# data[].attributes.attachment_link.description
OVSG vraagt de Vlaamse regering om de strenge coronamaatregelen voor het DKO te herbekijken. Dat komt op de agenda van het corona-overleg van 24 november. We vragen dat het DKO gelijkwaardig behandeld wordt als de andere onderwijsniveaus.

# data[].attributes.headline
Vormingen Pedagogische Begeleiding stedelijk onderwijs gent (PBsog)

# data[].attributes.subject
Vormingen Pedagogische Begeleiding stedelijk onderwijs gent (PBsog)

# data[].attributes.body
Sjiek schap 2019-2020

# data[].attributes.headline
Hoe zorg je ervoor dat je je planning kan uitvoeren, dat er niet steeds vanalles tussenkomt en je gefrustree

# data[].attributes.subject
Hoe zorg je ervoor dat je je planning kan uitvoeren, dat er niet steeds vanalles tussenkomt en je gefrustree

# data[].attributes.body
Tips rond agendabeheer

Hoe zorg ik voor zuurstof in mijn agenda

# data[].attributes.body
website HGW met downloads bij het boek (voor Vlaanderen blauwe versie, als je het boek koopt, krijg je een login voor een platform met alle downloads)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De zeven uitgangspunten van HGW en HGD zijn:

1. De werkwijze is doelgericht 2. Het gaat om wisselwerking en afstemming

3. Onderwijsbehoeften van kinderen staan centraal 4. Leerkrachten maken het verschil, ouders doen er evenzeer toe 5. Positieve aspecten van leerlingen, leerkrachten en ouders zijn van groot belang

6. Schoolteams, leerlingen, ouders en ondersteuners werken constructief samen 7. De werkwijze is systematisch en transparant (planmatig)

Ga naar Ouders en kinderen

# data[].attributes.attachment_link.description
1. De werkwijze is doelgericht 2. Het gaat om wisselwerking en afstemming 3. Onderwijsbehoeften van kinderen staan centraal 4. Leerkrachten maken het verschil, ouders doen er evenzeer toe 5. Positieve aspecten van leerlingen, leerkrachten en ouders zijn van groot belang 6. Schoolteams, leerlingen, ouders en ondersteuners werken constructief samen 7.

# data[].attributes.body
Link naar het boek van HGW

# data[].attributes.attachment_link.description
De Piramide een voor zorg de 7 pijlers handelingsgericht werken onderwijsbehoeften centraal we kijken naar wat er nodig is onderwijsbehoeften centraal wat hebben we nodig, waar willen we naartoe, we evalueren regelmatig en stellen doelen bij doelgericht handelen doelgericht we wat

# data[].attributes.body
stappen in de leerlingbespreking

# data[].attributes.body
kijkwijzer stedelijk onderwijs gent

# data[].attributes.body
kijkwijzer - toelichting

# data[].attributes.body
info voor startende leerkrachten

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Scholen beschikken in de uitbouw van hun zorgbeleid over een grote autonomie. De begeleiding van of zorg voor leerlingen is door de jaren heen geëvolueerd van ondersteuning door een leraar in de school die enkele extra taken op zich neemt, naar professionele begeleiding door speciaal opgeleide leerlingbegeleiders, naar een zorgverlening die geïntegreerd is in het onderwijs.

Zorguren: Deze uren worden toegekend in verhouding tot de grootte van de schoolpopulatie. Scholen moeten de wijze waarop ze deze uren invullen, kunnen verantwoorden vanuit de noden op hun school. De uren zijn hoofdzakelijk gericht op leerlingen met leermoeilijkheden, leerstoornissen of sociaal-emotionele problemen. Scholen worden gedwongen om bewuster na te denken over de behoeften van hun leerlingenpopulatie en de wijze waarop ze dit aanpakken.

Via de uitvoering van dringende maatregelen zijn er al concrete stappen ondernomen voor de invoering van type 9.

De doorverwijzing gebeurt op basis van een beslissing van het CLB of een andere deskundige (arts, psychiater, ...). Zij kennen een attest voor een type toe, waarmee het kind ingeschreven kan worden in het buitengewoon onderwijs van dat betrokken type. De toegang tot dit onderwijs is steeds een recht, geen plicht. De eindbeslissing ligt bij de ouders.

Het geïntegreerd onderwijs of het GON is bedoeld om kinderen van de kleuterschool en de lagere school te helpen (re)integreren. Via dit systeem kunnen de leerlingen met een attest van het CLB in het gewoon onderwijs hulp krijgen vanuit het buitengewoon onderwijs.

Het gaat hier voornamelijk over leerlingen met motorische, visuele of auditieve problemen. Deze doelgroepen worden geleidelijk ook verbreed naar kinderen met autismespectrumstoornis (ASS). Deze zorgmaatregel is enkel beschikbaar voor leerlingen die - mits ondersteuning - in staat zijn de eindtermen van het lager onderwijs te bereiken. Dit zijn dus kinderen zonder mentale beperking. Niet alleen de leerlingen, maar ook de leerkracht wordt begeleidt, zo'n 2 à 4 uur per week.

Dit project staat eerder gekend onder de afkorting ION, project inclusief onderwijs. Een klein aantal leerlingen met een mentale beperking, die in principe les volgen in type 2 van het buitengewoon onderwijs, komen in aanmerking voor ondersteuning in het gewoon onderwijs om daar permanent en volledig geïntegreerd onderwijs te volgen. De aanvullende 5,5 lesuren worden gebruikt om vanuit de school voor buitengewoon onderwijs pedagogische en didactische ondersteuning te verlenen aan de klasleerkracht, het schoolteam en de leerling in kwestie.

Het doel van inclusief onderwijs is om de leerling maximaal te integreren binnen de klassituatie, zijn deelname aan de lessen en activiteiten. Omdat deze kinderen nooit de eindtermen zullen bereiken, volgen zij een apart, individueel programma.
Kinderen met een handicap (fysiek, zintuiglijk maar ook mentaal) hebben net zoals alle andere kinderen het recht om naar een school voor gewoon onderwijs te gaan. Deze school moet dan de nodige aanpassingen en ondersteuning voorzien in de mate van het mogelijke.

Om te kunnen aansluiten bij de specifieke onderwijs- en opvoedingsbehoeften van leerlingen in het algemeen en van bepaalde risicogroepen in het bijzonder, werd gesleuteld aan een onderwijskansenbeleid.
Het hoofddoel: De achterstand en achterstelling van kansarme en allochtone leerlingen in onze multiculturele samenleving via onderwijs weg werken. De focus ligt op het omgaan met socio-economische en culturele achtergrondkenmerken van kinderen. Het is een groepsgebonden invalshoek.

Het legt onder meer ook de willekeur van schooldirecties bij het inschrijven van leerlingen aan de banden: ook een kansarme leerling of 'allochtone' leerling heeft principieel het recht om ingeschreven te worden in de school van zijn keuze. Daartegenover staan er extra middelen voor de school. Het doel is dubbel:

1. Compenserend optreden voor achterstellingsfactoren die de onderwijsprestaties van die groepen hypothekeren.

2. De betrokken scholen aantrekkelijker maken voor kansrijke leerlingen om opnieuw tot een gezonde sociale mix te komen.

GOK-uren: Deze uren worden toegekend aan scholen die een bepaald aantal GOK-leerlingen in hun school hebben. De uren zijn hoofdzakelijk gericht op kansarme en allochtone leerlingen.

SES-uren: Dit is een geïntegreerde omkadering voor het lestijdenpakket. SES staat voor socio-economische status. Deze uren worden toegekend op basis van de volgende kenmerken van de leerling: thuistaal is niet het Nederlands, laaggeschoolde moeder en het krijgen van een schooltoelage. Er wordt ook extra omkadering voorzien voor kinderen die tijdelijk of permanent buiten het gezin verblijven of kinderen van trekkende bevolking.

Elke school dient in haar schoolwerkplan aan te geven op welke wijze zij via het zorg- en gelijkekansenbeleid werkt aan optimale ontwikkelingskansen voor alle kinderen. De aandacht voor gelijke kansen moet dus in elke school herkenbaar zijn in de werking.
Bij geïntegreerde zorg gaat men leerlinggebonden kijken naar wie leerbedreigd is of een handicap heeft. Dit betekent in de eerste plaats dat alle leerjaren betrokken zijn in de zorgverlening en deze begeleiding integreren in hun onderwijskundige en pedagogische aanpak.

Deze zorg wordt ook getypeerd als een ' whole-school approach'. Dit wil zeggen dat de begeleiding die leraren bieden, plaats vindt in een school die bepaalde kenmerken vertoont op het gebied van zorg. De school dient bijvoorbeeld te beschikken over een duidelijke zorgvisie. Samenwerken binnen het team met ouders en extern is belangrijk, net als de professionalisering van het team.

Differentiatie dient vooral binnen de klas plaats te vinden en de begeleiding buiten de klas is kortstondig en intensief.
Klik hier om meer uitleg te krijgen over differentiatie binnen de klas.

# data[].attributes.attachment_link.description
Scholen beschikken in de uitbouw van hun zorgbeleid over een grote autonomie. De begeleiding van of zorg voor leerlingen is door de jaren heen geëvolueerd van ondersteuning door een leraar in de school die enkele extra taken op zich neemt, naar professionele begeleiding door speciaal opgeleide leerlingbegeleiders, naar een zorgverlening die geïntegreerd is in het onderwijs.

# data[].attributes.body
Info over tegemoet komen aan verschillende noden van leerlingen

# data[].attributes.attachment_link.description
Het project protocollering diagnostiek (Prodia) streeft naar een meer gestandaardiseerde en kwaliteitsvolle leerlingenbegeleiding binnen een continuüm van zorg. Onze focus ligt op handelingsgerichte diagnostiek.

# data[].attributes.body
Algemene info in verband met team en co teaching
sterktes en valkuilen bij de verschillende vormen van team en co teaching

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Twee of meer leraren, soms ook niet-leraren, die samenwerken aan goed onderwijs voor elke leerling, omdat ze vinden dat ze dat beter samen dan alleen kunnen waarmaken, dat is teamteaching. Maar hoe doe je dat dan concreet?
Wij onderzochten waarom scholen kiezen voor teamteaching, wat mogelijke positieve en negatieve gevolgen zijn voor leerlingen en leraren en welke factoren het succes ervan bepalen. We ontwikkelden ondersteunend materiaal voor de praktijk zoals babbelkaartjes, modellen van teamteaching en een praktijkleidraad. Wil je hiermee concreet aan de slag? Wij ondersteunen jou en je collega's graag. Contacteer ons voor meer informatie, een vorming of coaching via Mieke.Meirsschaut@arteveldehs.be. We baseren ons op het onderzoek naar teamteaching vanuit het steunpunt onderwijsonderzoek ( www.steunpuntsono.be).

Onderzoeker Ilse: "Uit ons onderzoek blijkt dat reflectie en dialoog zeer belangrijk zijn voor het succes van teamteaching. Door samen te praten en reflecteren leren teamteachers van elkaar. Maar een diepgaand gesprek voeren, is niet gemakkelijk. Zowel beginners als ervaren teamteachers kunnen ermee aan de slag. Het is een eenvoudig instrument dat helpt om de reflectie te verdiepen.​"

Onderzoeker Mieke: "Het is verleidelijk om vooral praktisch te overleggen, over je lessen. Praten over jullie visie op onderwijs of over de samenwerking is moeilijker. Daarom hebben wij babbelkaartjes gemaakt met daarop vragen als: "Waar ik echt naar uitkijk in deze teamteaching is ...", "Waarom kies ik voor teamteaching?", "Ik maak me nog zorgen over onze samenwerking omdat... Onze tip is om in je praktisch overleg een vijftal minuutjes in te bouwen om zo'n kaartje te trekken. Zo kom je tot reflectie. De vragen helpen om thema's aan te halen waar je het anders misschien niet over zou hebben." (fragment uit Rots, I. (2019). Teamteaching: samen onderweg, COV Basis, maart 2019, p 20-24)
Bestel hier onze leidraad of babbelkaartjes
Teamteaching blijkt een krachtige hefboom voor kwaliteitsvol onderwijs voor elk kind, met aandacht voor werkbaar werk voor elke leraar. Dat vraagt echter aandacht en actie voor enkele randvoorwaarden! Meer lezen? Lees hieronder het eindrapport met aanbevelingen voor praktijk en beleid!

# data[].attributes.attachment_link.description
Twee of meer leraren, soms ook niet-leraren, die samenwerken aan goed onderwijs voor elke leerling, omdat ze vinden dat ze dat beter samen dan alleen kunnen waarmaken, dat is teamteaching. Maar hoe doe je dat dan concreet? Wij onderzochten waarom scholen kiezen voor teamteaching, wat mogelijke positieve en negatieve gevolgen zijn voor leerlingen en leraren en welke factoren het succes ervan bepalen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Je wacht je leerlingen op aan het klaslokaal.

Je gaat samen met de stagiaire een broodje kopen.

Je wandelt rond in je klas en je kijkt mee over de schouders.

Je stapt 's morgens door de gangen, langs de trappen naar een klaslokaal of je bureau.

Je zit met je collega's klaar voor de personeelsvergadering start.

Je passeert even langs het onthaal bij een stagebezoek.

Je collega pikt je op aan het station. Je zit nog tien minuutjes samen in de auto.

Je loopt over de speelplaats, tijdens de speeltijd.

Je tankt samen koffie - als tussenstop.

Je belandt naast een leerling op de bus op uitstap.

Er zitten twee constanten in deze voorbeelden: beweging en fysieke nabijheid.
We spenderen best veel tijd aan vertrekken, onderweg zijn, wachten, toekomen, stoppen en terug vertrekken. Ook op school. Het is die tijd die wegvalt als we virtueel leren en werken. Die tijd is 'tussentijd'.

Tussentijd is tijd waarin we elkaar doelloos ontmoeten en spontaan contact maken. Tijd waarin we voelen wat er er leeft en speelt, omdat we de ander zien en 'ervaren'. Fysieke nabijheid zorgt ervoor dat we met al onze zintuigen kunnen voelen en beleven.

Wat maakt tussentijd zo waardevol?

Tussentijd zet je in je blootje. Je toont jezelf als mens, eerder dan als leraar, collega, directeur, leerling, ... Het maakt face-to-face interactie soms ongemakkelijk, kwetsbaar, risicovol zelfs. Je staat met je mond vol tanden, wordt onverwachts aangesproken, moet omgaan met small talk of geroddel. Tussentijd doet ons mens worden . Wie informeel contact vermoeiend of spannend vindt, leert doseren. Wie er energie uithaalt, zoekt het op.

In tussentijd heb je geen echte taak. Er moet niks. Er kan vanalles. Net daarom gebeuren er betekenisvolle dingen. Tijdens het wachten pik je op wat je leerlingen bezig houdt. Bij de koffie samen laat onder collega's stoom af (o zo belangrijk). Terwijl je met je stagaire een broodje eet, ontdek je een gemeenschappelijke interesse. Kortom: je bent aanwezig, je merkt op, je verbindt. Aanwezigheid is van onschatbare waarde. In ons onderwijs en daarbuiten. Daar kan geen wekelijkse hobby, effectieve vergadering of geplande quality time tegenop.

Ons lijf spreekt boekdelen. Meer nog: het spreekt voor zich. Collega Charlotte Arnou verwoordt het zo: achter ons scherm zijn we tweedimensionaal, in het echt zijn we multisensorieel. In real life zenden en ontvangen we informatie via al onze zintuigen.

Ons lijf verraadt ons gevoel, onze zorgen en ons plezier. Onze gezichten zenden en ontvangen non-verbale signalen. Een scherm kan als filter dienen. Soms is dat een helpende filter die prikkels behapbaar maakt, waardoor het veiliger wordt. Soms zit het scherm in de weg om de ander echt te kunnen lezen.

In tussentijd is er polijstruimte. Mooi woord uit deze blog van Philippe Bailleur om de informele ruimte te duiden waar we van gedachten wisselen, elkaar terug vinden, nuance brengen, voelen dat de ander ons nodig heeft, de 'scherpe kantjes' weg vijlen als er pittige momenten of lastige besluiten waren, ... Het zijn sociale oplaad- en afstemmingsmomenten die als smeermiddel werken. Daarom is tussentijd misschien niet zo efficiënt, maar wel effectief.

Tussentijd werkt motiverend. Face-to-face ontmoetingen zorgen ervoor dat je steun ervaart, zuurstof krijgt, weet wat van je verwacht wordt, je erkend voelt. Schoolmakers Jetje en Charlotte beschrijven in deze blog hoe tussentijd een wezenlijk ingrediënt is van motivatie bij studenten. De offline deuren open graag, vraagt Annemie Hautekeete, want online leven is schadelijker voor een student dan het coronavirus.

Kunnen we tussentijd virtueel vervangen?

Het korte antwoord is: nee. Als je niet lijfelijk samen bent, is het lastig om elkaar te ontmoeten.

Het lange antwoord is genuanceerder. Met wat moeite en creativiteit kan je tussentijd online wél een plaats geven. Dat vraagt gedeelde tijd en ruimte, ook al is die ruimte virtueel.

Of leid je Geef je synchroon les? een vergadering onder collega's? Zo geef je 'online tussentijd' een kans:

1. Zorg voor een digitale wachtkamer voor de les of vergadering begint. Kondig het ook zo aan: je bent welkom vanaf dan, we starten pas een kwartier later. Zo kunnen 'de deelnemers' alvast chitchatten zonder jou als ze dat willen. Jij stapt later de virtuele ruimte binnen.

2. Blijf even hangen als het gedaan is. Je toont je beschikbaar en betrokken. Gegarandeerd blijft er iemand plakken. Met een zorg, een vraag, een weetje.

3. Maak bij de start contact 'in kleine dingen'. Overloop bij een kleinere groep de namen, merk op wie een nieuw kapsel heeft, welke huisgenoten of huisdieren er voor de camera passeren, ...

4. Introduceer dit soort virtual meeting bingo. Humor en zelfrelativering kunnen de drempel verlagen om contact te maken.

5. Werk met alles wat je hebt om interactie te bevorderen: break-out rooms, chatfuncties, whiteboards, post-its, ... Hoe kleiner de interactiegroep, hoe vlotter iedereen spreekt en hoe makkelijker je ingaat op non-verbale signalen.

6. Zorg voor pauzes. Zet bij de start van de pauze break-out rooms per 2 of 3 open (en wissel de samenstelling van de groepjes af). Zo creëer je het 'pauzegevoel': aan het koffiemachine of in de wachtrij aan het toilet loop je iemand tegen het lijf. Een moment bij uitstek om te polijsten . Als de pauze erop zit, maak je een 'zachte overgang' naar de grote groep.

7. Let extra goed op non-verbale communicatie. Speel erop in. Als je de kans hebt om met twee les te geven/te begeleiden, vraag dan feedback op je eigen non-verbale communicatie. Gebruik eventueel de privé chatfunctie als je je zorgen maakt en graag polst hoe het gaat.

8. Observeer de context waarin iedereen zich bevindt. Kijk zonder al te veel voyeurisme binnen in een huiskamer of bureau. Het helpt je om nu en straks te connecteren.

9. Begin je les of vergadering met een . Dat is een meer formele manier om te verbinden met elkaar en met wat je te doen staat. Maak er een gewoonte van.

10. Geef het goede voorbeeld, en laat het dan los. Je kan niemand dwingen om zich te tonen in een check-in of te blijven plakken. Evenmin kan je verhinderen dat er via privé berichten commentaar wordt gegeven of geroddeld. Tussentijd is kwetsbare tijd vol kansen, ook online.

Toegegeven: tussentijd ensceneren voelt wat vreemd. Je maakt er een taak van, terwijl het net geen taak hoort te zijn. De ideeën hierboven tonen dat je de gelegenheid kan scheppen zonder te forceren. Zo vergroot je de kans dat we ook online van mens tot mens verbinden.

Tot slot. Tussentijd is een raar beestje. Het is zodanig vanzelfsprekend dat we het pas opmerken als het er niet meer is. Sommigen onder ons snakken intussen naar sociaal contact zonder al die spelregels. Andere, meer introverte, mensen zitten niet te wachten op tijden waarin het sociaal verkeer terug raast. Misschien is dat de grootste winst na het gebrek aan tussentijd: we beseffen terug wat het ons oplevert, én wat het van ons vraagt.
Inspiratiebronnen In het virtuele klaslokaal ligt verveling op de loer. Joepie, virtueel werken. En wat zijn we aan het verliezen? Hoe kom jij de virtuele les of vergadering binnen? 15 manieren voor een online check-in met leerlingen of collega's Het zijn hoogdagen voor de introvert Online leven is schadelijker dan Coronavirus

# data[].attributes.attachment_link.title
We verliezen tussentijd. Kunnen we dat virtueel vervangen? - Schoolmakers

# data[].attributes.attachment_link.description
Je wacht je leerlingen op aan het klaslokaal. Je gaat samen met de stagiaire een broodje kopen. Je wandelt rond in je klas en je kijkt mee over de schouders. Je stapt 's morgens door de gangen, langs de trappen naar een klaslokaal of je bureau.

# data[].attributes.body
kleuters

# data[].attributes.body
kleuters

# data[].attributes.body
kleuters

# data[].attributes.headline
gespreksstarters over diversiteit en inclusie

# data[].attributes.subject
gespreksstarters over diversiteit en inclusie

# data[].attributes.body
kaartjes om een gesprek te ondersteunen, te downloaden

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ondersteuners ondersteunen dag in dag uit leerlingen, leerkrachten en ouders. Maar wie ondersteunt hen? Met deze website willen we hen versterken om ondersteuning van het hoogste karaat te realiseren.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ondersteuning in (het) k(w)a(d)raat - Ondersteuning in (het) k(w)a(d)raat

# data[].attributes.attachment_link.description
Ondersteuners ondersteunen dag in dag uit leerlingen, leerkrachten en ouders. Maar wie ondersteunt hen? Met deze website willen we hen versterken om ondersteuning van het hoogste karaat te realiseren.

# data[].attributes.headline
Handelingsgericht werken in een notendop

# data[].attributes.subject
Handelingsgericht werken in een notendop

# data[].attributes.attachment_link.title
handelingsgericht werken in een notendop