# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De ontwikkeling van jonge kinderen wordt geleid door de bouw van het neurologische netwerk. In het brein worden veel, heel veel verbindingen aangegaan en die worden op verschillende momenten, in verschillende situaties, vaardigheden wel en niet gezien. Geleidelijk ontstaat er een hele 'infrastructuur' van netwerken die ontwikkeling en leren mogelijk maakt, van zowel kennis als vaardigheden (Sitskoorn, 2006). Twee bijdragen van The Center on the Developing Child (Harvard) maken dit proces inzichtelijk:

1. Experiences Build Brain Architecture

2. Serve & Return Interaction Shapes Brain Circuitry

De ontwikkeling van de hersenen begint al voor de geboorte en gaat tot de leeftijd van drie jaar heel erg snel. Daarna, tot de leeftijd van zo'n zes jaar gaat deze ontwikkeling iets langzamer, maar relatief nog steeds snel. Het proces van nieuwe verbindingen in het brein kent een enorme spurt in de eerste jaren, maar blijft tot op hoge leeftijd doorgaan (Van Dinteren, 2014).

Neurologische netwerken ontwikkelen zich bij jonge kinderen door te spelen, bijvoorbeeld door te bewegen en door de zintuigen te gebruiken. Zij ontwikkelen zich, begrijpen daardoor de omgeving steeds beter en krijgen zicht op wat de eigen mogelijkheden zijn, op welke manier je verbonden voelt met de omgeving, welke dingen wat moeilijk zijn, welke dingen makkelijk zijn en wat interessant -, uitdagend - en speciaal is. Het leren aan de omgeving ontstaat, passend bij de belevingswereld van het jonge kind waardoor betekenisvolle ervaringen en patronen ontstaan.

Hierdoor worden neurologische structuren gebouwd waardoor de wereld voor jonge kinderen overzichtelijk en begrijpelijk wordt: met zand kan je spelen en mooie dingen bouwen; samen met water kan er van alles bedacht en gebouwd worden, maar zand om te eten is niet lekker. Jonge kinderen ontwikkelen en leren aan de hand van 'trial and error', proberenderwijs. Dit wordt incidenteel ontwikkeling en leren genoemd. Door ervaring leren jonge kinderen dat als je een toren wilt bouwen het grootste blok aan de onderkant van de toren handig is. Als je een toren bouwt en je begint met het kleinste blok, ja dan valt het bouwwerk om.

Langzamerhand, omdat jonge kinderen zich steeds beter kunnen concentreren, steeds beter kunnen onthouden, steeds beter gaan begrijpen dat zij niet het middelpunt van de wereld zijn, verandert de ontwikkeling en het leren van incidenteel, al ervarend, naar intentioneel (Robye & Riggins, 2016). Vanaf 7 jaar is een kind steeds beter in staat om iets te leren met een duidelijke leerintentie: hij kan zichzelf de opdracht geven 'dat wil ik gaan leren' en vanaf die leeftijd kan de leerkracht een vaardigheid opdelen in deelvaardigheden die vervolgens (aan)geleerd worden.

De ontwikkeling van kind is een interactief proces, een 'heen en weer' tussen kind en volwassenen. In deze interactie is een altijd terugkerend thema welke regels, structuur en begrenzing nodig zijn voor een gezonde, evenwichtige ontwikkeling. Als het gaat over regels, structuur en begrenzing gaat het over het begrip ' executieve functies'. Dit begrip heeft te maken met het jezelf kunnen redden - zelfredzaamheid als aankleden en zelf naar het toilet gaan; kunnen organiseren en plannen van je gedrag, zoals wachten op je beurt, luisteren naar de instructie en je mond houden, ook al begrijp je iets niet. Dit vraagt van een kind concentratievermogen, uitgestelde aandacht, tijdsbesef, een bepaalde werkhouding. Dergelijke gedragingen worden gezien als controle- en regelfuncties.

Een baby in de wieg functioneert nog volgens zijn driften en impulsen. Hij huilt als hij honger heeft, hij lacht als hij het naar zijn zin heeft. Maar als het wat meer ruimte gaat innemen, bv. door kruipen, komt het met regels in aanraking. Executieve functies ontwikkelen zich al vanaf de geboorte (Dawson & Guere, 2010; Leseman, 2010) en ontwikkelen zich naarmate kinderen ouder worden. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat de ontwikkeling van executieve functies en de breinontwikkeling met elkaar samenhangen (Smidts & Huizinga, 2011). Executieve functies zijn vaardigheden en denkprocessen die het kind helpen zijn gedrag en werkhouding te plannen en te sturen en doelmatig te werk te gaan, vooral in nieuwe situaties. Er ontstaat zo een ontwikkeling van vooral externe sturing, bijvoorbeeld door de pedagogisch medewerker of leerkracht naar zelfsturing: het kind is dan zelf in staat sturing te geven aan zijn gedrag en denken, nodig om intentioneel, doelgericht en actief te kunnen leren. Executieve functies ontwikkelen zich in een doorgaand proces waarin fases zijn te onderscheiden en met een grote bandbreedte samenhangend met de breinontwikkeling. Deze ontwikkeling gebeurt niet gelijkmatig, maar volgens een hiërarchisch patroon.

Van nature beschikken kinderen, als zij veilig opgroeien, over een bepaalde nieuwsgierigheid om kennis en vaardigheden te verwerven. Motivatie en betrokkenheid zijn dan belangrijke begrippen omdat nieuwsgierigheid en leergierigheid kunnen worden gezien als motivatie, die essentieel is voor het leren (Ros, Castelijns, Van Loon & Verbeeck, 2014). Vanuit de zelfdeterminatietheorie wordt er uitgegaan van drie psychologische basisbehoeften die van groot belang zijn om maximale motivatie te behalen: competentie, autonomie en relatie (sociale verbondenheid) (Ryan & Deci, 2008). Wanneer motivatie van buitenaf wordt gevoed, is er sprake van extrinsieke motivatie. In het begin van de kleuterfase is dit voor een kind heel vanzelfsprekend: veel gedrag dat het kind laat zien is om de goedkeuring van de ouder of leerkracht te krijgen. De juf is tevreden, dus is het goed. Bij intrinsieke motivatie wordt motivatie van binnenuit gevoed. Er is interesse of plezier in de activiteit. Het uitvoeren van de activiteit is dan op zichzelf bevredigend. De motivatie komt vanuit de persoon zelf en wordt niet door een factor buiten de persoon om bepaald, zoals bij extrinsieke motivatie het geval is (Vansteenkiste et al., 2007).

Een kind dat zich vertrouwd en veilig voelt, is actief en betrokken bezig (Laevers, Jackers, Menu, & Moons, 2014). Het belang van betrokkenheid en motivatie in neurologisch perspectief is enorm groot (Jolles, 2006). Een omgeving die aansluit bij de ontwikkeling van het jonge kind en zijn behoeften stimuleert de hersenontwikkeling. Een toenemend aantal studies (Sajaniemi et al., 2011) geeft aan dat hersenontwikkeling in hoge mate afhankelijk is van interactie met de (beschermende) omgeving. Het kind begrijpt wat er van hem gevraagd wordt, de activiteit is betekenisvol, sluit aan bij de belevingswereld en hij vindt uitdaging in wat hij aan het doen is, heeft er plezier in en stelt zich open op.

Verder lezen

Cranenburgh, B. (2020). Neurowetenschappen. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.

Expertisecentrum Kinderopvang: https://expertisecentrumkinderopvang.nl/?view=article&id=361:blog-brain-awareness-week&catid=25

Jolles, J. (2006). Beter onderwijs door mee kennis over leren en de hersenen. Geraadpleegd op 1-11-2021 op https://www.hersenenenleren.nl/pdf/actueel/presentaties/60317JWeb_BeterOwUMcursus.pdf

Oenema-Mostert, Ineke, Janssens, Harry, Woltjer, Gerda & van de Kraats-Hop, Petra (2018). Stapsgewijs onderwijs, het kind centraal. Groningen: Noordhoff.

Oenema-Mostert, Ineke, Janssens, Harry, Woltjer, Gerda & van de Kraats-Hop, Petra (2021). Stapsgewijs Educatie. Groningen: Stichting Stapsgewijs.

Oudgenoeg-Paz, O., Volman, M.J.M. & Leseman, P.M. (2012). Attainment of sitting and walking predicts development of productive vocabulary between ages 16 and 28 months. Infant Behavior & Development, 35, 733-736.

Stichting biowetenschap+maatschappij (2019). Brein in de Groei. Geraadpleegd op 1-11-2021: https://www.biomaatschappij.nl/download/?download=https%3A%2F%2Fwww.biomaatschappij.nl%2Fwp-content%2Fuploads%2F2020%2F11%2FBrein-in-de-groei.pdf

Referenties

Dawson, P. & Guare, R. (2010). Executieve functies bij kinderen en adolescenten. Amsterdam: Hogrefe uitgevers.

Dinteren, R., van (2014). Brein in onderwijs. Zaltbommel: uitgeverij van Schouten & Nelissen.

Richard Guare (2014) Context in the Development of Executive Functions in Children, Applied Neuropsychology: Child, 3:3, 226-232. DOI: 10.1080/21622965.2013.870015DOI: 10.1080/1350293X.2011.548938
Bekijk de uitwerking van deze wetenschappelijke bron in de kennisbank.

Laevers, F. Jackers, I., Menu, E. & Moons, J. (2014). Ervaringsgericht werken met kleuters in het basisonderwijs. Averbode: CEGO Publishers.

Leseman, P. (2010). Executive als basis voor het leervermogen. Sardes, nr 9.

Robye, Alison & Riggins, Tracy (2016). Event-Related Potential Study of Intentional and Incidental Retrieval of Item and Source Memory During Early Childhood. In Developmental Psychobiology, 58, 5, 556-567.

Ros, A. Castelijns, J., Loon van, Verbeek, K. (2014). Gemotiveerd leren en lesgeven. Bussum: Uitgeverij Coutinho.

Ryan, R.M. & Deci, E.L. (2008). Self Determination Theory and the role of basic psychological needs in personality and the organization of behavior. In O. John, R.W. Robbins & L.A. Pervin (Eds.). Handbook of Personality: Theory and Research (pp.654-678). New York: The Guilford Press.

Sajaniemi, N. Suhonen, E., Kontu, E., Rantanen, P., Lindholm, H., Hyttinen, S. & Hivoren, A. (2011). Children's cortisol patterns and quality of early learning environment. European Early Childhood Education Research Journal, 19(1), 45-61.
Bekijk de uitwerking van deze wetenschappelijke bron in de kennisbank.

Sitskoorn, M. (2006). Het maakbare brein. Amsterdam: uitgeverij Bert Bakker

Smidts, D.P. & Huizinga, M. (2011). Age-related changes in executive function: A normative study with the Dutch version of the Behavior Rating Inventory of Executive Function (BRIEF). Child neuropsychology: A journal on normal and abnormal development in childhood and adolescence, 17, p. 51-66.

Vansteenkiste, M., Sierens, E., Sonens, B. & Lens, W. (20227). Willen, Moeten en Structuur: Over het bevorderen van een optimaal leerproces. Begeleid Zelfstandig Leren, 37, 1-27.

De ontwikkeling van jonge kinderen wordt geleid door de bouw van het neurologische netwerk. In het brein worden veel, heel veel verbindingen aangegaan en die worden op verschillende momenten, in verschillende situaties, vaardigheden wel en niet gezien. Geleidelijk ontstaat er een hele 'infrastructuur' van netwerken die ontwikkeling en leren mogelijk maakt, van zowel kennis als vaardigheden (Sitskoorn, 2006). Twee bijdragen van The Center on the Developing Child (Harvard) maken dit proces inzichtelijk:

1. Experiences Build Brain Architecture

2. Serve & Return Interaction Shapes Brain Circuitry

De ontwikkeling van de hersenen begint al voor de geboorte en gaat tot de leeftijd van drie jaar heel erg snel. Daarna, tot de leeftijd van zo'n zes jaar gaat deze ontwikkeling iets langzamer, maar relatief nog steeds snel. Het proces van nieuwe verbindingen in het brein kent een enorme spurt in de eerste jaren, maar blijft tot op hoge leeftijd doorgaan (Van Dinteren, 2014).

Neurologische netwerken ontwikkelen zich bij jonge kinderen door te spelen, bijvoorbeeld door te bewegen en door de zintuigen te gebruiken. Zij ontwikkelen zich, begrijpen daardoor de omgeving steeds beter en krijgen zicht op wat de eigen mogelijkheden zijn, op welke manier je verbonden voelt met de omgeving, welke dingen wat moeilijk zijn, welke dingen makkelijk zijn en wat interessant -, uitdagend - en speciaal is. Het leren aan de omgeving ontstaat, passend bij de belevingswereld van het jonge kind waardoor betekenisvolle ervaringen en patronen ontstaan.

Hierdoor worden neurologische structuren gebouwd waardoor de wereld voor jonge kinderen overzichtelijk en begrijpelijk wordt: met zand kan je spelen en mooie dingen bouwen; samen met water kan er van alles bedacht en gebouwd worden, maar zand om te eten is niet lekker. Jonge kinderen ontwikkelen en leren aan de hand van 'trial and error', proberenderwijs. Dit wordt incidenteel ontwikkeling en leren genoemd. Door ervaring leren jonge kinderen dat als je een toren wilt bouwen het grootste blok aan de onderkant van de toren handig is. Als je een toren bouwt en je begint met het kleinste blok, ja dan valt het bouwwerk om.

Langzamerhand, omdat jonge kinderen zich steeds beter kunnen concentreren, steeds beter kunnen onthouden, steeds beter gaan begrijpen dat zij niet het middelpunt van de wereld zijn, verandert de ontwikkeling en het leren van incidenteel, al ervarend, naar intentioneel (Robye & Riggins, 2016). Vanaf 7 jaar is een kind steeds beter in staat om iets te leren met een duidelijke leerintentie: hij kan zichzelf de opdracht geven 'dat wil ik gaan leren' en vanaf die leeftijd kan de leerkracht een vaardigheid opdelen in deelvaardigheden die vervolgens (aan)geleerd worden.

De ontwikkeling van kind is een interactief proces, een 'heen en weer' tussen kind en volwassenen. In deze interactie is een altijd terugkerend thema welke regels, structuur en begrenzing nodig zijn voor een gezonde, evenwichtige ontwikkeling. Als het gaat over regels, structuur en begrenzing gaat het over het begrip ' executieve functies'. Dit begrip heeft te maken met het jezelf kunnen redden - zelfredzaamheid als aankleden en zelf naar het toilet gaan; kunnen organiseren en plannen van je gedrag, zoals wachten op je beurt, luisteren naar de instructie en je mond houden, ook al begrijp je iets niet. Dit vraagt van een kind concentratievermogen, uitgestelde aandacht, tijdsbesef, een bepaalde werkhouding. Dergelijke gedragingen worden gezien als controle- en regelfuncties.

Een baby in de wieg functioneert nog volgens zijn driften en impulsen. Hij huilt als hij honger heeft, hij lacht als hij het naar zijn zin heeft. Maar als het wat meer ruimte gaat innemen, bv. door kruipen, komt het met regels in aanraking. Executieve functies ontwikkelen zich al vanaf de geboorte (Dawson & Guere, 2010; Leseman, 2010) en ontwikkelen zich naarmate kinderen ouder worden. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat de ontwikkeling van executieve functies en de breinontwikkeling met elkaar samenhangen (Smidts & Huizinga, 2011). Executieve functies zijn vaardigheden en denkprocessen die het kind helpen zijn gedrag en werkhouding te plannen en te sturen en doelmatig te werk te gaan, vooral in nieuwe situaties. Er ontstaat zo een ontwikkeling van vooral externe sturing, bijvoorbeeld door de pedagogisch medewerker of leerkracht naar zelfsturing: het kind is dan zelf in staat sturing te geven aan zijn gedrag en denken, nodig om intentioneel, doelgericht en actief te kunnen leren. Executieve functies ontwikkelen zich in een doorgaand proces waarin fases zijn te onderscheiden en met een grote bandbreedte samenhangend met de breinontwikkeling. Deze ontwikkeling gebeurt niet gelijkmatig, maar volgens een hiërarchisch patroon.

Van nature beschikken kinderen, als zij veilig opgroeien, over een bepaalde nieuwsgierigheid om kennis en vaardigheden te verwerven. Motivatie en betrokkenheid zijn dan belangrijke begrippen omdat nieuwsgierigheid en leergierigheid kunnen worden gezien als motivatie, die essentieel is voor het leren (Ros, Castelijns, Van Loon & Verbeeck, 2014). Vanuit de zelfdeterminatietheorie wordt er uitgegaan van drie psychologische basisbehoeften die van groot belang zijn om maximale motivatie te behalen: competentie, autonomie en relatie (sociale verbondenheid) (Ryan & Deci, 2008). Wanneer motivatie van buitenaf wordt gevoed, is er sprake van extrinsieke motivatie. In het begin van de kleuterfase is dit voor een kind heel vanzelfsprekend: veel gedrag dat het kind laat zien is om de goedkeuring van de ouder of leerkracht te krijgen. De juf is tevreden, dus is het goed. Bij intrinsieke motivatie wordt motivatie van binnenuit gevoed. Er is interesse of plezier in de activiteit. Het uitvoeren van de activiteit is dan op zichzelf bevredigend. De motivatie komt vanuit de persoon zelf en wordt niet door een factor buiten de persoon om bepaald, zoals bij extrinsieke motivatie het geval is (Vansteenkiste et al., 2007).

Een kind dat zich vertrouwd en veilig voelt, is actief en betrokken bezig (Laevers, Jackers, Menu, & Moons, 2014). Het belang van betrokkenheid en motivatie in neurologisch perspectief is enorm groot (Jolles, 2006). Een omgeving die aansluit bij de ontwikkeling van het jonge kind en zijn behoeften stimuleert de hersenontwikkeling. Een toenemend aantal studies (Sajaniemi et al., 2011) geeft aan dat hersenontwikkeling in hoge mate afhankelijk is van interactie met de (beschermende) omgeving. Het kind begrijpt wat er van hem gevraagd wordt, de activiteit is betekenisvol, sluit aan bij de belevingswereld en hij vindt uitdaging in wat hij aan het doen is, heeft er plezier in en stelt zich open op.

Verder lezen

Cranenburgh, B. (2020). Neurowetenschappen. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.

Expertisecentrum Kinderopvang: https://expertisecentrumkinderopvang.nl/?view=article&id=361:blog-brain-awareness-week&catid=25

Jolles, J. (2006). Beter onderwijs door mee kennis over leren en de hersenen. Geraadpleegd op 1-11-2021 op https://www.hersenenenleren.nl/pdf/actueel/presentaties/60317JWeb_BeterOwUMcursus.pdf

Oenema-Mostert, Ineke, Janssens, Harry, Woltjer, Gerda & van de Kraats-Hop, Petra (2018). Stapsgewijs onderwijs, het kind centraal. Groningen: Noordhoff.

Oenema-Mostert, Ineke, Janssens, Harry, Woltjer, Gerda & van de Kraats-Hop, Petra (2021). Stapsgewijs Educatie. Groningen: Stichting Stapsgewijs.

Oudgenoeg-Paz, O., Volman, M.J.M. & Leseman, P.M. (2012). Attainment of sitting and walking predicts development of productive vocabulary between ages 16 and 28 months. Infant Behavior & Development, 35, 733-736.

Stichting biowetenschap+maatschappij (2019). Brein in de Groei. Geraadpleegd op 1-11-2021: https://www.biomaatschappij.nl/download/?download=https%3A%2F%2Fwww.biomaatschappij.nl%2Fwp-content%2Fuploads%2F2020%2F11%2FBrein-in-de-groei.pdf

Referenties

Dawson, P. & Guare, R. (2010). Executieve functies bij kinderen en adolescenten. Amsterdam: Hogrefe uitgevers.

Dinteren, R., van (2014). Brein in onderwijs. Zaltbommel: uitgeverij van Schouten & Nelissen.

Richard Guare (2014) Context in the Development of Executive Functions in Children, Applied Neuropsychology: Child, 3:3, 226-232. DOI: 10.1080/21622965.2013.870015DOI: 10.1080/1350293X.2011.548938
Bekijk de uitwerking van deze wetenschappelijke bron in de kennisbank.

Laevers, F. Jackers, I., Menu, E. & Moons, J. (2014). Ervaringsgericht werken met kleuters in het basisonderwijs. Averbode: CEGO Publishers.

Leseman, P. (2010). Executive als basis voor het leervermogen. Sardes, nr 9.

Robye, Alison & Riggins, Tracy (2016). Event-Related Potential Study of Intentional and Incidental Retrieval of Item and Source Memory During Early Childhood. In Developmental Psychobiology, 58, 5, 556-567.

Ros, A. Castelijns, J., Loon van, Verbeek, K. (2014). Gemotiveerd leren en lesgeven. Bussum: Uitgeverij Coutinho.

Ryan, R.M. & Deci, E.L. (2008). Self Determination Theory and the role of basic psychological needs in personality and the organization of behavior. In O. John, R.W. Robbins & L.A. Pervin (Eds.). Handbook of Personality: Theory and Research (pp.654-678). New York: The Guilford Press.

Sajaniemi, N. Suhonen, E., Kontu, E., Rantanen, P., Lindholm, H., Hyttinen, S. & Hivoren, A. (2011). Children's cortisol patterns and quality of early learning environment. European Early Childhood Education Research Journal, 19(1), 45-61.
Bekijk de uitwerking van deze wetenschappelijke bron in de kennisbank.

Sitskoorn, M. (2006). Het maakbare brein. Amsterdam: uitgeverij Bert Bakker

Smidts, D.P. & Huizinga, M. (2011). Age-related changes in executive function: A normative study with the Dutch version of the Behavior Rating Inventory of Executive Function (BRIEF). Child neuropsychology: A journal on normal and abnormal development in childhood and adolescence, 17, p. 51-66.

Vansteenkiste, M., Sierens, E., Sonens, B. & Lens, W. (20227). Willen, Moeten en Structuur: Over het bevorderen van een optimaal leerproces. Begeleid Zelfstandig Leren, 37, 1-27.

# data[].attributes.attachment_link.title
De verbinding tussen breinontwikkeling en incidenteel-intentioneel leren, executieve functies, motivatie en betrokkenheid - Landelijk Expertisecentrum Jonge Kind

# data[].attributes.attachment_link.description
De ontwikkeling van jonge kinderen wordt geleid door de bouw van het neurologische netwerk. In het brein worden veel, heel veel verbindingen aangegaan en die worden op verschillende momenten, in verschillende situaties, vaardigheden wel en niet gezien. Geleidelijk ontstaat er een hele 'infrastructuur' van netwerken die ontwikkeling en leren mogelijk maakt, van zowel kennis als vaardigheden (Sitskoorn, 2006).

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hoe herken je potentie bij een kind? Zijn talenten altijd zichtbaar? Hoe begeleid je talentvolle jonge kinderen? Deze drie vragen en meer komen aan de orde in onderstaande gespreksplaat door de informatie, tips, theorieën, hulpmiddelen en voorbeeldvragen die erop geboden worden. Tevens biedt de gespreksplaat qr-codes naar pagina's van talentstimuleren met meer informatie en inspiratie om samen (leerlingen, begeleiders, leraren, ouders) aan een doorgaande ontwikkeling van talenten te werken.

# data[].attributes.attachment_link.title
Talenten van jonge kinderen zien en begeleiden

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe herken je potentie bij een kind? Zijn talenten altijd zichtbaar? Hoe begeleid je talentvolle jonge kinderen? Deze drie vragen en meer komen aan de orde in onderstaande gespreksplaat door de informatie, tips, theorieën, hulpmiddelen en voorbeeldvragen die erop geboden worden.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
WELKOM OP DE SITE VAN DE EMMI PIKLER STICHTING NEDERLAND

Hier vindt u informatie over de ontwikkeling van het jonge kind vanuit de visie van kinderarts en pedagoog Emmi Pikler.

Bewegen, spelen en echt contact tijdens de verzorging zijn van cruciaal belang voor de ontwikkeling. Pikler geeft inspiratie hoe jonge kinderen ontwikkelingskansen te bieden.

De begeleide ouder- kindgroepen in Speel Ruimte en de trainingen voor iedereen die met kinderen werkt, gaan uit van de aangeboren nieuwsgierigheid, ontdekkingsdrang en sociale competentie van elk kind.

Meer informatie vind je onder de drie pedagogische hoofdthema's:

Bewegen, Spelen en Verzorgen.

Pikler Babytraining (goedgekeurd IKK)

Wil je meer weten over de Pikler Babytraining? Lees hier verder.

# data[].attributes.attachment_link.description
WELKOM OP DE SITE VAN DE EMMI PIKLER STICHTING NEDERLAND Hier vindt u informatie over de ontwikkeling van het jonge kind vanuit de visie van kinderarts en pedagoog Emmi Pikler. Bewegen, spelen en echt contact tijdens de verzorging zijn van cruciaal belang voor de ontwikkeling. Pikler geeft inspiratie hoe jonge kinderen ontwikkelingskansen te bieden.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
We spreken met professor sociologie Dirk Geldof over zijn laatste boek 'Als risico's viraal gaan. Welke wereld na corona?' Corona confronteert ons met de paradox van onze risicomaatschappij.

Nog nooit was Europa zo rijk en technologisch zo ontwikkeld, maar nog nooit zo kwetsbaar. De coronakeuzes van vandaag bepalen onze samenleving morgen. Als risico's viraal gaan analyseert hoe we risico's produceren en normaliseren, van corona tot klimaat. Want hoe we met risico's omgaan, is een van de sleutelvragen van de 21ste eeuw. Dirk Geldof publiceerde eerder bij Acco o.a. de bestseller Superdiversiteit. Hoe migratie onze samenleving verandert en Onzekerheid. Over leven in de risicomaatschappij.

Het boek is verkrijgbaar bij alle grote boekenwinkels en online via: www.accouitgeverij.nl

In de Acco Reuzen van kennis podcast gaan we in gesprek met onze auteurs over hun uitgaven binnen de thema's onderwijs & pedagogiek, psychologie, (para)medisch, sociologie en management & economie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Acco Reuzen van kennis, afl. 3: Rob en Hanneke van Bree - Met rekenogen bekeken by Acco Reuzen van kennis

# data[].attributes.attachment_link.description
We spreken met Rob en Hanneke van Bree over hun nieuwste boek: Met rekenogen bekeken. Zij zijn als leerkracht gespecialiseerd in rekenen met prentenboeken. Hun eerdere boek Met rekenogen gelezen kreeg lovende recensies. Beide boeken hebben dezelfde insteek, maar overlappen elkaar inhoudelijk niet. Alle beschreven 45 rekenactiviteiten kun je met eenvoudige, beschikbare materialen realiseren.

# data[].attributes.attachment_link.description
"Als kinderen buiten spelen, zijn ze ongemerkt bezig met allerlei rekenkundige concepten. Ze proberen uit wie het snelste is, sjouwen met zware...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
KVLO - Relevante praktijkvoorbeelden

Het boek leest prettig en kent een heldere opbouw geïllustreerd met sprekende en relevante praktijkvoorbeelden. In het boek zijn prachtige illustraties opgenomen waardoor de bedoeling van de schrijvers naast woorden ook in beelden duidelijk wordt.

Aan het boek is een digitaal kleuterplatform gekoppeld, dat zich richt op de uitwisseling van kennis en ervaringen en een online cursus. Een interessante combinatie van boek en digitale leeromgeving met daarin bijvoorbeeld: mindmaps, filmbeelden van praktijksituaties, lesvoorbereidingen, kijkwijzers, verdiepingsvragen en een accrediterende toets.

# data[].attributes.attachment_link.description
30 accreditatiepunten nodig als docent, therapeut of student? Het combi-pakket 'Beter spelen en bewegen met kleuters' biedt alles wat in de praktijk nodig is om effectief en succesvol bewegend met het jonge kind aan de slag te gaan.

# data[].attributes.body
In de online leeromgeving van het boek Interactievaardigheden zijn veel filmpjes te vinden.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
JavaScript lijkt te zijn uitgeschakeld in uw browser. Voor de beste gebruikerservaring, zorg ervoor dat javascript ingeschakeld is voor uw browser.

Een kindvolgende benadering

Boek Anneke Strik 9789036820981

Speciale prijs 37,36 Normale prijs 43,95

* Voor 18u00 besteld, volgende werkdag in huis
* Na 18u00 besteld, is na 2 werkdagen in huis
* Geen bezorging op maandag

Leerzaam dankzij de combinatie van theorie, praktijk, beeld en video's

Toegankelijk door schrijfstijl en vormgeving

Aantrekkelijk door de manier waarop de wereld van het kind inzichtelijk wordt gemaakt

Let op: Dit boek heeft ook een online (leer)omgeving.
Activeer de code in het boek via www.bsl.nl/activatie .
Meer informatie? Ga naar deze pagina.

Dit boek nodigt je uit beter te kijken naar kinderen en van daaruit aan de slag te gaan met de zes interactievaardigheden. Deze interactievaardigheden worden diepgaand uitgewerkt en vertaald naar de verschillende leeftijdsgroepen: baby, peuter, kleuter en schoolkind. De kracht van het boek schuilt in de combinatie van theorie, praktijkvoorbeelden, video's, concrete aanwijzingen en een scala aan verwerkingsopdrachten waarmee je je eigen vaardigheden kunt oefenen om beter aan te sluiten op het kind of de groep.

Interactievaardigheden is een levendig en inspirerend boek voor pedagogische opleidingen en trainingen op niveau 3 , 4 en 5. Het boek is zeer goed bruikbaar voor de kinderopvang en aangrenzende werkvelden, zoals de gastouderopvang en het basisonderwijs.

In deze herziene uitgave is de informatie over kleuters en schoolkinderen uitgebreid, zijn nieuwe inzichten uit onderzoek en eigen ervaring toegevoegd, en is het beeldmateriaal versterkt.

Interactievaardigheden bestaat ook als e-book. Hier vind je alle tekst online met directe doorklikmogelijkheden naar internetsites, filmmateriaal en daaraan gekoppelde opdrachten. Het e-book is te downloaden zodat je de tekst ook offline beschikbaar hebt, waar en wanneer je maar wilt.

De auteurs Anneke Strik en Jacqueline Schoemaker hebben jarenlange ervaring als docent in de opleiding PW3/4 en als trainer en (beeld)coach. Daarnaast ontwikkelden zij diverse trainingen.

SKU

9789036820981

Auteur(s)

Anneke Strik, Jacqueline Schoemaker

Druk

3

Studentenkorting

Ja

Betaalbaar per maand

Nee

Gewicht

0.676000

Afmetingen

241mm x 169mm x 16mm

Bindwijze

Ingenaaid

Pagina's

312

Productvorm

Boek

Taal

Nederlands

Uitgever

Bohn Stafleu van Loghum

De auteurs Anneke Strik en Jacqueline Schoemaker hebben jarenlange ervaring als docent in de opleiding PW3/4 en als trainer en (beeld)coach. Daarnaast ontwikkelden zij diverse trainingen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Dit boek nodigt je uit beter te kijken naar kinderen en van daaruit aan de slag te gaan met de zes interactievaardigheden. Deze interactievaardigheden worden diepgaand uitgewerkt en vertaald naar de verschillende leeftijdsgroepen: baby, peuter, kleuter en schoolkind.

# data[].attributes.attachment_link.title
early childhood free outsite play - Search Videos

# data[].attributes.attachment_link.title
2022 Spelverhalen opbouwen in groep 3 Bea Pompert

# data[].attributes.attachment_link.title
2022 Sardes De impact van voorschoolse educatie

# data[].attributes.attachment_link.title
2021 Risicovol spel goed voor de ontwikkeling 1

# data[].attributes.attachment_link.title
2021 Geef ruimte aan buitenspeelplezier HJK aug 2021 1

# data[].attributes.attachment_link.title
36 2019 Definitions of Loose Parts in Early Childhood Outdoor Classrooms- A Scoping Review

# data[].attributes.attachment_link.title
48 2020 The impacts of unstructured nature play on

# data[].attributes.attachment_link.title
40 2021 Neural correlates of socioeconomic status in early

# data[].attributes.attachment_link.title
35 2019 DE OVERGANG naar de kleuterschool voor kinderen uit gezinnen in armoede

# data[].attributes.attachment_link.title
23 2022 Contributions of memory and brain development to the

# data[].attributes.attachment_link.title
20 2021 Taaldenken in spel-een professionaliseringstraject Boland & van der Zalm

# data[].attributes.attachment_link.title
19 2023 Denken in conceptuele doelen voor groep 1 en 2 Keizer van Schaik Boland

# data[].attributes.attachment_link.title
16 2023 De effecten van videomodeling op de woordenschat en rekenvaardigheden van kleuters tijdesn doen alsof spel OWBvanRijn_12012019

# data[].attributes.body
Vind je spel belangrijk en wil je spel nog beter inzetten in je groep? Wil je ook graag taaldoelen aan spel koppelen?
Wil je het taaldenken bij kinderen stimuleren?
Heb je kinderen in je groep die heel graag spelen en wil jij graag bij hen aansluiten?
Heb je kinderen in je groep die juist nog weinig tot spel komen en wil je hen daarbij begeleiden?

Op deze website vind je een praktische aanpak voor peuter- en kleutergroepen om tijdens doen-alsof-spel te werken aan zowel spel- als taalontwikkeling. Aan de hand van tien kernelementen, ondersteund door filmfragmenten en kijkvragen, kun je heel concreet werken aan de taaldenk- en spelontwikkeling van jonge kinderen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Op deze website willen we je uitdagen om verdieping aan te brengen in Taal(denken) in Spel. Ben je een pedagogisch medewerker of onderbouwleerkracht die spel heel belangrijk vindt en wil je spel nog beter inzetten in je groep? Of ben je leidinggevende, werkbegeleider/pedagogische staf, coördinator of opleider en wil je collega's of studenten ondersteunen bij de manier waarop zij spel inzetten?
Wil je ook graag taaldoelen aan spel koppelen?
Wil je het taaldenken bij kinderen stimuleren?
Heb je kinderen in je groep die heel graag spelen en wil jij graag bij hen aansluiten?
Heb je kinderen in je groep die juist nog weinig tot spel komen en wil je hen daarbij begeleiden?

Dan vind je op deze website een praktische aanpak voor peuter- en kleutergroepen om tijdens doen-alsof-spel te werken aan zowel spel- als taalontwikkeling. Aan de hand van tien kernelementen , ondersteund door filmfragmenten en kijkvragen, kun je heel concreet werken aan de taaldenk- en spelontwikkeling van jonge kinderen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Onderwijs-professionals dagen je uit om verdieping aan te brengen in taal en spel. Via de www.taal-in-spel.nl vind je praktische aanpak voor kleuter- en peutergroepen om tijdens doen-alsof-spel te werken aan zowel spel- als taalontwikkeling.

# data[].attributes.body
Op Alles wat ik mooi kan vinden ontdek je poëzie en prentenboeken voor kleuters, gerangschikt op thema en niveau.

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe werk je aan rijke taal in de kleuterklas?

# data[].attributes.attachment_link.description
Ontdek de 3 elementen van een krachtig taalklimaat in de kleuterklas. Rijke taal vergroot de kansen van kwetsbare kinderen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Welk soort gesprekken moet je voeren om anderstalige kleuters zo goed mogelijk te helpen Nederlands leren? Dat onderzocht Carolien Frijns (KU Leuven) in haar doctoraat. "Kleuters boeken meer vooruitgang met echte, authentieke gesprekken in de klas dan met 'schoolse' gesprekken", stelt ze vast.

Een jaar lang volgde Carolien Frijns 11 leraren en 109 Turkse kleuters in de derde kleuterklas. Ze filmde de gesprekken tussen de leraren en de kleuters en bracht de taalontwikkeling van de kinderen in kaart. Ze analyseerde de interactie in de klas en koppelde die aan de taalvaardigheidsgroei van de kleuters. Wat blijkt?

Kleuters leren meer Nederlands in 'echte' gesprekken

Carolien Frijns: "Anderstalige kleuters die in de klas aan echte gesprekken deelnemen, leren meer taal dan kinderen die vooral aan 'schoolse' gesprekken deelnemen. Bij schoolse gesprekken stelt de leraar een vraag en moet het kind daar het juiste antwoord op geven, en geen ander. Bij 'echte' gesprekken zorg je voor veel eigen inbreng en ideeën. Je stelt open vragen waarop niet altijd een juist antwoord mogelijk is. Bij dat soort van gesprekken maken de kleuters de grootste taalvaardigheidsgroei."

"Onderzoeker Laura Black toonde al aan dat kinderen die deelnemen aan gesprekken waarin ze veel eigen inbreng hebben, zichzelf ook zien als volwaardige deelnemers van het klasleven. Ze voelen dat ze ertoe doen, dat de leraar hun inbreng hoort en waardeert. Bij typisch schoolse gesprekken voelen kinderen zich snel 'gemarginaliseerd', alsof ze niet meetellen in de klas."

"Uit het onderzoek van Laura Black blijkt ook dat zwakkere kinderen eerder schoolse gesprekken voorgeschoteld krijgen in vergelijking met de sterkere kinderen in de klas. Ze moeten vraagjes beantwoorden waarbij ze niet veel van zichzelf kwijt kunnen. Na een tijdje krijgen ze misschien het gevoel: ik doe er niet echt toe."

"In ons onderzoek hebben wij de interactie in de klas gekoppeld aan de taalvaardigheidsgroei bij anderstalige kleuters.We stellen vast dat ze meer taalvoortgang boeken met echte, authentieke gesprekken dan met 'schoolse' gesprekken".

Leraren die open vragen stellen, hebben hogere verwachtingen

Carolien Frijns: "Wij hebben ook de leraren geïnterviewd. Wat is volgens hen goed onderwijs? En wat denken zij over anderstalige kinderen in de klas? Leraren die vooral open, authentieke gesprekken voeren in de klas, hebben meestal een beeld van onderwijs waarin je veel autonomie geeft aan kinderen. Ze koesteren doorgaans ook hogere verwachtingen tegenover anderstalige kleuters."

" De leraren die meer schoolse gesprekken voeren, hebben meestal een meer controlerende opvatting van onderwijs: zij vinden bv. dat alle kleuters op het einde van de dag hetzelfde gedaan moeten hebben. Zij hebben ook meestal lagere verwachtingen tegenover anderstalige kleuters."

Sommige leraren denken dat anderstalige kleuters 'niks kunnen'
Carolien Frijns
doctor in de Taalkunde en lerarenopleider

Kleuterleraren voeren vooral 'schoolse' gesprekken

Carolien Frijns: "Het beeld dat leraren hebben over onderwijs, kan het soort van interactie dat ze opzetten in de klas beïnvloeden. Zo vertelde een juf die werkt in een zogenaamde zwarte school dat het voor haar heel moeilijk is om uit te leggen aan collega's die op 'witte' scholen werken hoe zij met de beperkte taalvaardigheid van haar Turkse kleuters omgaat. Die collega's gaan ervan uit dat die kleuters 'toch niets kunnen'. Ze is het daar niet mee eens: 'Die kunnen wel veel', zegt ze. 'Je werkt gewoon anders'. En daarin heeft die juf inderdaad gelijk."

"Tijdens mijn gesprekken met leraren viel op dat een minderheid van de leraren veel 'echte' gesprekken voert in de klas. Die zorgen ook vaak voor meer chaos. En ik merkte dat leraren met een meer 'controlerende' stijl, soms geloven dat kinderen precies door meer sturing via schoolse gesprekken ook meer taal leren. "

"Dat leraren zo veel met schoolse gesprekken bezig zijn, heeft mogelijk te maken met hoe je zelf les hebt gekregen. Hoe zag je eigen onderwijs eruit? Geef toe: veel schoolse gesprekken, veel (invul)oefeningen ... Mogelijk nemen leraren dat 'wereldbeeld' van onderwijs mee als ze zelf beginnen lesgeven."

"Maar als je echt vooruit wil komen met anderstalige en vaak kwetsbare kinderen, dan moeten je kijken naar wat zij nodig hebben. Hoe kan je die kinderen doen groeien? Taal groeit als een boom, en bomen groeien in een vruchtbare omgeving. Echte gesprekken in een emotioneel veilige leeromgeving kunnen daarbij helpen."

Kleuters leren ook taal door af te luisteren

Carolien Frijns: "Wat we ook vaststelden, is dat kinderen die bv. in de kleurhoek zitten te werken en gesprekken tussen de leraar en andere kinderen in de vertelhoek kunnen afluisteren, ook ongemerkt nieuwe woordjes leren. Geef de vertelhoek dus een centrale plaats in de kleuterklas. Afluisterplekjes creëren is goed om een nieuwe taal te leren. Maar deelnemen aan echte gesprekken blijft wel het allerbelangrijkste."

We voeren echte gesprekken aan tafel, op café, in de trein. Maar in de klas veel minder
Carolien Frijns
doctor in de Taalkunde en lerarenopleider

"Een juf vertelde me dat ze ongeplande lesblokken inroostert. Zo creëert ze ruimte voor wat kinderen zelf willen inbrengen. Zo kwam tijdens het onthaalmoment een Turks kind met een speelgoedvliegtuigje naar de klas. De juf zag dat iedereen dat vliegtuigje leuk vond. 'Ah, zullen we met z'n allen op vakantie gaan? Waar gaan we naartoe? Naar Turkije?' 'Nee, we gaan naar Afrika?' 'Waarom?' 'Daar hebben ze leeuwen'. De rest van de ochtend hebben de kinderen een vliegtuig gebouwd, boarding passes gemaakt en over leeuwen gepraat. Vrijheid inplannen en daar krachtige taken aan koppelen, daar worden kinderen supergemotiveerd van. En zo leren ze heel veel taal."

'Echte' gesprekken voeren lukt ook met meer dan 20 kleuters

" Carolien Frijns: Je kan ook zelf betekenisvolle taken uitlokken met een verhaal. Maxim bv. wil heel graag een konijntje, maar dat mag niet van zijn ouders. Op een dag loopt hij langs een wei en ziet een konijntje zitten. Hij neemt het mee onder zijn jas, stopt het in de kleerkast maar ... dat begint te stinken. En dan vraagt Maxim aan de kinderen in de klas om hulp. Of zij misschien een hokje kunnen bouwen voor het konijn? De kinderen gaan aan de slag. Zo'n activiteit lokt heel veel interactie uit als je die goed ondersteunt ('Wat hebben we allemaal nodig?' 'Hoe gaan we dat doen?' 'Wat zal mama zeggen?')."

"We voeren allemaal echte gesprekken: aan de keukentafel, op café of in de trein. In de klas gebeurt dat veel minder, terwijl zulke gesprekken samengaan met meer taalontwikkeling. Het is goed om na te denken over hoe je anderstalige kleuters zo veel mogelijk aan het woord laat.

"Als startende lerarenopleider maak ik zelf van mijn 'hoor'colleges soms 'gespreks'colleges. 'Hoe ga jij het verhaal van Maxim aan je klas vertellen?' 'Wat doen we als een kind tijdens het verhaal iets in zijn thuistaal zegt?' 'Wat vinden jullie ervan om de thuistaal actief op school te gebruiken? Goed idee of niet?' Ik merk dat de studenten dan erg betrokken zijn bij het college."

5 motoren voor krachtige taalverwerving bij anderstalige kleuters

1. Schotel kinderen een verhaal of een betekenisvolle taak voor. Zorg dat je hen motiveert en lok veel interactie uit.

2. Ondersteun dat verhaal of die taak visueel, bijvoorbeeld met verhaalprenten en/of handpoppen.

3. Voer echte, open gesprekken. Dat verhoogt de participatiemogelijkheden van de kinderen en draagt bij aan een positieve relatie tussen jou en de kleuters.

4. Hanteer een open houding tegenover thuistaal. Sta positief tegenover eventuele woordjes in de thuistaal.

5. Zorg voor een goed zichtbare vertelhoek en flexibel hoekenwerk. Kinderen tot wie je je niet rechtstreeks richt, kunnen je gesprek met andere kinderen steeds horen en zien en leren zo ongemerkt taal.

Carolien Frijns is doctor in de Taalkunde (KU Leuven, Centrum voor Taal en Onderwijs) en lerarenopleider (Arteveldehogeschool). Ze haalde met haar doctoraat de finale van de Vlaamse PhD Cup, www.phdcup.be. Lees ook meer in het boek 'Taal Leren. Van kleuters tot volwassenen' (Koen Jaspaert en Carolien Frijns - Lannoo)
Michel Van Laere

# data[].attributes.attachment_link.title
'Echte' gesprekken helpen anderstalige kleuters

# data[].attributes.attachment_link.description
Welk soort gesprekken stimuleren anderstalige kleuters bij het leren van Nederlands?

# data[].attributes.attachment_link.title
KletsheadsDe podcast over meertalige kinderen

# data[].attributes.attachment_link.title
Werken aan taal met kleuters: tips voor een rijke taalomgeving

# data[].attributes.headline
The Danish School Where Children Play With Knives

# data[].attributes.subject
The Danish School Where Children Play With Knives

# data[].attributes.attachment_link.title
The Danish School Where Children Play With Knives

# data[].attributes.body
Onderzoekers en docenten van Hogeschool Leiden maken regelmatig buitenboosters: Met de Buitenboosters in de vorm van een vlog, blog, poster, filmpje of factsheet presenteren de onderzoekers van het lectoraat de bevindingen uit hun onderzoeken om zo studenten van onze opleidingen, maar ook de leerkrachten, pedagogisch professionals en opleiders, te helpen en te inspireren om natuur een plek te geven in onderwijs, opvang en de jeugdzorg. Met de Buitenboosters is er een handvat hoe dit te doen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het lectoraat Natuur en Ontwikkeling Kind doet onderzoek naar de betekenis en het belang van natuur op het welzijn en de ontwikkeling van kinderen. De resultaten laten zien dat ons leven is verweven met natuur. Natuur beïnvloedt de gezondheid, het welzijn en de ontwikkeling van ons allemaal. Omgekeerd beïnvloeden wij met ons doen en laten de natuur.

Met de Buitenboosters in de vorm van een vlog, blog, poster, filmpje of factsheet presenteren de onderzoekers van het lectoraat de bevindingen uit hun onderzoeken om zo studenten van onze opleidingen, maar ook de leerkrachten, pedagogisch professionals en opleiders, te helpen en te inspireren om natuur een plek te geven in onderwijs, opvang en de jeugdzorg. Met de Buitenboosters is er een handvat hoe dit te doen.

Er zijn inmiddels twee series Buitenboosters:

Serie 1: 'Buitenboosters: Hoe natuur kan helpen in Coronatijd'

De coronamaatregelen hebben een grote impact op het alledaagse leven. Het lectoraat Natuur en Ontwikkeling Kind doet onderzoek naar de betekenis en het belang van natuur op het welzijn en de ontwikkeling van kinderen. Met deze serie willen de onderzoekers leerkrachten en pedagogisch professionals (in opleiding) helpen om, ondanks de coronamaatregelen, natuur een plek te geven in hun dagelijkse praktijk.

Serie 2: 'Buitenboosters: Onze relatie met natuur in klimaatcrisistijd'

Klimaatcrisis, milieucrisis, coronacrisis, onze omgang met natuur heeft een grote impact op het alledaagse leven nu en in de toekomst. Het lectoraat Natuur en Ontwikkeling Kind doet onderzoek naar de betekenis en het belang van natuur op het welzijn en de ontwikkeling van kinderen. De resultaten laten zien dat ons leven is verweven met natuur. Natuur beïnvloedt de gezondheid, het welzijn en de ontwikkeling van volwassenen en kinderen. Omgekeerd beïnvloeden wij met ons doen en laten de natuur. Er is dus een wederkerige relatie. Met deze serie willen de onderzoekers (toekomstige) leerkrachten en pedagogisch professionals helpen en inspireren om in hun dagelijkse werk met de kinderen de wederkerige relatie met natuur op te helderen, en het belang, de noodzaak en het plezier daarvan samen te ervaren. Met deze ervaringen bouwen kinderen een betere band op met de natuur en zullen zij er ook (nog) beter voor zorgen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Hier vind je elke week een Buitenbooster in de vorm van een vlog, blog, filmpje of factsheet. Een handreiking hoe natuur kan helpen in coronatijd.

# data[].attributes.body
Website met inspiratie voor buitenactiviteiten.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Op avontuur in de natuur

Beleef fantastische dagen in de natuur met je leerlingen. Tijdens de natuurdagen van NatuurWijs leren kinderen zóveel meer dan uit een boek. Een duizendpoot die over je hand loopt maakt meer indruk dan duizend plaatjes. De natuur zien, voelen, horen, ruiken en proeven... dat is een ervaring om nooit meer te vergeten.

Reserveer een NatuurWijzer

# data[].attributes.attachment_link.description
Beleef fantastische dagen in de natuur met je leerlingen. Tijdens de natuurdagen van NatuurWijs leren kinderen zóveel meer dan uit een boek. Een duizendpoot die over je hand loopt maakt meer indruk dan duizend plaatjes. De natuur zien, voelen, horen, ruiken en proeven... dat is een ervaring om nooit meer te vergeten.

# data[].attributes.headline
Publicaties lectoraat natuur & ontwikkeling kind HS Leiden

# data[].attributes.subject
Publicaties lectoraat natuur & ontwikkeling kind HS Leiden

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bekijk het overzicht van alle publicaties van het lectoraat Natuur en Ontwikkeling Kind.

Publicaties
2024

Peters, E. & Van Dijk, M. (2024). Vergeet niet samen buiten te spelen! In gesprek gaan met ouders. ( pdf, 1.23 MB ) HJK Magazine #5, januari 2024.

Van den Berg, A., Hovinga, D., Joven, M., Steensma, R. & Maas, J. (2024). Strengthening the pedagogical use of the outdoor area at nature-based daycare centers: An intervention study. Urban Forestry & Urban Greening, Volume 92, February 2024, 128188. https://doi.org/10.1016/j.ufug.2023.128188

2023

Hagenaar, J. (2023). Het woord voor 2023 is.... Column Buitengewoon! Management Kinderopvang #1, 2023.

Hagenaar, J. (2023). Een stoel aanschuiven. Column Buitengewoon! Management Kinderopvang #2, 2023.

Hagenaar, J. (2023). Bezige Bij. Column Buitengewoon! Management Kinderopvang #3, 2023.

Hagenaar, J. (2023). Heb jij er woorden voor? Column Buitengewoon! Management Kinderopvang #4, 2023.

Hagenaar, J. (2023). Een stem hebben. Column Buitengewoon! Management Kinderopvang #5, 2023.

Hagenaar, J. (2023). Jouw plek. Column Buitengewoon! Management Kinderopvang #6, 2023.

Hagenaar, J. (2023). Dank je wel kastanjeboom! De natuur is goed voor de taalontwikkeling van kinderen. KIDDO Magazine, december 2023.

Hagenaar, J. en Van Ierschot, M. (2023). Minor OnderwijsBuiten - Nieuwsbrief voorjaar 2023. Leiden: Hogeschool Leiden.

Joven, M. (2023). Theoretisch kader Duurzaamheidspedagogiek (online publicatie). Onderdeel van de Pedagogische kennisbasis van het Expertise Centrum Kinderopvang:https://expertisecentrumkinderopvang.nl/onderwerpen/duurzaamheidspedagogiek

Van Dijk, M., Van Ierschot, M. & Prins, J. (2023). "Ik ben oneindig!" Hoe kennis in je lijf zit. HJK Magazine #2, oktober 2023.

Van Dijk, M. & Peters, E. (2023). Een echte gezinsplek in het groen. ( pdf, 366 KB ) VHG Magazine nr. 5 jaargang 17, december 2023.

2022

Hagenaar, J. (2022). Nieuwsgierigheid vieren. Vaardigheden oefenen. In HJK #1 2022, p. 32-35.

Hagenaar, J. en Van Ierschot, M. (2022). Minor OnderwijsBuiten - Nieuwsbrief Herfst 2022. Leiden: Hogeschool Leiden.

Prins, J., Van der Wilt, F., Van der Veen, C. & Hovinga, D. (2022). "Nature play in early childhood education: A systematic review and meta ethnography of qualitative research." Frontiers in Psychology, 10 Section Environmental Psychology, November 2022. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.995164.

Prins, J., Van der Wilt, F., Van Santen, S., Van der Veen, C. & Hovinga, D. (2022). "The importance of play in natural environments for children's language development: an explorative study in early childhood education. International Journal of Early Years Education. 11 November. 2022. https://doi.org/10.1080/09669760.2022.2144147

Peters, E. (2022). Bed, Bath and Beyond. Nature Interventions to Support Family Life in Dutch Women's Shelters and Shelters for Homeless Families. ( pdf, 4.99 MB ) Proefschrift. Amsterdam/Leiden, Vrije Universiteit Amsterdam/Hogeschool Leiden.

Peters, E. (2022). Bed, Bath, and Beyond. Natuurinterventies ter ondersteuning van het gezinsleven in de Nederlandse vrouwenopvang en maatschappelijke opvang. ( pdf, 1.26 MB ) Nederlandse samenvatting proefschrift. Amsterdam/Leiden, Vrije Universiteit Amsterdam/Hogeschool Leiden.

Peters E., Hovinga D., Maas J. & Schuengel C. (2022). Social Workers' Choice Making in Supporting Nature Activities by Parents and Children in Shelters. Frontiers in Psychology. 10.3389.

Van 't Hoff, L., Hagenaar, J. & Joven van Sluijs, M. (2022). Op expeditie in de babytuin. Een teamtraining voor de kinderdagopvang. ( pdf, 4.76 MB ) Leiden: Hogeschool Leiden.

Peters, E. & Van den Bogerd, N. (2022). Huisje Boompje Beestje. Film over de inzet van natuur bij het methodisch werken met kinderen in de opvang. Leiden: Hogeschool Leiden.

2021

Peters, E. (2021). Ouders ondersteunen met natuuractiviteiten ( pdf, 136 KB ). Poster. Leiden: Hogeschool Leiden.

Peters, E., Maas, J., Van 't Hoff, L., & Hovinga, D. (2021, gewijzigde druk). De knotsgekke avonturen van mijn moeder en de geit: De waarde van natuur in de vrouwenopvang. ( pdf, 3.86 MB ) Leiden: Hogeschool Leiden.

Peters, E., Hovinga, D., Maas, J., & Schuengel, C. (2021). Exposure to a natural environment to improve parental wellbeing in parents in a homeless shelter: a multiple baseline single case intervention study. Journal of Social Distress and Homelessness. Taylor & Francis online.

Van den Bogerd, N., Peters, E., & Hovinga, D. (2021) Huisje Boompje Beestje: Hoe natuur de kwaliteit van de vrouwen- en maatschappelijke opvang voor kinderen kan versterken ( pdf, 290 KB ). Factsheet. Leiden: Hogeschool Leiden.

Prins, J. & Hagenaar, J. (2021). Buiten aan de slag met taal ( pdf, 1.29 MB ). HJK #5 2021, p. 32-35.

2020

Peters, E., Maas, J., Hovinga, D., Van den Bogerd, N., & Schuengel, C. (2020). Experiencing Nature to Satisfy Basic Psychological Needs in Parenting: A Quasi-Experiment in Family Shelters.International Journal of Environmental Research and Public Health 2020, 17, 8657.

Hagenaar J. (2020). Buiten- gewoon! Hoeveel ruimte krijgt het kind? ( , 599 KB ) HJK #2 2020, p. 18-21.

Hagenaar, J. (2020). Naar binnen of naar buiten? Tijd voor een frisse wind ( , 692 KB ). HJK #1 2020, p. 22-25.

Peters, E., Maas, J., Schuengel, C., & Hovinga, D. (2020). Making women's shelters more conducive to family life: professionals' exploration of the benefits of nature. Children's Geographies.

Hagenaar, J. (2020). Op avontuur in het bos. Het bos als pedagogische ruimte. ( , 1.49 MB ) Kinderopvang Totaal, september 2020, p. 16-18.

Van Dijk-Wesselius, J.E. (2020). Greening Schoolyards. Impact on children's well-being and behavior, parental support, and use for outdoor learning. Proefschrift. Amsterdam: Vrije Universiteit Amsterdam.

Van Dijk-Wesselius, J.E., Hovinga, D., De Koning, M., Maas, J., & Van den Berg, A.E. (2020). Parental perspectives on green schoolyards: advantages outweigh disadvantages, but willingness to help is limited. Children's Geographies.

Van Dijk-Wesselius, Van den Berg, A.E., Maas, J., & Hovinga, D. (2020). Green Schoolyards as Outdoor Learning Environments: Barriers and Solutions as Experienced by Primary School Teachers. Frontiers in Psychology, 10:2919.

Van Santen, S. (2020). Natuur om de hoek. Een leerecosysteem dat kinderen betrekt bij natuur en wetenschap, binnen en buiten school. Evaluatie van een pilot in een Leidse focuswijk. ( pdf, 972 KB )

2019 2018

De Koning, M. (2018). Wat vinden ouders een groen schoolplein? Mensenkinderen, nr. 160, p. 10-13.

Prins, J. (2018). Taalontwikkeling in de natuur. PIP Magazine, nr. 105, p. 22-26.

Van Dijk-Wesselius, J.E., Maas, J., Hovinga, D., Van Vugt, M., & Van den Berg, A.E. (2018). The impact of greening schoolyards on the appreciation, and physical, cognitive and social-emotional well-being of schoolchildren: A prospective intervention study. Landscape and Urban Planning 180, 15-26.

2017

Joven, M., Van Eijk, D., Van der Linde, R., & Hovinga, D. (2017). De kunst van naar buiten gaan. Portretten van pedagogisch handelen in de dagopvang. ( pdf, 4.88 MB ) Leiden: Hogeschool Leiden.

De Jonge, K. (2017). Klimmen tot je erbij neervalt. Vertrouwd raken met buitenonderwijs ( pdf, 666 KB ).HJK Magazine, december 2017, p. 22-25.

Joven, M. en Hovinga, D. (2017). Samenwerken om samen te leren ( pdf, 439 KB ). Pedagogiek in Praktijk Magazine, nr. 99, p. 14-19.

Peters, E., Maas, J., Van 't Hoff, L. & Hovinga, D. (2017). De knotsgekke avonturen van mijn moeder en de geit: De waarde van natuur in de vrouwenopvang. Leiden: Hogeschool Leiden.

Prins, J. (2017). Taal leer je met je lijf. Hoe jonge kinderen taal leren ( pdf, 728 KB ). HJK Magazine, oktober 2017, p. 28-31.

Joven, M. en Hovinga, D. (2017). Van weten naar doen: samen versterken pedagogisch medewerkers en IVN-medewerkers het pedagogisch gebruik van de buitenruimte in de kinderdagopvang ( pdf, 4.77 MB ). Leiden: Hogeschool Leiden.

Prins, J. en Hovinga, D. (2017). Hoofd, schouders, knie en taal. Over de voetafdruk van onze ervaring in onze taal en ons denken. ( pdf, 1.09 MB ) Leiden: Hogeschool Leiden.

Van Dijk-Wesselius, J., Hovinga, D., Verschoor, K., Brinkkemper, B., & Looman, M. (2017). Becoming a green(er) teacher ( pdf, 3.51 MB ). Leiden: Hogeschool Leiden.

Van Dijk-Wesselius, J., Hovinga, D., Verschoor, K., Brinkkemper, B. & Looman, M. (2017).Omgetoverd tot een semi-buitenjuf ( pdf, 5.14 MB ) (Buitenlesdag 11 april 2017). Leiden: Hogeschool Leiden.

2016

Interview met Hovinga, D. en Peters, E. (2016). 'Een goede speelomgeving zit vol vragen'. BuitenSpelen, nr. 1, p. 6-9.

De Jonge, K. (2016). 'Sport, spel en bewegen in en met de natuur - een combinatie met potentie' ( pdf, 240 KB ).Lichamelijke opvoeding Magazine, p. 6-8.

Peters, E. en Hovinga, D. (2016). 'Met je billen in het zand. Zien hoe de omgeving het spel van kinderen vormt' ( pdf, 6.67 MB ). Leiden: Hogeschool Leiden.

2015 2014 2013

Hovinga, D. (2013). Van deadline naar lifeline 'Natuur een groeiruimte voor kinderen' ( pdf, 2.52 MB ). Leiden: Hogeschool Leiden.

Maas, J., Tauritz, R.L., Van der Wal, A., Hovinga, D. (2013). Groene Schoolpleinen, Een wetenschappelijk onderzoek naar de effecten voor basisschoolleerlingen ( pdf, 458 KB ). Amsterdam: Vrije Universiteit Amsterdam.

Presentaties

Interviews

# data[].attributes.attachment_link.description
Bekijk het overzicht van alle publicaties en presentaties van het lectoraat Natuur en Ontwikkeling Kind van Hogeschool Leiden.