# data[].attributes.body
Türkiye'nin, Avrupa'nın yeniden imarı ile gündeme gelen yabancı işçi istihdamı olgusunun ağırlıklı taraflarından biri olmasını sağlanan bu sözleşmede Türklerin Almanya'ya kısa süreli çalışma amacıyla gitmesi daha sonra ise Alman sanayisinde öğrendikleri tecrübeler ile Türkiye'ye dönüp Türk sanayisinin gelişmesinde rol alması amaçlanmıştır. Gıda sıkıntısı ve işsizlik gibi çok büyük ekonomik sıkıntılar yaşayan ülkemiz; o dönemde pronatalist politikanın yarattığı bu tip dezavantajları, ülkemizin aslında ekonomisini oluşturan, çalışan kesimi göndererek çözmek amaçlanmıştır.

# data[].attributes.body
1961 yılında Türkiye ve Almanya, bir grup Türk işçilerinin Almanya'ya çalışma amaçlı göç etmeleri konusunda bir sözleşme imzalamıştır. Türkiye'nin bu sözleşmeyi imzalamasında amacı:
- Nüfus fazlalığını azaltmak
- Orada çalışan işçilerin tecrübelerini Türk sanayisinde kullanmak

https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/9587

# data[].attributes.body
Hükümet, kıra yönelik kalkınma planlarını geliştirmeye başlamış, 1967 yılında “Toplum Kalkınması” modelini benimsemiştir. Bu model, “ekonomik, sosyal
ve kültürel koşullarını geliştirmek, toplulukları ulusun bütününde kaynaştırmak
ve milli kalkınmaya tam olarak katılmalarını sağlamak için devletin çabaları ile
bütünleştirme sürecidir. 1967 yılı sonuna doğru “her ilden bir ilçenin”, 1977 yılı sonuna doğru ise “tüm köylerin” toplum kalkınmasına alınması planlanmıştır.

https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/367631

# data[].attributes.headline
İkinci ve Üçüncü 5 Yıllık kalkınma Planı

# data[].attributes.subject
İkinci ve Üçüncü 5 Yıllık kalkınma Planı

# data[].attributes.body
Nüfus planlamasının yerine politika “aile planlaması” olarak değişmiş, aile planlaması ile anne çocuk sağlığı hizmetlerinin birlikte yürütülmesi planlanmıştır. Aile planlamasının sağlık hizmetlerinde ayrılamayacağını dolayısıyla ana ve çocuk sağlığı ile aile planlaması hizmetlerinin birleştirilmesi gereği ortaya konmuş ve ilgili kuruluşlar arası işbirliğine önem verilmesi kararlaştırılmıştır. Ayrıca bu dönemlerde yurt dışına göçlerin artış kazanması da ülke nüfus planlamasında etkili olmuştur.

https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3244

# data[].attributes.body
Kırdan kente doğru bir göç olmuştur. İnsanlara sunulan iş olasılıklarından ötürü olmuş olabilir.

https://sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2018/11/Turkiyede_Ic_Gocler_ve_Goc_Edenlerin_Nitelikleri_1965-2000.pdf

# data[].attributes.body
Sağlık Bakanlığı ve Devlet Planlama Teşkilatı, ani nüfus artışının getirdiği milli gelirin azalması durumu ve yoksulluğa doğru yönelişin önüne geçilmesi için antinatalist bir politika izlemeye karar vermiştir.

# data[].attributes.body
Genellikle bu dönemde nüfus artış hızını düşürmeyi amaçlayan politikalar uygulanmıştır. Devlet Planma Teşkilatının hazırladığı ve 1963-1967 yılları arasında uygulamaya konulan I. Beş Yıllık Kalkınma Planı’nda hızlı nüfus artışının çeşitli ekonomik ve sosyal problemlerin ortaya çıkmasına yol açtığı belirtilmiştir.

Bu nedenle 1965 yılında ilk olarak Nüfus Planlaması Kanunu çıkarılmış ve nüfus artış hızı düşürülmeye çalışılmıştır. Ayrıca ilk dönemde nüfusun artmasına yönelik uygulanan yasal hükümler yürürlükten kaldırılmış ve yurt dışına işçi göçünün özendirilmesi gerektiğinin altı çizilmiştir (Görsel 2.2). Bu önlemlere rağmen nüfus artış hızı düşürülememiş, 1965-1980 döneminde ülke nüfusu yaklaşık 13 milyon artmıştır.

https://www.fikir.gen.tr/turkiyede-nufus-politikalari/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Türkiye'de doğum, ölüm ve göçler sonucu değişen nüfus özellikleriyle birlikte nüfus politikalarında da önemli değişiklikler olmuştur.

Cumhuriyet'ten günümüze kadar bu değişim süreci incelendiğinde nüfus artış hızına yönelik uygulanan nüfus politikalarının dört dönem hâlinde ele alındığı görülebilir.

Türkiye'de nüfus politikalarının uygulandığı dönemler

1923-1965 Dönemi: Genellikle bu dönemde nüfus artış hızını yükseltmeyi amaçlayan politikalar uygulanmıştır. Cumhuriyet öncesi meydana gelen savaşlar (Balkan, I. Dünya ve Kurtuluş savaşları) nedeniyle nüfusun yapısı tüm yönleriyle değişikliğe uğramış ve ülkede önemli nüfus kayıpları yaşanmıştır.

Cumhuriyet tarihinde bir ilk olan 1927 yılındaki nüfus sayımında da yaşanan savaşların ülke nüfusunda meydana getirdiği derin izleri görmek mümkündür. Bu nedenle ülke nüfusunda hem nicelik hem de nitelik anlamında görülen bu açığı kapatabilmek ve nüfus artışını hızlandırmak için yasal önlemler alınmıştır.

Çocuk aldırma (kürtaj) eyleminin yasaklanması, ölüm oranlarını azaltmak için halk sağlığını koruyucu yasal düzenlemelerin yapılması, evlilik yaşının düşürülmesi ve doğumların teşvik edilmesi amacıyla çok çocuklu ailelerin ödüllendirilmesi bu yasal önlemlerden bazılarıdır.

Uygulanan nüfus politikalarının halk tarafından da desteklenmesi sonucu nüfus miktarı istikrarlı bir şekilde artmış ve Türkiye nüfusu 1960'lı yılların başlarında yaklaşık iki katına ulaşmıştır (1927: 13,6 milyon, 1960: 27,5 milyon). Öte yandan 1950'li yıllardan itibaren tarımda makineleşme, ülke savunmasında insandan ziyade teknolojinin ön plana çıkması, Türkiye'de sağlık hizmetlerinin gelişmesi sonucu ölüm oranlarının azalması gibi faktörler hızlı nüfus artışına yönelik tartışmaları beraberinde getirmiştir.

Dolayısıyla nüfus artışının ekonomik ve sosyal gelişmeyi yavaşlatacağı görüşü benimsenmiş ve 1965 yılında nüfus artış hızını yükseltmeyi amaçlayan politikalardan vazgeçilmiştir.

1965-1980 Dönemi: Genellikle bu dönemde nüfus artış hızını düşürmeyi amaçlayan politikalar uygulanmıştır. Devlet Planma Teşkilatının hazırladığı ve 1963-1967 yılları arasında uygulamaya konulan I. Beş Yıllık Kalkınma Planı'nda hızlı nüfus artışının çeşitli ekonomik ve sosyal problemlerin ortaya çıkmasına yol açtığı belirtilmiştir.

Bu nedenle 1965 yılında ilk olarak Nüfus Planlaması Kanunu çıkarılmış ve nüfus artış hızı düşürülmeye çalışılmıştır. Ayrıca ilk dönemde nüfusun artmasına yönelik uygulanan yasal hükümler yürürlükten kaldırılmış ve yurt dışına işçi göçünün özendirilmesi gerektiğinin altı çizilmiştir (Görsel 2.2). Bu önlemlere rağmen nüfus artış hızı düşürülememiş, 1965-1980 döneminde ülke nüfusu yaklaşık 13 milyon artmıştır.

1980-2005 Dönemi: 1980'li yıllarla birlikte değişen sosyal, siyasi ve ekonomik şartlar nüfus artışına yönelik soruna farklı bir bakış açısı getirmiştir. Bu dönemde nüfus artış hızının yükselmesi ya da düşmesinden ziyade nüfusun sağlık, eğitim, beslenme ve barınma imkânları ile bebek ölüm hızının azaltılması gibi konular üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda benimsenmesi gereken temel ilkenin nüfusun niteliğinin yükseltilmesi olduğu fikri ortaya çıkmıştır.

Ayrıca ilk kez 1982 Anayasası'nda yer alan ve ailelere istedikleri zaman, istedikleri sayıda çocuk sahibi olma hakkı veren aile planlamasıyla nüfus yapısında da önemli değişiklikler meydana gelmiştir (Görsel 2.3). Bu dönemde başta toplumun eğitim seviyesinin yükselmesi ve kadınların iş hayatında daha fazla yer alması gibi nedenlerle nüfus artış hızı azalmıştır.

2000'li yılların başlarına gelindiğinde ise nüfus artış hızı ‰15'in altına kadar gerilemiştir. Yaşanan bu durum, ülkemize yönelik bazı tehlikelere sebebiyet verebileceği için devlet yöneticilerini de nüfus politikaları konusunda yeni kararlar almaya sevk etmiştir.

2005'ten Sonrası: 2000'li yılların başından itibaren nüfus artış hızının ‰15'in, doğurganlık oranının da 2,09'un altına düşmesi ve bu düşüşün devam etme eğilimi göstermesi devlet kademesinde nüfus politikasında değişikliği gündeme getirmiştir.

İlerleyen süreçlerde nüfus yapısının meydana getireceği muhtemel riskler kamuoyunda tartışılmaya başlanmıştır. Bununla birlikte hükûmet yetkilileri, 1965'e kadar uygulanan ve nüfus artış hızını yükseltmeyi amaçlayan politikalara dönüş işareti veren bir söylem geliştirmiştir.

Bunun yanı sıra doğum oranlarının artırılmasına yönelik özellikle 2014 yılından sonra yapılan bir dizi yasal düzenleme hayata geçirilmiştir. Doğum yapan annelere çocuk sayısına göre maddi destek verilmesi, çalışan anneler için çalışma sürelerinin kısaltılması, doğum izinlerinin artırılması ve bakıcı yardımı yapılması bu yasal düzenlemelerin bazılarıdır (Görsel 2.4).

# data[].attributes.attachment_link.title
Türkiye'de Nüfus Politikaları - Fikir.Gen.Tr

# data[].attributes.attachment_link.description
Türkiye'de doğum, ölüm ve göçler sonucu değişen nüfus özellikleriyle birlikte nüfus politikalarında da önemli değişiklikler olmuştur. Cumhuriyet'ten günümüze kadar bu değişim süreci incelendiğinde nüfus artış hızına yönelik uygulanan nüfus politikalarının dört dönem hâlinde ele alındığı görülebilir. Türkiye'de nüfus politikalarının uygulandığı dönemler 1923-1965 Dönemi: Genellikle bu dönemde nüfus artış hızını yükseltmeyi amaçlayan politikalar uygulanmıştır.

# data[].attributes.body
https://www.ensonhaber.com/galeri/1965-yilinin-istanbulu

# data[].attributes.body
http://www.eskiistanbul.net/tag/1980/