# data[].attributes.body
https://view.genial.ly/62150140a566620011c111d5/interactive-content-ziele-na-kraterze-fragmenty-min-gwo?fbclid=IwAR2XzYFUh0SaW3Wz7zHNi3uCOI5ZSU-7HaTtw-cLoOhidxeyRv3DfoJML3Q

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Melchior Wańkowicz

Reportaż

+

+

O czym mówi wiersz Horacego pt. Wybudowałem pomnik? Jakie jest jego przesłanie?Wyjaśnij sens tej łacińskiej sentencji. Określ, jaką pełni funkcję w kompozycji utworu Wańkowicza?

Non omnis moriar

1951 r.

Ziele na kraterze to powieść napisana w 1951r., a opublikowana w 1957r.Utwór powstałw 1950 roku, podczas pobytu pisarza w Stanach Zjednoczonych u córki Marty i jej męża. Wańkowicz wycofał się na pewien czas z życia publicznego i zarzucił działalność publicystyczną.

Ziele na kraterze (fragment)

OPIS

MATKA

DOM

WOJNA

Ziele na kraterze

Akcja powieści toczy się przede wszystkim w Warszawie, gdzie rodzina najpierw mieszkała przy ul. Elektoralnej, a później w domu na Żoliborzu. Często przenosi się na wieś (Jerka, Jodańce, Bezek) oraz w inne miejsca, po których podróżuje rodzina Wańkowiczów :Prusy Wschodnie, południe Polski, Belgia i Francja). W czasie wojny dochodzi do rozłąki - Marta wyjeżdża do Stanów Zjednoczonych, a King do Włoch, a potem na Bliski Wschód.Akcja trwa od 1919 do 1946 roku (ale czasem następuje „cofnięcie się" w czasie - autor wspomnieniami sięga do lat swojej młodości). Są to lata ważnych zdarzeń historycznych, które przeżywamy razem z członkami rodziny Wańkowiczów: wojna polsko-rosyjska (1919-1920), obydwie wojny światowe, powstanie warszawskie.Bohaterowie:KingMelchior Wańkowicz, narrator i bohater opowieści. Nazywany też Pusiem. Przezwisko King zostało mu nadane przez córki po lekturze „W pustyni i w puszczy". Bohater jest pisarzem i publicystą, ale przede wszystkim kochającym ojcem. Poświęca swoim córkom wiele czasu i uwagi. Razem z nimi wymyśla wciąż nowe zabawy. Dba o wykształcenie córek, zależy mu, by wyrosły na osoby samodzielne i odpowiedzialne, dlatego raczej motywuje je do wysiłku, niż pomaga osiągnąć dany cel. Namawia Martę, by napisała cykl felietonów, ale nie wykorzystuje swojej pozycji w kręgach wydawniczych, by ułatwić jej debiut. Podobnie jest wówczas, gdy Marta zostaje wyrzucona ze szkoły. Udziela jej wsparcia, ale to ona ostatecznie podejmuje wyzwanie i rozmawia z dyrekcją.Ojciec uczy córki kreatywności, zaraża je swoimi pasjami, sportem, podróżami, literaturą. Uczy je także historii i wpaja im patriotyczne ideały. Jest bardzo dumny z ich osiągnięć. Jednocześnie jest stanowczy i konsekwentny. Obiecuje kupić im konie, ale za każde przewinienie potrąca pewną kwotę z odkładanej sumy. W ten sposób dziewczynki muszą się starać, by dostać to, czego pragną.Jako ojciec był raczej liberalny. Chciał, by jego dzieci samodzielnie podejmowały decyzje, dokonywały trafnych wyborów i żyły w zgodzie z własnymi przekonaniami.Krysia WańkowiczStarsza córka Wańkowiczów. Jako małe dziecko była bardzo chorowita i słaba. Rodzice obawiali się o jej życie. Pomogły jej „paryskie leki" i pobyt na wsi. W odróżnieniu od swojej młodszej siostry była raczej spokojna i opanowana. Ciekawa świata i dociekliwa, zawsze zadawała wiele pytań, dlatego przylgnęło do niej przezwisko Pyton. W domu nazywano ją także Don Kichotem i Strusiem.Miała silny charakter, potrafiła być bardzo uparta. Miała własne zdanie i dążyła do celu nawet wtedy, gdy inni nie wierzyli w jego powodzenie. Często brała na siebie zadania ponad siły. Wrażliwa na cudzą krzywdę, łatwo się wzruszała. Była raczej zamknięta w sobie, wszelkie rozterki i niepowodzenia przeżywała w samotności. Jej upór dał o sobie znać, kiedy zdecydowała się na praktyki rolnicze. Ojciec nie był zachwycony tą decyzją, ale ona postawiła na swoim.W czasie wojny Krysia wykazała się niezwykłą siłą i odwagą. Została w Warszawie razem z matką. Prowadziła dom, udzielając schronienia uciekinierom i spiskowcom. Ciężko pracowała, uprawiała ogródek i opiekowała się matką, która potrzebowała wsparcia i otuchy. Jednocześnie snuła plany na przyszłość, uczyła się języków i studiowała na tajnych kompletach. W końcu zaangażowała się w działalność podziemną (pseud. Anna) i dołączyła do walczących w powstaniu. Zginęła już w pierwszych dniach.Marta WańkowiczMłodsza córka Wańkowiczów, przez siostrę nazywana Tili Inne przezwiska to: Sancho Pansa i Chłopek-Roztropek. Młodsza córka miała większy temperament. Od najmłodszych lat była ruchliwa i skora do zabawy. Wesoła, psotna i trochę roztrzepana, wnosiła do domu śmiech, ruch i zamieszanie. Bardzo ambitna, zawsze starała się dorównać starszej siostrze. Była optymistką, w każdej sytuacji potrafiła znaleźć jasne strony. Z humorem potrafiła znosić też porażki i niepowodzenia. Uważana za niezbyt ładne dziecko, kwitowała: „Muszą być i ładne i brzydkie".Nie brakowało jej odwagi, była rezolutna i samodzielna. W wieku trzech lat ubrała się, zabrała „kapciuszki", pożegnała z mamą i wyszła, oświadczając, że jedzie na wieś. Później również brała sprawy w swoje ręce. Kiedy wyrzucono ją ze szkoły, sama poszła porozmawiać z dyrekcją i uzyskała prawo do zdawania matury. Ku wielkiemu zadowoleniu ojca wcześnie zaczęła wykazywać się talentem pisarskim, publikując cykl felietonów w „Płomyku".Była towarzyska, łatwo nawiązywała przyjaźnie. Na początku wojny pracowała jako sanitariuszka, ale zgodziła się na decyzję rodziców i wyjechała do Ameryki.Zofia WańkowiczŻona Kinga i matka dziewczynek, nazywana w książce Królikiem lub Świętą z Kałamarzem.Była kochającą matką, czułą, opiekuńczą, łagodną. To ona pilnowała, by w domu przestrzegano pewnych reguł, z cierpliwością tłumaczyła dziewczynkom, co wolno, a czego robić nie można. Mimo swej łagodności, była stanowcza i konsekwentna.eszkola.pl

Reportaż jest gatunkiem dziennikarskim o cechach literackich i publicystycznych. Te trzy składowe cechy (dziennikarskość, literackość i publicystyczność) decydują o jego stylu i treści. Tworzywem reportażu jest informacja, którą reporter obudowuje środkami stylistycznymi charakterystycznymi dla literatury, by ostatecznie przedstawić lub ukształtować opinię czytelnika na określony temat. Nie wszystkie reportaże są jednorodne stylistycznie i tematycznie. W zależności od cech formalnych możemy wyodrębnić ich dwa główne typy: reportaż fabularny (informacyjny) i problemowy. Pierwszy z nich opowiada o wydarzeniach, ma charakter sprawozdawczy i najczęściej podlega chronologii wydarzeń. Drugi czerpie z publicystyki, a jego celem jest przedstawienie opinii, ukazanie problemu, a nierzadko także nakłonienie do interwencji. Ze względu na temat możemy z kolei podzielić reportaże na: podróżnicze, sądowe, interwencyjne, psychologiczne, historyczne, wojenne, kryminalne etc. Wyodrębniamy również typy gatunkowe w zależności od wykorzystywanego kanału komunikacyjnego (reportaż prasowy, radiowy, filmowy, telewizyjny, fotoreportaż)zpe.gov.pl

Ziele na kraterze jest utworem mającym cechy wielu gatunków literackich. Przede wszystkim to literacka powieść o cechach autobiograficznych i pamiętnikarskich, bazująca i czerpiąca z życia rodziny pisarza, ale nie należy jej traktować jako zbiór faktów , gdyż autor wielokrotnie idealizuje je i dostosowuje do potrzeb przyjętej fabuły. Znajdziemy tutaj elementy powieści historycznej, pamiętnika, czy nawet przewodnika po okresie dwudziestolecia międzywojennego.Narratorem jest sam autor, Melchior Wańkowicz; czasem pisze w 1. osobie, a czasem mówi o sobie w 3. osobie - tata King.Jakie cechy reportażu odnajdujemy w Zielu na kraterze?- stosunkowo szczegółowy opis zniszczonej Warszawy;- wiarygodny opis wydarzeń;- pisany z perspektywy świadka wydarzeń;- aktualność tematu;- styl publicystyczny - prosty. jasny, przystępny język

W oparciu o przeczytany tekst zredaguj krótki opis zniszczonej Warszawy - w opisie weź pod uwagę wszystkie zmysły.W opisie uwzględnij również opis przeżyć.

Kim jest Zofia? Co robi w Warszawie? Jak się zachowuje? Co czuje?Przyjrzyj się poniższej rzeźbie, stojącej w Amsterdamie:Kogo przedstawia ta rzeźba? Jakie widzisz podobieństwa między wyrzeźbioną postacią a Zofią?

Zapoznaj się z definicją retrospekcji:Retrospekcja to1."odtwarzanie w pamięci przeżyć lub zdarzeń z przeszłości; też: przeżycie lub zdarzenie odtworzone w pamięci"2."wprowadzanie do utworu literackiego lub filmu wydarzeń poprzedzających właściwą akcję; też: część utworu obejmująca takie wydarzenia" PWNJak o domu wypowiada się narrator tekstu? Czego w domu szuka bohaterka fragmentu? Jak wyglądał dom dawniej, a jak wygląda podczas II wojny światowej?

W kilku zdaniach spróbuj wyjaśnić, czym jest wojna. Następnie, w formie mapy myśli, opracuj motyw wojny na podstawie lektur obowiązkowych i innych znanych Ci tekstów kultury.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ziele na kraterze (fragmenty) m.in. GWO by Marta S. on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Melchior Wańkowicz Reportaż + + O czym mówi wiersz Horacego pt. Wybudowałem pomnik? Jakie jest jego przesłanie?Wyjaśnij sens tej łacińskiej sentencji. Określ, jaką pełni funkcję w kompozycji utworu Wańkowicza? Non omnis moriar 1951 r. Ziele na kraterze to powieść napisana w 1951r., a opublikowana w 1957r.Utwór powstałw 1950 roku, podczas pobytu pisarza w Stanach Zjednoczonych u córki Marty i jej męża.

# data[].attributes.body
Prezentacja:
https://view.genial.ly/6099576cac33700dbaf2e3c4/presentation-latarnik?fbclid=IwAR3QYrhHkT75eW4MThTFsfOQAX3fw8Kce9rsZC8w9iPq3_hJEpifqhdWfnI

https://view.genial.ly/61f7c02307d9ad001971cd62/interactive-content-latarnik-henryka-sienkiewicza-cechy-noweli?fbclid=IwAR1WnK6-9nyBfhcqqMoqstcu6LN3eVSfXvZ-81Q30e557dITMn6BqyCoV2M

Film - prezentacja:
https://www.youtube.com/watch?v=7EzZDliu31E
Zadania do latarnika
https://indywidualni.pl/edustrefa/pomysly-na-lekcje-escape-room-na-lekcji-jezyka-polskiego?fbclid=IwAR0xdpIF9RRAlqlxpYWohfe1W4ev2zKW0aRK5mttCEyCSZwJ1ukSIjlYYiM
https://drive.google.com/file/d/1wH20JcLEti4RZ3MWtHuIWpzPWjQtZqBv/view?fbclid=IwAR1tHPTnk-ZLJOcVyd_Ncs1WCDA314e5JGck45nU0gpa2mF3nZ8d24oGGQg