# data[].attributes.headline
Βιβλιογραφία

# data[].attributes.subject
Βιβλιογραφία

# data[].attributes.body
A cultural History of dress and fashion: In the Renaissance, Elisabeth Currie, London, Bloomsbury Academic, 2017.

metmeuseum.org

The Ultimate Fashion History, Amanda Halley.

www.khanacademy.org

# data[].attributes.attachment_caption
Lady with an Ermine, Leonardo Da Vinci, 1488-90.

# data[].attributes.headline
Σχόλια επιλόγου

# data[].attributes.subject
Σχόλια επιλόγου

# data[].attributes.body
Οι κομμώσεις διέφεραν από περιοχή σε περιοχή, από κοινωνική τάξη σε κοινωνική τάξη και άλλαζαν συνεχώς κάθε χρόνο που περνούσε ανάλογα με τις νέες τάσεις της μόδας.
Θα επικαλεστώ τα λόγια του ζωγράφου και χαράκτη Cesare Vicellio λέγοντας : ¨ ..Καθώς τα ρούχα των γυναικών αλλάζουν πολύ γρήγορα, και είναι περισσότερα ακόμη και από τις φάσεις του φεγγαριού, δεν είναι δυνατόν να συγκεντρώσουμε όλα όσα είναι να ειπωθούν για αυτά σε μία πρόταση. Αντιθέτως, ανησυχώ πως καθώς είμαι στη μέση της επεξήγησης της συζήτησης, θα βγει μια νέα τάση, και θα μου είναι αδύνατον να τις εξηγήσω όλες."
Cesare Vicellio, De habiti antichi st moderni (1590)
Παρόλα αυτά η μελέτη των τάσεων της εποχής στον ρουχισμό και στην κόμμωση μπορεί να αποβεί εξαιρετικά ενδιαφέρουσα καθώς μπορούμε να διακρίνουμε τις ομοιότητες και τις διαφορές με το σήμερα.

# data[].attributes.attachment_caption
Portrait of a young man in red. Raffaello Senzio, 1505.

# data[].attributes.attachment_caption
portrait of a gentleman, Andrea del Castagno.

# data[].attributes.attachment_caption
portrait of Giacomo Boncompagni, Pulzone,1544.

# data[].attributes.attachment_caption
portrait of the Doge Leonardo Loredan, Giovanni Bellini, 1502.

# data[].attributes.headline
Ανδρικές Κομμώσεις

# data[].attributes.subject
Ανδρικές Κομμώσεις

# data[].attributes.body
Οι άνδρες χρησιμοποιούσαν τη μόδα καθαρά για ένδειξη πλούτου και κοινωνικού στάτους. Τα ρούχα τους υπηρετούσαν τον σκοπό της κοινωνικής αποδοχής και θαυμασμού. Αξιόλογο παράδειγμα ο Giacomo Boncompagni ο οποίος στον πίνακα του Pulzone εμφανίζεται με μαύρη στολή σαν πανοπλία, βελούδινα σακάκια με μεγάλες βάτες και κολάν από χρυσοκέντητο μετάξι. Οι κομμώσεις της εποχής βέβαια είναι ένα άλλο θέμα καθώς τα μακριά μαλλιά στους άνδρες ήταν η μόδα της εποχής. Καπέλα μπαλού με φτερά ήταν επίσης στη μόδα. Τα κοντά μαλλιά εξυπηρετούσαν στον στρατό κυρίως και ήταν καθαρά για εργονομικούς λόγους. Οι Δόγηδες της Βενετίας φορούσαν το λεγόμενο corno, όπως διακρίνουμε και στον Δόγη Loredan στον παραπάνω πίνακα του Βellini. Οι Δόγηδες και ο κλήρος φορούσαν κυρίως σκουφάκια και καπέλα για να ξεχωρίζουν από τον υπόλοιπο κόσμο αλλά αν εξαιρέσουμε αυτούς στους πίνακες της εποχής βλέπουμε περισσότερη έμφαση στον ρουχισμό και όχι στην κόμμωση.

# data[].attributes.attachment_caption
portrait of a Tudor young woman, Hans Holbein, 1567.

# data[].attributes.attachment_caption
Portrait of Eleanor di Toledo and her son Francesco  de' Medici,Bronzini,1549.

# data[].attributes.attachment_caption
portrait of a young woman known as the courtesan, Paloma Vecchio.

# data[].attributes.attachment_caption
portrait of Eleanor di Toledo and her son Giovanni de' Medici, Bronzino,1545.

# data[].attributes.headline
Κομμώσεις και Αξεσουάρ

# data[].attributes.subject
Κομμώσεις και Αξεσουάρ

# data[].attributes.body
Οι περισσότερες γυναίκες αριστοκρατικών οικογενειών προτιμούσαν να μην βάφουν τα μαλλιά τους καθώς είχαν την δυνατότητα να τα κοσμούν με πολύτιμους λίθους, χρυσό και κοσμήματα. Μια σημαντική πηγή πληροφοριών είναι η Eleanor di Toledo. Γεννήθηκε στην Ισπανία από αριστοκρατική οικογένεια και έπειτα παντρεύτηκε τον Casimo de' Medici και έγινε μεγάλη δούκισσα της Τοσκάνης. Από τις λίγες γυναίκες που ασχολήθηκαν με την πολιτικοοικονομική ζωή του δουκάτου τους και έμεινε γνωστή για το έργο της καθώς και για την δουλειά της ως αντιβασιλέας (regent) κατά τις πολλές απουσίες του συζύγου της. Ο Ιταλός ζωγράφος Bronzino ζωγράφισε πολλά πορτραίτα της δούκισσας και μόνη της αλλά και με τον γιό της Giovanni. Σε αυτά παρατηρούμε το σχεδόν απρόσωπο βλέμμα της, τα ακριβά μεταξένια ρούχα της και φυσικά τα βαριά κοσμήματα με τα οποία κοσμεί το σώμα αλλά και τα μαλλιά της. Όπως οι περισσότερες γυναίκες της εποχής της βλέπουμε τα μαλλιά της τραβηγμένα σφιχτά  προς τα πίσω και να καταλήγουν σε έναν χαμηλό κότσο φτιαγμένο από πλεγμένες πλεξούδες. Πάνω στον κότσο διακρίνουμε ένα χρυσό snood-δύχτι μαλλιών το οποίο κρατάει τα μαλλιά στη θέση τους αλλά και στερεώνει τα κοσμήματα που τα κοσμούν. Πολύτιμοι λίθοι, διαμάντια, χρυσές αλυσίδες και πέρλες ήταν μόνο λίγα από αυτά τα οποία στερέωναν στον κότσο. Ο Bronzini είχε ταλέντο στο να ζωγραφίζει υφές, παρατηρούμε το φόρεμα της Eleanor, μαύρο, χρώμα στενά συνδεδεμένο με την Ισπανική καταγωγή της, τα μαργαριτάρια στο μπούστο και τον λαιμό της να έχουν σχεδόν μεγαλύτερη λεπτομέρεια από το πρόσωπό της. Άλλες γυναίκες στην Ιταλική Αναγέννηση προτιμούσαν τα μαλλιά τους χωρίς το λεγόμενο snood αλλά με πλεγμένες πλεξούδες και κάποιο διάδημα στο κεφάλι ή πέπλο. Σε αντίθεση με άλλες περιοχές όπως η Αγγλία των Τυδώρ δεν έβαζαν το λεγόμενο french hood ούτε έδεναν τα μαλλιά τους με μαντίλια, αντίθετα, τα άφηναν εκτεθειμένα και τα στόλιζαν. Τα λυτά μαλλιά ήταν συνδεδεμένα με τις ιερόδουλες καθώς και τα πέπλα χρώματος κιτρίνου. Τα ρούχα των ιερόδουλων και των αριστοκρατών δεν διέφεραν πολύ καθώς η εργασία τους τους προσέφερε χρήματα και τη δυνατότητα να αγοράζουν ακριβά υφάσματα. Για να αποφύγουνε την ατυχής παρεξήγηση, η διάκριση γινόταν με τα λυτά μαλλιά και το πέπλο.

# data[].attributes.attachment_caption
Portrait of a woman believed to be Lucrezia Borgia as Flora,Bartolomeo Vento,1520.

# data[].attributes.attachment_caption
Portait of a young woman Simonetta Vespucci, Sandro Botticelli, 1480.

# data[].attributes.body
Το ιδανικό παρουσιαστικό μιας Ιταλίδας γυναίκας στον Μεσαίωνα ήταν να διαθέτει ένα ψηλό, λευκό μέτωπο στεφανωμένο με κατάξανθα μαλλιά. Ένα ιδανικό πρότυπο ομορφιάς της εποχής, ήταν ο πίνακας του Botticelli με θέμα τη γέννηση της Αφροδίτης. Τη θεά της ομορφιάς και του έρωτα, είδε στο πρόσωπο της νεαρής Simonetta Vespucci, μιας αριστοκράτισσας από την Γένοβα που θεωρήθηκε από πολλούς μια από τις ωραιότερες γυναίκες της εποχής. Δεν θα μπορούσαμε φυσικά να παραλείψουμε την διαβόητη Lucrezia Borgia, μέλος μιας εκ των ισχυρότερων οικογενειών της εποχής. Η Lucrezia ήταν γνωστή για τα μακριά ξανθά μαλλιά της και παρόλο που δεν διαθέτουμε πολλούς πίνακες με τη μορφή της ξέρουμε πως είχε σίγουρα ξανθά μαλλιά από μια τούφα των μαλλιών της που σώζεται μέχρι και σήμερα.
Οι μεσογειακές γυναίκες ξέρουμε πως είναι συνήθως μελαχρινές με καστανά ή μαύρα μαλλιά. Πολλές ήταν ευχαριστημένες με το χρώμα των μαλλιών τους και επιδίδονταν στον στολισμό τους. Για όσες  όμως, δεν είχαν ευλογηθεί από την αρχή με ξανθά μαλλιά και ψηλό, λευκό μέτωπο η λύση ήταν να το δημιουργήσουν μόνες τους. Με μια τσιμπίδα έβγαζαν τα μαλλιά από το μπροστινό μέρος της κεφαλής και προσπαθούσαν να κάνουν τη χωρίστρα τους όσο πιο πίσω γίνεται για να δώσουν την ψευδαίσθηση του μεγάλου μετώπου. Όσο για το άνοιγμα του χρώματος των μαλλιών έκαναν πολλές σπιτικές πατέντες οι οποίες δεν ήταν πάντα ασφαλής καθώς εξέθεταν τα μαλλιά τους σε οξέα αφήνοντάς τα ξηρά, θαμπά και αδύναμα. Έκαναν μείγματα με saffron, φλούδες λευκού κρεμμυδιού και λεμόνι ή με θεικό οξύ, λεμόνι και σόδα. Αφού τα έβαζαν στα μαλλιά τους έπρεπε να ενεργοποιήσουν τα υλικά με το να τα εκθέσουν στον ήλιο. Αυτό βέβαια ήταν δύσκολο καθώς για να αποφύγουν το οποιοδήποτε κάψιμο ή μαύρισμα του δέρματος, ντύνονταν με βαριά ρούχα καλύπτοντας τα πάντα εκτός από τα μαλλιά, και κάθονταν ώρες ατελείωτες στον ήλιο. Εννοείται πως αυτές οι μέθοδοι ήταν αναξιόπιστες και μόνο τα θεμιτά αποτελέσματα δεν έφερναν καθώς αντί να καταλήξουν με το χρυσό, ξανθό χρώμα που ήθελαν, κατέληγαν με ένα πορτοκαλί ανοιχτό, το οποίο βλέπουμε σήμερα σε πολλούς πίνακες ζωγραφικής.

# data[].attributes.attachment_caption
St. Catharine of Siena with the crucifix and the lily, Plautillia Neli, 1550.

# data[].attributes.body
Τα  χτενίσματα που παρατηρούμε την εποχή της Αναγέννησης είναι κυρίως γυναικών καλών οικογενειών, όπως δούκισσες και μαρκησίες, αλλά και πορτραίτα αγνώστων που ο καλλιτέχνης έβρισκε ενδιαφέροντες. Όπως ήδη ξέρουμε οι γυναίκες δεν εμπλέκονταν στην πολιτική, δεν είχαν λόγο στην μοίρα τους η οποία αποφασιζόταν από τον πατέρα ή τον αδελφό τους. Στις μεσοαστικές τάξεις οι γυναίκες είχαν τρείς επιλογές : να παντρευτούν και να κάνουν παιδιά, να γίνουν μοναχές ή να γίνουν ιερόδουλες. Σε μια αριστοκρατική οικογένεια όμως, οι επιλογές είναι μόνο δύο καθώς καμία καθώς πρέπει οικογένεια δεν ήθελε να συσχετίζεται με ιερόδουλες. Όταν λοιπόν μια οικογένεια αριστοκρατών είχε κόρες τις χρησιμοποιούσε κυρίως για πολιτικούς σκοπούς. Αν δεν ήθελαν να δώσουν πολλά χρήματα στις προίκες, πάντρευαν μόνο την ομορφότερη κόρη και ανάγκαζαν τις υπόλοιπες να μονάσουν. Αυτό όμως δεν τις εμπόδιζε από το να ασχοληθούν με δικά τους ενδιαφέροντα. Η μόδα και η τέχνη ήταν κάποια από αυτά. Η κάθε μονή είχε δικά της καπέλα και χρώματα στα ρούχα και η προστασία της μονής τους έδινε την δυνατότητα να ασχοληθούν με όποια τέχνη επιθυμούσαν. Παράδειγμα αποτελεί η αυτοδίδακτη μοναχή-καλλιτέχνης Πλαουτίλα Νέλι, η πρώτη γνωστή ζωγράφος της Αναγέννησης στη Φλωρεντία.

# data[].attributes.headline
Αναγέννηση στην Ιταλία : μόδα και τέχνη

# data[].attributes.subject
Αναγέννηση στην Ιταλία : μόδα και τέχνη

# data[].attributes.body
Η Ιταλική Αναγέννηση σήμανε την αρχή μιας περιόδου όπου άνθρωποι διαφορετικών κοινωνικών τάξεων ανέπτυξαν ένα κοινό ενδιαφέρον :την ανάδειξη της εξωτερικής τους εμφάνισης με σκοπό να συμβαδίσουν με την νέα εποχή.

Στην Ιταλική χερσόνησο, η κάθε περιοχή είχε τη δική της ξεχωριστή φορεσιά, τον δικό τους τρόπο περιποίησης και φυσικά μια κοινή ιδέα για το πώς έμοιαζαν οι συνάνθρωποί τους. Θα παρατηρήσουμε πως αυτό αλλάζει όταν επιφανής πολίτες στα πορτραίτα τους ξεκινούν, άθελα ή καμιά φορά και ηθελημένα, αυτό που σήμερα ονομάζουμε, τάση. (trend)