# data[].attributes.body
EXERCICIO INTERACTIVO: Relaciona cada obra co seu autor

# data[].attributes.attachment_link.description
A prosa do primeiro terzo do XX: as Irmandades e o Grupo Nós(narrativa, ensaio e xornalismo).

# data[].attributes.attachment_link.description
Issuu is a digital publishing platform that makes it simple to publish magazines, catalogs, newspapers, books, and more online. Easily share your publications and get them in front of Issuu's millions of monthly readers. Title: Castelao cousas, Author: dorinda pazos, Name: Castelao cousas, Length: 89 pages, Page: 1, Published: 2016-01-16

# data[].attributes.headline
comentario CASTELAO : "se eu fose autor"

# data[].attributes.subject
comentario CASTELAO : "se eu fose autor"

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Se eu fose autor escribiría unha peza en dous lances. A obriña duraría dez minutos nada máis.
LANCE PRIMEIRO
Érguese o pano e aparece unha corte aldeá. Enriba do estrume hai unha vaca morta. Ao redor da vaca hai unha vella velliña, unha muller avellentada, unha moza garrida, dúas rapaciñas bonitas, un vello petrucio e tres nenos loiros. Todos choran a fío e enxoitan os ollos coas mans. Todos fan o pranto e din cousas tristes que fan rir, ditos paifocos de xentes labregas, angurentas e cobizosas, que pensan que a morte dunha vaca é unha gran desgraza. O pranto debe ter unha graza choqueira, para que estoupen de risa os do patio de butacas.
E cando se farten de rir os señoritos baixará o pano.
LANCE SEGUNDO
Érguese o pano e aparece un estrado elegante, adobiado con moito señorío. Enriba dunha mesa de pés ferrados de bronce, hai unha bandexa de prata, enriba da bandexa hai unha almofada de damasco, enriba da almofada hai unha cadeliña morta. A cadela morta semellará unha folerpa de neve. Ao seu redor chora unha fidalgona e dúas fidalguiñas novas. Todas elas fan o pranto e enxoitan as bágoas con paniños de encaixe. Todas van dicindo, unha a unha, as mesmas parvadas que dixeron os labregos diante da vaca morta, ditos tristes que fan rir, porque a morte dunha cadela non é para tanto.
E cando a xente do galiñeiro se farte de rir a cachón, baixará o pano moi a modiño.

COMENTARIO:

1. Ilustración

En todas as Cousas unha ilustración do propio autor acompaña o texto. Debuxo e texto compleméntanse entre si neste xénero narrativo propio de Castelao, unha das xoias da literatura galega.
Neste caso vemos dúas caretas que nos levan a pensar no teatro, nunha representación. Unha delas chora e outra ri, polo que haberá ledicias e tristuras, comedia e traxedia, como a vida mesma.

2. Texto.

2.1. Introdución
Se eu fose autor escribiría unha peza en dous lances (dúas historias independentes lances). A obriña duraría dez minutos nada máis.
Intencións don narrador-autor: escribir unha obra teatral con dúas historias independentes e moi breves Se eu fose... escribiría: posibilidade, hipótese, polo tanto unha obra de ficción. Nos dous lances describe a obra teatral. Aínda que é un relato, o autor fálanos de teatro para dar a impresión de que non existe un narrador heterodiexético-externo, que non hai ninguén que se entrometa, que a obra é totalmente obxectiva.

2.2.os do Primeiro lance
Érguese o pano (comeza a acción dramática) e aparece unha corte aldeá (nas casas das aldeas as cortes do gando estaban nos baixos convivindo a xente e os animais. Aproveitábase a calor dos animais que cos seus excrementos producían o esterco ou estrume que logo fertilizaba os eidos. As cortes estrábanse con toxo, palla, fentos, etc.). Enriba do estrume hai unha vaca morta ( estrume. A vaca era un dos elementos máis importantes da economía familiar: producía esterco, daba o leite para os vellos e os meniños, para vender, para facer o queixo e a manteiga; ademais cada ano viña parindo un becerro que logo se podía vender xerando un dos escasos ingresos. Por iso a súa morte era un dos maiores desastres para a familia). Ao redor da vaca hai unha vella velliña (a avoa, unha muller moi vella), unha muller avellentada (a muller da casa, avellentada polos traballos, os fillos, a vida dura), unha moza garrida (atractiva, ben feita; a filla máis vella), dúas rapaciñas bonitas (dúas mociñas), un vello petrucio (o avó, o xefe da familia, o patrón) e tres nenos loiros (tres meniños -está chorando toda a familia: os avós, a nai, os moitos fillos, porque as familias rurais eran moi numerosas. Falta o pai. Por que? Porque estaría emigrado ou quizais embarcado). Todos (todos choran porque a vaca lles importa a todos) choran a fío (choran moito e seguido) e enxoitan os ollos coas mans (a falta de panos responde á naturalidade, ao sentimento profundo, á falta de escenificación e reforza a idea da pobreza: nin panos teñen). Todos fan o pranto (cando morría unha persoa facíaselle o pranto, que era chorar por ela no velorio cantando as súas virtudes e laiándose da súa perda; mesmo había profesionais do pranto funerario, como as carpideiras do Morrazo -de aí a frase de vai chorar a Cangas-) e din cousas tristes que fan rir, ditos paifocos (parvos, aldeáns) de xentes labregas, angurentas (cheas de angustia) e cobizosas (que queren ter moitas cousas), que pensan que a morte dunha vaca é unha gran desgraza (semella que o narrador descualifica a reacción dos labregos, mais quen cualifica os labregos de paifocos...? Quen pensa que a morte dunha vaca non é para tanto? Este é o punto de vista do auditorio ao que vai dirixida a obra: os espectadores do patio de butacas). O pranto debe ter unha graza choqueira (propia dunha persoa pouco instruída, ordinaria), para que estoupen de risa (que rían ás gargalladas) butacas eran moito máis caras polo que eran adquiridas pola xente rica, os únicos que as podían mercar e así tamén podían presumir da súa riqueza).
E cando se farten de rir os señoritos baixará o pano (final da primeira acción: morre unha vaca nunha casa pobre e os ricos rin vendo como expresan os pobres os seus sentimentos comportándose como se a vaca fose unha persoa). patio de butacas (as entradas do patio de

2.3. enriba da almofada hai unha cadeliña morta (obsérvese a gradación na presentación do animal:(primeiro aparece con diminutivo, Segundo lance
Érguese o pano (comeza a acción) e aparece un estrado elegante (un escenario con moita elegancia), adobiado con moito señorío (adornado con moita riqueza). Enriba dunha mesa de pés ferrados de bronce (unha mesa de casa moi rica cos pés de bronce), hai unha bandexa de prata, enriba da bandexa hai unha almofada de damasco ( almofadiña de tea moi suave e cara), Ao seu redor chora unha fidalgona (señora rica, gorda e ben conservada) e dúas fidalguiñas novas (as dúas fillas. Aquí vemos a utilización plástica de diminutivos e aumentativos para describir os personaxes sen que apareza por ningún lado a forma común fidalga. Non está o resto da familia: os avós, os irmáns, o pai. Por que? Porque a eles non lles importa a cadeliña que é un capricho da nai e as fillas). Todas elas fan o pranto e enxoitan as bágoas con paniños de encaixe (como son ricas usan panos caros de enriba... hai unha bandexa... enriba da bandexa hai unha almofada... enriba da almofada hai unha cadeliña...) A cadela cadeliña, para marcar o valor sentimental; despois sen diminutivo, cadela, para marcar a traxedia, a morte) morta semellará unha folerpa de neve (se a cadela é unha folerpa de neve ten que ser unha cadela de compañía, branca, pequeniña e moi bonita). encaixe para secaren as bágoas). Todas van dicindo, unha a unha, as mesmas parvadas que dixeron os labregos diante da vaca morta, ditos tristes que fan rir, porque a morte dunha cadela non é para tanto (agora si é o narrador quen descualifica os sentimentos das fidalgas). E cando a xente do galiñeiro (o galiñeiro era a parte alta ao fondo do teatro na que sentaban os pobres porque a entrada era moito máis barata. O nome débese a que as galiñas procuran durmir nun sitio alto, o poleiro) se farte de rir a cachón (acción moi reforzada: fartarse de rir e ademais moito, como as potas cando ferven), baixará o pano moi a modiño (final da segunda acción: morre unha cadela nunha casa rica e os pobres rin vendo como expresan os ricos os seus sentimentos comportándose como se a cadela fose unha persoa).

3. Conclusión final

Non está escrita, é o lector quen debe chegar a ela. Son iguais as dúas accións? Tanto ten a morte da vaca como a da cadela? Toma partido o narrador por unha das dúas accións deste relato no que aparecen claramente enfrontados os ricos (a clase fidalga) e os pobres (os labregos)?

Comparemos os dous lances:

Érguese o pano e aparece unha corte aldeá.

Enriba do estrume hai unha vaca morta. Unha vaca, sen diminutivo, porque a vaca ten valor económico, non sentimental. Escenario natural, sen decoración, onde sucedeu a morte.

Enriba dunha mesa de pés ferrados de bronce, hai unha bandexa de prata, enriba da bandexa hai unha almofada de damasco, enriba da almofada hai unha cadeliña morta. A cadela morta semellará unha folerpa de neve. Unha cadeliña, con diminutivo, porque o seu valor é sentimental e non económico. Malia estaren tan sentidas pola morte da cadela as fidalgas paráronse a amañar o escenario para o pranto.

Todas van dicindo, unha a unha, as mesmas parvadas que dixeron os labregos diante da vaca morta, ditos tristes que fan rir, porque a morte dunha cadela non é para tanto. Pero o narrador si que toma partido, no 1º lance: pensan que...; no segundo é unha afirmación: non é para tanto

O pranto debe ter unha graza choqueira, para que estoupen de risa os do patio de butacas.

... Non existe no segundo lance porque non fai falta. Xa se entende que é normal rir co pranto da cadeliña

E cando a xente do galiñeiro se farte de rir a cachón, baixará o pano moi a modiño. Agora rise máis e durante máis tempo (a modiño) polo que o narrador toma partido polos pobres

Tamén hai que ter en conta a orde dos risos. Rin primeiro os ricos, rin despois os pobres... ri máis quen ri o último. Non sería o mesmo se primeiro morrrese a cadela e despois a vaca

4. Final

Cousa de Castelao na que a ilustración nos anticipa o tema do pequeno relato. Neste descríbese unha situación teatral en dúas accións paralelas: a morte dun animal e a reacción que provoca nas familias. Semellan accións iguais con reaccións similares mais non o son. Se analizamos o texto vemos que nin son iguais as mortes nin as reaccións do público, pero si son similares os sentimentos.
Brevidade, condensación, lingua moi coidada, sentimento, poesía, humor... todas estas características da prosa de Castelao están presentes na cousa.

Comentario moi completo: Manuel Forcadela, Sobre unha "cousa" de Castelao, in Homenaxe a Xosé Luís Sánchez Ferraces, Universidade de Vigo, 2015

# data[].attributes.attachment_link.title
Cousas: se eu fose autor. Castelao. Texto comentado

# data[].attributes.attachment_link.description
Se eu fose autor escribiría unha peza en dous lances. A obriña duraría dez minutos nada máis. LANCE PRIMEIRO Érguese o pano e aparece unha corte aldeá. Enriba do estrume hai unha vaca morta. Ao redor da vaca hai unha vella velliña, unha muller avellentada, unha moza garrida, dúas rapaciñas bonitas, un vello petrucio e tres nenos loiros.

# data[].attributes.headline
Comentario "Marquesiña" de COUSAS (Castelao)

# data[].attributes.subject
Comentario "Marquesiña" de COUSAS (Castelao)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Para COMENTAR textos de COUSAS de Castelao.

QUE É COMENTAR UN TEXTO?

Identificar un tema central ou idea que pretende comunicar un autor e argumentar cos recursos significativos do texto esa idea escollida.
Identificar o autor con respecto a un texto polo seu estilo e temática.

Un exemplo:

1- Identificar cal é o tema central dun texto
- Os recursos máis significativos que na primeira lectura nos chaman á atención, axúdannos:

"Chámanlle a "Marquesiña" e os seus peíños endexamais se calzaron. Vai á fonte, depelica patacas e chámanlle a "Marquesiña". Non foi á escola por non ter chambra que pór e chámanlle a "Marquesiña". Non probou máis lambetadas que unha pedra de zucre e chámanlle a "Marquesiña".
A súa nai é tan probe que traballa de xornaleira na casa do Marqués.

¡E aínda lle chaman a "Marquesiña"!

Argumentos: Neste texto o contraste entre a palabra Marquesa e todo o que non ten (antítese e ironía) esa meniña - iña, un personaxe central pobre e inocente/ indefenso, destacado polo diminutivo.
Tema : a inxusta división social.

2-Na procura da identificación do autor texto anterior reparamos na temática e no estilo:

A temática: A preocupación polos problemas das clases humildes e co contexto galego (conflito de clase entre a fidalguía e labregos-mariñeiros de 1º terzo do século XX).
O estilo: O lirismo e humorismo no tratamento dos personaxes para retratar a Galicia real da súa época. Prosa sinxela sen adornos,pero coidados finais.

Trátase dunha "cousa" de Castelao.

CALES SON AS PARTES DUN COMENTARIO?

1- Lectura e información (se é preciso consultar palabras no dicionario)

2- Localización (xénero, autor, obra, data e contexto social e literario do texto a comentar)

3- Interpretación ou núcleo (o máis importante do comentario, mellor seguir esta orde):
a) Asunto ou resumo, tema central e punto de vista (lírico ou narrativo)
b) Estrutura (partes, relacións e elementos que as vertebran. Na narrativa: personaxes, espazo, tempo e discurso)
c) Linguaxe (por niveis: o semántico: o ton/ contido, o morfosintáctico: o ritmo/ forma e, no caso de ser poesía, o fónico: rima/sonoro)

4- Valoración (Reunir todos os argumentos e conclusións).

Exemplo de Comentario do texto: Chamámbanlle a Marquesiña.

I-LOCALIZACIÓN
Trátase dun relato de Cousas de Castelao, un conxunto de ilustracións e textos que procuran reflectir dun xeito entre realista e crítico a Galicia de comezos do XX. Atopamos temas como o mundo labrego, mariñeiro e o da emigración, tamén o da fidalguía.
O contexto literario das Irmandades da Fala e a Xeración Nós que traballan arreo polo desenvolvemento da prosa e da narrativa en galego.

II-INTERPRETACIÓN
a) Asunto:(resumo)Retrato da desigualdade imperante a través dunha meniña pobre á que chaman "a Marquesiña" porque axuda a súa nai que traballa na casa do Marqués.
Tema: a inxusta división social da
Galicia do 1900.
Punto de vista: Un narrador en 3ª persoa omnisciente.

b) Estrutura (partes e elementos do texto):
Introdución: (L.1) o contraste rotundo entre o nome e andar descalza
Nó:Descrición selecticva da vida da meniña pobre.
Desenlace: Descúbrese o motivo do nome co que se coñece a rapaciña. Engádese un epifonema exclamativo

Personaxes: Protagonista "a Marquesiña" (antagonista o Marqués, secundario a nai da rapaciña).
Espazo: a Galicia de comezos do XX na praza dunha vila.
Tempo Relatado: momentos precisos da infancia da "Marquesiña".
Tempo do Discurso: visión non lineal retrospectiva e volta ao presente.

c) A Linguaxe:( o apartado máis importante onde debemos non só citar recursos existentes,senón tamén argumentar a súa función no texto con respecto ao tema).
Nivel semántico ou de contido:
- Cadeas léxicas: Insistente "Marques-iña" (idea de meniña) fronte léxico e accións negadas por adverbios que evidencian pobreza, a escaseza aínda máis inxusta e cruel ao tratarse dunha persoa non adulta.
- Recursos: Contraposición ou antíteses (rico/ pobre), Enumeración, diminutivos (debilidade e inocencia do protagonista), epíteto (probe) epifonema (ironía tráxica)
Do que deducimos ou argumentamos o seu ton crítico e emotivo para provocar un sentimento solidario cos que sofren a inxustiza.

Nivel morfosintáctico ou de forma:
- Recursos: Repetición como se dun paralelismo, anáfora se tratase "chámanlle marquesiña" intensificación por repetición. Polisíndeton.
Do que deducimos e argumentamos un ritmo lento que incide na mirada sobre a pobre e inocente rapaza que sofre unha inxusta situación.

III- VALORACIÓN:
Trátase dun texto narrativo da prosa galeguista de comezos do XX, neste caso de corte realista e crítico, cun fondo humorismo emotivo, denuncia da desigualdade social, un dos problemas socias da Galicia que Castelao retrata colocándose ao carón dos humildes.

Trátase dun texto de Cousas, cuxo estilo une maxistralmente unha ilustración a un texto de curta extensión, cargado de lirismo e intención cunha narrativa sinxela, estrutura coidada, moi característica e persoal.

1 Comentario(s)

Deixa o teu comentario

# data[].attributes.attachment_link.title
Para COMENTAR textos de COUSAS de Castelao. - GALEGOXXI

# data[].attributes.attachment_link.description
Para COMENTAR textos de COUSAS de Castelao. QUE É COMENTAR UN TEXTO? Identificar un tema central ou idea que pretende comunicar un autor e argumentar cos recursos significativos do texto esa idea escollida. Identificar o autor con respecto a un texto polo seu estilo e temática.

# data[].attributes.attachment_link.description
Popplet is the best app for sharing visual ideas.

# data[].attributes.attachment_link.description
Presentación sobre Castelao padra 4º de ESO

# data[].attributes.attachment_link.description
A partir da presentación de "Xenevra", ampliamos a presentación sobre a Xeración Nós.

# data[].attributes.attachment_link.description
Presentación sobre Vicente Risco para 4º de ESO

# data[].attributes.attachment_link.title
Castelao e os irmáns da liberdade Documentário galegoGaliza GZ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Published on

1. 1. A LINGUA E A LITERATURA GALEGAS BAIXO A DITADURA A lingua e a cultura galega no período 1936-1975 A literatura do exilio: Luís Seoane e Lorenzo Varela Achegamento á poesía de posguerra Celso Emilio Ferreiro Materia de Lingua galega 4º ESO (07-08) Román Cerqueiro Landín (CPI don Aurelio - Cuntis)

2. 2. GUERRA CIVIL (1936-1939) DITADURA FRANQUISTA (1939-1975) Galiza ficou no chamado "bando nacional" nos primeiros días da contenda A resistencia foi protagonizada pola guerrilla antifascista, os "maquis", até finais dos 50, comezos dos 60

3. 3. Atila en Galiza Castelao testemuñou nos seus "Álbums da Guerra" a barbarie da guerra e a feroz represión que padeceu o pobo galego

4. 4. O réxime golpista executou unha represión planificada e cruentísima dirixida especialmente cara ás organizacións de esquerda e nacionalistas, cuxos simpatizantes pagaron co asasinato, a tortura, a cadea e o exilio masivo a súa fidelidade á democracia.

5. 5. Milicianos Atila en Galiza O novo poder totalitario pechou xornais, ilegalizou sindicatos e partidos e acabou por asentar co paso dos anos un clima de "pax social" asentado no medo, a persecución da disidencia ideolóxica e a supresión das liberdades civís.

6. 6. Galiza mártir

7. 7. A GALIZA DO EXILIO A miseria económica que deixa a guerra tras de si conduce milleiros de galegos cara ao exterior, primeiro cara ao continente americano e a partir dos 50 e 60 a Centroeuropa e ás zonas máis desenvolvidas do Estado.

8. 9. <ul><li>A represión alcanzou de cheo a unha longa nómina de intelectuais galeguistas. Os que salvaron a vida exiliáronse ou ficaron recluídos no chamado "exilio interior", apartados dos seus traballos e da vida pública. </li></ul><ul><li>No eido literario e cultural, a lingua fica sumida no silencio ao desapareceren as iniciativas galeguistas. Clausuráronse editoriais e publicacións e o Seminario de Estudos Galegos foi expoliado. A actividade cultural trasládase a América. </li></ul><ul><li>O labor normalizador da preguerra fica cortado de raíz e imponse a ideoloxía españolizadora que exclúe as outras linguas do Estado da vida pública (igrexa, ensino, administración e medios de comunicación). </li></ul><ul><li>O proceso de desprestixio social da lingua acelérase ( dialecto , non apta para usos cultos ...) e restrínxese ao ámbito familiar. O seu uso público podía provocar receos por parte das autoridades e de certos sectores sociais. Esta estratexia asimilista do réxime procuraba a desaparición das linguas non oficiais. </li></ul>A LONGA NOITE DE PEDRA

9. 10. No seo da diáspora galega, especialmente en América do Sur, tivo continuidade a literatura galega da man dos escritores emigrados con anterioridade e dos exiliados que fuxiron da ditadura franquista.

10. 11. A creación de revistas ( Vieiros , Galicia Emigrante , De mar a mar ), editoriais e coleccións (Editorial Nova, Citania, Dorna, Botella al mar), compañías teatrais e programas radiofónicos dan boa mostra do labor cultural e político levado adiante polos círculos galeguistas do exterior, especialmente, en Bos Aires.

11. 12. A literatura do exilio é unha literatura plural na temática e no plano formal mais moi marcada polo conflito bélico e o compromiso social: a angustia do desterro, a evocación desgarrada da guerra e dos amigos ausentes, o amor, etc. Compañeiros da miña xeración mortos ou asasinados ¡Tan doce era a xuntanza miña e vosa, de todos nós co mundo! Facíamos un feixe de campos e de estrelas, e ó pisar ise chao que latexaba sentíamos subir polo sangue o misterio. O noso corpo era o camiño da maxia, a escada pola que viña a lúa, o zume de tódolos segredos, a canzón da herba que resucitou. E o mismo verme era unha folla leda, un mensaxeiro do sagrado alén. Morréchedes, matáronvos, deixáronme. Quedei eiquí, lonxe das vosas sombras. E gardo, coma un morto, no centro do silenzo, da sede, da agonía, o día que vos poda levar á sepultura unha cesta de pombas e mazás. ¡Tan doce era a xuntanza miña e vosa, de todos nós co mundo. Lorenzo Varela

12. 13. As ratas Na Galiza, ise vello pobo, carballo carcomido de raios e bestigos, loita, dende fai séculos, o home cas ratas. Coma nos castelos abandoados, onde xa caíron traves e brasós, escóitanse queixumes de gonzos ferruxentos. Dende fai séculos loitan en Galiza os homes cas ratas. Ate que toda ela fique, coma ises castelos roiñentos e os mosteiros sin altares nin lembranzas de ritos, sendo soio rondada de morcegos e pantasmas. Coberta de edra, de label. Morándoa soio as ratas. Somente as ratas. Luís Seoane

13. 14. Na narrativa destaca a publicación d' A esmorga (1959), de Blanco-Amor, que desenvolveu parte da súa creación no exilio e creou na capital arxentina o Teatro Popular Galego. Tamén no campo dramático, estreouse en 1941 Os vellos non deben de namorarse , de Castelao.

14. 15. " Xentes" Díaz Pardo " Cabeza" Granell " Cangas" e "Voudou", Botello. " Mineiros", Colmeiro.

15. 16. " Muller", Maruxa Mallo. "Sachando", Souto. " Os vellos coas súas susanas", Laxeiro. Cinema: "Galicia", de Carlos Velo. Fotografía: J. Suárez.

16. 17. <ul><li>Os primeiros síntomas de recuperación cultural en Galiza danse nos anos 50 coa fundación da Editorial Galaxia, que agrupa galeguistas como Ramón Piñeiro, Otero Pedrayo, Fernández del Riego, etc. E viña reforzar os primeiros pasos dados por ditoriais como Monterrey, Bibliófilos Gallegos ou a colección de poesía Benito Soto </li></ul><ul><li>Descartada a loita política, Galaxia edita importantes obras de autores anteriores á guerra e de autores novos, sobre todo de narrativa. </li></ul><ul><li>Impulsa o ensaio, a prosa científica en galego e publica a revista Grial . </li></ul><ul><li>Outras iniciativas desta etapa son as editoriais Benito Soto, Xistral ou Monterrey, a publicación de poesía nas revistas bilingües Alba , Posío e Aturuxo , as colaboracións en galego no xornal La Noche , etc. </li></ul>

17. 18. <ul><li>POESÍA </li></ul><ul><li>O 1º libro da posguerra: Cómaros verdes , de Aquilino Iglesia Alvariño, en 1947. </li></ul><ul><li>Tres grupos de poetas: a Xeración do 36 , a Promoción de enlace e a Xeración das Festas Minervais . Coinciden diferentes xeracións e tendencias que, debido á parálise editorial anterior, conflúen coas súas obras na década dos 50, aos que lles hai que unir escritores de preguerra como Cabanillas, Luís Pimentel ou Bouza Brey. </li></ul><ul><li>O s poetas da xeración do 36: autores nados entre 1910 e 1920 que viviron a Guerra Civil como Aquilino Iglesia Alvariño, Ricardo Carvalho Calero, Álvaro Cunqueiro, Xosé María Díaz Castro, Miguel González Garcés ou Celso Emilio Ferreiro. Reflicten na súa obra a traxedia da contenda bélica a través dun discurso poético intimista onde a morte, a soidade, a nostalxia do pasado ou a trascendencia relixiosa se erixen como temáticas principais. </li></ul>Forasteiro &quot;Canto terror levamos os homes.&quot; Só estás, nesta cidade coa que non tes soñado endexamáis. Relembras os teus sinos, cuxos sons fuxiron xa dos teus ouvidos. Paseas lentamente e con ninguén podes trocar o teu sorriso. Ollas pra ese edificio sen náis nas fiestras. Tes medo ós arrabaldos. Ti sabes que alí as bandeiras están abatidas e esfarrapadas. Coñeces que existe unha hora solitaria coroada por un silencio de morte. Ti sabes que todos os días hai un home morto que ninguén coñece aínda, en cuxa ollada derradeira ficou unha praza valeira descoñecida para el. Luís Pimentel

18. 19. 1960-1975: ÚLTIMOS ANOS DO REXIME FRANQUISTA NUN MUNDO EN TRANSFORMACIÓN

19. 21. O modelo autárquico da inmediata posguerra deixa paso a un período de aperturismo económico do réxime ao tempo que se abre ás esferas políticas internacionais. Esta etapa de desenvolvemento apenas se visualiza en Galiza, que segue exportando man de obra barata e acollendo industria de enclave espoliadora das materias primas. O éxodo do interior ás cidades e á costa agudízase.

20. 22. <ul><li>CONTINÚA A RECUPERACIÓN: ANOS 60 E 70. </li></ul><ul><li>O progresivo debilitamento do réxime permite retomar a actividade política na clandestinidade e, as máis das veces, a través do labor cultural. </li></ul><ul><li>Aparecen os partidos políticos clandestinos que defenden a autodeterminación e a oficialidade do galego (a Unión do Pobo Galego e o Partido Socialista Galego). </li></ul>

21. 23. <ul><li>Xorden asociacións culturais como O Facho, O Galo, Abrente, Asociación Cultural, Auriense... que desenvolven un papel moi importante no proceso de recuperación cultural e lingüística: edítanse libros, revistas e xornais, organízanse conferencias e actos públicos, emisión de radio, representacións teatrais, cursos de lingua, etc. nos que o galego vai gañando terreo. </li></ul><ul><li>No campo estudantil, destaca o papel do sindicato ERGA, que introducen o galego nese ámbito, e o movemento da Nova Canción Galega. </li></ul>Os froitos son inmediatos e a conscienciación sobre a necesidade de oficializar o idioma vai en aumento en diferentes sectores.

22. 24. <ul><li>Outros pasos significativos son: </li></ul><ul><li>O establecemento do 17 de maio </li></ul><ul><li>como Día das Letras Galegas (1963). </li></ul><ul><li>a creación da Cátedra de Lingua e </li></ul><ul><li>Literatura Galegas na USC ( (1965). </li></ul><ul><li>A creación do Instituto da Lingua Galega </li></ul><ul><li>(1968), que se vai encargar da redacción da primeira normativa do galego no ano 1982. </li></ul><ul><li>A publicación dos primeiros estudos sobre o galego: a Gramática elemental do galego común (1966), de Ricardo Carballo Calero, e o Diccionario galego-castelán (1968), de X. L. Franco Grande. </li></ul><ul><li>A pesar deste meritorio labor galeguizador, acentúase o conflito lingüístico coa consolidación do castelán nos espazos urbanos e a súa entrada no rural, o aumento do monolinguismo en español e dos prexuízos idiomáticos. </li></ul>

23. 25. <ul><li>Poeta da Xeración do 36 que tivo unha forte repercusión durante o derradeiro franquismo como máximo expoñente da poesía comprometida e de clara intencionalidade social. </li></ul><ul><li>Xa dende novo e por influxo familiar, participou da actividade política e fundou xunto con Xosé Velo as Mocedades Galeguistas na vila natal. No entanto, tivo que loitar no bando franquista na guerra civil, traxedia que lle deparou vivencias traumáticas que se reflicten na súa obra. </li></ul><ul><li>Tras a contenda, residiu en Vigo e Pontevedra e participou en diversas iniciativas culturais, como as coleccións de poesía Salnés e Benito Soto, e políticas, como fundador da UPG. </li></ul><ul><li>En 1966 emigra a Venezuela, experiencia que retratará en Viaxe ao país dos ananos , para voltar en 1973. </li></ul><ul><li>Na etapa final da súa vida, viviu en Madrid e Vigo e combinou o labor xornalístico co cultural e político. </li></ul>

24. 26. Celso Emilio Ferreiro é autor dunha abondosa obra que combina dúas liñas temáticas: - Intimista : a súa obra está impregnada dunha visión intimista e subxectiva da vida -practicamente eclipsada polos poemas sociais- que se traduce nunha poesía dominada polo inconformismo e pola dor e o desacougo existencial na vivencia do tempo e do amor, da morte, da evocación da infancia, da saudade da terra, etc. Esta vertente está presente en O soño sulagado (1955) ou Onde o mundo se chama Celanova (1975). - Social : recolle a tradición dunha poesía cívica que arranca na literatura galega con Curros Enríquez, Rosalía e Cabanillas. Celso Emilio entendía a poesía como expresión do compromiso coa realidade social e o momento histórico que lle toca vivir ao poeta: a solidariedade cos oprimidos e coa clase operaria, a denuncia da guerra e as súas nefastas consecuencias, a crítica do imperialismo, o capitalismo e a falta de liberdades, a visión negativa da emigración, etc. O poemario Longa noite de pedra (1962) é a súa máxima expresión e grupos como Voces Ceibes e Fuxan os Ventos ou cantautores como Suso Vaamonde popularizaron os seus textos contestatarios entre unha mocidade ávida de liberdades e democracia nos estertores da ditadura.

25. 27. ALGUNHAS LIGAZÓNS MUSICAIS DE INTERESE PARA ACOMPAÑAR ESTE PERCURSO HISTÓRICO: Mil nove 36 (Xenreira): http://www.goear.com/listen.php?v=dd9955b Homenaxe a Voces Ceibes: http://es.youtube.com/watch?v=_5bqKTdg0rc L'Estaca: http://www.youtube.com/watch?v=4Zvz2GJaIqI&feature=related Aute: http://www.youtube.com/watch?v=hw8wWa1_zDs&feature=related Suso Vaamonde: http://www.youtube.com/watch?v=wc9irE4NXe8 Alalás (Xenreira): http://www.goear.com/listen.php?v=765a3f2

# data[].attributes.attachment_link.title
Lingua e Cultura Galegas na Posguerra. A Poesía. Celso Emilio

# data[].attributes.attachment_link.description
Published on 1. A LINGUA E A LITERATURA GALEGAS BAIXO A DITADURA A lingua e a cultura galega no período 1936-1975 A literatura do exilio: Luís Seoane e Lorenzo Varela Achegamento á poesía de posguerra Celso Emilio Ferreiro Materia de Lingua galega 4º ESO (07-08) Román Cerqueiro Landín (CPI don Aurelio - Cuntis) 2.

# data[].attributes.attachment_link.title
O BUFÓN DE EL-REI, de Vicente Risco (Teatro filmado) | IES Ribeira do Louro

# data[].attributes.attachment_link.description
O noso grupo de teatro do Equipo de Dinamización Lingüística presenta a película O Bufón de El-Rei, de Vicente Risco: