# data[].attributes.headline
iLOK-formulier 8/01/2026 (beveiligd en aankruisbaar formaat)

# data[].attributes.subject
iLOK-formulier 8/01/2026 (beveiligd en aankruisbaar formaat)

# data[].attributes.body
Downloadbaar door op de 3 puntjes te klikken.

# data[].attributes.headline
iLOK-formulier 8/01/2026 (niet aankruisbaar, vrij formaat)

# data[].attributes.subject
iLOK-formulier 8/01/2026 (niet aankruisbaar, vrij formaat)

# data[].attributes.body
Downloadbaar door op de 3 puntjes te klikken.

# data[].attributes.headline
Vooraf... verdiepend kennismaken met je collega's: 

# data[].attributes.subject
Vooraf... verdiepend kennismaken met je collega's: 

# data[].attributes.body
Lijst op wie er voor welke LBV op de school staat.

Leer je collega's (beter) kennen: door te beluisteren wat levensbeschouwing voor hem/haar betekent en hoe hij/zij dit beleeft, door een open, empathische dialoog te hanteren, gevoeligheden te bespreken.

# data[].attributes.headline
Evaluatie van het project door de leerkrachten.

# data[].attributes.subject
Evaluatie van het project door de leerkrachten.

# data[].attributes.body
Plan je evaluatie goed in zodat alle betrokken collega's kunnen deelnemen (kan eventueel ook digitaal).

Bereid de evaluatie individueel voor, maar evalueer gezamenlijk.

# data[].attributes.headline
Koppel terug naar de brede school... uiteraard altijd na overleg met de directie: 

# data[].attributes.subject
Koppel terug naar de brede school... uiteraard altijd na overleg met de directie: 

# data[].attributes.body
Via een muurkrant op een centrale plaats in de school.

Via een tekstje op het digitale schoolplatform.

Een korte presentatie of filmpje voor de schoolwebsite of andere communicatiekanalen.

In de lokale pers, regionale tv ...

# data[].attributes.body
Alle op school aanwezige LBV leerkrachten.

Alle collega's dragen hun steentje bij evenredig met hun lesopdracht.

Bij langdurige afwezigheid van een collega kan een project wel plaatsvinden als de collega meewerkte aan de voorbereiding.

De leerlingen met vrijstelling nemen niet deel.

# data[].attributes.headline
1. Je spreekt overlegmomenten af met het hele LBV-team. 

# data[].attributes.subject
1. Je spreekt overlegmomenten af met het hele LBV-team. 

# data[].attributes.body
Via Zoom/Teams/Google Meet, ... lukt het ook om af te spreken als niet iedereen voldoende aanwezig is op school.

Op de startvergadering van het schooljaar is (meestal) iedereen er en kan je alvast een eerste overleg houden en een planning opmaken. Communiceer dit meteen naar je directie en de titularissen.

Op studiedagen die voor de hele school ingericht worden kan er misschien tijd voorzien worden voor het LBV-team apart. Stel de vraag aan je directie.

# data[].attributes.headline
Evaluatie van het project door de leerlingen

# data[].attributes.subject
Evaluatie van het project door de leerlingen

# data[].attributes.body
Zijn er dingen die je nu anders ziet?

Welke vragen heb je nog?

Wat wil je nog zeggen?

Voorzie eventueel een evaluatieblad met enkele vragen: dit was nieuw voor mij... / dit vond ik vreemd... / dit wil ik onthouden... / dit vond ik mooi... / hier wil ik nog meer over weten... / vroeger dacht ik ... maar nu weet ik ...

# data[].attributes.headline
Verzamel na ieder project de neerslag (het ingevulde sjabloon, eventueel met bijlagen) ervan in een map, digitaal of op papier. De map blijft op school bij de directie. 

# data[].attributes.subject
Verzamel na ieder project de neerslag (het ingevulde sjabloon, eventueel met bijlagen) ervan in een map, digitaal of op papier. De map blijft op school bij de directie. 

# data[].attributes.body
We werken projecten uit waarmee we de leerlingen interlevensbeschouwelijke competenties bijbrengen door de interlevensbeschouwelijke dialoog aan te gaan en te oefenen.

# data[].attributes.headline
2. Je neemt samen het sjabloon door (zie kolom basisdocumenten voor een ILC/ILD-project) en bepaalt een periode en een thema per klasgroep. 

# data[].attributes.subject
2. Je neemt samen het sjabloon door (zie kolom basisdocumenten voor een ILC/ILD-project) en bepaalt een periode en een thema per klasgroep. 

# data[].attributes.headline
De leerkrachten evalueren hun eigen leerlingen, mogelijks na overleg met de collega's. 

# data[].attributes.subject
De leerkrachten evalueren hun eigen leerlingen, mogelijks na overleg met de collega's. 

# data[].attributes.body
ILC / ILD:

Minstens 2, maximum 6 lestijden per klasgroep en per schooljaar.

Het LBV-team bepaalt zelf wanneer, soms kan het aansluiten bij een schoolproject waar LBV een levensbeschouwelijk aspect van belicht.

In het GO! 3de graad SO: ILD. Dit kan tot 50% van de leertijd gaan.

# data[].attributes.body
Start een nieuw project of herneem een project van vorig schooljaar. Hou rekening met de feedback en de evaluatie van eerdere projecten.

Interlevensbeschouwelijke competenties bepalen waarrond je wil werken (maximum 3) of je baseren op het ILD-leerplan voor de 3de graad in het GO!

Onderwerpen, ideeën en werkvormen verzamelen.

Informatie die je verzameld hebt, delen met het LBV team.

Samen het thema afbakenen, maak ook afspraken over eventuele no-go's.

Schrijf goed uit wie wat zal doen, wie voor welk materiaal zal zorgen, wie de nodige afspraken regelt, welke lokalen jullie nodig zullen hebben, enz.

Vul het sjabloon samen in.

# data[].attributes.body
Ter ondersteuning voor de ILC.

# data[].attributes.body
Om kinderen en jongeren te ondersteunen in hun levensbeschouwelijke groei, zowel in de eigen groep als in ontmoeting met de ander.

Om kinderen en jongeren vertrouwd te maken met levensbeschouwelijke diversiteit.

Om vanuit nieuwsgierigheid te komen tot ontmoeting.

Om te komen tot een interlevensbeschouwelijke dialoog.

Omdat de school een oefenplaats is voor vreedzaam samenleven in een pluralistische maatschappij.

Het is decretaal vastgelegd en verankerd in elk leerplan levensbeschouwing.

# data[].attributes.body
Met de directie: die moet weten wat en wanneer gepland wordt, wat de logistieke ondersteuning moet zijn, mochten er vragen van ouders komen, enz.

Met het secretariaat of economaat over het financiële: sommige uitstappen of workshops kosten geld. Maak goede afspraken over de betalingen.

Met de klasleerkrachten: voor het geval er verschuivingen nodig zijn in de roosters, voor het geval hun leerlingen met verhalen komen, als ze ouders zien die zich vragen stellen, enz.

Met de ouders: om mogelijke discussies en problemen voor te zijn en om extra 'reclame' te maken over ILC.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ja, je hebt (recht op) een GO! account en toegang tot GO! pro.
Contacteer de personeelsdienst van het Huis van het GO!.

Ja, je hebt (recht op) een GO! account en toegang tot GO! pro.
Contacteer de lokale gegevensbeheerder van je scholengroep.

Ja, je hebt (recht op) een GO! account en toegang tot GO! pro.
Contacteer de lokale gegevensbeheerder van je scholengroep.

Nog even geduld. Momenteel heb je nog geen (recht op een) GO! account met toegang tot GO! pro. Van zodra de GO! contactendatabank beschikt over de contact- en functiegegevens van het (niet-)onderwijzend personeel in de scholen en instellingen, heb ook jij (recht op) een GO! account met toegang tot GO! pro.

# data[].attributes.attachment_link.description
De (voorlopige) leerplannen van ILD kan je op deze pagina terugvinden alsook in de zijbalk.
Vanaf september 2025 zal het vernieuwde leerplan doorgevoerd worden voor de volledige derde graad van het secundair onderwijs. Dit kan je hier raadplegen: Leerplan ILD

# data[].attributes.body
Voorkennis bij eigen leerlingen over de eigen levensbeschouwing onderzoeken, bereid je leerlingen voor.

Bewaak de focus op de geselecteerde competenties.

Dialoog tussen de leerlingen onderling stimuleren.

Denk goed na over de groepsindeling van de leerlingen.

Duidelijke afspraken maken over wat er gebeurt bij afwezigheid van een collega.

# data[].attributes.headline
Kijkwijzer gebruikt bij evaluatie van de projecten ILC/ILD door de inspecteurs-adviseurs LBV 

# data[].attributes.subject
Kijkwijzer gebruikt bij evaluatie van de projecten ILC/ILD door de inspecteurs-adviseurs LBV 

# data[].attributes.body
Downloadbaar door op de 3 puntjes te klikken.

# data[].attributes.headline
Alle basisdocumenten en meer vind je ook terug in de virtuele ruimte GO! ILD op Smartschool (abonneren bij virtuele ruimtes + inloggen)

# data[].attributes.subject
Alle basisdocumenten en meer vind je ook terug in de virtuele ruimte GO! ILD op Smartschool (abonneren bij virtuele ruimtes + inloggen)

# data[].attributes.attachment_link.description
Welkom op het digitaal schoolplatform van GO!.

# data[].attributes.headline
Voer het project uit zoals jullie hebben beschreven in het iLOK-formulier ILC/ILD.

# data[].attributes.subject
Voer het project uit zoals jullie hebben beschreven in het iLOK-formulier ILC/ILD.

# data[].attributes.body
Zoek naar activerende werkvormen die de interlevensbeschouwelijke dialoog mogelijk maken en stimuleren.

Bewaak de tijd.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
​Laatste update: 7 september 2023

september 2023 - uitrol ILD-projecten in 3de graad van het secundair onderwijs

Het Regeerakkoord stelt dat het gemeenschapsonderwijs in de derde graad van het secundair onderwijs kan overschakelen van 2 uur levensbeschouwing naar 1 uur levensbeschouwing en 1 uur interlevensbeschouwelijke dialoog (ILD). Binnen ILD worden eveneens de minimumdoelen die passen binnen burgerschap bijkomend ingeoefend. De realisatie van deze minimumdoelen blijft evenwel ook een plaats krijgen in een vak burgerschap of andere reguliere vakken van de basisvorming. Meer bepaald is het de bedoeling om in het bestaande kader van de levensbeschouwelijke vakken de helft van de lesuren te besteden aan de interlevensbeschouwelijke dialoog, en dit in de 3de graad van het secundair onderwijs. Dit vak levert aldus een bijdrage aan burgerschapseducatie, aan het samen leren samenleven en fungeert bijkomend als een dam tegen onwenselijke polarisatie.

Om dit in goede banen te leiden sloten het GO! en de Erkende Instanties en Vereniging (EI&V) een akkoord rond de invoering van de interlevensbeschouwelijke dialoog in de derde graad van het secundair onderwijs. Dit akkoord kan je onderaan de pagina raadplegen.

Leerplannen zijn ontwikkeld voor ILD. De voorlopige versie kan je onderaan de pagina terugvinden of hier raadplegen.

De voorbije twee jaar hebben zeven proefprojecten gelopen in twee scholengroepen, waarbij ervaringen zijn opgedaan en ondersteunend materiaal is uitgewerkt (zie bijlages onderaan de pagina: handleiding en addendum met ondersteunende materialen). Sedert 1 september 2023 lopen projecten in de vijfde jaren in de derde graad in alle scholengroepen van het GO! Een tweede startdatum is voorzien op 1 januari 2024, voor die scholen die eerst een professionaliseringstraject willen doorlopen (zie verder). De implementatie van ILD in de volledige derde graad is voorzien voor het schooljaar 2024/25.

De levensbeschouwelijke inspecties werkten samen met GO! een professionaliseringsaanbod uit voor de leerkrachten levensbeschouwing. De bedoeling daarvan is om leerkrachten zo goed mogelijk voor te bereiden en te ondersteunen. Het gaat daarbij om het pedagogisch en didactisch materiaal dat ontwikkeld is op basis van de voorbije proefprojecten, het werken met de leerplannen, het aanscherpen van vaardigheden rond team- en co-teaching, het werken in grote groepen, durven dialogeren en het uitwisselen van kennis en informatie uit de proefprojecten. Dit aanbod wordt georganiseerd in verschillende steden in Vlaanderen; Brussel, Antwerpen, Gent en Hasselt. Door dit Vlaanderenbreed te organiseren worden zoveel mogelijk leerkrachten levensbeschouwelijke vakken bereikt.

# data[].attributes.attachment_link.title
GO! Pro - Interlevensbeschouwelijke dialoog (ILD)

# data[].attributes.body
Interlevensbeschouwelijke onderwijskwaliteit