# data[].attributes.attachment_link.title
21η Ενότητα, Το κρητικό ζήτημα (1821-1905)

# data[].attributes.headline
Παραθέματα από το σχολικό βιβλίο

# data[].attributes.subject
Παραθέματα από το σχολικό βιβλίο

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
ΕΝΟΤΗΤΑ 21

Το κρητικό ζήτημα (1821-1905)

Η επανάσταση του 1821 στην Κρήτη καταπνίγηκε από δυνάμεις του ηγεμόνα της Αιγύπτου Μοχάμετ Άλι, που κράτησε υπό τον έλεγχό του το νησί έως το 1840. Τότε η Κρήτη τέθηκε ξανά υπό οθωμανική διοίκηση.

Οι προσπάθειες των Ελλήνων της Κρήτης, των ελεύθερων Ελλήνων και του ελληνικού κράτους για ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα, καθώς και η εμπλοκή της Οθωμανικής αυτοκρατορίας και των Δυνάμεων σ' αυτές ονομάστηκαν κρητικό ζήτημα.

.

1. Το ολοκαύτωμα της

μονής Αρκαδίου.

Πίνακας του Ιταλού ζωγράφου

Γκατέρι. Το φιλελληνικό ρεύμα

ήταν ιδιαίτερα ισχυρό

εκείνη την εποχή

στην Ιταλία και δεκάδες Ιταλοί

εθελοντές συμμετείχαν στην

κρητική επανάσταση του 1866.

1. 1866: Οι Κρητικοί ζητούν από τις Δυνάμεις την ένωση με την Ελλάδα

Ικετεύομεν λοιπόν θερμώς την Yμετέραν Μεγαλειότητα και τους Μεγαλειοτάτους Μονάρχας των δύο ετέρων Μεγάλων και Προστάτιδων του Ελληνικού Έθνους Δυνάμεων να πραγματοποιήσωσι την μόνην ημών έφεσιν, την ένωσιν μετά των αδελφών ημών Ελλήνων [...]. Αν όμως τούτο είναι σήμερον αδύνατον, τουλάχιστον [...] ευδοκήσατε [...] να μας χορηγηθή οργανισμός πολιτικός, να μας δοθώσι νόμοι, να συσταθώσι τακτικά δικαστήρια˙ η βαρεία φορολογία μας να μετριασθή και να τακτοποιηθή [...].
Yπόμνημα μυστικό των επαναστατημένων Κρητών προς τους βασιλείς της Αγγλίας, της Γαλλίας και της Ρωσίας, 15 Μαΐου 1866.
Πηγή: Ακαδημία Αθηνών, "Η Κρητική Επανάστασις του 1866-1869", Μνημεία της Ελληνικής Ιστορίας, Αθήνα 1967-1970, τόμ. 1ος.

Στα 1866-1869 ξέσπασε η μεγάλη κρητική επανάσταση, που, παρά τις αρχικές επιτυχίες της, καταπνίγηκε. Ιδιαίτερη στιγμή της υπήρξε η ανατίναξη μιας ομάδας επαναστατών στη μονή Αρκαδίου (κοντά στο Ρέθυμνο). Το ολοκαύτωμα της μονής Αρκαδίου (Νοέμβριος 1866) προκάλεσε συγκίνηση τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη.

Λίγο αργότερα, ο σουλτάνος παραχώρησε τον Οργανικό Νόμο (1868), ένα είδος τοπικού συντάγματος, που προέβλεπε την πρόσληψη και χριστιανών υπαλλήλων στη διοίκηση, τη συμμετοχή χριστιανών αντιπροσώπων στη Γενική Διοίκηση, την ισοτιμία τουρκικής και ελληνικής γλώσσας και μεικτά δικαστήρια (αποτελούμενα τόσο από χριστιανούς όσο και από μουσουλμάνους).

Μετά από νέα μεγάλη επανάσταση, το 1878, ο σουλτάνος παραχώρησε τη σύμβαση της Χαλέπας (προάστιο των Χανίων). Σύμφωνα με αυτή, ο Γενικός Διοικητής θα μπορούσε να είναι και χριστιανός, ενώ στη Γενική Διοίκηση θα πλειοψηφούσαν χριστιανοί. Έτσι, θεσπίστηκε στην Κρήτη καθεστώς ημιαυτονομίας. Ωστόσο, μια νέα, αποτυχημένη επανάσταση, το 1889, έδωσε στην οθωμανική διοίκηση το πρόσχημα να καταργήσει τη σύμβαση της Χαλέπας.

Νέα επανάσταση στα 1896-1897 εξελίχθηκε, όπως είδαμε στην προηγούμενη ενότητα, σε ελληνοτουρκικό πόλεμο, στον οποίο η Ελλάδα ηττήθηκε. Μετά από παρέμβαση των Δυνάμεων, όμως, ο σουλτάνος αναγνώρισε τη δημιουργία της αυτόνομης Κρητικής Πολιτείας με ύπατο αρμοστή (γενικό διοικητή) τον πρίγκιπα Γεώργιο, δευτερότοκο γιο του βασιλιά της Ελλάδας Γεώργιου. Yπουργός Δικαιοσύνης της Κρητικής Πολιτείας διορίστηκε ένας νέος πολιτικός, ο Ελευθέριος Βενιζέλος.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ιστορία (Γ Γυμνασίου): Ηλεκτρονικό Βιβλίο

# data[].attributes.attachment_link.description
ΕΝΟΤΗΤΑ 21 Το κρητικό ζήτημα (1821-1905) Η επανάσταση του 1821 στην Κρήτη καταπνίγηκε από δυνάμεις του ηγεμόνα της Αιγύπτου Μοχάμετ Άλι, που κράτησε υπό τον έλεγχό του το νησί έως το 1840. Τότε η Κρήτη τέθηκε ξανά υπό οθωμανική διοίκηση.

# data[].attributes.headline
Ελευθέριος Βενιζέλος και Κρητικό ζήτημα

# data[].attributes.subject
Ελευθέριος Βενιζέλος και Κρητικό ζήτημα

# data[].attributes.headline
Παρουσίαση μαθήματος:

# data[].attributes.subject
Παρουσίαση μαθήματος:

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Published on

1. 1. Ενότητα 21 Το κρητικό ζήτημα (1821-1905) Μπακάλης Κώστας: history-logotexnia.blogspot.com

2. 2. Η Κρήτη κατά την επανάσταση (1821)  Η επανάσταση του 1821 καταπνίγηκε στην Κρήτη από τον Αιγύπτιο Μοχάμετ Άλη (1824).  Το νησί παρέμεινε στην κυριαρχία του ως το 1840, οπότε επανήλθε στους Οθωμανούς.

3. 3. καθώς και εμπλοκή Οθωμανικής Αυτοκρατορίας Και Μεγάλων Δυνάμεων. Κρητικό ζήτημα: Προσπ άθειες Ελλήνων Κρήτης, ελεύθερων Ελλήνων, ελληνικού κράτους για ΕΝΩΣΗ Κρήτη Ελλάδα Ένωση

4. 4. Α. 1866-1869: ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

5. 5. Παρά τις αρχικές επιτυχίες, καταπνίγηκε. Ανατίναξη ομάδας επαναστατών στην Μονή Αρκαδίου, (Νοέμ. 1866). Παγκόσμια συγκίνηση. ▲ Η ανατίναξη της Μονής Αρκαδίου ( Αθήνα, Γεννάδειος Βιβλιοθήκη)

6. 6. ▲Monastery of Arkadi by Robert Pashley (Crete, Greece)

7. 7. ▲ Το ολοκαύτωμα της μονής Αρκαδίου. Πίνακας του Ιταλού ζωγράφου Γκατέρι. Το φιλελληνικό ρεύμα ήταν ιδιαίτερα ισχυρό εκείνη την επ οχή στην Ιταλία και δεκάδες Ιταλοί εθελοντές συμμετείχαν στην κρητική επ ανάσταση του1866.

8. 8. 1866: Οι Κρητικοί ζητούν απ ό τις Δυνάμεις την ένωση με την Ελλάδα Ικετεύομεν λοιπόν θερμώς την Yμετέραν Μεγαλειότητα και τους Μεγαλειοτάτους Μονάρχας των δύο ετέρων Μεγάλων και Προστάτιδων του Ελληνικού Έθνους Δυνάμεων να πραγματοποιήσωσι την μόνην ημών έφεσιν, την ένωσιν μετά των αδελφών ημών Ελλήνων [...]. Αν όμως τούτο είναι σήμερον αδύνατον, τουλάχιστον [...] ευδοκήσατε [...] να μας χορηγηθή οργανισμός πολιτικός, να μας δοθώσι νόμοι, να συσταθώσι τακτικά δικαστήρια˙ η βαρεία φορολογία μας να μετριασθή και να τακτοποιηθή [...]. Yπόμνημα μυστικό των επαναστατημένων Κρητών προς τους βασιλείς της Αγγλίας, της Γαλλίας και της Ρωσίας, 15 Μαΐου 1866. ΄Πηγή: Ακαδημία Αθηνών, "Η Κρητική Επανάστασις του 1866-1869", Μνημεία της Ελληνικής Ιστορίας, Αθήνα 1967-1970, τόμ. 1ος. ▲ Να καταγράψετε τα αιτήματα των επαναστατημένων Κρητικών και να σχολιάσετε το γεγονός ότι απευθύνονται στις Μεγάλες Δυνάμεις.

9. 9. ► 1868 Οργανικός Νόμος Παραχωρείται από τον Σουλτάνο ένα είδος τοπ ικού συντάγματος. Πρόσληψη χριστιανών υπ αλλήλων, συμμετοχή χριστιανών αντιπροσώπων στη Γενική Διοίκηση, ισοτιμία τουρκικής & ελληνικής γλώσσας, μεικτά δικαστήρια. Προέβλεπε:

10. 10. Β. 1878 . ΝΕΑ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΥΜ ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΧΑΛΕΠΑΣ

11. 11. Νέα παραχώρηση Σουλτάνου: Δικαίωμα σε χριστιανό να είναι Γενικός Διοικητής.  Πλειοψηφία χριστιανών στη Γεν. Διοίκηση.  Καθεστώς ημιαυτονομίας. ΌΜΩΣ1889: νέα αποτυχημένη επανάσταση Κατάργηση σύμβασης Χαλέπ ας

12. 12. ◄ Οι επ αναστάσεις του 1878 στη Θεσσαλία, Ήπ ειρο, Μακεδονία και Κρήτη

13. 13. Γ. 1896-1897: ΝΕΑ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

14. 14. Οδήγησε Ελλάδα στον αποτυχημένο ελληνοτουρκικό πόλεμο του1897 και σε βαριά ήττα. ΌΜΩΣ παρέμβαση Δυνάμεων για αναγνώριση από Σουλτάνου της αυτόνομης Κρητικής Πολιτείας με ύπ ατο Αρμοστή τονπ ρίγκιπ α Γεώργιο β΄ ( γιο του βασιλιά Γεωργίου) 1898 Υπουργός Δικαιοσύνης της Κρητικής Πολιτείας ο Ελευθέριος Βενιζέλος

15. 15. ► Εξώφυλλο αγγλικού π εριοδικού, με τίτλο: Τουρκικός στρατός καταστρέφει εκκλησία στο Γαλατά ( Χανίων) 1896 ( Γεννάδειος Βιβλιοθήκη) ◄ Το Ελληνικό στρατόπ εδο τον Ακρωτηρίου, κατά το βομβαρδισμό του απ ό τις Μ. Δυνάμεις και τους Τούρκους, το Φεβρουάριο τον1897

16. 16. ◄ Γερμανική γελοιογραφία π ου σατιρίζει τις δολοπ λοκίες της ευρωπ αϊκής διπ λωματίας. Ο τίτλος της είναι" Ο Κρητικός Λαβύρινθος". Εικονίζεται η Ευρώπ η να κόβει το μίτο, π ου ο βασιλιάς της Ελλάδας χρειάζεται, για να βγει απ ό τον Κρητικό Λαβύρινθο, στην είσοδο του οπ οίου υπ άρχει η απ αγορευτική επ ιγραφή: " Κρήτη. Η είσοδος στο Λαβύρινθο απ αγορεύεται". Πάνω η Πελοπ όννησος σαν χέρι της Ελλάδας, π ου τεντώνει να αρπ άξει το γεμάτο αγκάθια σώμα της Κρήτης.

17. 17. ► Απ ό την τελετή της υπ οδοχής τουπ ρίγκηπ α Γεωργίου ως Ύπ ατου Αρμοστή της Κρήτης το1898. Αθήνα, Φωτογραφικό Αρχείο Ε. Λ. Ι. Α. © Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο. http://www.ime.gr/chronos/13/gr/general/gallery /foreign_policy/ind061.html

18. 18. ► Ο Αρμοστής της Κρήτης, πρίγκιπας Γεώργιος, στο διάγγελμά του μετά την άφιξή του στα Χανιά

19. 19. ► Σημαία και νόμισμα της Κρητικής Πολιτείας Κρητικά γραμματόσημα (1900)

20. 20. Δ. 1905: ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΟ ΘΕΡΙΣΟ ΧΑΝΙΩΝ

21. 21. Η μεθόδευση της Ένωσης έγινε η αιτία να εκδηλωθεί διάσταση ανάμεσα στον πρίγκηπα και στο σύμβουλο της Δικαιοσύνης Ελευθέριο Βενιζέλο. Ο τελευταίος υποστήριζε την ολοκληρωμένη αυτονομία του νησιού ως ασφαλέστερο μέσο για την επίτευξη της Ένωσης την κατάλληλη στιγμή και αυτή την πρόταση εισηγήθηκε στον πρίγκηπα ήδη το καλοκαίρι του 1900. Ο Ύπατος Αρμοστής αντέδρασε στις προτάσεις του Βενιζέλου, πράγμα που δεν εμπόδισε τον τελευταίο να επαναφέρει ανεπίσημα την πρότασή του στο Ηγεμονικό Συμβούλιο το Μάρτιο του 1901. Ο πρίγκηπας Γεώργιος αποφάσισε την απόλυση του συμβούλου του. Γρήγορα όμως, παρά τη φιλοπριγκηπική ατμόσφαιρα στην Κρήτη και τη γενική συμπόρευση μαζί του ως προς το χειρισμό του εθνικού αιτήματος η στασιμότητα στο διπλωματικό πεδίο, η αυταρχική και συγκεντρωτική στάση του πρίγκηπα και τα προβλήματα στην εφαρμογή του Συντάγματος, τη διοίκηση και την οικονομία, συγκέντρωσαν γρήγορα τα αντιπολιτευτικά πυρά εναντίον του. Το αίτημα για φιλελευθεροποίηση της Κρητικής Πολιτείας, πρόγραμμα που εκπροσωπούσε ο Ελευθέριος Βενιζέλος, στήριζαν κυρίως οι κάτοικοι των αστικών κέντρων, οι επιστήμονες, οι έμποροι, οι διοικητικοί λειτουργοί και οι ελεύθεροι επαγγελματίες. Η άρνηση του πρίγκηπα να συνδιαλαγεί με τις αντιπολιτευτικές δυνάμεις οδήγησε στην κήρυξη στις 10 Μαρτίου 1905 στο χωριό Θέρισο ένοπλου επαναστατικού κινήματος με αιτήματα την Ένωση και την ομαλή λειτουργία του πολιτεύματος. Η οκτάμηνη επαναστατική δραστηριότητα τερματίστηκε με συμβιβαστική διευθέτηση που προέβλεπε την παροχή αμνηστίας, την επίβλεψη της αρμοστειακής διοίκησης από τις διεθνείς αρχές και την κάθοδο στο νησί διεθνούς εξεταστικής επιτροπής για την πορεία του νέου κράτους. http://www.ime.gr/chronos/13/gr/foreign_policy/choros/02.html

22. 22. Ολιγωρία Αρμοστή πρίγκιπα Γεωργίου στο ζήτημα της ένωσης με την Ελλάδα προκάλεσε την έκρηξη νέας επ ανάστασης. Επικεφαλής ο Ελ. Βενιζέλος. Μαζί του ο Κων. Φούμης και Κων. Μάνος. Κηρύττουν ένωση Κρήτης με Ελλάδα. Νέος αρμοστής ο Αλ. Ζαΐμης (1906). Ελευθέριος Βενιζέλος

23. 23. Οι θέσεις των επ αναστατών του Θέρισου, 1905 Οι υπογεγραμμένοι, αποτελούντες την εν Κρήτη αντιπολίτευσιν [ενν. προς τον πρίγκιπα Γεώργιο], συνελθόντες εν Χανίοις τη 26ην Φεβρουαρίου 1905, αποσκοπούντες εις την εκπλήρωσιν του Εθνικού Προγράμματος, αποφασίζομεν: Α) Πρώτον και κύριον μέλημα ημών έστω η επίτευξις του από αιώνος επιδιωκομένου σκοπού, της ενώσεως της Κρήτης μετά της ελευθέρας Ελλάδος. Β) Αδυνάτου αποβαίνοντος του σκοπού τούτου, θέλομεν επιδιώξει την πολιτικήν προσέγγισιν της πατρίδος προς την ελευθέραν Ελλάδα, μεταβαλλομένης από διεθνούς απόψεως της σημερινής καταστάσεως. Γ) Μη εκπληρουμένου μηδέ του σκοπού τούτου θέλομεν επιδιώξει την αναθεώρησιν του ημετέρου συντάγματος κατά το πρότυπον του ελληνικού, όπως απαλλαγή ο τόπος του δεσποτισμού. Του προγράμματος τούτου την πραγματοποίησιν θέλομεν επιδιώξει και δι' ενόπλων λαϊκών συναθροίσεων. [...] Πηγή: Κ. Σβολόπουλος, "Η Κρητική Πολιτεία από το 1899", Ιστορία του ελληνικού έθνους, Εκδοτική Αθηνών, τόμ. ΙΔ', σ. 208-209. ◄ Ποιες είναι οι κύριες θέσεις που διατυπώνονται στο υπόμνημα των επαναστατών του Θέρισου (πηγή 2); Με ποια μέσα δηλώνουν οι επαναστάτες ότι θα επιδιώξουν να πραγματοποιήσουν τους στόχους τους;

24. 24. ► Θερσιανοί επαναστάτες το 1905

25. 25. ▲ Ο Ελ. Βενιζέλος αρχηγός της Επανάστασης.  Μαζί του οι Κ. Φούμης & Κ. Μάνος

26. 26. Ξημέρωσε ο Θεός απ λώθηκε το φως στον Ψηλορείτη κι έλαμψε τοπ ληγωμένο κορμί της Κρήτης κι η θάλασσα... Τα σπ ίτια καίγονται θρηνούνε οι γυναίκες γυρίζουν ταπ αιδιά ορφανεμένα κι οι άντρες απ ροσκύνητοι π ιάνουν τα διάσελα χωρίς ψωμί, χωρίς φυσέκια... Πού είναι ο Θεός την Κρήτη μας να δει να τηνπ ονέσει! ► Πού είναι ο Θεός; Στίχοι Ν. Καζαντζάκης Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις

27. 27. Δεν ήταν νησί ήταν θεριόπ ου κείτουνταν στη θάλασσα Ήταν η γοργόνα η αδερφή του ΜέγαΑλέξανδρου π ου θρηνούσε και φουρτούνιαζε το π έλαγο Άμα λευτερωθεί η Κρήτη θα λευτερωθεί κι εμένα η καρδιά μου Άμα λευτερωθεί η Κρήτη θα γελάσω ◄ Στίχοι: Ν. Καζαντζάκης Μουσική: Μ. Χατζιδάκις

# data[].attributes.attachment_link.description
Published on 1. Ενότητα 21 Το κρητικό ζήτημα (1821-1905) Μπακάλης Κώστας: history-logotexnia.blogspot.com 2. Η Κρήτη κατά την επανάσταση (1821)  Η επανάσταση του 1821 καταπνίγηκε στην Κρήτη από τον Αιγύπτιο Μοχάμετ Άλη (1824).  Το νησί παρέμεινε στην κυριαρχία του ως το 1840, οπότε επανήλθε στους Οθωμανούς. 3.

# data[].attributes.headline
Κρητικό ζήτημα

# data[].attributes.subject
Κρητικό ζήτημα

# data[].attributes.body
Σχεδιάγραμμα ενότητας 21ης