# data[].attributes.headline
8 luty                                                   Dzień Bezpiecznego Internetu

# data[].attributes.subject
8 luty                                                   Dzień Bezpiecznego Internetu

# data[].attributes.body
Korzystanie z sieci stało się już naszą codziennością. Jednak jest kilka zasad dzięki którym możemy bezpiecznie poruszać się po internetowym świecie. Sprawdźcie

# data[].attributes.attachment_link.description
Zapoznaj się z sieciakowymi poradami. Dzięki nim dowiesz się, jak unikać internetowych kłopotów lub gdzie szukać pomocy, jeśli już wpadłeś w sidła sieci.

# data[].attributes.body
To już kolejna edycja kreatywnego konkursu plastycznego, którego celem jest stworzenie ilustracji do baśni lub legendy z wykorzystaniem jak największej ilości materiałów naturalnych.

# data[].attributes.headline
25 listopada                                     "Dzień Misia"

# data[].attributes.subject
25 listopada                                     "Dzień Misia"

# data[].attributes.body
ponieważ "dzieci lubią misie, misie lubią dzieci"

# data[].attributes.body
darmowy dostęp do lektury w różnych formatach

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Autor: Juliusz Słowacki

Ur.

4 września 1809 r. w Krzemieńcu

Zm.

3 kwietnia 1849 r. w Paryżu

Najważniejsze dzieła:

Kordian (1834), Anhelli (1838), Balladyna (1839), Lilla Weneda (1840), Beniowski (1840-46), Sen srebrny Salomei (1844), Król-Duch (1845-49); wiersze: Grób Agamemnona (1839), Hymn o zachodzie ...

# data[].attributes.attachment_link.description
Ur. 4 września 1809 r. w Krzemieńcu Zm. 3 kwietnia 1849 r. w Paryżu Najważniejsze dzieła: Kordian (1834), Anhelli (1838), Balladyna (1839), Lilla Weneda (1840), Beniowski (1840-46), Sen srebrny Salomei (1844), Król-Duch (1845-49); wiersze: Grób Agamemnona (1839), Hymn o zachodzie ...

# data[].attributes.body
Czas pracy biblioteki:
poniedziałek: 8:00 - 14:00
wtorek: 7:45 - 14:00
środa: 7:45 - 14:00
czwartek: 8:00 - 14:00
piątek 8:00 - 13:30

# data[].attributes.headline
20 maja                           Światowy Dzień Pszczół

# data[].attributes.subject
20 maja                           Światowy Dzień Pszczół

# data[].attributes.body
Te niepozorne owady są podstawą życia na Ziemi. Obejrzyjcie filmik by poznać te pożyteczne stworzenia. A w ogródkach siejmy rośliny miododajne aby zapewnić im przetrwanie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Pszczoły z Panem Nauczanką [Film Edukacyjny dla Dzieci]

# data[].attributes.headline
18 maja                         Międzynarodowy Dzień Muzeów

# data[].attributes.subject
18 maja                         Międzynarodowy Dzień Muzeów

# data[].attributes.body
Chcesz wiedzieć jak dni mijają u innych? Jakie ich spotykają przygody, radości, smutki? A może po przeczytaniu dziennika też zechcesz prowadzić swój?

# data[].attributes.body
Czy zwierzęta mogą być naszymi przyjaciółmi? Jaki mają na nas wpływ? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdziesz w książkach.

# data[].attributes.body
Wszyscy mamy w sobie coś, co sprawia, że jesteśmy wyjątkowi, jedyni w swoim rodzaju. A nasz wygląd to tylko powierzchowność.

# data[].attributes.body
Tegoroczna edycja Tygodnia Bibliotek przebiega pod hasłem "Znajdziesz mnie w bibliotece". A, że już wkrótce w pełni wrócimy do szkoły więc z dziale "Relaks z książką" przez najbliższe dni znajdziecie propozycje książek do wypożyczenia.

# data[].attributes.body
Spodobała Ci się pierwsza część przygód Felixa, Neta i Niki? Jeżeli tak, to w bibliotece znajdziesz kolejne części cyklu.

# data[].attributes.body
Początek maja to Święto Pracy, Dzień Flagi i rocznica uchwalenia Konstytucji 3-go maja. Obejrzyjcie prezentację na ten temat.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
2 majaDzień Flagi

3 majaŚwięto Konstytucji

Majowe święta

Agata Dziechciarczyk "Majowe święta - kto je spamięta?"Maj we Święta obfitujeWięc kalendarz się radujeBo ma kartki koloroweNa czerwono zabarwionePierwszy maja - Święto PracyWięc świętują dzień rodacyW Europie całej znanyNarodowym jest nazwanyDrugi maja - Flagi ŚwiętoWięc powiewam rozciągniętąFlagą biało - czerwonąPrzez siebie zrobionąW dniu trzeciego, też majowaKonstytucja uchwalonaOd tej pory prawa znamyObowiązków przestrzegamyPotem data ósmy, w majuPokonanie wrogów krajuOdzyskanie NiepodległościPo wojnie pokój w Polsce zagościłDziewiąty maja - też data znanaŚwiętuje Unia krajów zbratanaDwadzieścia osiem państw w EuropieŚwięto Unii jest na topieNa tym koniec dat patriotycznychW miesiącu maju tak bardzo licznychMaj wiele jeszcze innych świąt maKalendarz wszystkie dobrze je zna...Dzień strażaka i hutnikaDzień drzewiarza i leśnikaŚwięto NiezapominajkiW bibliotece święto bajkiDzień pielęgniarki i kominiarzaAch! Ile świąt się w maju zdarzaA to nie koniec, jest jeszcze wieleKosmosu świętują przyjacieleI Dzień jest obchodzony MamyNa całym świecie wszystkim znany!

# data[].attributes.attachment_link.description
2 majaDzień Flagi 3 majaŚwięto Konstytucji Majowe święta Agata Dziechciarczyk "Majowe święta - kto je spamięta?"Maj we Święta obfitujeWięc kalendarz się radujeBo ma kartki koloroweNa czerwono zabarwionePierwszy maja - Święto PracyWięc świętują dzień rodacyW Europie całej znanyNarodowym jest nazwanyDrugi maja - Flagi ŚwiętoWięc powiewam rozciągniętąFlagą biało - czerwonąPrzez siebie zrobionąW

# data[].attributes.headline
23 kwietnia                         Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich 

# data[].attributes.subject
23 kwietnia                         Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich 

# data[].attributes.body
Książki nierozerwalnie związane są z działaniem praw autorskich. Chociaż nie tylko książki ponieważ prawem autorskim objęte są także filmy, teksty piosenek, zdjęcia, a nawet treści publikowane w Internecie. Warto jest więc znać zasady legalnego korzystania z dóbr kultury. A poniższa prezentacja przybliży Wam świat książek i działania prawa autorskiego.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
23 kwietniaŚwiatowy Dzień Książki i Praw Autorskich

Obchodzone na całym świecie23 kwietnia święto książki wywodzi sięz Katalonii, po raz pierwszy zorganizowanoje w 1926r.Jest to ważna dataw historii literatury światowej: data śmierci Miguela de Cervantesa, Williama Szekspira (1616r.).W tym dniu przypadają także rocznice urodzin lub śmierci innych wybitnych pisarzy, min. Maurice`a Druona, Halldora Laxnessa,Vladimira Nabokova, Josepa Pla i Manuela Mejia Vallejo. Zgodnie z tradycją katalońską tego dnia mężczyźni obdarowują swoje partnerki czerwoną różą, a one darują im książkę.W 1995 roku UNESCO ogłosiła23 kwietniaŚwiatowym Dniem Książkii Praw Autorskich.Celem tego świętajest promocja czytelnictwa, edytorstwai ochrony własności intelektualnej.

http://booklips.pl/zestawienia/11-nietypowo-zaprojektowanych-ksiazek/

Przeczytaj wiersz pt."Książka"http://wiersze.doktorzy.pl/ksiazka.htm

Przewodnik po prawie autorskim

Prawo autorskie

Aby odnaleźć ukryte informacje najedź kursorem na przedmioty. Łapka w prawym górnym rogu pomoże Ci je odnaleźć.Powodzenia

Jak to z książką było?-historia książki

Zalety książki

poprawia humor i odstresowuje

gimnastyka dla mózgu

dostarcza wiedzy i informacji

wzbogaca język i słownictwo

pobudza kreatywność

uprzyjemnia życie, świetna i niedroga rozrywka

wprowadza do nieznanego, fantastycznego świata

ciekawostki

15 niezwykłych faktów o książkach

Najdłuższy tytuł książkiNajdłuższy tytuł książki na świecie składa się z 1086 słów (5633 znaków)i jest nim opatrzona książka wydanaw Indiach przezDr. Sreenathachary Vangeepurama,który opisujew niej dziwactwa języka angielskiego.źródło: http://booklips.pl

Najmniejsza książka na świecieStworzona przez fizykaz Nowosybirska, Władimira Aniskina najmniejsza książkana świecie nosi tytuł "Mańkut". Książka jest mikroskopijna,nie można jej zobaczyć gołym okiem. Kartki książki mają wymiary 70 na 90 mikronów (0,07 mm x 0,09 mm), co powoduje, że jest ona 88 razy mniejsza od książki wykonanej w 2013 roku przez Japończyków, którzy dzięki swemu wyczynowi trafili do Księgi Rekordów Guinnessa. Strony książki wykonane zostały z bardzo cienkiej folii poliestrowej, na której litery naniesiono metodą litografii. Kartki można obracać. Mikroksiążka została umieszczona przez jego twórcę na przepołowionym ziarnku maku.http://booklips.pl/newsy/nowa-najmniejsza-ksiazka-na-swiecie-zmiescila-sie-na-przepolowionym-ziarnku-maku/

Najstarsza książka świataNajstarsza książka świata powstała ponad 3,5 tysiąca lat temu, ok. 600 roku p.n.e. Księga powstała w wyniku połączenia ze sobą sześciu płytek z 24-karatowego złota o wymiarach 5cm na 4,5cm. Strony zostały spięte złotymi pierścieniami, oprócz tekstu znajdują się tam również wizerunki wojowników, jeźdźca, syren i liry. Płytki te zostały zapisane w języku Etrusków. W bułgarskim Muzeum Narodowym w Sofii można obejrzeć najstarszą książkę świata.https://bgpw.wordpress.com/2017/10/11/news-blog-bg-15/

Najdłuższe książkowe dominohttps://www.youtube.com/watch?time_continue=176&v=UmnBOX7VGOk&feature=emb_title23kwietnia 2014r. w Światowy Dzień Książki w Bibliotece Uniwersytetu Warszawskiego Audioteka ustawiła 5580 książek i jeden tablet w najdłuższe domino na świecie.

Najdroższa książka świataNajdroższą książką świata okazała się Księga Mormona. To jedna z najważniejszych świętych ksiąg kilku mormońskich odłamów. Przez wiernych stawiana jest na równi obok Biblii. W 2017r. Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich kupił ją za trzydzieści pięć milionów dolarów. Dotychczasowym właścicielem najważniejszego działa Mormonów była Społeczność Chrystusa.https://niestatystyczny.pl/2017/09/30/ksiega-mormona-sprzedana-za-rekordowa-sume/

Najpopularniejsza książka świataNajpopularniejsza książka na świecie to „Biblia" - inaczej Pismo Święte -zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie w językach hebrajskim, aramejskim i w greckim. Pierwsza drukowana Biblia powstała około 1455 r. dzięki Janowi Gutenbergowi, niemieckiemu wynalazcy ruchomej czcionki.https://naszemiasto.pl/biblia-bestseller-wszech-czasow/ar/c13-4436648Biblia - bestseller wszech czasówMariusz Orłowski Najpopularniejsza książka świata, corocznie kupowana oraz rozdawana w nakładzie ponad 100 mln egzemplarzy, pierwsza wydrukowana...Nasze Miasto

Najgrubsza książka (wszech)świataDasdickste Buchdes Universums"- czyli „Najgrubsza książka we wszechświecie".Zawiera zeskanowane i oprawione rysunki oraz teksty ponad 40tys.dzieci, nadesłanych na konkurs związany z bezpieczeństwem najmłodszych na drogach. Składa się z 50560 stron, waży 220 kg i ma 4,08 m grubości.https://www.biblionetka.pl/art.aspx?id=916911

Najgrubsza opublikowana książka na świecieTytułem najgrubszej opublikowanej książki na świecie może pochwalić się książka indonezyjskiego autora Damiena Dematry'a pt. „The Collection, Obama and Pluralism", zawierająca biografię Baracka Obamy. Pozycja liczy 5472 strony i jest o prawie 1 500 stron grubsza od swojej rekordowej poprzedniczki. Barack Obama jako dziecko mieszkał w Indonezji przez cztery lata i książka ta zawiera m.in listy pisane do niego przez uczniówz jego dawnej szkoły. http://www.publio.pl/blog/najdluzsza-ksiazka-swiata-do-czytania-w-dlugie-wieczory/Poprzedni tytuł najgrubszej opublikowanej książki na świecie należał do zbioru historii o Pannie Marple. Autorką dzieła jest Agata Christie. W grubym na 32,2 cm tomie zmieściło się 12 powieści i 20 opowiadań - razem 4032 strony o wadze 8,04 kilograma. Ta niezwykła pozycja ukazała się w limitowanej edycji 500 egzemplarzy w 2009 roku.https://bgpw.wordpress.com/2017/08/26/news-blog-bg-11/

# data[].attributes.attachment_link.title
Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich by ajlon on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
23 kwietniaŚwiatowy Dzień Książki i Praw Autorskich Obchodzone na całym świecie23 kwietnia święto książki wywodzi sięz Katalonii, po raz pierwszy zorganizowanoje w 1926r.Jest to ważna dataw historii literatury światowej: data śmierci Miguela de Cervantesa, Williama Szekspira (1616r.).W tym dniu przypadają także rocznice urodzin lub śmierci innych wybitnych pisarzy, min.

# data[].attributes.headline
22 kwietnia                            Dzień Ziemi

# data[].attributes.subject
22 kwietnia                            Dzień Ziemi

# data[].attributes.body
Pierwszy Dzień Ziemi obchodzony był 22 kwietnia 1970 roku w USA. Na ulicach w całym kraju zabrało się wtedy 20 milionów ludzi aby protestować przeciw rewolucji przemysłowej. W ten sposób narodził się ruch ekologiczny.
W poniższym linku znajdziecie hasła promujące ekologię oraz wiersze powstałe na cześć naszej planety

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wiersze na Międzynarodowy Dzień Ziemi

Międzynarodowy Dzień Ziemi

Święto obchodzone jest 22 kwietnia. Jest to świetny moment, aby na chwilę przystanąć i rozejrzeć się dookoła siebie. Wiele osób z pewnością zauważy, jak bardzo zaśmiecone jest środowisko. Podczas obchodów Międzynarodowego Dnia Ziemi organizuje się akcje promujące sprzątanie świata. W akcjach tego typu udział biorą przede wszystkim uczniowie szkół podstawowych, gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych. Wybierają się do grupą do lasu i sprzątają go, a następnie udają się na wysypisko.

Podczas Dnia Ziemi w szkołach organizuje się uroczyste apele, konkursy i inscenizacje, mające na celu promowanie ekologii, dbania o środowisko itp.

Hasła promujące ekologię

TYLE ZYSKU ILE ODZYSKU
KOCHASZ DZIECI - NIE PAL ŚMIECI!
ŚWIAT ZADYMIONY MA SAME ZŁE STRONY
EKOLOGIA JEST KWIATEM. ZWIĘDNIE, JEŚLI NIE ZOSTANIESZ JEJ BRATEM
ZNISZCZYMY LAS NIE BĘDZIE NAS
OKAŻ KULTURĘ I CHROŃ NATURĘ
KAŻDEMU SERCU BLISKA OCHRONA ŚRODOWISKA
NA EKO FALI POPŁYNIESZ DALEJ
ZIEMIA TO NIE ŚMIETNIK - CHROŃMY JĄ!
MYŚLĘ WIĘC SEGREGUJĘ
EKOLOGICZNIE ZNACZY LOGICZNIE
CZYSTE ŚRODOWISKO NAJLEPSZE UZDROWISKO
ŚRODOWISKO PONAD WSZYSTKO
PRZYRODA JEST WIECZNA JEŻELI BEZPIECZNA

Wszelkie akcje promujące dbanie o środowisko są chętnie wspierane przez wiele instytucji państwowych i oświatowych. Dzięki temu zarówno w dorosłych, jak i w młodzieży i u dzieci kształtowane są postawy względem naszej planety.

Wiersze na Dzień Ziemi

Prezentujemy kilka ciekawych wierszy z okazji Dnia Ziemi. Zachęcamy do ich przejrzenia. Być może ktoś użyje ich do promowania idei dbania o środowisko. Życzymy miłej lektury!

***

Spotkałam matkę Ziemię.
Słońce w dzień ja grzeje,
a w nocy Księżyc ją wita,
Lecz boi się jej dotykać.
Bo wszędzie sterty śmieci,
i nic nie robią dzieci, dorośli i starzy,
a każdy z nich marzy
o czystym morzu i plaży.
Więc składam ekologiczny meldunek.
Matka Ziemia wzywa na ratunek!

***

„ Ziemia"
Z. Nosalski

Kochamy Cię Ziemio:
za liście jesienią.
za pierwszy śnieg biały,
za las oszroniały,
za tęczę po deszczu,
za ptaki w powietrzu.

Za Odrę Wisłę,
za góry i morze,
za Kraków, Warszawę
za przyszłość i sławę,
za rytm Twoich przemian
kochamy Cię ziemio.

***

Ziemio
Nie chcemy abyś była zniszczona,
chcemy żebyś była cała zielona,
więc przysięgę Ci składamy,
że zniszczyć Ciebie nie damy !!!

***

APEL DO LUDZI Karaszewski Stanisław
Gdy się do życia
wiosną świat budzi,
przyroda pisze
apel do ludzi:

- To my, rośliny!
- To my, zwierzęta!
O naszym zdrowiu
nikt nie pamięta?

Trujące ścieki,
trujące dymy,
bez tlenu rzeki...
...My się dusimy!

A gdy umrzemy
w trującym brudzie,
na martwej ziemi
zginą też ludzie!
Chcemy żyć z wami
w zgodzie, przyjaźni,
niechaj nie zabraknie
wam wyobraźni!

Tęczowy motyl
nad łąką lata,
pająk misternie
sieć swą uplata.

Patrzcie, jak pięknie
w lesie, w ogrodzie!
Ile jest życia
w ziemi i w wodzie!

I ty, Pierwszaku,
oszczędzaj wodę,
nie niszcz i nie śmieć.
DBAJ O PRZYRODĘ!

***

Moja Ziemio ukochana
życzę słońca Ci od rana
czystej wody i powietrza
żebyś była coraz „lepsza".
Pięknych pól i czystych lasów,
trochę chmurek, śpiewu ptaków,
pięknych kwiatów letnią porą
boś Ty naszą jest podporą.
Bardzo wszyscy Cię kochamy
i się bardzo postaramy,
by najmniejszy skrawek Twój
czysty był, jak wody zdrój.

***

Do Ziemi
Żyć bez powietrza nie sposób.
Bez wody to jakiś żart.
Bądź dla nas darem losu,
Ten dar górę złota jest wart.

***

„Zielone serce" R. Pisarski
Na skwerku rosło drzewko
szeroko, rozłożyście.
Srebrzystą miało koronę.
Zielonosrebrne liście.
Słuchali chętnie ludzie
przechodząc koło drzewa
jak wietrzyk wśród gałązek
wesoło piosenki śpiewa.
Lecz przyszedł mały urwis
ukradkiem wyjął nożyk,
bo napis chciał wyskrobać
w srebrzystej, cienkiej korze.
Wycinał powolutku, literka po literce,
nie wiedział, że pod korą
zielone płacze serce.

***

„Halo, tu mówi Ziemia"
M. Terlikowska

Dzień dobry, dzieci! Jestem Ziemia,
wielka, okrągła jak balonik.
Z tej strony - słońce mnie opromienia,
a z tamtej strony - nocy cień przesłonił.
Gdy jedna strona jest oświetlona,
to zaciemniona jest druga strona.
Wy zajadacie pierwsze śniadanie,
a spać się kładą - Amerykanie,
właśnie!
Bo ja się kręcę w krąg
jak bardzo, bardzo duży bąk.
- Dobranoc!- wołam
- Dzień dobry!- wołam,
to znaczy - zrobiłam obrót dokoła.
A oprócz tego wciąż, bez końca,
muszę się kręcić wokół Słońca.
Nigdyście jeszcze nie widzieli,
takiej olbrzymiej karuzeli!
Bo trzeba mi całego roku,
żeby Słońce obiec wokół.

***

# data[].attributes.attachment_link.title
Wiersze na Międzynarodowy Dzień Ziemi - wiersze.co.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Międzynarodowy Dzień Ziemi Święto obchodzone jest 22 kwietnia. Jest to świetny moment, aby na chwilę przystanąć i rozejrzeć się dookoła siebie. Wiele osób z pewnością zauważy, jak bardzo zaśmiecone jest środowisko. Podczas obchodów Międzynarodowego Dnia Ziemi organizuje się akcje promujące sprzątanie świata. W akcjach tego typu udział biorą przede wszystkim uczniowie szkół podstawowych, gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych.

# data[].attributes.headline
Łucja Szablewska                  "DWA oblicza przyJAŹNI"

# data[].attributes.subject
Łucja Szablewska                  "DWA oblicza przyJAŹNI"

# data[].attributes.body
Łucja została laureatką Ogólnopolskiego Konkursu Literackiego „Braterska Rapsodia” organizowanego przez Szkołę Podstawową w Węgiersku pod patronatem Kujawsko-Pomorskiego Kuratora Oświaty. Zadanie polegało na napisaniu opowiadania, którego akcja związana jest z jednym ze wspólnych polsko-węgierskich epizodów w historii. Z uwagi na rocznicę wybuchu powstania węgierskiego w 1956 roku prace uczniów miały nawiązywać do tego wydarzenia. Opowiadanie zdobyło II miejsce w konkursie. Gratulujemy!

# data[].attributes.attachment_link.title
Dwa oblicza by bibliotekasplysomice on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Discover more about Dwa oblicza ✌️ - Interactive Image

# data[].attributes.headline
Hubert Zubik               "Detektyw Mike na tropie"

# data[].attributes.subject
Hubert Zubik               "Detektyw Mike na tropie"

# data[].attributes.body
Hubert Zubik wziął udział w Międzyszkolnym Konkursie Literackim na opowiadanie . „Z Toruniem w tle” .Konkurs został zorganizowany przez Szkołę Podstawową nr 10 w Toruniu. Zadaniem uczestników było napisanie opowiadania z motywem detektywistycznym. Hubert za swoje opowiadanie otrzymał wyróżnienie. Gratulujemy!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hubert Zubik"Detektyw Mike na tropie"

Detektyw Mike wysiadł z czerwonego fiata. Przyjechał do Torunia wczoraj popołudniu, leczdopiero teraz postanowił zająć się zleconą mu sprawą. Na dworze padał deszcz. Ponieważ posiadałspecjalną przepustkę, mógł samochodempodjechać pod sam Ratusz. Spojrzał na Pomnik Kopernikastojący przed budynkiem. Przeszedł po zmokłej gazecie, na której czerwonym, pogrubionym,rzucającym się w oczy nagłówku widniał napis :,,Obraz Skradziony!!!".Był 19 maja 2019 roku. Dwa dni wcześniej, podczas tzw „Nocy Muzeów" został skradzionyobraz z 1870 roku. Jego nazwa to ,,II Traktat Toruński" namalowany przez Mariana Jaroczyńskiego.Mike zastanawiał się, jak tak duży obraz mógł zostać niezauważenie wyniesiony z muzeum. Wszedłdo budynku. Deszcznie przestawał padać, przez co nie mógł przejść i rozejrzeć się dookoła Ratusza.Poszedł więc najpierw do pomieszczenia ochrony i sprawdził kamery. Był przekonany, że nagrałyzdarzenie. Nie mylił się. Na nagraniu ujrzał mężczyznę, ubranego w maskę gazową.Podszedł on doobrazu i zaczął ściągać go ze ściany. Nikt nie zareagował. Ochrony nie było. Detektyw wstał odkomputera, podszedł do ściany i popatrzył na nią. Jeszcze kilka dni temu dzieło sztuki wisiało tu jakgdyby nigdy nic. Jego uwagę zwróciły jednakklucze, które leżały na podłodze. Były metalowe. Donich był przyczepiony brelok z Krzywą Wieżą. Mike nie uznał tego za wielką podpowiedź. Namieście można było spotkać wiele sklepów oferujących takie breloki. Nie miał pojęcia, co mogło staćsię z obrazem. Dlaczego ochroniarz nie zareagował na próbę kradzieży, chyba że... był wspólnikiemzłodzieja! To dlatego ściągnięcie obrazu ze ściany i wyniesienie go było takie proste. Zauważyłwcześniej na nagraniu z kamer jeden ważny szczegół. Z kieszeni rabusia wypadły klucze, któreznalazł na podłodze. Jednak nie wiedział, co będą otwierać. Wrócił do hotelu. Wiedział już, żezłodziej nie działał w pojedynkę.Następnego dnia, po obudzeniu się poszedł w okolice Krzywej Wieży. Nie sądził, by brelokwskazał mu miejsce siedziby złodzieja, jednak chciał się upewnić. Podszedł pod samo wejście doWieży. Włożył jeden z czterech kluczy do dziurki i nacisnął klamkę. Drzwi nie poruszyły się.Sprawdził dwa kolejne, lecz te nie mieściły się nawet do otworów. Został mu ostatni. Ostrożniewłożył go do zamka po czym przekręcił. Drzwi otworzyły się. Ujrzał mały korytarzyk. Przed nim były ogromne schody prowadzące na kolejne piętra Wieży. Na ziemi leżał biały dywan, zakrywającycałą podłogę. Wyglądał podejrzanie. Na środku dywanu możnabyło dostrzec wybrzuszenie. Mikeniewiele myśląc poderwał dywan do góry. Na podłodze pod dywanem znalazł mały właz. By jednakdostać się do środka, trzeba było otworzyć kłódkę. Na szczęście jeden z trzech pozostałych kluczypasował do otworu. Gdy odsunął właz, jego oczom ukazały się ceglane, brudne schody. Bez wahaniazszedł na dół. Dalej biegł wąski korytarz. Nie było widać jego końca. Mike domyślił się, że przejściabiegną pod murami obronnymi ciągnącymi się dookoła Starego Miasta. Po długiej wędrówce doszedłdo drzwi. Otworzył je kolejnym z kluczy. W środku znalazł jedynie małą karteczkę. Było na niejnapisane ,,To nie tu".Mike wyszedł na dwór. Był wściekły. Musiał pominąć jakiś ważny szczegół. Poza tym zostałmu jeszcze jeden klucz, najstarszy z nichwszystkich. Wrócił do Ratusza. Spojrzał jeszcze raz nakamery, tym razem na moment, kiedy złodziej dopiero podchodził do obrazu. Rabuś na nagraniuwyciągnął telefon i zaczął rozmawiać: „Cześć... tak tak... ychym... Ja też byłem wczoraj wrestauracji i jadłem pyszne FORT kotlety". Fort kotlety... to było to! Miejsce pobytu rabusia to fort.Jednak fortów w Toruniu jest dużo. Zaczął słuchać dalszej rozmowy: ,, ... I potem DWUNASTYpojechałem do domu...". Dla wielu ludzi byłby to niezrozumiały bełkot. Ale Mike dobrze wiedział oco chodzi. Miejsce, którego szukał to Fort XII! Opuszczony budynek był idealnym miejscem naschronienie się. Pobiegł do swojego auta i pojechał tam.Gdy parkował samochód, wybiła już godzina osiemnasta. Na dworze zaczęło robić się szaro.Detektyw wszedł do środka. Ujrzał długi, szeroki i wysoki korytarz z czarnymi ścianami. Były całebrudne. Był to pustostan, tak więc każdy mógł pospacerować sobie i pooglądać od środka ten budynek.Na samym końcu ujrzał ścianę brudniejszą niż wszystkie. Była zbyt czarna, aby można było uznać jąza prawdziwą. Mike szybkim ruchem zerwał płachtę wiszącą przed nim (która miała przypominaćinne ściany) i ujrzał metalowe drzwi. To była chwila prawdy. Czy dostanie się do środka? Włożył dodziurki ostatni z nieużytych kluczy. Metal drgnął ukazując ogromne wnętrze. O ścianę był oparty...OBRAZ!!! Udało się! Odnalazł zgubę!. Pochwycił płótno i zawrócił do samochodu.Od razu pojechał do Ratusza, chciał jak najszybciej oddać zgubę. Wszyscy bardzo ucieszyli się, gdy ujrzeli detektywa z obrazem w ręce. Po kilku dniach policja znalazła fałszywego ochroniarza, który wydał złodzieja. Raczej nic więcej już nie ukradną. A co z Mikiem? Mike pojechał szukać kolejnych spraw i zagadek do wyjaśnienia.

# data[].attributes.attachment_link.title
Detektyw Mike by bibliotekasplysomice on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Hubert Zubik"Detektyw Mike na tropie" Detektyw Mike wysiadł z czerwonego fiata. Przyjechał do Torunia wczoraj popołudniu, leczdopiero teraz postanowił zająć się zleconą mu sprawą. Na dworze padał deszcz. Ponieważ posiadałspecjalną przepustkę, mógł samochodempodjechać pod sam Ratusz. Spojrzał na Pomnik Kopernikastojący przed budynkiem.

# data[].attributes.headline
27 marca                              Godzina dla Ziemi

# data[].attributes.subject
27 marca                              Godzina dla Ziemi

# data[].attributes.body
Od 2007 roku w ostatnią sobotę marca WWF czyli World Wide Fund for Nature organizuje symboliczną akcję, która  ma ona na celu nakłonienie zwykłych ludzi, a także korporacje, do wyłączenia na jedną godzinę świateł oraz urządzeń elektrycznych w domach i biurach. Akcja ma skłonić nas do zastanowienia się nad własnym wkładem w ochronę klimatu. Może można ograniczyć na stałe zużywanie prądu w naszych domach przez racjonalne wykorzystanie urządzeń elektrycznych i oświetlania pomieszczeń? Godzina dla Ziemi: 27 marca, godz. 20:30 - 21:30

# data[].attributes.body
25 marca przypada dzień czytania powieści J.R.R. Tolkiena. Z tej okazji przygotowałam dla Was prezentację z różnymi ciekawostkami oraz fragment do przeczytania. Miłej lektury

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
25 marca

Dzień Czytania Tolkiena

aby dowiedzieć się więcej kliknij w znaczniki

25 marca, obchodzimy Światowy Dzień Czytania Tolkiena. Święto powstało z inicjatywy angielskiego Towarzystwa Tolkienowskiego (Tolkien Society) w 2003 roku. W tolkienowskim świecie data 25 marca to także święto, bo właśnie tego dnia obchodzono upadek Saurona i zakończenie wojny o Pierścień.

"Hobbit, czyli tam i z powrotem" fragment rozdziału trzeciego "Krótki odpoczynek""Rozwinął pergamin, przyglądał mu się długo, wreszcie pokiwał głową; miał co prawda to i owo do zarzucenia krasnoludom, bo nie pochwalał ich miłości do złota, ale smoka i smoczego okrucieństwa nienawidził gorąco i bolał na wspomnienie gruzów miasta Dali, jego wesołych dzwonów umilkłych na zawsze, wypalonych pożarem brzegów Bystrej Rzeki. Miesiąc świecił tego wieczora szerokim sierpem. Elrond podniósł mapę tak, że biała poświata przeświecała przez pergamin.Co to za litery? - spytał hobbit rozgorączkowany. Jak wam już wspomniałem, Bilbo kochał się w mapach, lubił też bardzo runy, napisy i tajemne alfabety, chociaż sam pisząc stawiał litery jakby pajęcze i chuderlawe.- Litery księżycowe to także runy, ale niewidoczne w zwykłych warunkach - wyjaśnił Elrond. - Żeby je zobaczyć, trzeba patrzeć pod księżyc, a co więcej, gdy chodzi o runy bardzo sekretne, o tej samej porze roku i dnia i przy tej samej kwadrze księżyca, jaka była w chwili ich wypisywania. Pismo takie wymyśliły krasnoludy, używając do niego specjalnych srebrnych piór. Twoi przyjaciele z pewnością to potwierdzą. Runy na mapie musiały być wypisane w najkrótszą letnią noc, gdy księżyc miał kształt sierpa, dawno, dawno temu.- A co mówią? - spytali jednocześnie Gandalf i Thorin, obaj może trochę dotknięci, że nie któryś z nich, lecz Elrond pierwszy odkrył tajemnicę; co prawda w inne dni nikt nie mógł był odczytać runów księżycowych, tak jak dziś nie mógł zgadnąć, kiedy zdarzy się znów po temu okazja.- Stań na szarym głazie, kiedy drozd dziobem zastuka - czytał Elrond - a zachodzące słońce ostatnim promieniem dnia Durina wskaże ci dziurkę od klucza.- Durin, Durin! - rzekł Thorin - To praojciec jednego z dwóch plemion krasnoludów, mianowicie długobrodych, praszczur mojego dziadka.- Kiedyż więc jest dzień Durina? - spytał Elrond.- U krasnoludów pierwszym dniem Nowego Roku jest, jak wszystkim oczywiście wiadomo, pierwszy dzień ostatniego księżyca jesieni, na progu zimy - rzekł Thorin. - Nazywamy i w naszych czasach dniem Durina ten dzień, gdy ostatni księżyc jesienny spotyka się na niebie ze słońcem. Ale obawiam się, że niewiele nam ta wskazówka pomoże, bo przy dzisiejszym stanie wiedzy nie umiemy obliczyć, kiedy to zjawisko powtórzy się znowu.- To jeszcze się okaże - rzekł Gandalf. - Nic więcej nie napisano?- Nic, co dałoby się odczytać przy tym księżycu - odparł Elrond i zwrócił mapę Thorinowi. Potem z całą kompanią zeszli nad rzekę, przyglądając się tańcom elfów w noc sobótkową i słuchać ich śpiewu.Nazajutrz najdłuższy letni dzień wstał piękny i świeży jak marzenie: na błękitnym niebie nie było ani chmurki, a blask słońca migotał na wodzie. Żegnani pieśnią ruszyli więc w drogę żywo, z gotowością na nowe przygody w sercach, a w głowach z jasnym obrazem drogi, która ma ich poprowadzić przez Góry Mgliste do kraju leżącego za nimi."

Fantasy (ang.) - jedna z odmian literatury fantastycznej, rozwijająca się w XX wieku. Radykalnie odrzuca obowiązujące poczucie realności i konwencje realistyczne. Buduje własną rzeczywistość, w której dominują dziwność, fantastyka, magia. Powieści z gatunku fantasy mają bogatą akcję, pełną niezwykłych zdarzeń, logicznie skonstruowaną. Ich autorzy nawiązują do baśni, legend i mitów. Tworzą odrębne światy i ich geografię, mitologię, religię, plemiona je zamieszkujące, języki, świat roślin i zwierząt. Klasykiem gatunku jest J.R.R. Tolkien. W literaturze polskiej ten rodzaj powieści uprawia A. Sapkowki.Definicja zaczerpnięta ze "Słownika terminów literackich"

# data[].attributes.attachment_link.title
Tolkien by bibliotekasplysomice on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
25 marca Dzień Czytania Tolkiena aby dowiedzieć się więcej kliknij w znaczniki 25 marca, obchodzimy Światowy Dzień Czytania Tolkiena. Święto powstało z inicjatywy angielskiego Towarzystwa Tolkienowskiego (Tolkien Society) w 2003 roku. W tolkienowskim świecie data 25 marca to także święto, bo właśnie tego dnia obchodzono upadek Saurona i zakończenie wojny o Pierścień.

# data[].attributes.headline
22 marca                             Dzień Ochrony Bałtyku oraz Światowy Dzień Wody

# data[].attributes.subject
22 marca                             Dzień Ochrony Bałtyku oraz Światowy Dzień Wody

# data[].attributes.body
World Water Day ustanowiony został przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w czasie konferencji Szczyt Ziemi 1992 w Rio de Janeiro w Brazylii. Jako powód podano fakt, że ponad miliard ludzi na świecie cierpi z powodu braku dostępu do czystej wody pitnej.
A o Bałtyku obejrzyjcie krótki film i pamiętajcie, że o nasze morze również musimy dbać by było dobrym miejscem do życia flory i fauny morskiej oraz żebyśmy z przyjemnością mogli wypoczywać na jego brzegu.

# data[].attributes.attachment_link.title
Morze Bałtyckie - podstawowe informacje.

# data[].attributes.headline
3 marca                           Międzynarodowy Dzień Pisarzy

# data[].attributes.subject
3 marca                           Międzynarodowy Dzień Pisarzy

# data[].attributes.body
Dzień ten ustanowiony został w 1984 roku. Jego celem jest promowanie literatury, oraz obrona wolności słowa i rozwój społeczności pisarzy na całym świecie.
A ja z tej okazji podrzucam Wam link do strony, na której poczytacie o najbardziej znanych polskich twórcach książek dla młodzieży.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Oczywiście wszyscy kochamy Harry'ego Pottera. Wszyscy też jesteśmy wdzięczni J. K. Rowling za to, że dzięki jej serii o młodym czarowniku wzrosło czytelnictwo wśród młodzieży. Bo choć nie wszystkim podoba się fabuła, to niepodważalny fakt. Młodzi ludzie uwielbiają świat stworzony przez angielską pisarkę i niesamowitych bohaterów, z którymi chętnie by się zaprzyjaźnili. Sama, choć młodzieżą nie jestem, dużo bym dała za lekcje w Hogwarcie! Mimo całej sympatii do Pottera jestem zdania, że nasza polska literatura młodzieżowa nie jest wcale gorsza. Być może napisana jest z mniejszym rozmachem, a ewentualne ekranizacje nie są wielomilionowymi produkcjami. Jednak mimo to warto sięgać po powieści polskich pisarzy. Dlaczego? Przekonacie się, czytając książki między innymi Nienackiego, Niziurskiego czy Siesickiej. Choć to literatura młodzieżowa, uwierzcie, że spodoba się także dorosłym. Mam nadzieję, że ten wpis zainspiruje Was do przypomnienia sobie książek młodości albo zaproponujecie tych autorów swoim dzieciom!
Krystyna Siesicka będąc dzieckiem, marzyła o tym, że kiedy już będzie dorosła, zaparzy sobie kubek czarnej herbaty i usiądzie do pisania. Jak widać jej dziecięce marzenie spełniło się. Musiała jednak na nie poczekać 38 lat. Zaczęła pisać po urodzeniu syna. Pytana o to, co ją ukształtowało jako pisarkę, za każdym razem powtarzała, że dzieci. Wielbiciele pisarki doskonale wiedzą, że to całkiem spora gromadka (Jarek, Wojtek, Agnieszka, Jerzy i Magda).

Siesicka to jedna z najpopularniejszych, polskich autorek piszących dla młodzieży. Zadebiutowała w 1966 roku powieścią „Zapałka na zakręcie". Moda na tę książkę nie przemija. Czytała ją moja mama, ja czytałam i mam nadzieję, że moja córcia, jak trochę podrośnie, też po nią sięgnie. Inne popularne książki Siesickiej, na których wychowało się niejedno pokolenia to: „Jezioro osobliwości", „Powiem Julce" czy „Ulica Świętego Wawrzyńca". Krystyna Siesicka zmarła 3 lipca 2015 roku w wieku 87 lat.

Zbigniew Nienacki to naprawdę Zbigniew Tomasz Nowicki. To on stworzył kultowego Pana Samochodzika. W serii powieści przygodowo-sensacyjnych zaczytują się kolejne pokolenia. Pierwsze powieści Zbigniewa Nienackiego nie są o Panu Samochodziku, ale pojawia się w nich Tomasz, dziennikarz. Powieści o Panu Samichodziku powstawały przez ponad 20 lat i uzbierało się ich dwanaście. Pierwsza książka, w której poznajemy Pana Samochodzika, to „Wyspa złoczyńców", gdzie dowiadujemy się, że ukończył historię sztuki.

Zbigniew Nienacki nie lubił mówić o swoim prywatnym życiu. Przylgnął do niego przydomek „mały kłamczuch", ponieważ pisarz uwielbiał zmyślać i koloryzować. Potrafił przedstawić się w towarzystwie jako lekarz i obserwować czy nikt nie zorientuje się w jego kłamstwach. Miłość do historii, którą czuje się w jego książkach, wyniósł z domu. W zasadzie można powiedzieć, że zaraził się nią od ojca, który był archiwistą. Warto wspomnieć, że Nienacki próbował też swoich sił jako pisarz dla dorosłych, efektem tego jest między innymi powieść „Raz w roku w Skiroławkach". Zbigniew Nienacki zmarł 1994 roku w Morągu. Miał 65 lat.

Edmund Niziurski to pisarz, który kojarzy się przede wszystkim z postacią Marka Piegusa i z miasteczkiem Odrzywoły. Na trylogii odrzywolskiej ( „Naprzód, Wspaniali!", „Awantury kosmiczne", „Adelo, zrozum mnie!") wychował się niejeden chłopiec. Popularna jest także książka „Sposób na Alcybiadesa". To właśnie powieści dla dzieci przyniosły Niziurskiemu ogromną popularność.

Autor pisał barwnie, z humorem, a jego bohaterowie to łobuzy, którzy budzą sympatię. Powieści Niziurskiego plastycznie rysowały obraz czasów Gomułki i Gierka, a także tego jak wówczas wyglądała codzienność. Niziurski w swoich książkach poświęcił także dużo miejsca rodzinnej Kielecczyźnie. Nieraz podkreślał, że w Kielcach pełno jest tajemniczych, niesamowitych miejsc, które nakręcają wyobraźnię. Edmund Niziurski zmarł w wieku 88 lat w Warszawie.

Adam Bahdaj przygodę z pisarstwem zaczął od poruszania tematyki wiejskiej. Z czasem jego twórczość zaczęła się zmieniać, aż w końcu skupiła się na wątkach młodzieżowych. To właśnie powieści młodzieżowe przyniosły Bahdajowi sławę. Jeśli nie czytaliście, to na pewno słyszeliście o „Wakacjach z duchami" czy o „Podróży za jeden uśmiech". Obie książki zostały zekranizowane. W obu produkcjach zagrał Henryk Gołębiewski.

Ani w dzieciństwie, ani na studiach prawniczych czy handlowych nic nie zapowiadało, że Adam Bahdaj zostanie pisarzem. Kochał on jednak literaturę i marzył o tym, aby zostać pisarzem. Zadebiutował w latach 40. tomikiem poezji „Iskry spod młota". Wydał go pod pseudonimem Jan Kot. Podpisywał się też jako Dominik Damian. Czytelnicy cenią powieści Adama Bahdaja przede wszystkim za realizm psychologiczny postaci i za trzymającą w napięciu akcję. Zmarł w 1985 roku w wieku 67 lat.

Można powiedzieć, że Katarzyna Ryrych literaturę ma we krwi. Jej matka to krakowska poetka, Alicja Pochylczuk. Nie dziwi więc fakt, że pisarka zadebiutowała w 1981 roku tomikiem undergrudnowych wierszy „Zapiski pewnej hipiski". Poza poezją Ryrych pisze też dla dzieci i młodzieży i ta twórczość została doceniona. Opowiadanie „Siedem sowich piór" było nominowane w 2008 roku do nagrody Książka roku polskiej sekcji organizacji IBBY. Z kolei „Wyspa mojej siostry" otrzymała główną nagrodę w II Konkursie Literackim im. Astrid Lindgren. Książka opowiada o inności, a jej bohaterką jest upośledzona dziewczynka o imieniu Pippi. Za książkę „Król" Ryrych została wyróżniona w konkursie Książka Roku 2015.

Katarzyna Ryrych pisze o tym, co zna, o tym, w czym ma jakieś doświadczenie, wiedzę. Stara się nie podejmować tematów, o których nie ma pojęcia. A doświadczenia ma różne. Była wolontariuszem na oddziale onkologicznym, pracowała w szkole integracyjnej. Jednak to, co ją bezpośrednio natchnęło do pisania prozy to... kotka Inka.

fot. Joanna Goździewicz, www.września.info.pl

Barbara Ciwoniuk to roztargniona optymistka. Pracowała jako nauczycielka w wiejskiej szkole, później prężnie działała w domu kultury. Oba zajęcia wspomina z sentymentem. Inaczej jest z dwudziestoletnią pracą w biurze. Za nią nie tęskni. Od kilku lat Ciwoniuk robi to, co naprawdę lubi - pisze.

Książki Barbary Ciwoniuk dotykają rozmaitych dylematów młodych ludzi. Pisze o tym, co jest naprawdę ważne w życiu młodzieży: przyjaźń, miłość, pierwsze poważne życiowe wybory. Jej pierwsza książka to „Igor". Opowiada o życiu 13-letniego chłopca, który właśnie zaczyna naukę w gimnazjum. Nowe otoczenie, nauka, szkolni łobuzi i dysleksja to nie wymarzona sytuacja dla nastolatka. Barbara Ciwoniuk lubi pisać w nocy. W ciszy najlepiej słyszy własne myśli. Pisze całą sobą. Przeżywa losy kreowanych bohaterów ma nadzieję, że w czytelnikach wzbudzą podobne emocje.

Jakich polskich autorów piszących dla młodzieży polecacie?

# data[].attributes.attachment_link.title
Książki dla młodzieży to nie tylko Harry Potter! Polscy pisarze, którzy zachwycają od lat

# data[].attributes.attachment_link.description
Oczywiście wszyscy kochamy Harry'ego Pottera. Wszyscy też jesteśmy wdzięczni J. K. Rowling za to, że dzięki jej serii o młodym czarowniku wzrosło czytelnictwo wśród młodzieży. Bo choć nie wszystkim podoba się fabuła, to niepodważalny fakt. Młodzi ludzie uwielbiają świat stworzony przez angielską pisarkę i niesamowitych bohaterów, z którymi chętnie by się zaprzyjaźnili.

# data[].attributes.body
Jeżeli chcecie dowiedzieć się czegoś więcej o Mikołaju Koperniku to można wypożyczyć odpowiednią książkę, jest coś dla młodszych i dla starszych

# data[].attributes.headline
19 lutego                                Dzień Nauki Polskiej

# data[].attributes.subject
19 lutego                                Dzień Nauki Polskiej

# data[].attributes.body
Święto państwowe upamiętniające dokonania polskich naukowców i ich dążeń do poznania prawdy. Data jest związana z przypadającą w tym dniu rocznicą urodzin Mikołaja Kopernika

# data[].attributes.attachment_link.title
Gwiazdy, pieniądze i polityka. Kim był Mikołaj Kopernik?

# data[].attributes.body
Kocie historie polecają się do czytania

# data[].attributes.body
Walentynkowe lektury polecają się na zimowy weekend

# data[].attributes.headline
11 lutego                             Ogólnopolski Dzień Dokarmiania Zwierzyny Leśnej

# data[].attributes.subject
11 lutego                             Ogólnopolski Dzień Dokarmiania Zwierzyny Leśnej

# data[].attributes.body
Zima i mrozy nie ustępuję więc warto dowiedzieć się jak bezpiecznie dokarmiać zwierzęta leśne i nie tylko. W poniższym linku weterynarz podpowiada czym karmić ptaki za oknem, wolno żyjące koty i zwierzęta leśne. Pamiętajmy też, że chociaż dzisiaj jest Tłusty Czwartek to nie dawajmy ich naszym zwierzakom.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dokarmianie zwierząt zimą - vademecum

Im większe mrozy, tym trudniej przetrwać zwierzętom. Pomocy potrzebują zarówno dzikie, np. ptaki, sarny czy dziki, jak i domowe, np. bezdomne psy, czy piwniczne albo działkowe koty.

Zanim zdecydujemy się na dokarmianie, trzeba poznać ważną zasadę: lepiej tego w ogóle nie robić, niż tylko od czasu do czasu.

Dokarmianie ptaków powinno odbywać się głownie zimą oraz jesienią i wiosną, w okresach niekorzystnej pogody. Wiosenne dokarmianie jest ważniejsze od jesiennego, bo jeszcze nie pojawiło się nowe pożywienie (przyroda dopiero budzi się do życia), a zeszłorocznego już nie ma pod dostatkiem (nawet mimo korzystnej pogody).

Dożywiać powinniśmy ptaki lądowe w pobliżu domu, w ogrodzie lub w parku oraz ptactwo wodne nad brzegami wód stojących i płynących. W ten sposób pomożemy przetrwać naszym pięknym, pożytecznym śpiewakom oraz innym, które odgrywają (jak wszystkie zwierzęta) bardzo ważną rolę w środowisku. Równocześnie umożliwi to nam obserwację ptaków i naukę ich rozpoznawania.

Karmniki można kupić w sklepie zoologicznym lub w supermarkecie ze stoiskiem „dom i ogród". Na pewno jednak dużo więcej satysfakcji i przyjemności sprawi nam zbudowanie go samemu. Tym bardziej, że może uczestniczyć w tym przedsięwzięciu cała rodzina.

Wygląd karmnika nie jest istotny. Ważne, aby miał dach, który będzie ochraniał pożywienie przed opadami, oraz podwyższony brzeg podstawy, by ptaki nie mogły rozgrzebać i rozrzucić pokarmu. Musi też być rozmiarami dostosowany do wielkości ptaków, dla których jest przeznaczony. Zbyt duży spowoduje, że będą z niego korzystały wyłącznie duże ptaki, a małe nie będą miały na to szans. Dlatego lepiej robić małe karmniki, a dużym ptakom podawać jedzenie w odpowiednim miejscu na podwórku. To miejsce również musi być osłonięte przed opadami i zlokalizowane na nieprzesiąkającej powierzchni, łatwej do umycia.

Należy dbać o czystość „ptasich barów" - karmnik musi być regularnie czyszczony z odchodów i starego pokarmu, by bakterie i pasożyty nie znalazły dobrej pożywki. Niektórzy ostrzegają przed możliwością zarażania się ptaków wzajemnie w takich miejscach. Jeśli zadbamy o odpowiednią czystość i higienę karmników i miejsc dokarmiania, wielkiego niebezpieczeństwa nie ma.

Ptakom wodnym podajemy jedzenie do pojemników na skarpach brzegów albo na lodzie. Należy przy tym zachować ogromną ostrożność, by nie wpaść do wody.

Ptaki za oknem, parkowe, polne i ogrodowe:

Można ptaki karmić ziarnami konopii, słonecznika, płatkami owsianymi, przepołowionymi jabłkami, rodzynkami, rozdrobnionymi orzeszkami ziemnymi lub kupionymi gotowymi mieszankami. Pokarm powinien być suchy i świeży. Do karmnika można też sypać ziarno, najlepiej pszenicę, a dla większych ptaków kukurydzę.

Chleb i inne pieczywo jest niezdrowe dla ptaków! Niektórzy je zalecają, ale w postaci suszonej drobnej, wysuszonej krajanki (przyrządzonej ze świeżego chleba lub bułki). Sikorki lubią słoninę, ale nie może być ona słona. W czasie mrozów lepszy będzie smalec, można do niego wtopić np. ziarna pszenicy. Kuropatwy i bażanty najchętniej zjadają pszenicę oraz kukurydzę.

Można też - jak czynią to służby miejskie w Warszawie - stosować tzw. „podkarmiaczki", czyli specjalne pojemniki wypełnione nie solonym tłuszczem wymieszanym z ziarnami słonecznika, konopii, lnu i rzepaku.

Pokarm podajemy regularnie i tylko tyle, by potem nie zostawało zbyt dużo resztek. Pamiętajmy, że ptaki muszą mieć czas, aby się przyzwyczaić do naszego karmnika. Lepiej dosypywać kilka razy w ciągu dnia mniejsze porcje. Jeżeli podamy zbyt dużo, to wtedy część pokarmu się zabrudzi, rozsypie i po prostu zmarnuje.

Szkodliwe są potrawy gotowane i solone oraz resztki jedzenia z naszego stołu. Rozmoczony chleb lub wilgotne czy spleśniałe pieczywo szkodzi ptakom. Serwowane pożywienie musi być suche, niespleśniałe, a świeży chleb czy bułkę należy pokroić w drobną kostkę, dobrze wysuszyć i podawać w takiej postaci dbając, by krajanka nie rozmakała.

W razie pojawienia się w pobliżu chorych ptaków (można je rozpoznać po nastroszonych piórach i po tym, że siedzą długo z zamkniętymi oczami) należy natychmiast zaprzestać karmienia, gdyż nasz karmnik mógłby stać się siedliskiem zakażenia innych ptaków. Należy postawić nowy karmnik, albo dokładnie wymyć stary.

Ptaki wodne:

Zimą - szczególnie w silne mrozy - należy kaczkom, łabędziom oraz innym ptakom wodnym podawać zboże i otręby, najlepiej w szerokich pojemnikach lub specjalnych korytkach. Bardzo dobra jest mieszanka z owsa i pszenżyta, z dodatkiem otrąb.

Myśliwi zwykle już w październiku przygotowują drewniane paśniki dla zwierzyny płowej, a dla dzików - buchtowiska, czyli specjalne paśniki na ziemi, gdzie wysypuje się buraki, kukurydzę i pszenicę. My też możemy pomóc leśno-polnym przyjaciołom (sarnom, jeleniom, zającom i dzikom) podając pasze soczyste i bardziej treściwe. W paśnikach powinny się znaleźć ziarna zbóż, kukurydza, siano, kapusta, marchew i buraki. Specjalnie dla zwierzyny płowej należy pozostawić owies w snopach i tzw. liścianki, czyli pęczki suszonych gałązek malinowych, pokrzyw czy wierzb. Nie zapomnijcie przy tym o żołędziach dla dzików.
Przyrodnicy twierdzą, że lisy i inne drapieżniki potrafią same o siebie zadbać, a w razie wielkiej biedy poszukają sobie drogi... do kurnika.

Niestety, nie możemy tego powiedzieć o kotach piwnicznych i działkowych, którym zimą trzeba pomagać poprzez dokarmianie oraz udostępnianie ciepłych i suchych piwnic.

Ministerstwo Środowiska zaapelowało w zeszłym tygodniu do społeczeństwa, by dokarmiać dzikie zwierzęta. Naukowcy ostrzegają: dokarmianie nie zawsze ma sens i jeżeli nie robi się tego umiejętnie, może zaszkodzić zwierzętom.

Sroga zima wpędziła w tarapaty także zwierzęta. W niektórych miejscach, szczególnie na południu Polski, śnieg jest tak głęboki, że mają one kłopoty ze znalezieniem pożywienia. - Z pewnością głęboki śnieg powoduje, że zwierzęta takie jak jelenie czy sarny mają kłopoty z poruszaniem się. Brnięcie w głębokim śniegu kosztuje je większy wysiłek, również mrozy powodują, że wydatek energetyczny jest większy.

Osłabione zwierzęta łatwiej zapadają na różne choroby i są bardziej podatne na pasożyty - wyjaśnia dr Jan Raczyński, specjalista zajmujący się jeleniowatymi w Instytucie Biologii Uniwersytetu w Białymstoku.

Myśliwi i leśnicy już rozpoczęli akcję dokarmiania. Tymczasem naukowcy zwracają uwagę, że ostre zimy są naturalnym czynnikiem regulującym liczebność zwierząt i dokarmianie, poza efektami społecznymi, samym zwierzętom przynoszą niewielkie korzyści.

- To jasne, że takie akcje zmieniają stosunek ludzi do zwierząt, ale nasza pomoc trafi do znikomej liczby zwierzaków. Nie wyobrażam sobie, jakich ilości karmy trzeba by na poratowanie wszystkich jeleni czy saren w Puszczy Białowieskiej. Przecież na dokarmianie żubrów, których w Puszczy żyje około 300, potrzeba ponad trzysta ton siana plus wiele ton buraków i żołędzi. Żubry dokarmia się głównie po to, aby utrzymać je w lesie, by nie wychodziły na pola i nie czyniły szkód. Oczywiście jeleń je mniej, ale w Puszczy mamy ich około dwóch i pół tysiąca. Jakie to miałyby być ilości w skali kraju, trudno sobie wyobrazić - wyjaśnia dr Bogumiła Jędrzejewska z Zakładu Badania Ssaków PAN w Białowieży.

Zdaniem dr. Raczyńskiego zwierzętom takim jak jelenie jedzenie wcale nie zniknęło pod śniegiem. - Przecież ich zimowym pokarmem są pędy drzew i choć trudniej się jeleniom poruszać, to przecież do pędów mają dostęp.

Najgorzej mogą mieć dziki. Te zwierzęta wygrzebują swój pokarm z ziemi, która jest zasypana i zamarznięta. Dziki rzeczywiście mogą masowo padać. - Ale one, gdy tylko przyjdzie dobry rok, mogą momentalnie odbudować straty. Lochy przecież mogą prowadzać nawet 12 młodych - dodaje dr Jędrzejewska.

Jej zdaniem znacznie lepsze efekty przyniosłoby zawieszenie albo ograniczenie polowań: - Dzięki temu może przetrwać znacznie więcej zwierząt niż dzięki akcji dokarmiania. Trzeba pamiętać, że selekcja dokonana przez przyrodę na pewno pozostawi przy życiu najsilniejsze sztuki, czego nie zawsze można powiedzieć o selekcji dokonywanej przez człowieka.

Według dr. Raczyńskiego ograniczanie polowań nie jest konieczne, natomiast myśliwi powinni przy tak srogiej zimie więcej uwagi zwracać na etyczne zachowania. - Nie powinni strzelać do zwierząt, które ugrzęzły w śniegu i są łatwym celem, nie powinni też strzelać do zwierząt, które podchodzą do zabudowań w poszukiwaniu jedzenia - mówi dr Raczyński. - Takie zachowania powinny być piętnowane przez samych myśliwych.

Możemy dokarmiać ptaki, ale róbmy to z głową.

Pamiętajmy, że resztki z naszego stołu: okruch ciasta, resztki wędlin czy nieświeży spleśniały chleb mogą im zaszkodzić - wyjaśnia dr Andrzej Kruszewicz z warszawskiego zoo. - Najlepiej kupić trochę prosa i gdy idziemy na spacer za miasto, wysypać w kilku miejscach. Nie przesadzać, bo to ma być tylko doraźna pomoc.

Gdy spowodujemy zbyt dużą koncentrację ptaków w jednym miejscu, to tylko ułatwiamy przenoszenie się chorób. Tak możemy pomóc ziarnojadom, np. trznadlom. Łabędziom i kaczkom można podać czerstwy suchy i niespleśniały chleb pokrojony w drobną kostkę. Sikory będą korzystać z prosa, łuskanych orzechów i pestek słoneczników. Można im też wywiesić surowy niesolony i niewędzony płat słoniny, którym pożywią się też dzięcioły. Natomiast drozdy chętnie zjedzą drobno posiekane rodzynki i jabłko.

- Ale najważniejsze jest, aby ludzie myśleli o ptakach nie tylko zimą.

Zamiast dziwnych egzotycznych iglaków, z których ptaki nic nie mają, sadźmy w naszych ogrodach jarzębiny, niech do łask powróci nielubiany głóg, tarnina, jesiony i klony. Z ich owoców i nasion ptaki będą korzystać zimą i na pewno znacznie bardziej im to pomoże, niż dokarmianie - mówi dr Kruszewicz. - Nawet oset w ogrodzie, gdy zostawimy jego kępkę, może być ozdobą i znakomitą stołówką dla szczygłów.

Adam Wajrak (07-01-02 21:49)

Zima jest szczególnie trudnym okresem w życiu ptaków z powodu znacznego zmniejszenia się naturalnych zasobów pokarmowych i wyraźnego obniżenia temperatury powietrza. Aby pomóc zwierzętom w przetrwaniu tego okresu ludzie od wielu lat zajmują się ich dokarmianiem. Polega to najczęściej na wystawianiu karmników z różnym rodzajem karmy, przyciągających liczne gatunki.

Ta tradycyjna metoda przynosi wiele radości ludziom, dla ptaków jednak, co u wielu osób może wywołać zdumienie, stanowi poważne zagrożenie*. Z karmników korzystają bardzo różne ptaki, często żerują obok siebie gatunki, które w naturze nigdy się nie spotykają. Taka wspólna stołówka okazuje się być siedliskiem ogromnej ilości pasożytów i miejscem roznoszenia chorób.

(*zimą i przy zachowaniu higieny miejsc karmienia zagrożenie jest niewielkie - przyp. redaktora)

W naturalnych warunkach zwierzęta wytwarzają pewne mechanizmy obronne pozwalające im, chociaż częściowo, uodpornić się na określone choroby*. Podczas kontaktów w karmniku ptaki zarażają się licznymi pasożytami charakterystycznymi dla obcych gatunków, zarówno wewnętrznymi, zawartymi w pozostawianych na karmie odchodach, jak i zewnętrznymi. Z powodu zupełnego braku odporności po pewnym czasie chore ptaki giną. W naturalnych warunkach śmiertelność ptaków będąca wynikiem zakażenia obcymi pasożytami ustępuje miejsca śmiertelności wywołanej głodem. Ingerencja człowieka prowadzi do zaburzenia równowagi panującej w przyrodzie, gdzie zimą w wyniku naturalnej selekcji eliminowane są z populacji osobniki słabe.

(*obszary miast tworzą na tyle silną koncentrację wielu gat. ptaków, że powinna się już wytworzyć odporność na takie zakażenia - przypis redaktora)

Pomoc ptakom w przetrwaniu trudnego okresu polegać powinna na stwarzaniu im dogodnych warunków bytowania poprzez sadzenie odpowiednich gatunków drzew, krzewów i roślin zielnych dostarczających owoców i nasion oraz zachowanie możliwie wielu środowisk bogatych pod względem przyrodniczym. Nieskoszony fragment łąki; obszar porośnięty przez osty, łopiany, bylice; kępa krzewów tarniny, dzikiej róży czy głogu to idealne miejsca żerowania dla zimujących w Polsce ptaków.

Należy o tym pamiętać urządzając ogrody, parki i inne tereny zielone w mieście.

# data[].attributes.attachment_link.title
Zasady dokarmiania zwierząt dzikich i kotów wolno żyjących

# data[].attributes.attachment_link.description
„ZIMOWY" DODATEK NADZWYCZAJNY DO EDUKACJI HUMANITARNEJDokarmianie zwierząt zimą - vademecumIm większe mrozy, tym trudniej przetrwać zwierzętom. Pomocy potrzebują zarówno dzikie, np. ptaki, sarny czy dziki, jak i domowe, np. bezdomne psy, czy piwniczne albo działkowe koty.

# data[].attributes.headline
9 lutego                                 Dzień Bezpiecznego Internetu

# data[].attributes.subject
9 lutego                                 Dzień Bezpiecznego Internetu

# data[].attributes.body
Codziennie każdy z nas korzysta z Internetu, pamiętajmy jednak by robić to z rozwagą. Poniżej kilka zasad poruszania się po sieci:

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Chroń swoją prywatność!

Nie podawaj swoich danych osobowych, takich jak: imię, nazwisko, numer telefonu czy adres domowy.

Zadbaj o swój wizerunek. Jeśli publikujesz w sieci swoje zdjęcia, zadbaj, by widzieli je tylko Twoi znajomi. Nie umieszczaj w sieci zdjęć, które mogą Ci zaszkodzić dziś lub za jakiś czas.

# data[].attributes.attachment_link.title
Sieciaki.pl - Warto wiedzieć! - zasady bezpieczeństwa

# data[].attributes.attachment_link.description
Zadbaj o swoje bezpieczeństwo online. Poznaj zasady bezpiecznego surfowania w sieci, by nie wpaść w sidła podstępnych Sieciuchów.

# data[].attributes.headline
26 stycznia                              Dzień Australii

# data[].attributes.subject
26 stycznia                              Dzień Australii

# data[].attributes.body
wypada więc dziś dowiedzieć się kilku ciekawych rzeczy na temat Australii, a znajdziecie je w poniższym linku

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wiesz, że Australia ma powierzchnię niemal całej Europy, i że żyje tu więcej wielbłądów niż na Saharze? Poznaj inne ciekawostki o Australii. Ten kraj naprawdę zaskakuje!

1. Australia jest 24 razy większa od Polski. To ogromny kraj

Australia jest najmniejszym kontynentem, a jednocześnie największą wyspą na świecie i szóstym pod względem wielkości krajem. Jest ponad 24 razy większa od Polski! Australia ma powierzchnię niemal 7,7 miliona kilometrów kwadratowych. Do tego dochodzi powierzchnia otaczających oceanów, która wynosi 12 milionów kilometrów kwadratowych. Z północnego krańca lądu na południowy jest ok. 3700 km, ze wschodu na zachód ok. 4000 km - to więcej niż z Warszawy do Lizbony. W obszarze Australii można by zmieścić większość europejskich krajów. Pamiętajcie o tym, planując podróż i unikajcie tych błędów.

2. W Australii są: najdłuższy płot na świecie, najdłuższa autostrada, gigantyczne pastwiska i wielkie rzeczy. Wielkość zobowiązuje

Jeśli marzy wam się długa samochodowa wycieczka jedną drogą, przyjedźcie do Australii. Highway 1, droga biegnąca wzdłuż wybrzeża, ma 14 tysięcy kilometrów i jest najdłuższą, państwową autostradą świata. W Australii znajduje się też najdłuższy płot na świecie. Dingo Fence ma 5614 km, więc jest dwukrotnie dłuższy od Muru Chińskiego. Powstał, aby odgrodzić stosunkowo żyzną południowo-wschodnią część kraju i uchronić stada owiec oraz hodowle krów przed dingo. A te pastwiska są w Australii gigantyczne. Największe, Anna Creek Station, ma powierzchnie niemal 2 i pół miliona hektarów i jest trzecią co do wielkości farmą na świecie. Australijczycy lubią też wielka rzeczy. W całym kraju znajduje się ponad 150 dziwnych obiektów w dużych rozmiarach, które służą głównie jako atrakcje turystyczne. Jest wielkie mango, wielka gitara, wielki homar czy wielki ziemniak.

3. Populacja Australii dynamicznie wzrasta, ale na kilometr kwadratowy wciąż przypadają tylko 3 osoby

W takim wielkim kraju, jakim jest Australia, mieszka nieco ponad 25 i pół miliona osób, a zaludnienie wynosi ok. 3 osób na kilometr kwadratowy. W Polsce gęstość zaludnienia wynosi jakieś 124 osoby na kilometr kwadratowy. Ponad 80% Australijczyków żyje w odległości 100 km od wybrzeża, bo tu warunki zarówno pogodowe, jak i gospodarcze są najlepsze. Ogromna część australijskiego kontynentu, zwana Outbackiem, jest prawie lub całkowicie niezamieszkała. Populacja Australii szybko wzrasta. Od 1968 do 2016 roku (czyli przez 48 lat) Australii przybyło 12 milionów mieszkańców, czyli populacja się podwoiła. Dziś tylko w Sydney, Melbourne i w Brisbane mieszka tyle osób, ile w 1968 roku mieszkało w całym kraju.

4. W Australii mieszkają ludzie z całego świata, a niemal 30% mieszkańców urodziło się poza jej granicami

Australia to jeden z najbardziej wielokulturowych krajów. Według danych Australijskiego Biura Statystycznego z 2019 roku ponad 7 i pół miliona osób mieszkających w Australii, czyli niemal 30% populacji, urodziło się poza Australią - większość w Wielkiej Brytanii, Chinach, Indiach oraz Nowej Zelandii. W latach 2018-19, ponad 127 tysięcy osób z 200 różnych krajów otrzymało australijskie obywatelstwo z nadania (jestem jedną z nich). Językiem urzędowym w Australii jest oczywiście angielski, ale w wielu domach mówi się w innych językach. Najpopularniejsze z nich to mandaryński, arabski, kantoński oraz wietnamski. Więcej o australijskich statystykach, .

5. Aborygeni Australijscy to rdzenni mieszkańcy Australii. Dziś stanowią 3% populacji

Aborygeni Australijscy to rdzenni mieszkańcy australijskiego lądu oraz Wysp Cieśniny Torresa. Nie są jednolitą grupą; Aborygeni Australijscy to wiele grup kulturowych i językowych. Według danych z 2016 roku w Australii żyje ok. 798 tysięcy autochtonów, stanowią oni ponad 3% populacji, a ponad 100 z 250 języków z jest wciąż żywych. Co ciekawe, większość Aborygenów mieszka w okolicach dużych miast, a nie jak mogłoby się wydawać na odludnych terenach. Kultura rdzennych mieszkańców Australii jest najstarszą wciąż istniejącą kulturą świata - do Australii przybyli od 50 do 70 tysięcy lat temu. Brytyjscy kolonizatorzy, którzy zajęli australijskie ziemie pod koniec XVIII wieku, uznali je jednak za niezamieszkane, a autochtonów nie traktowali z szacunkiem. Aborygeni Australijscy uzyskali pełne prawa obywatelskie dopiero w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku. Pierwsze przeprosiny ze strony rządu federalnego przyszły jeszcze później, bo 2008 roku. Wtedy, ówczesny premier Australii, Kevin Rudd, przeprosił Aborygenów za zbrodnie skradzionych pokoleń. Skradzione pokolenia to dzieci z mieszanych rodzin, które odbierano rodzicom i oddawano pod opiekę białym rodzinom, uzasadniając działania większymi szansami na lepszą przyszłość. Dziś Australia prowadzi wiele programów mających na celu wyrównanie szans i warunków życia. Pracy do wykonania wciąż jest dużo, a największe święto Australii obchodzone 26 stycznia jest dyskusyjne.

6. Australia jako jeden z pierwszych krajów na świecie dała kobietom prawo głosu, ale z płatnego urlopu macierzyńskiego mogą one korzystać dopiero od 2012 roku

Australia, jako drugi po Nowej Zelandii kraj na świecie dał kobietom prawa wyborcze - teoretycznie od 1894 roku Australijki mają głos w najważniejszych dla państwa sprawach. Praktycznie do 1908 roku różniło się to między stanami. Najpóźniej prawa wyborcze kobietom przyznała stan Wiktoria, czyli miasto Melbourne. Najwcześniej - Australia Południowa i Adelajda. Dla równowagi płatny urlop macierzyński to w Australii nowość. Wprowadzono go 1 stycznia 2011 roku, bo długich i gorących debatach. Trwa 18 tygodni i bez względu na zarobki otrzymuje się minimalną pensję krajową (chyba że pracodawca weźmie koszty urlopu na siebie). W Australii nie ma też bezpłatnych w pełnym wymiarze żłobków czy przedszkoli. Za to zawód pielęgniarki jest jednym z najbardziej dochodowym i wiele osób się przebranżawia.

7. W Australii jest więcej kangurów niż ludzi, wombaty robią kwadratowe kupy, koale śpią do 19 godzin dziennie, a dziobaki mogą zabić małego psa

Fauna Australii jest unikalna. Dzięki izolacji od reszty świata rozwinęły się tu nieznane nigdzie indziej formy życia. Cztery na pięć australijskich zwierząt występuje tylko w tej części świata. Te najbardziej znane to torbacze: kangurowate, których w Australii jest więcej niż ludzi, a przez wielu uznawane są za szkodniki, koale, błędnie zwane misiami, które śpią przez większość część dnia, trawiąc niskoenergetyczne liście eukaliptusów czy żyjące w norach wombaty, których bobki mają kształt sześcianów, a zwierzęta te oznaczają nimi swoje terytorium. W Australii występują też jedyni dziobaki oraz kolczatki, przedstawiciele rodziny stekowców. Dziobaki przypominają połączenie bobra z kaczką, żyją częściowo pod wodą, częściowo na lądzie, a samce w ostrodze mają jad, którym mogą zabić małego czworonoga. Kolczatki przypominają jeże, ale nie mają z nim nic wspólnego - składają jajka, mają torbę jak kangury, a młode karmią mlekiem, które te muszą zlizywać z matczynego brzucha. Australijski atlas zwierząt jest bardzo ciekawy.

8. Australia jest dowodem na to, że życie na ziemi istniało ponad 3,5 miliarda lat temu

Naukowcy wciąż prześcigają się w swoich znaleziskach, ale na dziś dzień najstarsza skamieniałość świata pochodzi z Australii. Skamieniałość w regionie Pilbara, w Parku Narodowym Karijini w Australii Zachodniej, znaleziono już kilkadziesiąt lat temu, ale stosunkowo niedawno udało się potwierdzić organiczny charakter znaleziska. Pozostawione na antycznym piaskowcu szczątki są pozostałościami po bakteriach. W Australii jest wiele miejsc, gdzie można szukać i oglądać skamieniałości, najbardziej znane to m.in. Lighting Ridge, Inverloch, Riversleigh czy Naracoorte.

9. W Australii żyje więcej wielbłądów niż na Saharze, jest plaga ropuch i królików, a zdziczały kot domowy jest groźny. To „zasługa" Europejczyków

Odkąd australijski ląd przejęli europejczycy, trafiły tu również nieprzynależące zwierzęta. W Australii żyje ponad milion dzikich wielbłądów, czyli więcej niż na Saharze. Przywieziono je podczas budowy kolei i sieci telegraficznej, potem wypuszczono na wolność, nie przewidując, jak bardzo się zadomowią. Wielbłądy eksportuje się m.in. do Arabii Saudyjskiej. Rząd prowadzi regularny odstrzał wielbłądów, ponieważ w Australii nie występuje drapieżnik, który mógłby kontrolować ich populację w naturalny sposób. Kraj ma również problem z królikami. Za przywiezienie królika do stanu Queensland można dostać mandat w wysokości $2200 AUD. O wyłapywanie ropuch prosi się turystów - na niektórych kempingach znajdują się skrzynki i kartka z prośbą „Jak znajdziesz ropuchę, złap ją i wrzuć do skrzynki. Pomóż naturze". Dachowce, które uciekły z domu, często świetnie odnalazły się na wolności i zdziczały. Rosną wielkie i atakują np. tak bardzo kochane przez nas koale. Australia, nauczona na błędach historii, ma dziś dość restrykcyjne prawo dotyczące tego, co do kraju można przewozić, a czego zdecydowanie nie.

10. Australijczycy produkują świetne wino, a regionów winiarskich jest tu ponad 60. Tzw. „goon" to australijski wynalazek

W Polsce dostępność australijskich win jest niestety ograniczona, chociaż powoli się to zmienia, bo Australia jest dzisiaj jednym z największych eksporterów wina na świecie. Okazuje się, że regionów winiarskich w Australii jest ponad 60! Te najbardziej znane to: Hunter Valley przy Sydney, Yarra Valley przy Melbourne, Barossa Valley i McLaren Vale przy Adelajdzie, Margaret River przy Perth. W 2018 roku Australia wyprodukowała 1,29 miliardów litrów wina, czyli 143 miliony 9-litrowych skrzyń, w tym 74 miliony skrzyń czerwonego wina oraz 69 milionów białego wina. Shiraz i Cabernet Sauvignon to te najbardziej popularne. To Australijczycy wpadli też na sprzedawanie wina w pudełkach. W 1965 roku Thomas Angove z Australii Południowej jako pierwszy wlał wino do pudełek, a nie butelek i tak sprzedał. W ten sposób narodził się „goon" (wino w pudełku), które cieszy się obecnie wielką popularnością wśród backpackersów, ponieważ jest znaczenie tańsze.

11. Australijczycy są pomysłowi. Wynaleźli czarną skrzynkę, Mapy Google oraz rozrusznik serca

Okazuje się, że Australijczycy to bardzo pomysłowy naród, a australijskie wynalazki zmieniły świat. W 1950 roku naukowiec Dr David Warren, który stracił ojca w katastrofie lotniczej, wynalazł czarną skrzynkę. Można powiedzieć, że dzięki niemu komercyjne latanie jest dzisiaj bezpieczne - uczymy się na bieżąco, gdzie popełnione były błędy. W latach dwudziestych ubiegłego wieku australijski lekarz Mark Lidwill i fizyk Edgar Booth opracowali pierwszy sztuczny rozrusznik serca. Mapy Google nie kojarzą się z Australią, a jednak. Google Maps zawdzięczamy dwóch Duńczykom mieszkającym w Sydney oraz dwóm Australijczykom, którzy w 2003 roku założyli startup Where 2 Technologies. Rok później technologia została wykupiona przez firmę Google. Penicylina to także wynalazek australijskiego naukowca, Howarda Florey'a. Podobnie jak wiertarka elektryczna, którą w 1889 roku wymyślił Arthur James Arnot. Australijczykom zawdzięczamy również: USG, czyli prześwietlenie ultrasonograficzne, plastikowe banknoty, plastikową, odporną na zarysowania soczewkę do okularów, pierwszą na świecie szczepionkę na raka, która chroni przed wirusem HPV, dmuchaną zjeżdżalnię do ewakuacji samolotu, która jest jednocześnie tratwą ratunkową oraz, uwaga, technologię Wi-fi.

12. Australia to jedyny kontynent bez aktywnego wulkanu. Ale kiedyś wulkany były tu (oczywiście) największe

Australia to obecnie jedyny kontynent bez aktywności wulkanicznej, ale nie zawsze tak było. Na jej terenie znajduje się jeden z największych wygasłych wulkanów na świecie, wulkan Tweed. Góra Mount Warning położona niedaleko Brisbane, skąd rozpościerają się piękne wschody słońca to pozostałość po mega wulkanie i jednocześnie jego centralne wzniesienie. Ostatnia zanotowana na australijskim lądzie erupcja wulkaniczna miała miejsce w Mt. Gambier, na pograniczu stanu Wiktoria i Australia Południowa.

13. W Australii nie wszystko będzie chciało cię zabić, ale dużo może. Do najgroźniejszych zwierząt należą meduzy, pająki, krokodyle i pszczoły

Wielu boi się Australii, bo przecież występują tu groźne węże i pająki, krokodyle i rekiny. Tak, w Australii żyją groźne zwierzęta, między innymi: najbardziej jadowity wąż na świecie, tajpan, pająk redback, czyli kuzyn czarnej wdowy oraz równie nieprzyjemny ptasznik australijski, groźny wąż brązowy, i wąż tygrysi, krokodyle różańcowe. Jednak zwierzętami uznawanymi w Australii za najgroźniejsze są meduzy box jellyfish, czyli osy morskie - kostkomeduzy śmiercionośne. W czołówce znajdują się także rekin tępogłowy oraz... pszczoła miodna. Według danych Australijskiego Biura Statystycznego zwierzętami, które powodują w Australii najwięcej śmierci, są krowy i konie.

14. Mentalista, czyli Simon Baker, księżna duńska Maria Elżbieta, piosenkarka Natalie Imbruglia - oni wszyscy pochodzą z Australii

O tym, że Nicole Kidman czy Russel Crowe pochodzą z Australii wiedzą już chyba wszyscy (Russel Crowe jest Nowozelandczykiem, ale Australia lubi sobie zawłaszczać wszystko co Nowozelandzkie, włącznie z Pavlovą i Crowem). Ale Australia dała światu dużo więcej zdolnych aktorów, piosenkarzy czy autorów. Przystojny Chris Hemsworth, najbardziej znany z roli Thora, urodził się w Melbourne (oczywiście jego brat też). Margot Robbie, dwukrotnie nominowana do Oscara - w miasteczku Dalby, w Queensland. Aktorka komediowa Rebel Wilson pochodzi z Sydney, podobnie jak Rose Byrne. Guy Pearce, Toni Collette, Miranda Kerr, Olivia Newton-John - oni wszyscy są Australijczykami. Liane Moriarty, autorka książki Wielka Kłamstewka również. I Gabriella Cilmi, znana z przeboju Sweet About Me, Iggy Azalea, Vance Joy, Sia też. Zespoły muzyczne z Australii to m.in. Savage Garden oraz ACDC. I jeszcze Jason Donovan (którego plakat miałam nad łóżkiem za młodych lat).

15. Australia jest czołówce krajów z największą liczbą obiektów dziedzictwa naturalnego UNESCO

Natura w Australii zachwyca i jest wyjątkowa. Potwierdza to wpisanie na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCOaż 12 obiektów naturalnych. Należą do nich m.in. Wielka Rafa Koralowa, Wielka Wyspa Piaszczysta (Fraser Island), grupa Wysp Lord Howe Island, Park Narodowy Gór Błękitnych czy Park Narodowy Uluru-Kata Tjuta. Więcej obiektów dziedzictwa naturalnego mają tylko Chiny, tyle samo USA.

16. Stolicą Australii jest Canberra, która została zbudowana po to, aby być stolicą. Inne miasta też mają ciekawą historię i swoje tajemnice

Sydney to największe z australijskich miast, miejsce pierwszej europejskiej kolonii założonej w 1788 roku, gdzie z Wielkiej Brytanii przywożono więźniów. Błękitne wody otulające miasto są najgłębszym naturalnym portem na świecie. W Sydney jest ponad 100 plaż. Melbourne to drugie co do wielkości miasto w Australii, które początkowo miało nazywać się Batmania, od nazwiska założyciela. Kilkukrotnie wygrywało w światowych rankingach na najlepsze miasto do życia. Pomiędzy 1901 a 1927 rokiem Melbourne było stolicą Australii, ale powodowało to napięcie na linii Sydney - Melbourne. Postanowiono więc zbudować nową stolicę i tak powstała Canberra - zaplanowana jako najważniejsze miasto w Australii. Innym dobrze zaplanowanym miastem w Australii, którego nie założono jako więzienia, jest idealnie zaplanowana Adelajda. Nie sposób się tu zgubić. Perth, stolica Australii Zachodniej, to jedno z najbardziej odizolowanych miast świata. Bliżej stamtąd do Singapuru niż do Sydney. W 1933 Perth i Australia Zachodnia chciały zostać oddzielnym krajem. Położone na tropikalnej północy Darwin to tzw. brama do Azji-Południowo wschodniej; znajduje się tu odgrywający ważną rolę port. 19 lutego 1942 Darwin zostało dwukrotnie zbombardowane przez tę samą flotę, która zbombardowała Pearl Harbour. W ciągu kolejnego roku Darwin zostało ostrzelane z powietrza 64 razy. W Historii zapisało się także miasto Brisbane, stolica stanu Queensland - w 1928 roku mieszkaniec Brisbane, Sir Charles Kingsford Smith, odbył pierwszy lot przez Pacyfik. Wyruszył z Kalifornii, przez Hawaje i Fidżi, a po 83 godzinach i 38 minutach wylądował w domu, w Brisbane. Brisbane to dziś trzecie co do wielkości miasto w Australii i jedno z najprzyjemniejszych do życia.

17. Budowa Opery w Sydney miała kosztować 7 milionów dolarów, a kosztowała 102 miliony. Architekt, Pan Utzon, za projekt otrzymał nagrodę 5 tysięcy funtów

Opera House w Sydney to dzisiaj jeden z najbardziej rozpoznawalnych i ciekawych budynków na świecie. Białe żagle rozciągają się przy błękitnej zatoce, stanowiąc symbol Australii. W miejscu, gdzie dzisiaj znajduje się Opera, kiedyś była zajezdnia tramwajowa, a na jej projekt w 1956 roku został ogłoszony międzynarodowy konkurs. Wygrał go Duńczyk Jørn Utzon. W nagrodę otrzymał 5 tysięcy funtów! Budowa opery miała kosztować 7 milionów dolarów, kosztowała 102 miliony i zajęła 14 lat (w założeniu miała zająć 4). Do konstrukcji dachów użyte były specjalnie stworzone na tę potrzebę we Francji dźwigi, a dach pokrywa milion kafelków, które były zrobione na zamówienie w szwedzkiej firmie Höganas. W budynku każdego roku wymienia się 15,500. Rok rocznie Operę w Sydney odwiedza niemal 11 milionów osób żarówek.

18. W Australii znajduje się największy (oczywiście) monolit na świecie - Uluru. A właściwie to dwa największe monolity

Uluru, święta skała Aborygenów, to największy monolit skalny na świecie zbudowany z jednego rodzaju skały. Uluru jest ogromne - ma obwód ok. 9,4 kilometra i wysokość 348 metrów nad poziomem morza. To, co widzimy to zaledwie część, bo pod ziemią ukryte jest kolejne 2,5 km kamienia. Jednak w Australii znajduje się jeszcze jeden 2 razy większy monolit - Mount Augustus (Burringurrah) - góra położona w Australii Zachodniej. To największy monolit na świecie zbudowany z różnego rodzaju skał. Ma wysokość 1105 metrów nad poziomem morza i zajmuje powierzchnię 4795 hektarów.

19. Australia to nie tylko potężny ląd. To także ponad 8 tysięcy wysp i terytoria zewnętrzne

Do Australii przynależą 8222 wyspy! Największa z nich to: , będąca równocześnie stanem, wyspa Melville na Terytorium Północnym i Kangaroo Island w Australii Południowej. W Australii znajduje się też największa wyspa piaszczysta świata, Fraser Island. Jednym z najbardziej znanych archipelagów w Australii jest archipelag Wysp Whitsundays, uwielbiany przez amatorów żeglarstwa. Niemal 600 wysp wchodzi w skład Wielkiej Rafy Koralowej, a jedne z piękniejszych to Heron Island, Lady Elliot Island i Lizard Island. W centrum Sydney, na zatoce, też jest wyspa, Cockatoo Island. Do Australii przynależą również wyspy położone daleko na Oceanie Spokojnym, Oceanie Indyjskim oraz Oceanie Południowym - te wyspy są przybrzeżnymi terytoriami, gdzie prawo, ustrój i życie bywają nieco inne o tego na głównym lądzie. Należą do nich m.in. wyspy Cocos (Keeling), gdzie żyje mniejszość malajska, Wyspa Norfolk, która do niedawna była bardzo niezależna, Wyspa Bożego Narodzenia, gdzie znajduje się obóz przejściowy dla uchodźców, czy wyspy Heard and McDonald Island. Tu poczytasz więcej o australijskich wyspach.

20. Dolar Australijski jest walutą Australii, Nauru, Tuvalu i Kiribati

Od 1966 roku walutą Australii jest dolar australijski. Wcześniej był nią funt australijski. Co ciekawe australijskie banknoty są polimerowe (plastikowe), a monety o mniejszym nominalne są wielkością większe od tych o wyższym nominalne (np. jeden dolar jest sporo większy od jednodolarówki, więc łatwo się pomylić). Dolarem australijskim posługują się wszystkie australijskie terytoria, ale nie tylko - dolar australijski jest walutą w Nauru, Tuvalu i Kiribati. Kiedyś używano go również na Wyspach Salomona. Na banknocie pięciodolarowym znajduje się portret Królowej Elżbiety II, która wciąż jest formalną głową państwa.

21. Australia jest jednym z 5 największych producentów najważniejszych surowców mineralnych na świecie

Dochód z przemysłu górniczego w Australii stanowi około 8% PKB. Australia jest jednym z 5 największych producentów najważniejszych surowców mineralnych na świecie. Produkuje m.in. najwięcej boksytu, tlenku glinu czy rutylu, jest drugim co do wielkości producentem uranu i ołowiu, trzecim największy producentem rudy żelaza i cynku, czwartym co do wielkości producentem węgla kamiennego, złota, manganu i niklu oraz piątym co do wielkości producentem aluminium, węgla brunatnego, diamentów, srebra i miedzi. Ponadto Australia jest największym na świecie eksporterem węgla kamiennego, rudy żelaza, tlenku glinu, ołowiu i cynku oraz drugim co do wielkości eksporterem uranu na świecie.

22. Jedne z najstarszych lini lotniczych na świecie to australijskie linie lotnicze QANTAS

Najstarsze linie, KLM, zostały założone 1919 roku, w międzyczasie powstały Colombian Avianca, rok później, w 1920 roku w Australii założono linie lotnicze QANTAS, czyli Queensland and Northern Territory Aerial Services, zwane potocznie Latającym Kangurem (Flying Kangaroo), bo logiem linii jest kangur. Linie powstały w stanie Queensland, gdzie do dziś, w miasteczku Longreach na Outbacku, znajduje się muzeum ich założycieli. W marcu 2018 roku Qantas rozpoczął pierwsze bezpośrednie loty między Australią a Europą. Lot z Perth do Londynu trwa ponad 17 godzin. Qantas ma też swoje budżetowe linie - Jetstar Airways.

Jeśli interesują cię ciekawostki o Australii, chcesz dowiedzieć się więcej o tym pięknym kraju, przeczytaj moją książkę „Julia jest w Australii", którą można zamówić tutaj.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wiesz, że Australia ma powierzchnię niemal całej Europy, i że żyje tu więcej wielbłądów niż na Saharze? Poznaj inne ciekawostki o Australii. Ten kraj naprawdę zaskakuje! Australia jest najmniejszym kontynentem, a jednocześnie największą wyspą na świecie i szóstym pod względem wielkości krajem. Jest ponad 24 razy większa od Polski!

# data[].attributes.headline
Setna rocznica urodzin Krzysztofa Kamila Baczyńskiego

# data[].attributes.subject
Setna rocznica urodzin Krzysztofa Kamila Baczyńskiego

# data[].attributes.body
22 stycznia przypada setna rocznica urodzin poety, który zginął w trakcie Powstania Warszawskiego mając zaledwie 23 lata. Sejm chcąc uczcić pamięć o poecie ustanowił rok 2021 pod jego patronatem.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W piątek 22 stycznia mija 100. rocznica urodzin Krzysztofa Kamila Baczyńskiego - poety pokolenia wojennego, zwanego pokoleniem Kolumbów, jednego z najwybitniejszych polskich twórców.
Publikował na łamach prasy podziemnej, a jego dwa pierwsze tomu poetyckie, Zamknięty echem i Dwie miłości, ukazały się w 1940 roku w konspiracyjnym Wydawnictwie Sublokatorów Przyszłości (każdy w nakładzie siedmiu egzemplarzy, antydatowany na 1939 rok). Zaś w 1942 roku ukazały się wydane przez Bibliotekę Rękopisów, liczące dwadzieścia stron, Wiersze wybrane Baczyńskiego, sygnowane pseudonimem Jan Bugaj. Ostatnim tomem opublikowanym za życia poety, pod pseudonimem Piotr Smugosz, był Śpiew z pożogi (1944).

Baczyński zginął czwartego dnia powstania warszawskiego w pałacu Blanka przy placu Teatralnym. Miał 23 lata.

Matka poety, Stefania Baczyńska, dołożyła wszelkich starań, by ocalić spuściznę syna, powierzyć ją osobom godnym zaufania. Wskazała Kazimierza Wykę, Jerzego Turowicza, Jerzego Andrzejewskiego i Jarosława Iwaszkiewicza (Baczyński bywał w Stawisku podczas okupacji, poznał tam wówczas między innymi Czesława Miłosza).

Już w 1947 roku ukazał się w wydawnictwie Wiedza pierwszy powojenny wybór wierszy Baczyńskiego, zatytułowany znacząco Śpiew z pożogi. Ów wybór Kazimierz Wyka opatrzył wstępem List do Jana Bugaja (datowanym na 5 maja 1943 roku), równając w nim talent poetycki Baczyńskiego z talentem Juliusza Słowackiego.

Wyka materiały z archiwum Krzysztofa Kamila Baczyńskiego powierzone mu przez Stefanię Baczyńską przekazał w 1964 roku do zbiorów Biblioteki Narodowej. W tym rękopisy wierszy, poematów, opowiadań, prób dramatycznych i rozpraw krytycznoliterackich, a także rysunki i grafiki oraz listy do rodziców.

W tym samym czasie zostały one uzupełnione rękopisami przekazanymi Narodowej Książnicy przez rodzinę żony poety, Barbary z Drapczyńskich. Wymienić tu można między innymi rękopiśmienny tom W żalu najczystszym, własnoręcznie przygotowany przez Baczyńskiego dla Barbary jako ślubny podarunek. Autor opatrzył go wzruszającą dedykacją: „Mojej ukochanej Basieńce w dniu naszego ślubu. Krzysztof. dn. 3/VI/1942r.".

Baczyński swoje tomy poetyckie projektował całościowo, traktował je również jako pole do realizowania talentu plastycznego: kaligrafował teksty wierszy, projektował okładkę, wykonywał barwne ilustracje, zszywał karty, dobierał papier... W zbiorach Biblioteki Narodowej przechowywane są również woluminy z pracami plastycznymi Baczyńskiego.

W 2012 roku na aukcji krakowskiego Antykwariatu Rara Avis, Biblioteka Narodowa zakupiła rękopis Krzysztofa Kamila Baczyńskiego zawierający odpis wiersza La Flûte verte Louis Codeta (1876-1914) i jego autorski przekład. Na tej samej karcie znajduje się też namalowana przez 18-letniego poetę akwarela przedstawiającą pastuszka grającego na flecie. Baczyński w lipcu 1939 roku podarował kartę z przekładem i rysunkiem Ewie Winnickiej, córce właściciela pensjonatu Willa „Bajka" w Zakopanem, w którym spędzał wakacje.

Archiwum Krzysztofa Kamila Baczyńskiego zostało szczegółowo opisane w tomie IX Katalogu Rękopisów Biblioteki Narodowej (w oprac. Barbary Koc, Warszawa 1979).

Kopie cyfrowe oryginalnych rękopisów poety można zobaczyć w POLONIE, w kolekcjach:

# data[].attributes.attachment_link.title
Krzysztof Kamil Baczyński - setna rocznica urodzin

# data[].attributes.attachment_link.description
W piątek 22 stycznia mija 100. rocznica urodzin Krzysztofa Kamila Baczyńskiego - poety pokolenia wojennego, zwanego pokoleniem Kolumbów, jednego z najwybitniejszych polskich twórców. Publikował na łamach prasy podziemnej, a jego dwa pierwsze tomu poetyckie, Zamknięty echem i Dwie miłości , ukazały się w 1940 roku w konspiracyjnym Wydawnictwie Sublokatorów Przyszłości (każdy w nakładzie siedmiu egzemplarzy, antydatowany na 1939 rok).

# data[].attributes.body
Supermoce Dziadków też nie mogły być pominięte przez autorów książek ;-)

# data[].attributes.body
Jak wiadomo Babcie to niesamowite osoby więc nie mogło ich zabraknąć w roli bohaterek książek

# data[].attributes.body
Święto Babć i Dziadków już jutro. A jak wiadomo najbardziej ucieszy ich coś zrobionego od serca. Tu krótki instruktaż jak przygotować laurkę

# data[].attributes.headline
20 stycznia                               Dzień wiedzy o pingwinach

# data[].attributes.subject
20 stycznia                               Dzień wiedzy o pingwinach

# data[].attributes.body
Jak sama nazwa wskazuje, celem święta jest popularyzowanie wiedzy o pingwinach. W ten dzień można dowiedzieć się wielu ciekawych rzeczy na temat tych sympatycznych zwierząt. Choćby tego, że tylko wyglądają na nieporadne, a w rzeczywistości są świetnymi pływakami, a w w wodzie spędzają większość czasu.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Czy jest tu ktoś kogo pingwiny nie rozczulają albo nie wywołują uśmiechu swoją nieporadnością? To tylko pozory. Pingwiny są niezwykle zwinne, szybkie, sprawne a przede wszystkim wytrzymałe. Spójrzcie choćby na ich niezwykłą technikę pływacką (ang. porpoising), z ogromną prędkością wyskakują z wody, jak torpeda, na odległość nawet do 1,8 m. Na lądzie również potrafią przemieszczać się szybko stylem saneczkowym (o ile jest śnieg). To, że na lądzie poruszają się niezgrabnie wynika z tego, że ptaki te przystosowane są przede wszystkim do życia w wodzie gdzie spędzają 75% czasu. Średnia prędkość pingwinów w wodzie to ok. 10 km, ale pingwiny białobrewe (które zobaczyć możemy m.in. w ekranizacji książki Richarda i Florence Atwater pt. „Pingwiny pana Poppera" z udziałem Jima Carreya) pływa z prędkością dochodzącą do 35 km/h. Pingwiny potrafią pozostawać pod wodą do kilkunastu minut a żerują nurkując na głębokości od 50 do 250 metrów. Rekord w nurkowanie należy do pingwina cesarskiego, który zanurkował na głębokość 565 metrów (źródło: antarctica.gov.au).

Corocznie 20 stycznia obchodzimy Światowy Dzień Wiedzy o Pingwinach. Na świecie obchodzony jest również (chyba popularniejszy) Światowy Dzień Pingwinów wypadający 25 kwietnia. Wiosenne święto zostało ustanowione po tym jak naukowcy zaobserwowali, że przez 7 lat z rzędu kolonia pingwinów Adeli po spędzeniu miesięcy na morzu, wracała na Antarktydę do swoich terenów lęgowych właśnie 25 kwietnia. Od tego czasu badacze co roku z niecierpliwością i w uroczystym nastroju czekają na powrót pingwinów, by zgotować im miłe przyjęcie 😉
Jesteśmy za tym, by myśleć o pingwinach nie jeden, ani nawet nie dwa razy w roku, bo to niezwykłe ptaki i niestety zagrożone wyginięciem, ale jako główne święto skłaniamy się uznać święto styczniowe. Skoro w ostatnich latach zimy w Polsce mamy coraz mniej, świętując dzień pingwinów w styczniu możemy, choćby w ten sposób, przywołać w myślach klimat śnieżnej i mroźnej zimy.

Wśród popularnych mitów na temat zwierząt znajduje się również jeden dotyczący pingwinów. Podobnie jak sarna nie jest żoną jelenia, a jeże nie noszą na plecach jabłek tak i pingwiny nie są sąsiadami polarnych niedźwiedzi. Takie cuda to tylko w kreskówkach i książeczkach dla dzieci albo (co gorsza) w zoo. Na świecie żyje 17 gatunków pingwinów, wszystkie na półkuli południowej (niedźwiedzie występują wyłącznie na półkuli północnej), z czego tylko dwa gatunki pingwinów zamieszkują kontynent Antarktyczny (o ile można tak powiedzieć o ptakach które ¾ życia spędzają w morzu). Są to - największy z pingwinów - osiągający wzrost średniego sześciolatka - pingwin cesarski oraz pingwin białooki, zwany również na cześć żony jego odkrywcy - pingwinem Adeli. Kilka kolejnych gatunków żyje na wyspach Półwyspu Antarktycznego i wyspach subarktycznych. Najwięcej gatunków zamieszkuje okolice Nowej Zelandii, spotkać je można również w południowej Afryce oraz w Ameryce Południowej. Najbardziej na północ żyje pingwin równikowy, zamieszkujący Galapagos - wyspę należącą do Ekwadoru, położoną na Oceanie Spokojnym w odległości ok. 960 km za zachód od wybrzeży Ameryki Południowej.

Wszystkie pingwiny są objęte ochroną i wszystkie znalazły się w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych. 10 gatunków jest uznanych za zagrożonych a 4 za bliskie zagrożenia. Według Bena Lascelles (Global Marine IBA Officer, BirdLife) populacja niektórych gatunków pingwinów spadła nawet o 80% w ciągu ostatnich kilku lat. Pingwiny są doskonałymi gatunkami wskaźnikowymi dla siedlisk morskich. Obszary na których żerują pingwiny są również istotne dla morskich drapieżników, takich jak foki i wieloryby. Monitorowanie populacji pingwinów prowadzone przez BirdLife International może ułatwiać tworzenie nowych ostoi ptaków morskich (IBA Important Bird Areas) oraz tworzenia morskich obszarów chronionych (obszarów morskich o dużym znaczeniu ekologicznym lub biologicznym - EBSA).

Gatunki zagrożone:
Pingwin długoczuby EN
Pingwin szczotkoczuby EN
Pingwin żółtooki EN
Pingwin przyladkowy EN
Pingwin równikowy EN
Pingwin skalny VU
Pingwin złotoczuby VU
Pingwin grubodzioby VU
Pingwin grzebieniasty VU
Pingwin peruwiański VU

Gatunki bliskie zagrożenia:
Pingwin Adeli NT
Pingwin białobrewy NT
Pingwin cesarski NT
Pingwin magellański NT

Gatunki najmniejszej troski:
Pingwin królewski LC
Pingwin mały LC
Pingwin maskowy LC

Źródło: The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2014.3.
Dawniej ludzie polowali na pingwiny w celach konsumpcyjnych, zabierali również ich jaja. Ze skór pingwinów wykonywano elementy odzieży i galanterii. W XIX i na początku XX wieku pingwini tłuszcz wykorzystywany był jako paliwo oraz do oświetlania. Dziś wszystkie gatunki pingwinów podlegają międzynarodowej ochronie. Obecnie
Pingwinom zagraża utrata siedlisk, zmiany klimatyczne, wprowadzanie gatunków inwazyjnych, przełowienie oceanów (zarówno ryb jak i krylu na paszę dla akwakultur), zanieczyszczenie oceanów, śmieci a także wycieki olejów. Stosunkowo nowym zagrożeniem jest turystyka. Więcej na temat zagrożeń dla pingwinów przeczytasz tutaj oraz tutaj

Jak świętować?
Przede wszystkim poprzez pomoc pingwinom. Możesz wspierać organizacje zajmujące się ochroną przyrody, zmniejszać swój ślad ekologiczny, jeśli jesz ryby i owoce morza, kupuj tylko takie z certyfikatami odpowiedzialnego rybołówstwa, podejmuj działania chroniące klimat, oszczędzaj energię, przesiądź się na rower, nie lataj samolotami, sadź drzewa.

A poza tym w pingwinie święto możesz ubrać się w czerń i biel opcjonalnie z czerwonym lub pomarańczowym dodatkiem pod szyją, nosić biżuterię z wizerunkiem pingwina, obejrzeć film przyrodniczy o życiu pingwinów lub poczytać o nich książkę. Oprócz tego, że są wdzięcznymi bohaterami licznych filmów przyrodniczych są również bohaterami wielu bajek i książek. Pewnie większość z nas pamięta z młodszych klas podstawówki pingwiny z lektury „ Zaczarowana zagroda" państwa Centkiewiczów. Niektórzy mogą pamiętać książkę Ireny Tuwim „ O pingwinie Kleofasku" czy „ Małego Pingwina Pik Poka" Adama Bahdaja zekranizowanego na przełomie lat 80. i 90. XX w. przez łódzki Se-Ma-For (pomnik pingwina stoi w Łodzi w parku na Zdrowiu, przy basenie Fala). Inną zekranizowaną książką z pingwinim bohaterem jest bestsellerowy „ Chłopiec i pingwin" Olivera Jeffersa wydany w Polsce w 2010 roku. Polecamy zarówno książkę jak i film. Kilka lat temu głośno zrobiło się o promującej tolerancje książce Petera Parnella i Justina Richardsona „ Z Tango jest nas troje", której bohaterami są dwa homoseksualne pingwiny maskowe. W ostatnich latach nakładem wydawnictwa Dwie Siostry w serii mistrzowie ilustracji ukazało się wznowienie „ Pingwinów Pana Poppera" autorstwa państwa Atwater z oryginalnymi ilustracjami Zbigniewa Lengrena, popularnością cieszy się również wydany przez Tatarak picture book „ 365 pingwinów" z czterobarwnymi ilustracjami Joëlle Jolivet (choć książka kończy się ekologiczną wpadką). Osoby, które lubią ćwiczyć spostrzegawczość mogą spróbować odpowiedzieć na pytanie „ Gdzie jest pingwin? " z książką Sophie Schrey z ilustracjami Chucka Whelona.

Pingwiny występują również chętnie na dużym i małym ekranie, szczególnie te animowane. Spotkamy je w popularnych „ Pingwinach z Madagaskaru", „ Happy Feet: Tupocie małych stóp", „ Na fali", „Zakochanym pingwinie" wspominanych wcześniej „Pingwinach pana Poppera", były bohaterami kreskówki „ Pingu", a jeden zalazł za skórę Wallesowi i Gromitowi.

Szczególnie warto polecić „Marsz pingwinów" - nagrodzony Oscarem francuski film dokumentalny w reżyserii Luca Jacqueta. Przedstawia wędrówkę pingwinów cesarskich na Antarktyce.

Może kiedyś doczekamy się również w polskiej telewizji „Pingwinów w ukrytej kamerze" ( Penguins - Spy in the Huddle) - miniserialu BBC ONE, którym w 2013 roku zachwycali się Brytyjczycy, nakręconym przy pomocy pingwinów roboto-kamer.

Jeśli chcesz zachęcić przyjaciół i znajomych do lepszego poznania pingwinów udostępnij któryś z poniższych obrazków wraz z linkiem do tego artykułu na profilu społecznościowym.

Źródła:

http://news.discovery.com/earth/oceans/its-world-penguin-day-130425.htm
http://personalpages.tds.net/~cdevere/penguin.htm
http://www.isfoundation.com/news/celebrate-world-penguin-day
http://www.greenpeace.org/international/en/news/Blogs/makingwaves/world-penguin-day/blog/44934/
http://www.birdlife.org/worldwide/news/celebrate-world-penguin-day-and-world-penguin-tracking-database
http://www.examiner.com/article/celebrate-world-penguin-day-on-april-25
http://www.natureworldnews.com/articles/6753/20140425/celebrate-world-penguin-day-with-fun-facts-and-videos.htm
http://voices.nationalgeographic.com/2013/04/25/get-out-your-tuxedo-its-world-penguin-day/
http://www.photovolcanica.com/Penguins.html
http://visualoop.com/media/2013/06/Emperor-Penguin-750×1128.jpg
http://www.antarctica.gov.au/law-and-treaty/the-madrid-protocol
http://www.discoveringantarctica.org.uk/

# data[].attributes.attachment_link.description
Czy jest tu ktoś kogo pingwiny nie rozczulają albo nie wywołują uśmiechu swoją nieporadnością? To tylko pozory. Pingwiny są niezwykle zwinne, szybkie, sprawne a przede wszystkim wytrzymałe. Spójrzcie choćby na ich niezwykłą technikę pływacką (ang. porpoising), z ogromną prędkością wyskakują...

# data[].attributes.headline
18 stycznia                                Dzień Kubusia Puchatka

# data[].attributes.subject
18 stycznia                                Dzień Kubusia Puchatka

# data[].attributes.body
Sympatyczny bohater powieści Aleksandra Milne’a mimo upływu lat nadal należy do najpopularniejszych misiów, amatorów miodu. Międzynarodowy Dzień Kubusia Puchatka obchodzimy 18 stycznia ponieważ tego dnia w 1882 roku urodził się autor powieści.

# data[].attributes.body
Bezpłatny dostęp do lektury w różnych formatach

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Autor: Mark Twain

Ur.

30 listopada 1835 w osadzie Florida, Monroe, stan Missouri

Zm.

21 kwietnia 1910 w Redding, stan Connecticut

Najważniejsze dzieła:

Przygody Tomka Sawyera (The Adventures of Tom Sawyer, 1876), Książę i żebrak (The Prince and the Pauper ...

# data[].attributes.attachment_link.description
Ur. 30 listopada 1835 w osadzie Florida, Monroe, stan Missouri Zm. 21 kwietnia 1910 w Redding, stan Connecticut Najważniejsze dzieła: Przygody Tomka Sawyera (The Adventures of Tom Sawyer, 1876), Książę i żebrak (The Prince and the Pauper ...

# data[].attributes.headline
21 grudnia                      Koniunkcja Jowisza i Saturna

# data[].attributes.subject
21 grudnia                      Koniunkcja Jowisza i Saturna

# data[].attributes.body
Na dzisiejszym wieczornym niebie zaobserwujemy wyjątkowe zjawisko. Koniunkcja czyli złączenie, ustawienie ciał niebieskich i obserwatora w jednej linii

# data[].attributes.attachment_link.title
NIEBO W GRUDNIU 2020 | Wielka Koniunkcja Jowisza i Saturna

# data[].attributes.body
Na świąteczny czas przygotowałam dla Was kilka gier i zabaw

# data[].attributes.attachment_link.title
świąteczne by bibliotekasplysomice on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Coraz bliżej Święta Coraz bliżej Święta Pokoloruj obrazek Znajdź i zaznacz słowo i obrazek Połączkropki Połącz w pary Znajdź Mikołaja Zakręć kołemMikołajowejfortuny Wesołych Świąt

# data[].attributes.body
Prace nadesłane na konkurs miały bardzo wyrównany poziom. Komisja konkursowa wyłoniła zwycięzców:
1. Lilianna z Ia i Igor z IIc
2. Olivier z Ia
3. Wiktoria z Ob i Iga z IIIa
Gratulujemy!
A wszystkim uczestnikom dziękujemy za zaangażowanie i nadesłanie przepięknych prac.
Klikając w poniższy link można obejrzeć wszystkie prace.

# data[].attributes.body
Świąteczne opowiadanie dla dzieci z klas młodszych

# data[].attributes.body
Część z Was właśnie czyta "Opowieść wigilijną" więc po zakończeniu lektury możecie sprawdzić swoją wiedzę

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Test wiedzy z lektury Opowieść wigilijna, Charles Dickens. Test składa się z 15 pytań.

Co stanowiło najwyższą wartość w życiu Scrooge'a? Co pokazał Ebenezerowi Duch Przyszłych Wigilii? Sprawdź, ile pamiętasz z tej powieści!

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
literatura klasa 7 lektury szkolne opowieść wigilijna szkoła podstawowa lektura

# data[].attributes.attachment_link.description
Test wiedzy z lektury Opowieść wigilijna, Charles Dickens. Test składa się z 15 pytań. Co stanowiło najwyższą wartość w życiu Scrooge'a? Co pokazał Ebenezerowi Duch Przyszłych Wigilii? Sprawdź, ile pamiętasz z tej powieści! Rozwiąż test!

# data[].attributes.headline
10 grudnia                             Dzień Praw Człowieka

# data[].attributes.subject
10 grudnia                             Dzień Praw Człowieka

# data[].attributes.body
To święto, które upamiętnia podpisanie Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka 10 grudnia 1948 roku.
Prawa człowieka to zespół praw i wolności, które przysługują każdemu człowiekowi bez względu na rasę, płeć, język, wyznanie, przekonania polityczne, pochodzenie narodowe i społeczne, majątek itp. Prawa człowieka są prawami o charakterze moralnym, zbiorem postulatów domagających się poszanowania wartości najcenniejszych dla człowieka, takich jak życie, godność, wolność, swobodny rozwój.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Всеобщая декларация прав человека Powszechna deklaracja praw człowieka ( ang. Universal Declaration of Human Rights, fr. La Déclaration universelle des droits de l'homme, hiszp. Declaración Universal de los Derechos Humanos, ros. Wsjeobszczaja diekłaracyja praw czjełowieka) - zbiór praw człowieka i zasad ich stosowania uchwalony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ rezolucją 217/III A w dniu 10 grudnia 1948 roku w Paryżu. W następstwie tego historycznego wydarzenia Zgromadzenie Ogólne wezwało państwa członkowskie do opublikowania tekstu Deklaracji i do „ spowodowania, aby Deklaracja była rozpowszechniana, pokazywana, czytana i objaśniana przede wszystkim w szkołach i innych instytucjach oświatowych, wszędzie bez względu na status polityczny kraju lub terytorium ".

Dla ułatwienia dostępu jak największej liczbie osób treść Deklaracji jest przekładana na różne języki świata. Witryna WWW ONZ zawiera 523 wersji językowych.

Na jej uchwaleniu zaważyły wydarzenia II wojny światowej. Kiedy zbrodnie nazistowskich Niemiec wyszły na jaw, uznano, że Karta Narodów Zjednoczonych jedynie ogólnie formułuje prawa człowieka, dlatego też na konferencji w San Francisco wysunięto propozycję utworzenia karty praw człowieka, której opracowaniem zająć się miała Komisja Praw Człowieka powołana przez Radę Gospodarczą i Społeczną. Prace rozpoczęły się w 1945 r. Główne role w tworzeniu Deklaracji odegrali: Kanadyjczyk John Peters Humphrey (wówczas dyrektor Wydziału Praw Człowieka w Sekretariacie ONZ), Francuz René Cassin, Amerykanka Eleanor Roosevelt, Libańczyk Charles Malik oraz Chińczyk Peng-chun Chang. Deklarację przyjęto bez głosu sprzeciwu. Spośród 58 państw członkowskich ONZ osiem wstrzymało się od głosu: RPA, w której panowała polityka apartheidu, Arabia Saudyjska protestując przeciw równości kobiet i mężczyzn, delegacje krajów komunistycznych: ZSRR (posiadającego w sumie trzech członków ONZ włącznie z Ukrainą i Białorusią) oraz Czechosłowacji, Polski i Jugosławii odmówiły zgody na pojęcie powszechności praw człowieka w rozumieniu Deklaracji (pretekstem był brak wzmianki o walce z faszyzmem). Jemen i Honduras w ogóle nie wzięły udziału w głosowaniu.

Powszechną deklarację praw człowieka można uznać za pierwsze znaczące dokonanie ONZ w dziedzinie ochrony praw człowieka. Na pamiątkę jej uchwalenia 10 grudnia obchodzony jest jako Dzień Praw Człowieka, zaś dla uczczenia 20 rocznicy tego wydarzenia ogłoszono rok 1968 jako Międzynarodowy Rok Praw Człowieka.

W momencie powstania deklaracja była jedynie standardem - jako rezolucja Zgromadzenia Ogólnego nie tworzyła prawa międzynarodowego ani nie miała wiążącego charakteru. W obecnej chwili większość prawników zajmujących się prawem międzynarodowym uważa ją za prawo zwyczajowe, z czego wnioskują oni jej powszechne obowiązywanie. Na bazie Deklaracji w 1966 roku uchwalono Międzynarodowe Pakty Praw Człowieka.

W porównaniu z Paktami praw człowieka, które uchwalono na podstawie Deklaracji zawiera ona o dwa prawa więcej - prawo do własności oraz prawo do azylu. Państwa przyjmujące ostatecznie wycofały te dwa prawa z uchwalonych później dokumentów, ze względu na ich wiążący charakter.

W Paktach brak też odpowiednika fragmentu Preambuły Deklaracji konieczne jest zawarowanie praw człowieka przepisami prawa, aby nie musiał - doprowadzony do ostateczności - uciekać się do buntu przeciw tyranii i uciskowi, istnieje natomiast w obu Paktach jednobrzmiący passus: zgodnie z Powszechną Deklaracją Praw Człowieka ideał wolnej istoty ludzkiej korzystającej z wolności obywatelskiej i politycznej oraz wyzwolonej od lęku i niedostatku może być osiągnięty tylko wówczas, kiedy zostaną stworzone warunki zapewniające każdemu korzystanie z praw obywatelskich i politycznych oraz gospodarczych, społecznych i kulturalnych.

Ostatni (30) artykuł Deklaracji brzmi: Żadnego z postanowień niniejszej Deklaracji nie można rozumieć jako udzielającego jakiemukolwiek Państwu, grupie lub osobie jakiegokolwiek prawa do podejmowania działalności lub wydawania aktów zmierzających do obalenia któregokolwiek z praw i wolności zawartych w niniejszej Deklaracji.

Deklaracja, jako najczęściej tłumaczony dokument, trafiła do Księgi rekordów Guinnessa.

Linki zewnętrzne

# data[].attributes.attachment_link.description
Всеобщая декларация прав человека Powszechna deklaracja praw człowieka ( ang. Universal Declaration of Human Rights, fr. La Déclaration universelle des droits de l'homme, hiszp. Declaración Universal de los Derechos Humanos, ros. Wsjeobszczaja diekłaracyja praw czjełowieka) - zbiór praw człowieka i zasad ich stosowania uchwalony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ rezolucją 217/III A w dniu 10 grudnia 1948 roku w Paryżu.

# data[].attributes.body
Lektura do zakupu w formie e-booków

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Samolubna, wiecznie niezadowolona jedynaczka - dziewięcioletnia Danusia - spędza wakacje nad morzem, gdzie poznaje niewidomą dziewczynkę. Pod wpływam znajomości z nią zmienia swój stosunek do otoczenia, Elza natomiast zyskuje przyjaźń i nadzieję na odmianę życia, a może nawet... wyleczenie? Książka zalecana jako lektura dla szkół podstawowych.

Spotkanie nad morzem od Jadwiga Korczakowska możesz już bez przeszkód czytać w formie e-booka (pdf, epub, mobi) na swoim czytniku (np. kindle, pocketbook, onyx, kobo, inkbook).

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
spotkanie nad morzem jadwiga korczakowska

# data[].attributes.attachment_link.title
Spotkanie nad morzem - Jadwiga Korczakowska

# data[].attributes.attachment_link.description
Samolubna, wiecznie niezadowolona jedynaczka - dziewięcioletnia Danusia - spędza wakacje nad morzem, gdzie poznaje niewidomą dziewczynkę. Pod wpływam znajomości z nią zmienia swój stosunek do otoczenia, Elza natomiast zyskuje przyjaźń i nadzieję na odmianę życia, a może nawet... wyleczenie? Książka zalecana jako lektura dla szkół podstawowych.

# data[].attributes.headline
6 grudnia                                  Mikołajki

# data[].attributes.subject
6 grudnia                                  Mikołajki

# data[].attributes.attachment_link.title
mikołajki by bibliotekasplysomice on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Discover more about mikołajki ✌️ - Interactive Image

# data[].attributes.body
Jeżeli zastanawialiście się kiedyś dlaczego środa to środa to odpowiedź znajdziecie w tym artykule

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tydzień i dzień

Zanim wyjaśnimy, skąd wzięły się nazwy dni tygodnia, zatrzymamy się na chwilę przy tygodniu i dniu. Dzień to słowo znacznie starsze niż nazwy dni tygodnia. W końcu dzień był zawsze obecny w życiu naszych przodków, a podział na tygodnie i poszczególne dni to „wynalazek" starożytnych cywilizacji. 'Dzień' jest bardzo starym wyrazem, pochodzącym od łacińskiego dies, który z kolei ma związek z rdzeniem diw, oznaczającym 'jaśnieć', 'błyszczeć'. Bliskie łacińskiemu znaczenie znajdziemy w spokrewnionym z dniem wyrazie 'dnieje' - obecnie zachowanym chyba jedynie w tekstach literackich oraz gwarach. 'Dnieje' znaczy tyle, co 'staje się dzień', czyli robi się jasno.

Od dnia jest już całkiem blisko do tygodnia. Tydzień oznaczał ten dzień, który powtarza się co siedem dni, czyli okres np. od środy do środy.

Przy tej okazji warto zwrócić uwagę na odmianę wyrazów dzień i tydzień. W celowniku liczby pojedynczej te wyrazy brzmią: dniowi i tygodniowi, a nie dniu i tygodniu . Na przykład: wczorajszemu dniowi; bieżącemu tygodniowi. Wyrazy w celowniku są dosyć rzadko używane, dlatego zdarzają się pomyłki.

Choć większość z nas traktuje poniedziałek jako pierwszy dzień tygodnia, w chrześcijańskiej tradycji tydzień rozpoczyna się od niedzieli i dla chrześcijan jest ona najważniejszym dniem tygodnia, dlatego nazwy pozostałych dni są niejako od niej zależne. Nazwa 'niedziela' pochodzi od ne dělatĭ, co w języku naszych słowiańskich przodków oznaczało dzień, w którym się nie pracuje, nie działa.

Aby wyjaśnić, skąd wziął się poniedziałek, nie trzeba być doświadczonym językoznawcą. Poniedziałek to po prostu dzień, który następuje po niedzieli, czyli najważniejszym i, można powiedzieć, głównym dniu tygodnia.

Nazwa tego dnia może nam sprawić nieco więcej problemów. Wtorek to dzień wtóry, czyli drugi, licząc oczywiście od niedzieli. Choć wtóry jest już w naszym języku archaicznym synonimem liczebnika 'drugi', to jest spokrewniony z wyrazami wtórny, powtórka, wtórność, które doskonale rozumiemy.

Dawniej średa - to dzień środkowy. Czy dziś, kiedy większość z nasz pracuje od poniedziałku do piątku, możemy wyobrazić sobie lepszą nazwę dla tego dnia?

Nie będzie chyba dla nikogo zaskoczeniem, że czwartek jest czwartym dniem następującym po niedzieli. A po czwartku następuje...

To oczywiście piąty dzień tygodnia od niedzieli.

Nazwa tego dnia, podobnie jak niedzieli, odnosi się do tradycji religijnych. Jednak tym razem jest to tradycja judaistyczna. W sobotę obchodzi się szabat, stąd nazwa nawiązująca do tego święta. Co ciekawe, w bardzo wielu europejskich językach nazwy tego dnia również wzięły się od szabatu i dlatego np. w języku hiszpańskim mamy sábado.

Nazwy dni tygodnia. Jak to jest w innych językach?

Nazwy dni tygodnia w kulturach przedchrześcijańskich pochodziły od planet, więc były związane z bóstwami pogańskimi. Aby wyplenić pogańskie tradycje wśród pierwszych pokoleń chrześcijan na ziemiach Słowian, misjonarze zdecydowali się na nazwanie dni tygodnia od dnia świętego, czyli niedzieli. Natomiast w wielu językach zachowały się nazwy związane z planetami, np. Sunday (dzień Słońca), Saturday (dzień Saturna) czy Monday (dzień Księżyca) w języku angielskim. W wielu krajach słowiańskich nazwy dni tygodnia są takie same lub bardzo przypominają te, których my używamy na co dzień.

Jak sądzicie, jak brzmiałyby nazwy dni tygodnia dzisiaj, gdyby nasi przodkowie nie zdecydowali się przyjąć tych związanych z religią?

💡 Zainteresuje Cię również:

# data[].attributes.attachment_link.description
Zanim wyjaśnimy, skąd wzięły się nazwy dni tygodnia, zatrzymamy się na chwilę przy tygodniu i dniu. Dzień to słowo znacznie starsze niż nazwy dni tygodnia. W końcu dzień był zawsze obecny w życiu naszych przodków, a podział na tygodnie i poszczególne dni to „wynalazek" starożytnych cywilizacji.

# data[].attributes.body
W dniach 30.11 - 4.12 biblioteka będzie nieczynna. Ewentualne zamówienia na wypożyczenia realizowane będą od poniedziałku 7.12

# data[].attributes.headline
Andrzejki                               prezentacja dla klas I - IV

# data[].attributes.subject
Andrzejki                               prezentacja dla klas I - IV

# data[].attributes.attachment_link.title
andrzejki kl.mlodsze by bibliotekasplysomice on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Discover more about andrzejki kl.mlodsze ✌️ - Interactive Image

# data[].attributes.headline
Andrzejki                      prezentacja dla klas V-VIII

# data[].attributes.subject
Andrzejki                      prezentacja dla klas V-VIII

# data[].attributes.attachment_link.title
andrzejki kl.mlodsze by bibliotekasplysomice on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Discover more about andrzejki kl.mlodsze ✌️ - Interactive Image

# data[].attributes.body
Kilka quizów na weekend :)

# data[].attributes.attachment_link.description
Każdy, kto znał Hermionę Jean Garnger, mógł potwierdzić, że zawsze siedziała z nosem w książkach. Jeśli tego nie robiła, to znów przesiadywała w bibliotece. A czy Ty, jesteś czytelnikiem na jej miarę?

# data[].attributes.body
Lektura do posłuchania. W poście poniżej odnośnik do lektury do wydruku

# data[].attributes.attachment_link.title
Zaczarowana zagroda - C. Centkiewicz - lektura

# data[].attributes.body
Lektura dostępna w formie pdf

# data[].attributes.headline
25 listopada                          Dzień Pluszowego Misia

# data[].attributes.subject
25 listopada                          Dzień Pluszowego Misia

# data[].attributes.body
Z okazji misiowego święta przygotowałam dla Was krótką prezentację

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"Czy to jutro, czy to dziś,Wszystkim jest potrzebny miś!"

klikaj w znaczniki i poznawaj misie :-)

Kochany Kubusiu! Dziś są Twoje imieniny,A więc wszyscy Ci życzymyWiele przygód, dużo miodu,Abyś nigdy nie czuł głodu.Dużo szczęścia i radościOraz mnóstwa miłych gości.Chociaż latka szybko lecąZawsze miej swoje "co nieco".Moc pomysłów i słodyczy- tego każdy Ci dziś życzy.

Historia pluszowego misia zaczyna się w 1902 roku, kiedy to ówczesny prezydent Stanów Zjednoczonych, Theodore Roosevelt, będąc na polowaniu, sprzeciwił się zabiciu młodego niedźwiadka. Świadkiem tego wydarzenia był Clifford Berryman, który uwiecznił tę historię na rysunku.Rysunek ukazał się w waszyngtońskiej gazecie, gdzie ujrzał go Morris Michton, właściciel sklepu z zabawkami. Michton wpadł na pomysł, aby wykonać kilka zabawek przedstawiających misia i zobaczyć, jak się będą sprzedawały. Jak można się domyślać, pluszowe misie sprzedawały się znakomicie. Producent zwrócił się z prośbą do prezydenta o zezwolenie nadania misiom imienia Teddy i tak się je nazywa do tej pory. I od stu laty misie towarzyszą dzieciom na całym świecie, dodają im otuchy, pocieszają, łagodzą lęk przed samotnością.Nie dziwi zatem fakt, że pluszowe misie jako jedyne z zabawek doczekały się swojego międzynarodowego święta - Światowego Dnia Pluszowego Misia. Jest obchodzony od 2002 roku i przypada na dzień 25 listopada.

# data[].attributes.attachment_link.title
dzień pluszowego misia by bibliotekasplysomice on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
"Czy to jutro, czy to dziś,Wszystkim jest potrzebny miś!" klikaj w znaczniki i poznawaj misie :-) Kochany Kubusiu! Dziś są Twoje imieniny,A więc wszyscy Ci życzymyWiele przygód, dużo miodu,Abyś nigdy nie czuł głodu.Dużo szczęścia i radościOraz mnóstwa miłych gości.Chociaż latka szybko lecąZawsze miej swoje "co nieco".Moc pomysłów i słodyczy- tego każdy Ci dziś życzy.

# data[].attributes.body
Bajka terapeutyczna skierowana do dzieci, które boją się próbować nowych rzeczy bo obawiają się, że im się nie uda. Pokazuje, że pomyłki i wpadki to część naszego życia i że myląc się też idziemy do przodu,

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Bajki Zasypianki - bajki na dobranoc do czytania

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wiele rodziców i dzieci prosiło o bajkę o dinozaurach. Było też wiele próśb o bajkę dla dzieci nieśmiałych, więc oto jest - bajka o dinozaurach... A właściewie jednym dinozaurze, i do tego nieśmiałym. Zapraszam!
Franek na konkursie ryków

Ze skraju puszczy ktoś obserwował okolicę. Był tak dobrze ukryty, że wśród liści widać było prawie wyłącznie jego wyraziste oczy, które przenikliwie wpatrywały się w przestrzeń dookoła. Gdyby jakieś zwierze tu podeszło na pewno wystraszyłoby się tego spojrzenia. Wyglądało tak jak gdyby należało do groźnej bestii przyczajonej tutaj w poszukiwaniu zdobyczy.

Te oczy należały do Franka - młodego dinozaura, który przychodził w to miejsce by podglądać zwierzęta na równinie. Nie był takim zwykłym dinozaurem - należał do gatunku tyranozurus rex. Były one najgroźniejszymi i najstraszniejszymi na ziemi. Dorosły tyranozaur sięgał swoją wielką głową szczytów najwyższych drzew. Jego paszcza pełna była wielkich i ostrych zębów zdolnych przegryźć lub nawet połknąć w całości wiele mniejszych zwierzaków. Nie na darmo w ich nazwie było rex, czyli król.

Franek był jeszcze młodziutki. Stojąc wyprostowany na dwóch łapach był niewiele wyższy od dorosłego człowieka. Jednak już teraz od przodu głowy do końca ogona był dłuższy od sporego auta. W każdym razie od tych samochodów, które spotykało się jako rysunki na ścianach jaskiń. Tyranozaury były wielkimi i groźnymi drapieżnikami, które polowały na inne zwierzęta. Ale nie Franek. I nie tylko chodziło o to, że był jeszcze mały. On po prostu wcale nie czuł się taki groźny jak inne. Gonitwa za zdobyczą nie wydawała mu się takim dobrym pomysłem, a na myśl o uczestnictwie w polowaniu dostawał gęsiej skórki.

Lubił za to gotować ze swoją Mamą w kuchni. Wynajdował w lesie przeróżne rośliny, którymi później przyprawiał potrawy tak by jak najwspanialej smakowały. To on jako pierwszy znalazł i przyniósł liście tymianku i posypał nimi pieczeń, która tak wszystkim smakowała ostatnim razem. Wszyscy go wtedy bardzo chwalili i gratulowali pomysłowości. A już najbardziej uwielbiał pieczenie ciast podawanych podczas najważniejszych świąt dinozaurów. Pracował nad nimi wtedy długo i w skupieniu. Musiały być one ogromne bo przecież wielkie dinozaury potrzebowały wielkich kawałków by chociaż dobrze poczuć smak.

Dzisiaj jednak nawet na to nie miał ochoty. Zbliżało się wielkie święto, w którym tego lata i on miał wziąć udział. To był najważniejszy dzień dla młodych tyranozaurów. Podczas święta odbywał się konkurs na najstraszniejsze głosy. Wszystkie dorastające młode miały wystąpić wobec całego stada i zaryczeć najgroźniej jak potrafiły. Tak żeby cały las wstrzymał oddech i wsłuchał się wystraszony. Taki to był egzamin wejścia w dorosłość dla tyranozaurów rexów.

A Franek wcale dobrze nie ryczał. Właściwie bał się nawet dobrze spróbować. Co dopiero stojąc przed wszystkimi na polanie podczas wielkiego święta. Może gdyby dużo ćwiczył to szło by mu lepiej. Ale jak tu nawet próbować kiedy dobrze nie wychodzi. Na myśl o tym aż jego dinozaura skóra cierpła mu na karku.

Był wieczór gdy wracał do jaskini po całym dniu. Już z daleka słyszał swojego Tatę, którego głos rozlegał się po całej okolicy gdy wołał coś do Mamy. Spotkał go przy wejściu do ich jaskini.

- Jak tam? Wszystko gotowe na jutrzejsze święto? - spytał Tata

Franek spodziewał się tego pytania, ale wcale się na nie nie ucieszył. Nie miał nic dobrego do powiedzenia.

- Tak Tato... - powiedział tylko cicho i nie podnosząc głowy.

- Co się stało? Jutro wielki dzień. Nie cieszysz się? - dopytywał się ojciec

- Ja nie chcę występować na dniu ryków... - odważył się powiedzieć. Ja chyba wcale nie potrafię...

- No co Ty? Każdy dinozaur potrafi! - usłyszał w odpowiedzi

- Tobie to łatwo mówić! Bo Ty tak wspaniale potrafisz zaryczeć! - wykrzyknął Franek

- Posłuchaj synku. Myślisz, że jak się urodziłem to zaraz tak było? Jeżeli ktoś tak Ci mówi to opowiada bajki o dinozaurach. Oczywiście, że nie. Jak byłem mały to w ogóle mi to nie szło. Każdy potrafi ryczeć, ale żeby robić to dobrze to trzeba sporo ćwiczeń.

Tata uśmiechnął się do swoich wspomnień

- Pamiętam jak kiedyś ukryłem się w krzakach przy wodospadzie by poćwiczyć. Nie chciałem, żeby ktoś słyszał jak próbuję bo dobrze mi nie wychodziło. To co z siebie na początki wydałem bardziej przypominało skrzeczenie wielkiej żaby... Słysząc to wszystkie zwierzęta z jeziorka zaczęły się strasznie śmiać. W pierwszej chwili zmieszałem się i zawstydziłem, ale po chwili... zacząłem też się śmiać razem z nimi. Bo ten mój ryk rzeczywiście był bardzo zabawny. A potem jeszcze dużo czasu na różne sposoby skrzeczałem, piszczałem, zgrzytałem, buczałem - za każdym razem śmiejąc się głośno.

- Nikt się nie rodzi mistrzem ryków. Odgłosy które z siebie na początku wydajemy są zwykle nieudane, a często nawet śmieszne. Bawienie się nimi pozwoliło mi odkryć jak to najlepiej robić. Bez tego nie byłbym tak dobry jak jestem teraz. Tak jak nikt nie nauczy się chodzić bez wywracania się na początku.

Franek słuchał tego z otwartymi oczami i rozdziawioną buzią. Do głowy mu nie przyszło, że jego Tata nie umiał kiedyś groźnie ryczeć. A tymczasem on wspominając dawne czasy próbował teraz przypomnieć sobie najzabawniejsze odgłosy. Gdy zaskrzeczał jak żaba zaczęli się razem strasznie śmiać.

- Teraz Ty! Spróbuj wydać z siebie najdziwniejszy głos jaki Ci się uda - powiedział Tata gdy złapali oddech.

Franek nadął się i dmuchnął z całej siły. Zabrzmiało to jak dźwięk, który wydaje ogromniasty bąk. Znowu zaczęli się razem śmiać. Potem jeszcze do późnej nocy siedzieli przed jaskinią i bawili się potwornie hałasując.

Następnego dnia na konkursie wszyscy byli bardzo spięci i zdenerwowani. Wszyscy oprócz Frania. Nie umiał co prawda wydawać najgroźniejszych ryków w całym stadzie. Ale jak się bardzo postarał to przeciętnego mrówkojada mógł wystraszyć. Jednak nie to było najważniejsze. Przede wszystkim potrafił bawić się i śmiać z tego co robił. No i wiedział, że jeżeli będzie chciał ćwiczyć to może w to być całkiem dobry. Ale mistrzem przerażających głosów to on i tak nie chciał zostać.

Kiedy przyszła jego kolej i wystąpił to śmiechu i radości było co nie miara. Niektórzy co prawda krzywili się, że jak to... to wcale nie są straszne ryki i to nie tak powinno być. Ale i tamci zaczęli się w końcu śmiać razem ze wszystkimi. Franek oczywiście nie wygrał konkursu. Ale i tak bardzo był z siebie zadowolony. Mógł teraz trąbić i buczeć i wydawać takie odgłosy jakie chciał. I to niezależnie od tego kto to słyszał i co sobie o tym myślał. Bo najważniejsze, że on sam czuł że coś fajnego z tego powstaje. A radości było przy tym tyle, że brzuchy wszystkich od śmiechu bolały jeszcze następnego dnia. A kiedyś może będzie też konkurs na pieczenie ciast. A wtedy to już nikt nie będzie miał szans z Frankiem.
Mam nadzieję, że bajka o dinozaurach się spodobała!
O Ilustratorce
Pani Anna Czajkowska z wykształcenia, zawodu i pasji jest psychologiem. Wiele lat temu ukończyła Psychologię na Uniwersytecie Jagiellońskim. W wolnych chwilach czyta, czyta i jeszcze raz czyta, czasem coś napisze oraz tworzy obrazy, grafiki, ilustracje i humorystyczne komiksy paskowe o blaskach i cieniach Rodzicielstwa. Jej ilustracje znajdziecie na stronie amlaurel.blogspot.com

# data[].attributes.attachment_link.title
Bajka o dinozaurach - Franek na konkursie

# data[].attributes.attachment_link.description
Wiele rodziców i dzieci prosiło o bajkę o dinozaurach. Było też wiele próśb o bajkę dla dzieci nieśmiałych, więc oto jest - bajka o dinozaurach... A właściewie jednym dinozaurze, i do tego nieśmiałym. Zapraszam! Ze skraju puszczy ktoś obserwował okolicę.

# data[].attributes.body
Chcielibyście odpocząć od komputera? Książka jest tu najlepszym rozwiązaniem, a dodatkowo czytanie ma wiele zalet, rozwija wyobraźnię i odstresowuje. Zobacz co ciekawego do przeczytania dla dzieci i młodzieży proponuje Fundacja "Cała Polska czyta dzieciom"

# data[].attributes.attachment_link.title
Złota Lista - Cała Polska Czyta Dzieciom

# data[].attributes.attachment_link.description
Złota Lista to spis tytułów książek polecanych przez Fundację do czytania dzieciom. Wszystkie tytuły na Złotą Listę rekomendują członkowie Kapituły Złotej Listy.

# data[].attributes.headline
22 listopada                          Dzień Kredki

# data[].attributes.subject
22 listopada                          Dzień Kredki

# data[].attributes.body
Kredki są najprostszym sposobem na artystyczne wyrażenie siebie. Niestety kredki często się łamią, ale nie od razu trzeba je wyrzucać. Poniżej znajdziecie sposób na to aby połamane kredki świecowe wykorzystać jeszcze raz

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
ekodziecko.com Zabawy dla dziecka, prace plastyczne, edukacyjne

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kiedy dzieci mają swobodny dostęp do materiałów plastycznych szybko robi się w nich totalny bałagan, więc od czasu do czasu biorę się za generalne porządki. W wyniku takiego sprzątania zwykle powstaje nowy bałagan;) Tym razem jednak, udało się ze starych kredek świecowych zrobić nowe, w dodatku tęczowe kredki!

Materiały i przybory:

stare, połamane kredki świecowe

deska do krojenia i ostry nóż

silikonowe foremki do pieczenia

1. Stare, połamane kredki świecowe obdzieramy z resztek papierków i kroimy je na jeszcze mniejsze kawałeczki. Z obdzieraniem kredek z papierków doskonale poradzą sobie dzieci, natomiast dorośli muszą je pokroić.

2. Pokrojone fragmenty kredek wkładamy do silikonowych foremek do pieczenia. My użyliśmy kształtu serduszek oraz owoców. Łączymy kolory pokrewne lub totalnie mieszamy. Pozwólmy eksperymentować dzieciom, w efekcie powstaną naprawdę wyjątkowe kredki.

3. Foremki z kredkami wstawiamy do piekarnika nagrzanego do temperatury 100*C. Kredki trzymamy około 15 min w tej temperaturze, wyłączamy piekarnik i trzymamy je w nim przez kolejne 5 minut.

4. Foremki pozostawiamy do ostygnięcia na około 30 minut. Można dać je na balkon jeśli jest chłodno ale nie ma mrozu. Jeśli kredki zastygły wyjmujemy je. Nie polecam trzymać ich bardzo długo [np. przez całą noc], bo potem trudniej je wyjąć.

Po robieniu kredek foremki należy dokładnie umyć i są one nadal zdatne do użycia. Jeśli resztki kredek nie schodzą trzeba foremki polać gorącą wodą, pozostawić na chwilę a potem wyszorować gąbką z użyciem dużej ilości płynu do naczyń.

Zrobiliśmy dwa wzory kolorowych kredek: kredki - serduszka

oraz kredki - owocki:

Kredki - serduszka wyszły jakby nieco szorstkie a kredki - owocki idealnie gładkie. Pewnie to zasługa foremek, te z serduszkami były używane wielokrotnie a owocki pierwszy raz. Niezależnie od faktury, kredki rysują po prostu tęczowo!

Tęczowe kredki rysują cudownie i dadzą naszym dzieciom naprawdę dużo radości:)

Taki zestaw tęczowych kredek może stać się również upominkiem dla dziecka: z okazji Walentynek, imienin, urodzin, Dnia Dziecka lub Dnia Kredki. Albo zwyczajnie umilić dziecku deszczowe popołudnie.

Serdecznie zachęcam do ponownego wykorzystania resztek kredek świecowych i dania im drugiego życia.

Tęczową kredkę można zrobić również jeszcze innym sposobem, zapraszam do lektury!

# data[].attributes.attachment_link.description
Kiedy dzieci mają swobodny dostęp do materiałów plastycznych szybko robi się w nich totalny bałagan, więc od czasu do czasu biorę się za generalne porządki. W wyniku takiego sprzątania zwykle powstaje nowy bałagan;) Tym razem jednak, udało się ze starych kredek świecowych zrobić nowe, w dodatku...

# data[].attributes.body
Dzieci także przeżywają to, co się teraz dzieje. A dorosłym często trudno odpowiedzieć na dziecięce pytania i odpędzić niepokoje. Z pomocą może przyjść nam kilka książek, które opisane zostały w zamieszczonym linku

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mimo, że trudno w to uwierzyć każdego dnia coraz więcej słyszymy o koronawirusie. Codzienna dawka informacji zawiera wszelkie dane o zachorowaniach, obostrzeniach i ogólnej sytuacji w kraju.

Wszystko - zwłaszcza teraz w okresie jesiennym stało się bardzo dynamicznie i zmienia się niemal z dnia na dzień. Sami dorośli gubią się już w tym jak obecnie wyglądają wytyczne. Co w takim przypadku powinny wiedzieć dzieci? Jak je chronić i rozmawiać z nimi o wirusie? Czy literatura znajdzie jakąś odpowiedź?

Poniżej prezentujemy listę książek o koronawirusie, które już można znaleźć na polskim rynku wydawniczym. Być może będą one dla Was dobrym pretekstem do wyjaśnienia dziecku najważniejszych faktów i panującej sytuacji.

Liane Schneider

Jest to książka, o której już wcześniej nieco wspominaliśmy.

Przede wszystkim, dzięki niej łatwiej będziecie mogli wyjaśnić dzieciom wiele sytuacji związanych z panującą pandemią. Zuzia jest bohaterką, którą pokochało już wielu najmłodszych. Dzięki temu nasze pociechy będą mogły utożsamić się z tą postacią i zrozumieć dlaczego nie zawsze możemy odwiedzić dziadków, pójść do przedszkola lub bawić się na przyjęciu urodzinowym najlepszej koleżanki. Przy tej opowieści dzieci być może poczują się mniej osamotnione i będą bardziej wyrozumiałe w pewnych ciężkich chwilach, wiedząc że nie tylko ich ten problem dotyczy.

Zofia Stanecka

Jeżeli mówimy o bohaterach literackich uwielbianych przez najmłodszych, to nie możemy w tym zestawieniu pominąć krótkiego opowiadania o znanej wszystkim Basi. Jeszcze w czasie wiosennego zamknięcia Wydawnictwo EGMONT opublikowało krótkie opowiadanie o Basi i otaczającym ją nowym, dziwnym świecie. Zostało ono przygotowane przez Zofię Stanecką oraz Mariannę Oklejak. Materiały ukazały się w całości bezpłatnie i można je pobrać tutaj.

Basię, podobnie jak inne dzieci, dziwią zmiany w jej otoczeniu. Co się dzieje? Dlaczego Janek przestał chodzić do szkoły, a ona do przedszkola? Dlaczego Tata wraca z pracy jeszcze bardziej zmęczony niż zwykle? I co o tym wszystkim sądzi Misiek Zdzisiek?

Dorota Combrzyńska-Nogala

Kolejna propozycja, która mimo tematyki koronawirusowej, stara się przedstawić sytuacje z zupełnie innej perspektywy. Przede wszystkim skierowana jest do nieco starszych czytelników i jest swego rodzaju wehikułem czasu, który opowiada początki lockdown'u z perspektywy 13-letniego chłopca. Mimo trudnej problematyki i nieciekawych realiów, powieść utrzymana została w bardzo humorystycznej konwencji. Zilustrowane zostały tu pewne absurdy, z którymi musieliśmy się mierzyć w marcu, a także dylematy przed którymi stanąć musiał niejeden nastolatek. w tle tego wszystkiego - uroczy pies As, którego dosłownie udało się „zaspacerować" :)

Elizabeth Jenner, Kate Wilson, Nia Roberts

Poradnia K włączyła się do akcji brytyjskiego wydawnictwa Nosy Crow, którego publikację Koronawirus. Książka dla dzieci wydano i przetłumaczono w ekspresowym tempie na kilkadziesiąt języków. Jest to prawdopodobnie jedna z pierwszych publikacji koronawirusowych dla dzieci, którą mogliśmy zobaczyć w Polsce. Książka pełna jest ilustracji i mini-komiksów, dzięki którym młodzi czytelnicy łatwiej oswajają się z realiami pandemii. To czym wyrożnia się publikacja to dostęp do niej. Ukazała się w całości bezpłatnie jako e-book, a także jako audiobook, którego lektorem jest Borys Szyc.

Możliwość zapoznania się z publikacją tutaj.

Boguś Janiszewski, Max Skorwider

Jeżeli wcześniej pisaliśmy o tym, że można do tematu podejść z zupełnie innej perspektywy - to tym razem przedstawiamy tę całkowicie wywróconą do góry nogami. Z pewnością znacie wiele książek pisanych oczami np. zwierząt. Co powiecie na książkę pisaną z perspektywy wirusa?

Wirus i inne drobne ustrojstwa nie jest książką o koronawirusie. Dowiemy się z niej za to w dosyć przewrotny sposób czym ogólnie są wirusy, jak się przenoszą i czemu antybiotyki nie są najlepszą bronią do walki z nimi. Znajdziemy tu także nieco informacji o kwarantannie i sposobach na wzmacnianie odporności.

W tym trudnym, ponurym i jesiennym czasie - lektura popularnonaukowa z odrobiną humoru na poziomie.

Mariona Tolosa Sistere, Colectivo Ellas Educan

Ostatnio wciąż słyszymy o jednym, konkretnym wirusie. Rzeczywistość natomiast pełna była ich od dawna. Sekretne życie wirusów to książka, która w formie picture book'a rewelacyjnie wyjaśnia jak i gdzie stykamy się z wirusami, które z nich są szczególnie niebezpieczne i co powinniśmy robić aby unikać kontaktu z nimi.

Książka obala także wiele mitów związanych z tymi organizmami.

Osobne miejsce znalazł w niej też najpopularniejszy ostatnio wirus, który sam opowie o swojej „działalności", jej skutkach i przede wszystkim pandemii.

Niezależnie od tego, po którą książkę sięgniecie, ważne jest aby nie traktować jej jako zamiennika rozmowy. Badźmy otwarci, niech najmłodsi zadają nam pytania i wspólne z nimi starajmy się szukać odpowiedzi. Ksiażki mogą pomóc, ale obecności i bliskości mądrego dorosłego nic nie zastąpi.

# data[].attributes.attachment_link.description
Mimo, że trudno w to uwierzyć każdego dnia coraz więcej słyszymy o koronawirusie. Codzienna dawka informacji zawiera wszelkie dane o zachorowaniach, obostrzeniach i ogólnej sytuacji w kraju. Wszystko - zwłaszcza teraz w okresie jesiennym stało się bardzo dynamicznie i zmienia się niemal z dnia na dzień.

# data[].attributes.headline
18 listopada                         Dzień Myszki Mickey

# data[].attributes.subject
18 listopada                         Dzień Myszki Mickey

# data[].attributes.body
Dziś trochę na wesoło ponieważ Mickey jest wesołą postacią. Czy wiecie, że Mickey skończył już 92 lata!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Myszka Miki (w oryginale Mickey Mouse) - fikcyjna postać z filmów animowanych, stworzona w studiu Walta Disneya. Pierwowzorem był Królik Oswald. Myszka Miki powstała, gdy Disney stracił prawa do tej postaci.

W większości przygód Mikiemu towarzyszy jego pies Pluto. Ma dziewczynę, którą jest Myszka Minnie. Najlepszymi przyjaciółmi Myszki są Kaczor Donald (w komiksach rzadko się spotykają) oraz Goofy i Horacy.

Pierwszy raz postać ta pojawiła się w filmie Plane Crazy z 15 maja 1928 r. W tym samym roku na ekranie kina Colony w Nowym Jorku miał premierę pierwszy animowany film dźwiękowy pt. Parowiec Willie ( Steamboat Willie) z 18 listopada 1928. Głosu postaci Myszki Miki udzielił sam Walt Disney, który w 1931/1932 otrzymał za jej stworzenie Oscara.

Na początku lat 30. Mickey i jego przyjaciele nabrali barw dzięki Technicolorowi.

Rywalem Mikiego do ręki Minnie w filmie Mickey's Rival ( 1936) był Mortimer - mysz, a właściwie postać myszopodobna. Mortimer to imię, jakie pierwotnie miał nosić Miki, jednak żona Disneya, Lillian, zasugerowała mężowi imię „Mickey", ponieważ „Mortimer" brzmiało jej zdaniem zbyt dziewczęco.

W 1940 postać Myszki Miki pojawiła się w nagrodzonym Oscarem pełnometrażowym filmie .

W latach 1939-1945 podczas II wojny światowej Walt Disney Studios w Hollywood spełniało prośby alianckich armii walczących przeciwko nazistom i wykonywało oryginalne i sygnowane przez siebie rysunki do użycia przez wojsko podczas walki. Walt Disney Studios w Hollywood wysłało jeden z oryginalnych rysunków z Myszką Miki na tle polskiego godła specjalnie dla Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, które wsławiły się później zdobyciem Wilhelmshaven. Stworzono wtedy również inne grafiki dla Polaków np. Kaczora Donalda dla Polskich Sił Powietrznych.

W 2018 roku Frank Angones zaproponował w Kaczych opowieściach dwie historie z udziałem/wspominające Myszkę Miki. Jednak zarząd Disney Channel zabronił użycia Mikiego w Kaczych opowieściach.

Nazwa postaci

W języku angielskim wyraz mouse (mysz) jest rodzaju nijakiego, a nie jak w języku polskim - żeńskiego. Sugeruje to polskim widzom, że Myszka Miki to dziewczynka, w rzeczywistości jest to chłopiec. Wyraz Mickey to zdrobnienie od imienia Michael - polskie Michał. W polskiej wersji językowej z początku pozostawiono wyraz Mickey, jednak później zaczęto zapisywać go tak, jak powinno się je wymawiać: Miki.

Linki zewnętrzne

# data[].attributes.attachment_link.description
Myszka Miki (w oryginale Mickey Mouse) - fikcyjna postać z filmów animowanych, stworzona w studiu Walta Disneya. Pierwowzorem był Królik Oswald. Myszka Miki powstała, gdy Disney stracił prawa do tej postaci. W większości przygód Mikiemu towarzyszy jego pies Pluto. Ma dziewczynę, którą jest Myszka Minnie.

# data[].attributes.headline
Baśnie naturalnie!              Konkurs dla klas 0-3

# data[].attributes.subject
Baśnie naturalnie!              Konkurs dla klas 0-3

# data[].attributes.body
Praca konkursowa to:

- ilustracja do baśni lub legendy

- kompozycja płaska wykonana w formacie A4

- do wykonania kompozycji należy wykorzystać materiały naturalne takie jak: patyki, drobne kamyczki, muszelki, mak, kasza, piórka, itp. Powinny one stanowić zasadniczą część pracy konkursowej

-  dopuszcza się możliwość uzupełniania kompozycji o fragmenty dorysowywane czy domalowywane. Istnieje również możliwość dopełniania kolażu elementami wyklejanki.

Gotową pracę należy sfotografować (widok z góry). Zdjęcie przesłać na adres k.janiaczyk@splysomice.pl w tytule podając: Baśnie naturalnie. W treści maila należy podać imię i nazwisko ucznia, klasę oraz tytuł ilustrowanej baśni lub legendy oraz wymienić materiały naturalne użyte do wykonania pracy.

Na zdjęcia prac czekam do 4 grudnia.

Ocenie podlegać będzie: pomysłowość, spójność z tematem, estetyka wykonania, wrażenie artystyczne.

Ogłoszenie wyników nastąpi w ciągu 2 tygodni od zakończenia konkursu.

# data[].attributes.headline
16 listopada                        Dzień Tolerancji

# data[].attributes.subject
16 listopada                        Dzień Tolerancji

# data[].attributes.body
Święto ustanowione przez UNESCO w 1995 roku ma na celu promowanie szacunku, akceptacji i uznania bogactwa różnorodności kultur na świecie.

# data[].attributes.headline
11 listopada                        Święto Niepodległości

# data[].attributes.subject
11 listopada                        Święto Niepodległości

# data[].attributes.body
Starsi uczniowie już wiedzą jak ważne jest to święto. Warto jednak przypomnieć sobie kilka faktów

# data[].attributes.attachment_link.title
11 listopada by bibliotekasplysomice on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
informacje związane ze Świętem Niepodległości

# data[].attributes.headline
11 listopada                       Święto Niepodległości

# data[].attributes.subject
11 listopada                       Święto Niepodległości

# data[].attributes.body
Jak wytłumaczyć najmłodszym czym jest niepodległość i patriotyzm? Może pomogą w tym przygotowane wiersze i piosenki

# data[].attributes.attachment_link.title
11 listopada - młodsi by bibliotekasplysomice on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
informacje o symbolach narodowych, czym jest niepodległość

# data[].attributes.headline
Konkurs literacki dla uczniów klas 7 i 8

# data[].attributes.subject
Konkurs literacki dla uczniów klas 7 i 8

# data[].attributes.body
Jest to międzyszkolny konkurs organizowany przez Szkołę Podstawową nr 10 w Toruniu. Zadaniem uczestników jest stworzenie opowiadania z motywem detektywistycznym wraz z ilustracją. Wszystkie informacje w linku poniżej

# data[].attributes.headline
10 listopada                          Dzień Jeża

# data[].attributes.subject
10 listopada                          Dzień Jeża

# data[].attributes.body
Dziś przypada święto tego sympatycznego i pożytecznego zwierzątka. Poznajcie go bliżej:

# data[].attributes.headline
"Z książką mi do twarzy" - rozstrzygnięcie

# data[].attributes.subject
"Z książką mi do twarzy" - rozstrzygnięcie

# data[].attributes.body
Nagrodę w konkursie na wykonanie zdjęcia z książką zwanego sleeveface otrzymuje:
Hubert z kl. VIIIb

# data[].attributes.headline
"Z książką mi do twarzy"          rozstrzygnięcie

# data[].attributes.subject
"Z książką mi do twarzy"          rozstrzygnięcie

# data[].attributes.body
Nagrodę w konkursie na wykonanie zdjęcia z książką zwanego sleeveface otrzymuje:
Nikodem z kl. V

# data[].attributes.headline
5 listopada                               Dzień Postaci z Bajek

# data[].attributes.subject
5 listopada                               Dzień Postaci z Bajek

# data[].attributes.body
Każdy z nas ma ulubioną postać bajkową. A dziś właśnie jest ich święto.

# data[].attributes.body
Przerwa na czytanie to projekt, w której bity jest rekord czytających na jednej przerwie. W tym roku akcja po raz pierwszy miała charakter międzynarodowy ponieważ szkoły mogły zapraszać do udziału placówki partnerskie z innych krajów. Nasza szkoła wzięła w niej udział. Niestety nasz udział wypadł już w czasie nauki zdalnej, ale uczniowie nie zawiedli :) W tych trudnych czasach warto pamiętać o słowach Thomasa Whartona: "Godzina czytania jest godziną skradzioną z raju"

# data[].attributes.headline
Opowieści z Narnii: "Lew, Czarownica i stara szafa" kl. V

# data[].attributes.subject
Opowieści z Narnii: "Lew, Czarownica i stara szafa" kl. V

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pierwsza ze słynnych „Opowieści z Narnii" C. S. Lewisa! Dla wszystkich, którzy poszukują nieznanych, zaczarowanych światów - ze wskazówką, że czasem wystarczy zajrzeć do szafy...

Narnia to piękna i tajemnicza kraina zamieszkana przez niezwykłe stworzenia - fauny, karły, satyry, mówiące zwierzęta... Piotr, Zuzanna, Edmund i Łucja trafiają do niej zupełnie przypadkiem, przez starą szafę, która kryje w sobie przejście do innego świata. Rodzeństwo przeżyje tam przygodę, o jakiej nawet nie śniło - stanie do walki z Białą Czarownicą, aby ratować Narnię przed wieczną zimą. Na szczęście jednak ich sprzymierzeńcem okaże się mądry lew Aslan, którego magia zawsze potrafi pokonać zło.
Rozpoczynającą cykl „Opowieści z Narnii" powieść „Lew, czarownica i stara szafa" tygodnik „Time" umieścił na liście stu najlepszych powieści anglojęzycznych z lat 1923-2005. Kilkakrotnie ekranizowana, ostatni raz trafiła do kin w 2006 r. Teraz ta należąca już do klasyki literatury historia po raz pierwszy w Polsce jest dostępna jako e-book.

Lew, czarownica i stara szafa od C. S. Lewis możesz już bez przeszkód czytać w formie e-booka (pdf, epub, mobi) na swoim czytniku (np. kindle, pocketbook, onyx, kobo, inkbook) lub słuchać w formie audiobooka (mp3).

# data[].attributes.attachment_link.title
Lew, czarownica i stara szafa - C. S. Lewis

# data[].attributes.attachment_link.description
Pierwsza ze słynnych „Opowieści z Narnii" C. S. Lewisa! Dla wszystkich, którzy poszukują nieznanych, zaczarowanych światów - ze wskazówką, że czasem wystarczy zajrzeć do szafy... Narnia to piękna i tajemnicza kraina zamieszkana przez niezwykłe stworzenia - fauny, karły, satyry, mówiące zwierzęta...

# data[].attributes.headline
"Felix, Net i Nika oraz Gang Niewidzialnych Ludzi" kl. VI

# data[].attributes.subject
"Felix, Net i Nika oraz Gang Niewidzialnych Ludzi" kl. VI

# data[].attributes.body
Tej lektury niestety nie znajdziemy legalnie w domenie publicznej, ale dzięki porównywarce cen e-booków można znaleźć najkorzystniejszą ofertę

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Felix, Net i Nika oraz Gang Niewidzialnych Ludzi jest młodzieżową powieścią SF, która otwiera bestsellerowy cykl Felix, Net i Nika. To także wspaniała lektura szkolna, zatem przeczytaj zanim stanie się lekturą obowiązkową i zaskocz swojego nauczyciela znajomością przygód trójki nastoletnich przyjaciół.

Przeżyj wspólną, pełną niesamowitych zdarzeń przygodę wraz z trójka nastolatków, uczniów Gimnazjum im. Stefana Kuszmińskiego, Netem Bieleckim - specjalistą od komputerów i szkolnym hakerem, Felixem Polonem - specjalistą od urządzeń szkolnych, tak zwanym złotą rączką i Niką Mickiewicz - dziewczyną posiadającą moce nadprzyrodzone. Ta nieustraszona i szalona trójka wprowadzi Cię w świat, w którym "nieudany" program do sterowania ruchem drogowym, będący sztuczną inteligencją, dalej zwany Manfredem, często ratuje przyjaciół z opałów.

Wydawać się może, że przygody Felixa, Net i Niki są nieraz nierzeczywiste, jednak w takiej postaci są rewelacyjną odskocznią od codziennych problemów, szkolonych ocen, klasówek czy marudzenia rodziców. To doskonała historia przedstawiająca relacje bohaterów z rówieśnikami, nauczycielami i rodzicami, umiejscowiona na tak zwanym „polskim podwórku". Lektura obowiązkowa, od której nie można się oderwać.

Felix, Net i Nika oraz Gang Niewidzialnych Ludzi od Rafał Kosik możesz już bez przeszkód czytać w formie e-booka (pdf, epub, mobi) na swoim czytniku (np. kindle, pocketbook, onyx, kobo, inkbook) lub słuchać w formie audiobooka (mp3).

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
net i nika oraz gang niewidzialnych ludzi ebook

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
net i nika oraz gang niewidzialnych ludzi e-book

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
net i nika oraz gang niewidzialnych ludzi pdf

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
net i nika oraz gang niewidzialnych ludzi epub

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
net i nika oraz gang niewidzialnych ludzi  mobi

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
net i nika oraz gang niewidzialnych ludzi rafał kosik

# data[].attributes.attachment_link.title
Felix, Net i Nika oraz Gang Niewidzialnych Ludzi - Rafał Kosik

# data[].attributes.attachment_link.description
Felix, Net i Nika oraz Gang Niewidzialnych Ludzi jest młodzieżową powieścią SF, która otwiera bestsellerowy cykl Felix, Net i Nika. To także wspaniała lektura szkolna, zatem przeczytaj zanim stanie się lekturą obowiązkową i zaskocz swojego nauczyciela znajomością przygód trójki nastoletnich przyjaciół. Przeżyj wspólną, pełną niesamowitych zdarzeń przygodę wraz z trójka nastolatków, uczniów Gimnazjum im.

# data[].attributes.body
Niestety koronawirus wciąż jest dla nas groźny i nie można go lekceważyć. Warto więc przypomnieć sobie zasady, dzięki którym będziemy bezpieczniejsi, a nawet może uda nam się nie zachorować

# data[].attributes.body
W związku z przejściem wszystkich klas na tryb pracy zdalnej kontakt z biblioteką dla wszystkich uczniów dostępny jest przez e-dziennik i pocztę służbową.

# data[].attributes.body
z poniższego linku można pobrać lekturę w dowolnym formacie lub czytać on-line

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Autor: Adam Mickiewicz

Ur.

24 grudnia 1798 r. w Zaosiu koło Nowogródka

Zm.

26 listopada 1855 r. w Konstantynopolu (dziś: Stambuł)

Najważniejsze dzieła:

Ballady i romanse (1822), Grażyna (1823), Sonety krymskie (1826), Konrad Wallenrod (1828), Dziady (cz.II i IV 1823, cz.III 1832), Księgi ...

# data[].attributes.attachment_link.title
Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz, czyli ostatni zajazd na Litwie

# data[].attributes.attachment_link.description
Ur. 24 grudnia 1798 r. w Zaosiu koło Nowogródka Zm. 26 listopada 1855 r. w Konstantynopolu (dziś: Stambuł) Najważniejsze dzieła: Ballady i romanse (1822), Grażyna (1823), Sonety krymskie (1826), Konrad Wallenrod (1828), Dziady (cz.II i IV 1823, cz.III 1832), Księgi ...

# data[].attributes.body
"Książki kochają każdego, kto je otwiera, dając mu poczucie bezpieczeństwa i przyjaźń, niczego w zamian nie żądając..."
Cornelia Funke

# data[].attributes.body
Przez najbliższe dwa tygodnie biblioteka szkolna pracuje w trybie stacjonarnym dla uczniów klas I-III.
Uczniowie klas starszych proszeni są o kontaktowanie się przez e-dziennik.

# data[].attributes.body
w linku poniżej lektura dostępna w różnych formatach

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wolne Lektury utrzymują się z dobrowolnych darowizn i dotacji.

Na stałe wspiera nas 343 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 1000 regularnych darczyńców.

Dołącz do darczyńców! Przyjaciele Wolnych Lektur zyskują wcześniejszy dostęp do nowych publikacji!
Potrzebujemy Twojej pomocy!

# data[].attributes.attachment_link.description
Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do specjalnych publikacji współczesnych autorek i autorów wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur.

# data[].attributes.body
UWAGA  KONKURS!!!

Na wykonanie zdjęcia z książką zwanego sleeveface. Co to jest sleeveface? To zdjęcie przedstawiające osobę z zasłoniętą przez okładkę książki częścią ciała. Ważne jest wkomponowanie okładki w pasujące do niej otoczenie tak, by powstało złudzenie optyczne jedności z książką. Dużą rolę odgrywa tu perspektywa, aranżacja tła, poza, czy pasujący strój. Wystarczy wpisać słowo „sleeveface” w wyszukiwarkę, by ukazało Wam się mnóstwo przykładów. Liczy się jednak kreatywność i Wasze oryginalne pomysły!
Możecie podejść do zadania z humorem i stworzyć parodię, Waszym modelem może zostać zwierzak, możecie także wkomponować okładkę w przestrzeń Waszego mieszkania.

ZASADY KONKURSU:
1. W konkursie mogą brać udział uczniowie klas IV - VIII
2. Zdjęcia należy przysyłać na adres:                                   k.janiaczyk@splysomice.pl
3. Termin nadsyłania zdjęć: 30 października
4. W temacie maila należy wpisać: konkurs, w treści e-maila podać swoje imię, nazwisko i klasę, do maila dołączyć załącznik ze zdjęciem.
6. Przy ocenie prac jury będzie brało pod uwagę pomysłowość, oryginalność i zaangażowanie.
7. Udział w konkursie jest równoznaczny ze zgodą na wykorzystanie danych osobowych.

8. Prace zostaną zaprezentowane na stronie szkoły i w miarę możliwości na gazetce szkolnej.
9. Wyniki zostaną ogłoszone w ciągu 2 tygodni od zakończenia konkursu.

# data[].attributes.attachment_link.description
milenium konkursu fotograficznego biblioteki sleeveface czyli ubierz sie podsumowanie konkursu okładkę okładki książki długosz bibliotece

# data[].attributes.headline
14 października                   Dzień Edukacji Narodowej

# data[].attributes.subject
14 października                   Dzień Edukacji Narodowej

# data[].attributes.body
Zastanawiasz skąd się wzięło takie święto? Tu znajdziesz odpowiedź:

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dzień Edukacji Narodowej - polskie święto oświaty i szkolnictwa wyższego ustanowione 27 kwietnia 1972 roku, określone ustawą - Karta praw i obowiązków nauczyciela jako Dzień Nauczyciela. Od 1982 roku na mocy ustawy Karta Nauczyciela obchodzone jako Dzień Edukacji Narodowej.

Upamiętnia rocznicę powstania Komisji Edukacji Narodowej, która została utworzona z inicjatywy króla Stanisława II Augusta Poniatowskiego i zrealizowana przez Sejm Rozbiorowy w dniu 14 października 1773 roku. Potocznie dzień ten nadal zwany jest Dniem Nauczyciela.

Historia Dnia Nauczyciela w Polsce ma swoje początki w 1957 roku. Podczas Światowej Konferencji Nauczycielskiej w Warszawie ustalono, że dzień 20 listopada będzie Międzynarodowym Dniem Karty Nauczyciela i świętem nauczycieli. Konferencja została zorganizowana przez Związek Nauczycielstwa Polskiego. Ustawa z dnia 27 kwietnia 1972 roku, zwana Kartą praw i obowiązków nauczyciela, wprowadziła Dzień Nauczyciela obchodzony w rocznicę powołania Komisji Edukacji Narodowej. W 1982 roku Kartę praw i obowiązków nauczyciela zastąpiła Karta Nauczyciela, zmieniając nazwę święta na Dzień Edukacji Narodowej oraz wprowadzając przepis: Dzień ten uznaje się za święto wszystkich pracowników oświaty (...).

Dzień Edukacji Narodowej jest uroczyście obchodzony w instytucjach związanych z oświatą. Jest okazją do nagradzania wyróżniających się nauczycieli i pracowników niepedagogicznych. Minister Edukacji Narodowej wręcza nauczycielom złote, srebrne, brązowe Krzyże Zasługi, medale Komisji Edukacji Narodowej oraz nagrody Ministra Edukacji Narodowej za osiągnięcia dydaktyczno-wychowawcze. Odznaczenia i wyróżnienia dla nauczycieli wręczane są przez kuratorów oświaty, władze samorządowe oraz dyrektorów szkół na uroczystych galach.

Dzień Nauczyciela obchodzi większość państw na świecie m.in.:

W jednych państwach ma on charakter oficjalny, w innych zwyczajowy. Dzień ten, podobnie jak w Polsce, związany jest z lokalnymi wydarzeniami.

Światowy Dzień Nauczyciela ( ang. World Teacher's Day) pod patronatem UNESCO obchodzony jest 5 października. Dzień ten proklamowany został w 1994 r. na pamiątkę podpisania w 1966 r. „Rekomendacji w sprawie statusu nauczyciela", opracowanej przez UNESCO i Międzynarodową Organizację Pracy. Jest okazją do podkreślenia wiodącej roli nauczycieli w zapewnieniu najwyższej jakości edukacji na wszystkich poziomach nauczania.

W Polsce od 1997 roku 5 października również jest obchodzony Światowy Dzień Nauczyciela przez nauczycieli reprezentujących sektor nauki i szkolnictwa wyższego.

5 października Dzień Nauczyciela obchodzony jest w Rosji i na Litwie.

Ustawa z dnia 27 kwietnia 1972 r. - Karta Praw i Obowiązków Nauczyciela (Dz.U. z 1972 r. nr 16, poz. 114) (uchylona).

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2021 r. poz. 1762).

Ustawa z dnia 27 kwietnia 1956 r. - o prawach i obowiązkach nauczycieli (Dz.U. z 1956 r. nr 12, poz. 63). (uchylona)

nertila, Albański Dzień Nauczyciela, [w:] Gazeta.pl, [dostęp 2012-10-10].

Ministerstwo Edukacji Narodowej, MEN świętuje Dzień Edukacji Narodowej, [dostęp 2009-10-12].

Związek Nauczycielstwa Polskiego. Jubileusz 100-lecia Związku Nauczycielstwa Polskiego, [dostęp 2009-10-06], [strona zarchiwizowana].

Dzień Nauczyciela, święto obchodzone 14 października, [dostęp 2009-10-06].

Związek Nauczycielstwa Polskiego, Światowy Dzień Nauczyciela 5 października 2009 r., [dostęp 2010-03-03], [strona zarchiwizowana].

Ika, Dziś obchodzimy Międzynarodowy Dzień Nauczyciela [w;] „Głos Nauczycielski", nr 41 z dnia 12 października 2005 r., [strona zarchiwizowana].

# data[].attributes.attachment_link.title
Dzień Edukacji Narodowej - Wikipedia, wolna encyklopedia

# data[].attributes.attachment_link.description
Dzień Edukacji Narodowej - polskie święto oświaty i szkolnictwa wyższego ustanowione 27 kwietnia 1972 roku, określone ustawą - Karta praw i obowiązków nauczyciela jako Dzień Nauczyciela. Od 1982 roku na mocy ustawy Karta Nauczyciela obchodzone jako Dzień Edukacji Narodowej.

# data[].attributes.headline
24 września                   Światowy Dzień Morza

# data[].attributes.subject
24 września                   Światowy Dzień Morza

# data[].attributes.body
Światowy Dzień Morza ma na celu uświadamianie społeczeństwa i rządów, jak ważna jest ochrona środowiska morskiego. Data obchodów upamiętnia rocznicę podpisania Konwencji, na mocy której powołano Międzynarodową Organizację Morską. W tym roku motywem przewodnim jest hasło:  "Zrównoważona żegluga dla zrównoważonej planety"
Na stronie Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej znajduje się program obchodów oraz link do transmisji:

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
24 września 2020 roku obchodzimy Światowy Dzień Morza ustanowiony przez Międzynarodową Organizację Morską IMO z siedzibą w Londynie. Motywem przewodnim tegorocznego Światowego Dnia Morza jest hasło "Zrównoważona żegluga dla zrównoważonej planety"

Rejs Niepodległości - niezwykła podróż dookoła świata „Darem Młodzieży" - czy warto zacząć przygodę z żeglarstwem? Laureaci Rejsu Niepodległości

„Polska bez własnego wybrzeża morskiego i własnej floty nie będzie nigdy ani zjednoczona, ani niepodległa" - od stuosobowej wsi do portu i Trójmiasta - dr Mirosław Czado, pasjonat Gdyni, historyk, przewodnik

10.45 - 11.20
Zadaj pytanie, czyli czat z ministrem Markiem Gróbarczykiem

Przeładunki, kontenery, statki, żurawie - czyli jak działa port? - Adam Kłos, Dyrektor Handlowy Zarząd Morskiego Portu Gdańsk

Marynarz jest najważniejszy, niezwykłe opowieści ludzi morza, Ludmiła Kopycińska, wieloletni pracownik Portu Szczecin-Świnoujście, przewodnik po Szczecinie

Nawigator, mechanik, inżynier - co można robić po "morskich" studiach? - studenci Akademii Morskiej w Szczecinie

14.00 - 14.35
Życie na fali - jak naprawdę wygląda życie marynarza? - kpt. ż.w. Ireneusz Lewandowski, Ambasador Dobrej Woli IMO

# data[].attributes.attachment_link.title
Światowy Dzień Morza - 24 września 2020 - Zrównoważona żegluga dla zrównoważonej planety.

# data[].attributes.attachment_link.description
24 września 2020 roku obchodzimy Światowy Dzień Morza ustanowiony przez Międzynarodową Organizację Morską IMO z siedzibą w Londynie. Motywem przewodnim tegorocznego Światowego Dnia Morza jest hasło "Zrównoważona żegluga dla zrównoważonej planety" Rejs Niepodległości - niezwykła podróż dookoła świata „Darem Młodzieży" - czy warto zacząć przygodę z żeglarstwem?

# data[].attributes.headline
22 września                      Światowy Dzień Nosorożca

# data[].attributes.subject
22 września                      Światowy Dzień Nosorożca

# data[].attributes.body
Nosorożce to rodzina ssaków, która liczy dziś  5 gatunków w 4 rodzajach.  W Azji żyją 3 gatunki, w Afryce - 2 gatunki. Zamieszkują sawanny i lasy. Są to zwierzęta roślinożerne. Potrafią się sobą nawzajem opiekować, zakochują się, są czułe i łagodne. Każdy ma temperament i osobowość, potrafi się cieszyć i smucić. To zwierzęta rozumiejące, co się wokół dzieje, i potrafiące się wzruszyć albo bać. Zwierzęta tak ludzkie, że czasem aż trudno w to uwierzyć. Niesamowite, delikatne stworzenia, których ubywa w zastraszającym tempie. Niestety są to zwierzęta zagrożone wyginięciem. Ratowaniem populacji nosorożców zajmuje się na przykład Imire, więcej o tym rezerwacie znajduje się w linku poniżej:

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
IMIRE: CO TO ZA MIEJSCE?

Imire jest rezerwatem ochrony dzikiej przyrody, jednym z sześciu ostatnich w Zimbabwe, na terenie którego tysiące zwierząt mogą żyć wolno. Imire zajmuje się też ochroną i podtrzymywaniem populacji czarnych nosorożców, gatunku krytycznie zagrożonego wyginięciem. Jest jednym z trzech najważniejszych ośrodków tego typu w Afryce.

Imire współpracuje z organizacjami zajmującymi się ochroną środowiska naturalnego, m.in. WWF i Save The Rhino Australia. Jest własnością prywatną, ale ma również status NGO (non-government organisation), dzięki prowadzeniu niezwykle trudnego programu rozrodu nosorożców. W ramach niego zwierzęta są przewożone do parków narodowych i wypuszczane na wolność.

Imire nie jest współwłasnością rządową ani wojskową, park jest w pełni finansowany przez rodzinę Traversów, obywateli Zimbabwe. Jest profesjonalnie zarządzanym rezerwatem ochrony przyrody: współpracuje ściśle z władzami samorządowymi i policją, utrzymuje dobre stosunki z sąsiadami i właścicielami okolicznych farm oraz prowadzi zajęcia dla dzieci w szkołach w pobliskich miejscowościach. Jest modelowym przykładem nowoczesnego myślenia o ochronie przyrody.

CZEMU RATUJECIE IMIRE?

Rezerwat Imire jest celem powtarzających się ataków zorganizowanych grup kłusowników, którzy zabijają i porywają zwierzęta. Potrzebuje odpowiednich ogrodzeń i systemu monitoringu. Pracownicy i ochrona parku regularnie biorą udział w zbrojnych starciach z kłusownikami i ryzykują życiem, chroniąc zwierzęta. Przeciwko sobie mają często wojskowe bojówki z bronią snajperską i noktowizorami oraz wyszkolone oddziały najemników. W 2008 roku na terenie rezerwatu doszło do makabrycznych wydarzeń - masakry czarnych nosorożców (możecie przeczytać na ten temat więcej TU. UWAGA! DRASTYCZNY MATERIAŁ!).

Imire jest pozostawione same sobie: nie otrzymuje wsparcia od rządu ani żadnych zimbabweńskich instytucji, a dyktatura Roberta Mugabe ostrzy sobie zęby na teren rezerwatu. W 2015 roku Imire uciekło spod noża - niewiele brakowało, a podzieliłby los większości farm, które zostały „znacjonalizowane" (czytaj: zrabowane) przez wojskowych.

To jest miejsce, które walczy z całym światem w imię wspaniałej idei.

DLACZEGO AKURAT IMIRE?

Zwierzęta na terenie parku są traktowane zgodnie z najlepszymi zasadami ochrony przyrody, a sam rezerwat wielokrotnie otrzymywał pozytywne rekomendacje WWF. Jest jednym z raptem sześciu rezerwatów w Zimbabwe, które przetrwały zmiany polityczne i organizacyjne ostatnich lat, przeprowadzone przez prezydenta Mugabe. Jeszcze pięć lat temu takich ośrodków było ponad 300. W Zimbabwe wystrzelano już ponad 90% populacji czarnych nosorożców.

Wybrałem Imire, ponieważ to najbardziej odpowiedzialny, uczciwy i odważny ośrodek tego typu, jaki widziałem gdziekolwiek na świecie. W warunkach najtrudniejszych z możliwych utrzymuje najwyższe standardy ochrony przyrody i odpowiedzialnej ekoturystyki. To jest książkowy przykład „jak to powinno wyglądać". Unikat. Wspaniałe miejsce.

Po prostu mam pewnośc, że nasza pomoc i pieniądze zostaną właściwie wykorzystane, że nie przyczynimy się do żadnego okrucieństwa wobec zwierząt czy nieetycznych usług turystycznych.

Bez naszej pomocy Imire zniknie. To jest ostatni moment by działać. Pomóżmy im!
Dlaczego nosorożce giną? Masakra w rezerwacie Imire Akcja Tatende - włącz się Dokumenty, pozwolenia, akt założycielski komitetu

# data[].attributes.attachment_link.description
IMIRE: CO TO ZA MIEJSCE? Imire jest rezerwatem ochrony dzikiej przyrody, jednym z sześciu ostatnich w Zimbabwe, na terenie którego tysiące zwierząt mogą żyć wolno. Imire zajmuje się też ochroną i podtrzymywaniem populacji czarnych nosorożców, gatunku krytycznie zagrożonego wyginięciem. Jest jednym z trzech najważniejszych ośrodków tego typu w Afryce.

# data[].attributes.headline
15 września                         Dzień Kropki

# data[].attributes.subject
15 września                         Dzień Kropki

# data[].attributes.body
Międzynarodowe święto kreatywności, odwagi i zabawy. Obejrzyj historię Vashti i NARYSUJ KROPKĘ! :)

# data[].attributes.body
Możliwość czytania on-line oraz pobrania w różnych formatach

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Autor: Stefan Żeromski

Ur.

14 października 1864 r. w Strawczynie (Kieleckie)

Zm.

20 listopada 1925 r. w Warszawie

Najważniejsze dzieła:

nowele: Rozdziobią nas kruki, wrony, Siłaczka, Doktor Piotr (1895); powieści: Syzyfowe prace (1897); Ludzie bezdomni (1899); Popioły (1904), Wierna rzeka (1912), ...

# data[].attributes.attachment_link.description
Ur. 14 października 1864 r. w Strawczynie (Kieleckie) Zm. 20 listopada 1925 r. w Warszawie Najważniejsze dzieła: nowele: Rozdziobią nas kruki, wrony, Siłaczka, Doktor Piotr (1895); powieści: Syzyfowe prace (1897); Ludzie bezdomni (1899); Popioły (1904), Wierna rzeka (1912), ...

# data[].attributes.body
Godziny pracy biblioteki:
poniedziałek: 8:00 - 14:00
wtorek: 7:45 - 14:00
środa: 7:45 - 14:00
czwartek: 8:00 - 14:00
piątek 8:00 - 13:30

Aby zamówić książkę do wypożyczenia należy wysłać wiadomość z tytułem na e-dziennik, bądź skontaktować się z łącznikiem klasowym.
Odbiór zamówień następuje kolejnego dnia.
Książki oddawane do biblioteki podlegają kwarantannie

# data[].attributes.body
Audiobook czyta Agata Kulesza

# data[].attributes.attachment_link.title
„Asiunia”, Joanna Papuzińska [AUDIOBOOK czyta Agata Kulesza]

# data[].attributes.headline
Biblioteka Szkolna życzy zaczytanych wakacji

# data[].attributes.subject
Biblioteka Szkolna życzy zaczytanych wakacji

# data[].attributes.body
Kuki i Spółka polecają się na wakacje

# data[].attributes.body
Przygody Belli polecają się na wakacje

# data[].attributes.body
Wkrótce nadejdzie czas zasłużonego odpoczynku. Wakacje to czas wolny,  który można spożytkować na czytanie tego, na co mamy ochotę. Zapraszam do przesyłania zdjęć książek, które mogą umilić wakacyjne dni.
k.janiaczyk@splysomice.pl
* Wysłanie zdjęć jest równoznaczne z wyrażeniem zgody na ich publikację

# data[].attributes.headline
8 czerwca                       Światowy Dzień Oceanów

# data[].attributes.subject
8 czerwca                       Światowy Dzień Oceanów

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ocean zapewnia utrzymanie milionom, a żywność - miliardom ludzi na świecie. Ogromna większość (94%) wszystkich występujących na Ziemi organizmów żyje właśnie w oceanach. To woda, jej temperatura, zachodzące w niej procesy chemiczne, a także prądy morskie, napędzają życie na Ziemi oraz sprawiają, że ludzkość może istnieć. Co drugi oddech, bo aż połowę zawartości tlenu w atmosferze, zawdzięczamy właśnie produkującym go oceanom.

Co roku, 8 czerwca, obchodzimy Światowy Dzień Oceanów. W tym dniu Fundacja WWF przypomina o wspólnym dla nas wszystkich obowiązku zrównoważonego korzystania z zasobów oceanu oraz mobilizuje do walki o jego dobro. Niestety ocean ma poważne kłopoty i to my jesteśmy ich powodem. Prawie połowa powierzchni oceanów jest silnie dotknięta działalnością człowieka m.in. przełowieniem, ogromnym zanieczyszczeniem i zmianą klimatu. Czasu na działanie jest coraz mniej.

Bitwa z plastikiem
Dziesięciolecia nadużywania przez nas jednorazowych tworzyw sztucznych, doprowadziły do światowej katastrofy ekologicznej. Obecnie każdego roku do oceanu dostaje się 13 milionów ton plastiku, co między innymi zabija milion ptaków i ponad 100 tysięcy zwierząt morskich rocznie. Pod wpływem promieniowania ultrafioletowego i erozji mechanicznej (wiatr, grawitacja, temperatura) cząstki plastiku ulegają coraz większemu rozdrobnieniu, a tak powstały mikroplastik, spożywany przez ryby i inne dzikie zwierzęta morskie, wraca do globalnego łańcucha pokarmowego. Niestety, potwierdza się to, co już od dawna podejrzewaliśmy, tworzywa sztuczne ostatecznie docierają też do naszych żołądków.

Trafiające do oceanu tony plastiku formują już nawet „morskie wysypiska". Najbardziej znanym jest, składająca się ze śmieci, pływająca wyspa - Great Pacific Garbage Patch. Rozciąga się ona w północnej części Oceanu Spokojnego pomiędzy Hawajami a Kalifornią
i przypuszczalnie waży już ponad 80 tysięcy ton!

(Nie)zrównoważone rybołówstwo
Według Organizacji Narodów Zjednoczonych blisko 30% dziko żyjących stad ryb na świecie jest przełowionych, a ok. 60% jest poławianych na najwyższym możliwym poziomie. Jeśli nie zmienimy obecnych praktyk połowowych, za 40 lat niektóre gatunki poławianych ryb i owoców morza mogą całkowicie zniknąć.

Według najnowszego doradztwa Międzynarodowej Rady Badań Morza na temat stanu zasobów morskich, aż sześć z jedenastu stad ryb Morza Bałtyckiego zarządzanych poprzez unijne limity połowowe jest nadmiernie eksploatowana, w tym obydwa stada bałtyckiego dorsza.

Odpowiedzialna konsumpcja ryb i owoców morza
Mimo, że nasze morza są przełowione, ryby wciąż stanowią główne źródło pożywienia i utrzymania dla ponad 800 milionów ludzi - głównie żyjących w krajach Globalnego Południa. Unia Europejska jest największym rynkiem oraz importerem ryb i owoców morza na świecie, przy czym większa część konsumowanych przez Europejczyków ryb i owoców morza pochodzi z połowów z krajów spoza UE.

Zmiana klimatu niekorzystnie wpływa na życie w oceanach, w tym na kondycję populacji gatunków ryb poławianych komercyjnie. Podnoszenie się temperatury wody dramatycznie zmienia warunki życia organizmów morskich, co odbija się również na sektorze rybołówstwa. Mniej stabilne
i mało liczne populacje stad ryb sprawiają, że rybacy wypływają coraz dalej w celu połowu lub zmuszeni są pozostać na morzu dłużej. W efekcie ich kutry emitują więcej gazów przyczyniających się do zmiany klimatu. Zmiany klimatyczne wpływają więc na stan żywych zasobów morskich,
a jednocześnie rybołówstwo jest jedną z gałęzi przemysłu silnie oddziaływujących na klimat.

Negatywne skutki przełowienia, nielegalnych połowów i zmian klimatycznych dotykają głównie ludzi żyjących w krajach Globalnego Południa, skąd pochodzi większość ryb, które jemy. W związku z tym, spoczywa na nas ogromna odpowiedzialność - europejscy konsumenci, producenci, politycy i decydenci mogą dokonać zmiany w stronę odpowiedzialnej konsumpcji ryb i owoców morza poprzez wspieranie zrównoważonych połowów. Taki wybór przyniesie korzyści zarówno ludziom, jak i przyrodzie na całym świecie. Wybierając ryby
i owoce morza pochodzące ze zrównoważonych połowów przyczyniamy się do realizacji Celów Zrównoważonego Rozwoju ONZ.

Klimat w oceanie
Oceany odgrywają kluczową rolę w regulacji klimatu Ziemi. To właśnie one w głównej mierze absorbują nadmierne ilości dwutlenku węgla. Morza i oceany przechowują 50 razy więcej CO2 niż atmosfera i pochłaniają do 30% jego rocznej emisji pochodzenia antropogenicznego.

Wyższa temperatura, mniej tlenu
Rosnący poziom CO2 w atmosferze i wyższe temperatury, które są tego skutkiem, zmieniają nasze oceany. Przez ostatnie 30 lat temperatura w warstwie powierzchniowej oceanu (0-300 m) ciągle się podwyższa się. Prowadzi to do większej stratyfikacji, czyli oddzielania się warstw o różnych temperaturach, i oznacza mniejszą wymianę wody pomiędzy warstwami górnymi (cieplejszymi) i niższymi (zimniejszymi). Ponadto cieplejsza woda zawiera mniej tlenu i składników odżywczych. Niestety, eksperci przewidują, że do 2100 r. zawartość tlenu w oceanach spadnie o 1-7%, co spowoduje powiększanie się pozbawionych tlenu „martwych stref", w których nie ma życia.

Kwaśny ocean
Kolejną negatywną konsekwencją konieczności pochłaniania przez ocean większej ilości CO2niż w stuleciach poprzednich jest wzrost kwasowości wody. W ostatnich latach proces ten znacznie przyspieszył i tylko od XX wieku zakwaszenie mórz i oceanów wzrosło aż o 30%
(co odpowiada obniżeniu pH o 0,1). Najbardziej wrażliwym ekosystemem, którego dotyka rosnąca kwasowość, są organizmy, z których zbudowana jest rafa koralowa. Na skutek przyspieszenia tego negatywnego procesu wiele wapiennych materiałów budulcowych rozpuszcza się w wodzie. Uniemożliwia to koralowcom budowanie szkieletu i w efekcie prowadzi do ich zamierania. Strata raf byłaby prawdziwą tragedią, ponieważ są one domem dla 25% wszystkich stworzeń morskich.

Wyzwania dla Bałtyku
Niestety problemy globalne nie ominęły Morza Bałtyckiego. Do XIX wieku wody Bałtyku należały do jednych z najczystszych na świecie, jednak dwa stulecia rozwoju przemysłu, rolnictwa i wzrostu populacji w zlewisku Morza Bałtyckiego spowodowały, że stało się ono jednym z najbardziej zanieczyszczonych chemikaliami mórz na Ziemi.

Wody Morza Bałtyckiego otoczone są przez kontynent europejski, a jedynymi miejscami, gdzie łączy się ono z Oceanem Atlantyckim, są wąskie Cieśniny Duńskie. W związku z tym, wymiana wód w Morzu Bałtyckim zachodzi bardzo powoli - trwa około 30 lat. Tak wolna wymiana wód sprawia, że w Bałtyku przez lata kumulują się trafiające do niego zanieczyszczenia.

Sieci widmo
Co roku w wodach Bałtyku rybacy gubią od 5 do 10 tysięcy sieci. Przyczyną jest najczęściej sztorm, kolizja lub zaczepienie sieci o zatopione w Bałtyku wraki. Zagubione narzędzia połowowe, tzw. sieci widma (ang. ghost nets) stanowią poważne zagrożenie dla ekosystemu morskiego. Szacuje się, że w polskiej części Bałtyku może zalegać wciąż ok. 800 ton sieci widm.

W sieci widma zawieszone w toni wodnej nadal wpływają ryby. Zdolność połowowa takich sieci utrzymuje się na poziomie 20% przez pierwsze pół roku od zagubienia, spadając do 6% w kolejnych miesiącach. Przy ustanawianych rokrocznie limitach połowowych na najwyższym możliwym poziomie, te dodatkowe 6% przyłowu może znacznie zaburzać równowagę stad ryb. Sieci widma stanowią również niewidoczną, śmiertelną pułapkę dla ssaków morskich oraz ptaków, które nurkują w celu zdobycia pożywienia.

Eutrofizacja
Eutrofizacja oznacza przeżyźnienie środowiska wodnego. Pojęcie, które należy tłumaczyć dosłownie jako „dużo pożywienia" (od greckich słów „eu" i „tropy"), wcale nie oznacza pozytywnego zjawiska. Jest wręcz przeciwnie. Zjawisko eutrofizacji zachodzi wskutek zbyt dużych ilości związków azotu i fosforu (zwanych substancjami biogennymi) w wodzie. Duża ilość związków biogennych powoduje masowy zakwit glonów i sinic, które obumierając, opadają na dno zbiornika, gdzie ulegają rozkładowi. Do tego procesu zużywany jest tlen zgromadzony w przydennych warstwach wody. Gdy brakuje tlenu, wzrasta ilość bakterii beztlenowych, które kontynuują rozkład, a jednocześnie produkują szkodliwy dla organizmów morskich siarkowodór. W ten sposób powstają obszary o obniżonej ilości tlenu lub nawet pustynie tlenowe, czyli strefy przydenne całkowicie go pozbawione.
Życie w "martwych strefach" zamiera.

Substancje biogenne, które powodują ten stan, pochodzą ze ścieków komunalnych i przemysłowych, z depozycji atmosferycznej, natomiast aż 50% z nich pochodzi z rolnictwa.
W zlewisku Bałtyku żyje coraz więcej ludzi, co wiąże się z intensywnym rozwojem rolnictwa
i przemysłu. Do uprawy ziemi stosowane są duże ilości nawozów. To z nich uwalnia się znacząca część azotanów i fosforanów, które potem, razem z wodą rzek, wpływają do Bałtyku. Polska,
z uwagi na przeważający charakter rolniczy (ok. 50% ziemi uprawnej w całym zlewisku Bałtyku) oraz zaludnienie (ok. 45% całkowitej populacji krajów nadbałtyckich), jest krajem dostarczającym najwięcej związków azotu i fosforu do Morza Bałtyckiego. Jednym z objawów eutrofizacji, który sami możemy zaobserwować, jest zakwit sinic, kiedy to woda staje się zielona, a na powierzchni pojawia się charakterystyczny kożuch. Niektóre z gatunków sinic są toksyczne i mogą być bardzo szkodliwe dla zdrowia człowieka. Respektujmy zakaz kąpieli, który nieodzownie towarzyszy temu zjawisku.

Zagrożenia dla fok i morświnów
Morze Bałtyckie dom ssaków morskich, takich jak morświn (krytycznie zagrożony wyginięciem) i foki: szara, pospolita i obrączkowana. Niestety duże zanieczyszczenie Bałtyku, destrukcyjna ingerencja człowieka w ekosystem morski i rozwijająca się turystyka to główne czynniki mające negatywny wpływ na mieszkańców morza.

Poważnym zagrożeniem dla morświnów i fok jest przypadkowe zaplątanie w sieciach rybackich, tzw. przyłów. Nie mogąc uwolnić się z tego rodzaju pułapki, giną w wyniku uduszenia. Dla morświnów bardzo niebezpieczne są też zakłócenia akustyczne generowane przez transport morski i inną działalność gospodarczą.

Spośród bałtyckich fok najliczniejsza jest foka szara i to właśnie na spotkanie tego gatunku mamy największe szanse podczas wypoczynku nad polskim morzem. W ramach ogólnobałtyckiego liczenia fok szarych naukowcy określili ich liczbę na ok. 30 tysięcy. Jednak kurczenie się siedlisk,
w których foki naturalnie występują, np. w wyniku intensywnego rozwoju turystyki, uniemożliwia im powrót na historyczne miejsca rozrodu w polskiej części Bałtyku.

A co Ty możesz zrobić, aby chronić morza i oceany?
Pobierz najnowszą edycję Poradnika rybnego J aka ryba na obiad? lub zajrzyj na: ryby.wwf.pl

W poradniku tłumaczymy, jakie ryby kupować oraz których unikać, aby był to wybór najlepszy pod względem środowiskowym. Właściwy wybór ryb i owoców morza na nasze stoły istotnie przyczynia się do ochrony ekosystemów morskich i pozytywnie wpływa na sytuację ludzi
z krajów rozwijających się. Nasza świadoma postawa konsumencka wpływa na dostawców
i producentów produktów rybnych, a w konsekwencji także na samych rybaków. Pamiętajmy, że naszymi dobrymi, świadomymi decyzjami w sklepach stwarzamy popyt na produkty pochodzące ze zrównoważonych połowów tzn. takich, które nie są destrukcyjne dla środowiska morskiego oraz które nie przyczyniają się do nadmiernej eksploatacji stad ryb.

Dołącz do Błękitnego Patrolu
Od 2010 r. działa Błękitny Patrol WWF - 200 aktywnych, doskonale wyszkolonych wolontariuszy zamieszkujących polskie wybrzeże. Monitorują oni linię brzegową przez 365 dni w roku, pomagając fokom, morświnom, ptakom morskim, a także innym, potrzebującym wsparcia zwierzętom.

Źródła:
Conleyet al., Hypoxia is increasing in the Coastal Zone of the Baltic Sea, "Environmental Science&Technology", 2011, 45 (16), 6777-6784

HELCOM, 2012, The Fifth Baltic Sea Pollution Load Compilation (PLC-5) - An Executive Summary. Balt. Sea Environ. % No. 128A. 217 pp; http://www.helcom.fi/Lists/Publications/BSEP128.pdf, data pobrania 7.06.2019 r.
https://www.un.org/en/events/oceansday
WWF fact sheet: Climate Change: Ocean and Fisheries, our Changing Ocean

*Niniejsza publikacja została przygotowana z udziałem finansowym Unii Europejskiej. Za treść tej publikacji odpowiada wyłącznie WWF i nie można jej w żaden sposób odbierać jako stanowisko Unii Europejskiej.

Kontakt:
Magdalena Melaniuk/ mmelaniuk@wwf.pl
Specjalistka ds. Komunikacji

# data[].attributes.attachment_link.description
Co roku, 8 czerwca, obchodzimy Światowy Dzień Oceanów. W tym dniu Fundacja WWF przypomina o wspólnym dla nas wszystkich obowiązku zrównoważonego korzystania z zasobów oceanu oraz mobilizuje do walki o jego dobro. Niestety ocean ma poważne kłopoty i to my jesteśmy ich powodem. Prawie połowa powierzchni oceanów jest silnie dotknięta działalnością człowieka m.in.

# data[].attributes.headline
5 czerwca                            Dzień Ochrony Środowiska

# data[].attributes.subject
5 czerwca                            Dzień Ochrony Środowiska

# data[].attributes.body
"Najpierw środowisko, czyli Ziemia w potrzebie"

# data[].attributes.attachment_link.title
Najpierw środowisko, czyli Ziemia w potrzebie. Dzień Ochrony Środowiska 2020

# data[].attributes.headline
3 czerwca                               Dzień Dobrej Oceny

# data[].attributes.subject
3 czerwca                               Dzień Dobrej Oceny

# data[].attributes.body
Biblioteka Szkolna przygotowując się już do zakupu nagród na koniec roku szkolnego życzy wszystkim jak najlepszych ocen na świadectwie

# data[].attributes.headline
2 czerwca                            Dzień Pierwszej Pomocy dla Zwierząt Dzikich i Domowych

# data[].attributes.subject
2 czerwca                            Dzień Pierwszej Pomocy dla Zwierząt Dzikich i Domowych

# data[].attributes.body
Dzień ten powstał w ramach ogólnopolskiej kampanii społecznej #Usta-Pysk. Akcja, której inicjatorką jest Nela Mała Reporterka, ma na celu edukację dzieci, młodzieży i dorosłych w zakresie tego, jak prawidłowo należy udzielać pierwszej pomocy przedweterynaryjnej zwierzętom

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Masz w domu zwierzaka i jeżeli jesteś na tej stronie to na pewno jest pod dobrą i troskliwą opieką. Zainteresował Cię temat pierwszej pomocy dla zwierząt, bo chcesz się o tym dowiedzieć jak najwięcej i pomóc swojemu pupilowiw sytuacji awaryjnej.

Nie martw się, jeżeli wcześniej nigdy się nad tym nie zastanawiałeś. Z naszej ankiety wynika, że tylko 28% ankietowanych zna zasady udzielania pierwszej pomocy zwierztom domowych. Dlatego tak ważne jest szerzenie wiedzy na ten temat.

Przyłącz się do akcji #USTA-PYSK i na wszelki wypadek naucz się co zrobić gdy zdarzy się sytuacja awaryjna - pies połknie drobny przedmiot, kot zakrztusi się kawałkiem jedzenia, albo świnka morska nagle przestanie oddychać. Jak zrobić sztuczne oddychanie, czy masaż serca zwierzakowi?

Kampania #USTA-PYSK edukuje i krok po kroku wyjaśnia, co należy zrobić w nagłej sytuacji, zagrożenia zdrowia lub życia zwierzaka.

Mamy nadzieję, że nikt z Was nigdy nie będzie w takich okolicznościach, jednak warto być na taką ewentualność przygotowanym.

# data[].attributes.attachment_link.title
Usta-Pysk | Fundacja Neli Małej Reporterki

# data[].attributes.attachment_link.description
Masz w domu zwierzaka i jeżeli jesteś na tej stronie to na pewno jest pod dobrą i troskliwą opieką. Zainteresował Cię temat pierwszej pomocy dla zwierząt, bo chcesz się o tym dowiedzieć jak najwięcej i pomóc swojemu pupilowiw sytuacji awaryjnej. Nie martw się, jeżeli wcześniej nigdy się nad tym nie zastanawiałeś.

# data[].attributes.headline
1 czerwca                            Dzień Dziecka

# data[].attributes.subject
1 czerwca                            Dzień Dziecka

# data[].attributes.body
Drogie dzieci!
Życzę Wam, aby Wasze dzieciństwo było jak najlepsze i by trwało jak najdłużej. Nie dorastajcie za szybko, cieszcie się każdym dniem, dokąd beztroska jest Waszym przywilejem.

# data[].attributes.attachment_link.title
Majka Jeżowska - Wszystkie dzieci nasze są, Piosenka dla dzieci

# data[].attributes.headline
"Cała Polska czyta dzieciom o zwierzętach"

# data[].attributes.subject
"Cała Polska czyta dzieciom o zwierzętach"

# data[].attributes.body
Dzisiejsze aktywności Fundacji "Cała Polska czyta dzieciom" poświęcone są ptakom. Wszystkie informacje na stronie Fundacji oraz profilu na Facebooku. Plan dnia:
10.00 – FB – Specjalnie na Dzień Dziecka – spotkanie z dwoma miłośnikami ptaków: Panem Poetą, który w towarzystwie pacynek opowie o ptasich bohaterach swoich wierszy, oraz Marcinem Koziołem, autorem serii książek o puchaczach; możecie liczyć na dobrą zabawę i konkurs!

14.00 – FB – Dorota Sumińska – kilka słów o ptakach

18.00 – FB – Pan Poeta – Teatrzyk z pawiem

# data[].attributes.headline
"Cała Polska czyta dzieciom o zwierzętach"

# data[].attributes.subject
"Cała Polska czyta dzieciom o zwierzętach"

# data[].attributes.body
Drugi dzień akcji poświęcony jest psiakom. W poniższym filmiku Dorota Sumińska opowiada o psach i swojej książce "Skąd przyszedł pies i dokąd zaszedł"

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Fundacja ABCXXI - Cała Polska czyta dzieciom

# data[].attributes.headline
30 maja - 7 czerwca              XIX Ogólnopolski Tydzień Czytania Dzieciom

# data[].attributes.subject
30 maja - 7 czerwca              XIX Ogólnopolski Tydzień Czytania Dzieciom

# data[].attributes.body
Organizowany przez Fundację ABCXXI Cała Polska czyta dzieciom w tym roku odbywa się pod hasłem "Cała Polska czyta o zwierzętach. Poniżej szczegółowy harmonogram wydarzeń, które odbędą się w przestrzeni wirtualnej

# data[].attributes.attachment_link.title
„Cała Polska czyta dzieciom o zwierzętach" - program XIX Ogólnopolskiego Tygodnia Czytania Dzieciom - Cała Polska Czyta Dzieciom

# data[].attributes.attachment_link.description
Pisarze, przyrodnicy i weterynarze przed dziewięć dni opowiadają o zwierzętach i prezentują swoje książki. Poznajcie szczegółowy program Tygodnia.

# data[].attributes.body
W poniższym linku znajduje się kilka możliwości zakupu "Czarnej owieczki" w formie e-booku bądź audiobooka.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jeśli poszukujesz krótkiej i ciepłej bajeczki z morałem, którą możesz przeczytać „na dobranoc" swoim pociechom, to Czarna owieczka jak najbardziej spełni Twoje oczekiwania.

Metka, to owieczka - sierota, która zostaje przygarnięta przez wychowującą malutkiego szczeniaczka sukę. Owieczka, widząc co robi jej „przyszywany" brat, stara się we wszystkim go naśladować, sypia w budzie, szczeka na przychodzących gości, a nawet biega po podwórku z kostką w zębach.

Wiele zabawnych sytuacji i zakończenie z morałem pozwoli na poznawanie pierwszych prawd i wyciąganie swoich pierwszych wniosków. Czarna owieczka to e-book z bajką, która jest doskonała na każdą okazję, kiedy chcesz spędzić przyjemnie czas ze swoim dzieckiem.

Czarna owieczka od Jan Grabowski możesz już bez przeszkód czytać w formie e-booka (pdf, epub, mobi) na swoim czytniku (np. kindle, pocketbook, onyx, kobo, inkbook) lub słuchać w formie audiobooka (mp3). UWAGA! Opis książki, stanowi własność serwisu UpolujEbooka.pl, kopiowanie oraz rozpowszechnianie opisów jest zabronione przez UpolujEbooka.pl ©2020. Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.)

# data[].attributes.attachment_link.description
Jeśli poszukujesz krótkiej i ciepłej bajeczki z morałem, którą możesz przeczytać „na dobranoc" swoim pociechom, to Czarna owieczka jak najbardziej spełni Twoje oczekiwania. Metka, to owieczka - sierota, która zostaje przygarnięta przez wychowującą malutkiego szczeniaczka sukę.

# data[].attributes.headline
26 maja                                 Dzień Matki

# data[].attributes.subject
26 maja                                 Dzień Matki

# data[].attributes.body
Nie zapomnijmy dziś o życzeniach dla Mam

# data[].attributes.attachment_link.title
Życzenia na Dzień Matki, wierszyki na Dzień Matki, najpiękniejsze wiersze dla Matki

# data[].attributes.attachment_link.description
Piękne życzenia na Dzień Matki, wyszukaj w serwisie najpiękniejsze życzenia dla swojej mamy, mamusi, na 26 maja, znajdziesz tutaj piękne wierszyki i wiersze do laurki, na kartkę

# data[].attributes.body
Przygotowując się do egzaminu z języka polskiego nie można zapomnieć o lekturach. Poniżej link do testów ze znajomości "Pana Tadeusza", "Kamieni na szaniec", "Dywizjonu 303", "Balladyny" i innych

# data[].attributes.attachment_link.title
Testy z lektur - Klasa 8 - Szkoła Podstawowa

# data[].attributes.attachment_link.description
Quizy i testy z lektur szkolnych - klasa 8 szkoły podstawowej. Rozwiąż test z lektury i sprawdź, czy jesteś gotowy na sprawdzian.

# data[].attributes.headline
22 maja                                Dzień Praw Zwierząt

# data[].attributes.subject
22 maja                                Dzień Praw Zwierząt

# data[].attributes.body
22 maja 1997 roku największa kampania obywatelska na rzecz praw zwierząt w naszym kraju zorganizowana przez Klub Gaja zakończyła się sukcesem. Parlament uchwalił ustawę o ochronie zwierząt . Na pamiątkę tego wydarzenia obchodzimy Dzień Praw Zwierząt.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Podstawowym aktem, regulującym sytuację prawną zwierząt w Polsce, jest ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie praw zwierząt (Dz. U. 1997 Nr 111 poz. 724 z późniejszymi zmianami).

Zwierzę nie jest rzeczą - czyli co nieco o prawach zwierząt

Już w pierwszym artykule ww. ustawy jednoznacznie uznano, że zwierzę jako istota żyjąca i zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Ochrona praw zwierząt obliguje również do humanitarnego ich traktowania, tj. z uwzględnieniem potrzeb zwierzęcia i zapewniając mu opiekę i ochronę (art. 4 pkt 2 ww. ustawy). Zakazane jest m. in. celowe i świadome zadawanie bólu zwierzętom, nadmierne eksploatowanie ich sił, wykorzystywanie zwierząt chorych do pracy, powodowanie zbędnego stresu oraz cierpienia, drażnienie i straszenie zwierząt.

W kontekście drażnienia, warto także zwrócić uwagę na zapis art. 78 Kodeksu wykroczeń (ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń, Dz. U. 1971 Nr 12 poz. 114 z późniejszymi zmianami), zgodnie z treścią którego osoba, która drażniąc lub płosząc doprowadza zwierzę do tego, że staje się niebezpieczne, podlega karze grzywny do 1000 zł albo karze nagany. Dotyczy to również zwierząt dzikich (w naszych warunkach - leśnych) - art. 165 Kodeksu wykroczeń. W tym przypadku grozi nam kara grzywny albo nagany. Ochrona praw zwierząt mówi też, że zakazane jest również polowanie bez wymaganych ustawowo uprawnień oraz ranienie zwierząt.
Przeczytaj również:
Co może zająć komornik? Czy komornik może zająć psa?
Czy buda dla psa wystarczy?

Z uwagi na coraz głośniejsze w ostatnim czasie dyskusje, dotyczące trzymania psów domowych na łańcuchach oraz w budach, ochrona praw zwierząt zwraca uwagę na zapis art. 6 ust. 2 pkt 17, tj. wystawianie zwierzęcia domowego lub gospodarskiego na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu i życiu. Oznacza to, że w przypadku dużych mrozów, ulewy lub upału, powinniśmy zapewnić zwierzęciu adekwatne schronienie. Nie zawsze buda wystarczy, niekiedy trzeba umieścić czworonoga w ogrzewanym lub chociaż zadaszonym pomieszczeniu. Z omawianym przepisem łączy się art. 9, który nakłada na właściciela zwierzęcia domowego obowiązek zapewnienia pomieszczenia chroniącego przed zimnem i upałami, opadami atmosferycznymi, z dostępem do światła dziennego, umożliwiającego swobodną zmianę pozycji ciała, a także dostarczenia odpowiedniej ilości karmy i dostępu do wody.

Czy można trzymać psa na łańcuchu?

Zakaz używania łańcuchów nie znalazł się co prawda w analizowanej ustawie, ale po części odnosi się do tej kwestii treść art. 6 ust. 2 pkt 7. Prawa zwierząt w Polsce wyraźnie zakazują bowiem używania uprzęży, pęt, stelaży, więzów lub innych urządzeń zmuszających zwierzę do przebywania w nienaturalnej pozycji, powodujących zbędny ból, uszkodzenia ciała albo śmierć. Za takie urządzenie można zatem zbyt krótki łańcuch lub łańcuch założony bezpośrednio na szyję zwierzęcia i powodujący przez to bolesne otarcia, a nawet otwarte rany. Jeżeli zatem nie posiadamy ogrodzonego terenu, warto pomyśleć o przestronnym kojcu. Nie zapominajmy jednak, że nie załatwia to zupełnie sprawy. Prawa zwierząt informują, że potrzebują one (w tym wypadku psy) potrzebuje nieskrępowanego ruchu, a zatem nie zaniedbujmy codziennych spacerów z psem. Dobrym pomysłem jest też kontakt z behawiorystą, który pomoże nauczyć naszego zwierzaka poruszania się tylko po wskazanym przez nas terenie i nie opuszczania go.

Niemniej jednak pamiętajmy, że zawsze powinniśmy mieć naszego psa w zasięgu wzroku. W żadnym wypadku nie powinniśmy zostawiać psa luźno biegającego po nieogrodzonym terenie bez jakiegokolwiek nadzoru. Należy mieć na uwadze, że są pośród nas osoby, które boją się psów, a także małe dzieci, które nie do końca potrafią odczytać zachowanie czworonogów. Również sam pies może się wystraszyć i zaatakować przypadkową osobę.
Przeczytaj również:
Czy można trzymać psa na łańcuchu? Przeczytaj również:
Co grozi za porzucenie psa? Konsekwencje prawne
Prawa zwierząt, zgodnie z art. 7 ww. ustawy, mówią także o tym, że zwierzę może zostać odebrane nieodpowiedzialnemu opiekunowi na mocy decyzji właściwego organu (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) i przekazane do schroniska, gospodarstwa rolnego lub ogrodu zoologicznego.

A co w przypadku, gdy znajdziemy porzuconego lub przywiązanego do drzewa psa (lub kota)? Odpowiedź zawiera art. 9a ustawy o ochronie praw zwierząt. Jesteśmy zobligowani do zawiadomienia o tym fakcie najbliższego schroniska, straży gminnej lub Policji. Ochrona praw zwierząt posiada Kodeks wykroczeń w art. 125, który przewiduje karę grzywny lub nagany, jeżeli nie powiadomimy właściwych organów (straż gminna, Policja) o znalezieniu cudzego zwierzęcia.

Sprzedaż poza hodowlą zakazana

Zapewne niewiele osób zdaje sobie sprawę, że sprzedaż zwierząt domowych na tak popularnych kiedyś targach czy giełdach jest zakazana, o czym stanowi art. 10a ww. ustawy. Niezgodne z prawami zwierząt jest także rozmnażanie psów i kotów w celach handlowych poza zarejestrowanymi hodowlami. Choć wiele osób nie zgadza się z tymi ograniczeniami, to jednak są one konieczne ze względu na dobro czworonogów. Często bowiem psy i koty są rozmnażane przez osoby niemające żadnej wiedzy z zakresu biologii czy genetyki (niestety nie wystarczy to, czego nauczyliśmy się na lekcjach biologii czy przyrody), a dodatkowo takie „hodowle" uwłaczają godności istot żywych (piwnice, garaże, komórki bez dostępu światła dziennego oraz świeżego powietrza).

Za naruszenie praw zwierząt grożą sankcje karne

Prawa zwierząt w Polsce przewidują sankcje karne za naruszenie jej zapisów (przepisy od art. 35 do 38).

Ustawa wydaje się w sposób kompleksowy regulować kwestię ochrony praw zwierząt. Niemniej jednak, wysokość kar przewidzianych za poszczególne czyny niezgodne z jej zapisami, budzi uzasadnione wątpliwości. Coraz częściej słyszymy bowiem o przypadkach znęcania się nad zwierzętami, a to oznacza, że kary są po prostu za niskie i nie działają jak przysłowiowy „straszak".

# data[].attributes.attachment_link.title
Prawa zwierząt w Polsce | Ochrona praw zwierząt | Sankcje i kary

# data[].attributes.attachment_link.description
Podstawowym aktem, regulującym sytuację prawną zwierząt w Polsce, jest ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie praw zwierząt (Dz. U. 1997 Nr 111 poz. 724 z późniejszymi zmianami). Już w pierwszym artykule ww. ustawy jednoznacznie uznano, że zwierzę jako istota żyjąca i zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą.