# data[].attributes.attachment_link.description
OVSG promoot en ondersteunt het onderwijsproject van steden en gemeenten.

# data[].attributes.attachment_link.description
OVSG promoot en ondersteunt het onderwijsproject van steden en gemeenten.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Binnenklasdifferentiatie, een krachtige leeromgeving en leren leren leiden tot een optimaler leren van de leerling en een bevordering van het leerproces. OVSG ontwikkelde voor elk van deze aspecten bouwstenen die scholen hierbij ondersteunen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Binnenklasdifferentiatie, een krachtige leeromgeving en leren leren leiden tot een optimaler leren van de leerling en een bevordering van het leerproces. OVSG ontwikkelde voor elk van deze aspecten bouwstenen die scholen hierbij ondersteunen.

# data[].attributes.headline
Sterk SES- of GOK-beleid voeren: Het rad voor Kansenbevordering.

# data[].attributes.subject
Sterk SES- of GOK-beleid voeren: Het rad voor Kansenbevordering.

# data[].attributes.body
Het Rad voor Kansenbevordering

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De handleiding maakt een onderscheid tussen (kans)armoede en kansenbevordering. Onder (kans)armoede begrijpen we financiële armoede, generatiearmoede, culturele armoede en taalarmoede. Kansenbevordering zien we als een positievere benadering en daagt het school- en academieteam uit om extra kansen te bieden aan deze leerlingen.

De reflectievragen zijn onderverdeeld in 4 domeinen.

Beleid - op welke manier heeft het beleid oog voor (kans)armoede?

Pedagogisch-didactisch handelen - hoe krijgt het pedagogisch-didactisch handelen vorm met voldoende aandacht voor leerlingen die opgroeien in (kans)armoede?

Mindset - vanuit welke grondhouding kijkt het team naar leerlingen die opgroeien in (kans)armoede?

Partners - met welke partners kan de school/​academie samenwerken aan kansenbevordering voor leerlingen die opgroeien in (kans)armoede?

# data[].attributes.attachment_link.description
Het Rad voor Kansenbevordering helpt je als school- en academieteam een kwalitatieve analyse te maken van het huidige (kans)armoedebeleid of gelijke-onderwijskansenbeleid. Met de reflectievragen krijg je vanuit meerdere invalshoeken zicht op de groeikansen.

# data[].attributes.headline
De beste lezers zitten in mijn klas! (Boek)

# data[].attributes.subject
De beste lezers zitten in mijn klas! (Boek)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Over de opleiding

We brengen het kader ​' de twaalf kenmerken voor kwaliteitsvol leesonderwijs' en versterken dat met praktijkvoorbeelden.

Programma

Er zijn twaalf kenmerken om op in te zetten binnen jouw leesonderwijs. Via werkvormen en boekentips maken we deze kenmerken concreet en inzetbaar in je klaspraktijk. Zo worden jouw leerlingen gemotiveerde en betere lezers.

De twaalf kenmerken vormen het handvat om het leesonderwijs op schoolniveau onder de loep te nemen.

Het boek ​'De beste lezers zitten in mijn klas!' vormt het uitgangspunt van deze vorming.

Let op: dit boek is niet inbegrepen in de cursus.

# data[].attributes.attachment_link.title
De beste lezers zitten in mijn klas! (basis)

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe krijg je dat voor elkaar? Wat kan jij doen als leraar om sterke lezers te maken van jouw leerlingen?

# data[].attributes.attachment_link.title
Directe Instructie | De downloads en scholing bij het boek Effectief rekenonderwijs op de basisschool van Marcel Schmeier.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Cognitieve functies in relatie tot de
executieve functies

Klik op de afbeelding en u kunt het volledige artikel (40 blz.) downloaden. (denk om bronvermelding)

Executieve functies staan de laatste tijd stevig in de belangstelling.
Iedereen gebruikt de executieve functies, we kunnen niet zonder. Veel kinderen/jongeren hebben moeite met de executieve functies. Ze zijn bijvoorbeeld niet goed in plannen, initiatief nemen, geconcentreerd werken onder tijdsdruk en andere zaken die met de executieve functie te maken hebben. We moeten er echter voor waken te snel een 'label' op kinderen en jongeren te plakken. Zeker kinderen/jongeren met ADHD/ASS lopen dit risico. Want wellicht liggen onder de deficiente executieve functies nog lagere/andere cognitieve functies die onvoldoende ontwikkeld zijn om efficiënt executieve functies in te zetten.

Klik op de afbeelding om een aantal voorbeelden van spelen die geoefend kunnen worden om de cognitieve en executieve functies i.c.m. metacognitie te ontwikkelen. (denk om bronvermelding)

De term 'executieve functies' komt uit de neurowetenschap.

1. Executieve functies worden ook wel hoogontwikkelde cognitieve functies genoemd: Vaardigheden die helpen om te beslissen op welke activiteiten of taken we onze aandacht richten en welke uitvoeren.

2. Executieve functies zijn die functies in de hersenen die het mogelijk maken dat je rationele beslissingen neemt, tijd gestuurd bent, gereguleerd werkt, je niet impulsief reageert, systematisch werkt en doelgericht handelt.

3. De locatie van de executieve functies is het allervoorste deel van de frontale kwabben (prefrontale schors). Deze frontale kwabben houden verband met de hogere cognitieve functies (waaronder metacognitie, complexe planning en besluitvorming), geheugen en sociale interacties. Gezamenlijk worden deze operaties de executieve functies genoemd.

4. Hoewel de definities van elkaar verschillen, is men het er in de literatuur over eens dat executieve functies bestaan uit vermogens die de mens in staat stellen om intentioneel en doelgericht problemen op te lossen. Als paraplubegrip gebruikt men hiervoor het executief functioneren. Het omvat alle controlerende of zelfregulerende functies die ervoor zorgen dat cognitieve activiteit, emotionele respons en openlijk gedrag georganiseerd en gestuurd worden.

5. Executieve functies leeftijd StiBCO Emiel van Doorn

1. Respons-inhibitie

2. Emotieregulatie

3. Volgehouden aandacht

4. Taakinitiatie

5. Flexibiliteit

6. Timemanagement

7. Doelgericht gedrag

8. Planning/prioritering

9. Organisatie

10. Werkgeheugen

11. Metacognitie

De executieve functies uit het boek 'Het tienerbrein'

1. Filteren

2. Organiseren van aandacht

3. Impulsremming

4. Nieuwsgierigheid en initiatief nemen

5. Werkgeheugen

6. Doelgerichtheid

7. Gedrags-, motorische en cognitieve flexibiliteit

8. Planmatig handelen

9. Kiezen en beslissen

10. Zelfinzicht

11. Zelfregulatie

12. Metacognitie

13. Monitoring

14. Empathie en perspectiefname

15. Motivatie

We kunnen mogelijke 'executieve functies problemen' onderverdelen in twee groepen:

De executieve functies
Bron: Peg Dawson en Richard Guarre
Kinderen en jongeren met 'executieve functies problemen' op het vlak van structureren
De executieve functies uit het boek
"Het tienerbrein, over adolescent tussen biologie en omgeving"
Bron: Jelle Jolles

Executieve functies in relatie tot de cognitieve functies cirkels

Kinderen en jongeren met 'executieve functies problemen' op het vlak van het onderwijs/leren

Wat gaat er mis in het denken
Wat gaat er mis in het (be) redenen
........
Wat zijn de gevolgen hiervan voor school, stage, werk en prive?
Wat beheerst het kind/de jongere wel, wat zijn zijn/haar kwaliteiten, talenten en krachten?
Welke concrete leerdoelen kunnen we o.b.v. bovenstaande gegevens samen met het kind/de jongere formuleren?

Wat gaat ermis bij het organiseren?
Wat gaat er mis in het plannen?
Wat gaat er mis in het reguleren van het gedrag
......
Wat is er zichtbaar m.b.t. het niet correct structureren zowel thuis, school, werk en privé?
Wanneer vertoont hij/zij gewenst gedrag, hoe en bij wie?
Wat beheerst het kind/de jongere wel, wat zijn zijn/haar kwaliteiten, talenten en krachten?
Welke concrete leerdoelen kunnen we o.b.v. bovenstaande gegevens samen met het kind/de jongere formuleren?

Spraakverwarring
Executieve functies in relatie tot de cognitieve functies

Door de verschillende ordeningen, maar ook door de verschillende definities van zowel de executieve functies als de cognitieve functies is het lastig voor begeleiders, docenten en ouders om hun leerling of kind te ondersteunen. Mocht het kind/de jongere naar een andere instelling of school gaan kan hij/zij te maken krijgen met een andere ordening en/of andere definitie en dus ook met een andere aanpak.

Daarnaast is er nog geen geschikte test voor (het in kaart brengen van iemand zijn/haar) executieve functies (dit in tegenstelling tot de cognitieve functies). Een vragenlijst is nog steeds enigszins subjectief; wat neemt de observator/invuller (afhankelijk van de kennis en emoties van de invuller) waar en welke betekenis wordt tijdens de observatie van de leerling/het kind hieraan gegeven. Zorgvuldigheid blijft geboden.

Conform het concept Mediërend Leren is het onmogelijk dat we de observatieresultaten en de adviezen niet samen met het kind/de jongere bespreken en hij/zij zijn/haar inbreng daarin niet zou mogen geven. Er moet commitment worden verkregen over de observaties en adviezen, voordat erover gegaan wordt tot het schrijven van een handelingsplan of Individueel Ontwikkelperspectief. Uiteindelijk moet het kind/de jongere zelf/alleen het plan uitvoeren en de transfer maken naar zijn/haar eigen leven. De leeftijd of het niveau van functioneren is niet van belang, het wordt altijd samen met het kind/de jongere gedaan!

Het risico van het probleem aan 1 executieve functie toeschrijven
Het risico is dat een probleem wordt toegeschreven aan een bepaalde executieve functie, dit kan juist zijn, maar er zijn meerdere cognitieve functies nodig om 1 executieve functie te kunnen uitvoeren. Wat als het probleem nu eens ligt in een van deze cognitieve functies. Als die cognitieve functies niet getraind worden, zal de uitvoering van de executieve functies dan succesvol worden? Er moet dus steeds gekeken worden of de onderliggende cognitieve functies wel voldoende ontwikkeld zijn.
De cognitieve functies en het informatieverwerkingsmodel

1. In de opname fase gaan de cognitieve functies over de kwaliteit en kwantiteit van gegevens die je verzamelt wanneer je een probleem erkent.

2. In de verwerkingsfase zorgen de cognitieve functie ervoor dat je efficiënt gebruik kan maken van de gegevens die je verzameld hebt.

3. In de weergavefase ondersteunen de cognitieve functies je om de verwerkte gegevens op een adequate, volledige en begrijpbare manier over te brengen (in welke hoedanigheid dan ook) naar anderen.

Koppeling executieve functies en cognitieve functies in het informatieverwerkingsmodel

Enkele voorbeelden uit de verschillende fasen (nb. niet volledig)

Het informatieverwerkingsmodel
Belangrijk is dat de begeleiders en opvoeders in staat zijn de problemen met de executieve functies terug te brengen tot een praktische aanpak waardoor de hulpvraag van het kind/ jongere (en leerkracht/docent, ouders, ondersteuner) beantwoord wordt. Om dit duidelijk te maken een korte introductie van het informatieverwerkingsmodel.

Kunnen de executieve functies en cognitieve functies zonder elkaar?

Bronnen:

1. Aandacht, graag! leerlingen ondersteunen in het beheersen van alledaagse executieve functies. P. Moraine.

2. Basisboek Mediërend Leren, F. van Loo en E. van Doorn

3. BRIEF Executieve Functies Gedragsvragenlijst: een profielverkenning bij kinderen met Autisme Spectrum Stoornissen (ASS), M. Heeren.

4. Coachen van kinderen en adolescenten met zwakke executieve functies, Peg Dawson en Richard Guare.

5. Cursusmateriaal StiBCO, Bodegraven: StiBCO (niet gepubliceerd, alleen aan cursisten StiBCO ter beschikking gesteld) E. van Doorn, H. Jacobs, H. Dijk, I. Hendriks, F. van Miesen, F. van Loo en L. Pluim, et. al.

6. De bouwstenen van het denken, 22 cognitieve functies, E. van Doorn, Kennis als Gereedschap/Activerend Leren, hoofdstuk 2

7. Een praktisch gids voor leerkrachten, executieve functies versterken op school, J. Cooper-Kahn en M. Forster.

8. Een teveel aan geheugen, A.R. Lurija

9. Effectiever leren met leerstrategieën, P. Dijkstra.

10. Executieve functies bij kinderen en adolescenten. P. Dawson en R. Guare.

11. Executive Functions Adèle Diamond/Dep. of Psychiartry, University of British Columbia

12. Gedrag in uitvoering. Executieve functies bij kinderen en pubers. D. Smidts & M. Huizinga.

13. Gedragsproblemen in de klas. A. Horeweg

14. Groeien doe je samen. Hoe stimuleer je de ontwikkeling van je kind?', A. Janssens en E. van Doorn

15. Het language-model van Wepman, zoals dit is beschreven in Myers en Hammill.

16. Het tienerbrein. Over de adolescent tussen biologie en omgeving, J. Jolles

17. How Childern learn, from Montessori to Vygotsky, L. Pound

18. Ik snap het wel, maar zo snel, maar niet zo snel, B. Willoughby&E. Braaten

19. Kag-Al concepten, Reuven Feuerstein, cognitieve functies. E. van Doorn, Werken (aan)leren, Apeldoorn, hoofdstuk 4.

20. Neuropsychological Assessment, third edition, Muriel Deutsch Lezak.

21. Ontwikkelingsgericht begeleiden in alledaagse situaties. Werkboek voor mensen met een verstandelijke beperking. Gebaseerd op de methode van Feuerstein. P. van Dijk en E. van Doorn.

22. Slim maar ... help kinderen hun talenten benutten door hun executieve functies te versterken. P. Dawson.

23. Slim maar... help adolescenten hun talenten benutten door hun executieve functies te versterken, Richard Guare, Peg Dawson en Colin Guare.

24. Studies on the History of Behavior, Ape, primitive ans Child, L.S. Vygotsky, A.R. Luria, V.I. Golod and J. Knox

25. The Working Brain, An Introduction to Neuropsychology, A.R. Luria.

26. Train je brein en benut je talenten, tips en tools voor tieners om executieve functies te versterken, R. Kulman.

27. Understanding Executive Functions, Adèle Diamond/The international Dyslexia Association.

28. Vergeten, kwijt en afgeleid Opvoedwijzer om executieve functies bij kinderen te versterken. J. Cooper-Kahn en L. Dietzel.

29. Vygotsky in Action in the Early Years, The 'Key to Learning' Curriculum, G. Dolya.

30. Zeg nee! Gedrag in goede banen leiden door het versterken van executieve functies, E. Luteijn.

31. Zelfregulatie, diagnostiek en behandeling van executieve functies bij kinderen, Albert Ponsioen en Esther ten Brink.

32. Het tienerbrein. Over de adolescent tussen biologie en omgeving, J. Jolles

Het informatieverwerkingsmodel geeft sterk verkort weer wat er in een individu gebeurt, wanneer hij iets waarneemt, het verwerkt in het brein en vervolgens laat zien wat het met die waarneming en verwerking doet. Tussen waarnemen enerzijds en handelen anderzijds, verricht een individu in een hoog tempo een heleboel denkhandelingen (maakt gebruik van de cognitieve functies).

Dit informatieverwerkingsmodel is een hulpmiddel om:
* inzicht te kunnen krijgen in het proces van informatieverwerking;
* te kunnen diagnosticeren waarom mensen bepaalde deficiënties vertonen;
* gerichte ondersteuning te kunnen geven.

In onderstaande wordt gebruik gemaakt van een aantal voorbeelden uit de verschillende fasen van het informatieverwerkingsmodel. Je ziet per fase een deficiënte cognitieve functie en welke efficiënte cognitieve functie als tegenhangers dienen.

Praktisch handelen: koppeling cognitieve functies en executieve functies!
Nu is de vraag hoe koppelen we de verschillende executieve functies aan het praktische handvat van de (omgekeerde piramide van de) cognitieve functies? Dan zou je snel kunnen zien welke cognitieve functies er nodig zijn om executieve functies te remediëren of aan te bieden. Of kun je er zelfs voor te kiezen om alleen de cognitieve functie aan te bieden, omdat daarmee de hulpvraag eigenlijk al beantwoord wordt. Hieronder staat een koppeling tussen de omgekeerde piramide van de cognitieve functies en een aantal executieve functies. De cognitieve functies gekoppeld aan de executieve functie zijn te herkennen aan de vette letters en de fellere achtergrond. Zoals te zien, is een groot aantal cognitieve functies nodig om een executieve functie te kunnen uitvoeren.

Waak voor labelen
Elk mens gebruikt de executieve functies; we kunnen niet zonder. Veel kinderen/jongeren hebben moeite met de executieve functies. Ze zijn bijvoorbeeld niet goed in plannen, initiatief nemen, geconcentreerd werken onder tijdsdruk en in andere zaken die met de executieve functies te maken hebben. We moeten er echter voor waken te snel een 'label' op deze kinderen en jongeren te plakken. Zeker bij kinderen/jongeren met ADHD/ASS lopen we dit risico. Wellicht liggen onder de deficiënte executieve functies nog lagere/andere cognitieve functies die onvoldoende ontwikkeld zijn om executieve functies efficiënt en effectief in te zetten.

NEE, absoluut niet, executieve functies aanbieden zonder ook kennis van de cognitieve functies en het eventueel inzetten ervan zal veel jongeren/kinderen tekort doen, tijd&energie kosten en wellicht verdriet doen.
Dit geldt zeker ook voor de ondersteuners/leerkrachten die deze kinderen/jongeren ondersteunen.
Het is niet voor niets dat men binnen de neuropsychologie schrijft dat de executieve functies de hoogontwikkelde cognitieve functies zijn!
Nb.:
Wat aandacht vraagt bij zowel de executieve functies en de cognitieve functies is hoe de informatie verwerkt wordt.
Het kan niet zo zijn dat we alleen rekening gaan houden hoe de informatie binnen komt.
Net zoveel aandacht vraagt hoe het kind/de jongere de informatie verwerkt en vervolgens weergeeft, ook in deze fasen kan het correct en fout gaan.
Executieve functies en leeftijd druk om maken

# data[].attributes.attachment_link.title
Cognitieve functies in relatie tot executieve functies

# data[].attributes.attachment_link.description
Executieve functies staan de laatste tijd stevig in de belangstelling. Iedereen gebruikt de executieve functies, we kunnen niet zonder. Veel kinderen/jongeren hebben moeite met de executieve functies. Ze zijn bijvoorbeeld niet goed in plannen, initiatief nemen, geconcentreerd werken onder tijdsdruk en andere zaken die met de executieve functie te maken hebben.

# data[].attributes.headline
Visie Leer Lokaal voor leerlingen met individueel aangepast curriculum.

# data[].attributes.subject
Visie Leer Lokaal voor leerlingen met individueel aangepast curriculum.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Onderwijsaanbod voor alle leerlingen

Met Leer Lokaal streven we naar een generiek doelenkader voor alle leerlingen in het basisonderwijs, ongeacht de plaats (gewoon of buitengewoon onderwijs) waar ze les volgen. Leer Lokaal is niet alleen geconcordeerd met de eindtermen en ontwikkelingsdoelen voor het basisonderwijs, maar ook met de ontwikkelingsdoelen uit het buitengewoon basisonderwijs.

Decretaal is een school niet verplicht om een leerplan te gebruiken voor leerlingen met een IAC. Een school moet een individueel aangepast curriculum voor leerlingen met een IAC-verslag opmaken via handelingsplanmatig werken. Leer Lokaal biedt houvast bij de selectie van doelen om zo een doelgericht onderwijsaanbod te creëren voor leerlingen met een IAC.

Doordat we Leer Lokaal in elke onderwijsvorm gebruiken krijgen onderwijsprofessionals handvatten om een inclusieve school- en klaspraktijk te realiseren.

# data[].attributes.attachment_link.title
Visie Leer Lokaal voor leerlingen met individueel aangepast curriculum

# data[].attributes.attachment_link.description
Leer Lokaal wordt gebruikt bij het samenstellen van een schooleigen curriculum en een curriculum op maat voor een leerling met een IAC-verslag (individueel aangepast curriculum) in gewoon of buitengewoon onderwijs.

# data[].attributes.attachment_link.description
OVSG promoot en ondersteunt het onderwijsproject van steden en gemeenten.

# data[].attributes.attachment_link.description
OVSG promoot en ondersteunt het onderwijsproject van steden en gemeenten.

# data[].attributes.headline
Sterk SES- of GOK-beleid voeren: Het rad voor Kansenbevordering.

# data[].attributes.subject
Sterk SES- of GOK-beleid voeren: Het rad voor Kansenbevordering.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De handleiding maakt een onderscheid tussen (kans)armoede en kansenbevordering. Onder (kans)armoede begrijpen we financiële armoede, generatiearmoede, culturele armoede en taalarmoede. Kansenbevordering zien we als een positievere benadering en daagt het school- en academieteam uit om extra kansen te bieden aan deze leerlingen.

De reflectievragen zijn onderverdeeld in 4 domeinen.

Beleid - op welke manier heeft het beleid oog voor (kans)armoede?

Pedagogisch-didactisch handelen - hoe krijgt het pedagogisch-didactisch handelen vorm met voldoende aandacht voor leerlingen die opgroeien in (kans)armoede?

Mindset - vanuit welke grondhouding kijkt het team naar leerlingen die opgroeien in (kans)armoede?

Partners - met welke partners kan de school/​academie samenwerken aan kansenbevordering voor leerlingen die opgroeien in (kans)armoede?

# data[].attributes.attachment_link.description
Het Rad voor Kansenbevordering helpt je als school- en academieteam een kwalitatieve analyse te maken van het huidige (kans)armoedebeleid of gelijke-onderwijskansenbeleid. Met de reflectievragen krijg je vanuit meerdere invalshoeken zicht op de groeikansen.

# data[].attributes.headline
Sterk SES- of GOK-beleid voeren: Het rad voor Kansenbevordering.

# data[].attributes.subject
Sterk SES- of GOK-beleid voeren: Het rad voor Kansenbevordering.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De handleiding maakt een onderscheid tussen (kans)armoede en kansenbevordering. Onder (kans)armoede begrijpen we financiële armoede, generatiearmoede, culturele armoede en taalarmoede. Kansenbevordering zien we als een positievere benadering en daagt het school- en academieteam uit om extra kansen te bieden aan deze leerlingen.

De reflectievragen zijn onderverdeeld in 4 domeinen.

Beleid - op welke manier heeft het beleid oog voor (kans)armoede?

Pedagogisch-didactisch handelen - hoe krijgt het pedagogisch-didactisch handelen vorm met voldoende aandacht voor leerlingen die opgroeien in (kans)armoede?

Mindset - vanuit welke grondhouding kijkt het team naar leerlingen die opgroeien in (kans)armoede?

Partners - met welke partners kan de school/​academie samenwerken aan kansenbevordering voor leerlingen die opgroeien in (kans)armoede?

# data[].attributes.attachment_link.description
Het Rad voor Kansenbevordering helpt je als school- en academieteam een kwalitatieve analyse te maken van het huidige (kans)armoedebeleid of gelijke-onderwijskansenbeleid. Met de reflectievragen krijg je vanuit meerdere invalshoeken zicht op de groeikansen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Verbindend samenwerken

Bouw duurzame relaties op met leerlingen en ouder(s)

Effectieve onderwijsloopbaanbegeleiding veronderstelt verbindende samenwerking met leerlingen en hun ouder(s) (HGW, 2018; Competentieloep, 2023). Met ouders bedoelen we telkens de ouders en iedereen die (mee) verantwoordelijk is bij de opvoeding van de leerling. Het is daarom belangrijk om van bij de start van de schoolloopbaan te werken aan verbinding met de school via laagdrempelig, rechtstreeks contact en warme en duurzame relaties met leerlingen en hun ouder(s).

Ouderbetrokkenheid uitbouwen doe je door te investeren in het partnerschap tussen de ouders en de school. ​"Binnen dit partnerschap gaan ouder(s) en school op een constructieve, respectvolle en wederkerige manier met elkaar om. Ze communiceren en werken samen in functie van de lerende" (KOOGO, 2022). Om tot communicatie te komen is het nodig om op twee elementen in te zetten, namelijk contact en connectie. Met contact wordt bedoeld dat je tijd en ruimte maakt om elkaar te begroeten, dat je interesse toont voor elkaar, vragen stelt, ... Dit veronderstelt live contact, dat zowel spontaan als georganiseerd kan plaatsvinden. Connectie gaat over authentiek en eerlijk kunnen zijn. Het gaat om oprecht luisteren naar, zien en voelen wat de ander zegt zonder hierover te oordelen, ongeacht of de boodschap positief is of niet.

Neem samen met de leerling en ouder(s) de verantwoordelijkheid op over de onderwijsloopbaan

Onderwijsloopbaankeuzes maken is een proces waarin zowel de school, de leerling als de ouder(s) verantwoordelijkheid dragen. Leerlingen (en hun ouder(s)) behouden de regie en hebben recht op ondersteuning door de school.

Drie voorwaarden zorgen ervoor dat leerlingen gemotiveerd zijn om hun verantwoordelijkheid op te nemen: ze moeten autonomie ervaren bij het maken van keuzes, zich bij het keuzeproces betrokken voelen en zich competent voelen om keuzes te maken (Vansteenkiste, 2017).

Beleid op onderwijsloopbaanbegeleiding

Geef de visie op onderwijsloopbaanbegeleiding een plaats binnen het beleid op leerlingenbegeleiding

Ontwikkel een schooleigen, gedragen, onderbouwde visie op kansrijke onderwijsloopbaanbegeleiding, die leerlingen breed ondersteunt doorheen hun schoolloopbaan in de richting van maximale ontplooiing, leerwinst en participatie (Leersteundecreet, 2023). Zo'n visie op onderwijsloopbaanbegeleiding omschrijft waarvoor de school staat.

Ze omvat dus de kernwaarden van de aangeboden onderwijsloopbaanbegeleiding. Daarnaast functioneert ze als ethisch kompas voor de schoolorganisatie, en geeft ze ook richting bij het maken van keuzes en het nemen van beslissingen over onderwijsloopbaanbegeleiding. Maak de visie en de verdere stappen die hieruit voortvloeien helder en transparant voor het onderwijspersoneel en alle partners.

Ga aan de slag met objectieve en relevante informatie

Een eerste stap in het proces is het verzamelen van objectieve informatie over de leerling vanuit de vier begeleidingsdomeinen (onderwijsloopbaan, leren en studeren, psychisch en sociaal functioneren, preventieve gezondheidszorg). Focus daarbij op feitelijke (les-)observaties, toetsresultaten, interessetesten, verslaggeving, het medisch dossier, ... Beluister daarbij de stem van de leerling en de ouder(s) en hou rekening met hun context. Vervolgens interpreteer je als team al deze informatie. Pas in een volgende stap formuleer je een advies. Ga tot slot altijd twee zaken na: is er voldoende informatie om een advies te kunnen geven (1) en is het advies passend voor deze leerling (2)? Communicatie tussen de partners blijft gedurende het hele proces cruciaal.

Om efficiënt te werken, is het belangrijk om de relevante informatie bij te houden. Maak daarbij een onderscheid tussen ​'need to know' en ​'nice to know'. Door informatie kernachtig te documenteren, wordt het mogelijk om de evolutie van de leerling zichtbaar te maken in functie van het keuzeproces.

Reflecteer systematisch in het kader van interne kwaliteitszorg

Reflecteer met het team over de manier waarop de onderwijsloopbaanbegeleiding versterkt kan worden. Verzamel daartoe de nodige informatie (ook van leerlingen die van studierichting of school veranderen). Denk na over de volgende vragen:

In welke mate zijn onze adviezen kwaliteitsvol?

In welke mate zijn onze acties op vlak van onderwijsloopbaanbegeleiding effectief?

In welke mate ondersteunen onze acties en adviezen warme overdrachten binnen en buiten de school?

Enzovoort

Op die manier kun je lessen trekken in het kader van interne kwaliteitszorg.

Kansrijke onderwijsloopbaanbegeleiding

Kijk breed naar leerlingen vanuit een groeigerichte mindset

Met het oog op een goed keuzeproces is het belangrijk om met een brede blik naar leerlingen te kijken. Focus zowel op schoolse prestaties als op de persoonlijke kenmerken van leerlingen (vb. interesses, talenten, persoonlijkheid, ...). Doe dit o.a. door in te zetten op breed evalueren. Dit wil zeggen doelgericht en met meerdere beoordelaars, op verschillende manieren, in verschillende contexten en op verschillende tijdstippen evalueert. Kijk daarbij vanuit een groeigerichte mindset.

Competenties, kwaliteiten en interesses die leerlingen buiten de school ontwikkelen (bv. tijdens stages, sportactiviteiten, lessen deeltijds kunstonderwijs...), vormen een waardevolle aanvulling op deze brede kijk. Al die elementen neem je mee in het keuzeproces.

Verleg de focus van louter adviseren naar begeleiden

Informeer leerlingen en ouder(s) objectief en zo volledig mogelijk over het brede onderwijsaanbod op verschillende momenten en via verschillende kanalen. Breng alle mogelijke relevante pistes in kaart. Informeer de leerling daarbij breed: opleidingsinhouden, doorstroomkansen, bijhorende consequenties, toelatingsvoorwaarden, studiebekrachtiging, ... Wees je bewust van de impact van je taalgebruik bij het communiceren over onderwijsloopbanen. Vermijd, zowel mondeling als schriftelijk, woorden waarin hiërarchisch denken vervat zit (vb. afzakken, gemakkelijker, beter, ...) en gebruik positieve, waarderende termen (Van Avermaet en Boone, 2023).

Naast het informeren heeft elke leraar een rol bij het aanleren van de vaardigheden die leerlingen nodig hebben om te komen tot zelfkennis en zelfreflectie (HGW, 2018). Zo kunnen leerlingen zelf weloverwogen passende keuzes leren maken.

Onderwijsloopbaanbegeleiding is een continu proces. Kritische keuzemomenten zijn mijlpalen om adviezen te formaliseren, maar de weg hiernaartoe start in de dagelijkse praktijk en loopt doorheen het hele schooljaar (Lacante e.a., 2008).

Stel hoge verwachtingen voor alle leerlingen binnen de onderwijsloopbaan

Het hanteren van hoge verwachtingen op maat van individuele leerlingen is onlosmakelijk verbonden met betere leerprestaties en een positief zelfbeeld (Jensen, 2022).

'Hoge verwachtingen' kunnen breed geïnterpreteerd en toegepast worden. Stel hoge verwachtingen, zowel in de te behalen onderwijsdoelen als in de onderwijsloopbaan van leerlingen. Met het oog op kansrijk oriënteren en gelijke onderwijskansen hou je voor alle leerlingen zoveel mogelijk deuren open.

# data[].attributes.attachment_link.description
Deze krachtlijnen inspireren schoolteams om een krachtig beleid rond onderwijsloopbaanbegeleiding op te zetten. Als school werk je hiermee aan verschillende kwaliteitsverwachtingen van het Referentiekader voor OnderwijsKwaliteit.

# data[].attributes.headline
Scharniermomenten en kansrijke overgangen doorheen de onderwijsloopbaan.

# data[].attributes.subject
Scharniermomenten en kansrijke overgangen doorheen de onderwijsloopbaan.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Logische en mogelijke overgangen in het gewoon en het buitengewoon secundair onderwijs, inclusief duaal leren

We maakten een poster om alle logische en mogelijke overgangen in het gewoon en het buitengewoon secundair onderwijs, inclusief duaal leren, in kaart te brengen. Deze publicatie is onder voorbehoud van wijzigingen in de regelgeving. We raden je aan om bij het afdrukken van de poster te kiezen voor A1-formaat.

# data[].attributes.attachment_link.title
Scharniermomenten en kansrijke overgangen doorheen de onderwijsloopbaan

# data[].attributes.attachment_link.description
Gedurende de hele onderwijsloopbaan wordt er van kinderen en jongeren verwacht dat ze kiezen. Hoe begeleid je leerlingen op deze scharniermomenten of bij hun studiekeuze? Hoe maak je de overstap gemakkelijker? Op deze pagina willen we jou daarmee helpen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het curriculum voor de basisschool bestaat uit negen leergebieden. Voor elk leergebied werd een visie ontwikkeld die vertrekt vanuit enkele uitgangspunten.

De overgang van de derde kleuterklas naar het eerste leerjaar vormt een belangrijk scharniermoment in de onderwijsloopbaan van een kind. Om deze periode op een kansrijke manier te laten verlopen, werkt Leer Lokaal met verbindende doelen. Lees de visie Werken met verbindende doelen.

Elk leergebied bestaat uit thema's en leerlijnen. De leerlijnen beschrijven stapsgewijs hoe de leerling groeit. Leer Lokaal werkt volgens de principes van een spiraalcurriculum: er is veel aandacht voor herhaling, nieuwe leerstof wordt gekoppeld aan eerder gegeven leerstof en de complexiteit neemt toe.

Naast de basisleerlijnen en attitudes zijn er ook ondersteunings- en verdiepingsleerlijnen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Het curriculum voor de basisschool bestaat uit negen herkenbare leergebieden . Elk leergebied is verder uitgewerkt in leerlijnen die stapsgewijs beschrijven hoe een leerling groeit.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In Vlaanderen is zittenblijven één van de opties wanneer een leerling op het einde van het schooljaar onvoldoende beantwoordt aan de vooropgestelde eisen. Uit verschillende onderzoeken blijkt echter dat zittenblijven niet altijd effectief is, maar afschaffen is ook niet zinvol. Omwille van wat wetenschappelijk onderzoek aangeeft en de mindshift naar meer leerlinggericht onderwijs, is het wenselijk om voor iedere leerling die onvoldoende behaalt de optie zittenblijven kritisch te bekijken en na te gaan of er geen andere, meer geschikte aanpak is.

# data[].attributes.attachment_link.description
In Vlaanderen is zittenblijven één van de opties wanneer een leerling op het einde van het schooljaar onvoldoende beantwoordt aan de vooropgestelde eisen. Uit verschillende onderzoeken blijkt echter dat zittenblijven niet altijd effectief is, maar afschaffen is ook niet zinvol . Omwille van wat...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Elke dag buitenspeeldag

Op woensdag 20 april is het Buitenspeeldag. Alle kinderen worden dan opgeroepen om ... buiten te spelen natuurlijk! Maar, waarom is buiten ravotten eigenlijk zo belangrijk? Dat het goed is voor de gezondheid door het bewegen kan je al raden. Maar wist je dat ook het mentaal welbevinden er een boost van krijgt? Ontdek alles over de voordelen, en de do's en don'ts.

# data[].attributes.attachment_link.description
Nu het coronavirus ook het schoolleven op pauze zet, zoeken we alternatieve manieren om het schoolritme te bewaren. Belangrijk hierbij is: voldoende bewegen, gezond eten en goed voor onszelf en zeker voor anderen zorgen. En dat doen we niet alleen, dat doen we samen. Want samen zijn we altijd sterker.

# data[].attributes.attachment_link.description
Maak kennis met het aanbod om binnen jouw school of klas werk te maken van gezondheid! Laat je inspireren door tal van projecten, methodieken, vormingen... en verruim je blik op het gezondheidsbeleid op school!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Gezonde leerlingen en leerkrachten presteren beter

Wil je leerlingen iets bijbrengen over alcohol- en druggebruik? Hen het belang van gezonde binnenlucht leren? Gezonde keuzes toegankelijker maken of een gezondheidsbeleid uitbouwen?

Een gezonde school kiest voor een leeromgeving waarin leerlingen en leerkrachten de ruimte krijgen om zich goed en gezond te ontplooien. Het is de plek bij uitstek om kinderen alles te leren over gezonde keuzes.

Bij het Logo vind je materialen en projecten voor een gezonde levensstijl. Daarnaast ondersteunen we de samenwerking van schoolnabije partners zoals de Pedagogische Begeleidingsdienst en lokale besturen in hun opdracht om de school te helpen bij het uitwerken van een gezondheidsbeleid.

# data[].attributes.attachment_link.description
Het Logo gaat voor meer levenskwaliteit en gezonde levensjaren voor iedereen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Deze website vereist Javascript om sommige onderdelen goed te laten functioneren.
Doorgaan naar content

Wat doet Leerpunt voor jou?

1. Een didactische kennisbasis ontwikkelen

Leerpunt zal een kennisbasis voor lerarenteams ontwikkelen. Deze kennisbasis bestaat uit de synthese van bestaand, valide onderzoek dat wordt hertaald naar de klaspraktijk. Voor thema's die onderbelicht blijken, zal Leerpunt zelf onderzoek laten uitvoeren.

2. Evidence-informed aanpak stimuleren

Evidence-informed betekent dat onderwijsteams zélf weloverwogen keuzes maken over hoe ze het leren bij leerlingen zullen optimaliseren op basis van wetenschappelijke onderzoeksresultaten en inzichten ('evidentie'). Ze laten zich informeren en passen een praktijk of aanpak aan naargelang hun klas- en schoolcontext. In het onderwijs is er namelijk maar zelden iets dat altijd en overal voor iedereen werkt.

3. Co-creatie

De kennisbasis wordt opgesteld in samenwerking met het hele onderwijsveld en gevalideerd door een wetenschappelijke en gebruikerscommissie. Implementatie in het onderwijs gebeurt onder andere door de lerarenopleidingen en de pedagogische begeleidingsdiensten.

Wat is een toolkit wél en wat vooral niet?

lees meer

Koekelberg

Persconferentie lancering Leerpunt

lees meer

Laat je inspireren door onze nieuwsbrief

Geen spam, beloofd. Eenmaal per maand kan je post van Leerpunt verwachten.

Stichting Leerpunt

Koning Albert II-laan 15 bus 917 1210 Brussel

# data[].attributes.attachment_link.description
Deze website vereist Javascript om sommige onderdelen goed te laten functioneren. Doorgaan naar content Wat doet Leerpunt voor jou? Een didactische kennisbasis ontwikkelen Leerpunt zal een kennisbasis voor lerarenteams ontwikkelen. Deze kennisbasis bestaat uit de synthese van bestaand, valide onderzoek dat wordt hertaald naar de klaspraktijk.

# data[].attributes.attachment_link.title
Vitamines voor groei | 9789462922860 | Maarten Vansteenkiste | Boeken | bol

# data[].attributes.attachment_link.description
Vitamines voor groei (Paperback). De ontwikkeling van kinderen en jongeren staat in onze snel evoluerende maatschappij onder druk. Het is voor kinderen...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Voor ouders en ouderwerkingen

informeert en inspireert ouders over belangrijke onderwijsthema's zoals aanmelden en inschrijven, schoolkeuzeprocessen, pesten, zorg op school, ... Daarnaast laat KOOGO de stem van ouders klinken aan de overlegtafel met onderwijsverstrekkers, onderwijspartners en beleidsmakers. Zo kan je als ouder aansluiten bij reflectiegroepen of deelnemen aan netwerk- en inspiratieavonden.

Wil je je ouderwerking optimaal organiseren? KOOGO maakt je wegwijs in het wettelijke kader, de juridische aspecten, de financiën, de verzekeringen, ... Naast begeleidingen op maat van de ouderwerking organiseert KOOGO ook online vormingen. Thema's zoals jaarplanning, organisatie, ledenwerving, teambuilding, ... komen aan bod.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ouders maken mee school. KOOGO, de ouderkoepel van het stedelijk, gemeentelijk en provinciaal onderwijs, verbindt en versterkt ouders, ouderwerkingen, onderwijsprofessionals, schoolbesturen en partners. Wat kan KOOGO voor jou betekenen?