# data[].attributes.headline
Een verzekeraar die de schulden overneemt....

# data[].attributes.subject
Een verzekeraar die de schulden overneemt....

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De verzekeraar verwacht dat dit tot een besparing op de zorgkosten leidt, stelt de verzekeraar vrijdag in het .

De verzekeraar gaat uit van een besparing van 4,75 miljoen euro in de komende vijf jaar. De proef, waar 250 gezinnen aan meedoen, wordt namens CZ uitgevoerd door de non-profitorganisatie Sociaal Hospitaal.

Gezeik

"De eerste klap is het wegwerken van de schulden'', zegt Eelke Blokker van Sociaal Hospitaal tegen de krant. Volgens Blokker laten gezinnen bijna altijd weten dat ze "huisje, boompje, beestje" willen "zonder gezeik aan het hoofd".

"Dat gezeik is dan in veel gevallen een deurwaarder die geld eist. Soms helpt het als we de schulden opkopen. Dan moet het gezin aan ons terugbetalen. Dat maakt het al een stuk overzichtelijker", stelt Blokker.

Minder stress

Het is de verwachting dat de deelnemers aan de proef minder stress ervaren en daardoor minder vaak hulp nodig hebben van bijvoorbeeld maatschappelijk werkers en psychologen.

Volgens het AD zegt de gemeente Den Haag het werk van Sociaal Hospitaal periodiek te controleren. Een externe accountant zal erop toezien of de besparingen worden behaald.

Kettingreactie

Uit eerdere ervaringen van Sociaal Hospitaal bij ongeveer honderdzeventig probleemgezinnen in dertig verschillende gemeenten zou blijken dat financiële problemen vaak tot een kettingreactie van andere problemen leiden.

Van de deelnemende gezinnen wordt bijvoorbeeld verwacht dat ze hun ongezonde levensstijl aanpassen. "Soms moet je even doorduwen en vallen er harde woorden. Maar onze ervaring is dat in verreweg de meeste gevallen mensen zelf ook willen dat hun leven verandert", zegt Blokker.

# data[].attributes.attachment_link.title
'Verzekeraar CZ neemt schulden gezinnen Den Haag over'

# data[].attributes.attachment_link.description
De verzekeraar verwacht dat dit tot een besparing op de zorgkosten leidt, stelt de verzekeraar vrijdag in het . De verzekeraar gaat uit van een besparing van 4,75 miljoen euro in de komende vijf jaar. De proef, waar 250 gezinnen aan meedoen, wordt namens CZ uitgevoerd door de non-profitorganisatie Sociaal Hospitaal.

# data[].attributes.body
Arthur Laffer beschreef het verband tussen de hoogte van de (directe!)belastingtarieven en de opbrengst van deze belasting. Wat zit daar achter.

# data[].attributes.attachment_link.description
Het totale inkomen dat door de mensen in een land verdiend wordt door middel van het produceren van goederen en diensten noemen we het nationaal inkomen. Bij de personele inkomensverdeling kijken we naar de manier waarop dit inkomen verdeeld is over de bevolking.

# data[].attributes.attachment_link.description
De rijken worden rijker en de armen armer. De inkomensverdeling in nederland wordt steeds schever. En de verdeling van hert vermogen is nog veel schever. Je zou zelfs als econoom de term oneerlijker bijna gaan gebruiken

# data[].attributes.headline
Inkomensverdeling in Nederland volgens het CBS

# data[].attributes.subject
Inkomensverdeling in Nederland volgens het CBS

# data[].attributes.body
In de studieplanner staat in chronologische volgorde wat we de komende periode aan stof en opgaven behandelen. Succes de komende tijd!

# data[].attributes.headline
Laagste inkomens meer kwijt aan indirecte belastingen

# data[].attributes.subject
Laagste inkomens meer kwijt aan indirecte belastingen

# data[].attributes.body
Logisch toch?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dit komt met name doordat zij een groter deel van hun inkomen uitgeven, zo meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek ( CBS) woensdag.

Bovendien bevat de groep met de laagste inkomens ook zelfstandigen die ook bij matige inkomsten evenveel blijven uitgeven.

Ook drukken lokale heffingen en de premies in het kader van de Zorgverzekeringswet relatief zwaar op huishoudens met lage inkomens.

Hogere inkomens

De hogere inkomens dragen relatief het meest af aan inkomensbelasting en premies volksverzekeringen. Van de totale lasten komt 48 procent voor rekening van de 20 procent hoogste inkomens.

Huishoudens in de hoogste inkomensgroep waren in 2013 ruim een kwart van hun bruto-inkomen kwijt aan inkomstenbelasting en premies volksverzekeringen. Voor huishoudens in de laagste inkomensgroep was dit 7,3 procent. Dit verschil hangt voor een groot deel samen met het progressieve belastingstelsel in Nederland, waarbij het gemiddelde belastingtarief oploopt naarmate het inkomen hoger is.

De huishoudens met de hoogste inkomens zijn in totaal 55 procent van hun bruto-inkomen kwijt aan alle lasten tezamen. Voor de laagste inkomens komt dit neer op ruim 40 procent.

In totaal werd 223 miljard euro aan belastingen, premies en lokale heffingen geïnd in 2013. Huishoudens betalen onder meer inkomstenbelasting en premies voor volksverzekeringen, daaraan zijn zij het meest kwijt. Daarnaast dragen huishoudens indirecte belastingen af, lokale heffingen, premies voor de Zorgverzekeringswet en overige premies inkomensverzekering.

# data[].attributes.attachment_link.title
Laagste inkomens relatief veel kwijt aan indirecte belastingen

# data[].attributes.attachment_link.description
Dit komt met name doordat zij een groter deel van hun inkomen uitgeven, zo meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek ( CBS) woensdag. Bovendien bevat de groep met de laagste inkomens ook zelfstandigen die ook bij matige inkomsten evenveel blijven uitgeven.

# data[].attributes.headline
Inkomensverschillen in Nederland vallen wel mee

# data[].attributes.subject
Inkomensverschillen in Nederland vallen wel mee

# data[].attributes.body
Gemeten naar de Gini-coeficient zijn de inkomensverschillen in Nederland niet zo groot. Uitzondering vormen de jongeren...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In de laatste vijftien jaar namen de verschillen nauwelijks toe, concludeert het Centraal Bureau voor de Statistiek ( CBS) in een rapport over welvaart in Nederland.

"De economische crisis had geen vat op de ontwikkeling van de inkomensongelijkheid", stelt het bureau. Wel steeg de ongelijkheid aanvankelijk door het instorten van de woningmarkt, maar deze is sinds 2014 niet verder toegenomen door de aantrekkende markt.

Herstel

De publicatie bevestigt het beeld van herstel sinds de crisis in 2008, zei econoom Peter Hein van Mulligen van het CBS. Hij gaf wel toe dat de uitslag van het Britse referendum voor grote onzekerheid zal zorgen, wat op den duur mogelijk in de huishoudportemonnee wordt gevoeld.

Van Mulligen gaf aan dat het principe ''breedste schouder's, zwaarste lasten'' in absolute zin opgaat, maar dat mensen met een lager inkomen procentueel gezien meer indirecte belasting betalen, zoals btw en accijnzen. Volgens Van Mulligen waren de uitkomsten weinig verrassend, omdat veel macro-economische cijfers het huidige herstel onderstreepten.

Jongeren

De inkomensverschillen onder jongeren (tot 25 jaar) namen tussen 2011 en 2014 wel toe, vooral omdat de verslechterde arbeidsmarkt ervoor zorgde dat jongeren langer doorleerden. Hierdoor werd het aantal lagere inkomens naar verhouding groter. Onder zelfstandigen nam de ongelijkheid tijdens de crisis juist af, meldt het CBS.

Afgezien van de schommelingen in de waarde van eigen woningen, is de ongelijkheid in het vermogen van Nederlandse huishoudens tussen 2006 en 2014 vrijwel gelijk gebleven.

Dat geldt ook voor de zogenoemde welvaartsongelijkheid, waarbij het CBS kijkt naar een combinatie van inkomen en vermogen in verschillende leeftijdscategorieën.

Zowel onder jongeren als onder ouderen is de welvaartsongelijkheid relatief groot, zegt de instantie. Voor jongeren gelden vooral verschillen in inkomen, terwijl dat bij ouderen het vermogen betreft. Ouderen met een groter vermogen beschikken vaak over een eigen woning.

Dijsselbloem

Volgens minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken) is de geringe verschuiving van de inkomensongelijkheid Nederland niet aan komen waaien.

Hij zei dat de lonen in Nederland, net als in veel andere landen, ongelijker zijn geworden. Maar dat de risico's op armoede de komende jaren, mede door de positieve koopkrachtontwikkeling, weer dalen. ''Goed nieuws. Maar welvaart is meer dan alleen euro's. Het is ook goede zorg, sociale zekerheid, goed onderwijs en de zekerheid van werk", aldus de minster. ''Daar werken we aan.''

Flexibilisering

Volgens vakbond CNV ondermijnt de verdere flexibilisering van de arbeidsmarkt de relatief eerlijke welvaartsverdeling. ''In het verleden bood een baan zekerheid. Dat is helaas voor steeds minder mensen het geval", zo zei CNV-voorzitter Maurice Limmen. ''Zelfs voor mensen met een middelbare of hogere opleiding is een baan die zekerheid biedt steeds minder een gegeven. Bij de minste of geringste tegenslag zit je diep in de problemen.''
Video: Ongelijkheid in welvaart stabiel

# data[].attributes.attachment_link.title
Inkomensverschillen in Nederland klein en stabiel

# data[].attributes.attachment_link.description
In de laatste vijftien jaar namen de verschillen nauwelijks toe, concludeert het Centraal Bureau voor de Statistiek ( CBS) in een rapport over welvaart in Nederland. "De economische crisis had geen vat op de ontwikkeling van de inkomensongelijkheid", stelt het bureau.

# data[].attributes.body
van het economielokaal.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De dekkingsgraad geeft aan of een pensioenfonds aan de verplichtingen die zij heeft kan voldoen in de toekomst. Het drukt kort gezegd de verhouding uit tussen het aanwezige vermogen van een pensioenfonds en de waarde van alle opgebouwde pensioenen.

Het overgrote merendeel van de Nederlandse werknemers is aangesloten bij een pensioenfonds, dat het geld beheert dat maandelijks door werkgevers en werknemers wordt opgespaard. De gezamenlijke pensioenfondsen beschikken op dit moment over zo'n 800 miljard euro. De fondsen worden bestuurd door sociale partners, De Nederlandsche Bank houdt toezicht.

Veel Nederlandse pensioenfondsen hebben op dit moment een dekkingsgraad dat ver onder de maat is. Dit levert veel zorgen op: wordt er flink gekort op de pensioenen en kunnen ze in de toekomst überhaupt nog wel worden uitbetaald?

Bij een dekkingsgraad van 100 procent kan een pensioenfonds in principe aan alle opgebouwde verplichtingen voldoen, maar volgens de wet moeten de pensioenfondsen ook over buffers beschikken zodat ze onvoorziene klappen kunnen opvangen. De wettelijke dekkingsgraad bedraagt daarom 105 procent. Een gezond pensioensfonds heeft echter een dekkingsgraad van 125 procent, zo pleitten economen.
Beweeg de cursor over de lijn om de percentages te zien . De gegevens zijn afkomstig van DNB. Bekijk hier een grote versie. - (c)NU.nl/Jerry Vermanen
Wat gebeurt er als de dekkingsgraad te laag is?

Dan moet een pensioenfonds een plan bij De Nederlandsche Bank indienen om het dekkingstekort op te heffen. Daar krijgt het maximaal drie jaar de tijd voor.
In een dergelijk plan worden vaak extra premies aan werkgever en/of werknemers gevraagd.

Ook stoppen de meeste fondsen bij een tekort met indexatie; de situatie waarbij de pensioenen worden verhoogd aan de hand van de gemiddelde loonstijging in de sector waarin wordt uitgekeerd en de inflatie.

Belangrijk onderdeel van het plan vormen ook de rendementen op de beleggingen die bijdragen aan een herstel van de dekkingsgraad. Als de fondsen goed verdienen met hun beleggingen, hebben ze uiteraard meer geld in kas.

Waar gaat het mis?

Op dit moment zijn de dekkingsgraden van de meeste Nederlandse pensioenfondsen al een tijdje ver onder de maat.

De Nederlandsche Bank vreesde vorig jaar dat er 103 pensioenfondsen zijn met dermate grote problemen dat ze vanaf 2013 kortingen op de pensioenen moesten doorvoeren, waardoor 7,5 miljoen Nederlanders (actieve deelnemers en gepensioneerden) worden geraakt. Inmiddels blijkt dat het gaat om 68 pensioenfondsen die vanaf april moeten korten, dat ruim 5,6 miljoen Nederlanders zal raken.

Gemiddeld komt de korting uit op 1,9 procent, maar 19 fondsen hebben aangegeven meer dan 7 procent te moeten korten. De totale pensioenverplichtingen van de fondsen die moeten korten, bedragen 410 miljard euro.

De Pensioenfederatie heeft half februari 2013 een nog onvolledige lijst bekendgemaakt van fondsen die zullen moeten korten ( pdf).

Zo staat op de lijst het grootste pensioenfonds van Nederland, het ambtenarenfonds ABP, dat van plan is een half procent te korten in 2013. PME en PMT, ook behorend tot de top vijf van grootste pensioenfondsen, korten respectievelijk met 6 en 7 procent.

Dit betekent niet direct dat het inkomen uit een pensioen dan ook met 7 procent vermindert. Volgens de p ensioenberekenaar van het Nibud (Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting), betekent een korting van 7 procent voor iemand met een aanvullend pensioen van 500 euro een netto verlaging van het pensioeninkomen van 1,4 procent.

Dat voorbeeld geldt voor echtparen die allebei AOW ontvangen. Naarmate mensen meer pensioen ontvangen, gaan ze er relatief meer op achteruit. Dat komt omdat de AOW dan een kleiner bestanddeel van de totale pensioenvoorziening uitmaakt.

Wat gaat er precies mis?

De betrokken fondsen hebben al vanaf eind 2008 te weinig geld om alle huidige en toekomstige pensioenen volledig te betalen.

In principe namen de vermogens van de pensioenfondsen het afgelopen jaar juist met miljarden toe door de hogere aandelenkoersen: de fondsen verdienden goed met hun beleggingen. De dekkingsgraad steeg echter niet omdat de verplichtingen ook stegen.

Volgens Theo Kocken, hoogleraar risicomanagement aan de Vrije Universiteit (VU) is het gemiddelde vermogen van de fondsen is de laatste 5 jaar met 30 procent gestegen, maar hun verplichtingen gemiddeld met 86 procent.

Dat komt omdat mensen ouder worden en door de lage rentestand. Door deze gedaalde rente, verdienen de fondsen minder en moeten ze meer geld in kas hebben om alle huidige en toekomstige gepensioneerden in de toekomst ook van een pensioenuitkering te kunnen voorzien.

De toename van de levensverwachting verschilt per pensioenfonds. Bij sommige fondsen is de levensverwachting van pensioengerechtigden sneller toegenomen dan bij andere fondsen. Ook dat is een reden dat sommige pensioenfondsen hogere verplichtingen hebben dan andere en meer moeten korten.
Beweeg de cursor over de lijn om de bedragen te zien . De gegevens zijn afkomstig van DNB. Bekijk hier een grote versie. - (c)NU.nl/Jerry Vermanen
Wat zijn de gevolgen?

De pensioenregels zijn vorig jaar flink aangescherpt. Pensioenfondsen moeten voortaan duidelijk maken hoe ze de toekomstige lasten verdelen over oud en jong.

Ze mogen hun pensioenuitkering alleen aanpassen aan de inflatie als duidelijk is dat ze over voldoende middelen beschikken om dat ook voor de jongere generatie te doen, zo stelt Kamp.

Ook moeten pensioenfondsen duidelijker aangeven wat de toekomstige risico's en verwachtingen zijn. In de pensioenoverzichten moeten ze daarover helderheid bieden, zodat hun deelnemers weten waar ze aan toe zijn.

Wel krijgen de fondsen de mogelijkheid te kiezen voor een nieuw systeem, waarin ze wat meer financiële speelruimte hebben. Ze lopen dan echter ook meer risico als het tegenzit.

Eind september is daarnaast de nieuwe rekenrente voor pensioenfondsen ingevoerd. Eerst moest worden gerekend met de marktrente, die momenteel heel laag staat, waardoor de dekkingsgraden van de pensioenfondsen waren verslechterd.

Door de verandering is de rekenrente nu minder gevoelig voor schommelingen op de financiële markten, waardoor de dekkingsgraden wat hoger uitvallen. Op de aanpassing kwam veel kritiek. Door een hogere rente te gebruiken voor de berekening van het toekomstige vermogen van de fondsen, zou het risico te veel op de volgende generaties worden afgeschoven. Door de hogere rente blijven de pensioenen voor de huidige deelnemers echter wel meer op peil.

# data[].attributes.attachment_link.description
De dekkingsgraad geeft aan of een pensioenfonds aan de verplichtingen die zij heeft kan voldoen in de toekomst. Het drukt kort gezegd de verhouding uit tussen het aanwezige vermogen van een pensioenfonds en de waarde van alle opgebouwde pensioenen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Huizenmarkt

De huizenmarkt zit in 2016 qua aantal verkopen en prijs weer op het niveau van de topjaren 2005-2007. Maar wat staat er volgend jaar te gebeuren?

"Over het algemeen hebben we een evenwichtige woningmarkt, maar zodra je inzoomt, grofweg zie je een driedeling", zegt Ger Jaarsma, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM).

Haarlem, Delft, Utrecht, Groningen, Leiden en in zekere zin ook Den Haag en Rotterdam zitten tegen een oververhitte woningmarkt aan. Amsterdam is een uitzondering, daar wordt het wel heel erg krap.

In Noordoost-Groningen en Oost-Limburg gebeurt niet veel. Daar staat meer dan de helft van de huizen minimaal een half jaar te koop.

Daar tussenin heb je Friesland, Drenthe, Gelderland en het noorden van Noord-Brabant. Daar functioneert de woningmarkt gemiddeld.

Die driedeling is volgens Jaarsma uitzonderlijk. "Mensen willen wonen, werken en recreëren op dezelfde plek. Die trend is al een aantal jaar geleden ingezet. We zien meer dan ooit een trek naar de steden, die zal in 2017 alleen maar toenemen."

De steden die nu tegen een oververhitte woningmarkt aanleunen, kunnen de boel in 2017 weer vlottrekken door bij te bouwen. Jaarsma: "Dat is in de crisisjaren niet overal gebeurd. In Den Haag en Rotterdam bijvoorbeeld wel, maar in Amsterdam moeten de palen nog in de grond. Daar moet in 2017 als een raket worden gebouwd."

Prijsstijging vlakt af

De huizenprijzen houden een keer op met stijgen, verwacht Jaarsma. In het verleden zat er geen rem op, je kon alles gefinancierd krijgen. "Je had allerlei producten zoals de spaarhypotheek en de aandelenhypotheek. Op het toppunt rond 2006 kon je tot soms acht keer je jaarsalaris voor een hypotheek lenen, dat is nu 4,3 keer."

In 2016 kun je nog een iets hogere hypotheek krijgen dan de waarde van je huis. Die verhouding, de loan to value, wordt volgend jaar verlaagd van 102 naar 101 procent.

In 2018 is die mogelijkheid er helemaal niet meer. Huizenkopers moeten dan eigen geld meenemen want sommige kosten, zoals die voor de notaris en de overdrachtsbelasting, mag je niet in je hypotheek meefinancieren.

Hypotheken

Een andere reden waardoor er volgens Jaarsma een rem op de prijsstijgingen zit, is dat je je hypotheken vanaf dag één moet afbetalen. "Er is een plafond aan wat je kunt betalen en aan wat je kunt vragen. De prijsstijging in de oververhitte gebieden, Amsterdam voorop, zal daarom in 2017 vermoedelijk afvlakken en daarna nog een aantal jaar op een hoog niveau blijven", zegt de NVM-voorzitter.

Voor steden die in prijsstijging achterlopen op de hoofdstad, zoals Haarlem, Delft, Utrecht, Groningen, Leiden, Den Haag en Rotterdam, geldt dat volgens Jaarsma volgend jaar nog niet.

Als het aan de NVM ligt, blijft de loan to value op minimaal 100 procent staan en worden de bijkomende kosten bij de aanschaf van een huis, de kosten koper, fiscaal aftrekbaar. "We lopen in Den Haag de longen uit ons lijf om dat voor elkaar te krijgen."

Pensioenen

De pensioenfondsen staan er slecht voor. Als eind september als uitgangspunt wordt genomen, moeten dertig fondsen in 2017 hun pensioenen korten. Dat raakt 2,1 miljoen pensioendeelnemers onder wie tweehonderdduizend gepensioneerden, berekende De Nederlandsche Bank (DNB).

Dat gaat weliswaar om een kleine gemiddelde korting van 1,68 euro, maar de meeste pensioenen stijgen al jaren niet meer mee met de prijzen. Wie de koopkrachtplaatjes erop naslaat, ziet dat in de afgelopen kabinetsperiode iedereen erop vooruit is gegaan, behalve de ouderen.

Volgend jaar houden gepensioneerden naar verwachting wel iets meer over (0,5 procent), maar zij zien de koopkracht van werkenden en uitkeringsgerechtigden harder stijgen met respectievelijk 0,7 en 0,8 procent.

Rekenrente

Wat gaat er gebeuren met de pensioenen volgend jaar? Voor een deel ligt het antwoord op die vraag in Den Haag waar de spelregels worden bepaald.

De regering kan besluiten de hersteltermijnen van de pensioenfondsen te verlengen. Nu mogen fondsen er tien jaar over doen om verliezen weg te werken. DNB rekende uit dat als die periode wordt verlengd naar twaalf jaar, het aantal mensen dat wordt geconfronteerd met een korting daalt van 2,1 naar 1,1 miljoen mensen. Het kabinet besluit begin volgend jaar of dit instrument wordt ingezet.

De regering kan aan nog een knop draaien: de rekenrente. Met dit getal berekenen fondsen hoeveel geld zij nu nodig hebben om de toekomstige pensioenen te kunnen betalen. De rekenrente staat nu erg laag waardoor fondsen veel geld in kas moeten houden en zo niets overhouden om pensioenen te verhogen. Zodra je de rekenrente verhoogt, komt er op papier geld vrij.

De rekenrente is dus een gewillige speelbal voor de politiek, want in 2017 zijn er verkiezingen. Wie de ouderen nu weet te paaien, is op 15 maart spekkoper.

Risico's naar jongeren

50Plus wil de rekenrente maar wat graag verhogen en diende een wetsvoorstel in. De partij wordt beloond met hoge peilingen. "Ik steek mijn hand ervoor in het vuur dat de pensioenen van jongeren niet in gevaar komen als je de rekenrente verhoogt", zei partijvoorman Henk Krol onlangs.

Maar de meeste partijen zullen er volgend jaar alles aan doen om de rekenrente met rust te laten. Je verschuift namelijk de risico's van oud naar jong, zegt onder meer D66. DNB vergelijkt het verhogen van de rekenrente met het stelen van 5 euro uit de spaarpot van hun (klein-)kinderen.

Volgend jaar staat ook in het teken van een nieuw pensioenstelsel. Het huidige kabinet heeft de contouren geschetst die dienen als formatiemateriaal voor een volgende regering.

Een nieuw stelsel, dat verder losstaat van mogelijke kortingen, moet meer duidelijkheid geven over de verwachtingen van de uitkering.

Vertraging groei

Voor de Nederlandse economie is de verwachting dat er wat vertraging zal ontstaan volgend jaar, legt ING-econoom Dimitry Fleming uit.

ING gaat uit van een economische groei van 1,6 procent voor volgend jaar, 0,5 procentpunt lager dan de voorspelling van het Centraal Planbureau (CPB). Fleming benadrukt dat hier een technisch component meespeelt. Het CPB corrigeert namelijk voor de extra dag in schrikkeljaar 2016.

Risico's voor de economie zijn onder andere het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie.

"Het VK is gewoon een heel belangrijke exportpartner voor ons", vertelt Fleming. "Na Duitsland en de VS is het VK onze derde partner in termen van export. Onze verwachting is wel dat die Britse economie met name richting midden volgend jaar toch een zwakke periode door gaat maken. Daar gaan we gewoon wat van merken."

Gasproductie

Verder wijst Fleming naar de huizenmarkt. Veel van de economische groei is de afgelopen jaren te danken aan de aantrekkende woningmarkt.

Ook speelt de verlaging van de gasproductie mee. Als er minder gas wordt opgepompt, valt de economie kleiner uit. "Kijk, onderliggend is het natuurlijk een prima groei", benadrukt Fleming. Alles boven de 1,5 procent is in principe hoger dan de trendgroei voor Nederland.

Crises

Op de vraag of de crises uit het verleden echt voorbij zijn, zegt Fleming dat de gevolgen nog niet zijn weggewerkt. Zo zijn er nog steeds een half miljoen werklozen. "Vanuit dat oogpunt zeg ik dat we nu nog niet alle gevolgen hebben weggewerkt."

"Toch voelt het natuurlijk niet meer zoals het in 2009 tot 2012 was. Ook als je kijkt naar het consumentenvertrouwen. Dat staat op het hoogste niveau sinds 2007. Ja, dat straalt geen crisis uit."

Ook zijn particulieren positiever geworden over de arbeidsmarkt. Zo zijn mensen optimistischer geworden over de werkloosheid. "Wij zeggen ook altijd dat baanzekerheid de beste manier is om mensen terug in de winkels te krijgen. Je ziet het ook bij de consumptie die de afgelopen kwartalen aan het aantrekken is. Dat is een signaal. We zagen eerder dat het beschikbaar inkomen al in de plus zat, maar het werd nog niet uitgegeven. Dat zie je nu meer en meer gebeuren."

Wet DBA

Voor zzp'ers zal de onzekerheid afnemen komend jaar, verwacht Maarten Post, voorzitter van belangenorganisatie ZZP Nederland. Hij heeft zijn hoop gevestigd op een aanpassing in de zzp-wet, de Deregulering beoordeling arbeidsrelaties (DBA). Staatssecretaris Eric Wiebes van Financiën heeft de handhaving van de wet in ieder geval uitgesteld tot 2018.

Post zelf pleit voor een eigen plek voor zzp'ers als ondernemers in de wet zodat ze niet langer onder het arbeidsrecht vallen. Met de verkiezingen op 15 maart blijft het afwachten, zegt Post. "Het is helemaal afhankelijk van hoe het gaat lopen."

Minder onzekerheid is wel nodig, legt hij uit. "De situatie is op dit moment onhoudbaar. Als je ziet dat opdrachtgevers pas op de plaats maken en eerst willen kijken hoe het afloopt met die DBA-toestanden, dan is dat geen goed vooruitzicht voor zelfstandig ondernemers. Daar moet in ieder geval snel duidelijk over komen", vertelt Post

"Al die maatregelen waar men nu mee bezig is, werken dus niet. En dat komt omdat de arbeidsmarkt is veranderd. We leven niet meer in de jaren zeventig of tachtig waarin je een horloge kreeg na zoveel jaar bij dezelfde baas", vertelt Post.

Positie van zzp'ers

Post geeft toe dat een deel van de zzp'ers de keuze maakt om als zelfstandige verder te gaan omdat anders werkloosheid dreigt. Volgens hem gaat het om een "groepje". Maar hij benadrukt dat dit volgens hem niet te wijten is aan de wettelijke positie van zzp'ers, maar aan de specifieke problemen in bepaalde sectoren.

"Want in sectoren zoals pakketdiensten en ook in de journalistiek is een behoorlijke prijzenslag aan de gang. Er is minder behoefte aan dat soort dienstverlening, met als gevolg dat die tarieven gaan dalen, maar dat heeft niks te maken met of je werknemer of ondernemer bent. Dat heeft te maken met de markt."

Kansen

Met de aantrekkende economie komend jaar verwacht hij voor 2017 vooral dat in specifieke sectoren kansen liggen voor ondernemers met specifieke kennis in vooral ondersteunende dienstverlening. "Ik ken een heleboel zzp'ers die zich specialiseren in personeelswerk."

"Die krijgen opdrachten om bedrijven door te lichten over hoe die organisatie in elkaar steekt en waar mensen effectiever kunnen werken. Maar ook werk dat te maken heeft met nieuwe technologieën en de dienstverlening aan particulieren. Dat soort werk zal gaan toenemen. Dat zijn allemaal kansen voor zzp'ers."

Jaaroverzichten 2016 | Vooruitblikken 2017

# data[].attributes.attachment_link.title
Economie in 2017: Huizenmarkt, stand van de pensioenen en zzp'ers

# data[].attributes.attachment_link.description
De huizenmarkt zit in 2016 qua aantal verkopen en prijs weer op het niveau van de topjaren 2005-2007. Maar wat staat er volgend jaar te gebeuren? "Over het algemeen hebben we een evenwichtige woningmarkt, maar zodra je inzoomt, grofweg zie je een driedeling", zegt Ger Jaarsma, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM).

# data[].attributes.body
De Chinese economie moet minder afhankelijk worden van fossiele brandstoffen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
China wil met de investeringen minder afhankelijk worden van kolen als energiebron. In 2020 zou door deze investering 15 procent van de Chinese energieconsumptie afkomstig moeten zijn uit hernieuwbare bronnen.

Volgens de Chinese overheid gaat de investering meer dan dertien miljoen banen in de energiesector opleveren.

Eerder werd al gemeld dat er omgerekend zo'n 137 miljard euro zal worden gestoken in de ontwikkeling van zonne-energie. Volgens schattingen van experts is dit genoeg om zo'n duizend zonneparken te bouwen.

Goedkope zonnestroom

Verder wordt er ter waarde van 96 miljard euro aan investeringen gedaan in windmolens en 69 miljard euro in waterkracht. De rest van het bedrag gaat naar geothermie en getijdenenergie. Specifieke projecten werden niet gegeven.

In de laatste jaren zijn de kosten om stroom op te wekken uit zonnepanelen en windmolens fors gedaald. Analisten van persbureau Bloomberg voorspelden onlangs dat binnen tien jaar in een groot deel van de wereld elektriciteit uit zonnepanelen goedkoper zal zijn dan stroom uit kolencentrales. De kosten om de groene stroom op te slaan worden dan nog niet meegerekend.

Smog

Veel Chinese steden kampen met grote regelmaat met smog. In de afgelopen dagen werden honderden vluchten van en naar grote Chinese steden geannuleerd vanwege de luchtvervuiling.

Op de eerste dag van 2017 liep de concentratie van gevaarlijk fijnstof in hoofdstad Peking op tot 24 keer het niveau dat door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) wordt gezien als veilig. Op vrijdag en zaterdag werd code rood in vierentwintig steden afgekondigd, de hoogste waarschuwingscode.

# data[].attributes.attachment_link.title
China investeert komende jaren 340 miljard euro in hernieuwbare energie

# data[].attributes.attachment_link.description
China wil met de investeringen minder afhankelijk worden van kolen als energiebron. In 2020 zou door deze investering 15 procent van de Chinese energieconsumptie afkomstig moeten zijn uit hernieuwbare bronnen. Volgens de Chinese overheid gaat de investering meer dan dertien miljoen banen in de energiesector opleveren.