# data[].attributes.body
1. Renesans, zwany odrodzeniem to epoka, która trwała w Europie od końca XV w do początku XVII w.

# data[].attributes.headline
Tekst do piosenki pt. "Jeszcze w zielone gramy" napisał znakomity polski artysta Wojciech Młynarski. 

# data[].attributes.subject
Tekst do piosenki pt. "Jeszcze w zielone gramy" napisał znakomity polski artysta Wojciech Młynarski. 

# data[].attributes.body
Po średniowieczu w Europie wykształciła się nowa epoka renesansu, która dała początek wielkim przemianom społecznym i kulturowym.
Odwoływała się do kultury antycznej, stawiając ją za wzór i kanon piękna.

Początek renesansu umownie wyznaczają m.in.:
- upadek Konstantynopola (1453),
- wynalazek druku (1452–1455),
- odkrycie Ameryki (1492).

# data[].attributes.headline
Człowiekiem jestem i nic, co ludzkie, nie jest mi obce

# data[].attributes.subject
Człowiekiem jestem i nic, co ludzkie, nie jest mi obce

# data[].attributes.body
W centrum zainteresowania renesansowych humanistów znalazł się człowiek i jego potrzeby, a hasłem przewodnim epoki stał się pogląd żyjącego w starożytnej Grecji TERENCJUSZA, który stwierdził: "Człowiekiem jestem i nic, co ludzkie, nie jest mi obce"

# data[].attributes.body
Kolebką renesansu stały się Włochy, z głównymi ośrodkami sztuki: Wenecją, Florencją, Mediolanem, Padwą i Rzymem. Tam też tworzyli mistrzowie malarstwa i rzeźby:

# data[].attributes.body
Zaliczany obok Leonarda da Vinci i Rafaela Santiego do trójki największych artystów epoki renesansu, a także uznawany za jednego z najwybitniejszych artystów w dziejach świata.

PONIŻEJ: Stworzenie świata - fresk w Kaplicy Sykstyńskiej w Rzymie

# data[].attributes.body
to włoski renesansowy malarz, rzeźbiarz, architekt, inżynier, a także odkrywca, matematyk, anatom, wynalazca, geolog, filozof, muzyk, pisarz.

PONIŻEJ: "Dama z gronostajem" -
Muzeum Narodowe w Krakowie

# data[].attributes.headline
Dlaczego ODRODZENIE? Co się wtedy odrodziło?

# data[].attributes.subject
Dlaczego ODRODZENIE? Co się wtedy odrodziło?

# data[].attributes.body
W 1453 roku Konstantynopol, stolica wschodniej części cesarstwa rzymskiego (zwanego Bizancjum), został zdobyty przez Turków. Oznaczało to koniec istnienia tego państwa. Wielu uczonych bizantyjskich opuściło ojczyznę i przeniosło się do bezpieczniejszych Włoch. Uczeni przywozili ze sobą starożytne rzymskie i greckie rękopisy oraz traktaty naukowe. Wywołało to we Włoszech fascynację starożytnością. Modne stało się studiowanie greckiej filozofii i czytanie rzymskich dzieł w języku łacińskim. Zachwycano się antyczną architekturą. Efektem tego był niezwykły rozwój sztuki wzorowanej na dziełach antycznych. Z tego powodu nową epokę w dziejach kultury nazwano renesansem lub odrodzeniem.

# data[].attributes.body
to włoski malarz i architekt, najmłodszy z trójki słynnych artystów włoskiego renesansu – obok Michała Anioła i Leonarda da Vinci, znany z licznych przedstawień Madonny.

PONIŻEJ: Madonna Sykstyńska. Obraz znajduje się w Dreźnie.

# data[].attributes.body
W okresie renesansu w muzyce nastąpił rozwój wielogłosowości. Melodie komponowano według zasad POLIFONII, w której każdy głos prowadził samodzielną melodię.

Powstawały nowe formy wokalne i kompozycje instrumentalne, kształtowała się teoria muzyki oraz sztuka KONTRAPUNKTU - sztuka właściwego łączenia głosów w jedną całość.

# data[].attributes.headline
Giovanni Pierluigi da Palestrina (czyt. dżiowani pierluidżi da palestrina)

# data[].attributes.subject
Giovanni Pierluigi da Palestrina (czyt. dżiowani pierluidżi da palestrina)

# data[].attributes.body
był włoskim kompozytorem, związał całe swe życie z kościołem, choć nie był księdzem i posiadał dość liczną rodzinę.
Napisał ok. 950 utworów, które były uważane za idealne wcielenie muzyki kościelnej.

POSŁUCHAJ:

Giovanni Pierluigi da Palestrina: Missa Papae Marcelli - Sanctus

SANCTUS jest śpiewane w II części mszy, dawniej po łacinie, a dzisiaj słowami:
Święty, Święty, Święty Pan, Bóg Zastępów. Pełne są niebiosa i ziemia chwały Twojej. Hosanna na wysokości.

# data[].attributes.attachment_link.title
Palestrina: Missa Papae Marcelli -  Sanctus

# data[].attributes.body
tworzył w XVI wieku we Włoszech i Francji. Ostatnie trzydzieści dziewięć lat życia spędził w Monachium, gdzie pełnił funkcję kapelmistrza orkiestry, uważanej za najlepszą w Europie. W jego repertuarze można znaleźć muzykę kościelną oraz świecką, a łączna liczba kompozycji autorstwa Orlando di Lasso sięga 2000 sztuk.

POSŁUCHAJ: Orlando di Lasso  -"Echo". Utwór do dzisiaj chętnie wykonywany przez zespoły na całym świecie.

# data[].attributes.body
był niemieckim rzemieślnikiem i drukarzem. Był twórcą pierwszej przemysłowej metody druku na świecie.

# data[].attributes.body
to włoski żeglarz, podróżnik i nawigator. W roku 1492 odkrył Amerykę.

# data[].attributes.body
jako jeden z pierwszych na świecie twierdził, iż gwiazdy na niebie tak naprawdę miałyby być odległymi ciałami niebieskimi, takimi jak Słońce, otoczonymi przez swoje własne planety. Twierdził również, że Wszechświat jest nieskończony. Za swoje odkrycia został skazany przez Kościół katolicki pod zarzutem herezji i spalony żywcem na stosie.

# data[].attributes.body
to polski prawnik, lekarz i niższy duchowny katolicki, zajmujący się również astronomią i astrologią oraz matematyką. Udowodnił teorię heliocentryczną, czyli "wstrzymał Słońce, ruszył Ziemię".

# data[].attributes.body
Renesans w Polsce zyskał miano "złotego wieku". Były to czasy panowania Zygmunta I Starego oraz Zygmunta II Augusta. Polska wtedy obejmowała obszar około 990 tys.  km kwadratowych, była jednym z największych państw w ówczesnej Europie – obok Turcji i Rosji.

Dodatkowo Polska była jedną z potęg militarnych, politycznych i ekonomicznych. Nastąpił szybki rozwój nauki, kultury i sztuki. Wzrosła ilość oraz wielkość miast, rozwinął się handel i rzemiosło. Był to okres wewnętrznego pokoju oraz rozkwitu tolerancji.

# data[].attributes.body
Bona Sforza - żona króla Zygmunta Starego-  przyczyniła się w rozwoju architektury. Przywiozła do Polski włoskich architektów, którzy zaprojektowali wiele pięknych renesansowych budowli – np. Bernardo Morano zaprojektował Zamość na wzór renesansowego miasta.
Dodatkowo zamożniejsza część społeczeństwa stawiała na naukę, posyłała dzieci do gimnazjów humanistycznych, ogromnym powodzeniem cieszyły się zagraniczne uniwersytety.

Poniżej: renesansowy rynek w Zamościu zaprojektowany przez włoskiego architekta

# data[].attributes.body
Jan Kochanowski kochał bezgranicznie swoją córeczkę Urszulę. Dziewczynka umarła w wieku 2,5 lat.

# data[].attributes.attachment_link.title
Elektroliryka feat. Jan Kochanowski - Tren VIII ("Wielkieś mi uczyniła pustki...")

# data[].attributes.body
XVI wiek to okres popularyzacji języka polskiego w administracji oraz w poezji i prozie. Tworzyli wtedy Mikołaj Rej, Andrzej Frycz-Modrzewski czy też Jan Kochanowski. W dziedzinie astronomii prym wiódł wówczas Mikołaj Kopernik.

# data[].attributes.headline
Polska muzyka renesansowa prezentowała BARDZO wysoki poziom. 

# data[].attributes.subject
Polska muzyka renesansowa prezentowała BARDZO wysoki poziom. 

# data[].attributes.body
Kompozycje Mikołaja z Krakowa, Wacława z Szamotuł, Marcina Leopolity czy Mikołaja Gomółki w niczym nie ustępowały dziełom innych twórców europejskich.

# data[].attributes.body
Wacław z Szamotuł - "Już się zmierzcha" w wykonaniu chóru "Ars Cantandi" Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu

# data[].attributes.attachment_link.title
Wacław z Szamotuł "Modlitwa gdy dziatki spać idą" ("Już się zmierzcha") ARS CANTANDI

# data[].attributes.headline
"Jeszcze w zielone gramy" - Chór ARS CANTANDI WIRTUALNIE

# data[].attributes.subject
"Jeszcze w zielone gramy" - Chór ARS CANTANDI WIRTUALNIE

# data[].attributes.attachment_link.title
Jeszcze w zielone gramy - Chór ARS CANTANDI WIRTUALNIE

# data[].attributes.headline
Daria Zawiałow - ,,Jeszcze w zielone gramy"

# data[].attributes.subject
Daria Zawiałow - ,,Jeszcze w zielone gramy"

# data[].attributes.attachment_link.title
Daria Zawiałow  ,,Jeszcze w zielone gramy,,

# data[].attributes.headline
ROKSANA WĘGIEL - "Jeszcze w zielone gramy" 

# data[].attributes.subject
ROKSANA WĘGIEL - "Jeszcze w zielone gramy" 

# data[].attributes.attachment_link.title
ROKSANA WĘGIEL Jeszcze w zielone gramy  Tarnowiec.

# data[].attributes.body
2. Charakterystyka epoki renesansu:
- wielkie przemiany społeczne i kulturowe (odkrycie Ameryki, rozłam w Kościele)
- rozwój sztuki wzorowanej na dziełach antycznych. Z tego powodu nową epokę nazwano renesansem lub odrodzeniem.

# data[].attributes.body
3. Kolebką renesansu stały się Włochy, z głównymi ośrodkami sztuki: Wenecją, Florencją, Mediolanem, Padwą i Rzymem. Tam też tworzyli mistrzowie malarstwa i rzeźby:
- Michał Anioł Buonarroti
- Leonardo da Vinci
- Rafael Santi

# data[].attributes.body
4. Muzyka w epoce renesansu:
- rozwój wielogłosowości
- melodie komponowano według zasad POLIFONII, w której każdy głos prowadził samodzielną melodię
- rozwój kontrapunktu, czyli sztuki właściwego łączenia głosów w jedną całość.

# data[].attributes.body
5. Najwybitniejsi kompozytorzy epoki renesansu:
- Giovanni Pierluigi da Palestrina (czyt. dżiowani pierluidżi da palestrina)
- Orlando di Lasso

# data[].attributes.body
skomponował między innymi muzykę do tekstów psalmów przełożonych na język polski przez Jana Kochanowskiego. Zebrał je w zbiór psalmów "Melodie na Psałterz polski".

Posłuchaj:

Mikołaj Gomółka - "Nieście chwałę mocarze"

Nieście chwałę, mocarze, Panu mocniejszemu,
Nieście chwałę, królowie, Królowi więtszemu;
Jego ze wszech naświętsze imię wyznawajcie,
Jemu w kościele świętym Jego się kłaniajcie!

Głos Pański deszcze leje, głos Pański grom srogi
I okrutne pobudza na powietrzu trwogi;
Pan na morzu podnosi straszne nawałności,
Głos Pański wielkiej władze i wielkiej możności.

Pan na swym tronie siedział, gdy potop świat psował,
Pan na swym tronie będzie na wieki królował.
Tenże serce i siłę ludu swemu daje
I ziemi błogosławi na jej urodzaje.

# data[].attributes.attachment_link.title
Mikołaj Gomółka Nieście chwałę mocarze Polska muzyka renesansowa  Renaissance polish music