# data[].attributes.attachment_link.title
นิราศภูเขาทอง - ภาษาไทย ม.1

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
ในสมัยรัชกาลที่ 2 สุนทรภู่มีโอกาสเข้ารับราชการและเป็นที่โปรดปรานของพระบาทสมเด็จพระพุทธ เลิศหล้านภาลัย อย่างมาก จนได้รับการแต่งตั้งเป็น "ขุนสุนทรโวหาร" ในกรมพระอาลักษณ์ สุนทรภู่เป็นกวีที่มีปฏิภาณไหว พริบดีเยี่ยม เขียนกลอนได้รวดเร็ว และยังเป็นกวีที่ปรึกษาและคอยรับใช้ใกล้ชิดพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้า นภาลัย ด้วย เหตุนี้ทำให้ชีวิตของสุนทรภู่ในสมัยรัชกาลที่ 2 มีความเจริญรุ่งโรจน์สูงสุด และในสมัยนี้ 2 สุนทรภู่ได้ แต่ง วรรณคดีไว้ มากมายหลายเรื่อง

พอสิ้นรัชกาลที่ 2 วิถีชีวิตของสุนทรภู่ก็เปลี่ยนแปลงไป สำหรับตัวสุนทรภู่รู้ตัวดีว่าไม่เป็นที่โปรดปรานของ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว เพราะเคยมีเรื่องกินแหนงแคลงใจกันมาก่อน จึงเกรงราชภัยจะมาถึงตัว จึงทูล ลาออกบวช และด้วยเห็นว่าพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงเคารพพระสงฆ์มาก ถ้าบวชเป็นพระใครจะ อุปถัมภ์ก็เห็นจะไม่ทรงติเตียน

สุนทรภู่ ในขณะนั้นบวชเป็นพระภิกษุ ได้เดินทางมาทางเรือเพื่อไปไหว้พระเจดีย์ภูเขาทอง จังหวัด พระนคร ศรี อยุธยา ท่าน เดินทางไปกับบุตรชายชื่อหนูพัด ระหว่างการเดินทาง เมื่อสุนทรภู่ผ่านสถานที่ต่างๆ ก็รำพันเชื่อมโยง ไปถึง รัชกาลที่ แสดงถึงความจงรักภักดีของสุนทรภู่ต่อ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย อย่างสูงเป็น ล้นพ้นและ ไม่มีวันจางหายไปแม้ในวาระสุดท้าย สุนทรภู่รำพันถึงพระมหากรุณาธิคุณหลายครั้งในงานเขียนเรื่องต่างๆ และใน นิราศภูเขาทองนี้ สุนทรภู่ได้แสดงจิตเจตนาในความจงรักภักดีอย่างไม่เสื่อมคลาย ปรากฏความว่า "จะสร้าง พรต อตส่าห์ส่งบุญถวาย ประพฤติฝ่ายสมถะทั้งวสา เป็นสิ่งของฉลองคุณมุลิกา ขอเป็นข้าเคียงพระบาททุกชาติไป "

นิราศภูเขาทองแต่งด้วยคำประพันธ์ประเภทกลอนนิราศ

สุนทรภู่ได้แต่งนิราศภูเขาทอง เพื่อ พรรณนาเรื่องราวระหว่างการเดินทางไปนมัสการเจดีย์ภูเขาทองที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เมื่อปีพ.ศ. 2371

ครั้นเมื่อออกพรรษาได้รับอนุโมทนากฐินแล้ว ก็ออกเดินทางจาก วัดราชบูรณะไปนมัสการพระเจดีย์ภูเขาทองในจังหวัดพระนครศรีอยุธยากับหนูพัด และได้แต่งนิราศภูเขาทอง เมื่อ เดินทางออกจากท่าวัดราชบูรณะแล้ว ได้ผ่านตำหนักแพและพระบรมมหาราชวัง สุนทรภู่ได้รำพันถึงพระบาทสมเด็จ พระพุทธเลิศหล้านภาลัย โดยกล่าวถึงความหลังในอดีตที่เคยเข้าเฝ้าฯ ใกล้ชิดพระยุคลบาท รวมทั้งความทุกข์ที่ได้ รับเมื่อพระองค์เสด็จสวรรคต เมื่อเดินทางต่อไปถึงโรงเหล้าแถวบางยี่ขัน จึงได้รำพันโทษของสุรา

เมื่อถึงวัดเขมา ตาราม จังหวัดนนทบุรี สุนทรภู่ได้กล่าวถึงวัดว่าเพิ่งมีงานฉลอง ไปเมื่อเร็วๆ นี้ และการเดินทางของสุนทรภู่ผ่านวัด เขมาฯ ทำให้เรือของสุนทรภู่ไปติดกับน้ำวน เมื่อเรือผ่านมาถึงบางธรณี สุนทรภู่ได้รำพันถึงตนเองที่ต้องเร่ร่อนไร้ ที่ อยู่ เมื่อเดินทางถึงสามโคก สุนทรภู่ได้กล่าวรำพันว่า เมื่อสิ้นรัชกาลที่ 2 ชื่อเสียงของตนก็พลอยหมดสิ้นไปด้วย สุนทรภู่ได้อธิษฐานว่า เกิดชาติใดขอให้ตนได้เป็นข้ารับใช้ใต้เบื้องพระยุคลบาท หากพระองค์เสด็จสวรรคต ก็ขอให้ ตนสิ้นชีวิตตามไปด้วย เมื่อเดินทางถึงบ้านงิ้ว

สุนทรภู่กล่าวถึงตนว่าตั้งแต่เกิดมาจนถึงตอนนี้ คืออายุ ครองตัวไม่ให้มัวหมอง คือไม่เคยเป็นชู้กับใคร ไม่ต้องปีนต้นงิ้วเมื่อตายไปแล้ว เมื่อสุนทรภู่เดินทางโดยทางลัด ตัดออก ทางกลางนา ต้องถ่อ ต้องค้ำเรือด้วย ความทุลักทุเล เมื่อเดินทางผ่านหน้าจวนเจ้าเมืองอยุธยา สุนทรภู่ได้นึกถึง เพื่อนที่เคยคบกับ สุนทรภู่ สมัยรัชกาล ที่ 2 ได้มาเป็นเจ้าเมืองอยู่ที่นี่ อยากจะแวะเข้าไปเยี่ยมเพื่อนแต่ไม่กล้า กลัว ออาจจะไม่ยินดีต้อนรับ จึงแวะจอดเรือที่ท่าตรงข้ามหน้าวัดพระเมรุ

พอรุ่งเช้าสุนทรภู่ได้เดินทางไปนมัสการพระเจดีย์ภูเขาทอง และได้บรรยายถึงพระเจดีย์ว่ามีความทรุดโทรม

มาก จึงกล่าวรำพันเปรียบเทียบกับชื่อเสียง เกียรติยศ และความเป็นอนิจจังของสิ่งต่างๆ เมื่อสุนทรภู่นมัสการ พระ เจดีย์ภูเขาทองเสร็จ จึงล่องเรือกลับกรุงเทพฯ ใช้เวลาเดินทาง หนึ่งวันถึงกรุงเทพฯ สุนทรภู่ได้นำเรือมาจอดที่ วัด อรุณราชวราราม

นิราศภูเขาทองเริ่มต้นเล่าการเดินทางทางเรือจากวัดราชบุรณะ กรุงเทพฯ จุดหมายปลายทางคือเจดีย์ ภูเขาทองที่พระนครศรีอยุธยา สถานที่ที่เดินผ่าน คือ พระบรมมหาราชวัง วัดประโคนปัก โรงเหล้า บางจาก บางพลู บางพลัด บางโพ บ้านญวนวัดเขมา ตลาดแก้ว ตลาดขวัญ บางธรณี เกาะเกร็ด บางพู บ้านใหม่ บางเดื่อ บาง หลวง บ้านงิ้ว เมื่อเข้าเขตพระนครศรีอยุธยา ผ่านหน้าจวนเจ้าเมือง วัดหน้าพระเมรุ แล้วจึงเดินทางถึงเจดีย์ภูเขาทอง ส่วนขากลับกล่าวถึงวัดอรุณราชวรารามเท่านั้น ระหว่างการเดินทางเมื่อกวีพบเห็นสิ่งใดที่น่าสนใจหรือสอดคล้องกับ ความคิดที่ต้องการเสนอก็จะนำมากล่าวไว้ สุนทรภู่แต่งนิราศภูเขาทองเมื่อปี พ.ศ. 2373 หลังจากที่พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยเสด็จ สวรรคตไปแล้ว 6 ปี (สวรรคตปี 2367 ) เพื่อเล่าเรื่องการเดินทางจากวัดราชบุรณะไปนมัสการพระเจดีย์ภูเขาทองที่ จังหวัดพระนครศรีอยุธยาหลังจากออกพรรษาแล้ว

สุนทรภู่ได้บันทึกเรื่องราววิถีชีวิตและวัฒนธรรมของคนร่วมสมัย ตลอดจนแทรกเกร็ดความรู้ที่จะทำให้ผู้ อ่านนึกเห็นภาพ และเข้าใจสภาพสังคมสมัยต้นรัตนโกสินทร์ เช่น วิถีชีวิตของชาวบ้าน วัฒนธรรม และศิลปะ แขนงต่างๆ เป็นต้น

ในสายตาของสุนทรภู่ แม้ว่าการดำเนินชีวิตจะยากลำบาก แต่ก็ไม่ปฏิเสธว่าสังคมไทยร่มเย็นและสงบสุข ดังจะเห็นได้จากการพรรณนาภาพบ้านเมืองที่มีภูมิประเทศงดงาม คงความเป็นธรรมชาติ เช่น

ผู้คนนิยมสร้างบ้านเรือนอยู่ริมแม่น้ำ ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพค้าขาย ทั้งที่ตั้งขายบนบกและเป็นแพในน้ำ เช่น บริเวณตลาดขวัญ เป็นต้น นอกจากชุมชนชาวไทยก็ยังมีชุมชนชาวต่างชาติ เช่น บ้านญวน บ้านมอญ ซึ่งอยู่ร่วม กันได้อย่างสงบสุข มีอิสระในการดำเนินชีวิต มีวัฒนธรรมและประกอบอาชีพต่างๆ กัน เช่น

นอกจากนี้นิราศภูเขาทอง ยังแทรกเกร็ดความรู้ต่างๆ ที่น่าสนใจเกี่ยวกับประวัติความเป็นมาของสถานที่ ต่างๆ เช่น ชื่อวัดประโคนปัก มีที่มาจากการปักเสาหินไว้บริเวณนี้เพื่อแบ่งเขต สามโคกได้ชื่อว่าปทุมธานี ซึ่งเป็นชื่อ พระราชทานเนื่องจากมีบัวมาก เป็นต้น รวมทั้งเล่าถึงมหรสพตลอดจนการละเล่นต่างๆ เช่น งานฉลองผ้าป่า การร้อง เพลงเกี้ยวแก้กัน การขับเสภา ดังความว่า

บ้างฉลองผ้าป่าเสภาขับ ระนาดรับรัวคล้ายกับนายเส็ง

นอกจากนิราศภูเขาทอง จะมีจุดเด่นที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับชีวิตและสังคมไทยแล้ว นิราศเรื่องนี้ยังเป็นที่ยอมรับ ของผู้อ่านว่ามีความงดงามทางวรรณศิลป์ จากการสรรคำที่ไพเราะ โดยการเล่นสัมผัสในทั้งสัมผัสพยัญชนะและ สัมผัสสระ และคำสัมผัสเหล่านั้นยังมีความหมายชัดเจน กินใจอีกด้วย ตัวอย่างเช่น

ดูน้ำวิ่งกลิ้งเชี่ยวเป็นเกลียวกลอก กลับกระฉอกฉาดฉัดฉวัดเฉวียน

บ้างพลุ่งพลุ่งวุ้งวงเหมือนกงเกวียน ดูเวียนเวียนคว้างคว้างเป็นหว่างวน

นอกจากนี้โวหารที่คมคาย ยังมีความหมายที่สร้างอารมณ์สะเทือนใจ และสะท้อนสัจธรรมและความจริง ของชีวิตได้อย่างชัดเจน เพราะกวีแต่งจากประสบการณ์ชีวิตของตน ซึ่งส่วนมากเป็นสิ่งธรรมดาที่มนุษย์ทุกคนย่อม เคยประสบ นิราศภูเขาทองจึงเป็นที่ติดใจผู้อ่าน และนิยมอ้างกันต่อมาจนถึงปัจจุบัน เช่น

เห็นโศกใหญ่ใกล้น้ำระกำแฝง ทั้งรักแซงแซมสวาทประหลาดเหลือ

นิราศพระบาท นิราศภูเขาทอง นิราศเมืองเพชร นิราศวัดเจ้าฟ้า นิราศอิเหนา นิราศสุพรรณ นิราศพระประธม และรำพันพิลาป นิราศภูเขาทองนับเป็นนิราศเรื่องที่ดีเด่นที่สุด ทั้งเนื้อความและสำนวนโวหาร ถือเป็นแบบอย่างที่ดีของการแต่งนิราศคำกลอนได้อีกเรื่องหนึ่ง

# data[].attributes.attachment_link.title
นิราศภูเขาทอง - krujeanky

# data[].attributes.attachment_link.description
ในสมัยรัชกาลที่ 2 สุนทรภู่มีโอกาสเข้ารับราชการและเป็นที่โปรดปรานของพระบาทสมเด็จพระพุทธ เลิศหล้านภาลัย อย่างมาก จนได้รับการแต่งตั้งเป็น "ขุนสุนทรโวหาร" ในกรมพระอาลักษณ์ สุนทรภู่เป็นกวีที่มีปฏิภาณไหว พริบดีเยี่ยม เขียนกลอนได้รวดเร็ว และยังเป็นกวีที่ปรึกษาและคอยรับใช้ใกล้ชิดพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้า นภาลัย ด้วย เหตุนี้ทำให้ชีวิตของสุนทรภู่ในสมัยรัชกาลที่ 2 มีความเจริญรุ่งโรจน์สูงสุด และในสมัยนี้ 2 สุนทรภู่ได้ แต่ง วรรณคดีไว้ มากมายหลายเรื่อง พอสิ้นรัชกาลที่ 2 วิถีชีวิตของสุนทรภู่ก็เปลี่ยนแปลงไป สำหรับตัวสุนทรภู่รู้ตัวดีว่าไม่เป็นที่โปรดปรานของ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว เพราะเคยมีเรื่องกินแหนงแคลงใจกันมาก่อน จึงเกรงราชภัยจะมาถึงตัว จึงทูล ลาออกบวช และด้วยเห็นว่าพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงเคารพพระสงฆ์มาก ถ้าบวชเป็นพระใครจะ อุปถัมภ์ก็เห็นจะไม่ทรงติเตียน สุนทรภู่ ในขณะนั้นบวชเป็นพระภิกษุ ได้เดินทางมาทางเรือเพื่อไปไหว้พระเจดีย์ภูเขาทอง จังหวัด พระนคร ศรี อยุธยา ท่าน เดินทางไปกับบุตรชายชื่อหนูพัด ระหว่างการเดินทาง เมื่อสุนทรภู่ผ่านสถานที่ต่างๆ ก็รำพันเชื่อมโยง ไปถึง รัชกาลที่ แสดงถึงความจงรักภักดีของสุนทรภู่ต่อ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย อย่างสูงเป็น ล้นพ้นและ ไม่มีวันจางหายไปแม้ในวาระสุดท้าย สุนทรภู่รำพันถึงพระมหากรุณาธิคุณหลายครั้งในงานเขียนเรื่องต่างๆ และใน นิราศภูเขาทองนี้ สุนทรภู่ได้แสดงจิตเจตนาในความจงรักภักดีอย่างไม่เสื่อมคลาย ปรากฏความว่า "จะสร้าง พรต อตส่าห์ส่งบุญถวาย ประพฤติฝ่ายสมถะทั้งวสา เป็นสิ่งของฉลองคุณมุลิกา ขอเป็นข้าเคียงพระบาททุกชาติไป " นิราศภูเขาทองแต่งด้วยคำประพันธ์ประเภทกลอนนิราศ สุนทรภู่ได้แต่งนิราศภูเขาทอง เพื่อ พรรณนาเรื่องราวระหว่างการเดินทางไปนมัสการเจดีย์ภูเขาทองที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เมื่อปีพ.ศ.

# data[].attributes.body
ให้นักเรียนดูภาพแล้วตอบคำถาม