# data[].attributes.headline
น.ส. วรัญญา นุชนารถ 4/1กลุ่ม A เลขที่13

# data[].attributes.subject
น.ส. วรัญญา นุชนารถ 4/1กลุ่ม A เลขที่13

# data[].attributes.body
1.ธรณีภาค
2.ฐานธรณีภาค
3.เมโซสเพียร์
4.แกนโลกชั้นนอก
5.แกนโลกชั้นใน

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
ภาพที่ 1 โครงสร้างโลกแบ่งตามองค์ประกอบทางเคมี
เปลือกโลก (Crust) เป็นผิวโลกชั้นนอก มีองค์ประกอบส่วนใหญ่เป็นซิลิกาไดออกไซด์ และอะลูมิเนียมออกไซด์ ประกอบด้วยเปลือกโลกทวีปและเปลือกโลกมหาสมุทร

เปลือกโลกทวีป (Continental crust) ส่วนใหญ่เป็นหินแกรนิต มีองค์ประกอบส่วนใหญ่เป็น ซิลิกอน อะลูมิเนียม และออกซิเจน มีความหนาเฉลี่ย 35 กิโลเมตร ความหนาแน่น 2.7 กรัม/ลูกบาศก์เซนติเมตร

เปลือกโลกมหาสมุทร (Oceanic crust) ส่วนใหญ่เป็นหินบะซอลต์ มีองค์ประกอบส่วนใหญ่เป็น มีเหล็ก แมกนีเซียม ซิลิกอน และออกซิเจน ความหนาเฉลี่ย 5 กิโลเมตร ความหนาแน่น 3 กรัม/ลูกบาศก์เซนติเมตร มากกว่าเปลือกทวีป ดังนั้นเมื่อเปลือกโลกทั้งสองชนกัน เปลือกโลกทวีปจะถูกยกตัวขึ้น ส่วนเปลือกโลกมหาสมุทรจะจมลง และหลอมละลายเป็นแมกมาอีกครั้ง

เนื้อโลก (Mantle) คือส่วนซึ่งอยู่อยู่ใต้เปลือกโลกลงไปจนถึงระดับความลึก 2,900 กิโลเมตร มีองค์ประกอบหลักเป็นซิลิคอนออกไซด์ แมกนีเซียมออกไซด์ และเหล็กออกไซด์ แบ่งออกป็น 3 ชั้น ได้แก่

เนื้อโลกตอนบนสุด (Uppermost sphere) มีสถานะเป็นของแข็ง เป็นฐานรองรับเปลือกโลกทวีป และเปลือกโลกมหาสมุทร อยู่ใต้แนวแบ่งเขตโมโฮโรวิชิก เรียกโดยรวมว่า ธรณีภาค (Lithosphere) มีความหนาโดยรวมประมาณ 30 - 100 กิโลเมตร

เนื้อโลกตอนบน (Upper mantle) หรือบางครั้งเรียกว่า ฐานธรณีภาค (Asthenosphere) อยู่ที่ระดับลึก 100 - 700 กิโลเมตร มีึลักษณะเป็นของแข็งเนื้ออ่อน อุณหภูมิที่สูงมากทำให้แร่บางส่วนหลอมละลายเป็นหินหนืด (Magma) เคลื่อนที่หมุนวนด้วยการพาความร้อน (Convection)

เนื่อโลกตอนล่าง (Lower mantle) มีสถานะเป็นของแข็งที่ระดับลึก 700 - 2,900 กิโลเมตร มีองค์ประกอบส่วนใหญ่เป็นเหล็ก แมกนีเซียม และซิลิเกท

แก่นโลก (Core) คือส่วนที่อยู่ใจกลางของโลก มีองค์ประกอบหลักเป็นเหล็ก แบ่งออกเป็น 2 ชั้น

เมื่อพิจารณาองค์ประกอบทางเคมีในแต่ละชั้นภายในของโลก ดังภาพที่ 2 แล้วจะพบว่า ธาตุที่หมายเลขอะตอมมาก หรือมีความถ่วงจำเพาะสูง เช่น เหล็ก (atomic no: 26) จมลงสู่แก่นกลางของโลก ธาตุที่มีหมายเลขอะตอมน้อย หรือมีความถ่วงจำเพาะต่ำกว่า เช่น ออกซิิเจน อะลูมิเนียม และซิลิกอน (atomic no: 8, 13, 14) ลอยตัวขึ้นเป็นองค์ประกอบหลักของเปลือกโลก

เมื่อประมาณ 4,600 ล้านปีมาแล้ว กลุ่มก๊าซในเอกภพบริเวณนี้ ได้รวมตัวกันเป็นหมอกเพลิงมีชื่อว่า "โซลาร์เนบิวลา" (Solar แปลว่า สุริยะ, Nebula แปลว่า หมอกเพลิง) แรงโน้มถ่วงทำให้กลุ่มก๊าซยุบตัวและหมุนตัวเป็นรูปจาน ใจกลางมีความร้อนสูงเกิดปฏิกิริยานิวเคลียร์แบบฟิวชั่น กลายเป็นดาวฤกษ์ที่ชื่อว่าดวงอาทิตย์ ส่วนวัสดุที่อยู่รอบๆ มีอุณหภูมิต่ำกว่า รวมตัวเป็นกลุ่มๆ มีมวลสารและความหนาแน่นมากขึ้นเป็นชั้นๆ และกลายเป็นดาวเคราะห์ในที่สุด (ภาพที่ 1)

ภาพที่ 1 กำเนิดระบบสุริยะ

โลกในยุคแรกเป็นของเหลวหนืดร้อน ถูกกระหน่ำชนด้วยอุกกาบาตตลอดเวลา องค์ประกอบซึ่งเป็นธาตุหนัก เช่น เหล็ก และนิเกิล จมตัวลงสู่แก่นกลางของโลก ขณะที่องค์ประกอบซึ่งเป็นธาตุเบา เช่น ซิลิกอน ลอยตัวขึ้นสู่เปลือกนอก ก๊าซต่างๆ เช่น ไฮโดรเจนและคาร์บอนไดออกไซด์ พยายามแทรกตัวออกจากพื้นผิว ก๊าซไฮโดรเจนถูกลมสุริยะจากดวงอาทิตย์ทำลายให้แตกเป็นประจุ ส่วนหนึ่งหลุดหนีออกสู่อวกาศ อีกส่วนหนึ่งรวมตัวกับออกซิเจนกลายเป็นไอน้ำ เมื่อโลกเย็นลง เปลือกนอกตกผลึกเป็นของแข็ง ไอน้ำในอากาศควบแน่นเกิดฝน น้ำฝนได้ละลายคาร์บอนไดออกไซด์ลงมาสะสมบนพื้นผิว เกิดทะเลและมหาสมุทร สองพันล้านปีต่อมาการวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิต ได้นำคาร์บอนไดออกไซด์มาผ่านการสังเคราะห์แสง เพื่อสร้างพลังงาน และให้ผลผลิตเป็นก๊าซออกซิเจน ก๊าซออกซิเจนที่ลอยขึ้นสู่ชั้นบรรยากาศชั้นบน แตกตัวและรวมตัวเป็นก๊าซโอโซน ซึ่งช่วยป้องกันอันตรายจากรังสีอุลตราไวโอเล็ต ทำให้สิ่งมีชีวิตมากขึ้น และปริมาณของออกซิเจนมากขึ้นอีก ออกซิเจนจึงมีบทบาทสำคัญต่อการเปลี่ยนแปลงบนพื้นผิวโลกในเวลาต่อมา (ภาพที่ 2)

ภาพที่ 2 กำเนิดโลก

โครงสร้างภายในของโลก
โลกมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางยาว 12,756 กิโลเมตร (รัศมี 6,378 กิโลเมตร) มีมวลสาร 6 x 10^24 กิโลกรัม และมีความหนาแน่นเฉลี่ย 5,520 กิโลกรัมต่อลูกบาศก์เมตร (หนาแน่นกว่าน้ำ 5,520 เท่า) นักธรณีวิทยาทำการศึกษาโครงสร้างภายในของโลก โดยศึกษาการเดินทางของ "คลื่นซิสมิค" (Seismic waves) ซึ่งมี 2 ลักษณะ คือ

คลิก เพื่อดูภาพเคลื่อนไหว
ภาพที่ 3 คลื่นปฐมภูมิ (P wave) และคลื่นทุติยภูมิ (S wave)

คลื่นปฐมภูมิ (P wave) เป็นคลื่นตามยาวที่เกิดจากความไหวสะเทือนในตัวกลาง โดยอนุภาคของตัวกลางนั้นเกิดการเคลื่อนไหวแบบอัดขยายในแนวเดียวกับที่คลื่นส่งผ่านไป คลื่นนี้สามารถเคลื่อนที่ผ่านตัวกลางที่เป็นของแข็ง ของเหลว และก๊าซ เป็นคลื่นที่สถานีวัดแรงสั่นสะเทือนสามารถรับได้ก่อนชนิดอื่น โดยมีความเร็วประมาณ 6 - 8 กิโลเมตร/วินาที คลื่นปฐมภูมิทำให้เกิดการอัดหรือขยายตัวของชั้นหิน ดังภาพที่ 3

คลื่นทุติยภูมิ (S wave) เป็นคลื่นตามขวางที่เกิดจากความไหวสะเทือนในตัวกลาง โดยอนุภาคของตัวกลางเคลื่อนไหวตั้งฉากกับทิศทางที่คลื่นผ่าน มีทั้งแนวตั้งและแนวนอน คลื่นชนิดนี้ผ่านได้เฉพาะตัวกลางที่เป็นของแข็งเท่านั้น ไม่สามารถเดินทางผ่านของเหลว คลื่นทุติยภูมิมีความเร็วประมาณ 3 - 4 กิโลเมตร/วินาที คลื่นทุติยภูมิทำให้ชั้นหินเกิดการคดโค้ง

ภาพที่ 4 การเดินทางของ P wave และ S wave ขณะเกิดแผ่นดินไหว คลิก เพื่อดูภาพเคลื่อนไหว

ขณะที่เกิดแผ่นดินไหว (Earthquake) จะเกิดแรงสั่นสะเทือนหรือคลื่นซิสมิคขยายแผ่จากศูนย์เกิดแผ่นดินไหวออกไปโดยรอบทุกทิศทุกทาง เนื่องจากวัสดุภายในของโลกมีความหนาแน่นไม่เท่ากัน และมีสถานะต่างกัน คลื่นทั้งสองจึงมีความเร็วและทิศทางที่เปลี่ยนแปลงไปดังภาพที่ 4 คลื่นปฐมภูมิหรือ P wave สามารถเดินทางผ่านศูนย์กลางของโลกไปยังซีกโลกตรงข้ามโดยมีเขตอับ (Shadow zone) อยู่ระหว่างมุม 100 - 140 องศา แต่คลื่นทุติยภูมิ หรือ S wave ไม่สามารถเดินทางผ่านชั้นของเหลวได้ จึงปรากฏแต่บนซีกโลกเดียวกับจุดเกิดแผ่นดินไหว โดยมีเขตอับอยู่ที่มุม 120 องศาเป็นต้นไป

โครงสร้างภายในของโลกแบ่งตามองค์ประกอบทางเคมี
นักธรณีวิทยา แบ่งโครงสร้างภายในของโลกออกเป็น 3 ส่วน โดยพิจารณาจากองค์ประกอบทางเคมี ดังนี้ (ภาพที่ 5)
เปลือกโลก (Crust) เป็นผิวโลกชั้นนอก มีองค์ประกอบส่วนใหญ่เป็นซิลิกอนไดออกไซด์ และอะลูมิเนียมออกไซด์

แมนเทิล (Mantle) คือส่วนซึ่งอยู่อยู่ใต้เปลือกโลกลงไปจนถึงระดับความลึก 2,900 กิโลเมตร มีองค์ประกอบหลักเป็นซิลิคอนออกไซด์ แมกนีเซียมออกไซด์ และเหล็กออกไซด์

แก่นโลก (Core) คือส่วนที่อยู่ใจกลางของโลก มีองค์ประกอบหลักเป็นเหล็ก และนิเกิล

ภาพที่ 5 องค์ประกอบทางเคมีของโครงสร้างภายในของโลก

คลิก เพื่อดูภาพเคลื่อนไหว
ภาพที่ 6 โครงสร้างภายในของโลก

โครงสร้างภายในของโลกแบ่งตามคุณสมบัติทางกายภาพ
นักธรณีวิทยา แบ่งโครงสร้างภายในของโลกออกเป็น 5 ส่วน โดยพิจารณาจากคุณสมบัติทางกายภาพ ดังนี้ (ภาพที่ 6)
ลิโทสเฟียร์ (Lithosphere) คือ ส่วนชั้นนอกสุดของโลก ประกอบด้วย เปลือกโลกและแมนเทิลชั้นบนสุด ดังนี้
o เปลือกทวีป (Continental crust) ส่วนใหญ่เป็นหินแกรนิตมีความหนาเฉลี่ย 35 กิโลเมตร ความหนาแน่น 2.7 กรัม/ลูกบาศก์เซนติเมตร
o เปลือกสมุทร (Oceanic crust) เป็นหินบะซอลต์ความหนาเฉลี่ย 5 กิโลเมตร ความหนาแน่น 3 กรัม/ลูกบาศก์เซนติเมตร (มากกว่าเปลือกทวีป)
o แมนเทิลชั้นบนสุด (Uppermost mantle) เป็นวัตถุแข็งซึ่งรองรับเปลือกทวีปและเปลือกสมุทรอยู่ลึกลงมาถึงระดับลึก 100 กิโลเมตร
แอสทีโนสเฟียร์ (Asthenosphere) เป็นแมนเทิลชั้นบนซึ่งอยู่ใต้ลิโทสเฟียร์ลงมาจนถึงระดับ 700 กิโลเมตร เป็นวัสดุเนื้ออ่อนอุณหภูมิประมาณ 600 - 1,000ฐC เคลื่อนที่ด้วยกลไกการพาความร้อน (Convection) มีความหนาแน่นประมาณ 3.3 กรัม/เซนติเมตร
เมโซสเฟียร์ (Mesosphere) เป็นแมนเทิลชั้นล่างซึ่งอยู่ลึกลงไปจนถึงระดับ 2,900 กิโลเมตร มีสถานะเป็นของแข็งอุณหภูมิประมาณ 1,000 - 3,500ฐC มีความหนาแน่นประมาณ 5.5 กรัม/เซนติเมตร
แก่นชั้นนอก (Outer core) อยู่ลึกลงไปถึงระดับ 5,150 กิโลเมตร เป็นเหล็กหลอมละลายมีอุณหภูมิสูง 1,000 - 3,500ฐC เคลื่อนตัวด้วยกลไกการพาความร้อนทำให้เกิดสนามแม่เหล็กโลก มีความหนาแน่น 10 กรัม/ลูกบาศก์เซนติเมตร
แก่นชั้นใน (Inner core) เป็นเหล็กและนิเกิลในสถานะของแข็งซึ่งมีอุณหภูมิสูงถึง 5,000 ?C ความหนาแน่น 12 กรัมต่อลูกบาศก์เซนติเมตร จุดศูนย์กลางของโลกอยู่ที่ระดับลึก 6,370 กิโลเมตร

สนามแม่เหล็กโลก
แก่นโลกมีองค์ประกอบหลักเป็นเหล็ก แก่นโลกชั้นใน (Inner core) มีความกดดันสูงจึงมีสถานะเป็นของแข็ง ส่วนแก่นชั้นนอก (Outer core) มีความกดดันน้อยกว่าจึงมีสถานะเป็นของเหลวหนืด แก่นชั้นในมีอุณหภูมิสูงกว่าแก่นชั้นนอก พลังงานความร้อนจากแก่นชั้นใน จึงถ่ายเทขึ้นสู่แก่นชั้นนอกด้วยการพาความร้อน (Convection) เหล็กหลอมละลายเคลื่อนที่หมุนวนอย่างช้าๆ ทำให้เกิดการเคลื่อนที่ของกระแสไฟฟ้า และเหนี่ยวนำให้เกิดสนามแม่เหล็กโลก (The Earth's magnetic field)

ภาพที่ 7 แกนแม่เหล็กโลก คลิก เพื่อดูภาพเคลื่อนไหว

อย่างไรก็ตามแกนแม่เหล็กโลกและแกนหมุนของโลกมิใช่แกนเดียวกัน แกนแม่เหล็กโลกมีขั้วเหนืออยู่ทางด้านใต้ และมีแกนใต้อยู่ทางด้านเหนือ แกนแม่เหล็กโลกเอียงทำมุมกับแกนเหนือ-ใต้ทางภูมิศาสตร์ (แกนหมุนของโลก) 12 องศา ดังภาพที่ 7

ภาพที่ 8 สนามแม่เหล็กโลก

สนามแม่เหล็กโลกก็มิใช่เป็นรูปทรงกลม (ภาพที่ 8) อิทธิพลของลมสุริยะทำให้ด้านที่อยู่ใกล้ดวงอาทิตย์มีความกว้างน้อยกว่าด้านตรงข้ามดวงอาทิตย์ สนามแม่เหล็กโลกไม่ใช่สิ่งคงที่ แต่มีการเปลี่ยนแปลงความเข้มและสลับขั้วเหนือ-ใต้ ทุกๆ หนึ่งหมื่นปี ในปัจจุบันสนามแม่เหล็กโลกอยู่ในช่วงที่มีกำลังอ่อน สนามแม่เหล็กโลกเป็นสิ่งที่จำเป็นที่เอื้ออำนวยในการดำรงชีวิต หากปราศจากสนามแม่เหล็กโลกแล้ว อนุภาคพลังงานสูงจากดวงอาทิตย์และอวกาศ จะพุ่งชนพื้นผิวโลก ทำให้สิ่งมีชีวิตไม่สามารถดำรงอยู่ได้ (ดูรายละเอียดเพิ่มเติมในบทที่ 3 พลังงานจากดวงอาทิตย์)

เกร็ดความรู้: ทิศเหนือที่อ่านได้จากเข็มทิศแม่เหล็ก อาจจะไม่ตรงกับทิศเหนือจริง ด้วยเหตุผล 2 ประการคือ
ขั้วแม่เหล็กโลก และขั้วโลก มิใช่จุดเดียวกัน
ในบางพื้นที่ของโลก เส้นแรงแม่เหล็กมีความเบี่ยงเบน (Magnetic deviation) มิได้ขนานกับเส้นลองจิจูด (เส้นแวง) ทางภูมิศาสตร์ แต่โชคดีที่บริเวณประเทศไทยมีค่าความเบี่ยงเบน = 0 ดังนั้นจึงถือว่า ทิศเหนือแม่เหล็กเป็นทิศเหนือจริงได้

ที่มา สสวท. (2548) โลกดาราศาสตร์และอวกาศ. พิมพ์ครั้งที่4 . กรุงเทพฯ : องค์การค้าคุรุสภาฯ .

https://sites.google.com/site/warinsite/services

# data[].attributes.attachment_link.description
ภาพที่ 1 โครงสร้างโลกแบ่งตามองค์ประกอบทางเคมี เปลือกโลก (Crust) เป็นผิวโลกชั้นนอก มีองค์ประกอบส่วนใหญ่เป็นซิลิกาไดออกไซด์ และอะลูมิเนียมออกไซด์ ประกอบด้วยเปลือกโลกทวีปและเปลือกโลกมหาสมุทร เปลือกโลกทวีป (Continental crust) ส่วนใหญ่เป็นหินแกรนิต มีองค์ประกอบส่วนใหญ่เป็น ซิลิกอน อะลูมิเนียม และออกซิเจน มีความหนาเฉลี่ย 35 กิโลเมตร ความหนาแน่น 2.7 กรัม/ลูกบาศก์เซนติเมตร เปลือกโลกมหาสมุทร (Oceanic crust) ส่วนใหญ่เป็นหินบะซอลต์ มีองค์ประกอบส่วนใหญ่เป็น มีเหล็ก แมกนีเซียม ซิลิกอน และออกซิเจน ความหนาเฉลี่ย 5 กิโลเมตร ความหนาแน่น 3 กรัม/ลูกบาศก์เซนติเมตร มากกว่าเปลือกทวีป ดังนั้นเมื่อเปลือกโลกทั้งสองชนกัน เปลือกโลกทวีปจะถูกยกตัวขึ้น ส่วนเปลือกโลกมหาสมุทรจะจมลง และหลอมละลายเป็นแมกมาอีกครั้ง เนื้อโลก (Mantle) คือส่วนซึ่งอยู่อยู่ใต้เปลือกโลกลงไปจนถึงระดับความลึก 2,900 กิโลเมตร มีองค์ประกอบหลักเป็นซิลิคอนออกไซด์ แมกนีเซียมออกไซด์

# data[].attributes.headline
นายธีรฉัตร  ศรีนครา เลขที่ 3 ม.4/1 กลุ่ม A

# data[].attributes.subject
นายธีรฉัตร  ศรีนครา เลขที่ 3 ม.4/1 กลุ่ม A

# data[].attributes.body
โครงสร้างโลก มีดังนี้
1.ชั้นเปลือกโลก
2.ชั้นเนื้อโลก
3.ชั้นแก่นโลกชั้นนอก
4.ชั้นแก่นโลกชั้นใน

# data[].attributes.body
1.เปลือกโลก
2.เนื้อโลก
3.แกนโลกชั้นนอก
4.แกนโลกชั้นใน
5.ฐานธรณีภาค

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
คลื่นไหวสะเทือน ( อังกฤษ: seismic wave) เป็น คลื่นที่ถ่ายทอดพลังงานผ่านภายในโลก อาจเกิดจาก แผ่นดินไหว การระเบิด หรือกิจกรรมอื่น ๆ ที่ก่อให้เกิดคลื่นความถี่ต่ำ คลื่นไหวสะเทือนอาจถูกตรวจรับได้ด้วย seismograph, geophone, hydrophone หรือ accelerometer ความเร็วของการกระจายของคลื่นมีความสัมพันธ์กับ ความหนาแน่นและ ความยืดหยุ่นของตัวกลาง เนื่องจากความหนาแน่นที่เพิ่มสูงขึ้นในชั้นหินระดับลึก ความเร็วของคลื่นในชั้นหินลึกจึงมีแนวโน้มที่จะสูงกว่าความเร็วของคลื่นบริเวณผิวโลก ความเร็วของคลื่นไหวสะเทือนอาจแตกต่างกันไปตั้งแต่ 2 ถึง 8 กิโลเมตรต่อวินาทีในชั้น เปลือกโลก และอาจสูงถึง 13 กิโลเมตรต่อวินาทีในชั้น แมนเทิล ระดับลึก

แผ่นดินไหวสามารถก่อให้เกิดคลื่นไหวสะเทือนในหลายชนิดที่มีความเร็วแตกต่างกัน นักวิทยาศาสตร์สามารถใช้ผลต่างของระยะเวลาที่ใช้ในการเคลื่อนที่ของคลื่นเหล่านี้เพื่อระบุพิกัดของ ศูนย์กลางแผ่นดินไหว ในขณะที่นัก ธรณีฟิสิกส์อาจใช้สมบัติของ การสะท้อนและ การหักเห ของคลื่นไหวสะเทือนผ่านชั้นหินต่าง ๆ เพื่อวิเคราะห์และตรวจสอบโครงสร้างใต้ดิน

คลื่นไหวสะเทือนสามารถแบ่งตามลักษณะการเคลื่อนที่ของคลื่นได้สองประเภทได้แก่ คลื่นตัวกลาง และ คลื่นพื้นผิว

คลื่นตัวกลาง

คลื่นตัวกลาง ( อังกฤษ: body wave) คือคลื่นที่เดินทางทะลุผ่านโลก เส้นทางการเคลื่อนที่ของคลื่นอาจหักเหให้เคลื่อนไปจากเส้นตรงเนื่องจากความแตกต่างของ ความหนาแน่นและ ความยืดหยุ่น ของโครงสร้างภายในของโลก ในขณะเดียวกันคุณสมบัติเหล่านี้ของชั้นหินอาจเปลี่ยนไปตามอุณหภูมิ องค์ประกอบ และสถานะ การหักเหของคลื่นไหวสะเทือนเป็นไปในลักษณะเดียวกับคลื่นแสง

คลื่นปฐมภูมิ ( อังกฤษ: primary wave หรือ p wave) เป็นคลื่นตัวกลางที่เกี่ยวข้องกับการบีบอัดและคลายตัวของวัสดุเนื่องจาก ความยืดหยุ่นเมื่อคลื่นเดินทางผ่านโดยไม่เกิด การหมุน ลักษณะของคลื่นประเภทนี้อาจเทียบได้กับคลื่นเสียงในอากาศ ความเร็วในการเคลื่อนที่ของคลื่นปฐมภูมิสามารถคำนวณได้จากสมการ

เมื่อ K, μ, ρ แทน โมดูลัสของแรงบีบอัด, โมดูลัสของแรงเฉือน และ ความหนาแน่น ของตัวกลางตามลำดับ

คลื่นทุติยภูมิ ( อังกฤษ: secondary wave หรือ s wave) เป็นคลื่นตัวกลางที่เกี่ยวข้องกับ การเฉือนและ การหมุนของเนื้อวัสดุเมื่อคลื่นเดินทางผ่านโดยไม่เกิดการเปลี่ยนแปลงทาง ปริมาตร

ความเร็วในการเคลื่อนที่ของคลื่นปฐมภูมิสามารถคำนวณได้จากสมการ

เมื่อ μ, ρ แทน โมดูลัสของแรงเฉือน และ ความหนาแน่น ของตัวกลางตามลำดับ

จากสมการความสัมพันธ์ของความยืดหยุ่นและความหนาแน่นของตัวกลางที่มีผลต่อความเร็วของคลื่นในตัวกลาง จะเห็นได้ว่าความเร็วของคลื่นแปรผกผันกับความหนาแน่นของตัวกลาง จากความหนาแน่นของชั้นหินที่เพิ่มขึ้นตามความลึกอาจชี้ว่าความเร็วของคลื่นไหวสะเทือนลดลงในระดับความลึกที่เพิ่มมากขึ้น อย่างไรก็ดี เนื่องจากค่า Bulk modulus และ Shear modulus เพิ่มขึ้นตามความลึกของชั้นหินด้วยเช่นกันปัจจัยของความยืดหยุ่นของตัวกลางส่งผลต่อความเร็วในสัดส่วนที่มากกว่าเมื่อเทียบกับการหักล้างจากความสัมพันธ์ของความหนาแน่น ทำให้ความเร็วของคลื่นไหวสะเทือนเพิ่มมากขึ้นในระดับความลึกที่เพิ่มขึ้น

คลื่นพื้นผิว

คลื่นพื้นผิว ( อังกฤษ: surface wave) คือคลื่นที่เดินทางไปตามผิวโลกโดยไม่แพร่เข้าไปภายในของผิวโลกระดับลึก ส่วนใหญ่เกิดขึ้นในแผ่นดินไหวระดับตื้น คลื่นพื้นผิวนี้มี แอมพลิจูด สูงกว่าคลื่นในตัวกลางซึ่งหมายถึงระดับพลังงานที่สูงกว่า นั่นคือความเสียหายหลักจากแผ่นดินไหวเกิดจากคลื่นประเภทนี้ในขณะที่คลื่นในตัวกลางจะก่อผลกระทบในระดับที่น้อยกว่า เนื่องจากการเคลื่อนที่ของคลื่นพื้นผิวใน 2 มิติ ซึ่งทำให้เกิดการสูญเสียพลังงานที่น้อยกว่าการเคลื่อนที่ของคลื่นในตัวกลางซึ่งเป็น 3 มิติ คลื่นพื้นผิวที่เป็นที่รู้จักมี 2 ประเภท

คลื่นเรลีย์ (Rayleigh wave,L อังกฤษ: R) คือคลื่นที่อนุภาคในตัวกลางเกิด การสั่นในแนวดิ่ง พื้นผิวโลกเกิดการเคลื่อนไหวในเชิง วงรีโดยมีแกนหลักในแนวแกนดิ่ง แอมพลิจูดของคลื่นสลายในเชิง เอกซ์โพเนนเชียล

คลื่นเลิฟ (Love wave,L อังกฤษ: Q) คือคลื่นที่อนุภาคในตัวกลางเกิด การสั่นในแนวระดับตั้งฉากกับทิศทางการเคลื่อนที่ของคลื่นและไม่ก่อให้เกิด การกระจัด ในแนวดิ่ง ในลักษณะเดียวกับการเลื้อยของงูไปตามผิวดิน

เส้นทางการเดินทางของคลื่นจากจุด ศูนย์กลางการเกิดแผ่นดินไหวถึงจุดสังเกตการณ์มักจะถูกเขียนในรูปแบบของแผนภาพโดยใช้ลูกศรแสดงทิศทางการเดินทางของคลื่นดังตัวอย่างในภาพ เมื่อพิจารณา การสะท้อนของคลื่นเมื่อเดินทางผ่านตัวกลางชนิดต่าง ๆ จะทำให้เส้นทางการเดินทางของคลื่นที่เป็นไปได้มีจำนวนนับไม่ถ้วน แต่ละรูปแบบที่เป็นไปได้สามารถเขียนแทนได้ด้วยกลุ่มของตัวอักษรภาษาอังกฤษ ตัวอักษรพิมพ์เล็กใช้สื่อถึงเส้นเขตระหว่างสองตัวกลาง (เกิด การสะท้อน ของคลื่น) ในขณะที่ตัวอักษรพิมพ์ใหญ่ใช้สื่อถึงตัวกลางที่คลื่นเดินทางผ่านเข้าไป

c

คลื่นสะท้อนที่แก่นโลกชั้นนอก

d

คลื่นสะท้อนที่เกิดเนื่องจากความไม่ต่อเนื่องที่ความลึก d

g

คลื่นที่เดินทางผ่านเปลือกโลกเท่านั้น

i

คลื่นสะท้อนที่แก่นโลกชั้นใน

I

คลื่นปฐมภูมิที่เดินทางผ่านแก่นโลกชั้นใน

h

คลื่นสะท้อนเนื่องจากความไม่ต่อเนื่องภายในเปลือกโลกชั้นใน

J

คลื่นทุติยภูมิที่เดินทางผ่านแก่นโลกชั้นใน

K

คลื่นปฐมภูมิที่เดินทางผ่านแก่นโลกชั้นนอก

n

คลื่นที่เดินทางไปตามผิวสัมผัสระหว่างแก่นโลก (ชั้นนอก) และแมนเทิล

P

คลื่นปฐมภูมิที่เดินทางผ่านชั้นแมนเทิล

p

คลื่นปฐมภูมิที่เดินทางจากจุดศูนย์กลางแผ่นดินไหวแล้วสะท้อนกลับผิวโลก

S

คลื่นทุติยภูมิที่เดินทางผ่านชั้นแมนเทิล

s

คลื่นทุติยภูมิที่เดินทางจากจุดศูนย์กลางแผ่นดินไหวแล้วสะท้อนกลับที่ผิวโลก

w

คลื่นสะท้อนที่ก้นสมุทร

คลื่น ScP คือคลื่นไหวสะเทือนที่เริ่มต้นเดินทางจากศูนย์กลางแผ่นดินไหวในรูปของคลื่นทุติยภูมิ ผ่านชั้นแมนเทิล แล้วสะท้อนที่แก่นโลกชั้นนอก และเดินทางผ่านชั้นแมนเทิลกลับขึ้นมาสู่สถานีตรวจแผ่นดินไหวที่ผิวโลกในรูปของคลื่นปฐมภูมิ

คลื่น sPKIKP คือคลื่นไหวสะเทือนที่เดินทางจากจุดศูนย์กลางแผ่นดินไหวในรูปของคลื่นทุติยภูมิขึ้นมาที่ผิวโลก ก่อนที่จะสะท้อนกลับลงไปในชั้นแมนเทิลในรูปของคลื่นปฐมภูมิ เดินทางผ่านแก่นโลกชั้นนอก แก่นโลกชั้นใน แล้วทะลุเข้าสู่แก่นโลกชั้นนอกอีกฝั่งหนึ่ง และเดินทางผ่านชั้นแมนเทิลอีกฝั่งหนึ่งในรูปของคลื่นปฐมภูมิ

ในพื้นที่ใกล้ศูนย์กลางแผ่นดินไหว เราสามารถใช้ผลต่างของเวลาที่ใช้ในการเดินทางของคลื่นปฐมภูมิและคลื่นทุติยภูมิเพื่อหาระยะห่างของศูนย์กลางการเกิดแผ่นดินไหวกับพื้นที่นั้น ในกรณีของแผ่นดินไหวที่พลังงานถูกปลดปล่อยทั่วไปในระดับโลก เวลาที่ใช้ในการเดินทางของคลื่นปฐมภูมิซึ่งถูกบันทึกจากสถานีวัดการเกิดแผ่นดินไหวอย่างน้อยสี่สถานีสามารถนำมาใช้เพื่อคำนวณหาตำแหน่งของจุดศูนย์กลางรวมถึงเวลาของการเกิดแผ่นดินไหว

โดยปกติแล้ว นักวิทยาศาสตร์เลือกที่จะอ้างอิงจากข้อมูลของหลายสิบสถานีเพื่อความแม่นยำในการระบุ จุดเหนือศูนย์กลางการเกิดแผ่นดินไหว เราเรียกความต่างระหว่างระยะเวลาที่ใช้หากแผ่นดินไหวเกิดที่จุดเหนือศูนย์กลางแผ่นดินไหว (บนผิวโลก) กับระยะเวลาที่ใช้จริงว่าเรสิดวล (residual) โดยปกติแล้วเรสิดวลจะมีค่าประมาณ 0.5 วินาทีหรือน้อยกว่านั้น โดยจะมีค่าเพียง 0.1-0.2 สำหรับแผ่นดินไหวในวงแคบ นั่นคือความแตกต่างของคลื่นแผ่นดินไหวไม่ว่าจะเกิด ณ ศูนย์กลางการเกิดแผ่นดินไหว หรือเกิด ณ จุดเหนือศูนย์กลางการเกิดแผ่นดินไหวมีค่าไม่ต่างกันมากนัก โดยทั่วไปแล้วโปรแกรมคอมพิวเตอร์จะถูกสร้างให้คำนวณโดยตั้งสมมุติฐานเริ่มต้นว่าแผ่นดินไหวเกิดขึ้นที่ระดับลึกที่ 33 กิโลเมตร แล้วจึงลดค่าเรสิดวล (เพิ่มความแม่นยำ) โดยการเปลี่ยนระดับความลึก แผ่นดินไหวส่วนใหญ่เกิดขึ้นที่ระดับความลึกไม่เกิน 40 กิโลเมตร และมีบางกรณีที่เกิดที่ระดับความลึกที่ 700 กิโลเมตร

วิธีการที่รวดเร็วสำหรับใช้หาระยะห่างจากศูนย์กลางแผ่นดินไหวถึงสถานีสำรวจสำหรับกรณีแผ่นดินไหวเกิดขึ้นไม่ไกลว่า 200 กิโลเมตรสามารถทำได้โดยใช้ผลต่างของระยะเวลาที่ใช้ในการเดินทางของคลื่นปฐมภูมิและคลื่นทุตยภูมิในหน่วยวินาทีแล้วคูณด้วย 8 กิโลเมตรต่อวินาที ระบบวัดคลื่นไหวสะเทือนสมัยใหม่ใช้เทคนิคที่ซับซ้อนกว่านี้

สำหรับแผ่นดินไหวที่ห่างจากสถานีวัดมากๆ คลื่นปฐมภูมิแรกที่วัดได้จะเป็นคลื่นที่เคลื่อนที่ผ่านชั้นแมนเทิล และในบางกรณีอาจเคลื่อนที่ไกลถึงชั้นแก่นโลกชั้นนอกก่อนที่จะเคลื่อนที่กลับขึ้นมาสู่สถานีตรวจวัดแผ่นดินไหวที่ผิวโลก คลื่นไหวสะเทือนเหล่านี้สามารถเคลื่อนที่ในระดับลึกชั้นแมนเทิลได้เร็วกว่าการเคลื่อนที่ไปตามชั้นเปลือกโลก การเดินทางของคลื่นลึกภายในดาวเคราะห์ที่เร็วกว่าระดับตื้นเรียกว่าหลักของ ออยแกน (Huygens' Principle) ถึงแม้ ความหนาแน่นที่เพิ่มสูงขึ้นในระดับลึกจะเป็นตัวชะลอความเร็วของคลื่น แต่เนื่องจากค่า ความยืดหยุ่น ที่เพิ่มขึ้นส่งผลเร่งความเร็วในการเคลื่อนที่ของคลื่นในสัดส่วนที่มากกว่า นั่นคือคลื่นเดินทางได้เร็วกว่าในชั้นโลกระดับลึกและหมายถึงระยะเวลาที่สั้นกว่า

ระยะเวลาที่ใช้ในการเดินทางของคลื่นจะถูกคำนวณอย่างแม่นยำเพื่อระบุจุดเหนือศูนย์กลางแผ่นดินไหว เนื่องจากคลื่นปฐมภูมิเดินทางด้วยความเร็วหลายกิโลเมตรต่อวินาที ความคลาดเคลื่อนในการจับเวลาเพียงครึ่งวินาทีอาจหมายถึงความคลาดเคลื่อนในระยะห่างหลายกิโลเมตร ในทางปฏิบัติจึงจำเป็นต้องใช้ข้อมูลคลื่นปฐมภูมิจากหลายสถานีเพื่อลดความคลาดเคลื่อนที่อาจเกิดขึ้นนี้ และทำให้สามารถคำนวณจุดศูนย์กลางแผ่นดินไหวได้ใกล้เคียง 10-50 กิโลเมตรเมื่อใช้ข้อมูลจากสถานีวัดแผ่นดินไหวรอบโลก ระบบเครือข่ายสถานีแผ่นดินไหวที่มีจำนวนมากในแคลิฟอร์เนียสามารถคำนวณได้ใกล้เคียงระดับกิโลเมตร และอาจคำนวณได้แม่นยำมากขึ้นเมื่อคำนวณจาก cross-correlation ของไซส์โมแกรมโดยตรง

# data[].attributes.attachment_link.title
คลื่นไหวสะเทือน - วิกิพีเดีย

# data[].attributes.attachment_link.description
คลื่นไหวสะเทือน ( อังกฤษ: seismic wave) เป็น คลื่นที่ถ่ายทอดพลังงานผ่านภายในโลก อาจเกิดจาก แผ่นดินไหว การระเบิด หรือกิจกรรมอื่น ๆ ที่ก่อให้เกิดคลื่นความถี่ต่ำ คลื่นไหวสะเทือนอาจถูกตรวจรับได้ด้วย seismograph, geophone, hydrophone หรือ accelerometer ความเร็วของการกระจายของคลื่นมีความสัมพันธ์กับ ความหนาแน่นและ ความยืดหยุ่นของตัวกลาง เนื่องจากความหนาแน่นที่เพิ่มสูงขึ้นในชั้นหินระดับลึก ความเร็วของคลื่นในชั้นหินลึกจึงมีแนวโน้มที่จะสูงกว่าความเร็วของคลื่นบริเวณผิวโลก ความเร็วของคลื่นไหวสะเทือนอาจแตกต่างกันไปตั้งแต่ 2 ถึง 8 กิโลเมตรต่อวินาทีในชั้น เปลือกโลก และอาจสูงถึง 13 กิโลเมตรต่อวินาทีในชั้น แมนเทิล ระดับลึก แผ่นดินไหวสามารถก่อให้เกิดคลื่นไหวสะเทือนในหลายชนิดที่มีความเร็วแตกต่างกัน นักวิทยาศาสตร์สามารถใช้ผลต่างของระยะเวลาที่ใช้ในการเคลื่อนที่ของคลื่นเหล่านี้เพื่อระบุพิกัดของ ศูนย์กลางแผ่นดินไหว ในขณะที่นัก ธรณีฟิสิกส์อาจใช้สมบัติของ การสะท้อนและ การหักเห ของคลื่นไหวสะเทือนผ่านชั้นหินต่าง ๆ เพื่อวิเคราะห์และตรวจสอบโครงสร้างใต้ดิน คลื่นไหวสะเทือนสามารถแบ่งตามลักษณะการเคลื่อนที่ของคลื่นได้สองประเภทได้แก่ คลื่นตัวกลาง และ คลื่นพื้นผิว คลื่นตัวกลาง ( อังกฤษ: body wave) คือคลื่นที่เดินทางทะลุผ่านโลก เส้นทางการเคลื่อนที่ของคลื่นอาจหักเหให้เคลื่อนไปจากเส้นตรงเนื่องจากความแตกต่างของ ความหนาแน่นและ ความยืดหยุ่น ของโครงสร้างภายในของโลก ในขณะเดียวกันคุณสมบัติเหล่านี้ของชั้นหินอาจเปลี่ยนไปตามอุณหภูมิ องค์ประกอบ และสถานะ การหักเหของคลื่นไหวสะเทือนเป็นไปในลักษณะเดียวกับคลื่นแสง คลื่นปฐมภูมิ ( อังกฤษ: primary wave หรือ p wave) เป็นคลื่นตัวกลางที่เกี่ยวข้องกับการบีบอัดและคลายตัวของวัสดุเนื่องจาก ความยืดหยุ่นเมื่อคลื่นเดินทางผ่านโดยไม่เกิด การหมุน ลักษณะของคลื่นประเภทนี้อาจเทียบได้กับคลื่นเสียงในอากาศ ความเร็วในการเคลื่อนที่ของคลื่นปฐมภูมิสามารถคำนวณได้จากสมการ เมื่อ K, μ, ρ แทน โมดูลัสของแรงบีบอัด, โมดูลัสของแรงเฉือน และ ความหนาแน่น ของตัวกลางตามลำดับ คลื่นทุติยภูมิ ( อังกฤษ: secondary wave หรือ s wave) เป็นคลื่นตัวกลางที่เกี่ยวข้องกับ การเฉือนและ การหมุนของเนื้อวัสดุเมื่อคลื่นเดินทางผ่านโดยไม่เกิดการเปลี่ยนแปลงทาง ปริมาตร ...

# data[].attributes.headline
วชิรญาณ์ สว่างศรี เลขที่12 ม.4/1 กลุ่ม A

# data[].attributes.subject
วชิรญาณ์ สว่างศรี เลขที่12 ม.4/1 กลุ่ม A

# data[].attributes.body
การศึกษาโครงสร้างโลกจากคลื่นไหวสะเทือนที่เคลื่อนที่ผ่านโลก คลื่นที่ใช้ในการวิเคราะห์  คือ คลื่นปฐมภูมิ (Primary waves, P waves) และคลื่นทุติยภูมิ (Secondary waves, S waves) ซึ่งเป็นคลื่นในตัวกลาง (Body wave) โดยที่คลื่นไหวสะเทือนดังกล่าวมีสมบัติสำคัญ ดังนี้

-  คลื่น P สามารถที่ผ่านตัวกลางได้ทุกสถานะ และมีความเร็วมากกว่าคลื่น S

-  คลื่น S สามารถเคลื่อนที่ผ่านได้เฉพาะตัวกลางที่เป็นของแข็งเท่านั้น
การแบ่งโครงสร้างโลกโดยใช้สมบัติของคลื่นไหวสะเทือน

1. ธรณีภาค (lithosphere) เป็นชั้นนอกสุดของโลก

2. ฐานธรณีภาค (asthenosphere) เป็นบริเวณที่คลื่นไหวสะเทือนมีความเร็วไม่สม่ำเสมอ แบ่งออกได้เป็น 2 บริเวณ คือ

2.1 เขตที่คลื่นไหวสะเทือนมีความเร็วลดลง (low velocity zone) เป็นบริเวณที่คลื่นไหวสะเทือน P และ S มีความเร็วลดลง เกิดขึ้นในระดับความลึกประมาณ 100 – 400 กิโลเมตร จากผิวโลก และเนื่องจากบริเวณนี้ประกอบด้วยหินที่มีสมบัติเป็นพลาสติก (อุณหภูมิและความดันบริเวณนี้ทำให้แร่บางชนิดที่อยู่ในหินเกิดการหลอมตัว เล็กน้อย) และวางตัวอยู่ส่วนล่างของธรณีภาค

2.2 เขตที่มีการเปลี่ยนแปลง (transitional zone) เป็นบริเวณที่คลื่นไหวสะเทือนมีความเร็วเพิ่มขึ้นในอัตราที่ไม่สม่ำเสมอ เกิดขึ้นในระดับความลึกประมาณ 400 – 660 กิโลเมตร จากผิวโลก เนื่องจากหินบริเวณส่วนล่างของฐานธรณีภาคเป็นของแข็งที่แกร่ง และมีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของแร่

3. มีโซสเฟียร์ (mesosphere) เป็นชั้นที่อยู่ใต้ฐานธรณีภาค และเป็นบริเวณที่คลื่นไหวสะเทือนมีความเร็วเพิ่มขึ้นสม่ำเสมอ

4. แก่นโลกชั้นนอกและแก่นโลกชั้นใน

4.1  แก่นโลกชั้นนอก (outer core) เป็นชั้นที่อยู่ใต้มีโซสเฟียร์มีความลึกประมาณ 2,900-5,140กิโลเมตร จากผิวโลกคลื่น P มีความเร็วเพิ่มขึ้นอย่างช้าๆ ในขณะที่คลื่น S ไม่สามารถเคลื่อนที่ผ่านชั้นดังกล่าวได้

4.2  แก่นโลกชั้นใน (inter core) อยู่ที่ระดับความลึกประมาณ 5,140 กิโลเมตร จนถึงจุดศูนย์กลางของโลก คลื่น P และ S มีอัตราเร็วค่อนข้างคงที่ เนื่องจากแก่นโลกชั้นในเป็นของแข็งที่มีเนื้อเดียวกัน

# data[].attributes.headline
นายวัชรชัย แย้มไสว เลขที่5 4/1A

# data[].attributes.subject
นายวัชรชัย แย้มไสว เลขที่5 4/1A

# data[].attributes.body
1.ธรณีภาค
2.ฐานธรณีภาค
3.เมโซสเพียร์
4.แกนโลกชั้นนอก
5.แกนโลกชั้นใน

# data[].attributes.headline
กฤษณะกรรณ์  ฉิมพาลี ม.4/1 เลขที่1

# data[].attributes.subject
กฤษณะกรรณ์  ฉิมพาลี ม.4/1 เลขที่1

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
คลื่นปฐมภูมิ(P wave) เป็นคลื่นตามยาวที่เกิดจากความไหวสะเทือนในตัวกลางโดยอนุภาคของตัวกลางนั้นเกิดการเคลื่อนไหวแบบอัดขยายในแนวเดียวกับที่คลื่นส่งผ่านไปคลื่นนี้สามารถเคลื่อนที่ผ่านตัวกลางที่เป็นของแข็งของเหลวและแก๊สเป็นคลื่นที่สถานีวัดแรงสั่นสะเทือนสามารถรับได้ก่อนชนิดอื่นโดยมีความเร็วประมาณ6 - 7 กิโลเมตร/วินาที

คลื่นทุติยภูมิ(S wave) เป็นคลื่นตามขวางที่เกิดจากความไหวสะเทือนในตัวกลางโดยอนุภาคของตัวกลางเคลื่อนไหวตั้งฉากกับทิศทางที่คลื่นผ่านมีทั้งแนวตั้งและแนวนอนคลื่นชนิดนี้ผ่านได้เฉพาะตัวกลางที่เป็นของแข็งเท่านั้นไม่สามารถเดินทางผ่านของเหลวคลื่นทุติยภูมิมีความเร็วประมาณ3 - 4 กิโลเมตร/วินาที

ภาพที่ 2 คลื่นปฐมภูมิ(P wave) และคลื่นทุติยภูมิ(S wave)

คลื่นพื้นผิว (Surface wave) เดินทางจากจุดเหนือศูนย์กลางแผ่นดินไหว (Epicenter) ไปทางบนพื้่นผิวโลก ในลักษณะเดียวกับการโยนหินลงไปในน้ำแล้วเกิดระลอกคลื่นบนผิวน้ำ คลื่นพื้นผิวเคลื่อนที่ช้ากว่าคลื่นในตัวกลาง คลื่นพื้นผิวมี 2 ชนิด คือ คลื่นเลิฟ (L wave) และคลื่นเรย์ลี (R wave)

คลื่นเลิฟ (L wave) เป็นคลื่นที่ทำให้อนุภาคของตัวกลางสั่นในแนวราบ โดยมีทิศทางตั้งฉากกับการเคลื่อนที่ของคลื่น ดังภาพที่ 3 สามารถทำให้ถนนขาดหรือแม่น้ำเปลี่ยนทิศทางการไหล

ภาพที่ 3 คลื่นเลิฟ(L wave)

คลื่นเรย์ลี (R wave) เป็นคลื่นที่ทำให้อนุภาคตัวกลางสั่น ม้วนตัวขึ้นลงเป็นรูปวงรี ในแนวดิ่ง โดยมีทิศทางเดียวกับการเคลื่อนที่ของคลื่น ดังภาพที่ 4 สามารถทำให้พื้นผิวแตกร้าว และเกิดเนินเขา ทำให้อาคารที่ปลูกอยู่ด้านบนเกิดความเสียหาย

ภาพที่ 4 คลื่นเรย์ลี(R wave)

การหาจุดเหนือศูนย์เกิดแผ่นดินไหว

เครื่องวัดความไหวสะเทือน (Seismograph) ประกอบด้วย 2 ส่วนคือ ปากกาซึ่งติดตั้งบนตุ้มน้ำหนักซึ่งแขวนห้อยติดกับลวดสปริง และม้วนกระดาษบันทึกการสั่นสะเทือนแผ่นดินไหว (Seismogram) โดยที่ทั้งสองส่วนติดตั้งบนแท่นซึ่งยืดอยู่บนพื้นดิน เครื่องวัดความไหวสะเทือนทำงานโดยอาศัยหลักการของความเฉี่อย (Inertia) ของลวดสปริงที่แขวนลูกตุ้ม เมื่อแผ่นดินยกตัวลวดสปริงจะยืดตัว และถ้าหากแผ่นดินจมตัวลวดสปริงก็จะหดขึ้น ดังนั้นไม่ว่าแผ่นดินจะเคลื่อนไหวอย่างไร ลวดสปริงจะคงระดับของตุ้มน้ำหนักไว้ที่ระดับเดิมเสมอ ส่วนม้วนกระดาษจะเคลื่อนที่ขึ้นลงตามการเคลื่อนที่ของแผ่นดิน ดังนั้นปลายปากกาที่ติดตั้งฉากกับตุ้มน้ำหนักจึงวาดเส้นกราฟบนม้วนกระดาษซึ่งหมุนรอบแกน เพื่อบันทึกค่าการสั่นไหวของคลื่นไหวสะเทือน ดังภาพที่ 5 (หมายเหตุ: ในความเป็นจริง เครื่องวัดความไหวสะเทือนจะวัดค่าการสั่นสะเทือนทังในแกนตั้งและแกนนอน)

ภาพที่ 5 การทำงานของเครื่องวัดความไหวสะเทือน (คลิกที่รูปเพื่อดูภาพใหญ่)

ในการวิเคราะห์ตำแหน่งจุดเหนือศูนย์เกิดแผ่นดินไหว (Epicenter) นั้น จะต้องอาศัยเครื่องวัดความไหวสะเทือนหลายชุด ทำงานร่วมกันเป็นเครือข่าย เมื่อเกิดแผ่นดินไหวคลื่นในตัวกลางซึ่งประกอบด้วยคลื่น P และคลื่น S จะเดินผ่านภายในของโลกโดยคลื่น P จะเคลื่อนที่เร็วกว่าคลื่น S ส่วนคลื่นพื้นผิว (เช่น คลื่น L และคลื่น R) จะเดินทางไปตามพื้นผิวโลกซึ่งเคลื่อนที่ช้ากว่าคลื่นในตัวกลาง ภาพที่ 6 แสดงให้เห็นว่า เครื่องวัดความไหวสะเทือนจะบันทึกค่าการไหวสะเทือนของ คลื่น P ได้ก่อนคลื่น S แล้วตามด้วยคลื่นพื้นผิว ตามลำดับ สถานี ก ที่อยู่ใกล้จุดเกิดแผ่นดินไหว (Focus) จะบันทึกค่าการไหวสะเทือนได้ก่อนสถานี ข ซึ่งอยู่ไกลกว่า

ภาพที่ 6 การเดินทางของคลื่นไหวสะเทือน

# data[].attributes.attachment_link.title
คลื่นไหวสะเทือน - LESA: ศูนย์การเรียนรู้วิทยาศาสตร์โลกและดาราศาสตร์

# data[].attributes.attachment_link.description
คลื่นปฐมภูมิ (P wave) เป็นคลื่นตามยาวที่เกิดจากความไหวสะเทือนในตัวกลางโดยอนุภาคของตัวกลางนั้นเกิดการเคลื่อนไหวแบบอัดขยายในแนวเดียวกับที่คลื่นส่งผ่านไปคลื่นนี้สามารถเคลื่อนที่ผ่านตัวกลางที่เป็นของแข็งของเหลวและแก๊สเป็นคลื่นที่สถานีวัดแรงสั่นสะเทือนสามารถรับได้ก่อนชนิดอื่นโดยมีความเร็วประมาณ6 - 7 กิโลเมตร/วินาที คลื่นทุติยภูมิ (S wave) เป็นคลื่นตามขวางที่เกิดจากความไหวสะเทือนในตัวกลางโดยอนุภาคของตัวกลางเคลื่อนไหวตั้งฉากกับทิศทางที่คลื่นผ่านมีทั้งแนวตั้งและแนวนอนคลื่นชนิดนี้ผ่านได้เฉพาะตัวกลางที่เป็นของแข็งเท่านั้นไม่สามารถเดินทางผ่านของเหลวคลื่นทุติยภูมิมีความเร็วประมาณ3 - 4 กิโลเมตร/วินาที ภาพที่ 2 คลื่นปฐมภูมิ (P wave) และคลื่นทุติยภูมิ (S wave) คลื่นพื้นผิว (Surface wave) เดินทางจากจุดเหนือศูนย์กลางแผ่นดินไหว (Epicenter) ไปทางบนพื้่นผิวโลก ในลักษณะเดียวกับการโยนหินลงไปในน้ำแล้วเกิดระลอกคลื่นบนผิวน้ำ คลื่นพื้นผิวเคลื่อนที่ช้ากว่าคลื่นในตัวกลาง คลื่นพื้นผิวมี 2 ชนิด คือ คลื่นเลิฟ (L wave) และคลื่นเรย์ลี (R wave) คลื่นเลิฟ (L wave) เป็นคลื่นที่ทำให้อนุภาคของตัวกลางสั่นในแนวราบ โดยมีทิศทางตั้งฉากกับการเคลื่อนที่ของคลื่น ดังภาพที่ 3 สามารถทำให้ถนนขาดหรือแม่น้ำเปลี่ยนทิศทางการไหล ภาพที่ 3

# data[].attributes.headline
น.ส นลันพร พลายละหาร ม.4/1 เลขที่8

# data[].attributes.subject
น.ส นลันพร พลายละหาร ม.4/1 เลขที่8

# data[].attributes.body
กลุ่มA
1.ธรณีภาค
2.ฐานธรณีภาค
3.มีโซสเฟียร์
4.แก่นโลกชั้นนอกและแก่นโลกชั้นใน

# data[].attributes.body
1.ธรณีภาค 2.ฐานธรณีภาค 3.มีโซสเฟียร์ 4.แก่นโลกชั้นนอกและแก่นโลกชั้นใน

# data[].attributes.headline
แพรวา ทองโสภา ม.4/1 เลขที่11 A 

# data[].attributes.subject
แพรวา ทองโสภา ม.4/1 เลขที่11 A 

# data[].attributes.body
1.ธรณีภาค
2.ฐานธรณีภาค
3.เมโซสเฟียร์
4.แก่นโลกชั้นนอกและชั้นใน

# data[].attributes.headline
ปริชานุช สว่างศรี เลขที่ 9 ม.4/1 กลุ่มA

# data[].attributes.subject
ปริชานุช สว่างศรี เลขที่ 9 ม.4/1 กลุ่มA

# data[].attributes.body
1.ธรณีภาค (Lithosphere)
2.ฐานธรณีภาค (Asthenosphere)
3.เมโซสเฟียร์ (Mesosphere)
4.แก่นโลกนอก (Outer core)
5.แก่นโลกชั่นใน (Inner core)

# data[].attributes.headline
พิสิษฐ์ ละม้ายเมือง เลขที่4 ม.4/1 กลุ่มA

# data[].attributes.subject
พิสิษฐ์ ละม้ายเมือง เลขที่4 ม.4/1 กลุ่มA

# data[].attributes.body
1. ธรณีภาค (Lithosphere)

2. ฐานธรณีภาค (Asthenosphere)

3. โซสเฟียร์ (Mesosphere)

4. แก่นชั้นโลกนอก (Outer core)

5. แก่นโลกชั้นใน (Inner core)

# data[].attributes.headline
วัลญา พลายละหาร ม.4/1 เลขที่14

# data[].attributes.subject
วัลญา พลายละหาร ม.4/1 เลขที่14

# data[].attributes.body
1.ธรณีภาค
2.ฐานธรณีภาค
3.มีโซสเฟียร์
4.แก่นโลกชั้นนอกและแก่นโลกชั้นใน

# data[].attributes.headline
น.ส. วรัญญา นุชนารถ 4/1กลุ่ม A เลขที่13

# data[].attributes.subject
น.ส. วรัญญา นุชนารถ 4/1กลุ่ม A เลขที่13

# data[].attributes.body
ภาพของโครงสร้างโลกจากการศึกษาคลื่น​ไหว​สะเทือน​

# data[].attributes.headline
ชนะพล แตงทอง 1เลขที่ 2 ม.4/1 A

# data[].attributes.subject
ชนะพล แตงทอง 1เลขที่ 2 ม.4/1 A

# data[].attributes.body
1.ธรณีภาค
2.ฐานธรณีภาค
3.เมโซสเฟียร์
4.แกนโลกชั้นใน
5.แกนโลกชั้นนอก

# data[].attributes.headline
สุฬวดี พลเสน ม.4/1 เ

# data[].attributes.body
สุฬวดี พลเสน ม.4/1 เลขที่17 กลุ่มA
1. ธรณีภาค
2. ฐานธรณีภาค
3. มีโซสเฟียร์
4. แก่นโลกชั้นนอกและแก่นโลกชั้นใน

# data[].attributes.headline
แพรวา ทองโสภา ม.4/1 เลขที่11 A

# data[].attributes.subject
แพรวา ทองโสภา ม.4/1 เลขที่11 A

# data[].attributes.headline
น.ส นลันพร พลายละหาร ม.4/1 เลขที่8

# data[].attributes.subject
น.ส นลันพร พลายละหาร ม.4/1 เลขที่8

# data[].attributes.body
กลุ่มA

# data[].attributes.headline
วชิรญาณ์ สว่างศรี เลขที่12 ม.4/1 กลุ่ม A

# data[].attributes.subject
วชิรญาณ์ สว่างศรี เลขที่12 ม.4/1 กลุ่ม A

# data[].attributes.headline
กฤษณะกรรณ์  ฉิมพาลี ม.4/1  เลขที่1 A

# data[].attributes.subject
กฤษณะกรรณ์  ฉิมพาลี ม.4/1  เลขที่1 A

# data[].attributes.body
1.ธรณีภาค
2.ฐานธรณีภาค
3.เมโซสเพียร์
4.แกนโลกชั้นนอก
5.แกนโลกชั้นใน

# data[].attributes.headline
นายวัชรชัย แย้มไสวเลขที่5 4/1A

# data[].attributes.subject
นายวัชรชัย แย้มไสวเลขที่5 4/1A

# data[].attributes.body
ภาพของโครงสร้างโลกจากการศึกษา

# data[].attributes.headline
ชนะพล แตงทอง เลขที่ 2 ม.4/1 A

# data[].attributes.subject
ชนะพล แตงทอง เลขที่ 2 ม.4/1 A

# data[].attributes.headline
น.ส.ผุสชา โฉมงาม เลขที่10 ม.4/1 กลุ่ม

# data[].attributes.subject
น.ส.ผุสชา โฉมงาม เลขที่10 ม.4/1 กลุ่ม

# data[].attributes.body
1. ธรณีภาค (lithosphere)
2. ฐานธรณีภาค (asthenosphere)
3. มีโซสเฟียร์ (mesosphere)
4. แก่นโลกชั้นนอกและแก่นโลกชั้นใน

# data[].attributes.headline
น.ส นลันพร พลายละหาร .ม4/1 เลขที่8

# data[].attributes.subject
น.ส นลันพร พลายละหาร .ม4/1 เลขที่8

# data[].attributes.body
กลุ่มA
1.ชั้นเปลือกโลก
2.ชั้นเนื้อโลก
3.ชั้นแก่นโลก

# data[].attributes.body
1.ชั้นเปลือกโลก
2.ชั้นเนื้อโลก
3.ชั้นแก่นโลก

# data[].attributes.headline
แพรวา ทองโสภา ม.4/1 เลขที่11 A 

# data[].attributes.subject
แพรวา ทองโสภา ม.4/1 เลขที่11 A 

# data[].attributes.body
1.เปลือกโลก
2.เนื้อโลก
3.แก่นโลก

# data[].attributes.headline
นายวัชรชัย แย้มไสวเลขที่5 4/1A

# data[].attributes.subject
นายวัชรชัย แย้มไสวเลขที่5 4/1A

# data[].attributes.body
1.เปลือกโลก
2.เนื้อโลก
3.แก่นโลก

# data[].attributes.headline
สุฬวดี พลเสน ม.4/1 เ

# data[].attributes.body
สุฬวดี พลเสน ม.4/1 เลขที่17 กลุ่มA

# data[].attributes.headline
ปริชานุช สว่างศรี เลขที่ 9 ม.4/1 กลุ่มA

# data[].attributes.subject
ปริชานุช สว่างศรี เลขที่ 9 ม.4/1 กลุ่มA

# data[].attributes.headline
น.ส. วรัญญา นุชนารถ 4/1กลุ่ม A เลขที่13

# data[].attributes.subject
น.ส. วรัญญา นุชนารถ 4/1กลุ่ม A เลขที่13

# data[].attributes.body
1.เปลือกโลก
2.เนื้อโลก
3.แก่นโลก

# data[].attributes.headline
พิสิษฐ์ ละม้ายเมือง เลขที่4 ม.4/1 กลุ่มA

# data[].attributes.subject
พิสิษฐ์ ละม้ายเมือง เลขที่4 ม.4/1 กลุ่มA

# data[].attributes.headline
น.ส.เกศมณี พันธ์ุเเตง เลขที่7กลุ่มAม.4/1

# data[].attributes.subject
น.ส.เกศมณี พันธ์ุเเตง เลขที่7กลุ่มAม.4/1

# data[].attributes.body
ภาพโครงสร้างโลก

# data[].attributes.headline
สุฬวดี พลเสน ม.4/1 เ

# data[].attributes.body
สุฬวดี พลเสน ม.4/1 เลขที่17 กลุ่มA
1.เปลือกโลก
2.เนื้อโลก
3.แก่นโลก

# data[].attributes.headline
ชนะพล แตงทอง เลขที่ 2 ม.4/1 A

# data[].attributes.subject
ชนะพล แตงทอง เลขที่ 2 ม.4/1 A

# data[].attributes.body
ทางกายภาพ
1.ธรณีภาค
2.ฐานธรณีภาค
3.เมโซสเฟียร์
4.แก่นโลกชั้นนอกและชั้นใน
ทางเคมี
1.เปลือกโลก
2.เนื้อโลก
3.แก่นโลก

# data[].attributes.headline
น.ส. วรัญญา นุชนารถ 4/1กลุ่ม A เลขที่13

# data[].attributes.subject
น.ส. วรัญญา นุชนารถ 4/1กลุ่ม A เลขที่13

# data[].attributes.body
ภาพของโครงสร้าง​โลกจากการศึกษา​ส่วนประกอบทางกายภาพ​และทางเคมี

# data[].attributes.headline
ปริชานุช สว่างศรี เลขที่ 9 ม.4/1 กลุ่มA

# data[].attributes.subject
ปริชานุช สว่างศรี เลขที่ 9 ม.4/1 กลุ่มA

# data[].attributes.body
1.เนื้อโลก
2.เเก่นโลก
3.เปลือกโลก

# data[].attributes.headline
วชิรญาณ์ สว่างศรี เลขที่12 ม.4/1 กลุ่ม A

# data[].attributes.subject
วชิรญาณ์ สว่างศรี เลขที่12 ม.4/1 กลุ่ม A

# data[].attributes.body
1.เปลือกโลก
2.เนื้อโลก
3.แก่นโลก

# data[].attributes.headline
นายธีรฉัตร  ศรีนครา ม.4/1 เลขที่ 3 กลุ่ม A

# data[].attributes.subject
นายธีรฉัตร  ศรีนครา ม.4/1 เลขที่ 3 กลุ่ม A

# data[].attributes.headline
วัลญา พลายละหาร ม.4/1 เลขที่14

# data[].attributes.subject
วัลญา พลายละหาร ม.4/1 เลขที่14

# data[].attributes.body
ภาพโครงสร้างโลกจากการศึกษาคลื่นไหวสะเทือน

# data[].attributes.body
1.เปลือกโลก
2.เนื้อโลก
3.แก่นโลก

# data[].attributes.headline
น.ส.อโนชา กลิ่นจันทร

# data[].attributes.body
น.ส.อโนชา กลิ่นจันทร์ ม.4/1 A
เลขที่18
- ธรณีภาค
-ฐานธรณีภาค
-เมโทสเฟียร์
-เเก่นโลกชั้นนอก
-เเก่นโลกชั้นใน

# data[].attributes.headline
พิสิษฐ์ ละม้ายเมือง เลขที่4 ม.4/1 กลุ่มA

# data[].attributes.subject
พิสิษฐ์ ละม้ายเมือง เลขที่4 ม.4/1 กลุ่มA

# data[].attributes.body
1.เปลือกโลก
2.เนื้อโลก
3.แก่นโลก

# data[].attributes.headline
ปริชานุช สว่างศรี เลขที่ 9 ม.4/1 กลุ่มA

# data[].attributes.subject
ปริชานุช สว่างศรี เลขที่ 9 ม.4/1 กลุ่มA

# data[].attributes.headline
แพรวา ทองโสภา ม.4/1 เลขที่11 A

# data[].attributes.subject
แพรวา ทองโสภา ม.4/1 เลขที่11 A

# data[].attributes.body
ทางกายภาพ
1.ธรณีภาค
2.ฐานธรณีภาค
3.เมโซสเฟียร์
4.แก่นโลกชั้นนอกและชั้นใน
ทางเคมี
1.เปลือกโลก
2.เนื้อโลก
3.แก่นโลก

# data[].attributes.headline
พิสิษฐ์ ละม้ายเมือง เลขที่4 ม.4/1 กลุ่มA

# data[].attributes.subject
พิสิษฐ์ ละม้ายเมือง เลขที่4 ม.4/1 กลุ่มA

# data[].attributes.headline
นายวัชรชัย แย้มไสวเลขที่5 4/1A

# data[].attributes.subject
นายวัชรชัย แย้มไสวเลขที่5 4/1A

# data[].attributes.headline
นายธีรฉัตร  ศรีนครา เลขที่ 3 ม.4/1 กลุ่ม A

# data[].attributes.subject
นายธีรฉัตร  ศรีนครา เลขที่ 3 ม.4/1 กลุ่ม A

# data[].attributes.body
ทางกายภาพ
1.ธรณีภาค
2.ฐานธรณีภาค
3.เมโซสเฟียร์
4.แก่นโลกชั้นนอกและชั้นใน
ทางเคมี
1.เปลือกโลก
2.เนื้อโลก
3.แก่นโลก

# data[].attributes.headline
น.ส นลันพร พลายละหาร ม.4/1เลขที่8

# data[].attributes.subject
น.ส นลันพร พลายละหาร ม.4/1เลขที่8

# data[].attributes.body
กลุ่มA

# data[].attributes.body
โครงสร้างโลกจากการศึกษาส่วนประกอบทางกายภาพเเละทางเคมี

# data[].attributes.headline
น.ส.ผุสชา โฉมงาม เลขที่10 ม.4/1 กลุ่ม

# data[].attributes.subject
น.ส.ผุสชา โฉมงาม เลขที่10 ม.4/1 กลุ่ม

# data[].attributes.headline
สุฬวดี พลเสน ม.4/1 เ

# data[].attributes.body
สุฬวดี พลเสน ม.4/1 เลขที่17 กลุ่มA

# data[].attributes.headline
น.ส.อโนชา กลิ่นจันทร

# data[].attributes.body
น.ส.อโนชา กลิ่นจันทร์ 4/1 A
เลขที่18

# data[].attributes.headline
วชิรญาณ์ สว่างศรี เลขที่12 ม.4/1 กลุ่ม A

# data[].attributes.subject
วชิรญาณ์ สว่างศรี เลขที่12 ม.4/1 กลุ่ม A

# data[].attributes.headline
วัลญา พลายละหาร ม.4/1 เลขที่14

# data[].attributes.subject
วัลญา พลายละหาร ม.4/1 เลขที่14

# data[].attributes.body
1.ชั้นเปลือกโลก
2.ชั้นเนื้อโลก
3.ชั้นเเก่นโลก

# data[].attributes.headline
น.ส.อโนชา กลิ่นจันทร

# data[].attributes.body
น.ส.อโนชา กลิ่นจันทร์ 4/1 A
เลขที่18
-ชั้นเปลือกโลก
-ชั้นเนื้อโลก
-ชั้นเเก่นโลก

# data[].attributes.headline
นายธีรฉัตร ศรีนครา เลขที่ 3 ม.4/1 กลุ่ม A

# data[].attributes.subject
นายธีรฉัตร ศรีนครา เลขที่ 3 ม.4/1 กลุ่ม A

# data[].attributes.headline
ชนะพล แตงทอง เลขที่ 2 ม.4/1 A

# data[].attributes.subject
ชนะพล แตงทอง เลขที่ 2 ม.4/1 A

# data[].attributes.headline
กฤษณะกรรณ์  ฉิมพาลี  ม.4/1 เลขที่1  A

# data[].attributes.subject
กฤษณะกรรณ์  ฉิมพาลี  ม.4/1 เลขที่1  A

# data[].attributes.body
ทางกายภาพ
1.ธรณีภาค
2.ฐานธรณีภาค
3.มีโซสเฟียร์
4.แก่นโลกชั้นนอกและแก่นโลกชั้นใน
ทางเคมี
1.เปลือกโลก
2.เนื้อโลก
3.แก่นโลก

# data[].attributes.headline
น.ส.อโนชา กลิ่นจันทร

# data[].attributes.body
น.ส.อโนชา กลิ่นจันทร์ 4/1 A
เลขที่18

# data[].attributes.headline
กฤษณะกรรณ์  ฉิมพาลี ม.4/1 เลขที่1 A

# data[].attributes.subject
กฤษณะกรรณ์  ฉิมพาลี ม.4/1 เลขที่1 A

# data[].attributes.body
เคมี
1.ธรณีภาค
2.ฐานธรณีภาค
3.มีโซสเฟียร์
4.แก่นโลคชั้นใน

# data[].attributes.headline
วัลญา พลายละหาร ม.4/

# data[].attributes.body
วัลญา พลายละหาร ม.4/1เลขที่14

# data[].attributes.headline
น.ส.ผุสชา โฉมงาม เลขที่10 ม.4/1 กลุ่ม A

# data[].attributes.subject
น.ส.ผุสชา โฉมงาม เลขที่10 ม.4/1 กลุ่ม A

# data[].attributes.body
1.ชั้นเปลือกโลก
2.ชั้นเนื้อโลก
3.ชั้นเเก่นโลก

# data[].attributes.body
1.ธรณีภาค
2.ฐานธรณีภาค
3.มีโซสเฟียร์
4.แก่นโลกชั้นนอกและแก่นโลกชั้นใน

# data[].attributes.headline
น.ส.ผุสชา โฉมงาม เลขที่10 ม.4/1 กลุ่ม

# data[].attributes.subject
น.ส.ผุสชา โฉมงาม เลขที่10 ม.4/1 กลุ่ม