# data[].attributes.body
Grupo de intelectuais creado em 1916 co obxectivo de defender tanto o galego como todo o relacionado con Galicia.

Poetas:

N. Varela

R. Cabanillas

# data[].attributes.body
Estructura básica

Imaxes vangardistas (surrealismo)

Obras:

Proel

O galo

# data[].attributes.headline
2-Neotrobadorismo : Fermín Bouza Brey e Álvaro Cunqueiro

# data[].attributes.subject
2-Neotrobadorismo : Fermín Bouza Brey e Álvaro Cunqueiro

# data[].attributes.body
Imitan o modelo das cantigas medievais galego-portuguesas con imaxes do momento

Imaxes vangardistas (surrealismo)

Obras:

Nao senlleira (B. Brey)

Cantiga nova que se chama riveira (A. Cunqueiro)

# data[].attributes.body
Emplea vocabulario de outros idiomas excepto o castelán

Nulo ritmo

Tecnicismos (futurismo)

Imaxes vangardistas

Obras:

De catro a catro:

Importancia do mar

Paisaxismo

Prespectiva relexiva e sentimental

# data[].attributes.body
Temática costumista

Saudosismo portugués, a soidade como culto a alma

Franciscanismo, importancia dos elementos máis pequenos da natureza

Ruralismo

Obras:

Montañesas (1904/1910): poesía costumista

Do ermo (20´): poesía de montaña

# data[].attributes.body
Nacionalismo

Agrarismo

Rexurdimento

Modernismo

Temática costumista, intimista e social

Liñas poéticas:

Lírica: No desterro e Da terra asoballada

Narrativa: Na noita estrelecida

# data[].attributes.body
Irmandades da Fala e Grupo Nós

Nacionalismo

Xornalismo, revista vangardistas (Yunque,Alfar)

Consolidación de prosa, teatro e ensaio galego

# data[].attributes.body
Relatos breves

Modernismo ("Do Caso que lle aconteceu ao doutor Alveiros")

Folclore e galeguismo

Importancia da sátira ("O porco de pé")

Ensaio: Teoría do nacionalismo galego e Mitteleuropa

# data[].attributes.body
Temas: Galicia, lembranza do mundo rural tradicional, a decadenca da fidalguía- monasterios, burguesía urbana, galeguismo.

Os personaxes son prototípicos e simbólicos

Estilo variado

Relatos breves

Novelas:

Os camiños da vida

Arredor de si

Devalar

# data[].attributes.body
Temas: problemas e inxustizas do pobo

Lirismo e humorismo

Estilo sinxelo e directo

Mestura das artes plásticas e a literatura

Obras:

Un ollo de vidro.Memorias dun esqueleto

Cousas

Retrincos

# data[].attributes.body
Modelo tradicional

Moderno e culto

Obras:

R. Cabanillas: O Mariscal

# data[].attributes.body
Tradición + Modernidade

Elemento simbólicos e vangardistas

Teatro=espectáculo total

Obras:

Risco: O bufón de El-Rei

O. Pedrayo: A lagarada

Castelao: Os vellos non deben de namorarse

# data[].attributes.body
Estética vangardistas

Simbolismo

Elementos escenográficos

"A fiestra baldeira"

# data[].attributes.body
Guerra Civil e ditadura franquista

Actividade literaria no exilio

Cómaros (1947), Aquilino Iglesia

Creación da editorial Galaxia

Tres promocións: Xeración do 36, Promoción de Enlace e Xeración das Festas Minervais

# data[].attributes.body
Nacidos entre 1910-20

Liñas poéticas

Neotrobaorismo : A.Blázquez e Cunqueiro

Ruralismo : Iglesia Alvariño e Díaz Castro

Tendencias:

Clasicismo : Iglesia Alvariño

Intimismo radical : intimismo de Rosalía + mística coa natureza

Socialrealismo : C. Emilio

Celso Emilio Ferreiro:

poeta cívico, intimista e satírico

temática cívica, aintimista e asatírica.

rexistro coloquial

prosaísmo crítico

alegorías e o simbolismo

Luís Pimente:

intimismo sentimental + peosía da vangarda

temática social e crítica.

# data[].attributes.body
1º anos da posguerra

Nula influencia da Irmandades da Fala e das vangardas.

Escritores bilingües

Perspectiva negativa do mundo

Antón Tovar:

poemarios intimistas

estilo sinxelo

Luz Pozo:

poesía culta

referencias artísticas e literarias

Perspectiva nostálxica

M.C. Novás:

poesía existencialista

perspectiva pesimista da vida.

# data[].attributes.body
Autores : Manuel María, Bernardino Graña, Xohana Torres e Méndez Ferrín

Tendencias

Escola da Tebra:

poesía existencial e pesimista

O socialrealismo:

"Longa noite de pedra"

temas: denuncian da opresión, guerra, nacionalista…

Renovación poética (fin da ditadura):

poesía intimista

preocupación pola estética

Con pólvora e magnolias de M.Ferrín.

# data[].attributes.body
Nula creación literaria en galego durante a Guerra Civil e ditadura

Editorial Galaxia en 1950 e recuperación da actividade literaria

A xente da Barreira de Pedrayo (1º novela de posguerra)

3 tendencias:

Contos orais tradicionais : Ánxel Fole

Realismo máxico : Álvaro Cunqueiro

Realismo social : Blanco Amor e Neira Vilas

# data[].attributes.body
Técnica dos contos de tradición

Tematicamente: misterio de lendas e mitos tradicionais e a visión da Galicia rural

Obras:

Á lus do candil

Contos da néboa

Historias que ninguén cre

# data[].attributes.body
Realismo máxico: realidade + fantasía

Lirismo e humorismo

Mitos dos celtas e da materia de Bretaña galeguizadas con personaxes normales

Estrutura radial

3 coleccións de contos breves:

Escola de menciñeiros

Xente de aquí e acolá

Os outros feirantes

Técnicas do conto oral

# data[].attributes.body
Realismo social: retrata a realidade cultural e económica de Galicia

Historias realistas localizadas en Auria, que representa Ourense

Léxico popular

Obras:

A esmorga

Xente ao lonxe

d’Os biosbardos

# data[].attributes.body
Realismo social: denuncia da realidade galega. Baseándose en no mundo da aldea e o mundo da emigración

Estilo centrado na lingua popular, nas ae mocións e nas novas técnicas narrativas

Obras:

Memorias dun neno labrego

Cartas a Lelo

Historias de emigrantes

# data[].attributes.body
Guerra Civil - Ditadura

Editorial Galaxia (1950)

Nasce un arbre (1954) de Gonzalo Mourullo, obra que marca o comezo da Nova Narrativa Galega

Formación universitaria + narradores europeos e americanos como referentes

NNG renova o panorama literario galego ao tomar os modelos narrativos do momento

# data[].attributes.body
Eliminación do argumento

Temática existencialista

Simbolismo

Personaxes antiheroes

Mudanza na voz narradora a 1º persoa

Obxectalismo

Saltos temporais

Autores:

G. R. Mourullo: "Nasce un arbre"

C. Suárez Llanos: "Lonxe de nós e dentro"

Méndez Ferrín: "O crepúsculo e as formigas"

Carlos Casares: "Vento ferido" e "Xoguetes para un tempo prohibido"

Xohana Torres: "Adiós María"

María Xosé Queizán: narrativa progresista e feminista

# data[].attributes.body
Guerra Civil e ditadura

O teatro continuo

Editorial Galaxia (1950)

O desengano do prioiro, Jenaro Marinhas del Valle e A serpe de Otero Pedrayo

Liñas temáticas:

teatro costumista

obras vangardistas

pezas existencialistas

teatro histórico

50´: Jenaro Marinhas del Valle, Ricardo Carvalho Calero ou Álvaro Cunqueiro.

# data[].attributes.body
Finais da década de 50

Novos dramaturgos

Compromiso social a prol das liberdades e da defensa de Galiza

Autores:

Manuel María: o teatro é instrumento para a educación e concienciación do pobo

Xohana Torres: figuras femininas que defenden a Terra.

Daniel Cortezón: emplea mitos históricos galegos para defender a Terra

Bernardino Graña: crítica ao poder do diñeiro e a alienación das persoas

# data[].attributes.body
70´

Mostras de Teatro Galego de Ribadavia co seu Concurso de Teatro Abrente.

Compañías de teatro independente

Autores:

Manuel Lourenzo: toca a varias temática como a mitoloxía clásica e galega ou as problemáticas sociais, o propio teatro

Euloxio Rodríguez Ruibal: temática social e teatro para nenos

Roberto Vidal Bolaño: mestura o popula, a vangarda e o cinematográfico. É un teatro moderno e experimental

# data[].attributes.body
Guerra Civil

Nula cultura galega

A cultural e literaria só existía no exilio e na emigración

Organizábanse exposicións, representacións teatrais ou audicións de radio en galego

Editáronse xornais e revistas

# data[].attributes.body
Emilio Pita:

1º libro no exilio: Jacobusland

poesía social onde denuncia a guerra

nostalxia por Galicia

o mensaxe é máis importante que o formal.

Lorenzo Varela:

libros : Catro poemas para catro gravados e Lonxe

denuncia da guerra e das súas consecuencias no país

Luís Seoane:

libros: Fardel do eisilado, Na brétema, Sant-Iago, As cicatrices e A maior abondamento

Poesía sobre a emigración

denuncia

O protagonista dos poemas é o pobo galego

estilo realista

# data[].attributes.body
Novelas realistas

Tratan os trauma da guerra e da represión

Ramón de Valenzuela:

Novelas : Non agardei por ninguén

trata as inxustizas sociais

Silvio Santiago:

Novelas : Vilardevós e O silencio redimido

Antón Alonso Ríos:

Novelas: Da saudade. Amore, arte e misticismo e O siñor Afranio ou como rispei das gadoupas da morte

protagonismo da paisaxe

# data[].attributes.body
Compañía Galega Maruxa Villanueva, e Teatro Popular Galego

Modelos:

Teatro popular:

emigrantes en Bos Aires

teatro costumista que intenta concienzar

M. Varela Buxán

Teatro culto: ansia modernizadora do grupo Nós

Manuel Varela Buxán:

creador da Compañía Maruxa Villanueva

temática rural-costumista e humorístico

crítica social

obras súas: A xustiza dun mariñeiro e Taberna sin dono.

Castelao:

Obras: Os vellos non deben de namorarse

Luís Seoane:

teatro moi culto, cívico, moderno

Obras: A soldadeira, O irlandés astrólogo e Esquema de farsa

Blanco Amor:

Obras: Farsas para títeres e Teatro para a xente

# data[].attributes.body
Morte de Franco en 1975

Democracia

Aumenta na producción cultural en Galiza

O ensino faise en galego e o galego za é oficial

Máis editoriais, premios e revistas

Anos 70, renovase a poesía galega

Con pólvora e magnolias (1976) de Ferrín.

Pasan do socialrealismo dao culturalismo

# data[].attributes.body
Tendencias: a culturalista, a experimental e rupturista

Nova “idade de ouro” da poesía

Revistas poéticas, convocatoria de premios literarios e a creación de editoriais

A tendencia culturalista busca unha poesía máis complexa, usando referencias culturais e personaxes históricos. Tamén fan referencias á mitoloxía grecolatina

Símbolos:

Mazá: erótico-amoroso

Cinza: morte

Casa: infancia vista como un paraíso perdido

Espellos: propio ser

Praia e illa: a soidade

variedade temática:

existencialismo:

Invocación da Terra

Meditación sobre a morte e o paso do tempo

Infancia como patria perdida do ser humano

Intimismo amoroso e erotismo

Preocupación pola estética

Recursos estilísticos dificiles e metáforas profundas

Incorporación das mulleres á poesía: Luísa Villalta, Yolanda Castaño, Lupe Gómez...

Colectivos poéticos:

Grupo de Comunicación Poética Rompente de Vigo: peosía rupturista e experimental

cultura urbana (rock, cómic, cine, música…)

Antón Reixa

Grupo Cravo Fondo de Santiago:

lirismo e o rigor forma

Ramiro Fonte

Colectivo De amor e desamor da Coruña:

lirismo e coidado da lingua

Miguel Anxo Fernán-Vello

Lois Pereiro

Manuel Rivas

# data[].attributes.body
Novas coleccións poéticas, recitais colectivos poético-musicais, performances, internet

Colectivos poéticos: colectivo Ronseltz e o Batallón Literario da Costa da Morte

Linguaxe directa e coloquial: importa a oralidade

Ruptura das barreiras entre xéneros

Intimismo Destacan e temas eternos

Versolibrismo

Recuperación dos mitos clásicos en chave feminista

Autores: Olga Novo, Rafa Villar, Yolanda Castaño, Marta Dacosta, Fran Alonso, María do Cebreiro, Chus Pato ou Lupe Gómez

# data[].attributes.body
Escritura feminina e feminista

Poesía comprometida cos novos problemas

Novas temáticas

Experimentación

Novas formas de publicar: rede, blogs…

Autores:: Xabier Xil Xardón, Rosalía Fernández Rial, Alba Cid...

# data[].attributes.body
Democracia

Aumenta na producción cultural en Galiza

O ensino faise en galego e o galego za é oficial

Máis editoriais, premios e revistas

Galiza máis moderna e urbana

Máis subxéneros e temas: novela negra, de cienciaficción…

Máis narrativa infantil e xuvenil,

Máis narrativa das mulleres

# data[].attributes.body
Máis producción de novelas de todas as temáticas

“A promoción dos premios”

Autores:

Víctor Freixanes

Úrsula Heinze

Xavier Alcalá,

Máis subxéneros narrativos con Carlos G. Reigosa marca o inicio da novela negra galega ou María Xosé Queizán na narrativa feminina

Novo realismo: problemática da identidade galega (rural + urbano)

Estilo experimental e coloquial

# data[].attributes.body
Mesmas liñas temáticas que no 80´ só que máis renovador

Literatura bravú: rompe cos canons convencionais e busca unha nova identidade rural

Literatura futurista

Novela de terror

Importancia da narrativa feminina

# data[].attributes.body
Conflicto lingüístico proposto no libros Made in Galiza de Sechu Sende e Diego Ameixeiras en Tres segundos

Importancia da literatura de muller que critica os roles patriarcais e as relacións entre mulleres

Autoras: Rosa Aneiros, Marilar Aleixandre, Ledicia Costas ou María Reimóndez

Literatura infantil e xuvenil

Autores: Xavier Docampo, Agustín Fernández Paz, Fina Casalderrey

Aumento en ventas da novela negra

Autores: Domingo Villar, Pedro Feijóo, Arantza Portabales e Ledicia Costas.

# data[].attributes.body
Impulso nos 70 polas Mostras de Ribadavia e os grupos de teatro independente

Democracia e a autonomía o teatro galego

Aumenta a cantidade e a calidade das obras no 80

O teatro profesionalizase

Compañías profesionais os 70 e outras novas

Centro Dramático Galego

Máis tipo de teatros: contacontos, teatro de rúa e de monicreques...

Salas só de teatro

Circuítos teatrais como a Rede Galega de Teatro e Auditorios

Formación teatral como Escola Superior de Arte Dramática na Universidade de Vigo.

# data[].attributes.body
Autores: Xesús Pisón, Miguel Anxo Fernán Vello, Inma A. Souto, Roberto Salgueiro...

Os dramaturcos escriben as obras pero non as dirixen

A importancia do individuo, do subxectivismo e do intimismo.

Mundo cotián e a defensa do espazo urbano

Incorporación do humor, o onírico, o irracional e o inconsciente

Culturalismo, a intertextualidade e a preocupación pola forma.

Metateatro (teatro dentro do teatro)

# data[].attributes.body
Os autores escriben, dirixen e interpretan

Menos simbolismo

Intención de facilitar a conversión dos textos literarios en textos escénicos.

Maior preocupación pola dimensión formal

Exploración de novos subxéneros e estéticas

Queren xerar unha liña teatral propia

Escriben pezas para levar directamente a escena (estrutura sinxela)

Autores:

Cándido Pazó

tramas realistas

mestura o cultos e o coloquial

comedias humorísticas con crítica

Gustavo Pernas:

tramas sobre os problemas do momento

técnicas innovadoras b

diálogos humorísticos

Inma López Souto:

problemas sociais actuais (

Raúl Dans:

problemas humanos actuais