal is tussen 8 en 16) en met de aandacht voor groepsvorming. Dat is ook niet erg. Fase 3 geeft voldoende veiligheid om constructief te kunnen werken. Als het wel gebeurt, is het belangrijk om zo'n groep voldoende autonomie en verantwoordelijkheid te geven."

"Integreer de groepsdynamische principes in je manier van lesgeven, zodat dit geen 'aparte' activiteiten hoeven te worden en zodat er geen 'tijdverlies' is. Bij elke lesvoorbereiding kan je je dus afvragen: wat is mij leerdoelstelling én wat is mijn groepsdynamische doelstelling? En hoe kan ik een werkvorm bedenken zodat die 2 doelstellingen gehaald worden? Dan is het een win-win: fijn voor leerlingen én voor de leraar."

"En tot slot: een hechte klasgroep heeft een sterke invloed op de individuele motivatie van een leerling. Naast autonomie en competentie is verbondenheid een belangrijke psychologische basisvoorwaarde voor motivatie."
Vonk en Visie: Zij geven nascholingen over hechte klasgroepen creëren en komen daarvoor ook naar je school. Abonneer je op hun nieuwsbrief voor meer info. In het boek 'Leerbereidheid van leerlingen aanwakkeren, principes die motiveren, inspireren én werken" wordt de link tussen groepsdynamiek en motivatie verder uitgewerkt.
Femke Van De Pontseele

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe maak je een hechte klasgroep? Benut de 'gouden weken'

# data[].attributes.attachment_link.description
Gebruik de gouden weken goed, want dan heb je als leraar veel invloed op de klasgroep, weten leraar Tess en specialist Maarten.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
(advertenties)

(advertentie)

Kies je plein

1 Peuterspelletjes

2 Kleuterspelletjes

3 Aardrijkskunde

4 Afscheidsmusicals

5 Boter, kaas en eieren online

6 Carnaval spelletjes

7 Chinese spelletjes

8 Deelsommen

9 Dierenspelletjes

10 Dino spelletjes

11 Downloadplein

12 Duitse spelletjes

13 Duurzaamheid, klimaat spelletjes

14 Eindtoets oefenen

15 Engels spelletjes

16 Escape rooms Online

17 Europese Unie spelletjes

18 Franse spelletjes

19 Fryske spultsjes

20 Galgje spelen

21 Geldspelletjes

22 Geschiedenis spelletjes

23 Godsdienst spelletjes

24 Griekse spelletjes

25 Halloween spelletjes

26 Hemelvaartspelletjes

27 Herfstspelletjes

28 Kerstspelletjes

29 Kinderboeken spelletjes

30 Kleurplaten mandala

31 Kleurplaten

32 Kleurplaten online

33 Klokkijken spelletjes

34 Koningsdag spelletjes

35 Kruiswoordpuzzels online

36 Kunst spelletjes

37 Lente spelletjes

38 Letterspelletjes

39 Mediawijsheid spelletjes

40 Lijnpuzzels online

41 Memory spelletjes

42 Menselijk lichaam

43 Muziek spelletjes

44 Natuur, milieu, gezond

45 Nederlands leren

46 Olympische Winterspelen

47 Olympische Zomerspelen

48 Ontleden spelletjes

49 Paasspelletjes

50 Pacman spelletjes

51 Papiamentu, Gulden en Florin spelletjes

52 Pesach spelletjes

53 Pinksteren spelletjes

54 Plusplein

55 Poeriem spelletjes

56 Pokémon spelletjes

57 Politiek spelletjes

58 Prinsjesdag spelletjes

59 Programmeerspelletjes

60 Puzzels Online

61 Race spelletjes

62 Ramadan spelletjes

63 Rekenspelletjes

64 Rekenspelletjes tot 10

65 Rekenspelletjes tot 20

66 Rekenspelletjes tot 100

67 Rekenspelletjes breuken

68 Rekenspelletjes - meten

69 Rekenwerkbladen

70 Ridders spelletjes

71 Schaken en dammen online

72 Sint Maarten spelletjes

73 Sinterklaas spelletjes

74 Spaanse spelletjes

75 Spelling oefenen

76 Spinners online

77 Sport spelletjes

79 Sprookjes spelletjes

80 Taalspelletjes

81 Tafels oefenen met tafelspelletjes

82 Techniek spelletjes

83 Telspelletjes

84 Topo spelletjes België

85 Topo spelletjes Nederland

86 Topo spelletjes Europa

87 Topo spelletjes Wereld

88 Turkse spelletjes

89 Type spelletjes

90 Valentijn spelletjes

91 Verkeer spelletjes

92 Verzamelplein

93 Voetbal spelletjes

94 Vuurwerk spelletjes

95 Waterspelletjes

96 Werkwoordspelling

97 Winterspelletjes

98 Wiskunde spelletjes

99 Woordenschat spelletjes

100 Woordspelletjes

101 Woordzoekers online

102 Wordle en Lingo

103 Zomer spelletjes

Plein 10 Dino spelletjes

Meest gespeeld | Alfabetische volgorde -- Geen Flash

Fossielen vinden

Zoeken - 3/4/5/6/7/8

Zoek de fossielen. Gebruik de pijltjestoetsen.

> Speel nu <

Spel delen

Dino Mixpuzzels

Schuiven - 1/2/3/4/5

Schuif de stukjes naar de juiste plaats en maak de foto compleet.

> Speel nu <

Spel delen

Tafels Dino Fotopuzzel

Oefenen - 4/5/6

Kies een of meerdere tafels en sleep dan de foto naar het juiste antwoord.

> Speel nu <

Spel delen

Dino legpuzzels

Puzzelen - 3/4/5/6

Schuif de stukjes naar de juiste plaats en maak de puzzel compleet.

> Speel nu <

Spel delen

Dino Fotopuzzel tot 10

Optellen - 3

Schuif de stukjes naar het juiste antwoord.

> Speel nu <

Spel delen

Dino memory

Onthouden

Zoek dezelfde.

> Speel nu <

Spel delen

Rekenpuzzel Percentages

Fotopuzzel - 7/8

Bereken het percentage en klik op het juiste antwoord.

> Speel nu <

Spel delen

Dino Fotopuzzel tot 20

Optellen - 3/4

Schuif de stukjes naar het juiste antwoord.

> Speel nu <

Spel delen

Over Pols Netwerk

Leerkrachten en ouders op Spelletjesplein

Contact opnemen

Spelletjesplein is onderdeel van Pols Netwerk

Privacy keuzes intrekken

# data[].attributes.attachment_link.description
Online dino spelletjes zoals fotopuzzels, legpuzzels en andere spellen over dinosauriërs.

# data[].attributes.attachment_link.title
Leermiddelen en digibord portal voor het primair onderwijs: Uitgelicht

# data[].attributes.attachment_link.description
Het online portal voor het primair onderwijs met lesmateriaal, digibord tools, lespakketten, hulpmiddelen, werkboekjes, filmpjes en meer om uw les te verrijken!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Eerder namen we op JufBianca al onze bouwhoek onder handen. Toen ik me hardop afvroeg welke hoek we deze keer aan zouden pakken, was huishoek één van de antwoorden. Ik was direct enthousiast! De huishoek was me altijd een doorn in het oog: het spel verliep niet zoals ik het wilde, maar ik wist niet goed wat ik moest doen om daar iets aan te veranderen. In deze serie van 7 artikelen pakken we de huishoek aan!

Waarom de huishoek?

Dat jonge kinderen leren door te spelen is voor jullie geen nieuws. Door te spelen leren kinderen de wereld om zich heen te begrijpen. Het 'doen alsof' neemt een groot deel van het spelen in beslag. In elke kleuterklas is wel een plek waar de kinderen kunnen 'doen alsof'. De term 'poppenhoek' dekt de lading eigenlijk niet: het spelen in deze hoek gaat veel verder dan het spelen met poppen. In deze hoek spelen de kinderen huiselijke situaties na: ze maken eten klaar in de keuken, spelen vader en moeder in de woonkamer of brengen hun baby naar de slaapkamer. Ze verzorgen hun knuffels, doen boodschappen voor het eten en maken hun huis schoon.

Vandaar dat ik op JufBianca de term huishoek gebruik. Hiermee heb ik meteen aangegeven wat het belang is van deze hoek: het spel in deze hoek neemt een belangrijke plaats in de ontwikkeling van jonge kinderen in, en verdient onze aandacht! De rol van de leerkracht is groot: jij bepaalt de inhoud van de hoek en observeert en begeleidt het spel in de huishoek. Het is dus goed de huishoek eens onder de loep te nemen. Ook als je denkt dat je huishoek prima draait, kom je misschien nog op nieuwe ideeën om het spel in de huishoek een wending te geven. Ben je niet tevreden over je huidige huishoek en het spel dat de kinderen erin spelen, dan is deze serie speciaal voor jou!

Doel van deze serie

Wat gaan we tijdens deze serie doen? We kijken in ieder geval naar de ruimte die we voor de huishoek gebruiken. Voldoet die aan de eisen, moet de hoek misschien op een heel andere plek komen, hoeveel ruimte hebben we eigenlijk? Vervolgens kijken we naar de basisinrichting: wat heb je minimaal nodig? Misschien is het tijd voor een grote schoonmaak, misschien kom je tot de conclusie dat je essentiële dingen mist. Ook bespreken we hoe je aan materialen komt. We bespreken over de ontwikkeling in het spel in de huishoek. Wat kun je als leerkracht zien tijdens je observaties, wat voor ontwikkeling vertonen kleuters, en hoe heb je hier als leerkracht invloed op? Wat kun je doen om het spel in de huishoek te bevorderen? Hoe pas je het spel in de hoek aan bij het thema waar je op dat moment mee werkt? Hoe betrek je ouders bij de inrichting van de hoek? Hoe voeg je taal en rekenen toe aan je huishoek? Als je het zo bekijkt kunnen we wel een maand lang over deze hoek praten, maar we gaan echt proberen het in 7 artikelen te bespreken!

Huiswerk

Als het kan: maak foto's van je huidige huishoek. Schrijf voor jezelf op wat de sterke en zwakke punten van je hoek zijn, en wat je graag zou willen verbeteren. Laat het ons eventueel weten in een reactie hieronder. Draait jouw hoek goed? Schrijf dan op waardoor je denkt dat dat komt.

Pinterest

Voor alle Pinterest-enthousiastelingen onder ons: ik maak een groepsbord aan over de huishoek. Vind je het leuk foto's van je eigen huishoek, de vorderingen en leuke ideeën die je tegenkomt met ons te delen, stuur mij dan (via contact-formulier of sociale media) je e-mailadres, en ik voeg je toe!
Volg het bord Lokaal: Huishoek van Bianca Oldenbeuving op Pinterest.

Wil jij leren hoe je uitdagende hoeken inricht, waar kinderen graag in spelen, en waar ze veel leren? Hoe je de doelen kunt vertalen naar het spel in de hoeken, en hoe je het spel zo goed mogelijk kunt begeleiden en observeren? Bestel dan mijn boek Spelen in uitdagende hoeken!

# data[].attributes.attachment_link.description
Eerder namen we op JufBianca al onze bouwhoek onder handen. Toen ik me hardop afvroeg welke hoek we deze keer aan zouden pakken, was huishoek één van de antwoorden. Ik was direct enthousiast! De huishoek was me altijd een doorn in het oog: het spel verliep niet zoals ik het wilde, maar ik wist niet goed wat ik moest doen om daar iets aan te veranderen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een stukje theorie

Elk schooljaar opnieuw wordt er een nieuwe groep gevormd. Er ontstaan nieuwe klassen, er komen klasgenootjes bij of klasgenootjes verlaten de groep. Ook als de groep helemaal hetzelfde blijft, wordt de groep na de zomervakantie opnieuw gevormd. Na zo'n lange periode uit elkaar geweest te zijn, worden de regels en groepsnormen vanzelf opnieuw bepaald. Ook een andere leerkracht voor de groep maakt dat de groep zich opnieuw vormt.

Een goede begeleiding bij deze groepsvorming is essentieel en je kunt hier het hele jaar plezier van hebben. Wanneer de leiding ontbreekt, vormt de groep zichzelf. Het kan dan gebeuren dat er een negatieve groep ontstaat. Dat wil je natuurlijk niet. Daarom vind je verderop tips voor een positieve groepsvorming.

Een groep die zich vormt gaat door vijf fases (groepsontwikkelingsmodel van Tuckman). De ene groep doorloopt deze fases sneller dan de andere.

1. Oriëntatiefase (forming)

In deze fase leren de kinderen elkaar kennen. Ze proberen wat kan en wat niet kan. De kinderen doen nog geen stellige uitspraken en reageren voorzichtig op elkaar. Ze gaan discussies uit de weg en kijken hoe anderen op hun inbreng reageren. Zodra de kinderen zich als leden van de groep gaan beschouwen, is de oriëntatiefase afgerond. Hoe nieuwer de groep, hoe langer deze fase duurt.

Maak al snel duidelijk wat jouw regels zijn en laat je waarden en normen zien. Wacht je hier te lang mee, dan stelt de groep zijn eigen regels op.

2. Conflictfase (storming)

In deze fase gaan de kinderen zich meer uitspreken en elkaar meer uittesten. De verschillen in opvattingen en voorkeur worden duidelijk en dat leidt soms tot conflicten. De kinderen beginnen zich te verzetten tegen de leiders in de groep. Als de conflicten niet opgelost worden, dan trekken de kinderen zich terug en kan de groep uit elkaar vallen. Gebeurt dit niet en kunnen de kinderen de conflicten oplossen, dan is de conflictfase beëindigd.

In deze fase is de klas voor buitenstaanders vaak rumoerig, vaak is er onenigheid en soms een ruzieachtige sfeer. In feite is er een soort 'strijd om macht' bezig. In sommige groepen gaat dat rustig en nauwelijks merkbaar. In andere groepen komt er zelfs fysiek geweld bij te pas.

De resultaten van de stormingsperiode kunnen verschillend zijn:
- een fijne, samenhangende groep
- een groep die uiteenvalt in subgroepen, elk met een eigen groepsproces
- een hoofdgroep en enkele outsiders die niet in de groep zijn opgenomen

3. Integratiefase (norming)

In deze periode identificeren de kinderen zich met de groep. Er ontstaan vriendschappen. De normen over wat wel en niet gewenst is en de rollen van de groepsleden worden geaccepteerd.
Hoe je met elkaar omgaat, wordt vanaf nu bepaald door de leiders van de groep. Vaak zijn zij zich niet eens bewust van hun natuurlijke machtspositie. Ze bepalen de ongeschreven groepsregels en -normen. Dit kan positief of negatief uitvallen.

4. Uitvoeringsfase (performing)

In deze fase werken de kinderen ongestoord aan hun groepstaken. Als de eerste drie fases positief zijn uitgevallen, is het een productieve groep, waarin samenwerking en een prettige sfeer de boventoon voeren. Als het resultaat negatief is, is er minder productiviteit, onenigheid, verzet en concurrentie.
Zolang de samenstelling van de groep niet verandert, blijft het resultaat van het groepsproces vrijwel in tact.

5. Eindfase (adjouring of reforming)

Deze fase maakt geen deel uit van de oorspronkelijke theorie, maar is toch waardevol. De fase treedt op als het einde van het groepsbestaan in zicht komt. Dat is in feite elk jaar, omdat de kinderen in de zomervakantie ingrijpend veranderen en meestal in de volgende klas een andere leerkracht krijgen. Deze fase veroorzaakt onrust. Sluit het jaar goed af en blik terug.
Tip! Voor kleuters schreven wij leuke suggesties om terug te blikken op het afgelopen schooljaar.
--> Bekijk het artikel 'Terugblikken'

Groepsvorming bij kleuters

Is er bij jonge kinderen sprake van een groepsvormend proces? Dat vroeg ik me af. Zij zijn toch meer op zichzelf gericht, hun eigen ik staat centraal. Elk jaar start ik met de gouden weken, omdat we dat schoolbreed afgesproken hebben, maar in hoeverre heeft dit effect in een kleutergroep?
Het antwoord hierop is, nee, bij jonge kinderen is er nog geen sprake van groepsvorming. Dit proces begint pas vanaf groep vijf / zes. Wetenschappelijk is ook niet bewezen dat groepsvorming bij jonge kinderen effect heeft.
Maar ... wat je aandacht geeft groeit! Het is natuurlijk nooit verkeerd om de kinderen op een fijne manier kennis te laten maken met elkaar, te laten zien dat er verschillen tussen hen zijn, maar ook volop overeenkomsten, samen plezier te hebben, omgangsregels onder de aandacht te brengen en te leren respect voor elkaar te hebben. Ook jonge kinderen kunnen leren dat je echt niet met iedereen beste vrienden hoeft te zijn, maar dat je elkaar wel accepteert. Je zit immers samen in de klas. Dus als jouw school start met groepsvorming, houd dit dan in je achterhoofd en maak er gezellige eerste weken van.
Voor Kleuteruniversiteit schreef ik een aantal pakketten met groepsvormende spellen voor de eerste weken. Deze vind je verderop op deze pagina. Ik schreef ook een aantal projecten waarbij de sociaal-emotionele ontwikkeling centraal staat. Als je na het lezen van dit stuk liever insteekt op de sociaal-emotionele ontwikkeling dan op groepsvorming, kun je deze projecten eens bekijken:
--> Twee vechtende eekhoorntjes
--> Kikker is Kikker
--> Kikker en de vallende ster
--> Het Kleurenmonster
--> De mooiste vis van de zee
--> Rikki en zijn vriendjes
--> Vriendschap - Wat een geluk dat ik jou gevonden heb
--> Zoevende Zebra
--> Omgaan met elkaar - Rikki

Ouders

Ouders zijn belangrijk tijdens het proces van groepsvorming. Maak kennis met ze, laat ze iets over hun kind vertellen en vertel jouw regels aan het begin van het schooljaar. Maak afspraken. Wanneer er later in het jaar iets voorvalt, kun je op deze afspraken terugvallen.

Boekentips

De gouden weken

Nu je deze theorie kent, wil je daar natuurlijk mee aan de slag! Je wilt een zo veilig mogelijke groep creëren, waarin tijdens het komende schooljaar een gezellige en fijne werksfeer heerst. Boaz Bijleveld schreef een boek voor de eerste vier tot zes weken van het schooljaar: De gouden weken en de herziene versie De gouden weken 2.0. En dat zijn ze, goud! Als je deze eerste, belangrijke weken op de juiste manier insteekt, heb je een gouden schooljaar! (Na de kerstvakantie kun je dit nog eens herhalen. Dit worden De zilveren weken genoemd).

Wat kun jij doen?
* Start de eerste vier tot zes weken van het schooljaar met groepsvormende activiteiten en coöperatieve werkvormen. Bespreek de activiteiten na op het doel! Het heeft weinig zin de kinderen de activiteit te laten doen en weer door te gaan. Kinderen kunnen iets leren van de activiteit en wanneer het niet goed ging, moet hierover gesproken worden.
* Denk na over je regels en stel ze aan het begin van het groepsvormend proces samen met de kinderen op. Formuleer de regels positief. Maak niet te veel regels. Vijf kapstokregels (en tien regels in totaal) is vaak het maximaal haalbare.
Bij kleuters: lees een prentenboek voor om de regels te bespreken. Een prentenboek is vaak een geschikter middel om het over de regels te hebben dan een kringgesprek. Mooie prentenboeken zijn o.a.: Mag ik meedoen?, Samen kunnen we alles en Wij eten hier geen klasgenootjes.
* Geef het goede voorbeeld. Geloof in het goede van elke leerling. Draag je waarden en normen uit.
* Maak contact met de ouders in de vorm van omgekeerde oudergesprekken.

In het kort: Ingrediënten voor De Gouden Weken (Bijleveld)
1. Zelf geformuleerde, positieve groepsregels
2. Energizers
3. Coöperatieve werkvormen
4. Voorbeeldgedrag leraar
5. Omgekeerde oudergesprekken

Meer over De Gouden Weken 2.0

De Gouden Weken 2.0
Boaz Bijleveld - Uitgevrij Eduforce

Het boek De Gouden Weken 2.0 is een ontzettend handig boek om de eerste weken van het schooljaar mee te starten. Bij ons op school is er voor elke groep een exemplaar aangeschaft, zodat we er schoolbreed mee aan de slag kunnen gaan.

Het boek start met een theoretisch deel dat absoluut niet saai, maar juist heel interessant is. Je wordt je er (weer) bewust van hoe belangrijk het is om een goede groep te vormen en wat er kan gebeuren als de groep zichzelf vormt. De theorie neemt je mee naar de piramide van Maslow die de behoeften van de mens laat zien. Dit helpt je te begrijpen waarom behoeften van mensen en groepen verschillen en je ziet wat er nodig is om tot maximale zelfontplooiing te komen. Ook het groepsontwikkeingsmodel van Tuckman wordt besproken: forming, storming, norming, performing en reforming. Je leest hoe deze fases eruit zien, waarom ze zo belangrijk zijn en op welke manier je ze tijdens de gouden weken doorloopt. Het doorlezen van de theorie is echt een must-do om verder te kunnen gaan met het praktische gedeelte. Je wilt immers toch weten wat je doet en waarom?
Na het theoretische gedeelte volgt een stuk over omgekeerde oudergesprekken. Bijleveld stelt dat het heel belangrijk is om al vroeg met de ouders in gesprek te gaan. Dit draagt bij aan een positief klimaat en goede band tussen jou, de ouders en het kind. Dit deel geeft je praktische tips en achtergrondinformatie om goed voorbereid het gesprek in te gaan.

Daarna volgt het praktische gedeelte met volop energizers, groepsvormende spellen en coöperatieve werkvormen. Per activiteit wordt aangegeven hoe lang deze duurt, voor welke doelgroep hij geschikt is, welk niveau de activiteit heeft en in welke fase van het groepsvormend proces je hem inzet. Ook voor de kleuters is er genoeg te vinden. Leuke, actieve spellen waarbij de ene keer samenwerken centraal staat, de andere keer het zien van overeenkomsten en verschillen bij elkaar, het maken van verbinding en het kennismaken met elkaar. Ik krijg al zin in de start van het nieuwe schooljaar. Aan de slag!

--> Lees hier meer over De Gouden Weken 2.0

Groepsvormende activiteiten voor de onderbouw

Ahoi, piraat!
Wijs twee kinderen aan die piraten zijn. Ze varen op hun schip in tegengestelde richting door de kring. Als ze elkaar tegenkomen, geven ze elkaar een high five en zeggen elkaars naam, bijvoorbeeld Ahoi Tim, Ahoi Achmed. Eén van de kinderen gaan zitten. Het andere kind vaart verder, tikt een kind aan dat ook piraat wordt en de andere kant uit vaart. Als ze elkaar tegenkomen geven ze een high five, noemen elkaars naam enzovoorts. Het kind dat twee keer piraat geweest is, gaat zitten en het andere kind vaart verder.

Samen naar de overkant
Ga samen (in kleine groepen) op een laken staan of op een opblaasdier zitten. Tel af en spring tegelijk omhoog. Verplaats het laken of dier een stukje. Tel weer af en spring. De groep probeert zich op deze manier naar de overkant te verplaatsen.

Potloodspanning
Twee kinderen houden een potlood of stift vast door het elk met een wijsvinger aan een uiteinde vast te houden. Door de spanning blijft het potlood hangen. Hierna leggen ze samen een parcours af. Lukt dit zonder het potlood te laten vallen?

Blind vertrouwen
Twee kinderen werken samen. Het ene kind zit geblinddoekt op een trekkar en het andere kind trekt deze. Hij komt langs pionnen waar tennisballen op liggen. Bij elke pion stopt de kar. Het kind zonder blinddoek geeft het geblinddoekte kind aanwijzingen om de bal te kunnen pakken. Als hij deze heeft, rijdt de kar verder.

In de rij
De kinderen gaan in een rij staan of komen in de kring zitten op volgorde van ... leeftijd, huisnummer, maand van de verjaardag.

Voetenwerk
Alle kinderen gaan bij de muur zitten, met hun gezicht naar de muur gericht. Ze zetten beide voeten tegen de muur. Klem bij het eerste kind een knuffel, kussen of bal tussen de voeten. Hij geeft deze met zijn voeten door naar het volgende kind. De handen mogen niet gebruikt worden! Ga zo verder. Lukt het om het voorwerp langs alle kinderen naar de andere kant te krijgen?

Hoepelspel
Maak vier tot zes touwen aan hoepels vast en vorm groepjes van vier tot zes kinderen. Elk kind pakt een touw en trekt dit strak. Leg voorwerpen (knuffels, boeken, blokken) op de grond. De kinderen proberen hun hoepel samen om het voorwerp te krijgen. Dit doen ze door het uiteinde van het touw vast te houden en samen te werken om de hoepel in beweging te krijgen. De hoepel zelf mag niet worden aangeraakt.

Wie staat er voor de klas?
De leerkracht zet een rij van bijv. 3 kinderen voor de klas. Alle kinderen in de klas kijken goed en doen vervolgens de ogen dicht. De leerkracht verandert de volgorde. De kinderen mogen weer kijken en raden hoe het eerst was. Maak het moeilijker door meer kinderen voor de klas te zetten.

Wat is er veranderd?
Zet drie kinderen voor de klas en laat iedereen goed naar deze drie kinderen kijken. Dan doen de kinderen de ogen dicht en verander je iets aan de kinderen voor de klas, bijvoorbeeld een mouw omhoog, een haarband verwisselen, een broekspijp oprollen... De kinderen mogen weer kijken en raden wat er is veranderd.

Kom maar overeind!
Twee kinderen gaan met de ruggen tegen elkaar op de grond zitten. Ze haken de armen in elkaar. Op jouw teken staan ze samen op. Lukt dit?
Wat moeilijker: maak viertallen of zestallen. Kunnen ze samen opstaan?

Hoepel door de kring
Maak een kring en houd elkaars handen vast. Steek jouw hand door een hoepel en houd dan de hand van het kind naast je vast. De hoepel zit nu 'vast' in de kring. Geef hem de kring rond. Laat de kinderen zelf bedenken hoe ze dit kunnen doen. Ze zullen elkaar soms ook mogen helpen. Maar ... er is één regel: de handen mogen niet los gaan! Lukt het om de hoepel de hele kring door te geven?

Waf, waf
In de kring zit een waakhond. Achter hem ligt een sleutelbos. De waakhond doet erg zijn best om goed op te letten, maar dan valt hij toch in slaap. Het kind dat de hond is, sluit de ogen. Wijs een ander kind aan dat de boef is en naar de sleutelbos sluipt. Als de hond hem hoort, roept hij 'waf, waf!' en wijst in de richting van het geluid. Lukt het de boef om de sleutels te pakken?

In de knoop
Alle kinderen geven elkaar één hand en één kind verlaat de groep. De kinderen proberen flink in de knoop te raken door onder elkaar door te kruipen en over elkaar heen te stappen. Ze laten elkaars handen niet los! Het kind dat de groep verliet, komt terug en probeert de groep uit de knoop te halen.

Lachen is verboden!
Vorm tweetallen. De kinderen gaan tegenover elkaar staan. Het ene kind trekt gekke bekken of gekke bewegingen en het andere kind probeert zijn gezicht neutraal te houden. Hij mag niet lachen! Lukt het om dit kind toch aan het lachen te krijgen? Als dit gelukt is, wisselen de kinderen van rol.
Observeer de kinderen en laat iemand die iets heel grappigs doet dit voor de klas doen. Krijg samen de slappe lach!

Zo licht als een veertje
Geef de kinderen per twee- of viertal een veertje. Ze moeten dit in de lucht houden door te blazen. Als het veertje de grond raakt, gaan de kinderen zitten. Welk groepje houdt dit het langst vol?

Kat en muis
Vorm een kring en houd elkaars handen vast. Wijs twee kinderen aan die kat zijn en twee kinderen die muis zijn. Zij starten buiten de kring. Op jouw teken proberen de katten de muizen te vangen. De groep helpt de muizen door ze in de kring te laten. Zodra een kat de kring in wil gaan, wordt deze tegengewerkt. Zorg ervoor dat hij niet over of onder de armen door kan en geef de muizen zo de tijd om uit de kring te ontsnappen. Kunnen de katten de muizen tikken? Hoe voelt het voor de muizen om geholpen te worden en hoe voelt het voor de katten om tegengewerkt te worden?

Kikkers in de vijver
Leg enkele tapijttegels in de speelzaal. Zet een vrolijk muziekje op. De kinderen springen als kikkers door de vijver. Als de muziek stopt, zoeken ze een lelieblad (tapijttegel) op. Start de muziek weer. Haal een tegel weg. Als de muziek stopt, zoeken weer alle kikkers een lelieblad. Ze moeten nu met meer kikkers op een blad staan. Lukt dat? Haal weer een tegel weg en ga zo verder. Op hoe weinig leliebladeren kunnen alle kikkers staan? Op welke manier helpen ze elkaar?

Samen zaklopen
Zorg voor zakloopzakken. Twee kinderen stappen samen in een zak. Het ene kind met het rechterbeen en het andere kind met het linkerbeen. Zo leggen ze een parcours af.

Clics
Laat de kinderen tweetallen vormen. Geef ze de opdracht een kind te zoeken dat ze nog niet goed kennen of waar ze weinig mee spelen. De kinderen gaan in tweetallen in het lokaal staan. Noem een lichaamsdeel. De kinderen klikken dit aan elkaar en zeggen 'klik!'. Bijvoorbeeld: buik, rug, voeten, handen, armen, hoofden. Wacht tot iedereen 'klik' gezegd heeft en ga dan verder met het volgende lichaamsdeel. Breid dit uit door twee lichaamsdelen te noemen: rug en buik, hoofd en voet, arm en teen. Maak het moeilijker met de volgende opdrachten: een buik tegen een rug, een voet tegen een hoofd, een neus tegen een schouder. De kinderen zullen veel plezier hebben!

Ik hou van kinderen die ...
Ga in het midden van de kring staan en zeg 'Ik hou van kinderen die ...' noem een uiterlijk kenmerk, bijvoorbeeld: een broek dragen. Alle kinderen die een broek dragen gaan staan en lopen naar een andere stoel. Herhaal de zin en noem een ander kenmerk, bijvoorbeeld: blonde haren hebben. De kinderen met blonde haren zoeken een andere plek. Maar ... jij wilt ook een stoel! Bij de volgende ronde, probeer je zelf een vrijgekomen stoel te bemachtigen. Er blijft nu een kind over, dat in het midden van de kring gaat staan en de volgende opdracht mag geven.

Groepsfoto
Wijs een fotograaf aan. De andere spelers gaan dicht bij elkaar staan voor de groepsfoto.Nadat de fotograaf de groep een tijdje goed heeft bekeken, wordt hij naar buiten gestuurd. Eén kind uit de klas verstopt zich vervolgens áchter de groep.
De fotograaf komt terug en moet raden wie er ontbreekt, vóór de groep hardop tot tien kan tellen. Als hij erin slaagt, mag jij de foto maken, zo niet, dan wordt er een nieuwe fotograaf gekozen voor de volgende fotosessie.

Ra, ra, ra, wie heeft de ring?
Nodig: een touw zo lang als de kring.
De kinderen zitten in de kring. Het touw loopt door de kring, over de schoot van elk kind. Eén kind staat in het midden. De kinderen nemen het touw voor zich losjes met beide handen vast, zodat ze een ring kunnen verschuiven. Ze schuiven hun handen heen en weer over het touw en geven ongemerkt de ring door. De speler in het midden probeert te raden waar de ring is.

Wie is het?
Neem een kind uit de groep in gedachte. Vraag de kinderen te gaan staan. Ze stellen jou vragen die je met ja of nee beantwoordt. Kinderen die het niet meer kunnen zijn, gaan zitten. Als er nog een paar kinderen staan, mag er worden geraden. Wie is het?
Makkelijker: geef zelf de hints, zoals 'hij draagt een blauwe trui, hij heeft schoenen met veters'.

Bingo!
Maak foto's van voorwerpen in en buiten het lokaal. Maak een bingokaart van deze foto's. Laat de kinderen tweetallen vormen, liefst met een kind dat ze nog niet goed kennen. Elk tweetal krijgt een bingokaart en gaat naar de voorwerpen op zoek. Als ze iets vinden, roepen ze 'bingo!' en kruisen het af op de kaart. Als ze alles gevonden hebben, gaan ze in de kring zitten. Lukt het iedereen om de hele kaart vol te krijgen? Bespreek in de kring wat de kinderen waar gevonden hebben en hoe het samenwerken ging.

De bal rollen
Oefen elkaars namen door de bal te rollen. Ga allemaal in de kring zitten. Laat een kind een naam noemen en daarna de bal naar dit kind rollen. Breid het uit door het kind een vraag aan dit kind te laten stellen als hij de bal ontvangen heeft. Vragen kunnen zijn: heb je broers of zussen? Heb je huisdieren? Waar speel je graag mee? Wat kijk je graag op tv? Wat is je lievelingseten?

Krantenmeppertje
Ga in het midden van de kring staan, met een krant in je hand. Noem de naam van een kind en loop in de richting van dit kind. Voordat jij bij hem bent, noemt dit kind snel de naam van een klasgenoot. Nu moet jij naar dat kind lopen. Dit kind noemt weer snel een volgende naam en zo verder. Lukt het jou om een kind met de krant aan te tikken, voordat hij een naam genoemd heeft? Als dit lukt, gaat dit kind in het midden van de kring staan en neem jij plaats op de leeggekomen stoel.

Wat is anders?
Eén kind gaat in het midden van de kring staan. Alle kinderen kijken goed hoe het kind eruit ziet. Dan gaat het kind naar de gang en veranderd iets aan zichzelf, bijv. veters los, trui binnenstebuiten, haar los of vast. Dan komt het kind weer terug in de kring en mogen de andere kinderen raden wat er veranderd is.
Of: meerdere kinderen op een rij in de kring. De kinderen nemen een houding aan, bijv. hand in de lucht, hand in de zak, voet omhoog, krom staan enz. De kinderen doen de ogen dicht. De kinderen in die in de kring staan veranderen één ding aan hun houding. Wat is veranderd?

De trein
Verdeel de kinderen in vijf groepen. Elke groep oefent zijn eigen woord om de trein vooruit te krijgen: choco - spaghetti - smeerkaas - limonade - ontbijt. Elke groep oefent om z'n woord uit te roepen tot het klinkt als één stem.
Leg uit dat iedereen de trein vooruit moet helpen. De groep die je aanwijst roept zijn naam vier maal.

De trein vertrekt, de leider loopt door het lokaal en zegt: tuut, tuut, daar is de trein. De trein komt het station binnen gereden. Vervolgens wijst de leider naar één groep en deze groep roept vier keer het woord. Dan vertelt de leider verder: instappen, er zijn nog plaatsen! We rijden tegen een berg omhoog. Weer wijst de leider een groep aan die vier keer het woord zegt. Ook deze groep mag instappen etc.

Goud in onze kleutergroepen

Bij de kleuters trekken wij deze 'gouden weken' wat breder. Naast groepsvormende activiteiten is bij ons alles goud wat er blinkt! Het thema is de eerste drie weken dan ook: GOUD! Bij SoLow hebben we leuke gouden spullen gevonden waarmee we het lokaal aankleden: gouden serpentines, een gouden tafelkleed, gouden feestrietjes, een gouden vlaggenlijn ... In de feestkoffer zitten een gouden toverstaf en gouden feestmutsen en de logeerknuffel heeft dit jaar een gouden opschrijfboekje.

goud in de verjaardagskoffer
Gouden kroon versieren
Geluidenmemorie met gouden eieren
Verstop voorwerpen in gouden eieren, telkens twee dezelfde. Zorg voor voorwerpen die een verschillend geluid maken (hard, zacht). Leg alle eieren in een bak. De kindern pakken een ei en schudden ermee. Hierna pakken ze nog een ei en luisteren naar het geluid. Denken ze dat de geluiden hetzelfde zijn, dan mogen ze de eieren openen (motorische oefening). Zo niet, dan zoeken ze verder.

Goudzoeken
Verstop gouden steentjes of diamanten in een bak met zand. Laat de kinderen met een zeef op zoek gaan naar het goud. Het goud doen ze in een bakje of fles. Kijk na elke werkles hoeveel goud er gevonden is en geef dit aan door met een watervaste stift een streep op de bak of fles te zetten. Schrijf de namen van de goudzoekers er klein bij. Vraag elke keer wie er tot dan toe het meeste goud gevonden heeft, welke kinderen evenveel goud gevonden hebben enzovoorts.

Zo vind je goud
Een leuk en passend boek om het goudzoeken te introduceren is Zo vind je goud van Viviane Schwarz.

Mandala met gouden versiersels
Gebruik je gouden 'loose parts' om deze prachtige mandala te maken.

Gouden lijstjes - Hamertje Tik
Bevestig een gouden rechthoek op een hamertje tik plank. Laat de kinderen hier een patroon of figuur omheen timmeren. Bedenk eventueel nog een creatieve opdracht met de gouden lijst.

Gouden verjaardagskalender
Maak een foto van elk kind met een gouden getal dat de leeftijd van hun volgende verjaardag aangeeft. Print de foto's. Laat de kinderen een gouden fotolijst plakken met gouden plakfiguren.

In onze kleuterklassen vieren wij de verjaardag van een kind met de verjaardagstrein. Daarom bedachten we dit jaar om ook zo'n trein als verjaardagskalender te maken. Elk kind kreeg één wagon.
Maak een foto van de kinderen waarop ze kaarsjes op een taart uitblazen. Knip de foto uit (maar de taart niet). Plak de foto in een wagon van de verjaardagstrein. De kinderen tekenen hier zelf met zwarte stift een taart bij en versieren de wagon. Dit kleuren ze in met kleurpotlood. Hierna verven ze de rand van de wagon goud. Hang de wagons achter elkaar op en zoek een kleurplaat van een locomotief. Plak hier een foto van jezelf in. Jij bent de machinist!

Gouden sterren
Teken sterren op goud papier of Engels karton. De kinderen knippen of prikken de sterren uit en tekenen er hierna zichzelf op. Hang de sterren op en zet er een spreuk bij zoals:
- De gouden sterren stralen!
- De sterren van groep 1/2
- We maken er een schitterend schooljaar van!

Deze sterren komen uit de methode voor voorbereidend schrijven
Krullenbol. De kinderen hebben de ster meerdere malen overgetrokken. Daarna hebben ze zichzelf getekend op een vouwcirkel.

Goud in de schatkist
Deze activiteit komt uit 'Met sprongen vooruit'. Laat de kinderen tweetallen vormen (ik liet een oudste een jongste opzoeken). Geef elk tweetal een zakje met getalkaarten (0 t/m 6 of 0 t/m 10). Kijk wat de kinderen met de getalkaarten doen. Bij mij haalden ze de getallen uit het zakje, bekeken ze en legden ze voor zich. Sommige kinderen legden de getalkaarten willekeurig neer en anderen legden alles in de volgorde van de getallenrij. Ik observeerde alleen maar wat er gebeurde.
Toen iedereen klaar was, stopte ik enkele goudstukken in een schatkist. Ik liep in een snel tempo met de schatkist langs de kinderen. Zij wierpen een blik en probeerden de hoeveelheid te overzien. Ze pakten de juiste getalkaart. Op mijn teken lieten alle tweetallen de getalkaart zien. Hierna haalde ik het goud uit de kist. Hoeveel was het daadwerkelijk? Wie had dit goed en waarom wisten deze kinderen het? Hierna legde ik een ander aantal goudstukken in de kist en liep weer langs.
Zorg ervoor dat je de goudstukken zo neerlegt dat de hoeveelheid snel te overzien is, bijvoorbeeld in de dobbelsteenstructuur of twee goudstukken naast elkaar en hier later twee goudstukken bovenop.

Draak Dries
Het boek Draak Dries gaat over de drakenschool. De draken moeten van alles leren en als ze dat goed doen, verdienen ze een gouden ster. Dit boek gaat dus over goud én over school. Leuk voor de eerste weken van het schooljaar!

Zes gouden sterren
Toen we foto's voor onze verjaardagskalender maakten, gebruikten we een gouden vijf en een gouden zes. We vonden het zonde om deze getallen meteen weg te doen, dus stonden ze deze weken centraal in onze groepen. Bij Els de vijf en bij mij de zes. We hebben een liedje gezongen over de zes, gekeken hoe je zes met je vingers kunt laten zien, tot zes geteld, zes voorwerpen gezocht in het lokaal en gekeken waar we het getal zes zien.
De zes en de sterren hangen nu in het lokaal.

Kant-en-klare pakketten voor de start van het schooljaar

Met bovenstaande theorie in ons achterhoofd zijn ook wij aan de slag gegaan. Voor Kleuteruniversiteit schreven we vijf pakketten, speciaal voor de start van het schooljaar. De nadruk ligt hierbij op de groepsvorming: samen spelen, samen werken, elkaars overeenkomsten zien en verschillen accepteren. Bekijk ze maar eens! De pakketten kunnen los van elkaar gebruikt worden. Het derde, vierde en vijfde pakket bevatten naast groepsvormende activiteiten voor de eerste week ook reken- en taalactiviteiten (met als thema 'naar school') voor de tweede en derde schoolweek.

--> Bekijk 'Een nieuw schooljaar' - pakket 1
--> Bekijk 'Een nieuw schooljaar' - pakket 2
--> Bekijk 'Een nieuw schooljaar' - pakket 3 (Hoera, naar school!)
--> Bekijk 'Een nieuw schooljaar' - pakket 4 (Willewete Naar school)
--> Bekijk 'Een nieuw schooljaar' - pakket 5 (Kolletje gaat naar school)
--> Bekijk 'Een nieuw schooljaar' - pakket 6 (Het Kleurenmonster gaat naar school)

'Groepsfoto' uit het pakket 'Een nieuw schooljaar' (1)

Met de groepsknuffel de school verkennen, pakket 2

Een dromenvanger die de dromen voor het nieuwe schooljaar vangt, pakket 2

Hand in hand het schooljaar in, pakket 2

Spellencircuit vriendschap

Bij deze spelletjes met als thema 'vriendschap' staan samenwerken en communiceren centraal. Ook hierbij wordt gewerkt aan groepsvorming. Daarom is dit spellencircuit hartstikke leuk voor de start van het schooljaar. Je kunt ervoor kiezen om de spelletjes op één dagdeel, in kleine groepjes, te spelen, maar je kunt ook enkele spellen uitkiezen en er elke dag één met de groep spelen. Handig tijdens de gouden weken!

--> Bekijk het spellencircuit 'Vriendschap'

# data[].attributes.attachment_link.description
Een stukje theorie Elk schooljaar opnieuw wordt er een nieuwe groep gevormd. Er ontstaan nieuwe klassen, er komen klasgenootjes bij of klasgenootjes verlaten de groep. Ook als de groep helemaal hetzelfde blijft, wordt de groep na de zomervakantie opnieuw gevormd. Na zo'n lange periode uit elkaar geweest te zijn, worden de regels en groepsnormen vanzelf opnieuw bepaald.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het proces van groepsvorming begint na een vakantie weer helemaal opnieuw: de leerlingen verkennen elkaar, de leraar en de regels. Daarom is dit een belangrijke tijd om een goed pedagogisch klimaat in de klas te creëren. Daar heb je de rest van het jaar plezier van. Kijk hoe basisschool De Meulebeek de Gouden Weken gebruikt om een goede basis voor een fijne sfeer te leggen.

De beginweken van het schooljaar zijn goud waard om een basis te leggen voor een fijne sfeer in de klas. Als leraar speel je een essentiële rol bij de groepsvorming in deze eerste, belangrijke weken. Daar heb je de rest van het schooljaar profijt van. Jeanne van Maarseveen van basisschool De Meulebeek laat in deze video zien hoe en waarom zij aandacht schenkt aan de Gouden Weken.

Vijf fasen van goede groepsvorming

Groepsvorming bestaat uit vijf fasen die een groep in ongeveer zes weken doorloopt. Na deze weken zijn de rollen, normen en waarden grotendeels bepaald voor de rest van het jaar. Boaz Bijleveld beschrijft in zijn boek 'De Gouden Weken 2.0' hoe dat werkt en waarom. Na elke zomervakantie, bij elke nieuwe leraar, vindt er weer een nieuwe groepsvorming plaats. Ook gaandeweg het schooljaar kan er een nieuw groepsvormingsproces ontstaan, als er bijvoorbeeld nieuwe leerling komen. De fasen zijn:

Forming: oriënteren
Leerlingen leren elkaar kennen, de groep zoekt naar veiligheid en structuur.

Storming: presenteren
De verhouding tussen leerlingen wordt duidelijker, wie is er een leider, wie een volger?

Norming: normeren
De regels, waarden en normen van de groep worden bepaald. Iedereen krijgt een eigen taak in de samenwerking.

Performing: presteren
De groep wordt een team en is klaar voor samenwerking. Er zijn ongeschreven regels waar iedereen zich aan houdt.

Reforming: evalueren
Het einde van het jaar of periode is in zicht. Dit afscheid geeft weer een nieuwe groepsdynamiek, denk bijvoorbeeld aan het afscheid in groep 8.

Tien tips voor de Gouden Weken

Juist in de eerste zes weken van het schooljaar is de invloed van de leraar op de groep van groot belang. Besteed daarom veel aandacht aan een positieve relatie met leerlingen. Deze tien tips uit het boek 'De Gouden Weken 2.0' helpen je daarmee op weg.

1. Geef meer complimenten dan negatieve kritiek

2. Gebruik coöperatieve werkvormen

3. Ken je leerlingen: naam, gezinssituatie, hobby's, talenten, etc.

4. Laat de leerlingen jou kennen

5. Doe iedere dag een groepsvormende activiteit

6. Maak samen groepsregels: hoe willen we dit jaar dat we in de groep met elkaar omgaan?

7. Geef complimenten klassikaal en bestraf een-op-een

8. Maak aan het begin van het jaar persoonlijk contact met alle ouders

9. Bespreek regelmatig het doel van schoolregels en klassenregels

10. Geef je collega een goede overdracht voor de eerste dag van het nieuwe schooljaar

Drama als groepsvormende activiteit

Op basisschool Rehobothschool in Kampen leert de leraar de leerlingen en zichzelf met een theaterblik te kijken naar het groepsproces. Dit stimuleert niet alleen de creativiteit van kinderen maar leert ze ook op speelse wijze dat er meerdere manieren zijn om ergens op te reageren. Ze leren improviseren en situaties vanuit verschillende rollen (schrijver, regisseur, speler en toeschouwer) te bekijken. Deze activiteit, waarbij ook de leraar een actieve rol speelt, heeft een positief effect op de groepsvorming.

Meer weten?

# data[].attributes.attachment_link.title
De Gouden Weken voor een goed begin van het schooljaar - Leraar24

# data[].attributes.attachment_link.description
Het nieuwe schooljaar is begonnen. Tijd voor een frisse start, want in de Gouden Weken kun je de basis leggen voor een fijne sfeer in de klas.

# data[].attributes.attachment_link.description
Welke hoeken kies je in een kleuterklas?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Basisschool De Ark in Kessel-Lo experimenteert volop met mobiele eilanden, prikkelarme hoeken en flexibele tussenwanden. Lerarenopleiders Barbara De Jonge en Monique Smeets (Educatieve Bacheloropleiding Kleuter Thomas More Mechelen) analyseren hun aanpak en geven tips voor de toekomst.

© Katoo Peeters

Prisca Puyneers: “De hoeken zijn open, zonder hoge kasten tussenin. We duiden ze aan door een tapijt neer of papieren tape op de vloer.”

Prisca Puyneers, kleuteronderwijzer:  “In september 2021 startten we met het project ‘Kleuterklas van de toekomst’. Een focusgroep werkte in samenspraak met de directie een nieuwe, flexibele klasinrichting uit. En ging daarvoor in zee met een projectinrichter. Bij hen vonden we de klasopstelling waarnaar we op zoek waren: mobiele eilanden, een schildersezel op wielen, praktische kasten, vlot verplaatsbare bankjes …”
“De tussenmuren in onze kleuterklassen sloopten we een paar jaren geleden al. We werkten ook al met leefgroepen waar alle leeftijden tussen 2,5 en 4 jaar door elkaar zitten. Zo verdelen we de taakbelasting die bij instappertjes hoort over het hele team. Ook team teaching was al ingeburgerd bij ons, om de expertise van elke leraar beter uit te spelen.”

Het team: vol talenten

‘‘Ons team bestaat uit een beleidscoördinator, 7 kleuterjuffen en 3 flexjuffen. De beleidscoördinator is de korte schakel tussen het team en de directie, coördineert de werking van onze vestiging en is het eerste aanspreekpunt voor het team. Ikzelf fungeer als flexjuf. Ik co-teach waar nodig, ga met een groepje aan de slag in of buiten de klas op basis van hun talenten of interesses of voorzie momenten van rust voor kleuters die daar nood aan hebben.”

“De ankerjuffen verzamelen elke ochtend hun vaste kleuters tussen 2,5 en 4 jaar rond zich in het kringmoment. Daarna zijn de kleuters vrij om te gaan en staan waar ze willen.  In elke klas hangt een keuzebord waarop alle activiteiten worden afgebeeld. Spelen in de huishoek of toch liever blokken stapelen? Dat kan, ook al is het misschien niet hun ankerjuf die de activiteit begeleidt. De ene leraar is creatief en wil met de kleuters knutselen. De andere houdt zich liever bezig met het opzetten van een jungle- of dinohoek. Zo begeleidt ieder de kleuters vanuit haar talent.”

Monique Smeets: “Bij team teaching voorzie je de kleuters van een rijk aanbod aan activiteiten om te exploreren en te spelen. Daarbij stimuleer je het initiatief: je legt de keuze bij de kleuter zelf. Zo ontwikkel je hun zelfsturing en de ondernemingszin. Belangrijk is voldoende visueel te maken wat de spelmogelijkheden zijn. De Ark doet dat heel mooi aan de hand van een keuzebord, een talentenarchipel …”

Barbara De Jonge:  “Als je voor team teaching kiest, is gedragenheid binnen het team heel belangrijk. Het moet een bewuste keuze zijn vanuit het schoolbeleid en de visie van de school. Creëer de veiligheid binnen de school om daarover in dialoog te gaan en uit je comfort zone te stappen. Leraren geven vaak nog te veel les op hun eigen eiland. Op die manier wordt kennis niet gedeeld met collega’s.”

“Je hoeft niet meteen voltijds aan de slag te gaan met team teaching. Zet bijvoorbeeld 1 dag per week de expertise van de verschillende kleuterjuffen in en verdeel de kleuters in over de klassen heen. Durf de talenten van jouw collega’s op dat moment toe te laten in jouw leerstijl.”

© Katoo Peeters

Prisca Puyneers: “Ons meubilair is bijna allemaal mobiel. De schildersezel rol je gewoon door de gang naar een andere klas.”

Meubilair: mobiel én overzichtelijk

“Het meubilair in onze klassen is nu bijna allemaal mobiel. De schildersezel en het schoolbord rol je gewoon door de gang naar een andere klas. Een flexibele wand kan het spel tussen 2 kleuters afscheiden of wordt in geen tijd een muur waarop leuke foto’s worden gehangen. Het mobiele eiland schuif je aan de kant wanneer je meer vloerruimte nodig hebt. We hebben ook een tentje waarin een overprikkelde kleuter zich even kan afzonderen. Waar we dat neerzetten, kiezen we zelf. Eén mobiele digikar gaat van klas naar klas, afhankelijk van welke juf op dat moment het ICT-en mediamateriaal kan gebruiken in het spel voor haar kleuters.”

“In veel kleuterklassen belemmert het meubilair het zicht van de kleuters: torenhoge kasten, tafeltjes her en der, hoekinrichtingen. Zo was het vroeger ook bij ons. Er was weinig vrije vloeroppervlakte en we investeerden niet in duurzaam meubilair. Daardoor waren we verplicht elk jaar nieuw materiaal aan te schaffen. Sinds we ervoor kozen om te werken met mobiele eenheden, is het meubilair een pak meer duurzaam én is het ruimer inzetbaar. De prikkels in de klassen zijn daardoor sterk gereduceerd.”“De ‘klashoeken’ helemaal achterwege laten? Zo ver zijn we nog niet. We proberen de hoeken wel zo open mogelijk te maken en hoge kasten tussenin te vermijden. We duiden de hoeken nu aan door bijvoorbeeld een tapijt neer te leggen of een papieren tape op de vloer te kleven. Kleuters weten daardoor precies waar de hoeken zich bevinden. Waar we het materiaal dan kwijt kunnen? In lage, open rekjes tegen de muur of mooi gestapeld onder onze mobiele eilanden. Op die manier creëer je overzicht voor de kleuters. ”

Monique Smeets: “De Ark probeert al zo veel mogelijk hoeken weg te werken. In de Kleuterklas van de Toekomst worden de kinderen niet meer geleid naar afgebakende hoeken. Zo hebben kleuters meer overzicht over wat er gebeurt in de klas en krijgen ze de vrijheid om hun speelplek zelf te bouwen. De leraar blijft ook zichtbaar en dat geeft ze een veilig gevoel.”

Barbara De Jonge: “Kleuters hebben zeker ook nood aan een plekje in de klas waar ze tot rust kunnen komen of beleven plezier aan een afgebakende plek om meer vrijheid te ervaren in hun spel. Maar de Kleuterklas van de Toekomst streeft naar een flexibele inrichting waar kleuters en leraar samen kunnen bepalen hoe hun speel- en werkruimte er voor die dag zal uitzien.”

“Als je creatief aan de slag gaat, kan je er met kleine, budgetvriendelijke ingrepen voor zorgen dat kleine klasmeubels makkelijk te verplaatsen zijn. Werk met matjes waar kinderen een afgebakende speelplek hebben of plaats een paravent tussen 2 hoeken om de kinderen wat rust te gunnen.”

© Katoo Peeters

Prisca Puyneers: “We kiezen voor neutraal materiaal. Kleuters zijn creatief genoeg om dat zelf een bestemming te geven.”

Materiaal: minder en neutraal

“Veel kleuterklassen puilen uit van het materiaal. Klassen vol kleurrijk speelgoed geven te veel prikkels aan kleuters. Daarnaast laat veel speelgoed ook weinig aan de verbeelding over. Het is duidelijk wat je met blokken moet doen: op elkaar stapelen. Om de ondernemingszin en de creativiteit van de kleuters aan te scherpen, kiezen we ervoor om heel neutraal materiaal aan te bieden: keien, houten blokjes, kartonnen buizen, dennenappels, kurken, schelpjes … Kleuters zijn creatief genoeg om dat materiaal zelf een bestemming te geven.”

“In onze klassen wordt ook de buitenruimte heel erg geïntegreerd. Op elk moment van de dag mogen de kleuters hun jas aantrekken en naar buiten gaan. Er bestaat geen slecht weer, er bestaan alleen slechte kleren. Ouders vinden hun kinderen dus al wel eens terug aan de schoolpoort met een vuile broek. Maar dat kan in De Ark. Kinderen mogen kind zijn. En de buitenruimte is, zowel in de zomer als in de winter, een heel stimulerende speelplek voor kinderen.”

“We namen al heel wat prikkels weg, investeerden in sober en duurzaam speelgoed, maar 100% cleane klassen hebben we niet. We vinden het immers heel belangrijk dat de persoonlijkheid van de leraar nog steeds voelbaar is in de klas.”

Monique Smeets: “In een open leercontext mogen kinderen hun stem laten horen. Niets wordt voorgekauwd. Ook het materiaal niet. Het vraagt wel wat flexibiliteit van de leraar. 3 basisvoorwaarden zijn belangrijk: durf de leiding te nemen en bepaal samen met de kleuters een aantal zinvolle regels en maak afspraken. Zorg dat de kleuter weet wat hij waar kan vinden en dat er voldoende uitdagend basismateriaal beschikbaar is om mee te spelen.”
Barbara De Jonge:
“De Kleuterklas van de Toekomst is prikkelarm. Soberheid is zeker een kracht op zich, maar breng daar zelf als leraar gerust warmte in, creëer een klas waarin kinderen zich thuis voelen. In De Ark hebben ze een klas met veel planten. Dat frisse groen zorgt voor huiselijkheid in de klas. Maar alles begint met het opruimen van de klasruimte, aan de kant schuiven van overbodig materiaal om zo veel mogelijk bewegingsruimte te kunnen voorzien en openheid om samen met de kleuters te gaan (ver)bouwen in de klas.”

“Hou je niet altijd vast aan een vooropgesteld programma. Speel mee met de kleuters, heb oog voor hun interesses en wat ze zelf aanbieden. Het zal hun welbevinden en betrokkenheid verhogen. Door het spel van de kleuter na te bootsen, zal je hen vertrouwen geven omdat ze je zien als een gelijke. Dat vergemakkelijkt het aanbrengen van nieuwe dingen.”

© Katoo Peeters

Prisca Puyneers: “Het mobiele eiland schuif je aan de kant als je vloerruimte nodig hebt. Onderin kunnen we ons materiaal kwijt.”

Opbergen: wegzetten en ruilen

Prisca Puyneers: “Als ik andere scholen een goede raad mag geven: investeer in een handige berging. Zorg voor open rekken met transparante dozen. Elke leraar vindt er makkelijk zijn weg en de kleuters weten meteen wat ze waar kunnen vinden.”
“Wanneer creamateriaal wordt aangekocht en het team onderling goed afspreekt wie op welk moment knutselt, dan hoeft de kleuterklas niet zo vol te staan. Zet af en toe ook eens wat materiaal weg voor een poosje. Of plaats een STOP-bord bij het materiaal waar kleuters al vaak mee aan de slag gingen. Ze zullen nog zo blij zijn de themakoffer rond ‘de kapper’ terug te zien na enige tijd. Een opblaasbaar zwembad gevuld met fijn materiaal kan ook heel verrassend zijn en neem je in no time weer weg of leen je uit aan een andere juf. En dat is meteen ook budgetvriendelijk. Materiaal hoeft absoluut niet duur te zijn. Spreek wat handige papa’s of mama’s aan en je staat versteld van wat zij in een handomdraai in elkaar toveren.”

“Natuurlijk vraagt zo’n ruilsysteem een heel goede organisatie en duidelijke afspraken tussen de leraren onderling. Maar wanneer je er als team je weg in vindt, is het een heel fijne en budgetvriendelijke manier van werken.”

Barbara De Jonge: “Heel wat kleuterklassen zijn zwaar overprikkeld. Stel jezelf de vraag: is dit materiaal zinvol én wordt het voldoende gebruikt? In de Kleuterklas van de Toekomst zijn weinig prikkels. Kleuters komen op die manier sneller tot leren en hun motivatie ligt hoger. Dat heeft alles te maken met het feit dat je kleuters meer autonomie geeft. In De Ark staan ze daar ver in. Ze werken met een centraal ruilsysteem. Natuurlijk vraagt het goed overleg tussen de leraren: wie heeft welk materiaal nodig? Wanneer je heel teamgericht werkt, is dat geen probleem.”

“Ga voor dozen waarvan je kan zien wat erin zit. Presenteer ze mooi. Creëer als het ware een ruilwinkel op een centrale plaats in de school waarbij leraren materialen met elkaar kunnen delen.”

Dit artikel kwam tot stand in een samenwerking tussen Veranderwijs en Klasse. Veranderwijs wil innovatieve onderwijspioniers samenbrengen en inspireren. Kriebelt het bij jou ook om iets nieuws uit te proberen? Of experimenteerde je al? Op www.veranderwijs.nu kan je ideeën vinden en uitwisselen.

Ontdek ook:

# data[].attributes.attachment_link.title
De kleuterklas van de toekomst is flexibel, mobiel en prikkelarm

# data[].attributes.attachment_link.description
De kleuterlaren van De Ark experimenteren volop met klasopstelling: van mobiele eilanden en prikkelarme hoeken tot flexibele tussenwanden.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Deel de klas niet willekeurig in: Sommige activiteiten zijn storend voor elkaar (bv. rustige en 'luidruchtige' hoeken), en plaats je niet naast elkaar, andere zijn verzoenbaar en sommige aanvullend. Plaats de knutselhoek en zand- en watertafel in de nabijheid van water. De boekenhoek plaats je verder van kranen of de watertafel. De leeshoek en knutselhoek moeten lichtrijke hoeken zijn.
Stel de materialen goed zichtbaar op: etiketten op dozen, tonnen, laden en rekken doen vlot terugvinden en opruimen; open rekken en kasten .
Zorg voor de nodige beslotenheid: De kasten waar allerlei materiaal inzit, kunnen grotendeels de afbakening van verschillende hoeken vormen, ook houten platen, doeken, gordijnen bakenen hoeken af.

tweede kleuterklas
Voor deze groep zullen vooral de materialen in de hoeken worden aangepast en enkele soorten hoeken bijkomen. Het fantasiespel is bij deze leeftijdsgroep bv. heel belangrijk, en daar zal ook aandacht moeten voor zijn in het aanbod. De hoeken voor rollenspel, krijgen een prominente plaats in de klas.

Een echte slaaphoek of aparte knuffelhoek is nog een optie, maar niet meer noodzakelijk. Rustige plekjes kunnen op andere manieren gecreëerd worden, bv. een rustige werkplek, een knusse leeshoek.
Deze kleuters werken ook al eens meer aan een tafel.

De plaatsen waar het materiaal moet opgeborgen worden, en ook de dozen die de kleuters zelf mogen nemen, voorzie je van een duidelijk pictogram die verwijst naar het materiaal.
(De Graeve, 1994)

Voorbeelden

# data[].attributes.attachment_link.description
Deel de klas niet willekeurig in: Sommige activiteiten zijn storend voor elkaar (bv. rustige en 'luidruchtige' hoeken), en plaats je niet naast elkaar, andere zijn verzoenbaar en sommige aanvullend. Plaats de knutselhoek en zand- en watertafel in de nabijheid van water. De boekenhoek plaats je verder van kranen of de watertafel.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nieuw op de website

Blijf op de hoogte van alle nieuwigheden en volg leerbubbels op social media

Over het downloaden van aangekochte materialen

Na betaling krijg je onmiddellijk toegang tot de downloadlinks.
TIP! Sla de bestanden na het openen van de link meteen op je computer op.

Een e-mail met daarin de links naar de downloads wordt eveneens verstuurd. Heb je geen mail ontvangen, check dan eerst je spamfolder voor je contact opneemt.

Een link blijft 365 dagen geldig en kan je maximum 5x downloaden. Hou er rekening mee dat een link die je opent met je smartphone of tablet ook geldt als een download.

Grote bestanden worden aangeleverd in een ZIP-bestand. Deze dien je eerst uit te pakken voor je ermee aan de slag kunt gaan. Dit kan je doen in je verkenner (Windows) of finder (Mac).

Themaloze leerbubbels

Alle tekeningen en digitale downloads van leerbubbels, zowel betalende als gratis, vallen onder het auteursrecht en zijn bedoeld om te gebruiken in je eigen klas of bij thuisonderwijs. Doorverkopen, kopiëren of aanpassen is niet toegestaan. Bestanden delen op social media of andere websites is ook niet toegelaten.

# data[].attributes.attachment_link.title
Educatieve leermaterialen voor kleuters en speelleerklas - Leerbubbels

# data[].attributes.attachment_link.description
Blijf op de hoogte van alle nieuwigheden en volg leerbubbels op social media Over het downloaden van aangekochte materialen Na betaling krijg je onmiddellijk toegang tot de downloadlinks. TIP! Sla de bestanden na het openen van de link meteen op je computer op. Een e-mail met daarin de links naar de downloads wordt eveneens verstuurd.

# data[].attributes.attachment_link.description
Gynzy Kids Login - education puzzles, games, tools & training

# data[].attributes.attachment_link.title
Extra uitdaging voor hoogbegaafde peuters en kleuters, tijdens thuisonderwijs/afstand onderwijs - Coolest Kid On The Blog

# data[].attributes.attachment_link.description
Zoek je extra uitdaging voor je peuter of kleuter tijdens het thuisonderwijs? Hier vindt je verrassende online en vooral offline ideeën

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Op deze pagina vind je:
* Achtergrondinformatie
* Denkspellen (SmartGames) en tips voor coöperatieve spellen
* Plusprojecten met activiteiten voor beginnende lezers en rekenaars
* Suggesties voor het eenvoudig aanpassen of verrijken van bestaande materialen in de kleutergroep
* Suggesties voor het aanpassen en verrijken van de hoeken
en meer ideeën om uitdaging te bieden aan 'slimme kleuters'.

Een stukje achtergrondinformatie

Uit onderzoek is gebleken dat jonge kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong zich binnen ongeveer zes weken kunnen aanpassen aan de groepsnorm. De kleuter komt als vierjarige op school en ziet al snel dat wat hij doet en weet niet de norm is. Hij wil zijn zoals zijn klasgenootjes en past zich aan. Hij laat niet meer zien hoe mooi hij kan tekenen. Hij geeft geen antwoord meer tijdens een kringactiviteit. Het is daarom belangrijk om de kinderen die nieuw instromen in je groep goed te observeren om een eventuele ontwikkelingsvoorsprong te kunnen signaleren.

Kinderen die zich op school aanpassen aan de norm of niet genoeg uitgedaagd worden, kunnen hier heel ander gedrag laten zien dan thuis. Het zijn bijvoorbeeld rustige leerlingen die keurig meedoen met de rest. Thuis laten ze echter heel ander gedrag zien. Ze kunnen boos zijn, zich gefrustreerd en zich niet begrepen voelen. Jij ziet op school een heel ander kind dan de ouders thuis. Wanneer je dit van de ouders hoort, denk dan niet 'bij mij is dat niet zo', maar laat de alarmbellen rinkelen: hier is iets aan de hand!

Ook hebben jonge kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong vaak een zekere mate van faalangst. Dit kan leiden tot onderpresteren. Goede begeleiding en het juiste aanbod zijn belangrijk.

Op deze pagina wil ik je inspiratie geven voor het bieden van uitdaging aan (slimme) kleuters in je groep. Dit kan door materiaal aan te schaffen of een plusgroep op te starten, maar beter nog, het kan gewoon in je eigen groep door het aanpassen en verrijken van de materialen die je hebt en de activiteiten in de hoeken.

Leestip! Kleuters die nét iets meer kunnen

Wil je na het lezen van bovenstaande informatie meer weten? Lees dan Kleuters die nét iets meer kunnen van uitgeverij Acco eens. In dit boek geven de auteurs je meer dan 400 tips voor kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong.

Het boek start met theorie: hoe herken je een kleuter met een ontwikkelingsvoorsprong? In dit hoofdstuk worden cognitieve, niet-cognitieve en sociaal-emotionele signalen besproken. Het hoeft namelijk niet zo te zijn dat een kleuter met een ontwikkelingsvoorsprong óveral goed in is. Vaak is dat wat we horen: 'Hij moet moeilijkere werkjes doen? Nou, het lukt hem nog niet eens om goed samen te spelen, laat hem dat eerst maar eens leren.' Kinderen kunnen juist op één gebied uitblinken en uitdaging nodig hebben, terwijl ze op een ander gebied nog wat begeleiding kunnen gebruiken.

Onder cognitieve signalen verstaan we de taalvaardigheid: een goede woordenschat, correcte zinsconstructies, interesse in letters en woorden en misschien zelfs al kunnen lezen. Ook de rekenvaardigheid valt hieronder: interesse in cijfers, inzicht in de getalsymboliek en in abstracte wiskundige begrippen.
Cognitieve signalen zijn ook het hebben van een grote interesse in de wereld rondom zich. Kinderen die alles vragen, graag in boeken kijken.
Soms zitten de cognitieve signalen verborgen in de tekeningen die het kind maakt: correcte weergaven van de werkelijkheid, zijaanzichten, een duidelijk hoger niveau dan dat van leeftijdgenootjes.

Niet-cognitieve signalen zijn een sterk ontwikkeld geheugen, het stellen van waarom-vragen, energiek zijn, een sterk rechtvaardigheidsgevoel hebben, perfectionistisch zijn, een apart soort humor hebben en hoogsensitief zijn.

Onder sociaal-emotionele signalen vallen een afgenomen betrokkenheid in de klas, psychosomatische klachten zoals buik- en hoofdpijn, slaapstoornissen, de baas willen spelen: te dominant zijn.

In het volgende hoofdstuk krijg je een kijkje in de praktijk. Er worden per hoek in het lokaal suggesties gegeven voor uitdaging. Denk aan de materialen die in de bouwhoek aanwezig zijn en toegevoegd kunnen worden, de opdrachten die daar gegeven worden, de uitrusting van de huishoek en het aanbieden van een probleemstelling in deze hoek. De leeshoek, de schrijfhoek, de rekenhoek, de taal- en letterhoek, de spel- en denkhoek, de teken- en knutselhoek, de puzzelhoek ... Alle hoeken komen in het boek voorbij en kun je eens kritisch onder de loep nemen. Bieden ze voldoende uitdaging? Kan ik iets toevoegen? Welke opdracht geef ik het kind met een ontwikkelingsvoorsprong? Hoe daag ik hem in deze hoek uit?

Kleuters die nét iets meer kunnen
Ann Meersman & Kristin Stroobandt
Uitgeverij Acco

Voor mij zijn veel suggesties bekend. Enkele zijn nieuw en geven inspiratie. Toch is het fijn om het boek door te lezen. Regelmatig denk ik 'o ja, dat deed ik altijd, maar nu niet meer', of 'dit kan ik wel toevoegen!'. Het laat me nadenken over mijn eigen handelen en daagt met uit aan de slag te gaan met het creëren van uitdagende hoeken.

En wat helemaal leuk is, mijn site staat er verschillende keren in vernoemd! Dus ook hier, op deze pagina, kun je je inspiratie vinden.

Ook interessant: Peuters die nét iets meer kunnen

Na Kleuters die nét iets meer kunnen verscheen van dezelfde auteurs Peuters die nét iets meer kunnen.

Kun je een ontwikkelingsvoorsprong al op jonge leeftijd vaststellen? En zo ja, welke activiteiten kun je baby's en peuters met een ontwikkelingsvoorsprong dan aanbieden? Daar geeft dit boek antwoord op.
Jonge kinderen ontwikkelen zich sprongsgewijs. De ene keer zie je misschien een grote taalsprong en de andere keer een sprong in de motoriek. Bovendien kan het kind op een bepaald ontwikkelingsgebied sterk zijn, terwijl het op een ander gebied zwakker is. In ieder geval hebben baby's en peuters met een ontwikkelingsvoorsprong deze dingen gemeen:
- ze zijn nieuwsgierig en hebben een voortdurende drang om de wereld rondom hen te verkennen.
- ze zijn gedreven om op exploratietocht te gaan, dingen te ontdekken en te leren.
- ze hebben een onuitputbare energie die maakt dat het voor ouders en opvoeders niet altijd even vanzelfsprekend is om daarmee om te gaan.
In het boek wordt hier dieper op ingegaan. In deel 1 lees je bij alle ontwikkelingsgebieden (cognitief, motorisch, sociaal-emotioneel en de taalontwikkeling) kenmerken en voorbeelden van het gedrag dat peuters met een ontwikkelingsvoorsprong laten zien.

Deel 2 van Peuters die nét iets meer kunnen gaat in op de peuterpuberteid: ik ben twee dus ik zeg nee! Je leest hoe deze puberteid bij peuters verloopt en hoe dit eruit kan zien bij peuters met een ontwikkelingsvoorsprong.

Peuters die nét iets meer kunnen
Ann Meersman & Kristin Stroobandt
Uitgeverij Acco

Deel 3 geeft 500 prikkelende ideeën voor het uitdagen van peuters met een ontwikkelingsvoorsprong. Het zijn ideeën als gezelschapsspelletjes, puzzels, ideeën voor de taalontwikkeling, het vertellen en bedenken van verhalen, het naspelen van verhalen, prentenboeken. Ideeën voor een sport voor de peuter, belevingen in de natuur. Voor alle ontwikkelingsgebieden worden suggesties gegeven met uitgebreide voorbeelden en vaak ook foto's. Dit leest fijn. Veel ideeën zijn bekend of logisch, maar laten je wel weer even bewust worden van je handelen. Soms hoef je maar iets kleins toe te voegen, een opmerking, een vraag, materiaal en wat je altijd al deed krijgt net wat meer diepgang. Een fijn boek om eens door te lezen als je op zoek bent naar uitdaging voor de peuters in je groep.

Denkspellen en coöperatieve spellen

Er zijn verschillende leuke, leerzame denkspelen te koop, zoals de spelletjes van SmartGames. In mijn klas heb ik 'Doornroosje', 'Roodkapje', 'Sneeuwwitje', 'Castle Logic', 'Camelot Jr.', 'Colour Code' en 'Trucky'. De spelletjes bevatten opdrachtboekjes met verschillende niveaus, waardoor zowel instromers als leerlingen uit groep 2 ze kunnen spelen. De spelletjes die ik in mijn groep heb zijn allemaal erg leuk!
Ook de spellen van SunnyGames zijn aan te raden. Dit zijn coöperatieve spellen, waarbij de kinderen samen naar een doel toewerken. Het samenwerken is hierbij dus belangrijk! In mijn groep worden 'Max de kat' en 'De geheime gang' regelmatig gespeeld.

SmartGames

Aftekenbladen voor de SmartGames

Bij een aantal SmartGames die ik in mijn groep gebruik heb ik aftekenbladen gemaakt. De kinderen pakken een blad en kleuren een ster na elk behaald level. Wanneer het boekje met challenges uit is, zijn alle sterren gekleurd. De kinderen worden hiermee gestimuleerd door te zetten, ook wanneer een SmartGame moeilijk wordt. Je kunt met een kind afspreken hoeveel levels hij in een werkles moet spelen of hoe lang hij met de SmartGame moet werken. Wanneer hij een volgende keer verder gaat, kan hij op het aftekenblad zien waar hij gebleven is. Onderaan op het blad kun je opmerkingen plaatsen of een compliment wanneer het blad vol is.
* bij de nieuwste SmartGames is het niveau 'master' paars gekleurd. Bij de oudere SmartGames is dit nog blauw.

Bij de volgende SmartGames vind je een aftekenblad in de download:
- Roodkapje Deluxe
- Drie kleine biggetjes Deluxe
- Sneeuwwitje Deluxe
- Doornroosje Deluxe
- Camelot Jr.
- Castle Logix
- Trucky 3
- Smart Farmer
- Squirrels go Nuts!
- Jump In'
- Dinosaurs Mystic Islands
- Pentuins on ice
- Apple Twist
- Jaak en de Bonenstaak Deluxe

--> Download de aftekenbladen

SmartGames bekeken

Hier vertel ik je wat over enkele SmartGames, zodat je kunt inschatten of ze een aanwinst voor jouw groep zijn.

Jaak en de Bonenstaak Deluxe

Het nieuwste spel voor kinderen van 4 tot 7 jaar is Jaak en de Bonenstaak. Ook van dit sprookje is door SmartGames een spannend, uitdagend spel gemaakt. Jaak en de Bonenstaak is een 'bewegend' puzzelspel waarin Jaak de bonenstaak moet beklimmen om het kasteel in de wolken te bereiken. De kinderen laten de puzzelstukken een voor een op de juiste plaats vallen door ze bovenaan op de ladder te plaatsen. De puzzelstukken tuimelen vervolgens naar beneden. Lukt het om de startpositie van het puzzelstuk zo te bepalen dat het na het kantelen in de juiste positie eindigt? Een uitdaging!

SmartGames heeft met dit spel weer een nieuw concept kunnen bedenken. Opnieuw een sprookje, maar anders uitgevoerd, waardoor het een aanvulling op je collectie is. Het tuimelen heeft een magisch effect. De kinderen zullen in eerste instantie verwonderd raken. 'Hoe kan dit?' en 'hoe werkt dit?' Ik vind het in ieder geval fantastisch bedacht en dat met allemaal super stevige puzzelstukken en een stevig grid waar de stukken in tuimelen. Ook het kasteel op de wolk, waar je komt als je de bonenstaak juist naar boven hebt geleid, staat als een huis.

Het spel bevat 60 opdrachten die oplopen in moeilijkheid en doet een beroep op de vaardigheden planning, ruimtelijk inzicht, visuele perceptie, probleemoplossend denken en de oog-hand coördinatie. De kinderen kunnen in het opdrachtenboekje zelf zien of de opdracht juist is uitgevoerd en spelen het spel daardoor zelfstandig. Een aftekenblad kan ze helpen de motivatie te houden, door te zetten en te zien waar ze zijn gebleven.

Helaas zijn de scholen hier voorlopig dicht, dus mag ik me zelf de komende tijd uit gaan leven op dit spel en dat is geen straf ;). Ik ben benieuwd hoe ver ik kom!

--> Bekijk Jaak en de Bonenstaak op de site van SmartGames

Coral Reef

Coral Reef is klein, magnetisch hide & seek spel. Het spel bevat één boekje met daarin de opdrachten, het 'spelbord' vol vissen en magnetische speelstukken die op de juiste manier op het spelbord gelegd moeten worden.

De kinderen kijken naar de eerste uitdaging. Ze zien hier een aantal vissen staan. Deze mogen zichtbaar zijn in de zee. De andere vissen worden onder het koraal bedekt. Hiervoor worden de speelstukken gebruikt. Deze worden zo op de overige vissen gelegd dat zij niet meer te zien zijn. De speelstukken worden gedraaid, er wordt gepast en gemeten. Hier is inzicht voor nodig! Als alle speelstukken op hun plek liggen, zijn alleen de vissen die bij de uitdaging weergegeven zijn nog te zien. De volgende uitdaging kan worden aangegaan! Het boekje bevat 48 zelfcorrigerende opdrachten die wat eenvoudiger zijn dan die van het klassieke hide & seek spel. Dat is fijn, zo is het spel ook voor de jongste kleuters leuk om te spelen.

In mijn groep werd Coral Reef meteen gespeeld toen de kinderen het zagen liggen. Enkele kleuters herkenden het principe (het kleine boekje met spelbord) van andere SmartGames die ze thuis hebben. Hier waren ze enthousiast over. Al snel stonden er meerdere kinderen rondom het spel en werd er nagedacht, geprobeerd en opgelost.

Coral Reef is een fijn, klein spel. Het is wat minder stevig dan de grotere SmartGames, maar daardoor ook een stuk goedkoper. En, een voordeel voor thuis, dit spel is ideaal voor in de auto of mee op vakantie.

--> Bekijk Coral Reef op de site van SmartGames

SmartFarmer

SmartFarmer is de nieuwste game van SmartGames. In dit spel ben jij de boer en zorg je ervoor dat je dieren soort bij soort in een weiland komen staan. Het spel heeft maarliefst 60 levels, oplopend van makkelijk naar steeds wat moeilijker.

Elke keer verbaas ik me erover dat er nog nieuwe SmartGames bedacht kunnen worden. Er is toch al zoveel? Alles bestaat toch al? SmartFarmer bewijst dat dit niet zo is. Wat een leuk en origineel spel! Weer totaal anders dan de SmartGames die we al in de klas hebben.

SmartFarmer bestaat uit een spelbord, losse boerderijfiguren, hekken, drinkbakken en een boekje met daarin de uitdagingen. Het kind legt het boekje voor zich en bekijkt uitdaging 1. Hij plaatst de dieren op de juiste plek in het gras en bedenkt hierna hoe hij de hekken zo kan plaatsen dat de dieren per soort in een weiland staan. De paarden bij de paarden, de schapen bij de schapen, de koeien bij de koeien en de varkens bij de varkens. Later in het spel wordt er per weiland een drinkbak geplaatst. Ook daar moet het kind over nadenken. Waar kan de drinkbak staan? Is er een drinkbak voor elke diersoort?

Het leuke aan dit spel vind ik dat het makkelijk begint. Ook de kinderen uit groep 1 kunnen het spelen. In de eerste levels staan er niet zoveel verschillende dieren op het bord en hoeft er soms maar één hek geplaatst te worden om de dieren gescheiden van elkaar in een weiland te zetten. Het spel heeft veel levels en loop op in moeilijkheid, waardoor het voor alle kinderen uit mijn groep uitdagend is en waardoor je er niet zomaar op uitgekeken bent.

Toen de kleuters het spel in de klas zagen staan, wilden ze het meteen proberen. Eén kind ging aan de slag en vier kinderen stonden er omheen. Wat wilden ze graag meespelen! Het spel was in trek en werd de hele week gespeeld. Een super leuk spel dat een beroep doet op het ruimtelijk inzicht, planning, concentratie, probleemoplossend denken en flexibel denken.

--> Bekijk SmartFarmer op de site van SmartGames

Doornroosje Deluxe

Wat leuk, er is weer een sprookjes SmartGame uit! Roodkapje en Sneeuwwitje heb ik al in de klas. Ik ben heel benieuwd naar Doornroosje, vooral omdat dit een spel is van 3 tot 7 jaar dat dus zeker moet aansluiten op het niveau van mijn kleuters. Ik merkte dat de laatste SmartGames die ik bekeek ( Squirrels go nuts! en Jump'in) toch wat pittig voor ze zijn.

Doornroosje zit in een grote doos. In de doos vind je een boekje met het sprookje, vier puzzelstukken die samen een doolhof vormen, een omhulsel voor het doolhof, een kasteel, Doornroosje, de prins en een draak en een boekje met opdrachten.

Het opdrachtenboekje kun je omdraaien. De ene helft bevat opdrachten waarbij de prins door het doolhof bij Doornroosje in het kasteel moet komen en bij de andere helft ben je zelf de draak en blokkeer je de weg voor de prins.

De opdrachten waarbij de prins door het doolhof naar het kasteel moet lopen beginnen lekker eenvoudig. De kleuters zijn in een mum van tijd bij het kasteel en gaan gestaag door naar de volgende opdracht. Hiervoor moeten ze de vier puzzelstukken die samen het doolhof vormen elke keer op een andere manier in het omhulsel leggen. In het opdrachtenboekje staat duidelijk aangegeven hoe dit moet. De opdrachten gaan, zoals we bij SmartGames gewend zijn, van starter naar junior, naar expert en eindigen bij master. Zo is er voor elke kleuter een uitdaging.

De opdrachten waarbij de kleuters de draak zijn en het doolhof moeten blokkeren vinden de kleuters wel even vreemd. Zij moeten Doornroosje toch bevrijden? Als ze de draak zijn, werken ze juist tegen. Ze vinden het ook lastig om te bepalen waar de draak in het doolhof moet staan. Sommige kleuters schuiven maar wat tot de draak toevallig in het doolhof ploept. Mijn groep vindt de eerste opdrachten dus leuker én makkelijker.

Ik ben blij met deze nieuwe SmartGame voor mijn groep!

--> Bekijk Doornroosje op de site van SmartGames

Squirrels go Nuts!

Met dit spel van SmartGames krijg je meteen zin in de herfst. Het ziet er super aantrekkelijk uit! Eekhoorntjes vervoeren een eikel over het spelbord en zoeken er een holletje voor. Zo leggen ze hun wintervoorraad aan. Omdat wij deze herfst 'de eekhoorn' centraal hebben staan, wil ik dit spel zeker eens proberen.

Squirrels go Nuts! is een denkspel voor kinderen vanaf 6 jaar. Het spel bevat een spelbord, vier speelstukken met eekhoorns, vijf eikels en een boekje met uitdagingen. Het spel is bedoeld om alleen te spelen.

Het kind legt het opdrachtenboekje voor zich en start met 'level' 1. Hij plaats de speelstukken op het spelbord zoals in het boekje aangegeven staat. In elk speelstuk zit een gat. Hier wordt een eikel in gelegd. Vervolgens worden de speelstukken over het spelbord geschoven. Ze mogen niet opgetild worden. Het is de bedoeling dat de eikels naar de holletjes gerold worden. Als alle eikels in een hol gevallen zijn, is het level behaald en gaat het kind verder met level 2. De uitdagingen lopen op in moeilijkheid. Zo zijn er uitdagingen voor de starter en uitdagingen voor de wizard.

Voor dit spel hebben de kinderen een goed ruimtelijk inzicht nodig en ze moeten goed kunnen plannen. Vooruit denken, logisch redeneren en geduld en concentratie hebben zijn bij dit spel belangrijke vaardigheden. Ik vind het spel erg leuk voor kinderen vanaf groep 3. Sommige oudste kleuters zullen dit ook al kunnen, maar ik merk dat ze snel opgeven, omdat het spel toch wat moeilijk is. Zij vinden het leuker om gewoon met de speelstukken te spelen ;).

--> Lees meer op de site van SmartGames

Jumpin'

Jumpin' is een spel voor kinderen vanaf 7 jaar. Onze oudste kleuters (5 a 6 jaar) spelen graag (denk)spelletjes en zijn altijd in voor een nieuw spel, dus we dachten dat ook zij dit spel wel konden proberen.

Het doel van het spel is konijnen in hun holletje te verstoppen. Daarvoor heb je een spelbord met zes holen en een aantal losse onderdelen: drie paddenstoelen, twee vosjes en drie konijnen. In het bijgeleverde boekje staan de uitdagingen, ingedeeld op niveaus die met de bekende SmartGames kleuren worden aangegeven. Na een korte uitleg gaat een meisje aan de slag. Ze bekijkt uitdaging één en bouwt de situatie na op het spelbord. Door het konijn over obstakels te laten springen, zorgt ze ervoor dat hij in een holletje terecht komt. Inzicht en het goed na kunnen bouwen van de startopstelling is hierbij belangrijk. Als het konijn in een holletje zit, is de uitdaging behaald en gaat de kleuter verder met de volgende uitdaging. De uitdagingen worden steeds wat groter. Er komen meer obstakels in het veld, meer konijnen en er moeten meer sprongen genomen worden om in een holletje te komen.

Jumpin' is een uitdagend spel. Wanneer je een uitdaging gehaald hebt, wil je verder. Als je vastloopt, kun je teruggaan naar de beginsituatie, zoals in het boekje afgebeeld, en het opnieuw proberen.
Het spel ziet er aantrekkelijk uit, met schattige figuren en stevig materiaal, zodat het eindeloos veel gespeeld kan worden. Het spel is als reisversie uitgegeven. Je legt de figuren op het spelbord en sluit dit met een deksel af. Het spel is nu heel compact en kan makkelijk opgeborgen of meegenomen worden.
Verschillende oudste kleuters hebben het spel gespeeld. Het hangt van het niveau van het kind af hoeveel uitdagingen ze kunnen behalen. Met een goed inzicht, geduld en doorzettingsvermogen lukt het ze om dit spel te spelen.
Ook voor oudere kinderen en zelfs voor jou als leerkracht is Jumpin' een hartstikke leuk spel. Je kunt op je eigen niveau instappen en verder spelen en als je merkt dat je vriendje een uitdaging gehaald heeft, wil jij die natuurlijk ook halen! Zo ontstaat er een positieve concurrentiestrijd.

Sneeuwwitje Deluxe

In onze groepen hebben we Roodkapje Deluxe. Een leuk spel dat perfect op het niveau van de kleuters aansluit. De jongste kleuters kunnen dit spelen, maar ook de oudsten. Daarom zijn we ook heel nieuwsgierig naar Sneeuwwitje.

Het spel bestaat uit een huisje met daarbij zeven dwergen, een boze stiefmoeder en Sneeuwwitje, allen heel stevig uitgevoerd, en een opdrachtboekje dat omkeerbaar is en twee soorten opdrachten bevat.

De eerste opdracht is 'Waar is Sneeuwwitje?' De figuren worden in het huis geplaatst zoals op de afbeelding in het opdrachtboekje weergegeven wordt. De kinderen kijken goed naar de positie van de dwergen en de stiefmoeder. Sneeuwwitje ontbreekt hierbij. Het is de bedoeling dat de kinderen haar op de juiste plek in het huisje plaatsen. Waar zij moet staan, weten ze als alle andere figuren hun plek gevonden hebben. Als Sneeuwwitje staat, draai je de bladzijde om en zie je of ze op de juiste plek staat. Daarna volgt uitdaging twee. De uitdagingen worden steeds moeilijker en er ontbreken steeds meer figuren op de afbeelding. De kinderen moeten nu zelf ontdekken wie waar hoort. Dit kunnen ze te weten komen doordat enkele dwergen aan elkaar vastzitten en met tweeën in het huisje moeten staan. Er zijn plekjes voor één en twee figuren.

Bij de tweede opdracht zie je het huisje van voren. Sommige vensters zijn open en andere vensters gesloten. Wie zitten er achter de gesloten vensters? De kinderen moeten alle figuren in het huis plaatsen om dit te weten te komen. Ook hier vind je de oplossing op de volgende bladzijde.

Sneeuwwitje is een ontzettend leuk spel om in je klas te hebben, omdat ook de jongste kleuters dit kunnen spelen. De jongetjes die net gestart zijn en nog niet echt naar de SmartGames omkijken, wilden dit nieuwe spel meteen proberen. Het spel lijkt in het begin makkelijk, maar voor hen is het al een uitdaging om de figuren te plaatsen zoals in het opdrachtboekje aangegeven is. Daar kunnen ze zich al een hele tijd mee vermaken. Een goede oefening dus. Daarbij ziet ook dit spel er prachtig uit en is het verrassend dat SmartGames weer een heel ander soort opdracht heeft bedacht dan bijvoorbeeld bij Roodkapje. Super leuk dus!

Plusprojecten Kleuteruniversiteit

Voor Kleuteruniversiteit schrijf ik regelmatig een plusproject. Hieronder vind je enkele van mijn plusprojecten. Op de site van Kleuteruniversiteit vind je alle plusprojecten op een rij.

Nieuw! Plusproject Natuur
De natuur is overal en altijd om je heen.
Ontdek het wonder van de natuur met de activiteiten uit dit project. Deze zijn gericht op ontdekkend en onderzoekend leren in de natuur. Dit verdiepende plusproject voor kleuters en kinderen uit groep 3 is geschreven bij het informatieve prentenboek ' Dit is... natuur! ' van Kim Merel.

--> Bekijk het plusproject 'Natuur'

Nieuw! Plusproject natuur & herfst - Op zoek naar de herfst
De kinderen uit de klas van meester Sander krijgen een bijzondere opdracht. Ze moeten de herfst mee naar de klas nemen. Maar hoe doe je dat?
Met dit plusproject voor beginnende lezers en rekenaars in de kleutergroep en groep 3 verdiepen de kinderen zich in de herfst. Het project is geschreven bij het boek ' Op zoek naar de herfst' van Sanne Ramakers, Merel de Vink en Marjolein Hund.

--> Bekijk het plusproject 'Herfst'

Plusproject Beroepen

'Wat wil je worden?' vroeg de juf, 't was in de derde klas,
ik keek haar aan en wist het niet, 'k dacht dat ik al iets was.
- Toon Hermans, 'Juf'

Dit plusproject voor voor beginnende lezers en rekenaars in de kleutergroep en groep 3 gaat over beroepen en is geschreven bij het boek ' Wat wil jij later worden?'. De kinderen gaan aan de slag met tellen, meten, muziek, letters, zinnen, creatieve opdrachten en meer. Elke activiteit start met een denksleutel.

--> Bekijk het plusproject Beroepen

Plusproject Insecten
Misschien denk je weleens: wat zijn insecten toch vervelend en vies,ik zou willen dat ze er niet waren. Maar wist je dat insecten heel nuttig zijn? We kunnen echt niet zonder ze!
Met dit plusproject voor voor beginnende lezers en rekenaars in de kleutergroep en groep 3 leer je alles over insecten. Het project is geschreven bij het informatieve boek 'Willewete Insecten'. Je kunt dit plusproject naast het project Insecten van Kleuteruniversiteit gebruiken.

--> Bekijk het plusproject 'Insecten'

Plusproject Muziek

Muziek maakt je blij, geeft je energie en kan je troosten.
Samen muziek maken geeft een fijn gevoel.

Zing, luister, beweeg, noteer en maak muziek met de activiteiten uit dit project van Kleuteruniversiteit.
Dit verdiepende plusproject voor kleuters of inspiratiebron voor muzieklessen in groep 3 en 4 is geschreven bij het informatieve boek ' Willewete Muziek '.

--> Bekijk het plusproject 'Muziek'

Plusproject De olifant

De olifant is het grootste landzoogdier van de wereld.
Olifanten zijn erg slim en hebben een buitengewoon geheugen.

Kom alles te weten over de olifant met dit plusproject voor beginnende lezers en rekenaars in de kleutergroep en groep 3. Het project bevat activiteiten bij het informatieve prentenboek De olifant van Jenni Desmond.

--> Bekijk het plusproject 'De olifant'

Plusproject Bijzondere dieren
Wow, daar komt een tovenaar de klas in. Met dit plusproject voor beginnende lezers en rekenaars in een kleutergroep en groep 3 heeft iedereen het naar zijn zin!
Maak kennis met ongelooflijke dieren: kameleons, zwarte panters, vuurvliegjes, slangen ... Ze kunnen stuk voor stuk toveren. Dit plusproject bevat reken- en taalactiviteiten, creatieve opdrachten, een muziekles en een les Engels bij het boek ' Ik kan toveren ' van Mack.

--> Bekijk het plusproject 'Bijzondere dieren'

Plusproject Dinosaurussen
Kijk, de dinoprofessor komt de klas in. Met dit plusproject voor beginnende lezers en rekenaars in een kleutergroep en groep 3 heeft iedereen het naar zijn zin!
Leer van alles over dino's tijdens dit plusproject van Kleuteruniversiteit met reken- en taalactiviteiten en een creatieve opdracht, bij het boek ' Willewete Dinosaurussen ' van Jozua Douglas en Barbara van Rheenen.

--> Bekijk het plusproject 'Dinosaurussen'

Plusproject De ijsbeer
Een ijsbeer wordt ook wel een poolbeer genoemd. Dit enorme zeezoogdier brengt het grootste deel van zijn leven door op het ijs en de sneeuw van de Noordelijke IJszee.
Leer alles over de ijsbeer met dit plusproject voor beginnende lezers en rekenaars in de kleutergroep en groep 3. Het project bevat activiteiten bij het informatieve prentenboek De ijsbeer van Jenni Desmond.

--> Bekijk het plusproject 'De ijsbeer'

Plusproject Zo werkt mijn lichaam
Kijk naar je lichaam. Wat zit daar binnenin? Met dit plusproject voor beginnende lezers en rekenaars in een kleutergroep en groep 3 heeft iedereen het naar zijn zin!
Leer van alles over je lichaam tijdens dit plusproject met reken- en taalactiviteiten en een les Engels. De activteiten zijn geschreven bij het boek Willewete Zo werkt mijn lichaam van Pierre Winters en Madeleine van der Raad.

--> Bekijk het plusproject 'Zo werkt mijn lichaam'

Plusproject voor de kleuters en groep 3 Leonardo da Vinci

Leonardo werkt aan zijn boek vol tekeningen. Kijk er maar eens in. Met dit plusproject voor beginnende lezers en rekenaars in een kleutergroep en groep 3 heeft iedereen het naar zijn zin!

Maak kennis met Leonardo da Vinci en zijn meesterwerken. Dit project is bedoeld voor kinderen uit de kleutergroep én uit groep 3. Samen leren zij tijdens creatieve opdrachten en reken- en taalactiviteiten meer over het leven van Leonardo. Het project is geschreven bij het AVI-boek Het boek van Leo van Arend van Dam en Alex de Wolf.

--> Bekijk het plusproject 'Leonardo da Vinci'

Plusproject Bijzondere bouwsels

Reis mee de wereld over. Nederland is het begin.
Met dit plusproject voor beginnende lezers en rekenaars in een kleutergroep en groep 3 heeft iedereen het naar zijn zin!

Bekijk bijzondere bouwsels van over de hele wereld. De kinderen brengen tijdens rekenactiviteiten, taalactiviteiten en een les Engels een bezoek aan deze bijzondere bouwwerken en gaan zelf aan de slag. Een pakket op basis van het boek Willewete 'Bijzondere bouwsels'.

--> Bekijk het plusproject 'Bijzondere bouwsels'

Plusproject 'Piraten'
Kom, stoere piraten, we gaan varen op de woeste zee!
Durf jij met ons mee?
In dit plusproject voor beginnende lezers en rekenaars in een kleutergroep en groep 3, leren de kinderen van alles over piraten, aan de hand van het boek Willewete 'Piraten'. De kinderen maken een spannende zeereis tijdens taalactiviteiten, rekenactiviteiten en een les Engels.

--> Bekijk het plusproject 'Piraten'

Plusproject Naar het pretpark

Kom mee, we gaan naar het pretpark! Waar wil jij in?
Met dit plusproject voor beginnende lezers en rekenaars in een kleutergroep en groep 3 heeft iedereen het naar zijn zin!

Spaar zegels, koop kaartjes en maak plezier in het pretpark. De kinderen gaan tijdens rekenactiviteiten, taalactiviteiten en een les Engels in verschillende attracties. Ze maken hier zinnen, tellen met sprongen, zoeken naar letters en nog veel meer.

--> Bekijk het plusproject 'Naar het pretpark'

Denksleutels

Vragen die kinderen aan het denken zetten
Welke vragen stel jij aan de kinderen in je groep? Diferentieer je in de vragen die je stelt? Stel je ook wel eens vragen aan de 'slimmere' kleuters? De Australiër Tony Ryan bedacht de Thinkers Keys, denksleutels, met vragen die het denken van jonge kinderen stimuleren. Geef zelf eens het antwoord op een vraag en laat de kinderen de vraag bedenken! Of laat kinderen overeenkomsten noemen van twee voorwerpen die duidelijk verschillend zijn. En wat denk je van de vraag 'kun jij je lunch eten met een vel papier?'

--> Bekijk de uitleg bij de denksleutels
--> Download de denksleutels

Uitdagende vragen voor kleuters
Hier geef ik je een aantal voorbeelden van vragen die de kleuters aan het denken zetten. Ze passen bij het thema 'verjaardag' en zijn natuurlijk aan te passen naar je eigen thema.

* Wat zou er gebeuren als je nooit meer jarig zou zijn?
* Wat is hetzelfde aan een verjaardagstaart en een verjaardagsmuts?
* Het antwoord is 'visite'. Welke vraag kun je stellen?
* Noem twee dingen die niet bij een verjaardag horen.
* Stelling: alle kinderen zijn jarig.
* Waarom is de jarige verdrietig?
* Hoe kun je een cadeautje openmaken, zonder je handen te gebruiken?

Speelleermateriaal verrijken

Kralenplank

* Knip van een symmetrisch voorbeeld de helft af of bedek de helft van het voorbeeld. Geef het kind de opdracht het voorbeeld na te leggen en het ontbrekende gedeelte (met behulp van een spiegel) af te maken.
* Maak een elastiek vast over het midden van de kralenplank. Laat het kind een symmetrisch figuur leggen (het kind mag het figuur zelf bedenken).
Of geef het kind de opdracht bijv. 20 te vormen door links en rechts evenveel kralen te leggen (10-10).
* Laat de kinderen zelf iets op de kralenplank leggen dat bij het thema past. Het is ook leuk om ze dit eerst te laten ontwerpen met de app KralenPlankOntwerper. Als het ontwerp klaar is, leggen de kinderen het voorbeeld na op een echte kralenplank.
* Geef het kind een stippendobbelsteen en een kleurendobbelsteen. Laat het kind gooien en zo groepjes kralen leggen. De kralen die bij één worp horen moeten als groepje tegen elkaar op de kralenplank liggen. Bijv. het kind gooit groen en 6, het kind legt een groepje van 6 groene kralen.
* Leg met loom-bandjes figuren op de kralenplank.

Halve kralenplankvoorbeelden

Voorbeelden van symmetrische figuren om na te leggen en af te maken. De download bevat zowel realistische als abstracte voorbeelden.Een aantal voorbeelden komt, als heel voorbeeld, van
kleutergroep.nl

--> Download de kralenplankvoorbeelden

Coderen op de kralenplank

Gebruik de kralenplank op een andere manier en leer de kinderen coderen.
Een uitdagende, spannende opdracht. Wat zou er tevoorschijn komen?

De kinderen krijgen een blad met codes en pakken een lege, vierkante kralenplank. Ze kijken naar de getallen en kleuren in de bovenste rij en leggen de kralen op de kralenplank (ook in de bovenste rij).
Een wit vakje betekent: geen kraal, laat dit aantal pinnen leeg. Een gekleurd vakje betekent: leg dit aantal gekleurde kralen naast elkaar op de pinnen.
Zo worden alle rijen gemaakt en komt er een figuur tevoorschijn.

In de download vind je een uitgebreidere uitleg en codeeropdrachten voor een kleurpotlood, Kolletje en een stuk meloen (thema 'naar school').

--> Download de codeeropdrachten voor de kralenplank

Puzzelen

* Haal een paar stukken uit een puzzel. Gooi de puzzel om en laat het kind de puzzel maken. Er ontbreken dus een paar stukjes.
* Gooi twee of meer puzzels door elkaar en laat het kind de puzzels maken.
* Zoek een afbeelding die binnen het thema past en knip deze in stukken. Kan het kind de afbeelding weer tevoorschijn toveren?

Stempelen en spelen met letters

* Laat het kind zelf (uit het hoofd) woorden leggen. Vindt het kind dit nog moeilijk, dan kan hij/zij woorden naleggen.
* Geef het kind de opdracht: maak zoveel mogelijk woorden die beginnen met de ... (letter).
* Laat het kind zelf woordkaartjes schrijven voor de lettermuur. Het kind kan er ook een tekening van het woord bij maken.
* Laat het kind woordkaarten maken voor de verschillende hoeken, bijv. bouwhoek, speelhoek, schrijfhoek etc. Spelfouten zijn niet erg.
Eventueel kan het kind de woorden nastempelen of naschrijven.
* Gebruik de Letterspelmat en laat kinderen voorwerpen bij elke letter zoeken. Start met de beginklank en geef een andere keer de opdracht de letter als eindklank te nemen.

* Maak mooie mandala's met materiaal dat bij het thema past. De kinderen oefenen hierbij het spiegelen en leggen van patronen.

Tel-wel

Tel-wel is het rekenmateriaal waarbij kinderen een bepaald aantal stippen op een lieveheerbeest moeten leggen, pinnetjes in een boom moeten steken, een toren van blokken moeten bouwen etc.
* Geef het kind moeilijkere opdrachten bij het materiaal, bijv. tel er telkens 2 bij op (Als er het getal 7 staat, wordt het dus 9), of haal er telkens 2 af.
* Laat het kind er bij iedere nieuwe situatie 1 bij doen. Het kind begint met 2 pinnetjes in het lieveheersbeestje, dan 3 pinnetjes in de boom, dan 4 blokken etc.
* Laat het kind telkens dubbel zoveel leggen als er staat. Dus 2 wordt 4, 5 wordt 10 en 6 wordt 12. Let er wel op of er genoeg pinnetjes, blokken etc. zijn.

Verti-blocs

* Een extra groot bouwwerk maken door meerdere kaarten te combineren.
* In spiegelbeeld bouwen met of zonder een spiegel.
* Meerdere kaarten combineren in spiegelbeeld.
* Rekenopdrachten geven bij de zwart-wit kaartjes, bijv. "gebruik precies evenveel rode blokjes als gele en blauwe blokjes samen. Je mag groen gebruiken voor wat je over hebt." Of "bouw ik elke rij rode blokjes, maar hoe hoger de rij is, hoe minder rode blokjes je mag gebruiken".

Mozaïek

* Leg een reep papier op tafel en laat twee kinderen hier een kunstwerk bij maken van mozaïek. Dit doen ze door te spiegelen.

Hamertje Tik

* Het kind maakt zelf symmetrische figuren.
* Jij timmert een figuur en geeft het kind de opdracht dit na te maken.
* Het kind moet een poppetje maken met een vooraf bepaald aantal vormen (bijv. 7).
* Het kind moet een huis maken van alleen driehoeken (2 driehoeken vormen samen een vierkant, het kind moet dit ontdekken).

Dobbelbladen en dobbelspelletjes

* Geef het kind bij dobbelspelletjes de opdracht er één bij of één af te doen. De kinderen maken zo eenvoudige optelsommen.

Bouw- en constructiemateriaal

Verrijking in de bouwhoek

* Zoek samen met het kind foto's van gebouwen en laat het kind zo'n gebouw nabouwen. Je kunt ook enkele foto's van gebouwen in de bouwhoek ophangen, zodat de gebouwen voor alle kinderen ter inspiratie dienen en nagebouwd kunnen worden.
In de download hieronder vind je een aantal foto's van bekende gebouwen, om na te bouwen.
* Geef het kind opdrachten, zoals:
Bouw een kasteel met 5 torens, 2 poorten en 5 blokken hoog.
Bouw een autogarage waar 7 auto's naast elkaar in passen.
Bouw een huis voor je gezin (papa, mama, ....kinderen).
Bouw een speeltoestel met een klimrek en een glijbaan.
Bouw een dierentuin met 10 hokken / weides en een pad voor de voetgangers.
Bouw een boerderij voor koeien, met een weiland.
Bouw een school met 8 klaslokalen.
Maak een parkeerplaats voor 10 auto's en 2 vrachtwagens.
* Zet spiegels in de bouwhoek. Spiegeltegels tegen de muur en spiegeltegels op de grond waar de kinderen op kunnen bouwen.
* Laat het kind een bouwtekening maken van het eigen gebouwde bouwwerk of laat het vooraf iets ontwerpen en het dan bouwen in de bouwhoek.
* Maak een plattegrond van het bouwwerk, eventueel ook met hoogtecijfers.

Werken met constructiemateriaal verrijken

* Geef het kind de opdracht bouwwerken te maken die binnen het thema passen. Zo laat je hen met Kerst een kerstboom of kerstster van K'nex maken, in de winter een sneeuwkristal van K'nex, met Sinterklaas een staf van Clics, tijdens het thema ruimte een raket van Clics enzovoorts.
Geef de kinderen geen voorbeeld, laat hen zelf (eventueel met een klasgenootje) bedenken hoe ze dit aan gaan pakken.

Opdrachtkaarten voor de bouwhoek - verrijking

Deze download bevat kaartjes met opdrachten voor in de bouwhoek. Je geeft het kind een kaartje en vertelt wat erop staat. Het kind gaat aan de slag. Met deze kaartjes heb je altijd een idee paraat, je hoeft niet snel wat te bedenken. Ook zijn de kaartjes handig om de opdracht te onthouden. Het kind gaat met het kaartje aan de slag en jij leest het opnieuw voor als het kind het niet meer weet.
Er staat bewust geen visualisering van de opdracht op de kaartjes, omdat het kind dan al in een bepaalde richting geduwd wordt.

Print de opdrachtkaartjes uit en lamineer ze. Elke opdracht is er in 2 niveau's. Je kunt de bij elkaar horende kaartjes ook aan elkaar laten zitten en omvouwen. Zo lamineer je ze, dan heb je ze dubbelzijdig. Aan de ene kant de 1 ster opdracht en aan de andere kant de 2 ster opdracht.
Stop de kaartjes in een doosje. Het kind kan ze pakken wanneer hij/zij wil en jij kan ze op elke gewenst moment geven.

--> Download de opdrachtkaarten voor de bouwhoek

Interessante boeken voor jonge kinderen

De Willewete reeks van Clavis en de boeken van Mack (serie 'De wondere wereld') zijn geschikt voor kleuters. Deze boeken bevatten weetjes over allerlei onderwerpen.
Arend van Dam heeft een aantal zelfleesboeken geschreven voor jonge kinderen, over belangrijke personen uit de geschiedenis, zoals Rembrandt en Da Vinci. Aanraders!
Hieronder vind je een aantal van deze boeken. Er zijn er van elke serie nog meer.

Huis- en themahoek

* Zorg voor materiaal dat extra uitdaging in de huishoek biedt, zoals een portemonnee met geld, een agenda met schrijfmateriaal erbij, een lijst met telefoonnummers, een krant, een recept bij het fornuis of een receptenboek.
Als er een winkel in de speelhoek is kun je prijzen op alle producten plakken, kinderen boodschappenlijstjes laten schrijven en werken met geld en een kassa.
* Geef de kinderen een 'opdracht' mee tijdens het spelen in de huishoek, bijvoorbeeld: - de groepsknuffel gaat vannacht logeren, pak zijn koffer in.
- De buurvrouw is jarig. Bak een lekkere taart voor haar.
- Vier de verjaardag van de babypop.
- De hond krabt aan de meubels in huis. Ga met hem naar de puppycursus.
* Gebruik rollenkaarten, zodat het voor alle kinderen duidelijk is wie wat speelt en zodat de kinderen een idee krijgen van wie ze kunnen spelen. Laat 'slimme' kleuters nadenken over de rollen die nodig zijn. Print afbeeldingen van deze personen en laat de kinderen er de naam bij stempelen.

--> Klik op de rollenkaarten van je keuze om ze te downloaden

Op verschillende themapagina's op deze site zijn meer rollenkaarten te vinden.

Zand- en watertafel

* Maak de zand- of watertafel leeg. Doe er eens wat anders in! In de winter: een heleboel ijsblokjes of grote blokken ijs van water dat je buiten hebt laten bevriezen. De kinderen kunnen met de ijsblokjes spelen, bouwen, kijken hoe snel ze smelten, welke het eerst weg is en hoe je de blokjes sneller kunt laten smelten.
Ook een idee voor de winter: piepschuimkorrels of kleine piepschuim stukjes, zogenaamd sneeuw. Verstop hier vanalles in.
In de herfst: een bak vol met maïskorrels. Bij de maïskorrels kun je de bestaande zandtafelmaterialen gebruiken, zoals emmers, schepjes, trechters.
* Voeg materiaal aan de zandtafel toe, zoals boomstammen, houtschijven, stenen, kiezels, houten spelmateriaal, auto's, poppetjes ...
* Geef de kinderen een opdracht: maak een bos, leg een park aan, maak een bos voor de kabouters en zorg voor een plek waar ze kunnen douchen. Hier moet echt water stromen. Maak een weg met ondergrondse tunnel.

Computer

* Woorden typen op de computer. Erg handig als het kind letters schrijven motorisch nog lastig vindt of hier gewoon nog niet aan toe is.
Open Word en laat het kind zelf woorden typen of woorden / een boek natypen. Het is ook leuk om het kind woorden te laten bedenken met de klank van de week. Het kind typt de woorden, jij print ze uit en geeft ze een plekje in het lokaal, bijvoorbeeld in de Lettermuur.

Ontdekhoek

* Maak een ontdekdoos met magneten. Laat het kind onderzoeken waar magneten door aangetrokken worden en waarom, welke magneet het sterkst is, laat het kind zelf op onderzoek uitgaan naar materiaal dat de magneet aantrekt.
* Bruggen bouwen. Geef het kind de opdracht 2 bruggen te bouwen, bijv. van piepschuim en papier. Welke brug is het sterkst? Hoeveel potloden kunnen er op elke brug liggen? Hoe lang is de brug?
* Torens bouwen van verschillende materialen, bijv. met grote blokken, met kleine blokken, met de kapla, met lego, van karton. Welke toren kan het hoogst worden? Welke toren blijft het langst staan? Welke toren valt om als je er tegenaan blaast?
* Proefjes en experimenteren. Veel kinderen vinden het leuk om experimentjes te doen, bijv. met drijven en zinken of met elektriciteit (hoe werkt elektriciteit).
Misschien is er op school materiaal aanwezig om wat natuurkundige ontdekkingen te doen?! Kijk ook op www.proefjes.nl

Filosoferen

Kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong denken graag na over allerlei onderwerpen. Filosoferen is daarom een heel leuke bezigheid voor ze.

Filosoferen begeleiden

Als je aan de slag gaat met filosoferen met jonge kinderen is het belangrijk dat je de juiste vragen weet te stellen en door kunt vragen. Wat deze vragen zijn, lees je verderop. Zelf neem je geen deel aan het gesprek. Je stelt alleen de vragen en geeft beurten. Je neemt een nieuwsgierige houding aan. Realiseer je dat je zelf net zo min precies weet hoe het leven in elkaar steekt en dat je niet alle antwoorden paraat kunt hebben.

Vragen stellen

Wat zijn nu de juiste vragen als je wilt gaan filosoferen? Filosofische vragen zijn vragen waar geen eenduidig antwoord op te geven valt. Uiteindelijk komt het antwoord neer op een mening, maar je kunt die mening wel proberen goed te onderbouwen. Filosoferen kun je over alles wat er maar bestaat. Je kunt zelfs filosoferen over wat er niet bestaat. Het kan gaan over liefde, dieren, God, kunst, wetenschap, spelletjes, ouders, machines en woorden. Je kunt het zo gek niet bedenken of je kunt er filosofische vragen over bedenken. Wat dacht je van: 'zijn je ouders de baas over jou?' Op het eerste gezicht zeg je misschien 'ja', maar wat gebeurt er als je ouders vinden dat je in de sloot moet springen, mag je zelf dan je eigen baas zijn? Hmm, dan ben je misschien toch ook een beetje je eigen baas... Ingewikkeld!

Enkele voorbeelden van vragen:
- Kun je de baas over iemand zijn?
- Kunnen dieren denken?
- Waar was je voordat je geboren werd?
- Als de juf je iets vraagt waar je geen zin in hebt, moet je het dan toch doen?
- Heeft een vlieg gevoel?
- Wat is werk?
- Kan een robot denken?
- Wie is de baas van het heelal?
- Wanneer ben je klaar met leren?

Praatplaatjes

Filosofiejuf Fabien van der Ham bedacht de praatplaatjes. Dit zijn kaarten met op de voorkant een afbeelding en op de achterkant vragen voor een filosofisch gesprek.

Bij de vragen zijn drie werkvormen bedacht:
1. Een voor een - Bij verschillende personen, dieren of voorwerpen wordt dezelfde vraag gesteld.
2. Baas boven baas - Er wordt één vraag gesteld en er worden verschillende personen, dieren of dingen genoemd. De kinderen leggen de kaartjes samen in een bepaalde volgorde, bijvoorbeeld van belangrijk naar onbelangrijk. De kinderen overleggen en discussiëren om tot een volgorde te komen.
3. Welles-nietes - Is het waar of is het niet waar? Is het goed of niet goed? De kinderen leggen de kaartjes bij een afbeelding van een + of een -.

Bij elke vraag staan 'graafvragen' op het kaartje om de vragen nog verder uit te diepen.

--> Bekijk de Praatplaatjes
--> Bekijk Praatprikkels (voor kinderen vanaf 6 jaar)

# data[].attributes.attachment_link.title
Uitdaging kleuters ontwikkelingsvoorsprong | Juf Anke

# data[].attributes.attachment_link.description
Op deze pagina vind je: * Achtergrondinformatie * Denkspellen (SmartGames) en tips voor coöperatieve spellen * Plusprojecten met activiteiten voor beginnende lezers en rekenaars * Suggesties voor het eenvoudig aanpassen of verrijken van bestaande materialen in de kleutergroep * Suggesties voor het aanpassen en verrijken van de hoeken en meer ideeën om uitdaging te bieden aan 'slimme kleuters'.

# data[].attributes.attachment_link.description
De leerkracht heeft een cruciale rol in het creëren van de goede condities en het benutten van leer- en ontwikkelingskansen met kinderen. Om beter aan te kunnen sluiten op de ontwikkelingsfase van een kind is observeren een belangrijk pedagogische middel in de gereedschapskist van de leraar. Maar hoe je dat?

# data[].attributes.attachment_link.title
Gedrag observeren bij kinderen doe je zo | Klas van juf Linda

# data[].attributes.attachment_link.description
Achter elk gedrag zit een bepaalde intentie. Door goed te observeren kom je er meestal achter wat de beweegredenen zijn voor het vertoonde gedrag.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Geplaatst op 1 juni 2015

Probleemgedrag van jonge kinderen kan een kopzorg zijn voor betrokken leerkrachten en ouders. Dit artikel laat zien hoe een vroeg-interventieprogramma ondersteuning kan bieden. De Eerste Stap is er voor leerkracht én ouder. De doelstelling van dit programma is om negatief gedrag al op jonge leeftijd om te buigen naar positief gedrag.

Gedrag is een vorm van communicatie. Het kind met probleemgedrag wil ons via dit gedrag iets duidelijk maken. Het gedrag heeft dus een doel en een functie. Professionals in het onderwijs hebben de lastige taak 'de boodschap' achter het gedrag te ontcijferen en vervolgens de juiste aanpak te bepalen zodat het ongewenste gedrag omgebogen wordt naar gewenst gedrag.

Probleemgedrag beperkt jonge kinderen in hun ontwikkeling. Wanneer kinderen al op jonge leeftijd een patroon van probleemgedrag laten zien, lopen zij een groot risico op een heleboel negatieve gevolgen, zoals afwijzing door medeleerlingen en leerkrachten, slechte schoolprestaties en schooluitval, criminaliteit en doorverwijzing naar het speciaal onderwijs.

Deze kinderen met probleemgedrag of antisociaal gedrag reageren niet op dezelfde manier als andere kinderen op opvoedkundige correcties van leerkrachten en ouders. Onderzoek laat zien dat vroeg ingrijpen bij jonge kinderen met probleemgedrag veel problemen kan voorkomen.

'Tijdig ingrijpen heeft aantoonbaar effect bij het verminderen van criminaliteit en schooluitval en kost veel minder dan wanneer de schade op latere leeftijd moet worden hersteld,' aldus Hans Koot, hoogleraar ontwikkelingspsychologie. De Eerste Stap is dan ook juist bedoeld voor deze groep kinderen (groep 1 t/m 4). Het kan met wat aanpassingen ook voor jongere en iets oudere kinderen worden gebruikt.

De vraag 'wanneer is gedrag echt probleemgedrag?' is lastig te beantwoorden. De eigen beleving van leerkrachten en ouders speelt bij het beoordelen van gedrag een grote rol. Iedere leerkracht en ouder neemt daarin eigen normen en waarden mee. De ene leerkracht kan een leerling als lastig en druk zien, terwijl een andere leerkracht dezelfde leerling ziet als een levendige kleuter.

Het vaststellen of een leerling probleemgedrag vertoont is dus niet eenvoudig. Van der Ploeg stelt dat gedrag probleemgedrag is wanneer het gedrag frequent voorkomt, in meerdere situaties en blijvende en ernstige gevolgen heeft voor het kind en zijn omgeving. Bij het vaststellen van probleemgedrag is het dus van belang om in beeld te krijgen hoe vaak het gedrag zich voordoet, in welke situaties en wat de gevolgen van het gedrag zijn.

Veel scholen hebben inmiddels een sociaal- emotioneel leerlingvolgsysteem dat twee keer per jaar objectief het gedrag van de leerlingen in beeld brengt. Scholen die dit nog niet hebben kunnen een gedragsvragenlijst gebruiken om gedrag van de leerlingen te volgen. Dit is een belangrijke eerste stap om risico kinderen met probleemgedrag vroeg te signaleren.

Ieder kind is anders en ook ieder kind met probleemgedrag is anders en uniek. Er bestaat daarom geen standaardhandleiding voor het onderwijs aan deze kinderen. Iedere leerling met moeilijk gedrag, vraagt een objectieve, frisse blik.

Na het signaleren van probleemgedrag is het analyseren van gedrag van de leerling met probleemgedrag de volgende stap. Hierbij observeer je objectief wat er gebeurt qua gedrag. Vervolgens kun je een Gedragsfunctieanalyse maken. Je stelt jezelf dan als het ware de vraag: waar komt dat gedrag vandaan? Gedrag is meestal een reactie op een gebeurtenis.

Een volgende stap is dat je het probleemgedrag dat ontstaat concreet en objectief omschrijft: hoe ziet het gedrag er precies uit? Bijvoorbeeld: Koen duwt tijdens 20 minuten buitenspelen drie keer een ander kind van de fiets. En tot slot kijk je wat het gevolg is van het gedrag. Met andere woorden wat gebeurt er na het gedrag? Hoe reageren de andere kinderen en hoe reageer jij als leerkracht?

De analyse van het gedrag kan in een zogenoemd ABCschema worden gezet:

Antecedenten zijn de dingen die voorafgaand aan het gedrag gebeuren

Behavior is het bewuste gedrag

Consequents is dat wat volgt op het gedrag

In het Nederlands heet dit GGG: Gebeurtenis-Gedrag-Gevolg. Dit is een eenvoudige en handige manier van analyseren van gedrag om de 'boodschap' van gedrag helder te krijgen en zo mogelijkheden voor het veranderen van gedrag te ontdekken.

Gedragsonderzoeken tonen aan dat er twee belangrijke functies van probleemgedrag zijn, namelijk het vragen van aandacht en het ontlopen of vermijden van moeilijke of makkelijke taken of situaties (overvraging of verveling).

Belangrijk bij het analyseren van probleemgedrag is ook om te onderzoeken wanneer en waar het kind zich wél goed gedraagt. Wanneer doet het probleemgedrag zich dus niet voor? Wanneer lukt het het kind wél om gewenst gedrag te laten zien? De uitzonderingen bieden waardevolle aanknopingspunten voor oplossingen. In een pedagogisch handelingsplan worden deze oplossingen omgezet in doelen en beschreven in een concreet plan van aanpak.

Sámen zoeken naar de oplossing

Wanneer jonge kinderen gedragsproblemen vertonen wijzen leerkrachten soms te snel met een beschuldigende vinger naar de opvoeders. Andersom zie je dat ook vaak. De vraag wie verantwoordelijk is voor de opvoeding van kinderen zorgt dan alleen maar voor een patstelling, waarmee het kind niet geholpen is. In het belang van het kind, is het daarom productiever om samen naar een oplossing te zoeken.

Josien heeft moeite om zich aan de regels van de juf te houden. Zij vermaakt zich buiten op het plein heel goed als zij op de grote driewieler mag, maar als deze fiets bezet is kan ze ontzettend boos worden. Zij is dan moeilijk te benaderen en schreeuwt onaardige dingen naar de juf of andere kinderen. Ook in de klas gaat het vaak mis als zij iets niet mag of als het anders gaat dan zij verwacht. Wanneer haar moeder haar 's middags komt halen en soms nog even met andere moeders staat te praten in de gang rent Josien hard door de gangen en gooit daarbij regelmatig spullen of bouwwerken omver.

De onmacht bij zowel de leerkracht als de ouder is groot. Haar moeder laat het gebeuren en grijpt niet in. De juf voelt zich hier zeer ongemakkelijk bij en grijpt uiteindelijk zelf in. Nadat deze situatie zich enkele keren herhaalt besluit de leerkracht
een gesprek met de moeder van Josien aan te gaan. De informatie van thuis is enorm belangrijk. Het is tijd om samen naar een oplossing te zoeken.

Regels en grenzen

Essentieel bij het opvoeden van kinderen is het stellen van regels en grenzen. Vooral jonge kinderen moeten leren wat wel en niet gewenst is qua gedrag. Volgens Micha de Winter, hoogleraar pedagogiek aan de universiteit van Utrecht 'is het probleem tegenwoordig dat veel ouders, maar ook veel leerkrachten, ten koste van alles bevriend willen zijn met hun kinderen. Ze willen 'horizontaal communiceren'.

Het kind is de baas, thuis, maar ook op school. Regels geven we nauwelijks, vinden we eng, en als ze er zijn, hoe consequent handhaven wij ze dan?' Tot voor kort waren er in ons land nog weinig effectieve programma's waarbij zowel de school als de ouders betrokken werden. Wel zijn er programma's voor de school en programma's voor de ouders. Gebleken is dat lijnen die in de school werken of die juist thuis werken moeilijk samen te brengen zijn.

Vroege interventieprogramma's waarbij school en ouders samenwerken als opvoeders van het jonge kind met gedragsproblemen blijken het meest effectief te zijn. De Eerste Stap is zo'n programma. Het is geschikt voor jonge kinderen met alle soorten gedragsproblemen, zowel externaliserend als internaliserend. Onder externaliserend gedrag verstaan wij gedrag dat naar buiten gericht is, zoals; boosheid, schelden, fysieke en verbale agressie. Internaliserend gedrag is gedrag dat naar binnen gericht is, zoals; teruggetrokkenheid,verlegen, somber, niet willen praten (zie het voorbeeld van Bas). Het Eerste Stap programma wordt in veel landen gebruikt en heeft positieve onderzoeksresultaten. Sinds kort is het ook in
Nederland beschikbaar. Er zijn reeds enkele pilots geweest in basisscholen en de eerste coaches hebben inmiddels een training gehad.

De Eerste Stap

Het programma De Eerste Stap bestaat uit drie onderdelen:

- Het Screeningsprogramma (om vast te stellen of een leerling een geschikte kandidaat is voor het programma)
- Het klasprogramma
- Het thuisbasis-programma

Een coach, bijvoorbeeld een intern begeleider of ambulant begeleider, begeleidt de leerkracht en de ouders tijdens het programma. De ouders krijgen een zes weken durend programma voor opvoedingsondersteuning. Op school bestaat het programma uit het groen/roodspel waarbij het kind op eenvoudige wijze positieve gedragsvaardigheden aanleert. De eerste vijf dagen voert de coach het programma uit in de klas, daarna neemt de leerkracht het over. De basis van het programma:

- positief versterken van gewenst gedrag
- verminderen van ongewenst gedrag (via directe visuele feedback en door er minder aandacht aan te besteden)
- vaardigheden van het kind vergroten via rollenspellen en via het thuisprogramma

Het positieve van het programma is dat ook de groep profiteert van deze aanpak en de positie van het kind in de groep verbetert. Ook staan ouders en school niet tegenover elkaar, maar náást elkaar om het kind de juiste hulp te bieden. Bas valt vanaf groep één al op. Hij is snel angstig en trekt zich terug als het te druk wordt in de klas. Bij samenspelen met andere kinderen huilt hij snel en hij kan zich niet goed verweren als er conflicten zijn. De ambulant begeleider van cluster 4 steunt enkele rugzakkinderen op deze school is coach van De Eerste Stap. Hij begeleidt ook de leerkrachten en ouders van Bas.

Ze gebruiken De Eerste Stap om Bas te leren beter voor zichzelf op te komen. Hij moet leren aangeven wanneer hij iets eng vindt, en leren hoe te verbeteren in plaats van zich terug te trekken. Via rollenspellen oefent Bas in diverse situaties met het groen/roodspel. Telkens als Bas iets durft te zeggen, als andere kinderen bijvoorbeeld iets doen wat hij onprettig vindt, krijgt hij direct feedback via de groene kaart. Hiermee verdient hij een beloningsactiviteit die hij zelf mag kiezen voor de hele klas. De leerkrachten en de ouders geven door het programma bewuster positieve feedback op kleine uitzonderingen, bijvoorbeeld als Bas minder angstig of teruggetrokken is. Minder aandacht geven ze als hij dit gedrag wel laat zien. Al heel snel zijn er positieve veranderingen te zien in het gedrag van Bas. Hij wordt duidelijk weerbaarder en gaat met veel meer plezier naar school. In de vierde week is er een kleine terugval. Dan is het even een stapje terugdoen in het programma. Daarna ontwikkelt Bas zich in een stijgende lijn. Bas is geen 'stoere' jongen, maar hij handhaaft zich beter tussen klasgenoten en durft meer te ondernemen.

Succesvolle interventies

Bij jonge kinderen met gedragsproblemen kan je denken: ach ze zijn nog zo jong, dat gaat wel over. Maar probleemgedrag dat lange tijd bestaat wordt een gedragspatroon dat steeds moeilijker te veranderen is, naarmate kinderen ouder worden.

Vroeg signaleren, analyseren en interveniëren bij jonge kinderen met probleemgedrag is dus belangrijk Aan de andere kant: een kind met moeilijk gedrag zien als een probleemkind, is onjuist. Het is geen probleemkind, maar een kind met probleemgedrag dat vaardigheden mist om zich anders te gedragen. Het unieke aan de De Eerste Stap is dat leerkrachten en ouders op een positieve manier werken aan het leren van die vaardigheden. Die samenwerking tussen school en ouders vergroot het succes van interventies. Duidelijke regels en grenzen en één lijn in de opvoeding, zowel op school als thuis, helpen jonge kinderen bij het leren van gewenst gedrag.

# data[].attributes.attachment_link.title
Interventie bij gedragsproblemen - De Eerste Stap

# data[].attributes.attachment_link.description
Geplaatst op 1 juni 2015 Probleemgedrag van jonge kinderen kan een kopzorg zijn voor betrokken leerkrachten en ouders. Dit artikel laat zien hoe een vroeg-interventieprogramma ondersteuning kan bieden. De Eerste Stap is er voor leerkracht én ouder. De doelstelling van dit programma is om negatief gedrag al op jonge leeftijd om te buigen naar positief gedrag.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zowel in het ervaringsgericht onderwijs, als in het ontwikkelingsgericht onderwijs krijgen de speelhoeken een centrale functie. Het spelen in goed ingerichte hoeken sluit immers aan bij de incidentele wijze van ontwikkelen, eigen aan jonge kinderen.

Deze digitale cursus toont hoe je elke hoek een invulling kan geven, hoe de invulling van de hoek past in de ontwikkeling van de kinderen (ontwikkelingskansen, groeilijn), en hoe je die hoek kan begeleiden. In het deel 'algemeen' wordt uitleg gegeven omtrent de klasinrichting, het leren kiezen e.a.

De hoeken zijn gerangschikt per leeftijdsgroep:
peuterklas: 2,5 jarigen tot 3 jarigen.
Eerste kleuterklas: 3 tot 4 jarigen
Tweede kleuterklas : 4 tot 5 jarigen
Derde kleuterklas: 5 tot 6 jarigen.
Deze indeling is echter zeker niet overal geldend. Zo zijn er bv. ook vaak klassen waar 3- en 4-jarigen samen zitten of 4- en 5-jarigen. Soms is er ook een gemengde peuter- eerste kleuterklas of in enkele gevallen is er 1 grote leefgroep waar kinderen zitten van 2,5, 3, 4 en 5 jaar. Voor gemengde leeftijdsgroepen zal het aanbod zo uitgekiend zijn, dat het aansluit bij de beginsituatie van alle kleuters.

Dit stellen we altijd voorop:
De inrichting van de klas en de hoeken is in de eerste plaats afhankelijk van de beginsituatie en de noden van deze kleuters in deze klasgroep, in deze klas en school. De wijze waarop je hoeken invult, en begeleidt, pas je aan aan de beginsituatieenerzijds, met bepaalde doelen voor ogen anderzijds, dit om een rijke ontwikkelingsomgeving te creëren, waarbij activiteiten mogelijk worden die zich in de zone van naaste ontwikkeling van de kleuter situeren. De inrichting van een hoek, klas gebeurt niet eenmalig, maar evolueert mee met de kleuters en de klasgroep.

Opmerking:
Bij 'ontwikkelingskansen' is gekozen om te verwijzen naar de ontwikkelingsdomeinen en -aspecten uit het Ontwikkelingsplan voor de Katholieke Kleuterschool (VVKBAO, 2000), waar in onze opleiding, bachelor kleuteronderwijs, KATHO, mee gewerkt wordt. De mogelijke ontwikkelingskansen worden beschreven, maar welke precies aan bod komen in een hoek, is natuurlijk afhankelijk van hoe de hoek precies wordt ingevuld en begeleid, en welke activiteiten de kleuters er precies ondernemen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Zowel in het ervaringsgericht onderwijs, als in het ontwikkelingsgericht onderwijs krijgen de speelhoeken een centrale functie. Het spelen in goed ingerichte hoeken sluit immers aan bij de incidentele wijze van ontwikkelen, eigen aan jonge kinderen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kleuterspel: educatief verantwoorde puzzels en spelletjes voor kleuters van 2 tot 6 jaar Omdat de oude spelletjes niet meer werkte met recente browsers, ben ik stap voor stap alle kleuterspelletjes opnieuw aan het maken. Dit kan even duren en soms kan er misschien even iets fout gaan. Hopelijk vinden jullie "de werken" wel positief :) Laat gerust weten wat je er van denkt via: hello@wimwouters.com

KLEUTERspel.be is gemaakt voor kleuter- en basisscholen, maar kan door zijn gebruiksvriendelijkheid ook thuis gebruikt worden. Op een zinvolle en educatieve manier kunnen kids kennis maken met leuke en leerrijke oefeningen, spelletjes en creatieve programma's.

# data[].attributes.attachment_link.description
Kleuterspel: educatief verantwoorde puzzels en spelletjes voor kleuters van 2 tot 6 jaar Omdat de oude spelletjes niet meer werkte met recente browsers, ben ik stap voor stap alle kleuterspelletjes opnieuw aan het maken. Dit kan even duren en soms kan er misschien even iets fout gaan.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kleuterspel: educatief verantwoorde puzzels en spelletjes voor kleuters van 2 tot 6 jaar Omdat de oude spelletjes niet meer werkte met recente browsers, ben ik stap voor stap alle kleuterspelletjes opnieuw aan het maken. Dit kan even duren en soms kan er misschien even iets fout gaan. Hopelijk vinden jullie "de werken" wel positief :) Laat gerust weten wat je er van denkt via: hello@wimwouters.com

KLEUTERspel.be is gemaakt voor kleuter- en basisscholen, maar kan door zijn gebruiksvriendelijkheid ook thuis gebruikt worden. Op een zinvolle en educatieve manier kunnen kids kennis maken met leuke en leerrijke oefeningen, spelletjes en creatieve programma's.

# data[].attributes.attachment_link.description
Kleuterspel: educatief verantwoorde puzzels en spelletjes voor kleuters van 2 tot 6 jaar Omdat de oude spelletjes niet meer werkte met recente browsers, ben ik stap voor stap alle kleuterspelletjes opnieuw aan het maken. Dit kan even duren en soms kan er misschien even iets fout gaan.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Janneke 28 augustus 2023

Maak plaats, een boek waar kinderen steeds kunnen tellen. Er staan wel 100 dieren in het boek maar....passen deze wel allemaal op een bladzijde? En zou de walvis er dan ook nog wel bij passen? Als iedereen nou een beetje plaats maakt, zou het dan passen? 100 dagen naar school Doe je dit jaar ook... Lees meer "

# data[].attributes.attachment_link.description
Bezoek www.jufjanneke.nl voor ideeën, projecten en materialen De website biedt veel volledig uitgewerkte thema's met daarin veel nieuwe en leuke lesideeen.

# data[].attributes.attachment_link.description
TinyTap is a social platform which empowers families, teachers and students to learn from each other by creating their own personalized interactive lessons and games and playing thousands of new ones shared daily by a worldwide community of educators and learners worldwide.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ik ben Marije Smit, bovenschools ICT-coördinator bij de VCPO Noord-Groningen. Vanaf het moment dat ik van de PABO kwam (2000) ben ik leerkracht van de groepen 1 en 2 geweest op basisschool De Tol in Zuidlaren. Een kleuterjuf in hart en nieren dus! In 2006 kreeg ik een digibord in mijn klas waardoor ik lekker veel ervaring op heb kunnen doen in het werken met een digibord. Vanaf dat moment ben ik een yurlspagina gaan maken over het onderwerp "Kleuters en het digibord" die inmiddels al heel vaak is bezocht. Ik ben dol op ICT, digiborden en innovaties in het onderwijs. Ook geef ik trainingen of inspiratiesessies over het onderwerp "digiborden bij kleuters". Sinds 2011 ben ik eindredactrice van de Kleuter Nieuwsbrief van POLS Netwerk. En daarnaast auteur en workshopleider bij de Kleuteruniversiteit. Via deze website wil ik graag mijn kennis, materiaal en ervaringen delen, anderen inspireren en ideeën aan reiken om aan het werk te gaan met Kleuters en ICT.

Veel leesplezier!
Marije Smit

# data[].attributes.attachment_link.description
Ik ben Marije Smit, bovenschools ICT-coördinator bij de VCPO Noord-Groningen. Vanaf het moment dat ik van de PABO kwam (2000) ben ik leerkracht van de groepen 1 en 2 geweest op basisschool De Tol in Zuidlaren. Een kleuterjuf in hart en nieren dus!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ben je op zoek naar ideeën en lessen voor kleuters bij je thema, dan ben je hier op de juiste website. Taal- en rekenactiviteiten, werkbladen, maar ook gymlessen en materiaal bij je Bijbelvertelling; Je kunt het hier allemaal vinden en downloaden. De website heeft tussen de 9000 en 13.500 bezoekers per werkdag!

Komende tijd verschijnen er prachtige materialen en lesideeën bij verschillende thema's. Neem ook eens een kijkje op Bewegend leren. We hebben nieuwe rekenmatten, maar ook vloermatten bij thema's en bewegingsmatten. Klik hier om ze te bekijken.

Iedere week (met uitzondering van de vakantie) komen er meerdere nieuwe items op Kleuteridee. Kom daarom regelmatig terug op deze site om nieuwe ideeën op te doen en nieuwe updates te bekijken!

Disclaimer: Bijna alle materialen zijn gratis te downloaden. Het is echter niet toegestaan de materialen op een andere website te zetten of te gebruiken voor commerciële doeleinden. Ook praatplaten en/of interactieve praatplaten, bijbelplaten en liedlijsten mogen niet op andere websites gebruikt of afgebeeld worden. Voor het auteursrecht . Gevolgen van toch plaatsen op internet of elders leest u hier. Het materiaal is alleen bedoeld om op school (of bij homeschooling) te gebruiken voor en door de kinderen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Lessen en lesmateriaal voor de kleuterleerkracht.

# data[].attributes.attachment_link.description
Anyone can learn computer science. Make games, apps and art with code.

# data[].attributes.attachment_link.description
Anyone can learn computer science. Make games, apps and art with code.

# data[].attributes.attachment_link.title
"Wacht je beurt af": zelfsturing of ‘executieve functies’ aanleren in de kleuterklas

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jonge kleuters zijn een kwart van de schooldag aan het wachten. Dat blijkt uit onderzoek van de UGent. "We zien zorg en leren nog te veel als tegengestelde begrippen", zegt specialist Brecht Peleman. "In routines zitten net veel leerkansen."

Brecht Peleman: "Als sociaal pedagoog kom ik regelmatig in kleuterklassen. Met mijn collega's onderzocht ik hoe kinderen de overgang naar de kleuterschool ervaren. Het viel ons daarbij op dat kleuters vaak moeten wachten. Zeker in de instapklas, waar er grote tempoverschillen tussen kinderen zijn. Mijn collega's en ik besloten die wachttijd te meten. Wat bleek: een kleuter zit 20 tot 30 % van de tijd te wachten. Een kwart van de schooldag dus. Het betreft hier een kleinschalig onderzoek: in totaal filmden we 100 uur op 4 scholen. Die 20 tot 30 % wachttijd is dus niet representatief voor heel Vlaanderen. Maar in het onderzoek van collega's komen wel vergelijkbare cijfers naar voren."

Wat versta je precies onder 'wachttijd'?

Brecht Peleman: "Met wachttijd bedoel ik alle momenten waarop een kleuter in stilte niets te doen heeft. Wachttijd start zodra een kind klaar is met een activiteit - het heeft zijn jas aan, het heeft zijn fruit op - en stopt zodra er een nieuwe activiteit start. Als een kind direct na het fruitmoment een boek mag lezen, is er dus geen wachttijd."

De vele wachttijd is zeker niet de schuld van kleuterleraren. Het is een gevolg van hoe we het kleuteronderwijs in Vlaanderen organiseren
Brecht Peleman
specialist

Hoe komt het dat kleuters zoveel moeten wachten?
Brecht Peleman: "De vele wachttijd is zeker niet de schuld van kleuterleraren. Het is een gevolg van hoe we het kleuteronderwijs in Vlaanderen organiseren. Kinderen tot 2,5 jaar gaan naar de kinderopvang, een onthaalouder of blijven thuis. Op die plekken staat zorg centraal. Vanaf 2,5 jaar gaan ze naar de kleuterklas. Daar draait plots alles om het leren. Maar zorg en leren zijn geen tegengestelde begrippen. Ik geloof hard in 'educare', een holistische kijk op onderwijs waarin zorg en leren met elkaar zijn verweven. Elke kleuter ontwikkelt zich in zijn eigen tempo. Niet alle instappers zijn al zindelijk, of kunnen zich lang concentreren. Sommigen hebben nog veel nood aan troost en slaap. Tot 2,5 jaar zijn die zaken geen probleem, daarna plots wel. Terwijl ze heel normaal zijn voor 2- tot 4-jarigen."

"In de kinderopvang staan ze met 1 volwassene per 8 kinderen. In een kleuterklas is dat soms 1 op 24. En kleuters kunnen op 7 momenten in het schooljaar instromen, waardoor de groep continu aangroeit. Bovendien is die groep in de meeste scholen homogeen samengesteld. In de doorsnee instapklas zitten allemaal heel jonge kinderen samen, met allemaal dezelfde 'zorgnoden'. Probeer dat maar eens te managen. Veel tijd gaat naar het aanleren van routines: je jas aan de kapstok hangen, je brooddoos op de juiste plek leggen, in de kring gaan zitten als de leraar een belletje luidt ... Wie al klaar is, zit vaak te wachten op de rest."
Dus vooral snelle kleuters zijn de dupe?
Brecht Peleman: "Ik zie dat niet zo zwart-wit. Uiteraard zijn kleuters die al vertrouwd zijn met de schoolse routines en de Nederlandse taal sneller klaar. Maar hun klasgenootjes moeten veel meer tegelijk doen: een nieuwe taal begrijpen, nieuwe routines aanleren, de Vlaamse schoolcultuur leren kennen. Ook al doen ze hun best, ze gedragen zich niet altijd zoals de leraar verwacht. Waardoor die hen sneller berispt, wat hun leerkansen niet ten goede komt. Een voorbeeld: ik bezocht een klas waar kleuters in stilte hun koek aten. Leerlingen die met elkaar beginnen te spelen, krijgen een uitbrander. Maar als een taalvaardig meisje de juf rustig aanspreekt, ontstaat er een gesprek. De juf stelt haar vragen, geeft feedback op haar taal. Onbedoeld gaat er zo een extra leerkans naar een kind dat al vaardig is in de Nederlandse (school)taal.

Waarom niet die routines benutten als leerkans? Maak gebruik van die tempoverschillen: laat kinderen elkaar helpen
Brecht Peleman
specialist

Hoe kan je als leraar de wachttijd verminderen?

Brecht Peleman: "Kleuterleraren willen routines vaak zo snel mogelijk afhandelen. De kleuters doen hun jas aan, eten hun koek in de gang en gaan dan buiten spelen. Dat is niet alleen onaangenaam, je blijft ook met die tempoverschillen zitten. Waarom niet die routines benutten als leerkans? Maak gebruik van die tempoverschillen: laat kinderen elkaar helpen. Een kind dat zelf zijn jas kan aandoen, kan een klasgenoot helpen. Ondertussen ontstaat er een gesprekje. In graadsklassenmet eerste, tweede en derde kleuters zijn nog veel meer mogelijkheden voor peer learning. En waarom binnen de 4 muren van je klas blijven?"

"Ik ken een school waar kinderen van het vijfde en zesde leerjaar het slaapmoment van de kleuters begeleiden. Kinderen leren daar superveel van. Misschien niet de dingen die we meten in tests, maar het maakt ze wel zorgzaam en zelfredzaam. En terwijl ze met elkaar babbelen, oefenen ze hun taal. Natuurlijk is het minder controleerbaar dan 22 kleuters laten wachten terwijl je de laatste 2 aanspoort op sneller op te ruimen. Maar je moet als leraar geen schrik hebben om af en toe chaos toe te laten."
Zijn er ingrepen op schoolniveau die het wachten beperken?
Brecht Peleman: "Tijdens de schooldag ervaart een kleuter allerlei bruuske overgangen, veroorzaakt door het onderwijssysteem. De voor- en nabewaking en de middagpauzes vallen bijvoorbeeld niet onder de officiële onderwijstijd. Daardoor is de kleuterleraar, het vertrouwde volwassen gezicht, niet altijd bij de kinderen. Ook tijdens de speeltijd werken scholen vaak met een beurtrol. Natuurlijk hebben leraren recht op pauze, maar bekijk het eens door de ogen van een kleuter. Die maakt lange dagen, bij veel verschillende volwassenen. Tijdens die tussenmomenten vertoeven kleuters bovendien in heel grote groepen met weinig begeleiding. Zeker voor de jongste kleuters zijn het eerder spannende dan ontspannende momenten. Ze zijn bepalend voor hoe een kleuter de dag ervaart."

"Moeten pauzes per se collectief? Met meerdere leraren voor een groep ben je flexibeler. Terwijl de ene leraar pauzeert, blijft de andere bij de kinderen. Minder gezellig misschien, maar leuke babbels in de lerarenkamer maken niet per se een sterk schoolteam. De instapklas is de toegangspoort waardoor de maatschappij in al haar diversiteit de school binnenkomt. Daarom moet het schoolteam kleuterleraren meer helpen en waarderen. Wachttijd is een uitdaging die je met z'n allen moet aanpakken."

Minder wachten in de kleuterklas: 6 tips

1. Time het opruimen

"In de klas van mijn dochter gaat een van de leerlingen na het spelen rond met een belletje. De uitdaging: als het belletje stopt, is alles opgeruimd en zit ieder kind in de kring. Wie zijn eigen speelgoed al heeft opgeborgen, helpt een klasgenoot."

2. Glijdende speeltijden

"De speelplaats wordt gedomineerd door de oudste kinderen. De allerjongsten spelen niet, maar drentelen rond de toezichthouder. Ik ken een school die daarom werkt met glijdende speeltijden. De eerste 10 minuten hebben de kleuters de speelplaats voor zichzelf. Dan komen de lagereschoolkinderen erbij en spelen ze 10 minuten samen. Daarna gaan de kleuters naar binnen en kunnen de oudste kinderen naar hartenlust ravotten."

3. Om beurten omkleden

"Ik bezocht ooit een klas die na de speeltijd op uitstap ging. Ze verzamelden in de rij en wachtten tot alle andere klassen binnen waren. Dan gingen ze zelf binnen hun laarzen aandoen. Om vervolgens weer naar buiten te gaan! Waarom riep die leraar de kleuters niet in kleine groepjes bij zich tijdens de laatste minuten van de speeltijd? 10 minuten minder pauze voor de leraar, maar een veel rustiger begin van de uitstap."

4. Eerst een koek, dan een boek

"In veel kleuterklassen verloopt het koek- en fruitmoment in stilte. Het is een welkom rustpunt in een drukke dag. Maar snelle eters zitten soms een kwartier te wachten. Dat kan je opvangen door een stille activiteit te voorzien voor wie al klaar is: een boekje lezen, bijvoorbeeld. Zorg wel voor wat variatie, anders hebben ze op den duur de hele klasbib uit."

5. Middageten in de klas

"In sommige scholen duurt de middagpauze wel 1,5 uur. In de bomvolle refter komen veel kleuters niet tot eten. Ze zijn moe en overprikkeld. Sommigen vallen spontaan in slaap. Dus waarom niet die middagpauze herdenken? Ik ken een school waar de kleuters in hun eigen klas eten. Elke middag schuiven er ook 3 leerlingen van de lagere school aan. Zij babbelen met de kleuters. Ze stimuleren hen om hun brooddoos leeg te eten en halen een doekje als er wordt gemorst. En als de kleuters na het eten een dutje gaan doen, wandelen ze hen naar de slaapzaal."

6. Niet 'klaar' voor de bel gaat

"Veel kleuterleraren eindigen de dag met een afsluitende kring. Daarna wachten de kleuters in stilte op hun ouders. Startklaar met hun jas en boekentas. Waarom mogen ze niet nog wat spelen? Zo stimuleer je ouders de klas binnen te gaan. Je ziet hoe ze met hun kind omgaan, je kan een babbeltje doen ... Ook als je op de speelplaats op de ouders wacht, kan je daar een leermoment van maken. Speel bijvoorbeeld samen een afsluitend spel."

Ook op de website van VBJK vind je interessant materiaal over de overgang naar de kleuterschool.

Kyra Fastenau

# data[].attributes.attachment_link.title
Wachten in de kleuterklas: maak van routines leerkansen

# data[].attributes.attachment_link.description
Jonge kleuters zijn een kwart van de schooldag aan het wachten, blijkt uit onderzoek van UGent. "In routines zitten net leerkansen", zegt Brecht Peleman.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1. De klaspop vraagt stilte...

Ideaal bij de kleuters. Maak een bordje voor de klaspop met een tekstballonnetje waarop 'Sssjjjjttttt' geschreven staat Dit is iets wat je best inleidt en op een speelse manier eerst met hen inoefent. Het is belangrijk dat ze beseffen wat je van hen verwacht als je het bord opsteekt.

Keer de rollen ook eens om bij het oefenen. Geef één van je kleuters de klaspop met bordje, ga tussen de groep zitten en begin uitvoerig te kletsen tot de kleuter in kwestie het bord opsteekt. Ga dan heel ostentatief doen wat je van hen vraagt: mooi rechtop zitten of naar de klascirkel komen of (vul zelf maar in) én vooral.... zwijgen....

Deze pas je best routinematig toe.

2. Wie mij hoort, raakt zijn...

Deze manier verbaast menig leerkracht wanneer we ze toepassen tijdens een opleiding. We kregen er al groepen tot 45 mensen (volwassenen! en luidruchtige ook nog!) binnen de minuut mee stil.

Vang de blik van één kind en begin op lijzige toon, met een normaal stemgeluid te zeggen: 'Wie mij hoort raakt zijn neus aan - Wie mij hoort raakt zijn kin aan - Wie mij hoort raakt zijn oor (buik, knie, elleboog, enz.) aan.

Gaandeweg horen steeds meer kinderen jou en voeren ze het gevraagde uit. Ze beginnen de buur aan te stoten om de aandacht naar jou te trekken mocht die jou niet horen.

De kans is groot dat er toch nog ergens een paar zijn die lustig verder babbelen en écht niet doorhebben wat er aan de hand is. Het is me zelfs al overkomen dat ik iemand recht in de ogen keek terwijl ik de instructies gaf en die bleef onverstoord verder praten.... Maar plots realiseren ze zich dan toch - met bijpassend licht geschrokken blik - wat er precies gezegd wordt...

Hoe sluit je af? Wij zouden Relax in de Klas in de klas niet zijn natuurlijk als het niet om ademhaling zou draaien 😉 - dus passen we dat ook hier toe. Laat iedereen eindigen met het volgende (en doe dan zelf ook mee): "Wie mij hoort legt één hand op de buik, daarna de andere hand. Sluit de ogen. Adem diep in... en weer uit... In.... En uit... In... en uit....'.

Laat je stem een beetje wegsterven, geniet van de paar seconden stilte en zeg dan simpelweg dankjewel en ga weer verder met je leerstof alsof er niets gebeurd is. Dit is er eentje dat je best niet té vaak toepast.

3. Jezelf onderbreken met stilte...

Ik denk dat ikzelf hier nog de meeste moeite mee heb: wanneer ik iets aan het uitleggen ben en de groep begint onder elkaar commentaren te geven. Het geroezemoes stijgt, terwijl jijzelf nog steeds je verhaal probeert te brengen...

Luider praten helpt niet.... Of vraagt te veel van jou en jouw stem... Want zeg nu zelf: wie heeft zin om de ganse dag te lopen champetteren? Dat geeft trouwens ook een verkeerd signaal: je vraagt hen om stil te zijn, terwijl je zelf je stem verheft!

Wanneer ik in een dergelijke situatie verzeild raak, onderbreek ik mezelf in het midden van een zin en kijk de 'rustverstoorders' direct (maar wel vriendelijk) aan.

Het kan soms wel even duren voor ze het doorhebben... Duurt het te lang, dan vraag ik of ze willen delen met de groep...

Je ziet ook hier soms dat de rest van de groep de babbelaars tot de orde roept. Vaak door hen aan te stoten of zelfs hun naam te zeggen...

Weer, 'dankjewel' en gewoon verder gaan met waarmee je bezig was.

4. Leerkracht zegt... kinderen antwoorden

Zeker oudere kinderen vinden deze leuk. Wel eentje om in te oefenen zodat ze weten wat er van hen verwacht wordt.

- Leerkracht zegt 'Holy' - de kinderen antwoorden 'Macaroni'
- Leerkracht zegt '1, 2, 3 - ogen naar mij' - de kinderen antwoorden '1, 2, 3 - ogen naar jou'
- Leerkracht zegt 'Een beetje minder hé vlinder' - de kinderen antwoorden 'inderdaad piraat!'
- Enz

Pik dingen uit hun cultuur! Stopwoordjes of een zin uit een liedje dat op dat moment in is en ze steeds herhalen bvb. Zo sluit je aan op hun leefwereld. Mogelijks hebben ze zelf voorstellen!

5. Stiltespray

Bij de kleinsten kan 'stiltespray' helpen... een plantenspuit op nevelstand zetten, een paar druppels lavendelolie erin met wat water.

Ritueel schudden om de etherische olie te mengen met water geeft hen al aan wat er gaat komen. Dan een paar keer in het rond spuiten.... Stilte... (magisch 😉 )

Deze wil je ook inoefenen en routinematig toepassen...

Het spreekt voor zich dat wat voor één iemand werkt niet noodzakelijk voor een ander werkt. Probeer dus een beetje uit. In sommige gevallen kan het een goede zaak zijn dat je steeds andere strategieën toepast, maar sommige klassen houden van routine...

Welke tips werken voor jou? Wat werkt goed in jouw klas?

Zin in meer?

We hebben een e-boek met wel 9 (negen!) manieren om je klas stil te krijgen 😉 - bezorg ons je mailadres hieronder en dan krijg je het per kerende toegestuurd!

# data[].attributes.attachment_link.title
5 manieren om je klas stil te krijgen zonder je stem te verheffen

# data[].attributes.attachment_link.description
Het kan soms ontmoedigend zijn. Je hoort jezelf letterlijk niet meer denken en de klas heeft overal oog voor, behalve voor jou... Tijdens de opleidingen proberen we ze graag uit op de leerkrachten: technieken om de groep tot stilte te krijgen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Handig! Een boek vol praktische tips

Klaskit - Tools voor topleraren

Lesgeven kun je niet aan de hand van een checklist. Er is geen lijst van recepten die ervoor zorgt dat leerlingen dag na dag een geijkt stappenplan doorlopen en aan het eind van het schooljaar de juiste leerstof kunnen opdreunen. Niet alles werkt bij iedereen met hetzelfde resultaat of in dezelfde context.

Dat betekent niet dat er geen hulpmiddelen zijn die impact hebben. Op een congres luisterde ik naar een lezing van Pedro De Bruyckere. Hij is op zoek gegaan naar methoden die écht werken en onderzocht in welke omstandigheden ze werken, voor welke doelgroep en waarom. Ik vond zijn lezing erg interessant en wilde graag meer weten (en natuurlijk alles wat gezegd werd onthouden). Gelukkig heeft Pedro een boek geschreven: Klaskit - Tools voor topleraren, met daarin zijn bevindingen, zodat deze rustig terug te lezen zijn. Vijf van deze bevindingen, die er voor mij uitsprongen, wil ik hier met jullie delen.

Voorkennis

Ons werkgeheugen heeft wellicht ook een andere functie. Het functioneert als een soort van spamfilter. Alle informatie die op ons af komt, moet geselecteerd worden. Wat het werkgeheugen niet herkent, wordt moeilijker opgepikt. Het is daarom het best om eerst iets concreets of aanschouwelijks aan te bieden, voordat je overstapt naar nieuwe inzichten of bestaande inzichten uitbreidt.
Het is om deze reden goed om vanuit de leefwereld van het kind te vertrekken. Blijf hier echter niet te lang in hangen. Kinderen haken dan af, omdat ze denken dat er toch niet nieuws komt. Start met iets wat het kind al kent en wat door het werkgeheugen herkent wordt en kom vervolgens met iets nieuws. Verwant hieraan is voorkennis. Het maakt nogal een verschil of je een opdracht krijgt over iets waar je al veel van weet of dat je hier nog nooit van gehoord hebt. Een kind met voorkennis over het onderwerp heeft meteen een voorsprong, terwijl het kind dat geen voorkennis heeft met een achterstand start en deze niet meer inhaalt. Het is daarom belangrijk altijd te starten met het ophalen van de voorkennis, te weten op welk niveau van voorkennis de kinderen zich bevinden en instructie te geven zodat de kloof tussen verschillende leerlingen kleiner wordt. Bewezen is dat bij zelfontdekkend leren de kloof tussen sterke en zwakke leerlingen groter wordt (al stijgt de motivatie voor leren) en bij directe instructie de kloof kleiner wordt (maar het welbevinden kan achteruit gaan).

Scaffolding, de juiste ondersteuning op het juiste moment

Gewoon genoeg oefenen is niet genoeg om expertise op te bouwen. Het gaat over de juiste ondersteuning op het juiste moment in het leerproces. Het is belangrijk te weten wat de voorkennis van het kind is en vervolgens de inhoud, aanpak en uitdaging aan het niveau van het kind aan te passen. Door steeds weer een gepaste uitdaging aan te bieden, bouw je als het ware een steiger op voor het kind: scaffolding. Het kind kan hierdoor een hoger niveau bereiken. Als dit lukt, kun je de steiger hierna weer langzaam afbouwen.

Denken en leren

Hoe meer je moet nadenken, hoe meer je leert. Hoe dieper informatie verwerkt wordt in het geheugen, hoe langer het geheugenspoor in het brein zal blijven. Studiemethodes als onderstrepen of markeren met stiften, steeds opnieuw lezen en samenvattende teksten maken blijken niet of nauwelijks te werken. Wat werkt wel? Kleine oefentestjes (opstellen en) maken om het ophalen van de lesstof te oefenen. Bij dit laatste moet je nadenken, bij de eerste voorbeelden is nadenken niet per se nodig.

Laat alle kinderen nadenken. Denk er zelf over na hoe je dit kunt stimuleren. Laat kinderen niet de vinger opsteken, maar geef zelf beurten of laat ze allemaal tegelijk antwoord geven door bijvoorbeeld iets te schrijven of tekenen op een wisbord of het juiste aantal te laten zien met hun vingers.

Om kinderen te laten leren, kun je ze een uitdagend probleem als uitgangspunt geven. Zorg voor een probleem dat de kinderen aanspreekt en dat aansluit bij waar zij zich bevinden in hun leerproces.

Herhalen, herhalen, herhalen

Met een beetje kwaaie wil zou je een lessenreeks kunnen bekijken als een opeenvolging van dingen die vergeten worden. Een betere optie is om herhaling in de lessenreeks in te bouwen. Niet een eenmalige herhalingsles, maar stelselmatige herhaling in elke les: gespreide herhaling. De hoeveelheid herhaling van de oudste lessen wordt kleiner met de tijd.
Eén van de manieren waarop je de kinderen kunt helpen herhalen is testen. Geef ze kleine testjes die het geheugen voor het geleerde vergroten en het vergeten vertragen.

Let er bij het herhalen op dat de kinderen moeten blijven nadenken. Herhalen zonder nadenken heeft geen zin.
Laat de belangrijkste inzichten eerst aan bod komen. Wat het eerst aan bod komt, wordt vaak beter onthouden en in de praktijk vaker herhaald en getest.

Evaleren en feedback geven

We weten dat het goed is om feedback te geven en dat kinderen leren van feedback. Het is wel belangrijk om de juiste feedback te geven. Verkeerde feedback kan een negatief effect geven.
Voor het geven van feedback zijn duidelijke doelen nodig. Hoe kun je weten of iemand goed of slecht bezig is zonder doelen? Beschrijf concrete, observeerbare, haalbare doelen. Zij zijn de maatstaf die je naast het kind legt en de feedback zal gaan over in welke mate de doelen bereikt zijn.
Denk ook na over je instructie. Welke zin heeft feedback als de instructie gebrekkig is?
Volgens Hattie en Timperley geef je effectieve feedback als er op drie vragen ingegaan wordt:
- Waar ga ik naartoe? (Feed Up)
- Wat heb ik gedaan? (Feed Back)
- Wat is de volgende stap? (Feed Forward)
Deze vragen kunnen niet los van elkaar gezien worden.

In Klaskit - Tools voor topleraren worden deze en nog veel meer methoden over leren beschreven. Het boek is goed theoretisch onderbouwd en biedt je praktische tips die je morgen al tijdens het lesgeven in je achterhoofd houdt.

--> Wil je meer weten? Lees verder in Klaskit - Tools voor topleraren van Pedro De Bruyckere of bezoek zijn blog.

Gouden tips voor de juf en meester

De afgelopen jaren heb ik heel wat opleidingen en cursussen gevolgd. Elke keer als ik thuis kom van een goede cursus denk ik 'wauw, kon ik dat maar allemaal onthouden en nog liever: uitvoeren!'
Maar helaas, sommige dingen blijven hangen, andere informatie verwatert of verdwijnt.
Om de allerbeste gouden tips voor altijd te bewaren en te delen verzamel ik ze op deze pagina. Doe er je voordeel mee!

Tip 1 - Praat mét het kind in plaats van óver het kind

Kinderen met zorg in je groep? Wat ga je daarmee doen? Hoe ga je het kind helpen? Wie stelt het plan voor dit kind op?
Doe dit samen met het kind! Betrek de kinderen met zorg actief in hun eigen handelingsplan. Dit geldt vooral en is ook het makkelijkst te realiseren bij kinderen met gedragsproblemen en sociaal-emotionele problemen. Ga in gesprek met het kind vóórdat je een plan opstelt. Geen tijd? Maak tijd! Het kind inzicht geven in zijn gedrag en samen een aanpak bedenken levert je later zoveel tijd op.
Hoe vaak zijn we niet met allerlei plannetjes bezig zonder dat het kind ervan weet?
Hoe pak je dit aan? Stel open vragen aan het kind, vat samen wat het kind zegt, vraag naar de ideale situatie. Hoe zou het zijn als alles morgen goed was? Beschrijf je dag dan eens... Bedenk samen hoe het kind naar deze ideale situatie toe kan gaan werken.
Meer informatie kun je vinden door te zoeken naar de oplossingsgerichte methode, de wondervraag, in gesprek met zorgkinderen.

Tip 2 - Toon je 'warme kant'

Benader kinderen zoveel mogelijk vanuit je warme kant. Dit doe je door te benoemen waar jij warm van wordt. 'Wat fijn dat jij rustig loopt in de gang!' 'Wat goed dat je dat meisje hebt geholpen met het dichtmaken van haar jas!'
Wanneer je de dingen die jij fijn vindt, die je graag wilt zien in je groep benoemt, ben je naar de kinderen toe heel duidelijk, positief en geef je de kinderen veel complimenten. Dit zal er (hopelijk) toe leiden dat andere kinderen dit gedrag overnemen. Ze horen van jou dat dit goed is en worden hiervoor beloond.
Positief gedrag belonen en negatief gedrag negeren hoort ook bij de benadering vanuit de warme kant. Bijv. 'wat goed dat dit groepje al klaar zit!' Je zult zien dat de andere groepjes ook klaar gaan zitten. Dit klinkt toch een stuk beter dan 'groepje groen zit nog steeds niet stil!'.
Koude kant: 'ssst', 'zit stil' e.d.

Tip 3 - Laat kinderen elkaar aanspreken op storend gedrag

Je zit in de kring. Daar gaat een vinger de lucht in. 'Juf, hij zit me te vervelen!' Hoe reageer je?
Vraag het kind dat verveelt niet ermee te stoppen, maar laat het kind wat er last van heeft aan dat andere kind vertellen wat hem stoort met de vraag of hij ermee wil stoppen. Het kind spreekt de ander dus zélf aan.
Zo leren kinderen dat ze zulke problemen zelf op kunnen lossen en jij leert ze hoe ze dat moeten doen.
Zo ook bij het buiten spelen. Er komen 2 kinderen die een conflict met elkaar hebben naar je toe. Ze praten druk door elkaar, tegen jou. Maar ze hebben dat conflict niet met jou, maar met elkaar! Vraag de kinderen tegen elkaar te zeggen wat er aan de hand is en kijk maar eens of ze het samen, met eventueel wat tips en sturing van jou, op kunnen lossen.

Tip 4 - Werk aan groepsvorming

Ieder jaar, na de zomervakantie, komt de groep weer bij elkaar. De groep kent elkaar al, dus dat zit wel goed, toch?
Nee! Ook bij bestaande groepen moet de groep na zo'n lange vakantie weer gevormd worden. Kinderen hebben elkaar een hele tijd niet gezien, zijn misschien wel wat veranderd. Ze maken ook kennis met een nieuwe leerkracht, jij. De kinderen moeten jou leren kennen, te weten komen wat jouw werkwijze is, wat jij prettig vindt enz. enz.
Bij kleuters ligt dit wel wat anders dan bij kinderen uit de hogere groepen. Kleuters zijn nog erg op zichzelf gericht en zich minder of niet bewust van hun positie in de groep.

Besteed de eerste week van het schooljaar aan groepsvormende activiteiten. Deze vind je o.a. in Engergize! van Leefstijl, het boekje 'De gouden weken' en onze Kleuteruni projecten voor de start van het schooljaar.
Een 'nieuwe' groep gaat door 5 fases heen. Forming, storming, norming, performing en de slotfase adjouring. Meer hierover kun je lezen in o.a. het JSW-boek 'Grip op de groep' en 'De gouden weken'.

Tip 5 - Parels & Puzzels

Werk aan een positieve groepssfeer door de dag te evalueren met de kinderen. Aan het eind van de ochtend en het eind van de hele dag bespreek je de parels en de puzzels. Jij geeft dingen aan en je laat de kinderen ook dingen noemen.
Parels: Complimenten, ook op karakter van kinderen, dingen die goed gegaan zijn (warme kant!).
Puzzels: Moeilijke dingen om nog aan te werken.

Tip 6 - Spreek je verwachtingen uit

Spreek positieve verwachting uit naar de kinderen. 'Ik ben benieuwd of....' Kinderen zijn zo extra gemotiveerd en horen bovendien dat jij (hoge) verwachtingen van hen hebt.
Niet: 'Ik weet dat jullie het kunnen'.

Tip 7 - De luisterhouding

Een handige tip wanneer je iets uit wilt leggen of vertellen aan de groep. De luisterhouding: handen vast en stil aan tafel/ in de kring zitten. Spreek dit met de kinderen af en je hoeft 'alleen nog maar' te zeggen dat je de luisterhouding wilt zien, om rustig iets te kunnen vertellen. Met de luisterhouding heb je de aandacht van de kinderen beter.

Tip 8 - Formuleer de regels positief

Kinderen hebben behoefte aan orde, regelmaat en voorspelbaarheid. Ze willen weten wat jij van hen verwacht. Daarom zijn er regels. Regels zorgen voor rust en structuur. Regels kunnen gedragsproblemen voorkomen. Natuurlijk is het belangrijk dat regels nageleefd worden en dat er consequenties zijn wanneer dit niet gebeurt. Vertel de kinderen deze consequenties. Straf niet maar gebruik liever de methode van het logische gevolg. Wanneer kinderen iets vuil gemaakt hebben is het logisch gevolg dat ze dit opruimen, wanneer een kind het werk niet af heeft, is een logisch gevolg dat dit op een ander tijdstip afgemaakt wordt.

Waar voldoet een goede regel aan?- samen opgesteld met de kinderen, zodat zij het nut van de regel inzien en de regel dus zinvol is
- kort en duidelijk
- niet te veel regels, ongeveer 5
- positief formuleren, d.w.z. niet in de "niet-sfeer". Rustig lopen in de gang is beter dan niet rennen. Wat gebeurt er als je leest: denk niet aan de roze olifant? Je doet het wel! Zo werkt dat ook bij regels.
- de regels mogen niet te hoog gegrepen zijn
- geen dubbele moraal
- leef de regels zelf ook na!
- aanpassing van de regels kan noodzakelijk zijn, bijv. bij een leerling met faalangst of iemand die héél nodig naar de wc moet
- vermijd straf na het overtreden van een regel, denk aan het logische gevolg

Regels voor in de klas of op het schoolplein
- Ik ben voorzichtig met de spullen van een ander
- In de klas praat ik zachtjes met andere leerlingen
- Ik behandel anderen zoals ik zelf behandeld wil worden
- Ik lach met andere kinderen, maar nooit om andere kinderen
- Als een ander praat ben ik stil
- Ruzies probeer ik eerst zelf op te lossen
- Als een kind iets doet wat ik niet wil zeg ik duidelijk: 'hou op, dit wil ik niet' of 'wil je daar mee stoppen?'
- Ik loop rustig door de gang

Kapstokregels voor de hele school
4 Kapstokregels waar alle andere regels aan opgehangen kunnen worden. Stel telkens één regel centraal waar iedereen in de groep aandacht aan besteedt. Hang de regels die op school gelden op verschillende plaatsen in de school duidelijk op.
--> Download de posters met kapstokregels
Om de posters te bekijken heb je het programma Powerpoint nodig.
Rechtsonder is op elke poster ruimte voor het logo van de school.

Tip 9 - Beloon in het groot, corrigeer in het klein

Complimenten geven is heel belangrijk. Kinderen groeien hiervan. Het is beter veel positief te benaderen dan je te richten op het negatieve gedrag. Geef pluimen bovendien hardop en corrigeer kinderen zacht, zodat niet de hele groep dat hoort. Dit kan voorkomen dat een kind wat vaak negatieve aandacht krijgt, door de klas op een gegeven moment ook negatief benaderd wordt.
Probeer negatief gedrag te negeren wanneer dit mogelijk is en geef juist complimenten wanneer deze leerling iets goed doet. Door het geven van complimenten weten de leerlingen wat jij prettig vindt en van hen verwacht en hoe ze een taak uitgevoerd hebben. Ook is dit een vorm van aandacht die de kinderen nodig hebben.

Tip 10 - Geef effectieve complimenten

Geef liever geen complimenten in de zin van "goed", "prima", maar geef effectieve complimenten. Dit zijn complimenten op het proces en niet op het eindresultaat. Benoem wat het kind zo goed deed: tijdens deze taak heb je goed samengewerkt, wat knap dat je nu een half uur zelfstandig kon werken, je hebt echt goed je best gedaan, je hebt goed doorgezet, je hebt je goed geconcentreerd enz.
Geef geen 'jij bent' complimenten, zoals 'jij bent zo slim'. Kinderen denken dat ze slim zijn en gaan hiernaar handelen. Bij een volgende taak willen ze weer laten zien dat ze zo slim zijn, maar ze zijn bang dat dit niet weer lukt, waardoor ze tegen de taak op gaan zien en hem slechter maken.
Zeg in plaats van 'goed zo': 'Het is je gelukt!' En zeg tegen kinderen die een tekening of knutselwerkje komen laten zien niet 'goed zo', maar 'wat heb je gemaakt? Vertel eens!' Kinderen willen graag aandacht voor hun werk en dat geef je ze zo op een betere manier.
Kinderen kunnen elkaar ook complimenten geven. Hier zijn verschillende spelletjes voor. Stimuleer het geven van complimenten aan elkaar.

Tip 11 - Observeer gewenst gedrag

Wanneer een kind ongewenst gedrag vertoont, observeer je een tijdlang de momenten waarop het kind gewenst gedrag vertoont. Wat laat het kind nu zien? Hoe zou het komen dat het nu wel lukt? Wanneer je dit gedrag observeert, kom je vaak bij de oplossing voor het werken aan / verminderen van het ongewenste gedrag. Je ziet wat het kind nodig heeft om gewenst gedrag te vertonen.

Tip 12 - Dat kan je NOG niet

Als een kind zegt 'Dat kan ik niet!', reageer dan met 'Dat kan je NOG niet'. Kijk maar eens wat dit bij jezelf doet ...

Tip 13 - Creëer rust

Onthoud: Klappen, hand omhoog etc. heb je eigenlijk helemaal niet nodig! Ga voor de groep staan en laat duidelijk zien dat je wilt beginnen. Wanneer kinderen dit weten, zal het vanzelf rustiger worden in de groep en krijg je de aandacht.

Andere manieren om stilte te creëeren
- 3 Keer klappen.
- Je hand in de lucht steken. Kinderen die dit zien steken ook hun hand op en moeten stil zijn. Wacht tot iedereen de hand omhoog heeft en dan is het stil.
- Een ritme gaan klappen. Kinderen die dit horen gaan meeklappen. Steeds meer kinderen zullen mee gaan klappen en wanneer je stopt met klappen is het stil.
- of zoals hierboven maar dan met bewegingen, ga zwaaien, armen omhoog en omlaag enz. De kinderen die dit zien gaan meedoen en zijn stil. Dit is een leuke manier om de klas stil te krijgen die goed werkt en ook zorgt voor wat beweging tussendoor!
- Een zelfverzonnen rijmliedje zingen. Bijv. Jongens, meisjes kijk eens even hier, dan doe je mij een groot plezier. Doe je handen maar over elkaar, dan zijn we voor de rekenles helemaal klaar... etc.
Kinderen vinden dit verrassend en grappig en je zult merken dat de hele klas binnen de kortste keren naar jouw liedjes luistert.
- Een vriendelijk klinkend belletje laten rinkelen.

Rust creëeren- maak na afloop van een lesje met gebaren duidelijk dat de kinderen hun spulletjes terug in het laatje mogen doen. Doordat je zelf stil bent, zullen de kinderen rustig op gaan ruimen.
- vertel al op zachte toon dat je iets gaat doen en dat de kinderen goed moeten kijken wat zij moeten doen. Gebaar bijv. dat de kinderen naar buiten mogen, dat ze het leesboek moeten pakken enz.
- wanneer de kinderen erg druk zijn laat ze zich dan even uitleven door bijv. rondjes op het speelplein te rennen, even bewegingen na te doen in de klas of een spelletje waarbij de kinderen elk op een stoeptegel gaan staan en tegelijk 5 tegels vooruit moeten, 3 terug en weer 4 vooruit enz.
- laat de kinderen een minuut lang naar de secondewijzer van de klok kijken. Deze hele minuut moet het stil zijn in de klas...

En natuurlijk ... zorg voor een net en opgeruimd lokaal. Een rustige omgeving zorgt voor rust bij de kinderen.

Tip 14 - Kruip door je lokaal!

Bekijk je lokaal door de ogen van de kinderen. Ga eens op kleuterhoogte zitten en 'kruip' door je lokaal. Hoe ziet het lokaal er voor de kinderen uit? Kunnen ze het materiaal makkelijk pakken? Zien ze de dingen die je voor ze opgehangen hebt goed? Kunnen ze overal makkelijk bij? Oogt het lokaal rustig?

Tip 15 - Voorstelrondje of weekendkring

* Een actieve activieit om elkaar beter te leren kennen of om een weekendkring op een andere manier in te vullen.
Kennismaken: Vraag de kinderen die in het dorp / de stad waar je werkt wonen te gaan staan. Blijven er kinderen zitten? Vraag waar zij wonen.
Vraag de kinderen die een huisdier hebben te gaan staan. Vraag de kinderen die een kat als huisdier hebben te gaan zitten. Vraag de kinderen die een vis als huisdier hebben te gaan zitten. Vraag de kinderen die nog staan wat zij voor huisdier hebben.
Vraag de kinderen die niet aan sport doen te gaan staan. Vraag hen wat zij graag in hun vrije tijd doen.
Weekend: Vraag de kinderen die in het weekend ergens naartoe geweest zijn te gaan staan. Vraag de kinderen die blijven zitten wat zij gedaan hebben.
Vraag de kinderen die bij iemand op bezoek geweest zijn te gaan staan. Vraag hen bij wie ze geweest zijn.
Vraag de kinderen die ver weg geweest zijn te gaan staan. Vraag hen waar ze geweest zijn.

* Een tip voor oudere kinderen: Schrijf verschillende onderwerpen om het in de kring over te hebben op briefjes en stop ze in een mooie pot. Denk aan onderwerpen die leven bij de kinderen, aan nieuwsitems, dingen die leven in de groep enzovoorts. Trek een briefje uit de pot en praat met de kinderen over dit onderwerp in de kring.

* Zoek iemand die... Geef de kinderen een vel papier waarop verschillende zoekopdrachten staan. Zoek iemand die... als hobby voetbal heeft, een hond heeft, een broer heeft. De kinderen lopen door de klas en vullen de naam van een klasgenoot achter de verschillende vragen in.
Voor een weekendkring stel je vragen als: Zoek iemand die... naar opa en oma geweest is, heeft gesport, in het bos heeft gewandeld, het hele weekend thuis was, tv gekeken heeft, uitgeslapen heeft, een boek gelezen heeft.

# data[].attributes.attachment_link.description
Klaskit - Tools voor topleraren Lesgeven kun je niet aan de hand van een checklist. Er is geen lijst van recepten die ervoor zorgt dat leerlingen dag na dag een geijkt stappenplan doorlopen en aan het eind van het schooljaar de juiste leerstof kunnen opdreunen.