# data[].attributes.headline
เหตุการณ์สำคัญที่เกี่ยวข้องกับวิวัฒนาการของวงดนตรี

# data[].attributes.subject
เหตุการณ์สำคัญที่เกี่ยวข้องกับวิวัฒนาการของวงดนตรี

# data[].attributes.body
ก่อนที่ ชนชาติไทยจะอพยพเข้ามาตั้งหลักแหล่งนั้น ดินแดนสุวรรณภูมินี้เป็นที่อยู่ของชนชาติเดิมหลายอยู่หลายชาติ คือ พวกขอม มอญ และละว้า ซึ่งผลัดกันมีอำนาจมากน้อยตามเหตุการณ์ ซึ่งทั้งขอมและมอญต่างก็มีวัฒนธรรมเป็นของตนเอง ในสมัยทราวดีนั้นพวกมอญมีความเจริญรุ่งเรือง พวกนี้จะมีศิลปะการดนตรีที่เจริญรุ่งเรื่องมากซึ่งส่วนหนึ่ง ของการดนตรีก็ได้เข้ามามีอิทธิพลต่อดนตรีไทยด้วย หลักฐานต่างๆที่สามารถใช้สืบค้น และอ้างอิงวิวัฒนาการของดนตรีไทย ในยุคสุโขทัยดังนี้

# data[].attributes.headline
หลักฐานจารึกด้านดนตรีจากหลักศิลาจารึก

# data[].attributes.subject
หลักฐานจารึกด้านดนตรีจากหลักศิลาจารึก

# data[].attributes.body
หลักศิลาจารึกของพ่อขุนรามคำแหงหลักที่ 1 ด้านที่ 2
ดํบงคมกลอง ด้วยเสียงพาทย์ เสียงพิณ เสียงเลื้อน เสียงขับ ใครจักมักเล่น เล่น ใครจักมักหัว หัว ใครจักมักเลื้อน เลื้อน

# data[].attributes.headline
หลักฐานจารึกจากไตรภูมิพระร่วง

# data[].attributes.subject
หลักฐานจารึกจากไตรภูมิพระร่วง

# data[].attributes.body
สมัยพระธรรมราชาลิไทจากไตรภูมิพระร่วงในอุตรกุรุทวีปตอนหนึ่งว่า

บ้างเต้น บ้างรำ บ้างฟ้อน ระบำ บรรลือเพลงดุริยะดนตรี บ้างดีด บ้างสี บ้างตี บ้างเป่า บ้างขับสัพพสำเนียง เสียงหมู่ นักคุนจุนกันไปเดียรดาษ พื้นฆ้องกลอง แตรสังข์ ระฆังกังสดาล มโหรทึกกึกก้อง ทำนุกดี

# data[].attributes.headline
 หลักฐานตอนชื่นชมพระบารมี

# data[].attributes.subject
 หลักฐานตอนชื่นชมพระบารมี

# data[].attributes.body
หลักฐานตอนชื่นชมพระบารมีของสมเด็จพระมหาจักรพัตราธิราช
แล้วแลร้อง ก้องขับเสียงพาทย์ เสียงพิณ แตรสังข์ ฟังเสียงกลองใหญ่ แลกลองราม กลองเล็ก แลฉิ่งแฉ่ง บัณเฑาะว์วังเวง ลางคนตีกลอง ตีพาทย์ฆ้องตีกรับรับสัพพทุกสิ่ง ลางจำพวกดีดพิณและสีซอพุงตอ แลกันฉิ่งริงรำจับระบำเต้นเล่นสารพนักคุนทั้งหลาย สัพพดุริยดนตรีอยู่ครืน เครง อลวน ลเวงดังแผ่นดินจะถล่ม

# data[].attributes.headline
หลักฐานจากหลักศิลาจารึกภูเขาสุมนกูฏ

# data[].attributes.subject
หลักฐานจากหลักศิลาจารึกภูเขาสุมนกูฏ

# data[].attributes.body
หนังสือประชุมจารึกสยามภาคหนึ่งจัดไว้หลักที่ 8

ทั้งสองปลากหนทางย่อมเรียงขันหมากพลู บูชาพิลม ระบำเต้นเล่นทุกฉันด้วยเสียงอันสาธุการบูชา อีกด้วยดูรยพาทพิณ ฆ้องกลองเสียงดังสีพดังดินจักหล่มอันใส้

# data[].attributes.headline
คีตกวีที่สำคัญ

# data[].attributes.subject
คีตกวีที่สำคัญ

# data[].attributes.body
ไม่มีปรากฎในหลักฐานใด

# data[].attributes.headline
บทเพลงที่สำคัญ

# data[].attributes.subject
บทเพลงที่สำคัญ

# data[].attributes.body
มีเพลงดั้งเดิมของไทยหลายเพลงที่คาดว่าน่าจะเกิดขึ้นในยุคนี้ เช่น เพลงเทพทอง เพลงนางนาค และเพลงขับไม้บัณเฑาะว์ แต่เนื่องจากสมัยนี้ยังไม่มีการบันทึกโน้ตเพลงไว้เป็นหลักฐาน จึงไม่มีใครทราบแน่นอนว่าบทเพลงในสมัยนี้เป็นอย่างไร

# data[].attributes.headline
เหตุการณ์สำคัญที่เกี่ยวข้องกับวิวัฒนาการของวงดนตรี

# data[].attributes.subject
เหตุการณ์สำคัญที่เกี่ยวข้องกับวิวัฒนาการของวงดนตรี

# data[].attributes.body
หลักฐานที่ปรากฎเกี่ยวกับ ดนตรีไทยในสมัยนี้มีในกฏมลเฑียรบาล ซึ่งระบุชื่อเครื่องดนตรีไทยเพิ่มขึ้นจากที่เคยระบุไว้ ในหลักฐานสมัยสุโขทัย จึงน่าจะเป็นเครื่องดนตรีที่เพิ่งเกิดในสมัยนี้ ได้แก่ กระจับปี่ ขลุ่ย จะเข้ และ รำมะนา นอกจากนี้ในกฎมณเฑียรบาลสมัย สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ (พ.ศ. 1991-2031) ปรากฎข้อห้ามตอนหนึ่งว่า "...ห้ามร้องเพลงเรือ เป่าขลุ่ย เป่าปี่ สีซอ ดีดกระจับปี่ ดีดจะเข้ ตีโทนทับ ในเขตพระราชฐาน..." ซึ่งแสดงว่าสมัยนี้ ดนตรีไทย เป็นที่นิยมกันมากแม้ในเขตพระราชฐาน ก็มีคนไปร้องเพลงและเล่นดนตรีกันเป็นที่เอิกเกริกและเกิน

พอดี จนกระทั่งพระมหากษัตริย์ต้องทรงออกกฎมลเฑียรบาล ดังกล่าวขึ้นไว้  ในสมัยนี้มีการเปลี่ยนแปลง และพัฒนาขึ้นกว่าในสมัยสุโขทัย ดังนี้ คือ

# data[].attributes.headline
เหตุการณ์สำคัญที่เกี่ยวข้องกับวิวัฒนาการของวงดนตรี

# data[].attributes.subject
เหตุการณ์สำคัญที่เกี่ยวข้องกับวิวัฒนาการของวงดนตรี

# data[].attributes.body
เนื่องจากในสมัยนี้เป็นช่วงระยะเวลาอันสั้นเพียงแค่ 15 ปี และประกอบกับเป็นสมัยที่เน้นการก่อร่างสร้างเมือง และการป้องกันประเทศเสียโดยมากวงดนตรีไทยในสมัยนี้จึงไม่ปรากฎหลักฐานไว้มากนักว่า ได้มีการพัฒนาเปลี่ยนแปลงขึ้น สันนิษฐานว่ายังคงเป็นลักษณะและรูปแบบของดนตรีไทยในสมัยกรุงศรีอยุธยานั่นเอง

แต่มีเครื่องดนตรีของชาติต่างๆ เข้ามาในประเทศไทยหลายชนิด ดังปรากฏในหมายกำหนดการของพระมหากษัตริย์ในสมัยนั้นว่า “ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พิณพาทย์ไทย พิณพาทย์รามัญ มโหรีไทย ฝรั่ง มโหรีญวน เขมร ผลัดเปลี่ยนกันสมโภช 2 เดือนกับ 12 วัน” ในงานสมโภชพระแก้วมรกต เป็นต้น

# data[].attributes.headline
เหตุการณ์สำคัญที่เกี่ยวข้องกับวิวัฒนาการของวงดนตรี

# data[].attributes.subject
เหตุการณ์สำคัญที่เกี่ยวข้องกับวิวัฒนาการของวงดนตรี

# data[].attributes.body
หลังจากที่บ้านเมืองได้ผ่านพ้นภาวะศึกสงคราม และได้มีการก่อสร้างเมืองให้มั่นคงเป็นปึกแผ่น เริ่มมีความสงบร่มเย็น ทำให้ศิลปะและวัฒนธรรมของชาติก็ได้รับการฟื้นฟูทำนุบำรุงให้เจริญรุ่งเรืองไปด้วย โดยเฉพาะทางด้านดนตรีไทยที่ยุคนี้มีการพัฒนาและะเปลี่ยนแปลงไปตามแต่ละรัชสมัย

# data[].attributes.headline
คีตกวีที่สำคัญ

# data[].attributes.subject
คีตกวีที่สำคัญ

# data[].attributes.body
ไม่มีปรากฎในหลักฐานใด

# data[].attributes.headline
คีตกวีที่สำคัญ

# data[].attributes.subject
คีตกวีที่สำคัญ

# data[].attributes.body
ไม่มีปรากฎในหลักฐานใด

# data[].attributes.headline
คีตกวีที่สำคัญ

# data[].attributes.subject
คีตกวีที่สำคัญ

# data[].attributes.body
พระประดิษฐ์ไพเพราะ (มี ดุริยางกูร) เกิด ปลายรัชสมัยของรัชกาลที่ 1
หลวงประดิษฐ์ไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง) เกิด พ.ศ. 2424
นายมนตรี ตราโมท เกิด พ.ศ. 2443
นายขุนอิน ณรงค์โตสง่า หรือ ปอง เกิด พ.ศ. 2506

# data[].attributes.headline
บทเพลงที่สำคัญ

# data[].attributes.subject
บทเพลงที่สำคัญ

# data[].attributes.body
เริ่มมีการประพันธ์ที่หลากหลายมากขึ้นจนมาสารถจำแนกเป็นประเภทต่างๆได้ เช่น   - เพลงร้องมโหรี บรรเลงด้วยวงมโหรี ใช้สำหรับขับกล่อม บรรเพลงพวกเพลงตับและเพลงเกร็ด
- เพลงปี่พาทย์ ใช้ประกอบการแสดงโขน ตลอดจนพิธีต่างๆ บรรเลงเพลงพวกเพลงหน้าพาทย์และเพลงเรื่อง
รวมไปถึงบทเพลงประเภทภาษา สมัยนี้มีการแลกเปลี่ยนศิลปวัฒนธรรมกับต่างชาติ จนเกิดบทเพลงที่มีการเลียนสำเนียงชนชาติต่างๆ

# data[].attributes.headline
บทเพลงที่สำคัญ

# data[].attributes.subject
บทเพลงที่สำคัญ

# data[].attributes.body
ไม่มีปรากฎในหลักฐานใด

# data[].attributes.headline
เครื่องดนตรี

# data[].attributes.subject
เครื่องดนตรี

# data[].attributes.body
เครื่องดีด เช่น พิณน้ำเต้า พินเปี๊ยะ กระจับปี่
เครื่องตี เช่น มโหระทึก ฆ้อง ระฆัง กังสดาล กรับ กลองทัด ตะโพน บัณเฑาะว์
เครื่องสี เช่น ซอสามสาย
เครื่องเป่า เช่น แตรเขาควาย สังข์ ขลุ่ย

# data[].attributes.headline
เครื่องดนตรี

# data[].attributes.subject
เครื่องดนตรี

# data[].attributes.body
โดยเครื่องคนตรีในยุคนี้ก็คือเครื่องคนตรีที่นิยมกันมาตั้งแด่ครั้งยุดกรุงสุโขทัย แต่ได้มีวิวัฒนาการจนดีขึ้นทั้งในด้านรูปทรง วัสดุ เทคนิคการบรรเลง และการประสมวง นอกจากนี้ยังได้ถือกำเนิดเครื่องคนตรีอีกหลายชนิด ได้แก่ จะเข้ ซออู้ ซอด้วง กรับเสภา ระนาดเอก ฆ้องวงใหญ่ โทน รำมะนา ปีใน ปีกลาง เป็นต้น

# data[].attributes.headline
ลักษณะของวงดนตรี

# data[].attributes.subject
ลักษณะของวงดนตรี

# data[].attributes.body
การบรรเลงพิณ เป็นการบรรเลงแบบเดี่ยวประกอบการขับลำนำ ซึ่งผู้ดีดเป็นคนขับลำนำเอง จนไปถึงวงดนตรีอย่างง่าย พิณที่ใช้ดีดสันนิษฐานว่าเป็นพิณเปี๊ยะ (ทางเหนือ) หรือ พิณน้ำเต้า (เขมร,การแพร่กระจาย)หรือ กระจับปี่ (เขมร,การแพร่กระจาย ) ซึ่งการบรรเลงพิณประกอบการขับลำนำนี้ใช้เนื้อร้องที่มีคำกลอนในเชิงสังวาส แสดงความรักใคร่ จึงมักจะใช้เกี้ยวสาวเป็นส่วนใหญ่

วงแตรสังข์ เป็นเครื่องประโคมประกอบพระเกียรติยศของพระมหากษัตริย์ในพระราชพิธีสำคัญต่าง ๆ ประกอบไปด้วย สังข์ แตรฝรั่ง แตรงอน ปีไฉน กลองชนะ บัณเฑาะว์ และมโหระทึก

# data[].attributes.attachment_caption
ใช้กับพระราชพิธีเท่านั้น เช่น พิธีสมโภชพระมหาเศวตรฉัตร

# data[].attributes.attachment_caption
ใช้บรรเลงประโคมในงานพิธีและบรรเลงประกอบการแสดงมหรสพต่างๆ เช่น โขน ละคร จะเห็นว่า วงปี่พาทย์เครื่องห้า ในสมัยนี้ยังไม่มีระนาดเอก

# data[].attributes.headline
วงปี่พาทย์เครื่องห้า

# data[].attributes.subject
วงปี่พาทย์เครื่องห้า

# data[].attributes.attachment_caption
นำเอาวงบรรเลงพิณ กับ วงขับไม้ มาผสมกันเป็นลักษณะของวงมโหรีเครื่องสี่ เพราะประกอบด้วยผู้บรรเลง 4 คน    

# data[].attributes.body
1. คนขับลำนำและตี กรับพวง ให้จังหวะ

2. คนสี ซอสามสาย คลอเสียงร้อง

3. คนดีดพิณ และ

4. คนตีทับ (โทน) ควบคุมจังหวะ

# data[].attributes.headline
ลักษณะของวงดนตรี

# data[].attributes.subject
ลักษณะของวงดนตรี

# data[].attributes.body
เครื่องคนตรีต่าง ๆ ที่ได้มีการในกฎมณเฑียรบาล นอกจากปี่ซึ่งอยู่ในวงปี่พาทย์ และกระจับปี่อยู่ในวงมโหรีแล้ว ก็ล้วนแต่เป็นเครื่องดนดรีประเภทเครื่องสายทั้งสิ้น โดยนักประวัติศาสตร์ได้วิเคราะห์ว่าซอที่ระบุในกฎมณเฑียรบาลนี้ คาดว่าเป็นซออู้ ซอด้วง เพราะหาเล่นและทำขึ้นเองได้ง่ายกว่าซอสามสาย ดังนี้ย่อมแสดงให้เห็นว่า การประสมวงดนตรีในยุดกรุงศรีอยุธยา ก็ได้มีการประสมวงดนตรีแบบใหม่ขึ้น คือ วงเครื่องสายไทย

# data[].attributes.attachment_caption
ในสมัยนี้ก็ยังคงเป็น วงปี่พาทย์เครื่องห้า เช่นเดียวกับในสมัยสุโขทัย แต่มีระนาดเอก เพิ่มขึ้น 

# data[].attributes.attachment_caption
ในสมัยนี้วงมโหรีถูกพัฒนามาจาก วงมโหรีเครื่องสี่ ในสมัยสุโขทัยเป็นวงมโหรีเครื่องหก เพราะได้เพิ่ม เครื่องดนตรี เข้าไปอีก 2 ชิ้น คือ ขลุ่ย และ รำมะนา 

# data[].attributes.attachment_caption
นิยมใช้วงนี้ในงานอวมงคล เช่น แห่พระบรมศพเจ้านาย ซึ่งเครื่องดนตรีประกอบด้วย ปี่ชวา กลองมลายู และฆ้องเหม่ง

# data[].attributes.headline
เครื่องดนตรี

# data[].attributes.subject
เครื่องดนตรี

# data[].attributes.body
ถูกสันนิษฐานว่าลักษณะและรูปแบบของดนตรีในสมัยนี้ยังคงเหมือนกับในสมัยอยุธยา

# data[].attributes.body
ดนตรีไทย ในสมัยนี้ส่วนใหญ่ยังคงมีลักษณะและรูปแบบ

ตามที่มีมาตั้งแต่ สมัยกรุงศรีอยุธยา ที่พัฒนาขึ้นบ้างในสมัยนี้ก็คือ การเพิ่ม กลองทัดขึ้นอีก 1 ลูก ในวงปี่พาทย์ ซึ่งแต่เดิมมีแค่ 1 ลูก พอมาถึงสมัยรัชกาลที่ 1 วงปี่พาทย์ มีกลองทัด 2 ลูก เสียงสูง (ตัวผู้) ลูกหนึ่ง และเสียงต่ำ (ตัวเมีย) ลูกหนึ่ง และการใช้ กลองทัด 2 ลูก ในวงปี่พาทย์ก็เป็นที่นิยมกันมา จนกระทั่งปัจจุบันนี้

# data[].attributes.headline
รัชกาลที่ 2 

# data[].attributes.subject
รัชกาลที่ 2 

# data[].attributes.body
ทรงสนพระทัยในการดนตรีของไทยเป็นอย่างยิ่ง และมี พระปรีชาสามารถทรงดนตรีไทย ซึ่งก็คือ ซอสามสาย โดยมีขอคู่พระหัตถ์ ชื่อว่า ขอสายฟ้าฟาด และได้พระราชนิพนธ์เพลงบุหลันลอยเลื่อน ซึ่งมีที่มาจากทำนองที่ได้ทรงพระสุบิน (ฝัน) มีความงดงามไพเราะ และถูกถ่ายทอด สืบต่อกันมาจนปัจจุบัน จึงนับว่ารัชสมัยนี้เป็นยุคทองของดนตรีไทย ยุคหนึ่งเลยก็ว่าได้ นอกจากนี้ ยังมีวิวัฒนาการของดนตรีไทยเกิดขึ้นอีก หลายประการ เช่น ได้มีการนำเอาวงปี่พาทย์มาบรรเลงประกอบการ ขับเสภาเป็นครั้งแรก เรียกกันว่าปี่พาทย์เสภา รวมไปถึงการกำเนิดของกลองชนิดหนึ่งที่ดัดแปลงขึ้นจาก “เปิงมางคอก” ของชาวมอญ ต่อมาเรียกกลองชนิดนี้ว่า สองหน้า ใช้ตีแทนเสียงตะโพนในวงปี่พาทย์เสภา

# data[].attributes.body
ได้มีผู้คิดประดิษฐ์ระนาดอีกชนิดหนึ่งที่ให้เสียงทุ้มนุ่มนวล ฟังไม่กร้าวแกร่ง เหมือนอย่างระนาดเอก โดยคิดประดิษฐ์เขียนแบบจากระนาดเอก แล้วเรียก ระนาดอย่างใหม่นี้ว่า ระนาดทุ้ม ซึ่งลูกระนาดทุ้มทำจากไม้ไผ่เช่นเดียวกัน เพียงแต่เหลวให้มีขนาดกว้างและยาวกว่าลูกระนาดเอก แล้วเทียบเสียง ให้ต่ำกว่าระนาดเอกหนึ่งช่วงคู่แปด รางระนาดมีรูปร่างคล้ายหีบไม้แต่ เจ้ากลางเป็นการโค้ง และมีเท้าเตี้ย ๆ ของมุมรางทั้ง 4 มุม การกำเนิดของ ระนาดทุ้มเป็นสาเหตุให้วงปี่พาทย์ได้รับการพัฒนากลายเป็น วงปี่พาทย์ เครื่องคู่ และจากแนวคิดเดียวกันนี้ นักดนตรีในสมัยนั้นจึงคิดประดิษฐ์ ฆ้องวงเล็ก ขึ้นเพื่อมาใช้คู่กับ ฆ้องวงใหญ่ในวงดนตรีประเภทดังกล่าว

# data[].attributes.body
ด้วยเหตุที่การดนตรีพัฒนาขึ้นมากและนิยมแพร่หลาย แนวคิดที่ต้องการเพิ่มจำนวนสมาชิกและเครื่องดนตรีให้แก่วงปี่พาทย์จึงเกิดขึ้นตามมา และได้มีการประดิษฐ์เครื่องดนตรีเพิ่มขึ้นอีก ๒ ชนิด เขียนแบบระนาดเอก และระนาดทุ้ม โดยใช้โลหะแทนไม้ในการทำลูกระนาด เรียกว่า ระนาดเอกเหล็ก และระนาดทุ้มเหล็ก นำมาบรรเลงเพิ่มในวงปี่พาทย์เครื่องคู่ เรียกว่า วงปี่พาทย์เครื่องใหญ่ และการเกิดวงปี่พาทย์นางหงส์ ที่เป็นการผสมผสานวงระหว่างวงปี่พาทย์เครื่องห้าและวงปี่กลองมาผสมเข้าด้วยกันโดยใช้ ปีชวาแทนปีใน ใช้กลองมลายูแทนละโพนกับกลองทัด ใช้บรรเลงเฉพาะงานอวมงคลเท่านั้น อีกทั้งยัง วิวัฒนาการของการขับร้องบรรเลง ที่เริ่มมีความนิยมในการร้องเพลงส่งให้ดนตรีรับ จนกระทั่งการขับเสภา เคยนิยมกันมาแต่เดิมค่อย ๆ เลือนหายไป และจากการบรรเลงแบบร้องส่งนี้ จึงเกิดเป็นแนวทางให้มี ซึ่งแต่งเพลงขยายความยาวจากเพลงอัตราจังหวะสองชั้นของเดิม ให้กลายเป็นเพลงอัตราจังหวะสามชั้น เพิ่มเติมขึ้นอีกด้วยการตัดทอนความยาวเพลงลง เป็นอัตราจังหวะชั้นเดียว กลายเป็นรูปแบบปฏิบัติกว่า เพลงเขา เช่น เพลงหมอยในเถา เป็นต้น

# data[].attributes.body
ได้มีการปรับปรุงวงปี่พาทย์ขึ้นใหม่ชนิดหนึ่ง ซึ่งต่อมาเรียกว่า "วงปี่พาทย์ดึกดำบรรพ์" โดยสมเด็จกรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ สำหรับใช้บรรเลงประกอบการแสดง "ละครดึกดำบรรพ์" ซึ่งเป็น ละครที่เพิ่งปรับปรุงขึ้นในสมัยรัชกาลนี้เช่นกัน หลักการปรับปรุงของท่านก็โดยการตัดเครื่องดนตรีชนิดเสียงเล็กแหลมหรือดังเกินไปออกคงไว้แต่เครื่องดนตรีที่มีเสียงทุ้ม นุ่มนวล กับเพิ่มเครื่องดนตรีบางอย่างเข้ามาใหม่ เครื่องดนตรี ในวงปี่พาทย์ดึกดำบรรพ์ จึงประกอบด้วยระนาดเอก ฆ้องวงใหญ่ ระนาดทุ้ม ระนาดทุ้มเหล็ก ขลุ่ย ซออู้ ฆ้องหุ่ย (ฆ้อง 7 ใบ) ตะโพน กลองตะโพน และเครื่องกำกับจังหวะ

# data[].attributes.body
หลวงประดิษฐไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง) นักดนตรีเอกแห่งยุค เป็นผู้ ประดิษฐ์เทคนิคการบรรเลงระนาดเอกที่เรียกว่า “การกรอ” และเพลงทางกรอ เพลงแรก คือ เพลงเขมรเลียบพระนคร ได้มีการปรับปรุงวงปี่พาทย์ขึ้นมา อีกชนิดหนึ่ง โดยนำวงดนตรีของมอญมาผสมกับ ปี่พาทย์ไทย เรียกวงดนตรีผสมนี้ว่า วงปี่พาทย์มอญ และกลายเป็นที่นิยมใช้บรรเลงประโคมในงานศพมา จนกระทั่งบัดนี้นอกจากนี้ยังได้มีการนำเครื่อง 4 รัชกาลที่ 5 ดนตรีของต่างชาติ เข้ามาบรรเลงผสมกับวงดนตรีไทย หรือบางชนิดก็ถูกนำมาดัดแปลงให้เป็นเครื่องดนตรีของไทย เช่น การนำเครื่องดนตรีของชวาหรืออินโดนีเซียอย่างอังกะลุงเข้ามาเผยแพร่ในเมืองไทยเป็นครั้งแรก โดยนำมาดัดแปลงบันไดเสียงให้เข้ากับเพลงอย่างไทย อีกทั้งยังมีการรับเอาขิมของจีนและออร์แกนของฝรั่งมาผสมวงกับเครื่องสายไทยกลายเป็นวงเครื่องสายผสม เป็นต้น

# data[].attributes.body
ในช่วงต้นรัชสมัยถือเป็นอีกหนึ่งยุคทองของดนตรีไทย เนื่องด้วย พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงสนพระทัยทางด้าน การดนตรีไทยมาก โดยพระองค์ได้พระราชนิพนธ์บทเพลงไทยที่ไพเราะไว้ถึง 6 เพลงด้วยกันคือ เพลงโหมโรงคลื่นกระทบฝั่งสามชั้น เพลงเขมรลออองค์ เถา และเพลงราตรีประดับดาวเถา ในสมัยนี้มีผู้ที่นิยมดนตรีไทยมากมาย ทั้งพระมหากษัตริย์ เจ้านายตลอดจนขุนนาง ก็ได้ให้ความอุปถัมภ์นักดนตรีไทย ในวังต่าง ๆ ก็จะมีวงดนตรีประจำวัง เช่น วงวังบูรพา วงวังบางขุนพรหมวงวังบางคอแหลม และวงวังปลายเนิน เป็นต้น ในด้านเครื่องดนตรีไทยยังยึดเครื่องดนตรีตามฉบับของโบราณไม่ได้พัฒนาขึ้นจากเดิมในสมัยรัชกาลที่ 5 แต่เน้นการปรับปรุงรูปแบบของเครื่องดนตรีให้สวยงามประณีตมากขึ้น

# data[].attributes.body
ในปีที่นายจอมพล ปพิบูลสงคราม ก้าวขึ้นสู่ตำแหน่งนายกรัฐมนตรีสมัยแรกได้มีการประกาศสิ่งที่ เรียกว่า รัฐนิยม ๑๒ ฉบับ ในช่วงระยะเวลา พ.ศ๒๔๘๒-๒๔๘๔ ซึ่งเป็น ประกาศของทางการ เป็นแนวทางที่กำหนดขึ้นเพื่อปรับปรุงแก้ไขวัฒนธรรมบางอย่างของ ชาติ สำหรับให้ประชาชนยึดถือปฏิบัติ ซึ่งดนตรีไทยได้หยุดชะงักลง - รัชกาลที่ ๙ มีการรับวัฒนธรรมด้านต่าง ๆ รวมทั้งดนตรีจากตะวันตกเข้ามาในสังคมไทย เพื่อลดทอนความ หลากหลายทางวัฒนธรรมของคนในประเทศที่มีทั้ง มอญ จีน เวียด แขก ฯลฯ ให้กลายเป็น วัฒนธรรมของไทย โดยมีการตัดค่าเชื้อชาติออกจากเพลงสำเนียงภาษา ตัวอย่างเช่น เพลงแขกมอญบางขุนพรหม เปลี่ยนเป็น เพลงบางขุนพรหม เป็นต้น ในรัชสมัยนี้ได้เกิดโรงเรียนสอน ดนตรีและนาฏศิลป์ไทยของราชการแห่งแรก คือ โรงเรียนนาฏดุริยางคศาสตร์ ขึ้นกับกรมศิลปากร ซึ่งในปัจจุบันคือ วิทยาลัยนาฏศิลป

# data[].attributes.body
มีการนำทำนองเพลงพื้นเมืองหรือเพลงไทยเดิมสองชั้น ชั้นเดียว มาใส่เนื้อร้องใหม่แบบเนื้อเต็มตามทำนอง เกิดเป็นเพลงลูกทุ่ง เพลงลูกกรุง

– พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ทรงให้วงดนตรีไทยที่มีชื่อเสียงมาบรรเลงบันทึกเสียงออกอากาศผ่านทางสถานีวิทยุ อ.ส. พระราชวังดุสิตเป็นประจำ เช่น คณะศรทองของหลวงประดิษฐ์ไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง) คณะพาทยโกศล วงของคุณหญิงชิ้น ศิลปบรรเลง และวงของนายมนตรี ตราโมท เป็นต้น บางครั้งพระองค์ทรงบันทึกเสียงกับวงดนตรีไทยด้วย เช่น วงของข้าราชบริพาร และวงเครื่องสายผสมของคณะแพทย์สมาคม (แพทย์อาวุโส) เป็นต้น
- พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้กรมศิลปากรจัดพิมพ์สมุดโน๊ตเพลงไทยออกเผยแพร่เป็นครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2505
– พ.ศ. 2512 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย วัดความถี่ของเสียงดนตรีไทยเพื่อให้เป็นมาตรฐาน

– การสอนดนตรีไทยได้รับการส่งเสริมเข้าสู่โรงเรียนและสถาบันการศึกษาทั่วประเทศ ทั้งในระดับประถมฯ มัธยมฯ จนถึงอุดมศึกษา มีการก่อตั้งชุมนุมดนตรีไทยในสถาบันการศึกษาต่างๆ และมีการจัดประกวดวงดนตรีไทยในระดับต่างๆโดยภาครัฐและเอกชน
– พ.ศ. 2528 สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ เริ่มต้นการ
ประกาศ
– ศิลปินรุ่นใหม่พัฒนาดนตรีไทยในแนวทางร่วมสมัย เช่น การประสมวงที่มีเครื่องดนตรีไทยกับเครื่องดนตรีตะวันตก การใช้เทคโนโลยีการบันทึกเสียงสร้างมิติเสียงใหม่ๆในดนตรีไทยยกย่องศิลปินแห่งชาติเป็นปีแรก โดยนายมนตรี ตราโมท ได้รับการยกย่องเป็นศิลปินแห่งชาติสาขาศิลปะการแสดงดนตรีไทย
– ดนตรีไทยได้รับการเผยแพร่ผ่านทางสื่อรูปแบบใหม่ ทั้งแถบบันทึกเสียง และซีดี รายการวิทยุ รายการโทรทัศน์ และเว็บไซต์

# data[].attributes.attachment_link.title
โสมส่องแสง เถา - คณะสหายวัฒนา