# data[].attributes.body
1. Hiệu ứng chốt hãm ngược là gì?

Chắc hẳn chúng ta đã nghe rất nhiều về việc hiệu ứng tồn tại trong nhiều lĩnh vực của kinh tế học, đáng chú ý nhất là trong tiêu dùng, lạm phát và tiền lương. Ví dụ trong tiêu dùng, người ta cho rằng khi thu nhập của hộ gia đình giảm, họ tìm mọi cách để duy trì tiêu dùng ở mức cao nhất trước đó, Điều này hàm ý người ta phải sử dụng tiền tiết kiệm hoặc vay nợ để duy trì mức chỉ tiêu cho tiêu dùng trước đây. Theo đó nên chúng ta thấy khi thu nhập tăng trở lại, các hộ gia đình sẽ tiến tới mức tiêu dùng cao hon. Vì vậy, hàm tiêu dùng được coi là không thể đảo ngược.

Hiệu ứng chốt hãm ngược trong tiếng Anh là Ratchet Effect.

Như vậy ta hiểu về hiệu ứng chốt hãm ngược đây thực chất là một lí thuyết của Keynes cho rằng một khi giá đã tăng theo mức tăng của tổng cầu, thì chúng luôn luôn không đảo ngược khi nhu cầu đó giảm

2. Ví dụ về effect

Hiệu ứng chốt hãm ngược cũng có thể tác động đến các khoản đầu tư vốn của công ty quy mô lớn. Ví dụ, trong ngành công nghiệp ô tô, sự cạnh tranh thúc đẩy các công ty liên tục tạo ra các tính năng mới cho sản phẩm của họ. Điều này đòi hỏi đầu tư bổ sung vào máy móc mới hoặc một kiểu công nhân lành nghề khác, dẫn đến làm tăng chi phí lao động.Khi một công ty ô tô đã thực hiện các khoản đầu tư và thêm các tính năng này, việc thu hẹp quy mô sản xuất trở nên khó khăn. Công ty không thể lãng phí đầu tư của họ vào vốn vật chất cần thiết cho việc nâng cấp hoặc vốn nhân lực dưới dạng công nhân mới.

3. Cơ chế hình thành

Vấn đề chính với để hình thành nên hiệu ứng chốt hãm ngược là kì vọng hay nhu cầu của con người.  Trong một số tình huống mọi người đã quen với sự tăng trưởng liên tục ngay cả trong thị trường đã bão hòa. Do đó, thị trường có thể không còn thỏa mãn mong muốn và nhu cầu của người tiêu dùng nữa, làm cản trở mục đích bao hàm của nền kinh tế.

Có thể hiểu như sau:

Nếu một công ty đã sản xuất nước khoáng là 20 ounce trong vòng 10 năm mà sau đó giảm dung tích chai nước khoáng xuống 16 ounce thì người tiêu dùng có thể cảm thấy bị lừa gạt ngay cả khi có sự điều chỉnh giảm giá tương ứng.

Người lao động sẽ hiếm khi (có thể) chấp nhận giảm lương, nhưng họ cũng có thể không hài lòng với việc tăng lương mà họ cho là không đủ.Nếu một người quản lí nhận được mức tăng lương 10% trong một năm và mức tăng lương 5% trong năm tiếp theo, anh ta có thể cảm thấy rằng mức tăng mới là không đủ mặc dù anh ta vẫn được tăng lương.

4. Cách giảm tác động của effect.

Mặc dù không thể loại bỏ hoàn toàn hiệu ứnggiả dược, nhưng chúng ta giảm hiệu ứng này khi đưa ra các quyết định. Điều này có thể đạt được bằng cách trước hết làm chậm quá trình ra quyết định của chúng ta. Để một khoảng thời gian giữa thời điểm chúng ta tìm hiểu và quan sát thật kĩ để đưa ra quyết định cuối cùng của mình vì chúng ta biết đây là hiệu ứng khi chuyển sang một giai đoạn mới thì khó có thể quay lại như ban đầu . Thứ hai, cố gắng đưa ra quyết định trong một môi trường mà bạn không cảm thấy bị áp lực bởi hiệu quả. Cuối cùng, hãy xem xét các lựa chọn thay thế tránh trường hợp xấu nhất . Chúng có thể tỏ ra có lợi hơn, hoặc ít nhất là giảm thiểu sức hấp dẫn của việc đi theo hiệu ứng chốt hãm ngược.

# data[].attributes.attachment_caption
Nghệ thuật tẩy não của trùm Đức Quốc Xã là điển hình cho Illusory truth effect.

# data[].attributes.headline
Nhóm A PLUS - Lớp T7C2 - Hiệu ứng chân lý ảo tưởng (Illusory truth effect)

# data[].attributes.subject
Nhóm A PLUS - Lớp T7C2 - Hiệu ứng chân lý ảo tưởng (Illusory truth effect)

# data[].attributes.body
Giai đoạn 1939-1945, cả thế giới đã phải trải qua những ngày tháng đen tối nhất của Chiến tranh Thế giới thứ II với sự tham dự của phát xít Đức do Hitler cầm đầu.

Trong sự nghiệp cầm quyền của mình, Adolf Hitler cùng với vây cánh Joseph Goebbels đã phát động một chiến dịch lớn, thuyết phục người dân Đức rằng, người Do Thái là kẻ thù của dân tộc. Họ đổ tội cho người Do Thái chính là nguyên nhân làm người Đức thua trong Thế chiến I, và là những người máu lạnh, độc ác, sát hại trẻ em trong các dịp lễ thánh.

Hitler quan niệm rằng: "Mọi lời nói dối, dù nhỏ hay lớn, khi nói ra thì mọi người sẽ đều tin nếu bạn nhắc lại nó đủ nhiều. Vấn đề mấu chốt là người ta có đủ can đảm để nói dối hay không mà thôi".

Kết quả là với lời nói dối ấy, Hitler đã thành công trong việc thuyết phục cả dân tộc Đức rằng người Do Thái chính là kẻ thù của họ. Từ đó, Hitler đã thoải mái triển khai được những kế hoạch bắt giữ, dồn người Do Thái vào các trại tập trung và tạo nên vụ thảm sát Holocaust mãi mãi đi vào lịch sử nhân loại về sự tàn ác.

1. Giới thiệu:

Hiệu ứng chân lý ảo tưởng (Illusory truth effect)

Hiệu ứng chân lý ảo tưởng, còn được gọi là hiệu ứng sự thật (truth effect) là xu hướng tin rằng thông tin sai là đúng sau khi được tiếp xúc nhiều lần.

Khi một sự thật được đánh giá, mọi người thường dựa vào việc liệu thông tin có phù hợp với tầm hiểu biết của họ không, hay là thông tin đó có quen thuộc với họ không.

Điều kiện đầu tiên khá hợp lý, khi mà mọi người so sánh thông tin mới với những gì họ đã biết là đúng để đưa ra kết luận thông tin mới là đúng hay sai.

Còn với điều kiện thứ hai, sự lặp đi lặp lại làm cho các thông điệp được xử lý dễ dàng hơn, nên các thông tin đã được lặp lại được kết luận là đúng hơn, đáng tin hơn so với các thông tin mới chưa được lặp lại bao giờ.

Hiệu ứng chân lý ảo tưởng cũng có liên quan đến thiên lệch nhận thức muộn (hindsight bias), trong đó sự hồi tưởng về sự tự tin bị lệch sau khi sự thật đã được tiếp nhận.

2. Ví dụ về Bias

Trong đời sống:

“Ăn nhiều cà rốt giúp sáng mắt ra”.

Câu này có lẽ ai trong chúng ta cũng đều được nghe người lớn nhắc đến mỗi khi kêu chúng ta nên ăn cà rốt vì tốt cho đôi mắt.

Ít ai biết rằng nguồn gốc của câu nói này xuất phát từ nước Anh, khi mà người dân chỉ trồng được mỗi cà rốt trong giai đoạn tình trạng khan hiếm thực phẩm. Vì vậy, trên mọi phương tiện thông tin đều đồng loạt đưa tin “Ăn nhiều cà rốt sẽ giúp sáng mắt” để người dân có thể tiêu thụ hết số cà rốt đó cũng như sống sót qua giai đoạn khan hiếm này. Câu nói đó đã lan truyền rộng rãi và vẫn tồn tại tới bây giờ.

Trên thực tế, cà rốt chứa nhiều vitamin, giúp cải thiện tình trạng mỏi mắt, tăng cường sức khỏe cho đôi mắt. Chứ không giúp “sáng mắt”, từ cận sang hết cận như câu nói trên. Và hơn hết, ăn quá nhiều cà rốt sẽ dẫn tới tới tình trạng cơ thể không thể chuyển hóa hết beta-caroten. Chất này ứ đọng lại trong cơ thể sẽ gây ra vàng mắt, vàng da, chán ăn…

Trong lĩnh vực kinh tế:

Muốn 1 sản phẩm dễ dàng phổ biến và tiếp cận tới người tiêu dùng thì thủ thuật “seeding” tràn lan trên các trang mạng xã hội, phương tiện truyền thông luôn được các doanh nghiệp sử dụng triệt để.

“Sợ nóng trong người uống ngay trà thanh nhiệt Dr.Thanh”, “Bạn muốn mua tivi, tủ lạnh… Đến điện máy xanh” hay “Đau lưng, mỏi gối, tê tay, bà con cô bác mua ngay Tâm Bình” - quảng cáo xuất hiện “nổi đình nổi đám” một thời với cam kết 100% chữa khỏi trên youtube.

Sự xuất hiện với tần suất nhiều khiến cho chúng ta mỗi lần cần tới sản phẩm gì là nhớ ngay về thương hiệu ấy. Có thể bản thân chúng ta còn chưa thực sự thử qua, nhưng lại có xu hướng tin tưởng vào những sản phẩm phổ biến đó.
3. Hậu quả

Vì bộ não con người sinh ra chiếm 20% trọng lượng cơ thể nhưng lại chiếm 20% năng lượng cả cơ thể để vận hành. Vì thế hiệu ứng này sinh ra để nhằm mục đích tiết kiệm năng lượng cho não bộ. Sự lặp lại sẽ kiến cho việc xử lý thông tin trở nên dễ dàng hơn. Hiệu ứng này tương tự như khi chung ta đọc 1 văn bản phức tạp việc đọc đi đọc lại sẽ khiến người đọc hiểu sâu hơn về nội dung. Thật vậy khi 1 thứ gì đó cộng hưởng với chúng ta bộ não có xu hướng ít phản biện hơn. Nói cách khác chúng ta hạ thấp cảnh giác và chấp nhận dữ liệu mà chưa được kiểm tra kỹ lưỡng.

Trong thời đại công nghệ thông tin như hiện nay hầu hết mọi người đều đã quá quen với khái niệm “tin giả”, mạng xã hội là nơi chứa đựng rất nhiều những tin giả, thuyết âm mưu và những lời nói dối mà không một ai trong chúng ta có thể miễn nhiễm.

Theo nghiên cứu trên “Science” với cùng số lượng người xem những câu chuyện bịa đặt được tiếp cận và thu hút cao hơn 6 lần và mức độ chia sẻ cao hơn 60%. Không chỉ vậy khi được đánh giá mức độ trung thực người dùng mạng xã hội tin rằng những tin tức mà họ đã từng xem qua “chân thật” hơn nhiều lần so với những tin tức mà học đã thấy trước đó.

Vì thế với việc tin giả xuất hiện đầy rẫy và tràn lan trên mạng xã hội như hiện nay việc người dùng rơi vào “hiệu ứng chân lý ảo tưởng” cũng là 1 điều dễ hiểu. Việc lợi dụng “hiệu ứng chân lý ảo tưởng” để đưa ra những thông tin sai lệch có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho xã hội.

Trên khắp thế giới tin giả có xu hướng thúc đẩy hành vi bạo lực. Ví dụ trong thời gian đại dịch các thuyết âm mưu đã khiến đám đông người biểu tình tuần hành chống đối các đạo luật giãn cách xã hội và mang khẩu trang.

Không khó để thấy rằng “tin giả” và “hiệu ứng chân lý ảo tưởng” đã thay đổi toàn bộ cách suy nghĩ của mỗi người vốn đã chủ quan, nó đã trở thành công cụ nguy hiểm nhất mà kẻ xấu có thể lợi dụng để tác động đến tâm trí con người.

Hiệu ứng chân lý ảo tưởng có nhiều áp dụng trong các lĩnh vực khác nhau. Trong các chiến dịch tranh cử công chúng có thể tin những thông tin sai lệch về một ứng cử viên nếu truyền hình cứ liên tục lặp lại nó, tương tự 1 bộ phận khán giả có thể tin vào những tuyên bố vô căn cứ lặp lại về sản phẩm trong quảng cáo đến từ ,một nguồn khách quan từ đó thúc đẩy doanh số bán hàng. Hiệu ứng này cũng được sử dụng trong ngành truyền thông tin tức và là mấu chốt của tuyên truyền chính trị.
4. Cách khắc phục hoặc tận dụng

4.1. Cách khắc phục dưới góc độ của người tiếp nhận thông tin

Chúng ta có nhu cầu cần nhanh chóng đưa ra những phán đoán hay quyết định, cho nên chúng ta thường hay đi đường tắt - bằng cách phỏng đoán, đa số thường cho là đúng nhiều hơn sai khi tiếp cận những thông tin lặp đi lặp lại nhiều lần. Vì vậy hãy tỉnh táo trước những gì bạn nghe thấy.

Kiểm chứng cơ sở nguồn tin đến từ nguồn nào, những nguồn đó phải đủ đáng tin cậy, có xác thực rõ ràng.

Kiểm tra, tìm hiểu kỹ nội dung để suy ngẫm xác định thông tin thật hay giả (tin tức bị lỗi chính tả hoặc có bố cục lộn xộn, các hình ảnh, video trong tin giả thường bị chỉnh sửa, cắt ghép nội dung, ngày tháng bị chỉnh sửa,....)

Đối chiếu với những thông tin khác có chủ đề tương tự trên các nguồn khác hoặc xin sự tham vấn của các chuyên gia trên từng lĩnh vực.

Bên cạnh đó, chúng ta không nên tham gia chia sẻ, đăng tải, bình luận vào những thông tin được lặp đi lặp lại trên các trang mạng xã hội khi chưa có nguồn gốc, chưa xác định được tính chính xác của thông tin.

4.2. Cách tận dụng dưới góc độ của người truyền tải thông tin

Hiệu ứng “chân lý ảo tưởng” hay “ảo tưởng về sự thật” được các nhà chính trị gia hoặc các nhà quảng cáo sử dụng rất nhiều. Họ sử dụng bằng cách trộn lẫn những thông tin thật và không thật với nhau. Tuy nhiên mục đích cuối cùng mà họ hướng tới chính là làm củng cố niềm tin của mọi người vào thông tin thật. Điều này cho thấy, dù trang bị kiến thức có sẵn cũng không giúp chúng ta vững vàng hơn trước những lời nói dối được lặp đi lặp lại nhiều lần.

# data[].attributes.headline
Nhóm DOB - Authority Bias : Thiên kiến thẩm quyền 

# data[].attributes.subject
Nhóm DOB - Authority Bias : Thiên kiến thẩm quyền 

# data[].attributes.body
1.      Authority Bias là gì?

Thiên kiến thẩm quyền (authority bias) là khi chúng ta chấp nhận ý kiến ​​của một nhân vật có thẩm quyền vì tin rằng họ biết nhiều hơn mình. Mình có thể cho rằng họ đã suy nghĩ thấu đáo một vấn đề và đưa ra kết luận đúng. Và, bởi vì họ là người có thẩm quyền trong lĩnh vực của họ, bạn cấp cho quan điểm của họ sự tin cậy hơn là bạn dành cho bất kỳ ai khác.

2.      Lấy ví dụ trong đời sống và kinh doanh;

VD trong đời sống: Khi một nhóm sinh viên làm việc nhóm với nhau thì mọi người trong nhóm thường sẽ tiếp nhận một cách nhanh chóng và dễ dàng ý kiến của những sinh viên có điểm số cao và ý kiến sẽ được coi là tốt nhất mặc dù có thể ngày hôm đó một sinh viên khác, tuy không có điểm số cao bằng, đưa ra những ý tưởng độc đáo, sáng tạo hơn.

VD trong kinh doanh: như khi CEO đưa ra những ý tưởng . Nếu nhân viên nghi ngờ có sai sót nào đó, anh ta không giám chỉ nó ra vì tôn trọng,hoặc sợ hãi . Điều đó có thể gây thiệt hại đáng kể cho kinh doanh .

3.      Bias đó có thể gây ra "hậu quả" hay hành vi gì (trong tài chính)?

Trong đầu tư tài chính các nhà đầu tư mắc phải authority bias thường tin vào lời nói hay ý kiến đầu tư của các nhà tư vấn đầu tư là team leader có quyền hạn nhất của team mặc dù ý kiến của người nay có thể không bao quát tổng thể được bằng các thành viên khác trong nhóm nhưng bạn vẫn sẽ đặt niềm tin vào ý kiến của nhà tư phần này hơn. Điều này nếu xảy gia trong tài chính sẽ dẫn đến nhiều hậu quả kiến cho nhà đầu tư không có được cái nhìn khái quát mà sẽ bị ảnh hưởng dẫn nhiều bởi ý kiến của người có thẩm quyền hay quyền lực sẽ làm mất đi ý kiến cá nhân của nhà đầu tư làm cho trực giác không còn đúng nữa, dấn đến các quyết định đầu tư thiếu chính xác

4.      Có thể khắc phục hay tận dụng bias đó như thế nào? Khuyến khích các nhóm dùng hình ảnh hoặc video đính kèm để minh hoạ nhé.

Khi bạn chấp nhận ý kiến của một nhân vật có thẩm quyền vì bạn tin rằng họ biết nhiều hơn bạn là không tốt. Một ví dụ sẽ là một nhà quảng cáo giới thiệu một bác sĩ, mặc áo khoác phòng thí nghiệm đang chào hàng sản phẩm của họ. Liệu rằng họ có phải là bác sĩ thực thụ và liệu sản phẩm đó có tốt cho sức khỏe? Việc luôn tin vào ý kiến như vậy sẽ dễ dến đến sai lầm. Do đó, chúng ta cần khắc phục hiệu ứng này bằng cách chúng ta cần phải có chính kiến và quan điểm của mình; cần nghiên cứu, xem xét ý kiến của đối phương là có căn cứ hay không, có xác thực hay không để quyết định chúng ta có nên đặt niềm tin vào đó.

# data[].attributes.headline
Nhóm Những chiến binh - Lớp T7C1 - Compromise effect: Hiệu ứng trung hòa

# data[].attributes.subject
Nhóm Những chiến binh - Lớp T7C1 - Compromise effect: Hiệu ứng trung hòa

# data[].attributes.body
1. Khái niệm

Đừng bao giờ lựa chọn "cái ở giữa" khi đưa ra quyết định. Nếu làm thế, bạn đã bị ảnh hưởng bởi hiệu ứng trung hòa.

Hiệu ứng trung hòa (Compromise effect) hay còn được gọi là hiệu ứng thỏa hiệp. Khi phải chọn một thứ gì đó, hiệu ứng trung hòa là xu hướng tránh một lựa chọn cực đoan. Việc tránh các lựa chọn cực đoan đến từ nhận thức chung rằng sự lựa chọn cực đoan thường thu hút rủi ro.

2. Cơ chế hình thành

Tại sao lại có hiệu ứng thỏa hiệp? Đó có phải là một quyết định trực quan mà người tiêu dùng đưa ra để tiết kiệm suy nghĩ khi đối mặt với các tình huống quyết định phức tạp? Câu trả lời là không.

- Theo quan điểm tìm kiếm lý do, Simonson (1989) tin rằng khi người tiêu dùng đối mặt với các sản phẩm có các thuộc tính khác nhau và không thể đưa ra lựa chọn, thì sự lựa chọn thỏa hiệp giữa hai thuộc tính có thể làm giảm xung đột và bất hòa do lựa chọn gây ra và cung cấp lý do hợp lệ cho lựa chọn đó. Hiệu ứng thỏa hiệp này được củng cố khi người tiêu dùng mong muốn biện minh cho sự lựa chọn của họ với người khác hoặc mong muốn được người khác đánh giá tích cực.

- Theo quan điểm của ác cảm mất mát, lựa chọn thường liên quan đến hai loại không chắc chắn, một là sự không chắc chắn về hậu quả của quyết định hiện tại và thứ hai là sự không chắc chắn về sở thích trong tương lai đối với những hậu quả này (Simonson, 1989). Theo Dhar và Simonson (2003) , khi người tiêu dùng không chắc chắn về sở thích của họ và phải đưa ra quyết định lựa chọn, họ có xu hướng chọn các phương án có xác suất hối tiếc thấp, chẳng hạn như các phương án thỏa hiệp (Sheng, 2005).

3. Ví dụ về Hiệu ứng trung hòa trong kinh doanh
Starbucks - brand đồ uống lớn trên thế giới cũng đã áp dụng hiệu ứng này vào chiến dịch Marketing của mình. Những tín đồ của hãng này sẽ biết rằng Menu đồ uống của Starbucks luôn có 3 cỡ ly: Tall, Grande, Venti. Và hơn 50% người yêu thích hãng này thích size Grande hơn vì nó ở giữa. Tuy nhiên, trước đây vào những năm 90 Starbucks chỉ có 3 lựa chọn là: Short (236ml), Tall (354ml) và Grande (473ml) và Tall luôn đạt lựa chọn hàng đầu của khách hàng. Sau đó, biết được xu hướng này của người dùng các nhà chiến lược của Starbucks dần giấu kích cỡ Short trên menu và thêm 2 size lớn: Venti (591ml) và Trenta (917ml). Ngay lập tức, Grande trở thành lựa chọn "hợp lý" nhất trong mắt khách hàng, thậm chí việc áp dụng chiến lược này cũng làm cho doanh thu của Starbucks tăng nhanh chóng và giữ được tâm lý khách hàng trong thời gian qua.

4. Ứng dụng trong kinh doanh với hiệu ứng trung hòa

Hiệu ứng trung hòa thường được ứng dụng trong kỹ thuật định giá khung. Tùy vào mục đích sử dụng mà ta có thể ứng dụng hiệu ứng này để điều hướng khách hàng đến sản phẩm mà ta muốn họ chọn.

Nếu bạn có 2 sản phẩm để bán và muốn nhắm vào 1 loại sản phẩm nào đó thì hãy thêm  sản phẩm thứ 3 để làm trung hòa sản phẩm cần bán.

Ví dụ:

- Cốc 1: Giá 30K

- Cốc 2: Giá 40K

- Nếu ta muốn nhắm và bán cốc 1 thì ta phải thêm cốc thứ 3 để cốc 1 là cốc trung hòa. Chính vì vậy, ta sẽ thêm cốc 3 có giá 20K, khi đó xác suất bán được cốc 1 là rất lớn

- Còn nếu ta muốn nhắm cốc 2 là cốc chủ đạo và muốn bán nó nhiều hơn thì ta có thể  thêm cốc thứ 3 có giá 50K, khi đó cốc 2 chính là cốc trung hòa.

=> Như vậy, tùy theo mục tiêu, ta có thể thêm vào một số lựa chọn phía trên hoặc phía dưới sản phẩm chủ lực, biến sản phẩm chủ lực thành lựa chọn trung hòa.

# data[].attributes.headline
Nhóm FM7 - Lớp T7C2 - Negative Bias: Thiên kiến tiêu cực

# data[].attributes.subject
Nhóm FM7 - Lớp T7C2 - Negative Bias: Thiên kiến tiêu cực

# data[].attributes.body
1. Định nghĩa

Thiên kiến tiêu cực là khuynh hướng chúng ta chú ý, ghi nhớ, và sử dụng thông tin tiêu cực nhiều hơn tích cực. Nó thể hiện sự không cân xứng giữa mặt tích cực và tiêu cực.

Trong quá trình tương tác xã hội, thiên kiến này làm chúng ta cảm thấy những sự kiện tiêu cực quan trọng hơn và ghi nhớ chúng rõ nét hơn.

Thiên kiến tiêu cực thể hiện qua việc:

Nghĩ về điều tiêu cực nhiều hơn tích cực

Ghi nhớ trải nghiệm tiêu cực hơn

Nhớ những lời công kích hơn lời khen

Phản ứng mạnh mẽ hơn với những sự việc/ công kích tiêu cực.

2. Ví dụ:

Khi đến một nhà hàng, nếu gặp phải trải nghiệm không tốt (phục vụ luống cuống, bảo vệ thờ ơ, muỗng đũa có vết dơ,...) thì khi kể lại, ta thường chỉ nhắc đến những điều này. Còn về không gian thoáng đãng, thức ăn vừa miệng, giá cả phải chăng sẽ vô tình bị lướt qua.

Khi bạn trình bày (thuyết trình) một chủ đề trước lớp, thầy cô hay bạn bè nhận xét tổng thể nội dung, hình thức tốt. Tuy nhiên cần cải thiện giọng nói, hoặc cử chỉ hành động cho tự nhiên hơn. Cuối cùng ta thường chỉ nhớ đến những khuyết điểm chỉ ra mà quên đi lời khen ban đầu

Trong khi tranh cãi với người yêu của mình, bạn thường tập trung vào tất cả các sai sót của người ta. Thay vì thừa nhận những điểm tốt của họ, bạn lại nghiền ngẫm về tất cả những điểm không hoàn hảo của họ. Ngay cả những lỗi tầm thường nhất cũng được khuếch đại, trong khi các đặc điểm tích cực trước kia bị bỏ qua.

Khi một người chơi cổ phiếu nhiều lần được lời. Tuy nhiên có một lần do sơ sót bị lỗ, người ta chỉ nhớ lần bị lỗ đó mà quên đi những lần lời trước đó.

Bạn là chủ cửa hàng bánh. Cửa hàng của bạn luôn nhận lại phản hồi sản phẩm có chất lượng tốt, ngon, mẫu mã bao bì đẹp, Có một lần khách hàng phản ánh việc đóng hộp bị móp méo, bạn có xu hướng hay nhắc lại sự việc trên với nhân viên mỗi khi giao hàng cho khách hàng sau này

3. Những người mắc thiên kiến này sẽ bị ảnh hưởng như thế nào:

Những thông tin tiêu cực có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần cũng như thể chất của chúng ta. Suy nghĩ tiêu cực làm gia tăng sự hoạt động ở vùng xử lý thông tin quan trọng của não bộ, gây nên những trải nghiệm và cảm xúc không mong muốn và khiến cho những hành vi, hành động, thái độ của chúng ta dễ bị định hình bởi tin tức và trải nghiệm không tốt đẹp (theo Psychology Today).

Tạo động lực

Thiên kiến tiêu cực ảnh hưởng lên động lực hoàn thành công việc. Mục tiêu tránh khỏi mất mát sẽ tạo ra nhiều động lực để con người cố gắng hơn là khi chỉ muốn đạt được điều gì đó.

Thiên kiến tiêu cực cũng đóng vai trò quan trọng khi cố gắng hoàn thành mục tiêu. Chúng ta không giỏi tập trung vào kết quả sẽ có được, mà thường dễ bị lung lay khi nghĩ đến những điều phải từ bỏ để đạt được mục tiêu đó.

Tin tức tiêu cực

Trên thực tế, 90% tin tức được xem là tiêu cực. Những tin tức này thường thu hút nhiều sự chú ý hơn, vì vậy chúng ta thường vô thức xem chúng là sự thật và có giá trị cao.

Nắm bắt được tâm lý này, nhiều kênh thông tin và truyền thông cố tình đăng tải những tin tức tiêu cực và đặt tiêu đề “giật gân”để tăng lượt xem.

Vậy phải làm gì khi nhìn đâu cũng thấy tin buồn? Một số giải pháp được cho là hữu ích như không sử dụng điện thoại khi không cần thiết, chọn xem và theo dõi tin tức tích cực, biết điểm dừng khi đọc tin,...

Đưa ra quyết định

Khi đưa ra quyết định, chúng ta thường đặt nặng vào khía cạnh tiêu cực. Điều này ảnh hưởng đến các quyết định lẫn việc sẵn sàng chấp nhận những rủi ro của chúng ta.

Ngay cả khi xác suất xảy ra kết quả tích cực và tiêu cực là ngang nhau, chúng ta vẫn chỉ nghĩ về ảnh hưởng tiêu cực hơn là mong muốn đạt được kết quả tích cực.

Cách nhìn nhận về người khác lẫn về mình

Khi đánh giá đối phương, chúng ta thường để ý nhiều hơn đến khía cạnh tiêu cực. Một nghiên cứu trên tờ Hogrefe eContent đã chỉ ra khi được cung cấp những tính từ miêu tả đối phương, người tham gia thường chọn những từ tiêu cực hơn khi nói về ấn tượng đầu tiên.

Con người cũng thường đánh giá bản thân khắc nghiệt hơn người ngoài. Một phần vì là người trong cuộc, có cái nhìn chi tiết và trực tiếp hơn. Chúng ta luôn là trung tâm trong thế giới của riêng mình, nên có xu hướng gán góc nhìn tâm điểm đó vào suy nghĩ của người khác. Nhưng trên thực tế thì, sự xấu hổ của bạn lại là vẻ đẹp trong mắt của người khác. Vấn đề là bạn có đủ sự tự tin vào chính bản thân mình hay không.

Chúng ta thường để ý đến những điều tiêu cực về mình và người khác.

Cách hành xử trong một mối quan hệ

Negativity bias ảnh hưởng đến mối quan hệ của chúng ta theo nhiều cách khác nhau.

Nó khiến chúng ta giả định điều tồi tệ nhất về người còn lại, ảnh hưởng đến những tương tác về sau. Khi đưa ra các giả định bi quan về phản ứng của người khác, chúng ta trở nên “đề phòng" trong cách cư xử. Điều này thường dẫn đến những cuộc tranh cãi và cơn giận không đáng có.

Khi các nhà nghiên cứu ghi lại dữ liệu về những lần tương tác tích cực và tiêu cực giữa các cặp đôi, họ đã tìm ra tỉ lệ 5:1. Nếu 5 là con số cho những kỷ niệm hạnh phúc, hôn nhân của họ sẽ bền vững. Ngược lại, những cặp đôi bên bờ vực tan vỡ lại có rất ít thậm chí không có những khoảnh khắc vui vẻ, trong khi những lần bất hoà tăng dần. (theo Psychology Today)

4. Giải pháp:

Bằng cách kiểm tra bản thân suốt cả ngày, bạn có thể bắt đầu nhận ra bất kỳ suy nghĩ nào đang chạy qua tâm trí bạn – cả những điều hữu ích và không có ích. Bạn cũng có thể xem xét các hành vi của chính mình, để hiểu rõ hơn về những gì tốt và không tốt cho bạn.

Thưởng thức khoảnh khắc tích cực: khi nghĩ về những điều tích cực, để nó đọng lại trong đầu bạn lâu hơn. Tạo cho bạn cảm giác hài lòng, vui vẻ, hạnh phúc để có lại sự cân bằng với cảm xúc tiêu cực. Tập nói những câu về khẳng định bao gồm: Tôi mạnh mẽ; Tôi tự tin; Tôi đủ rồi;Tôi xứng đáng với tình yêu; Tôi tin vào bản thân và khả năng của mình

Nếu bạn đang cảm thấy bế tắc, lo lắng hoặc thất vọng, hãy biết rằng bạn không đơn độc. Nói chuyện với người thân, bạn bè,giao tiếp với những người xung quanh mình để có lối suy nghĩ thoáng hơn.

Thực hành suy nghĩ biết ơn. Bằng cách thực hành lòng biết ơn, bạn đang cho phép những cảm xúc tích cực vào cuộc sống của mình. Rèn luyện bản thân để biết ơn và tập trung vào những điều tốt đẹp sẽ giúp bạn vượt qua thành kiến tiêu cực.

Thu thập, tìm kiếm thông tin có chọn lọc và tích cực. Tránh bàn luận hay đọc các thông tin tiêu cực như các bài báo, bài đăng “giật gân” cùng các bình luận một chiều trên mạng xã hội, mà phải biết nhìn nhận thông tin một cách có nguồn gốc rõ ràng và xác nhận được độ chính xác đó.

# data[].attributes.headline
Nhóm Griffindor (T7C2) - Bandwagon Effect: Hiệu ứng đoàn tàu

# data[].attributes.subject
Nhóm Griffindor (T7C2) - Bandwagon Effect: Hiệu ứng đoàn tàu

# data[].attributes.body
1. Định nghĩa bias :
Hiệu ứng đoàn tàu hay hiệu ứng cuốn theo trong tiếng Anh là Bandwagon Effect.
Hiệu ứng đoàn tàu là một hiện tượng tâm lí trong đó mọi người làm điều gì đó chủ yếu vì những người khác đang làm điều này, bất kể niềm tin của họ là gì thì họ có thể bỏ qua hoặc không đếm xỉa đến.
Hiệu ứng đoàn tàu có nghĩa rộng nhưng thường thấy trong chính trị và hành vi của người tiêu dùng. Hiện tượng này cũng có thể được tìm thấy trong thị trường giá lên và sự tăng trưởng của bong bóng tài sản.

2. Ví dụ về bias
2.1: Trong cuộc sống :
Trong thời trang: Nhiều người bị ảnh hưởng bởi những người nổi tiếng và văn hóa đại chúng, có nghĩa là họ áp dụng một phong cách thời trang nhất định sau khi họ nhìn thấy những ngôi sao, thần tượng yêu thích của họ. Ví dụ kiểu tóc mullet nổi lên như một hiện tượng sau khi một loạt ngôi sao như G-Dragon, Sơn Tùng MTP,...lăng xê kiểu tóc này.

2.2: Trong tài chính :
Vào ngày 28/11/2022, cổ phiếu của Tập đoàn Novaland đã thoát phải tình trạng giá cổ phiếu của mình nằm ở mức giá sàn nhờ thu hút được một dòng tiền từ tâm lý bắt đáy rất mạnh của các nhà đầu tư trên thị trường. Cụ thế, ngày 28/11/2022, giá đóng của của cổ phiếu Novaland vẫn nằm ớ giá tham chiếu, khối lượng giao dịch so với các phiên trước đó (23,24,25/11) tăng kỷ lục với tổng khối lượng khớp lệnh là 104.256.500. Và có lẽ chính vì thế mà, nhiều nhà đầu tư cá nhân trên các diễn đàn đã thể tâm lý lạc quan và kỳ vọng về sự tăng giá của NVL ở những phiên giao dịch tiếp theo, khiến cho những nhà đầu tư khác cũng có tâm lý bị cuốn theo.

3. Là bias cảm xúc hay nhận thức:

Hiệu ứng đoàn tàu là một bias cảm xúc vì đây là một hiện tượng tâm lý hành động theo đám đông khi xuất hiện những cảm xúc, tâm trạng làm thay đổi hành vi của bản thân. Một người dù có nắm bắt được thông tin, đủ hiểu biết và cơ sở để đưa ra quyết định nhưng thấy mọi người lựa chọn hoặc làm theo hướng khác thì họ sẽ cảm thấy bất an, lo lắng. Nó trái ngược với bias nhận thức - tiếp nhận thông tin và xử lí thông tin, từ đó sai lầm trong cách tư duy, suy nghĩ.

4.Cơ chế hình thành bias :
Hiệu ứng đoàn tàu là khi mọi người bắt đầu làm điều gì đó bởi vì dường như những người khác cũng đang làm điều đó.
Hiệu ứng đoàn tàu phát sinh từ các yếu tố tâm lý, xã hội học và ở một mức độ nào đó là kinh tế. Mọi người thích ở trong đội chiến thắng và họ muốn thể hiện bản sắc xã hội của họ.Hiệu ứng đoàn tàu thâm nhập vào nhiều khía cạnh của cuộc sống, từ thị trường chứng khoán đến xu hướng quần áo cho đến người hâm mộ thể thao.
Hiệu ứng đoàn tàu bắt nguồn từ chính trị, nơi mọi người bỏ phiếu cho ứng cử viên có vẻ được nhiều người ủng hộ nhất vì họ muốn trở thành một phần của đa số.

5.Cách hạn chế tác động của bias:
Mặc dù không thể loại bỏ hoàn toàn hiệu ứng đoàn tàu, nhưng chúng ta có thể chống lại xu hướng tự động sử dụng các tín hiệu xã hội như một yếu tố thúc đẩy khi đưa ra các quyết định. Điều này có thể đạt được bằng cách trước hết làm chậm quá trình ra quyết định của chúng ta. Để một khoảng thời gian giữa thời điểm chúng ta thấy được các quyết định của xã hội và quyết định cuối cùng của mình, sử dụng tư duy phản biện và ngăn chúng ta nhanh chóng đi theo sự phổ biến. Thứ hai, cố gắng đưa ra quyết định trong một môi trường mà bạn không cảm thấy bị áp lực bởi người khác. Cuối cùng, hãy xem xét các lựa chọn thay thế đi ngược lại quan điểm của đa số. Chúng có thể tỏ ra có lợi hơn, hoặc ít nhất là giảm thiểu sức hấp dẫn của việc đi theo quan điểm phổ biến.

# data[].attributes.attachment_link.title
What is Bandwagon Effect | Explained in 2 min

# data[].attributes.headline
Nhóm COCONUT - Lớp T7C1 - Social Proof: Hiệu ứng lan truyền

# data[].attributes.subject
Nhóm COCONUT - Lớp T7C1 - Social Proof: Hiệu ứng lan truyền

# data[].attributes.body
Câu 1:

Hiệu ứng lan truyền (tiếng Anh: Social Proof) được giải thích là mọi người sẽ dễ dàng chấp nhận hành động hoặc sở thích của một người hoặc một nhóm người mà họ thích hoặc tin tưởng.

Câu 2:

Ví dụ trong đời sống: Giới trẻ ngày nay thường đu theo idol, vì thế các cá nhân thường có xu hướng bị ảnh hưởng bởi những trang phục, kiểu tóc, phong cách của Idol và làm theo vì yêu thích họ.

Ví dụ trong kinh doanh: Khi muốn xác nhận về chất lượng của một sản phẩm nào đó những vẫn còn đang phân vân. Ngay sau đó, những chuyên gia, blogger và những người có ảnh hưởng liên quan đến sản phẩm xác nhận rằng họ đã sử dụng qua sản phẩm này và thấy hiệu quả, thì ngay lập tức bạn sẽ chọn mua sản phẩm mà không còn phân vân nữa.

Câu 3:

Bias đó có thể gây ra những hậu quả: những sự tin tưởng thái quá dẫn đến mù quáng vì đôi khi thông tin đến từ những người ta tin tưởng không thật sự chính xác. Khi nhận lại kết quả không như mong muốn sẽ khiến ta hối tiếc và những rủi ro tiềm ẩn.

Ví dụ: Shark Thủy trong chương trình Shark Tank của VTV, khi tham gia ông có giới thiệu trung tâm anh ngữ Apak Leaders và thu hút được rất nhiều sự tin tưởng từ các nhà đầu tư. Vì thế họ đã đầu tư không ngần ngại vì sức ảnh hưởng, cũng như là sự uy tín của Shark Thủy. Tuy nhiên, gần đây có hàng loạt thông tin về vụ việc Apak Leaders bị lỗ vốn đến hơn 266 tỷ đồng, khiến cho các nhà đầu tư, đặc biệt là những bậc phụ huynh không biết khi nào có thể được hoàn lại tiền.

Câu 4:

Cách khắc phục: tin tưởng nhưng phải có lý trí, biết cách chọn lọc thông tin trước khi đầu tư, không đặt cảm xúc của mình quá nhiều khi đưa ra quyết định.

# data[].attributes.body
Gender bias - Thiên kiến giới tính

Thiên kiến giới tính có thể được xem là một dạng định kiến hoặc một tác động trong vô thức của con người, ở đó chúng ta thường bày tỏ thái độ thích một giới tính nào đó hơn, nó thường xảy ra khi chúng ta gán thái độ cũng như những khuôn mẫu của chính mình vào một người nào đó.
Một ví dụ dễ thấy là các nhà tuyển dụng thường cho rằng nhân viên nam sẽ phân tích nhiều hơn đồng thời ít cảm xúc hơn nên các nhà tuyển dụng lại thường tỏ vẻ tuyển dụng những nhân viên nam nhiều hơn.

Còn khi theo số liệu thống kê có tới hơn 90% lãnh đạo cấp cao là nam giới, đồng thời chỉ có 25% CEO là nữ giới.

Hậu quả của thiên kiến này cực kỳ lớn, nó dẫn đến sự phân biệt giới tính dù điều này được xem là cổ hủ và nên được xóa bỏ, tuy nhiên nhiều quốc gia trên thế giới tuyên bố về nữ quyền nhưng cũng chưa thực sự quan tâm đến phái nữ, dẫn đến nhiều cuộc tranh luận về phân biệt giới trong gia đình, môi trường làm việc công sở,...

Để có thể khắc phục được thiên kiến giới tính là một điều cực kỳ khó khăn, tuy nhiên có thể dần được trung hòa về giới tính bằng những cách như tránh sử dụng ngôn từ phân biệt giới tính, nếu trong môi trường làm việc công sở nhà lãnh đạo cần phải chú ý đến những phát ngôn nhằm tránh hiểu lầm về giới tính

# data[].attributes.headline
Nhóm 4G2B - Lớp T7C2 - Hiệu ứng Zeigarnik và Hiệu ứng khẩn cấp ảo (Mere urgency effect)

# data[].attributes.subject
Nhóm 4G2B - Lớp T7C2 - Hiệu ứng Zeigarnik và Hiệu ứng khẩn cấp ảo (Mere urgency effect)

# data[].attributes.headline
Nhóm NASA- Lớp T7C1- Domino effect: Hiệu ứng Domino

# data[].attributes.subject
Nhóm NASA- Lớp T7C1- Domino effect: Hiệu ứng Domino

# data[].attributes.body
1. DOMINO EFFECT là gì?

Hiệu ứng Domino khẳng định rằng khi bạn thay đổi một hành vi bất kỳ thì nó sẽ kích hoạt một chuỗi các phản ứng khác, đồng thời tạo ra một sự chuyển đổi trong các hành vi liên quan.
2. Các ví dụ bị ảnh hưởng bởi Domino Effect:

*Ví dụ về bản thân:

Em muốn giảm cân ăn tết nên quyết định đến phòng tập gym 1 tháng và kết quả là sau đó, tự nhiên em sẽ thấy mình tập trung hơn vào công việc và ngủ ngon hơn vào buổi tối mặc dù em chưa bao giờ lên kế hoạch cụ thể cho việc cải thiện những việc đó.

*Ví dụ về hiệu ứng Domino trong kinh doanh thời Covid-19:

Khi đại dịch Covid-19 bùng nổ trên toàn cầu, không chỉ y tế, cuộc sống của mỗi người bị ảnh hưởng mà nền kinh tế chung bị thiệt hại rất nặng nề. Chỉ tính riêng tại Việt Nam đã có hơn 50% doanh nghiệp chịu ảnh hưởng từ cuộc đại dịch này với doanh thu bị giảm 16%. Tại Mỹ thì có hàng ngàn cửa hàng, mặt bằng kinh doanh bị đóng cửa và nhiều doanh nghiệp phải tuyên bố phá sản. Như vậy, đại dịch Covid-19 đã vô hình tạo nên một dãy Domino và két theo rất nhiều doanh nghiệp phải “đổ” theo chuỗi này. Hầu như toàn bộ các lĩnh vực kinh doanh đều chịu ảnh hưởng tiêu cực từ chuỗi Domino này và đây là điều chắc chắn không một ai mong muốn. Nhưng vô hình chung từ chuỗi Domino sụp đổ này cũng đã tạo ra những chuỗi Domino khác. Tiêu biểu đó chính là sự “phất” lên của ngành thương mại điện tử, kinh doanh online, dịch vụ ship hàng khi xu hướng của người tiêu dùng đang dần bị thay đổi do chính ảnh hưởng của dịch bệnh.

* Ví dụ hiệu ứng Domino tạo ra thói quen xấu:

Thói quen kiểm tra điện thoại sẽ kéo theo thói quen chạm vào các thông báo mạng xã hội như Facebook, Twitter và rồi nó sẽ kích thích bạn truy cập vào các ứng dụng này để lướt Newfeed một cách vô thức. Sâu hơn, bạn lại tự tạo thói quen trì hoãn khoảng 20 phút gì đó thay vì bỏ qua các thông báo ấy và tập trung vào công việc.

Kết luận từ những ví dụ trên:

⇒ Nếu một hành động ban đầu mang tác động tích cực thì sẽ kéo theo các hành động khác đều phát triển theo hướng tích cực. Nhưng ngược lại, hành động ban đầu mang tác động tiêu cực thì nó không chỉ nhận lại một kết quả không tốt mà còn kéo theo hàng loạt các hành động khác mang kết quả tồi tệ hơn. Bên cạnh đó, hiệu ứng Domino trong kinh doanh thực sự luôn là vấn đề được các doanh nhân quan tâm. Bởi nó là một chuỗi phản ứng mà không phải lúc nào bạn cũng có thể làm chủ “cuộc chơi” được. Nếu doanh nghiệp không nhận biết vấn đề để từ đó điều chỉnh, thay đổi thì mặc định bạn sẽ chỉ giống một quân Domino phụ mà thôi.

3. Cách tận dụng Domino Effect vào cuộc sống:

*Hành động được thực hiện liên tục hàng ngày

Một việc được thực hiện hàng ngày, lặp lại như một hành vi nhỏ và làm nó liên tục, nhất quán. Bạn không chỉ hài lòng với điều này, mà còn cho thấy bạn hoàn toàn có thể trở thành người mà bạn hướng đến.

*Duy trì và chuyển sang hành động khác

Việc bạn duy trì động lực và ngay lập tức chuyển sang nhiệm vụ mới mà đã hoàn thành trước đó. Hãy để việc hoàn thành một nhiệm vụ trước đó đưa bạn trực tiếp vào hành vi tiếp theo và lặp lại. Sau mỗi lần lặp đi lặp lại, bạn sẽ trở nên quyết tâm hơn trong hành động của mình.

*Chia nhỏ mọi thứ để có thể kiểm soát được

Việc chia nhỏ công việc phù hợp với mình, bóc tách nó ra để quản lý nó sẽ dễ kiểm soát hơn. Cũng như việc bạn thử nghiệm những thói quen mới, thay vì dồn tất làm hết nó thì hãy tập trung vào từng mảng nhỏ để kiểm soát được nó và hoàn thành trong khả năng của mình.

# data[].attributes.attachment_link.title
What is Domino Effect | Explained in 2 min

# data[].attributes.headline
Nhóm Fairy - Lớp T7C2 - Present Bias: Thành kiến hiện tại

# data[].attributes.subject
Nhóm Fairy - Lớp T7C2 - Present Bias: Thành kiến hiện tại

# data[].attributes.body
1. Khái niệm

Present Bias là khuynh hướng chấp nhận hy sinh những lợi ích lớn hơn ở tương lai để được những lợi ích nhỏ hơn nhiều ở hiện tại. Định kiến ​​nhận thức này giải thích cho nhiều hành động thiếu nguyên tắc như chọn xem Netflix thay vì đi tập thể dục, kiểm tra Facebook thay vì hoàn thành báo cáo
2. Ví dụ
Một nghiên cứu năm 2008 yêu cầu sinh viên dành thời gian để dạy kèm các bạn học đang gặp khó khăn trong tuần giữa học kỳ. Họ được chia thành 2 nhóm và cam kết dạy kèm trong 2 thời gian:
- Giữa kỳ năm học hiện tại (tượng trưng cho bản thân hiện tại).
- Giữa kỳ năm học tiếp theo (tượng trưng cho bản thân trong tương lai).
Có khác biệt đáng kể về sự hào phóng giữa hiện tại và tương lai. Thời gian họ sẵn sàng dành ra để giúp đỡ ở học kỳ này trung bình chỉ là 27 phút. Trong khi những người được hỏi trong khoảng thời gian giữa kỳ tiếp theo trả lời là 85 phút.
Chúng ta có xu hướng đặt ra mục tiêu cao hơn khả năng cho tương lai. Do đó, các quyết định mà chúng ta đưa ra cho “bản thân hiện tại” thường rất khác so với cho “bản thân trong tương lai”.
3. Video ngắn minh họa bias

Video này giới thiệu sơ lược về Bias. Cụ thể là nói về tổ tiên (Nog) thường đi săn bắn để tìm kiếm thức ăn, những hôm săn nhiều thức ăn thì ông thường chia cho những người xung quanh và không để dành một phần nào cho tương lai, ông chỉ quan tâm đến thời điểm hiện tại. Bên cạnh đó trong video còn mô tả bias này kéo dài đến ngày nay cụ thể là những cảm giác, hành động giúp con người cảm thấy thỏa mãn ở thời điểm hiện tại và những ảnh hưởng của Present Bias của con người trong đầu tư.

4. Hậu quả của bias

Chúng dễ dàng khiến chúng ta mất tập trung cho một mục tiêu cần nhiều năng lượng để suy nghĩ và hoàn thành.

Thiên kiến này cộng với định luật Parkinson là 2 nguyên nhân hàng đầu khiến bạn “nước đến chân mới nhảy”. Về lâu dài, thói quen này dễ tạo ra lối sống mất cân bằng, làm tăng mức độ căng thẳng và lo âu.

Việc không hoàn thành các công việc được giao, các dự định, mục tiêu, kế hoạch của bản thân sẽ ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc. Từ đó, chúng ta sẽ mất đi nhiều cơ hội, uy tín và nó đa phần cũng ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tinh thần, gây ra sự tiếc nuối và mất đi năng lượng tích cực trong cuộc sống.

5. Cách khắc phục hoặc tận dụng

Kết hợp các nhiệm vụ đòi hỏi khắt khe với phần thưởng thú vị

Ví dụ: Học sinh cấp 3 làm bài tập toán trong thời gian dài hơn khi họ ăn vặt hoặc nghe nhạc.

Trong những trường hợp này, đồ ăn nhẹ và âm nhạc đóng vai trò như những lợi ích tức thời. Do đó, các nhiệm vụ đòi hỏi tính khắt khe có vẻ thú vị hơn và sẽ có động lực để thực hiện nhiệm vụ lâu hơn khi chúng ta kết hợp chúng với thứ gì đó dễ chịu.

Hướng sự chú ý của bạn vào các mục tiêu hàng ngày

Sắp xếp các mục tiêu trong tương lai của mình với những mục tiêu chúng ta cần hoàn thành hàng ngày. Khi chúng ta  hoàn thành mục tiêu hàng ngày này, bản thân sẽ rất vui vì đã hoàn thành nhiệm vụ chính trong ngày. Theo một cách nào đó, hài lòng là phần thưởng ta nhận được.

Hãy tưởng tượng bản thân trong tương lai của bạn và những lợi ích trong tương lai

Bằng cách này, chúng ta nhận ra rằng phiên bản tương lai của bản thân phụ thuộc vào chính mình. Qua đó chúng ta sẽ có có động lực để cố gắng hết sức giúp đỡ con người tương lai của chính mình.

Dự đoán bản thân trong tương lai của bạn sẽ hành xử như thế nào?

Ví dụ: Để giúp bản thân tự ôn tập cho kỳ thi trong tương lai, chúng ta nên chặn bất kỳ trang web nào có thể khiến mình mất tập trung vào việc học. Bằng cách này, ta sẽ giữ cho con người tương lai của mình khỏi những sai lầm mà con người hiện tại của chính mình mắc phải.

Cố gắng tránh trì hoãn

Để tránh điều này, chúng ta cần coi sự trì hoãn là một hành động phải trả giá ngay lập tức.

Ví dụ: Bạn sẽ viết một bài đăng vào thứ Hai hàng tuần và đăng thông tin này lên mạng xã hội . Có thời hạn công khai sẽ đảm bảo rằng bạn bám sát kế hoạch của mình mà không có bất kỳ sự chậm trễ nào.

# data[].attributes.headline
Nhóm Meow (17TC1) - Missinformation effect : Hiệu ứng sai lệch thông tin

# data[].attributes.subject
Nhóm Meow (17TC1) - Missinformation effect : Hiệu ứng sai lệch thông tin

# data[].attributes.body
Misinformation effect: Hiệu ứng sai lệch thông tin

1. Đây là xu hướng khi các thông tin có sau sự việc can thiệp vào ký ức về sự việc ban đầu. Trí nhớ của bạn rất dễ bị ảnh hưởng bởi những gì bạn nghe từ người khác về sự việc. Kiến thức về hiệu ứng này đã dẫn đến sự nhầm lẫn về thông tin của các nhân chứng.

Hiệu ứng thông tin sai lệch là hiện tượng trí nhớ về những diễn biến ban đầu của một sự kiện bị can thiệp bởi các thông tin nhận được sau một sự kiện khác. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc tiếp nhận thông tin mới có thể có tác động đáng kể đến cách mọi người nhớ lại các sự kiện mà họ đã xem hoặc trải qua.

Hiệu ứng thông tin sai lệch cho thấy ký ức có thể bị ảnh hưởng dễ dàng như thế nào. Nó cũng làm dấy lên lo ngại về độ tin cậy của trí nhớ - đặc biệt khi ký ức của nhân chứng được sử dụng để xác định tội hình sự, được gọi là lời khai của nhân chứng.

Hiệu ứng thông tin sai lệch có thể dẫn đến ký ức không chính xác và trong một số trường hợp, dẫn đến hình thành ký ức sai lệch/ký ức giả (false memory).

1. Ví dụ

Trong thí nghiệm nổi tiếng do Loftus thực hiện, những người tham gia được cho xem đoạn phim về một vụ tai nạn giao thông. Sau khi xem đoạn clip, những người tham gia được hỏi một số câu hỏi về những gì họ đã quan sát, giống như cách các sĩ quan cảnh sát, thám tử, luật sư có thể nghi ngờ một nhân chứng.

Một trong những câu hỏi được đặt ra là, "Những chiếc xe chạy với tốc độ bao nhiêu khi chúng đâm vào nhau?" Tuy nhiên, trong một số trường hợp, một thay đổi nhỏ đã được thực hiện; Thay vào đó, những người tham gia được hỏi tốc độ xe chạy như thế nào khi chúng "đâm vào" nhau. Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng việc sử dụng từ "đâm vào nhau" thay vì "va chạm" có thể thay đổi cách những người tham gia ghi nhớ vụ tai nạn.

Một tuần sau, những người tham gia một lần nữa được hỏi một loạt câu hỏi, bao gồm "Bạn có thấy kính vỡ không?" Hầu hết những người tham gia trả lời đúng là không. Nhưng những người được hỏi phiên bản "đâm vào nhau" của câu hỏi trong cuộc phỏng vấn ban đầu có nhiều khả năng tin rằng họ thực sự đã nhìn thấy kính vỡ.

Làm thế nào một sự thay đổi nhỏ như vậy có thể dẫn đến ký ức sai về video clip? Các chuyên gia cho rằng đây là một ví dụ về hiệu ứng thông tin sai lệch.

1. Cách giảm thiểu ảnh hưởng

Điều gì có thể ngăn các thông tin sai lệch làm thay đổi ký ức hoặc thậm chí tạo ra ký ức giả? Hãy viết ra những gì bạn nhớ về một sự kiện quan trọng ngay sau khi nó xảy ra là một trong những chiến lược có thể giúp giảm thiểu các tác động.

Hãy nhớ rằng ngay cả chiến lược này cũng có thể có những lỗi nhỏ và việc viết ra những lỗi này có thể khiến bạn ghi nhớ thông tin sai lệch nhiều hơn.

Nhận thức rằng trí nhớ của bạn có thể bị ảnh hưởng là một chiến lược hữu ích và quan trọng khác. Mặc dù bạn có thể có một trí nhớ tốt, nhưng hãy hiểu rằng mọi người đều dễ bị ảnh hưởng bởi tác động của thông tin sai lệch.

Nghiên cứu khám phá mô hình hiệu ứng thông tin sai lệch đã phát hiện ra rằng những người có nhu cầu nhận thức cao sẽ phát hiện ra sự khác biệt giữa ký ức sự kiện ban đầu và thông tin sai lệch. Những người có nhu cầu nhận thức cao có xu hướng suy nghĩ về các ý tưởng và theo đuổi các nhiệm vụ khó khăn về tinh thần, như giải đố.

Trong kiến thức về tâm lý học, có các nền tảng kiến thức về ký ức và trí nhớ. Và nếu bạn đã từng nghe đến thuật ngữ “ký ức giả”, bạn có lẽ sẽ quan tâm nhiều hơn đối với một hiệu ứng được gọi là hiệu ứng sai lệch thông tin. Bài viết sau sẽ cung cấp cho bạn những thông tin về hiệu ứng có liên quan đến trí nhớ, ký ức của con người này.

Các Yếu Tố Ảnh Hưởng

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có một số yếu tố có thể góp phần gây ra hiệu ứng thông tin sai lệch, khiến diễn biến sự kiện có nhiều khả năng bị bóp méo và dẫn đến ký ức sai lệch.

Thảo luận về sự kiện với các nhân chứng khác: Nói chuyện với các nhân chứng khác sau một sự kiện có thể làm sai lệch ký ức ban đầu của một người. Báo cáo của họ có thể mâu thuẫn với ký ức ban đầu về một sự kiện và thông tin mới có thể định hình lại hoặc bóp méo ký ức ban đầu của nhân chứng về những gì đã xảy ra.

Đọc hoặc xem báo cáo tin tức: Đọc tin bài và xem truyền hình tường thuật về một tai nạn hoặc sự kiện cũng có thể góp phần gây ra hiệu ứng thông tin sai lệch. Mọi người thường quên nguồn thông tin ban đầu, có nghĩa là họ có thể nhầm tưởng rằng một mẩu thông tin là thứ mà họ đã quan sát cá nhân trong khi trên thực tế, nó là thứ mà họ nghe được trong một bản tin sau sự kiện.

Tiếp xúc nhiều lần với thông tin sai lệch: Mọi người càng thường xuyên tiếp xúc với thông tin sai lệch, họ càng có nhiều khả năng tin rằng thông tin sai lệch đó là một phần của sự kiện ban đầu.

Ảnh hưởng của thời gian: Nếu thông tin sai lệch được đưa ra sau khi sự kiện diễn ra được một khoảng thời gian, bộ não của chúng ta có nhiều khả năng hơn nghĩ về nó. Điều này là do ảnh hưởng của thời gian đối với trí nhớ, và do đó, thông tin sai lệch sẽ dần ngăn chặn chúng ta truy xuất thông tin chính xác ban đầu.

Cách Giảm Thiểu Ảnh Hưởng

Điều gì có thể ngăn các thông tin sai lệch làm thay đổi ký ức hoặc thậm chí tạo ra ký ức giả? Hãy viết ra những gì bạn nhớ về một sự kiện quan trọng ngay sau khi nó xảy ra là một trong những chiến lược có thể giúp giảm thiểu các tác động.

Hãy nhớ rằng ngay cả chiến lược này cũng có thể có những lỗi nhỏ và việc viết ra những lỗi này có thể khiến bạn ghi nhớ thông tin sai lệch nhiều hơn.

Nhận thức rằng trí nhớ của bạn có thể bị ảnh hưởng là một chiến lược hữu ích và quan trọng khác. Mặc dù bạn có thể có một trí nhớ tốt, nhưng hãy hiểu rằng mọi người đều dễ bị ảnh hưởng bởi tác động của thông tin sai lệch.

Nghiên cứu khám phá mô hình hiệu ứng thông tin sai lệch đã phát hiện ra rằng những người có nhu cầu nhận thức cao sẽ phát hiện ra sự khác biệt giữa ký ức sự kiện ban đầu và thông tin sai lệch. Những người có nhu cầu nhận thức cao có xu hướng suy nghĩ về các ý tưởng và theo đuổi các nhiệm vụ khó khăn về tinh thần, như giải đố.

Làm Thế Nào Để Biết Liệu Bản Thân Đang Có Ký Ức Giả?

Một số người cho rằng không có cách nào để phân biệt một ký ức giả và ký ức thật. Điều này tạo ra một thách thức không chỉ đối với việc cố gắng nhớ một sự kiện cụ thể mà còn trong nghiên cứu trí nhớ.

Nếu có cảnh quay video về sự kiện, việc xem lại nó có thể giúp bạn quyết định xem ký ức của bạn là thật hay giả. Cũng có thể có lợi khi xem xét những hồi ức của người khác về sự kiện này. Nếu tất cả họ đều nói cùng một điều, và nó khác với những gì bạn nhớ, thì hiệu ứng thông tin sai lệch có thể đang diễn ra.

Kết Lại

Hiệu ứng thông tin sai lệch là kiến thức tâm lý học rất thú vị cho thấy rằng các sự kiện, thông tin có thể ảnh hưởng sâu sắc đến ký ức của chúng ta, đôi khi khiến chúng ta tin rằng những ký ức sai lệch là có thật. Dành thời gian để viết ra các sự kiện sau khi chúng có thể xảy ra có thể giúp giảm ảnh hưởng của hiệu ứng này — miễn là các sự kiện đã xảy ra như chúng ta đã viết ra.

Bất kỳ ai cũng có thể gặp phải hiệu ứng thông tin sai lệch. Nhận thức được điều này có thể giúp bạn tỉnh táo hơn khi cố gắng nhớ lại một sự kiện, có khả năng làm giảm khả năng bị tạo ra những ký ức sai lệch.

# data[].attributes.headline
Nhóm Behavior - Lớp T7C2 - Survivorship Bias Risk

# data[].attributes.subject
Nhóm Behavior - Lớp T7C2 - Survivorship Bias Risk

# data[].attributes.body
1. Khái niệm Survivorship bias:

Survivorship bias, hay còn được gọi trong tiếng Việt với cái tên Thiên lệch kẻ sống sót, là một hiệu ứng tâm lý học nói về việc chúng ta đã tin tưởng quá mức vào những phương pháp mà được cho là những người thành công đã áp dụng. Trong khi đó quên rằng những người thất bại cũng áp dụng cách thức tương tự.

2. Ví dụ về Survivorship bias

- Ví dụ trong đời sống:

+ Một người sống đến 100 tuổi và nói rằng họ sống lâu vậy là bởi vì ngày nào họ cũng ăn trứng, chúng ra dễ dàng tin họ mà không nghĩ đến bao nhiêu người khác ngày nào cũng ăn trứng nhưng lại chết quá sớm nên chúng ta không biết.

+ Những quyển sách self-help hay những bài báo có tựa đề kiểu như "5 bước đơn giản giúp bạn thư giãn" , "8 điều người khởi nghiệp cần biết", "Những phương pháp luyện tập của Ronaldo" hay "những bài học rút ra từ cuộc đời của Elon Musk'......

- Ví dụ trong đầu tư:

Survivorship bias là một thành phần chính trong cuộc thảo luận về các công ty khởi nghiệp và hoạt động của quỹ tương hỗ trong kinh doanh. Các chương trình MBA và các chương trình doanh nhân khác có thể thảo luận về một số ít người thành công và các công ty mới thành lập—chẳng hạn như Microsoft của Bill Gates, Apple của Steve Jobs hoặc Facebook của Mark Zuckerberg—như những tiêu chuẩn để bắt đầu kinh doanh thành công. Tuy nhiên, cách giáo dục này đã bỏ qua hàng nghìn công ty khởi nghiệp không thành công xảy ra cả trước và sau những công ty thành công này.

3. Bias đó có thể gây ra "hậu quả" hay hành vi gì?

Rủi ro thiên lệch kẻ sống sót là một trong nhiều lý do tại sao các nhà đầu tư không nên phụ thuộc quá nhiều vào lợi nhuận trong quá khứ để đưa ra quyết định đầu tư của họ. Điều này đặc biệt đúng nếu các nhà đầu tư đang xem xét cổ phiếu trong thời gian rất ngắn trong lịch sử giao dịch của quỹ, bởi vì có thể đã xảy ra một số sự cố bất thường ảnh hưởng đến hiệu suất của quỹ trong thời gian đó. Cũng có khả năng một nhóm các nhà đầu tư tình cờ gặp may mắn vào thời điểm đó, và tất nhiên không có gì đảm bảo rằng may mắn đó sẽ lặp lại trong tương lai.

Trong bối cảnh đầu tư, rủi ro thiên lệch kẻ sống sót có thể xảy ra khi dữ liệu hoàn vốn của quỹ đầu tư được công bố cao hơn một cách phi thực tế, nhưng các quỹ hoạt động kém của công ty lại bị đóng cửa và lợi nhuận của họ không được đưa vào dữ liệu.

Trong trường hợp này, dữ liệu liên quan cụ thể đến các quỹ đó đã bị loại bỏ, tạo ra một bức tranh không chính xác và không đầy đủ về hiệu suất quỹ chung của công ty.

Những rủi ro nguy hiểm trong kịch bản này chính là nhà đầu tư sẽ không thực sự nhìn thấy lợi nhuận mà họ dự đoán bởi vì họ đã đưa ra quyết định đầu tư của họ dựa trên thông tin không đầy đủ và sai lệch.

4. Có thể khắc phục hay tận dụng bias đó như thế nào? Khuyến khích các nhóm dùng hình ảnh hoặc video đính kèm để minh hoạ?

Video minh họa: Missing what’s missing: How survivorship bias skews our perception | David McRaney | TEDxJackson

Hiệu ứng này có thể khiến cho chúng ta có lối suy nghĩ sai lầm và lệch lạc hơn hẳn. Để có thể xử lý hiệu ứng này thì chúng ta nên nhìn nhận mọi thứ theo nhiều mặt khác nhau, hãy tập suy nghĩ rằng “trước những thành công có được họ đã phải chịu đựng những gì”. Cách này sẽ giúp bạn có thể nhìn nhận mọi điều tốt hơn, không còn ghen tị với thành công của một ai đó nữa. Hãy nhìn nhận mọi thứ từ nhiều góc độ để có thể hiểu sâu hơn về vấn đề!

# data[].attributes.headline
Nhóm 4G2B - HIỆU ỨNG ZEIGARNIK & HIỆU ỨNG MERE URGENCY

# data[].attributes.subject
Nhóm 4G2B - HIỆU ỨNG ZEIGARNIK & HIỆU ỨNG MERE URGENCY

# data[].attributes.body
1. Hiệu ứng Zeigarnik

- Video đính kèm: https://www.youtube.com/watch?v=b36qtnAfUw4
- Định nghĩa:

Hiệu ứng Zeigarnik xảy ra khi tâm trí luôn bị chi phối sự quan tâm bởi những điều chưa thực hiện xong và cảm giác day dứt này chỉ biến mất khi bạn đã hoàn thành chúng.

Nguyên nhân xảy ra hiệu ứng này là do các thông tin của công việc dang dở đó đang nằm ở trí nhớ tạm thời của chúng ta. Đó là nơi sự căng thẳng nảy sinh, để thúc giục bạn hoàn thành công việc, sau đó chuyển sang trí nhớ ngắn hạn và dài hạn.
- Ví dụ:

Trong ngày hôm nay, công việc cần làm của bạn là:

Hoàn thành mục bài tập có thời hạn là cuối ngày.

Bài tập về nhà của tiết học sáng nay.

Thì trình tự giải quyết công việc là: Hoàn thành bài tập có thời hạn, sau đó hoàn thành bài tập về nhà của tiết học sáng nay.

Tuy nhiên, nếu bạn mắc hiệu ứng này, bạn sẽ có xu hướng bị chi phối và có cảm giác day dứt khi bài tập về nhà còn dang dở.
- Tác động:

Tích cực: Về mặt tích cực sẽ giúp bạn vượt qua sự trì hoãn trong công việc. Đồng thời, hiệu ứng này còn giúp não bộ tập trung hơn, cải thiện khả năng khi nhớ, sự gián đoạn nhất thời cũng sẽ trở nên hữu ích nếu bạn đang trong trạng thái vật lộn để ghi nhớ một điều gì đó quan trọng.

Tiêu cực: Hiệu ứng này có thể làm chậm đi tiến độ các công việc ở hiện tại, ngoài ra có thể gây mất tập trung làm  cho hiệu suất và chất lượng công việc đó giảm xuống. Và cuối cùng có thể cả công việc hiện tại và công việc đang dang dở đều không thể hoàn thành tốt được.

- Giải pháp:

Lên kế hoạch và viết ra to-do list cho mỗi ngày.

Phân loại công việc bằng cách áp dụng ma trận Eisenhower:

Khẩn cấp và quan trọng (nhiệm vụ bạn sẽ làm ngay lập tức).

Quan trọng, nhưng không khẩn cấp (nhiệm vụ bạn sẽ lên lịch để làm sau).

Khẩn cấp, nhưng không quan trọng (nhiệm vụ bạn sẽ ủy quyền cho người khác).

Không khẩn cấp cũng không quan trọng (nhiệm vụ mà bạn sẽ loại bỏ).

2. Hiệu ứng khẩn cấp ảo (Mere urgency effect)

- Định nghĩa:

Đối lập với hiệu ứng trên, hiệu ứng khẩn cấp ảo xảy ra khi bạn ưu tiên xử lý công việc có tính khẩn cấp hơn công việc có tính quan trọng.

Mọi người có xu hướng tập trung vào thời gian hơn là kết quả.

- Ví dụ: Bạn đang thực hiện giải ngân cho công ty NSG gấp trong buổi sáng để mua vải nhưng trong quá trình thực hiện thì một khách hàng khác của bạn gọi bạn nhờ tư vấn sản phẩm mới của ngân hàng bạn. Bạn bỏ thời gian đi tìm thông tư về sản phẩm đó thay vì tiếp tục quy trình giải ngân gấp cho công ty NSG.

- Tác động:

Tích cực: Hiệu ứng này giúp bạn cập nhật kịp thời, không bị bỏ sót thông tin hay công việc nào.

Tiêu cực: Hiệu suất làm việc giảm sút vì tâm trí liên tục bị xao nhãng. Vấn đề không xác định được tính chất khẩn cấp & quan trọng của công việc khiến ta mất đi khả năng sắp xếp thứ tự ưu tiên các mục công việc. Vì thế, điều đó khiến cho một ngày của chúng ta như thể rất bận rộn nhưng thực chất lại không hiệu quả vì không biết sắp xếp thời gian.

- Giải pháp:

Ma trận Eisenhower tương tự như hiệu ứng trên.

Áp dụng phương pháp Task Batching & Time Blocking: Sắp xếp công việc có cùng tính chất làm cùng lúc.

+ Phương pháp 1: Đặt ra một khoảng thời gian có giới hạn để hoàn thành các nhiệm vụ có giá trị thấp.

Ví dụ: Kiểm tra tin nhắn/email vào ba lần mỗi ngày - sáng, giờ ăn trưa, cuối ngày - tổng 3 lần là 40 phút/60 phút/… tùy theo nhu cầu cá nhân mỗi ngày. Việc này sẽ giúp chúng ta tiết kiệm thời gian, dành thời gian còn lại cho công việc quan trọng hơn.
+ Phương pháp 2: Đặt ra một khoảng thời gian có giới hạn để hoàn thành các nhiệm vụ quan trọng trước.

Ví dụ: Trong 2 tiếng đầu tiên của ngày sẽ giải quyết các mục công việc quan trọng trong ngày như làm bài tập, xử lý các mục công việc có deadline.

# data[].attributes.attachment_link.title
Hiệu Ứng Tâm Lý Zeigarnik - Động Lực Vượt Qua Sự Trì Hoãn - Ám Ảnh Về Những Việc Chưa Hoàn Thành.

# data[].attributes.body
1. Nguỵ biện nóng nảy (hot-hand fallacy) là gì?

Ngụy biện nóng nảy là xu hướng tin rằng ai đó đã thành công trong một nhiệm vụ hoặc hoạt động có nhiều khả năng sẽ thành công trở lại trong những nỗ lực tiếp theo. Ngụy biện bàn tay nóng xuất phát từ câu nói rằng các vận động viên có “bàn tay nóng” khi họ liên tục ghi bàn, khiến mọi người tin rằng họ đang có thành tích tốt và sẽ tiếp tục có kết quả thành công.
2. Ví dụ:

Nhiều nhà tâm lý học tin rằng càng lớn tuổi, chúng ta càng dựa vào kinh nghiệm trong quá trình ra quyết định của mình. Ủng hộ lý thuyết này, bằng chứng đã chỉ ra rằng những người lớn tuổi có nhiều khả năng bị lừa dối bởi ngụy biện nóng nảy khi dự đoán thành tích trong tương lai của các cầu thủ bóng rổ khi họ đã có một chuỗi trận thành công.
3. Hậu quả của hot-hand fallacy

Trong thực tế, một khi một nhà đầu tư, hay con bạc, bắt đầu nghĩ rằng họ có hot hand, thì sự thiên vị có thể xảy ra. Một số lỗ hổng hành vi phổ biến, có thể được đưa ra bởi một hot hand bao gồm sự tự tin thái quá, sai lệch xác nhận, ảo tưởng kiểm soát, thiên lệch do mới xảy ra

4. Cách khắc phục

Vì ngụy biện nóng nảy một phần là do niềm tin không đúng vào quy luật số nhỏ, nên chúng ta có thể thử và đưa ra dự đoán dựa trên kho dữ liệu lớn hơn. Bằng cách sử dụng nhiều dữ liệu hơn, việc 'tìm' một mẫu không thực sự tồn tại sẽ khó khăn hơn, nghĩa là các quyết định của chúng ta ít có khả năng bị ảnh hưởng bởi suy luận sai lầm hơn.

# data[].attributes.attachment_link.title
What is Hot-Hand Fallacy | Explained in 2 min