# data[].attributes.body
Người tìm câu hay

1.“ Tôi thấy những người có tài thế mà đi làm giặc thì đáng buồn lắm. Dạ bẩm,giả thử tôi là đao phủ, phải chém những người như vậy, tôi nghĩ mà thấy tiêng tiếc.”

-> Khi vừa đọc tới câu nói này , chắc hắn ai cũng có thắc mắc và tự hỏi Huấn Cao là người tài giỏi như nào mà khi vào tù lại khiến thầy thơ lại buồn và tiếc đến thế . Câu văn gợi cho người đọc tính tò mò thú vị , muốn đọc đến hết văn bản để hiểu rõ con người Huấn Cao.

2.“Ông trời nhiều khi chơi ác, đem đày ải những cái thuần khiết vào giữa một đống cặn bã. Và những người có tâm điền tốt và thẳng thắn, lại phải ăn đời ở kiếp với lũ quay quắt.”

-> Một xã hội bất công đối với những con người có thiên lương trong sáng bị đày vào chốn cặn đáy dơ bẩn mà ở đây tiêu biểu là viên quản ngục - một con người với thiên lương trong sáng lầm đường khi chọn nhầm nghề, khi sống dưới thời đại triều đình phong kiến nhà Nguyễn mục nát. Sự trong sạch, thuần khiết của ông ít nhiều đã bị vấy bẩn khi phải ăn đời ở kiếp với lũ cặn bã.

3.“Ta muốn biệt đãi ông Huấn Cao, ta muốn cho ông ta đỡ cực trong những ngày cuối cùng còn lại, nhưng chỉ sợ tên bát phẩm thơ lại này đem cáo giác với quan trên thì khó mà ở yên. Để mai ta dò ý tứ hắn lần nữa xem sao rồi sẽ liệu"

-> Viên quản ngục , kẻ đại diện cho bạo lực tăm tối nhưng lại muốn biệt đãi Huấn Cao , muốn cho Huấn Cao đỡ cực trong những ngày còn lại , tại sao lại ngược như vậy , trong khi Huấn Cao là tử tù sắp chuyển tới ? đó chính xác là điều thú vị mà hẳn ai cũng nhận ra , ông ta khao khát chữ nghĩa , muốn xin chữ từ Huấn Cao , muốn xin chữ từ người tử tù với thiên lương trong sáng .

4. “Trái với phong tục nhận tù mọi ngày, hôm nay viên quan coi ngục nhìn sáu tên tù nhân mới vào với cặp mắt hiền lành.”

-> Tuy hình tượng viên quan ngục hiện lên xuyên suốt toàn bài là một người luôn giữ trong mình cốt cách thanh tao, thiên lương trong sáng nhưng ở đây lại “Trái với phong tục nhận tù mọi ngày” tức sự trong sáng trong viên quản ngục một phần nào đó đã bị vấy bẩn bởi cái nhơ nhuốc, bẩn thỉu của lũ người quay quắt -> cái thiện không thể sống chung với cái ác.

5. “Ông Huấn vẫn thản nhiên nhận rượu thịt, coi như đó là một việc vẫn làm trong cái hứng sinh bình lúc chưa bị giam cầm”

-> Lúc này, Huấn Cao chưa hiểu được tấm lòng của viên quản ngục, ông vẫn nghĩ viên quản ngục này cũng giống như bao quan hèn mọn thối nát của triều đình mục rũa nhà Nguyễn. Dù là vậy, khi nhận rượu thit, ông vẫn ung dung, thản nhiên, thậm chí coi đây giống như việc từng làm khi chưa bị giam cầm -> Phải là một người có sự bình thản, không sợ hãi mới vượt qua được cái gông cuồng gọng sắt để vẫn có thể thản nhiên tận hưởng cuộc sống khi ở trong giây phút đau khổ như vậy.

6. “Ngục quan đã làm ông Huấn bực mình thêm, khi nghe xong câu trả lời, y chỉ lễ phép lui ra với một câu:“Xin lĩnh ý”

-> Lạ lẫm ở chỗ, khi vai vế viên quản ngục là người có quyền uy trong chốn ngục tù nơi mình cai quản khi bị sỉ nhục, xúc phạm lại ko hề nổi trận lôi đình mà ngược lại, y còn thấy buồn khi mình đã làm Huấn Cao giận, thậm trí ông còn lễ phép rút lui cùng câu “Xin lĩnh ý”.

7. “Trong đề lao, ngày đêm của tử tù đợi phút cuối cùng, đúng như lời thơ xưa, vẫn đằng đẵng như nghìn năm ở ngoài”

-> Dưới sự giam cầm, kìm hãm của gông sắt, ta càng để tâm hơn đến thời gian vì việc duy nhất ta có thể làm là đợi cho số phận tàn lụi sắp đến, một ngày trôi qua dài như nghìn năm đằng đẵng.

8. “Có được chữ Huấn Cao mà treo là có một vật báu trên đời ”

-> Tình yêu tha thiết, khao khát cái đẹp của viên quản ngục càng xứng đáng hơn câu văn mà Nguyễn Tuân đã bình xét cho ông “viên quan coi ngục này là một thanh âm trong trẻo chen vào giữa một bản đàn mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ”. Tuy là sống chung với sự nhơ bẩn nhưng viên quản ngục vẫn giữ được cốt cách thanh tao, biết thưởng thức cái đẹp, coi những nét chữ như vật báu trên đời. Phải yêu, phải trân trọng lắm mới quý, mới hiểu được cái đẹp của nghệ thuật thư pháp đó.

9. “Ta nhất sinh không vì vàng ngọc hay quyền thế mà ép mình viết câu đối bao giờ”

-> Huấn Cao ý thức rõ cái tài của mình, biết dùng nó đúng lúc, đúng chỗ, không phải cứ hễ ai xin là sẽ cho. Phải biết thưởng thức vẻ đẹp của chữ, hiểu được cả chiều sâu của nghĩa chữ, phải là tri kỉ mới có thể có chữ của ông.

10. “Ta cảm tấm lòng biệt nhỡn liên tài của các ngươi. Nào ta biết đâu một người như thầy Quản đây mà lại có những sở thích cao quý như vậy. Thiếu chút nữa, ta đã phụ mất một tấm long trong thiên hạ.”

-> Câu nói mở nút cho toàn bộ tác phẩm, bộc lộ lẽ sống cao đẹp của Huấn Cao là: sống phải xứng đáng với những tấm lòng tri kỉ, phụ tấm lòng cao đẹp của người khác là điều không thể tha thứ được.

11. “Một người tù, cổ đeo gông, chân vướng xiềng,  đang dậm tô nét chữ trên tấm lụa trắng tinh căng trên mảnh ván. Người tù viết xong một chữ, viên quản ngục lại vội khúm núm cất những đồng tiền kẽm đánh dấu ô chữ đặt trên phiến lụa óng. Và cái thầy thơ lại gầy gò, thì run run bưng chậu mực.”

-> Có sự đối lập giữa người tử tù – người sáng tạo chữ với viên quản ngục, thầy thơ lại - những người đang nắm giữ quyền hành trong tay. Kẻ tử tù là người nghệ sĩ đang sáng tạo cái đẹp thì cổ đeo gông, chân vướng xiềng, đang bị bó kẹp về mặt tư thế nhưng khi cho chữ lại hiện lên trong tư thế hiên ngang. Có lẽ, những gông cuồng, xiềng xích ấy chỉ có thể chói buộc được thân thể của người tù nhưng không thể chói buộc ông về mặt tinh thần, người tù ấy vẫn đang sáng tạo nét chữ trong tinh thần thoải mái, tự do. Trong khi đó, viên quản ngục cùng với thầy thơ lại - những kẻ đang nắm giữ quyền lực, pháp luật trong tay thì viên quản ngục lại “vội khúm núm cất những đầu tiền kẽm”, thầy thơ lại thì “run run bưng chậu mực” -> Kẻ có quyền hành thì ko có quyền uy, mà uy quyền thì thuộc về kẻ bị tước đi mọi thứ quyền. Người nắm quyền sinh, quyền sát thì khúm núm sợ sệt, trong khi kẻ tử tù thì ung dung, đường bệ.

12. “Đêm hôm ấy, lúc trại giam tỉnh Sơn chỉ còn vẳng có tiếng mõ trên vọng canh, một cảnh tượng xưa nay chưa từng có, đã xảy ra trong một buổi tối chật hẹp, ẩm ướt, tường đầy mạng nhện, đất bừa bãi phân chuột, phân gián.”

-> Ta thấy được không gian, thời gian và tác giả đã bình xét ở đây là “một cảnh tượng xưa nay chưa từng có”. Thời gian ở đây là đêm khuya, những giây phút hiếm hoi, những giấy phút đáng quý trọng cuộc đời của một con người vì giờ đây thời gian của cuộc đời con người ấy chỉ tính bằng giây, phút bởi vì ngày mai thôi Huấn Cao sẽ bị đưa lên pháp trường ở trong kinh. Địa điểm diễn ra cảnh cho chữ không phải thư phòng mà là ở trong nhà tù, buồng giam chật chội, tăm tối, bẩn thỉu, là nơi ngự trị của bóng tối, cái ác, nơi đối nghịch với những gì thuộc về cái đẹp. Tư thế người cho chữ và nhận chữ cũng là cảnh tượng chưa từng xảy ra trước đây.

13. “Tôi bảo thật đấy, thầy Quản nên tìm về quê nhà mà ở, thầy hãy thoát khỏi cái nghề này đi đã rồi hãy nghĩ đến chuyện chơi chữ. Ở đây khó giữ thiên lương cho lành vững và rồi cũng đến nhem nhuốc mất cái đời lương thiện đi”

-> Di huấn của người tử tù cũng chính là lời của nghệ sĩ Nguyễn Tuân muốn nhắn gửi đến người đọc lúc bấy giờ: Muốn chơi chữ, trước hết phải giữ lấy thiên lương; cái đẹp có thể sản sinh trong môi trường của cái xấu nhưng cái đẹp thì không thể chung sống với cái xấu. Một nhân cách trong sáng và cao đẹp như viên quản ngục có thể bị sự tác động của hoàn cảnh, nếu cứ tiếp tục sống trong môi trường như thế thì sẽ nhem nhuốc một đời lương thiện đi. Chữ nghĩa và thiên lương ko thể sống chung vs lũ người quay quắt nơi ngục tù đen tối và tàn bạo.

# data[].attributes.body
1. Tử tù: Là người thực hiện hành vi phạm tội đã bị kết án tử hình và đang bị giam giữ để chờ ngày đưa ra thi hành án. Tử tù ở đây để chỉ Huấn Cao, do chống lại triều đình nên trước khi bị xử tử bị giải đến nhà ngục nơi có viên quản ngục và thầy thơ lại-những người rất yêu mến cái đẹp và hâm mộ tài viết chữ của Huấn Cao
2. Báu vật ở trên trời: Dùng để nói về chữ của Huấn Cao. Viết chữ, có thể rất nhiều người biết viết, nhưng viết rất nhanh và đẹp thì thật hiếm có. Bởi ở thời ấy, mọi người học chữ tượng hình. Khi thuộc và hiểu chữ nghĩa là hiểu cả một nền tảng văn hóa từ những nét tượng hình trong chữ. Chứng tỏ Huấn Cao là người có vốn kiến thức rất rộng và uyên thâm. Cái chữ của ông khiến cho viên quan coi ngục hằng ước ao, khát khao có được. Hắn coi đó là một vật báu và nếu không xin được chữ ông Huấn, hắn sẽ phải hối hận suốt cả đời này
3. Thanh âm trong trẻo: Cụm từ “thanh âm trong trẻo” trong câu “một thanh âm trong trẻo chen vào giữa một bản đàn mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ” là hình ảnh ẩn dụ cho hình tượng một viên quản ngục - một tâm hồn nghệ sỹ tài hoa đã lạc vào chốn nhơ bẩn. Tuy làm nghề thất đức nhưng có một tâm hồn biết phục khí tiết, biết qúy trọng người tài và yêu quí cái đẹp
4. Biệt nhỡn liên tài: Là cái nhìn thể hiện sự kính trọng đối với người tài. Tác giả sử dụng cụm từ này để nói về sự coi trọng của quản ngục với Huấn Cao – người có tài viết chữ tài
5. Ân hận suốt đời mất: Là sự hối hận của viên quản ngục nếu không xin được chữ của ông Huấn trước khi bị hành hình. Chỉ có một người trân trọng cái đẹp đến tột cùng mới có những lo sợ khi không xin được chữ Huấn Cao như vậy thôi. Qua đó cho thấy cho thấy quản ngục là con người biết quý trọng nâng niu cái đẹp
6. Vốn khoảnh: Nói về tính cách của nhân vật Huấn Cao. Khoảnh ở đây chính là làm cao, có thể hiểu là khó tính, khó gần trong giao tiếp
7. Đầy ải những cái thuần khiết vào giữa một đống cặn bã: Hình ảnh so sánh giữa bọn người tàn nhẫn, lừa lọc, thì hắn( viên quản ngục) lại có tính cách dịu dàng...biết trọng người ngay
8. Ngôi sao Hôm: Trong màn đêm đen bao trùm cảnh vật, điểm vào những mảng sáng nhỏ nhoi của lốm đốm tinh tú, nhưng nếu chỉ có thế thì hẳn chốn tù lao sẽ mãi chìm khuất sau bóng tối dày đặc đang ngự trị. Nhà văn đã điểm vào nền tối ấy, ánh sáng của ngôi sao Hôm nhấp nháy, ngôi sao ấy như muốn trụt xuống phía chân trời không định, muốn từ biệt vũ trụ. Qua con mắt của viên quản ngục, Huấn Cao như một ngôi sao sáng, rực lên giữa cái tối tăm của chốn tù ngục. Quản ngục trân trọng và cảm phục Huấn Cao bởi tài hoa và khí phách anh hùng, âm thầm tiếc nuối cho một nhân cách lớn sắp rơi vào tay tử thần. Cái nhìn của ngục quan hướng tới ngôi sao Hôm cũng là cái nhìn hướng đến cái đẹp, cái cao cả của tâm hồn.
9. Tiếng dội chó sủa, Tiếng trống thành phủ, Tiếng kiểng và mõ: Đây là những âm thanh quen thuộc vọng lên chút sự sống quạnh quẽ nơi đây. Tiếng trống thu không, tiếng kiểng mõ đều đặn, thưa thớt nhịp vào không gian thêm quạnh vắng hoang vu. Cảnh ở đây yên tĩnh và đầy bất trắc, đầy rùng rợn với tiếng dội chó ma sủa tứ làng xa đi lại.

# data[].attributes.body
Bức tranh được lấy ý tưởng từ cảnh cho chữ của Huấn Cao trong văn bản. Đó là cảnh tượng cho chữ mà xưa nay chưa từng có. Người nghệ sĩ chỉn chu nắn nót tô từng nét chữ kia không phải là người được tự do mà là kẻ tử tù đang bị giam cầm. Bức tranh nổi bật hình tượng người tù uy nghi mà cao đẹp

# data[].attributes.body
1.“Nơi góc án thư vàng đã bợt, son đã mờ, đĩa dầu sờ trên cây đèn nến với lần mực dầu. Hai ngọn bấc lép bép nổ, rụng tàn đèn xuống tập giấy bản đóng dấu son ti Niết. Viên quan ngục ngấc đầu, lấy que hương khêu thêm một con bấc. Ba cái tim bấc được chụm lại, cháy bùng to lên, so tỏ mặt người ngồi đấy”

=>Diễn ra ở 1 buồn giam tối tăm, chật hẹp và ẩm ướt, tường đầy mạng nhện, đất bừa bãi phân chuột phân gián

=>Nơi ngự trị của bóng tối và cái ác, nơi thù địch với cái đẹp

=>Cái đẹp chọn đúng chỗ thù địch với cái đẹp để chào đời

2. “ chữ ông Huấn Cao đẹp lắm, vuông lắm. Tính ông vốn khoảnh, từ chỗ tri kỉ, ông ít chịu cho chữ. Có được chữ ông Huấn mà treo là một báu vật trên đời. Viên quản ngục khổ tâm nhất là có  một ông Huấn cao trong tay mình, dưới quyền của mình mà không biết làm thế nào mà xin được chữ. Không can đảm giáp lại mặt một người cách xa y nhiều quá, chỉ lo mai mốt đây, ông huấn bị hành hình mà không kịp xin mấy chữ thì ân hận suốt đời mất”

=> cho ta thấy được tài năng và tính cách của nhân vật:

+ Huấn cao là một nghệ sĩ tài hoa và trân trọng cái tài của mình, ông kiêu ngạo vì ông nhận thức được tài năng của mình

+ Huấn cao là một con ngườii say mê cái đẹp và biết thương xót, quý trọng người tài.

=> Cho ta thấy được dù trong cảnh ngục tù tăm tối thì cái đẹp vẫn luôn được bừng sáng

=> Sản sinh ra cái đẹp trong mảnh đất chết

3 . “ Về bảo với chủ ngươi, tối nay, lúc nào lính canh về trại nghỉ, lúc thì đem lụa, mực, bút và một bó đuốc xuống đây ta cho chữ. Chữ thì quý thực. Ta nhất sinh không vì vàng ngọc hay vì quyền thế mà ép mình viết câu đối bao giờ”

=>Huấn Cao không màng vinh hoa phú quý cũng không sợ quyền quý mà làm điều mà ông không thích.

=>Dù ở chốn tù ngục tăm tối, bị giam cầm về thể xác nhưng ông vẫn không bị giam cầm về ý chí và nhân cách

# data[].attributes.body
Liên hệ về nghệ thuật sử dụng ánh sáng và bóng tối trong “Hai đứa trẻ” và “Chữ người tử tù”:

▼  So sánh:
– Điểm tương đồng:
+ Cả ánh sáng và bóng tối trong hai tác phẩm đều xuất hiện với một tần số lớn.
+ Ánh sáng đều biểu tượng cho những điều tốt đẹp còn bóng tối biểu tượng cho hiện thực đen tối, nghiệt ngã.
+ Ánh sáng và bóng tối ở cả hai tác phẩm đều tồn tại trong thế giao tranh với nhau một cách gay gắt.
+ Đều được xây dựng bằng bút pháp tương phản đối lập đặc trưng của chủ nghĩa lãng mạn.
– Điểm khác biệt:
♦ Trong Hai đứa trẻ, ánh sáng nhỏ bé, yếu ớt còn bóng tối bao trùm, chiếm ưu thế còn trong Chữ người tử tù ánh sáng lại nổi bật rực rỡ trên nền bóng tối.
♦ Thông điệp mà Thạch Lam muốn gửi gắm là hãy thay đổi hiện thực để con người có thể sống trọn vẹn với ước mơ hi vọng của mình còn của Nguyễn Tuân lại là cái đẹp có một sức mạnh kì diệu, nó có thể nối liền mọi khoảng cách, có thể thanh lọc tâm hồn cho con người
♦ Về nghệ thuật: Thạch Lam miêu tả ánh sáng, bóng tối bằng thứ ngôn ngữ giàu chất thơ, giàu nhạc điệu hình ảnh còn Nguyễn Tuân sử dụng ngôn ngữ góc cạnh, giàu tính tạo hình
– Lí giải điểm tương đồng khác biệt:
+ Có những điểm tương đồng là do cả Nguyễn Tuân và Thạch Lam đều là những nhà văn lãng mạn, cùng sống trong hiện thực tăm tối trước 1945.
+ Có điểm khác biệt là do yêu cầu bắt buộc của văn học (không cho phép sự lặp lại) và do phong cách riêng của mỗi nhà văn.

a. Ánh sáng và bóng tối trong “Hai đứa trẻ”:
◆Hình thức của ánh sáng, bóng tối:
+ Ánh sáng: vừa mang ý nghĩa vật lý (những nguồn sáng xuất hiện trong tác phẩm như: “Phương tây đỏ rực, ngọn đèn chị Tý, bếp lửa của bác Siêu, chuyến tàu…”) vừa mang ý nghĩa biểu tượng cho ước mơ và khát vọng.
+ Bóng tối: vừa mang ý nghĩa vật lý (“dãy tre làng đen lại, bóng tối mù mịt dày đặc trong đêm…”)
◆Tương quan ánh sáng, bóng tối: tồn tại trong thế giao tranh từ đầu đến cuối tác phẩm trong đó bóng tối càng lúc càng chiếm ưu thế để rồi thắng thế còn ánh sáng thì nhỏ bé, tội nghiệp.

-  Về ý nghĩa thực: nó cho thấy bức tranh phố huyện nghèo nàn, tăm tối.

- Về ý nghĩa biểu tượng: nó cho thấy những con người nhỏ bé như chị em Liên mang trong mình ước mơ, khát vọng mãnh liệt vào một tương lai tươi sáng nhưng ước mơ đã mâu thuẫn gay gắt và có nguy cơ bị bóp nghẹt bởi hiện thực tăm tối.

b. Ánh sáng và bóng tối trong “Chữ người tử tù” của Nguyễn Tuân:
◆Hình thức của ánh sáng, bóng tối:
+ Ánh sáng: vừa có dạng thức vật lý (ngọn đèn của Quản ngục, ánh sáng của vì sao Hôm , ngọn đuốc tẩm dầu...) vừa mang tính biểu tượng cho vẻ đẹp của nghệ thuật cao quý và thiên lương trong sáng tốt đẹp của con người.
+ Bóng tối: Vừa có dạng thức vật lý (Bóng tối bao trùm trong đêm quản ngục ngồi suy nghĩ cùng cái chật hẹp, tối tăm, bẩn thỉu của buồng giam..) vừa mang tính biểu tượng cho hiện thực đen tối, ngột ngạt, bạo tàn của nhà ngục nói riêng và xã hội nói chung.
◆ Tương quan ánh sáng, bóng tối và ý nghĩa:

- Có sự giao tranh gay gắt nhưng ánh sáng đã nổi bật trên nền cái tăm tối, bẩn thỉu (như ánh sáng của bó đuốc và màu trắng của tấm lụa nổi bật trên nền của nhà giam bẩn thỉu, chật chội; như vẻ đẹp trong thiên lương của Huấn Cao và Quản ngục đã nổi bật trên nền hiện thực khắc nghiệt).

Liên hệ với Chí Phèo (Cái đẹp có sức mạnh cảm hóa con người)

-  Viên quản ngục là chức quan cao nhất nơi ông Huấn Cao bị giam giữ. Trước cảnh cho chữ, ông ta quý Huấn Cao ở cái tài (lần gặp đầu tiên, bị Huấn Cao đuối khéo, ông chỉ lễ phép lui ra với một câu: Xin lĩnh ý). Khi Huấn Cao cho chữ, thầy quản khúm núm (thái độ với cái đẹp). Nhưng sau khi Huấn Cao khuyên bảo, thái độ và tình cảm của quản ngục càng khác trước: Ngục quan cảm động, vái người tù một cái, chắp tay nói một cái mà nước mắt rỉ vào kẽ miệng làm cho nghẹn ngào: “Kẻ ngu muội này xin bái lĩnh”.

- Cái đẹp và cái thiện xuất hiện đan xen và tô nét thêm cho cảnh cho chữ thêm đặc sắc và là cảnh “xưa nay chưa từng có”. Cái đẹp đã khiến cho con nguời (cả Huấn Cao lẫn viên quản ngục) đều thay đổi. Đó là sự thay đổi không chỉ về tư tưởng (Kẻ ngu muội này xin bái lĩnh) mà còn là tình cảm (chắp tay nói một câu mà dòng nước mắt rỉ vào kẽ miệng làm cho nghẹn ngào). “Chữ người tử tù” thể hiện niềm tin mãnh liệt của Nguyễn Tuân về sự bất diệt của cái đẹp, rằng “Cái đẹp không bao giờ chết”. Dù thực tại tăm tối, tàn bạo đến đâu cũng không thể tiêu diệt được cái đẹp. Cái đẹp là bất khả chiến bại. Đó chính là giá trị nhân văn rất sáng giá của Nguyễn Tuân trong “Chữ người tử tù”.

Còn trong tác phẩm Chí Phèo, ở đoạn cuối của tác phẩm (Chí Phèo say rượu rồi gặp Thị Nở…) Chí Phèo đã có ý thức vươn lên khao khát được làm người lương thiện. Động lực thúc đẩy là tình thương của thị Nở và bát cháo hành của Thị. Nếu như trước đây, Chí chỉ biếtuống rượu, chửi bới, dọa nạt, cướp giật, nằm vạ… thì giờ đây khi được ăn bát cháo hành của Thị Nở, “hắn thấy lòng thành trẻ con. Hắn muốn làm nũng với thị như với mẹ. Ổi sao mà hắn hiền…”.

Liên hệ tác phẩm Chữ người tử tù và bài thơ Ông đồ

Từ xa xưa, phong tục xin chữ đã là một nét đẹp trong văn hóa của Viêt  Nam và nó đã được thể hiện một cách sâu sắc, đầy cảm xúc qua hai tác phẩm là “ Chữ người tử từ” và “ Ông đồ”. Qua hai tác hẩm ta có thể thấy được vẻ đẹp tinh hoa, tinh tế của việc xin chữ thời xưa và ý ngĩa saauxa của việc xin chữ nhưng cũng thể hiện một sự tiếc nước về một thời kì huy hoàng đã bị mai một do hoàn cảnh xã hội, do những chế độ phi nghĩa hay cũng do thời gian trôi đi xã hội cũng dần thay dổi làm mất dần đi nét đẹp văn hóa dân tộc.

Cảnh ông Huấn cho chữ trong nhà giam được khắc họa bằng chi tiết gây ấn tượng, cảm hứng mãnh liệt trước cảnh tượng cho chữ xưa nay khó có đã khiến Nguyễn Tuân say sưa sáng tạo bằng các ngôn từ sắc sảo, bút pháp dựng người, dựng cảnh đạt tới độ điêu luyện. Cảnh cho chữ được diễn ra vào buổi đêm, đêm cuối cùng của ông Huân tại nhà ngục. Địa điểm cho chữ là ngay trong buồng giam chật hẹp với mạng nhện đầy tường, trên đất bừa bãi phân chuột phân gián Trong không khí trang nghiêm 3 nhân vật hiện lên trong 3 tư thế khác nhau: Huấn Cao thì cổ đeo gông, còn chân vướng xiềng nhưng vẫn ung dung vẽ đậm to từng nét chữ, viên quản ngục thì đang khúm núm cất những đồng tiền kẽm để đánh dấu từng ô chữ, còn thầy thơ lại thì đang run run bê lấy chậu mực. Tuy là khác nhau về tư thế, về địa vị về con người nhưng họ đều có điểm chung là biết thưởng thức và trân trọng cái đẹp Những nét chữ của con người chuẩn bị đi vào cõi chết mà không hề ngả nghiêng xiêu vẹo mà “vuông, tươi tắn nói lên hoài bão tung hoành của 1 đời con người".Ông còn khuyên quản ngục thật chân thành hãy tìm về nhà quê mà ở, xong rồi hãy nghĩ tới chuyện chơi chữ, ở đây khó lòng giữ được thiên lương cho lành vững. Lời khuyên đặt ra yêu cầu đối với người thưởng thức: Phải có tâm hồn đẹp mới có thể cảm nhận được hết cái đẹp, phải có 1 môi trường tốt để cái đẹp được bảo vệ và giữ gìn. Như vậy, Huấn cao chuẩn bị đi vào cõi chết mà vẫn nghĩ tới sự sống của cái đẹp, cái đẹp không thể ở chung với cái xấu. Có thể khẳng định cảnh ông Huấn cho chữ là cảnh “xưa nay chưa từng có" vì thú chơi chữ là 1 thú chơi tao nhã thanh cao, người có tài viết chữ đẹp mà đạt tới trình độ viết thư pháp không có nhiều, người thưởng thức cũng phải là người có vốn văn hóa nhất định. Bình thường cảnh cho chữ thường được diễn ra nơi sảnh đường thoáng mát, thanh cao để người nghệ sĩ có thể thoải mái mà sáng tạo nhưng Huấn Cao lại cho chữ trong nhà ngục, nơi bóng tối ngự trị, nơi cái ác lên ngôi. Nhưng có lẽ, vì ánh sáng kia quá đẹp nên đã che lấp bóng tối, bóng tối ở đây càng làm tô đậm hơn nét đẹp của ánh sáng. Bình thường quản ngục là đại diện cho pháp luật ở chốn lao tù, là người của triều đình ở thế bề trên vậy mà trong cảnh này Huấn Cao lại ung dung trong tư thế làm chủ, kẻ có chức năng đi giáo dục người khác lại bị giáo dục lại. Như vậy, Nguyễn Tuân đã làm 1 cuộc đảo lộn trật tự xã hội để cho thấy, ở cảnh này, không con người tử tù, cũng không còn quản ngục, gông xiềng bị vô hiệu hóa, chỉ còn người nghệ sĩ đang sáng tạo cái đẹp và người thưởng thức, sủng kính cái đẹp. Người đọc có thể dễ dàng thấy được quan niệm thẩm mĩ của Nguyễn Tuân: cái đẹp gắn với cái thiện và cái tài phải đi liền với cái tâm. Cảnh cho chữ cũng khơi gợi cho con người phải biết trân trọng các giá trị của văn hóa truyền thống, phải biết giữ gìn các truyền thống đang bị mai một dần kia.

Đối với bài thơ “Ông đồ” của Vũ Đình Liên ta có thể thấy

Người ta xúm xít quanh ông không chỉ vì thuê viết mà còn vì ngưỡng mộ tài viết chữ của ông. Tác giả tả nét chữ của ông đồ “Hoa tay thảo những nét/ như phượng múa rồng bay”  Khí chất trong từng nét chữ của ông đồ, đó là nét chữ đẹp, phóng khoáng, cao quý, qua việc ngợi khen nét chữ, tác giả gửi gắm sự kính trọng, ngưỡng mộ, nâng niu nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc. Có sự đối lập xót xa giữa cái không thay đổi và cái thay đổi. Ông đồ vẫn ngồi đấy như xưa, không có gì thay đổi nhưng cuộc đời đã khác xưa. Đường phố vẫn đông người qua lại nhưng “qua đường không ai hay”, không còn ai biết đến sự có mặt của ông đồ. Lòng ông đồ trống vắng nên trời đất cũng lạnh lẽo thê lương. Từ hình ảnh ông đồ nhà thơ liên tưởng đến hình ảnh những người muôn năm cũ và thi sĩ hỏi một cách xót xa: Hỏi mây hỏi trời, hỏi cuộc sống hỏi một thời đại, hỏi mà để cảm thông cho thân phận của những người muôn năm cũ đã bị thời thế khước từ. Phải chăng hình ảnh lá vàng rơi gợi đến sự tàn phai, tàn lụi về 1 thời kỳ, 1 lớp người trong xã hội và 1 phong tục tập quán đẹp đẽ của dân tộc Việt Nam là chơi câu đối đỏ ngày tết giờ cũng trở thành quá khứ. Hình ảnh ông đồ cũng giống như hình ảnh lá vàng rơi, đã gắng níu kéo cuộc đời thầm lặng của mình nhưng so với thời đại mới thì chỉ còn là chiếc lá úa tàn đang rơi rụng. Nỗi buồn ấy âm thầm, tê tái nó đã khiến cơn mưa xuân vốn sức sống bền bỉ cũng trở nên đìu hiu xót xa Ông đồ là hình tượng, là di tích tiều tụy đáng thương của một thời đã tàn. Ông như ngọn đèn lóe sáng làm đẹp cho đời rồi vụt tắt. Bài thơ đã khắc họa được cuộc đời tàn tạ của một thế hệ nho sĩ đồng thời xen lẫn nỗi niềm hoài cảm, luyến tiếc của nhà thơ. Mấy ai không khỏi giật mình về sự hờ hững đến mức nhẫn tâm của mình đối với lớp trí thức Nho học ngày xưa để rồi ân hận nuối tiếc trong muộn màng mỗi khi đọc lại bài thơ.

# data[].attributes.body
Liên hệ tác phẩm Chữ người tử tù với Chí Phèo.

Nam Cao và Nguyễn Tuân đã gặp nhau ở quan điểm: Được sống không quan trọng. Quan trọng là sống như thế nào"

1. - Các nhân vật trong Chí Phèo của Nam Cao, Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân đều sống cuộc sống của mình. Nhìn chung đó là cuộc sống bất như ý.

2. - Họ đều có mỏi mong vươn đến một cuộc sống cho ra con người, một cuộc sống như ý nguyện của mình:

+ Truyện ngắn Chí Phèo của Nam Cao: Chí Phèo có khát vọng hoàn lương. Cả hai lần khóc của Chí Phèo đều liên quan đến vấn đề "sống như thế nào". Nhân vật Chí Phèo của Nam Cao thậm chí chấp nhận việc giết người, chấp nhận việc giết mình để khẳng định quyền được sống.

+ Truyện ngắn Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân: Huấn Cao nổi loạn chống lại trật tự xã hội phong kiến để được sống với chí nguyện của mình. Lời khuyên của Huấn Cao dành cho quản ngục thể hiện rõ quan điểm sống tốt, sống đẹp của nhân vật này. Viên quản ngục cũng là kẻ âm thầm giữ mình, thành tâm tiếp nhận nguyên tắc sống đẹp của Huấn Cao gửi gắm. Thầy thơ lại cũng lặng lẽ tiết chế mình trong dáng vóc gầy gò, thành kẻ "biết kính mến khí phách, một kẻ biết tiếc, biết trọng người có tài".

Liên hệ với truyện ngắn Hai đứa trẻ (Thạch Lam)

Nghệ thuật sử dụng ánh sáng và bóng tối như một thủ pháp trong Chữ người tử tù và Hai đứa trẻ vừa có điểm giống nhau lẫn khác nhau.

Giống: đều sử dụng ánh sáng và bóng tối như một nguyên tắc đối lập, một thủ pháp nghệ thuật trong xây dựng tình huống truyện.

Khác nhau:

+ với Nguyễn Tuân ánh sáng và bóng tối vừa đối lập, vừa bổ sung, nâng đỡ nhau, đồng thời có sự chuyển hóa từ bóng tối ra ánh sáng. Nhân vật viên quản ngục khi được Huấn Cao “khai tâm” đã nghẹn ngào “xin bái lĩnh”, là một minh chứng cho sự chuyển hóa này. Ánh sáng và bóng tối ở đây từ nghĩa thực đã chuyển thành nghĩa tượng trưng. Đều hướng tới mục đích ngợi ca cái đẹp, nhưng cái đẹp trong văn Nguyễn Tuân là cái đẹp thiêng liêng, sang trọng đã ổn định và có giá trị như một bảo vật văn hóa của dân tộc, như một kiểu chơi đẹp, thú uống trà, chơi chữ, một kiểu sống đẹp, một nhân cách đẹp... Chính vì vậy ánh sáng trong Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân là ánh sáng của chân lý, của cái đẹp trong tài hoa, nhân cách, nên tác phẩm cũng được kết thúc đẹp bằng sự chiến thắng của ánh sáng với bóng tối, của thiên lương con người với cái xấu cái ác. Bóng tối ở đây vừa là cuộc sống tù đọng, quẩn quanh mòn mỏi âm u - là nét giống với bóng tối trong Hai đứa trẻ - nhưng nó cũng vừa đại diện cho cái xấu cái ác trong cuộc sống cũng như trong bản chất con người, điểm khác với truyện ngắn Hai đứa trẻ của Thạch Lam.

+ Với Thạch Lam, bóng tối vừa mang nghĩa biểu trưng cho cuộc sống tù đọng, quẩn quanh nơi phố huyện vừa được sử dụng như phông nền chính nhằm làm nổi bật ba loại ánh sáng:

a) Ánh sáng nơi phố huyện - những quầng sáng giới hạn, nhỏ nhoi, leo lét, những hột sáng... tượng trưng cho số phận mòn mỏi của những con ngưòi nơi đây

b) Ánh sáng đô thị - vừa là quá khứ, vừa là tương lai, là miền mơ ước của hai đứa trẻ

c) Ánh sáng con tàu - ánh sáng thức tỉnh đời sống tỉnh lẻ, như một cầu nối từ hiện tại (ánh sáng phố huyện) về quá khứ (ánh sáng đô thị), rồi hướng tới tương lai (ánh sáng đô thị).

-> Từ đây ánh sáng, bóng tối không còn mang nghĩa thực nữa mà mang nghĩa biểu tượng, biểu tượng của ước mơ, của khát khao hạnh phúc và những điều tốt đẹp trong cuộc sống.

Liên hệ với nhân vật lịch sử Cao Bá Quát

Nhân vật Huấn Cao có nguyên mẫu là nhân vật có thật trong lịch sử Cao Bá Quát

Là người thông minh từ nhỏ, năm 12 tuổi, Cao Bá Quát đã theo các bậc đàn anh lều chõng đi thi. Khi còn đi học ở Bắc Ninh, Cao Bá Quát nổi tiếng về tài văn thơ đối đáp thông minh và tài họa, nhưng lại viết chữ rất xấu.

Tính khí tuy ngông ngạo, nghịch ngợm, nhưng bù lại ông rất chịu khó đọc sách, học hỏi và kiên nhẫn trong học tập. Học cũng như làm, bất kỳ khi nào ông cũng phải làm cho đến nơi đến chốn. Ông còn buộc chân vào các cạnh bàn để không thể “chạy đi chơi”. Nhờ sự quyết tâm, kiên nhẫn, một thời gian sau, từ viết chữ xấu, Cao Bá Quát nổi tiếng khắp vùng về biệt tài viết chữ đẹp.

Tương truyền, chữ viết của ông như “rồng bay phượng múa”, bút tích còn lại hiện nay được lưu lại trong bài đề tựa cuối cùng của Mai Am thi tập của công chúa Lại Đức, con gái vua Minh Mạng.Thời gian ở quê nhà, tài viết chữ đẹp của Cao Bá Quát vang xa khắp vùng. Người dân thường tới nhà ông xin câu đối về treo, nhất là vào các dịp tết.

Sau nhiều biến cố, CBQ từ quan về quê ở ẩn, tận mắt chứng kiến sự thối nát của xã hội đương thời, đời sống nhân dân thống khổ, Cao Bá Quát đã tham gia khởi nghĩa chống lại triều đình. Cuộc khởi nghĩa thất bại, ông chết trên chiến trận

-> Hình tượng nhân vật Huấn Cao có những nét tương đồng:

- Tài viết chữ đẹp, nhất là chữ Thư pháp “Chữ của Huấn Cao đẹp lắm, vuông lắm … có chữ Huấn Cao treo trong nhà như có báu vật, không có ân hận suốt đời”

- Huấn Cao là trang anh hùng có dũng khí, hiên ngang, bất khuất. Vừa thể hiện qua nét chữ, vừa thể hiện qua hành động dám đứng lên đấu tranh chống lại triều đình trong thời buổi loạn lạc.

- Huấn Cao là hình tượng mang vẻ đẹp lãng mạn, kết tinh của những phẩm chất phi thường, cao đẹp, vẻ đẹp hài hòa của nhân – trí – dũng. Khác với các nhân vật trong “Vang bóng một thời” HC có trách nhiệm với thời cuộc. Qua đó tác giả bộc lộ quan niệm về cái đẹp: cái tài phải đi với cái tâm, cái đẹp và cái thiện không thể tách rời nhau.

Liên hệ với đời sống hiện nay

Hình tượng nhân vật Huấn Cao không chỉ mang những nét phẩm chất tốt đẹp mà còn là biểu tượng, nét đặc trưng cho vẻ đẹp văn hoá truyền thống của dân tộc.

Ngày nay, nghệ thuật thư pháp thường được tái hiện vào các dịp lễ, tết cổ truyền của dân tộc với hình ảnh ông Đồ bên bút lông và giấy đỏ.

Vào những ngày lễ Tết, người dân khắp cả nước thường đổ về Văn miếu Quốc Tử Giám để xin chữ, coi đó là thú vui đầu năm, đem đến cho gia đình được nhiều điều may mắn, là 1 món ăn tinh thần không thể thiếu đối với người dân Việt.

Ngoài chữ Hán,  những năm gần đây, “Thư pháp chữ Việt”, “Thư pháp Quốc ngữ” (chữ Latinh) đã bắt đầu khởi sắc và trở thành phong trào phát triển khá mạnh mẽ. Thư pháp chữ Việt không chỉ xuất hiện trên những tấm thiệp tặng bạn bè vào dịp đầu xuân, xin chữ trên lịch, trên các sản phẩm trang trí, hay trong các hội chữ dịp Tết, tranh thư pháp chữ quốc ngữ được sử dụng khá phổ biến trong các không gian mang hơi hướng hoài cổ như các quán trà đạo, câu lạc bộ nghệ thuật dân gian…

Ngoài ra, nhiều gia đình cũng lựa chọn treo tranh thư pháp như một hình thức trang trí, tạo sự hài hòa cho ngôi nhà. Để mở rộng bộ môn nghệ thuật Thư pháp đến nay đã có không ít các câu lạc bộ, các lớp giảng dạy thư pháp được mở ra thu hút ngày càng nhiều bạn trẻ theo học.

# data[].attributes.body
LIÊN HỆ VỚI CHÍ PHÈO (CÁI ĐẸP CÓ SỨC CẢM HOÁ CON NGƯỜI)

• Chữ người tử tù: Viên quản ngục là chức quan cao nhất nơi ông Huấn Cao bị giam giữ. Trước cảnh cho chữ, ông ta quý Huấn Cao ở cái tài, khi Huấn Cao cho chữ, thầy quản khúm núm. Nhưng sau khi Huấn Cao khuyên bảo, thái độ và tình cảm của quản ngục càng khác trước: Ngục quan cảm động, vái người tù một cái, chắp tay nói một cái mà nước mắt rỉ vào kẽ miệng làm cho nghẹn ngào: “Kẻ ngu muội này xin bái lĩnh”. Cái đẹp và cái thiện xuất hiện đan xen và tô nét thêm cho cảnh cho chữ thêm đặc sắc và là cảnh “xưa nay chưa từng có”. Cái đẹp đã khiến cho con người đều thay đổi. Đó là sự thay đổi không chỉ về tư tưởng mà còn là tình cảm. “Chữ người tử tù” thể hiện niềm tin mãnh liệt của Nguyễn Tuân về sự bất diệt của cái đẹp, rằng “Cái đẹp không bao giờ chết”.

• Chí Phèo: Ở đoạn cuối của tác phẩm (Chí Phèo say rượu rồi gặp thị Nở…) Chí Phèo đã có ý thức vươn lên khao khát được làm người lương thiện. Động lực thúc đẩy là tình thương của thị Nở và bát cháo hành của thị. Nếu như trước đây, Chí chỉ biết uống rượu, chửi bới, dọa nạt, cướp giật, nằm vạ… thì giờ đây khi được ăn bát cháo hành của thị Nở, “hắn thấy lòng thành trẻ con. Hắn muốn làm nũng với thị như với mẹ. Ổi sao mà hắn hiền…”. Bát cháo hành tượng trưng cho tình cảm của Thị Nở với Chí Phèo - một tình cảm dịu dàng, giản dị, nó đã thức dậy trong tâm can " con quỷ dữ " của làng Vũ Đại, tìm lại được ý nghĩa, niềm vui cuộc sống và quyết tâm thay đổi như một con người chân chính

→ Dù thực tại tăm tối, tàn bạo đến đâu cũng không thể tiêu diệt được cái đẹp. Cái đẹp là bất khả chiến bại, cảm hoá con người ta giúp tìm lại bản chất của chính mình

LIÊN HỆ HÌNH TƯỢNG HUẤN CAO VỚI CAO BÁ QUÁT

• Khí phách hiên ngang: Coi thường cái chết, Mặc dù đang chờ ngày ra chặt đầu, vẫn nguyên vẹn tư thế ung dung, đàng hoàng, không biết cúi đầu trước quyền lực và đồng tiền. Ta nhất sinh không vì tiền bạc hay quyền thế mà ép mình viết câu đối ...đời ta mới viết... cho ba người bạn thân..

• Huấn Cao gợi người đọc nghĩ đến Cao Bá Quát - một danh sĩ đời Nguyễn- cầm đầu cuộc khởi nghĩa Mĩ Lương chống triều đình Tự Đức bị thất bại: Nhất sinh đê thủ bái hoa mai.

LIÊN HỆ VỚI  NHÂN VẬT HUẤN CAO

Huấn Cao, một con người với nổi bật lên với cái viết chữ đẹp. Những nét chữ của ông như được đúc bằng khối vuông vắn được viết ra từ đôi bàn tay ấy cho ta thấy tâm hồn con người ông có khí phách mạnh mẽ, lẫm liệt,hiên ngang, hào hùng. Lẽ ra, với tài văn chương ấy, nếu chịu thuận triều đình, Huấn Cao có thể trở thành vị quan quyền cao chức trọng, có thể sống một cuộc đời ăn sung mặc sướng, nhung êm đêm gấm . Nhưng nếu như vậy, chúng ta sẽ không có được một Huấn Cao với nhân cách cao đẹp có thể là bậc thầy của bao kẻ khác trong thiên hạ. Cái tài, cái tâm của Huấn Cao rực rỡ, chiếu sáng lên toàn bộ cuộc đời ông, chi phối hành động lớn nhỏ của ông. Ông không thể ngoảnh mặt làm ngơ trước cái thói bất công của triều đình, không chịu cảnh “cá chậu chim lồng”, càng không thể làm tay sai cho những kẻ bắt nạt dân lành. Đứng lên khởi nghĩa, cầm đầu “những kẻ ngang tàn” là sự lựa chọn của ông. Để rồi sự nghiệp anh hùng không thành, ông bị bắt, bị khép vào tội đại nghịch và phải lãnh án chém. “Hùm thiêng thất thế sa cơ cũng hèn”, người đời thường nói thế, song Huấn Cao, tuy sa cơ, thất thế, ông vẫn sống những ngày ung dung, đàng hoàng. Bởi những việc mà ông làm, từng hành động, lời nói của ông đều không hề trái với lương tâm của của ông, không ngược với cái “thiên lương” vốn tồn tại sâu bên trong tâm hồn ông. Trong những ngày bị giam, ông vẫn luôn hiên ngang, bất khuất như thế. Ông không thèm đếm xỉa đến bọn lính, xem những kẻ đại diện thống trị quyền lực nơi đây đều là kẻ tiểu nhân. Khi nhận được rượu thịt của quản ngục, ông bình thản ăn “coi như đó là việc vẫn làm trong cái hứng sinh bình lúc chưa bị giam cầm”. Lúc viên quản ngục tỏ ý nương nhẹ ông cũng chẳng một chút nao lòng. Ông tỏ ra khinh bạc, nói những lời ngạo nghễ “ta chỉ muốn một điều, ngươi đừng đặt chân đến đây” đầy dụng ý.

Từ đó ta thấy được, không chỉ có tài văn chương, Huấn Cao còn có một lòng nồng nàn yêu nước thương dân, một trang anh hùng có dũng khí hiên ngang bất khuất. Ông là một hình tượng lí tưởng, là một tấm gương sáng cho những thế hệ sau này. Sinh ra và lớn lên trong thời bình, người con Việt Nam vẫn luôn ngợi ca và lưu giữ nét đẹp truyền thống yêu nước, nhất là trong thời điểm dịch bệnh như hiện nay, khi ở nhà cũng là yêu nước.

LIÊN HỆ VỚI ĐỜI SỐNG

• Viết thư pháp là nghệ thuật thư pháp thường diễn ra ở nơi trang trọng như đại sảnh,thư phòng,vườn hoa,...,là thú vui tao nhã của các nhà nho,người cho chữ ngoài việc cho nét chữ còn gửi gắm những triết lí bài học về cuộc sống,hoài bão ,ước mơ của cả cuộc đời con người

• Nhưng ở đây Huấn Cao cho chữ quản ngục ở ngay giữa nhà tù - nơi hiện thân của cái ác ,cái xấu xa.

+ Người cho chữ là người tử tù ngày mai ra pháp trường nhận án chém,cổ đeo gông,chân vướng xiềng xích,ung dung tô đậm nét chữ

+ Người nhận chữ: khúm núm ,cất những đồng tiền kẽm.

# data[].attributes.body
-Tâm điềm : bụng dạ con người

-Thuần khiết : hoàn toàn trong sạch
-Biệt nhỡn : cái nhìn thể hiện sự kính trọng đặc biệt

-Tri kỉ : người mang đến cho bạn sự thoải mái, dễ chịu khi ở bên còn bạn đời mang đến cho bạn sự rung động. Giữ những người được coi là tri kỷ sẽ có sự gắn kết về tâm hồn, về suy nghĩa một cách sâu sắc. Họ là những người khiến ta có thể tin tưởng, có thể dựa dẫm và chia sẻ bất cứ điều gì.

-Phản nghịch: chống lại chính quyền đã thành lập

-Người tử tù: là những người thực hiện những hành vi phạm lôi đã bị kết án tử hình và đang bị giam giữ trong trại giam để chờ ngày đưa ra thi hành án

-Lép bép: tiếng nổ nhỏ và liên tiếp

-Sở nguyện  : điều hằng mong ước , nguyện vọng

-Bức trung đường: bức thư họa lớn treo tại phòng chính ở giữa nhà

-Vọng canh: vọng gác

-Thiên lương: phần tốt đẹp có sẵn của con người do trời ban cho.

-Thi oai: to ra cái oai, cái uy lực của mình cho người ta nể sợ

-Đề lao: nhà tù, ngục

-Tâm điền (ruộng tâm) : tâm ví như thửa ruộng có khả năng chứa đựng các hạt giống thiện, ác rồi tùy theo điều kiện bón tưới mà phát triển thành mầm thiện, mầm ác

# data[].attributes.attachment_caption
"Khung cảnh cho chữ: Cảnh cho chữ thiêng liêng lại được diễn ra trong cảnh u ám của ngục tối."

# data[].attributes.body
Trong tác phẩm "Chữ người tử tù" thì cảnh cho chữ chính là trung tâm của mọi giá trị nghệ thuật, nó vừa khắc họa chân dung người tử tù hiên ngang, thi vị lại vừa thể hiện được tư tưởng nhân văn sâu sắc.

Đây là một cảnh tượng vô cùng đặc biệt, hình ảnh mà trước đây chưa từng có:

+ Thông thường người ta chỉ sáng tác nghệ thuật ở nơi có không gian rộng rãi, trang nghiêm hay ít nhất là nơi sạch sẽ, đằng này cảnh cho chữ lại diễn ra nơi cái ác ngự trị.
+ Người nghệ sĩ làm ra tác phẩm nghệ thuật phải thật sự thoải mái về tâm lí, thể xác trong khi Huấn Cao phải đeo gông, xiềng xích và nhận án tử vào ngày hôm sau.
+ Người quản ngục là người có quyền bắt buộc kẻ tử tù nhưng ngược lại kẻ tử tù lại ở vị thế cao hơn có quyền cho hay không cho chữ.

Cảnh cho chữ là cảnh tượng đẹp và mang nhiều ý nghĩa thể hiện được sự nâng niu, coi trọng cái đẹp, cái chữ trong tác phẩm của nhà văn Nguyễn Tuân.

# data[].attributes.attachment_caption
" Một người tù, cổ đeo gông, chân vướng xiềng, đang dậm tô nét chữ trên tấm lụa trắng tinh căng trên mảnh ván. "

# data[].attributes.body
Cảnh cho chữ được diễn ra vào buổi đêm, đêm cuối cùng của ông Huấn tại nhà ngục. Địa điểm cho chữ là ngay trong buồng giam chật hẹp với mạng nhện đầy tường, trên đất bừa bãi phân chuột phân gián. Trong không khí trang nghiêm 3 nhân vật hiện lên trong 3 tư thế khác nhau: Huấn Cao thì cổ đeo gông, còn chân vướng xiềng nhưng vẫn ung dung vẽ dậm to từng nét chữ, viên quản ngục thì đang khúm núm cất những đồng tiền kẽm để đánh dấu từng ô chữ, còn thầy thơ lại thì đang run run bê lấy chậu mực. Tuy là khác nhau về tư thế, về địa vị về con người nhưng họ đều có điểm chung là biết thưởng thức và trân trọng cái đẹp. Những nét chứ của con người chuẩn bị đi vào cõi chết mà không hề ngả nghiêng siêu vẹo mà “vuông, tươi tắn nói lên hoài bão tung hoành của một đời con người”. Những nét chữ như phượng múa rồng bay thể hiện được tài năng của ông Huấn. Không chỉ vậy, với thái độ ung dung, tràn trề cảm hứng sáng tạo, ông còn tinh tế cảm nhận được mùi mực thơm ngát thể hiện được khí phách hiên ngang, không sợ cái chết của ông Huấn. Nếu không có tinh thần tự do, không có sức mạnh thì chắc chắn sẽ không có được phong độ ấy. Khi viết chữ xong, ông buồn bã đỡ quản ngục đứng thẳng dậy, ông buồn không phải vì ngày mai mình sẽ bị giải ra pháp trường mà ông buồn vì người như quản ngục lại phải... Ông còn khuyên quản ngục thật chân thành hãy tìm về nhà quê mà ở, xong rồi hãy nghĩ tới chuyện chơi chữ, ở đây khó lòng giữ được thiên lương cho lành vững. Lời khuyên đặt ra yêu cầu đối với người thưởng thức: Phải có tâm hồn đẹp mới có thể cảm nhận được hết cái đẹp, phải có một môi trường tốt để cái đẹp được bảo vệ và giữ gìn. Như vậy, Huấn cao chuẩn bị đi vào cõi chết mà vẫn nghĩ tới sự sống của cái đẹp, cái đẹp không thể ở chung với cái xấu. Ông cho chữ quản ngục là để tạ một tấm lòng, để chia sẻ với một tri kỉ và để nâng đỡ một thiên lương.

Có thể nói, cảnh cho chữ diễn ra nơi tù ngục nhưng cũng rất xúc động và thiêng liêng. Quản ngục nghe xong lời khuyên của ông Huấn, ông chắp tay nói một câu mà dòng nước mắt rỉ vào kẽ miệng làm cho nghẹn ngào “Kẻ mê muội này xin bái lĩnh”. Qua thái độ kính cẩn của quản ngục, người đọc có thể thấy được thái độ trân trọng đặc biệt đối với người tài và cái đẹp, cái đẹp có khả năng cảm hoá con người, đưa những con người đang lầm đường lạc lối trở về con đường trong sáng.

# data[].attributes.attachment_caption
"Cái thang gỗ lim nặng, đóng khung lấy sáu cái cổ phiến loạn nếu đem bắc lên mỏ cân, có thể nặng đến bảy, tám tạ."

# data[].attributes.body
Cho dù sắp phải đối diện với cái án tử hình, kề cận với cái thời khắc mất đi tính mạng nhưng khí thế của Huấn Cao vẫn rất hiên ngang, anh dũng, ông cũng chẳng hề sợ hãi, nao núng trước những màn tra tấn trong chốn ngục tù. Ngay cả cái lí do khiến ông bị bắt, bị giam cầm cũng đã cho ta thấy rằng ông là một người anh hùng chân chính, sẵn sàng chiến đấu, sẵn sàng hi sinh vì dân vì nước. Một người anh hùng theo đuổi những chân lí sáng ngời. Ta không thấy Huấn Cao xuất hiện như những tướng sĩ hiên ngang nơi trận mạc, dũng mãnh giết giặc,  nhưng ta lại nhìn thấy ở ông những hành động, những cử chỉ đanh thép, cứng rắn và rất quả quyết "Huấn Cao lạnh lùng, chúc mũi gông nặng, khom mình thúc mạnh đầu thang gông xuống thềm đá tảng đánh thuỳnh một cái". Chừng ấy cũng đủ để ta thấy tường tận lòng gan dạ đáng trân quý của ông: trong thân phận của một người tử tù, ông có thể phải chịu đòn roi, bị tra tấn, đánh đập bất cứ lúc nào nhưng cho dù có tàn bạo, có dã man, có đau đớn đến mấy, chúng chẳng thể khiến ông sợ hãi hay nhụt chí dù một chút. Khí phách anh hùng trong Huấn Cao chưa bao giờ bị mờ nhạt, kể cả khi ông khoác lên mình "chiếc gông dài tám thước" hay những chiếc áo tù.

# data[].attributes.body
*Giống nhau: nghệ thuật miêu tả ánh sáng và bóng tối
- Sử dụng các chi tiết ánh sáng và bóng tối một cách dày đặc trên tác phẩm của mình.
- Ánh sáng tượng trưng cho vẻ đẹp trong tâm hồn con người, niềm hy vọng tốt đệp còn bóng tối lại tượng trưng cho sự bế tắc, khốn khổ và cái xấu xa tiêu cực trong xã hội
- Ánh sáng và bóng tối đều được xây dựng ở hai thế giới giao tranh kịch liệt và gay gắt, với nghệ thuật tương phản, đối lập rõ ràng
*Khác nhau:
- "Chữ người tử tù"
+, Ánh sáng và bóng tối được khắc họa, tạo hình sắc nét, sống động và mạnh mẽ.
+, Ánh sáng và bóng tối được tác giả miêu tả ở thế cạnh tranh ngang bằng, kịch liệt, trong đó có vẻ ánh sáng được miêu tả một cách nổi bật, áp đảo trong tối
- "Hai đứa trẻ"
+, Hai đứa trẻ các sử dụng nghệ thuật sáng tối của Thạch Lam thiên về khuynh hướng mềm mại, lãng mạn trữ tình, phảng phất sự u buồn, tịch liêu.
+, Ánh sáng ở "Hai đứa trẻ" được tác giả dựng lên một cách yếu ớt, lẻ tẻ, nhạt nhòa dường như bị màn đêm nuốt chửng.
--> Thạch Lam: sự vươn lên, vẻ đẹp sức sống tiềm tàng, niềm khát khao hy vọng tốt đẹp của những kiếp người nhỏ bé trong cuộc sống còn nhiều tăm tối, ảm đạm.
--> Nguyễn Tuân: khẳng định chân lý vẻ đẹp thiên lương và tâm hồn thanh cao sẽ luôn thắng và tỏa sáng rực rỡ, gắn kết tâm hồn con người lại với nhau dù cho có ở điều kiện khắc nghiệt, tối tăm và bẩn thỉu đến thế nào.
***
Từ đó ta liên hệ tới những hình ảnh thực, những tấm gương ngoài đời thực như

cô gái “xương thủy tinh” Nguyễn Phương Anh

Tại cuộc thi Tìm kiếm tài năng Việt Na, cô gái xương thủy tinh Nguyễn Phương Anh đã bất ngờ lọt vào vòng chung kết và được đông đảo mọi người biết tới. Dù không đoạt giải nhưng hình ảnh cô gái có thân hình nhỏ bé với nghị lực phi thường đã khiến nhiều khán giả thán phục. Ngoài ra, cô cũng từng đạt giải nhì trong một cuộc thi hát tiếng anh. Câu chuyện về nghị lực của cô gái xương thủy tinh như một tấm gương để các bạn trẻ thêm tin yêu và lạc quan trong cuộc sống.

Tháng 10/2015, Nguyễn Phương Anh sang Australia du học với học bổng toàn phần của Đại học Curtin. Cô gái xương thủy tinh giàu nghị lực là một trong những thí sinh xuất sắc đạt số điểm IELTS 8.0.
Phương Anh cũng đồng thời là gương mặt được UNICEF lựa chọn tham dự Hội nghị cấp cao của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc về người khuyết tật năm 2013. Cô cũng được bầu chọn là Đại sứ Sinh viên quốc tế của trường.

-->Ta thấy tuy hai ý suy ra của tác giả Thạch Lam và Nguyễn Tuân có ý đối lập nhau nhưng ta đều thấy ở tấm gương cô gái “xương thủy tinh” Nguyễn Phương Anh:
+cô vươn lên với khát khao hy vọng tốt đẹp trong hoàn cảnh khó khăn nhất xảy ra với chính bản thân rồi từ từ có những thành công nhất định

+và cô cũng ở trong hoàn cảnh khắc nghiệt đó mà tỏa sáng rồi lan tỏa những năng lượng tích cực tới biết bao người xung quanh.

# data[].attributes.body
-"Phiến trát" (phiến:chỉ đơn vị một tấm.một mảnh;trát:công văn của cấp trên yêu cầu cấp dưới thực hiện) : tờ lệnh của cấp trên truyền xuống.
-"Ti Niết" (niết:pháp luật) : dinh Án sát,nơi coi việc pháp luật ở một tỉnh.
-"Tư lự" : có vẻ đang phải nghĩ ngợi, bận tâm về điều gì.
-"Hèo hoa" (hèo:gậy làm bằng thân cây đèo) : cái gậy có cuốn tua trên đầu cho đẹp
-"Lòng biết giá người" : biết cách nhìn người,nhận thấy giá trị con người.
-"Biệt nhỡn" : cái nhìn thể hiện sự kính trọng đặc biệt.
-"Hứng sinh bình" : hứng trong cuộc sống bình thường(ngoài nhà tù).
-"Kẻ tiểu lại" :viên chức nhỏ trong cơ quan hành chính nhà nước thời xưa.
-"Chục vuông lụa trắng" : tấm vải trắng dùng để viết, vuông ý chỉ chữ viết đẹp.
-"Sách thánh hiền" : sách của Khổng Tử và các bậc danh nho thời xưa.
-"Nhất sinh" : suốt một đời.
-"Tứ bình" : bộ tranh hoặc chữ có bốn chữ, khổ chữ nhật,treo dọc và song song với nhau.
-"Bức trung đường" : thường làm bằng gỗ,hình chữ nhật, viết chữ Hán cỡ lớn treo ơ gian giữa nhà.
-"Liên tài" : quý trọng người có tài .
-"Chọc trời quấy nước" : ví hành động ngang tàng, gây náo động mọi nơi, không kiêng sợ bất cứ thế lực nào.
-"Khoảnh" : làm cao;ở đây có thể hiểu là khó tính, khó gần.

-"Thiên lương" : bản tỉnh tốt của con người do trời phú cho.
-"Bái lĩnh" : vừa lạy vừa nhận lấy một cách cung kính.

# data[].attributes.attachment_caption
Minh Anh- Diệu Huyền- Phương Linh A- Hà Vy

# data[].attributes.body
“Ông trời nhiều khi chơi ác, đem đầy ải những cái thuần khiết vào giữa một đống cặn bã. Và những người có tâm điền tốt và thẳng thắn, lại phải ăn đời ở kiếp với lũ quay quắt”.
-->Một tấm lòng lương thiện, ngay thẳng và biết quý trọng tài như viên quản ngục nhưng lại phải làm việc trong chốn lao ngục-nơi luôn ẩn chứa nhiều nguy hiểm, sự tàn nhẫn. Ông phải ngày ngày sống chung với những kẻ ích kỉ, độc ác và xảo trá.
=>Cuộc sống đôi khi nhiều ngang trái buộc con người ta vào đường cùng, làm những công việc họ không mong muốn.

"Ngục quan cảm động, vái người tù một vái, chắp tay nói một câu mà dòng nước mắt rỉ vào kẽ miệng làm cho nghẹn ngào : “Kẻ mê muội này xin bái lĩnh” ".

- Trên bình diện xã hội, họ là những kẻ đối địch: một người thì cầm đầu cuộc khởi nghĩa chống lại triều đình, còn người kia là ngục quan, đại diện bộ máy cai trị của triều đình ấy. Vậy mà viên quan lại vái người, chắp tay với Huấn Cao điều đó thể hiện sự mến mộ, trân trọng cái đẹp của viên quan đối với Huấn Cao.
=> Có thể thấy viên quản ngục là một người có thiên lương trong sáng, một con người biết hướng thiện.

“Ở đây, khó giữ thiên lương cho lành vững và rồi cũng đến nhem nhuốc mất cái đời thiên lương đi.”

Huấn Cao không chỉ giữ thiên lương cho mình mà còn dùng chính thiên lương ấy tỏa sáng, hướng thiện, giúp viên quản ngục được khơi gợi thiên lương, cũng có được thiên lương.

=> Huấn Cao là nhân vật lý tưởng được xây dựng bằng bút pháp lãng mạn lý tưởng hóa thể hiện tư tưởng yêu nước thầm kín của Nguyễn Tuân.

“Có được chữ ông Huấn mà treo là có 1 vật báu trên đời.”
=>Viên quản ngục tuy chỉ là “1 kẻ tiểu lại giữ tù” nhỏ bé nhưng lại “biết đọc vỡ sách thánh hiền”, là người có tâm hồn nghệ thuật, coi trọng cái đẹp và thích chơi chữ. Ông không hề giống với những tên lính xấu xa tráo trở khác trong tù; là người biết trân trọng tài năng, chữ viết của Huấn Cao. Thậm chí yêu thích nó đến mức sánh ngang được với cả vật báu, ngày ngày đều mong ước có được nó.

“Bấy nhiêu thanh âm phức tạp bay cao lần lên khỏi mặt đất tối, nâng đỡ lấy một ngôi sao chính vị muốn từ biệt vũ trụ“.
* Có thể nói ngôi sao ở đây đó chính là Huấn Cao, câu văn này miêu tả khung cảnh cùng những âm thanh phức tạp trước khi Huấn Cao chuẩn bị nhận án chém.
* Quan ngục cảm thấy tiếc nuối khi biết Huấn Cao sắp phải từ giữ cõi đời
* Viên quan dũng cảm biệt đãi để Huấn Cao đỡ khổ hơn trong những ngày cuối cùng còn lại ngay cả khi bị Huấn Cao coi thường, khinh bỉ.
=>  Đọc “Chữ người tử tù” không chỉ thấy thái độ không biết sợ của Huấn Cao đẹp mà thái độ biết sợ của Quản Ngục cũng đẹp không kém. Thái độ không biết sợ của Huấn Cao là cái đẹp của khí phách anh hùng. Thái độ biết sợ của Quản Ngục là cái đẹp của thiên lương trong sáng.

" Ông Huấn Cao vẫn thản nhiên nhận rượu thịt, coi như đó là một việc vẫn làm trong cái hứng sinh bình lúc chưa bị giam cầm"
+ Khi Huấn Cao bị giam cầm, tại sao ông vẫn thản nhiên nhận rượu, thịt của viên quản ngục ?
+ Ông bình thản ăn những món ăn do quan ngục biệt đãi coi như mình có quyền hưởng thụ, ông làm việc theo ý mình, hoàn toàn tự chủ.
---> Thể hiện được phong thái ung dung, tự do, xem nhẹ cái  chết.
---> Một anh hùng với khí phách hiên ngang, bất khuất.

"Ngươi hỏi ta muốn gì? Ta chỉ muốn có một điều. Là nhà ngươi đừng đặt chân vào đây."
- Tại sao Huấn Cao lại có thái độ như vậy?
- Huấn Cao trả lời viên quản ngục bằng thái độ khinh miệt, nặng lời.
Trước đó Huấn Cao vẫn nhận rượu của viên quản ngục trong hứng sinh bình lúc chưa bị giam cầm và đến khi viên quản ngục hỏi có cần thêm gì nữa không thì Huấn Cao lại trả lời một cách lạnh lùng và thậm chí còn dứt khoát và phũ phàng. Khi ấy Huấn Cao chưa hiểu rõ tấm lòng của viên quản ngục.
⇒ HC không khuất phục trước cường quyền.

⇒ Thể hiện khí phách của một người anh hùng.

# data[].attributes.attachment_link.title
Hồng Tím Trắng Đen Game thủ Cô gái Đoạn giới thiệu YouTube

# data[].attributes.body
Từ ngữ, câu văn được lạ hóa: “Những đoạn không bóng thì lại sỉn lại những chất ghét đen sánh”; “mưa rệp”; “biệt nhỡn”; “tính ông vốn khoảnh”; “Ông Trời nhiều khi hay chơi ác đem đầy ải những cái thuần khiết vào giữa một đống cặn bã”;…
Chẳng hạn: “Tiếng dội chó sủa ma, tiếng trống thành phủ, tiếng kiểng mõ canh nổi lên nhiều nhiều”; câu văn “trổ nhánh rậm rạp”: “Ðêm hôm ấy, lúc trại giam tỉnh Sơn chỉ còn vẳng có tiếng mõ trên vọng canh, một cảnh tượng xưa nay chưa từng có, đã bày ra trong một buồng tối chật hẹp, ẩm ướt, tường đầy mạng nhện tổ rệp, đất bừa bãi phân chuột phân gián”; “Lửa đóm cháy rừng rực, lửa rụng xuống nền đất ẩm phòng giam, tàn lửa tắt nghe xèo xèo”…
Chẳng hạn như, khuôn mặt vô tư lự của một viên quan coi ngục được Nguyễn Tuân ví với “mặt nước ao xuân bằng lặng, kín đáo và êm nhẹ”, còn tính cách dịu dàng của con người ấy thì “như một thanh âm trong trẻo chen vào giữa một bản đàn mà nhạc luật đều hỗn độn, xô bồ”; “ngày đêm của tử tù đợi phút cuối cùng…vẫn đằng đẵng như nghìn năm ở ngoài”. Miêu tả cảnh tử tù được áp giải, ông viết: “Sáu người né mình tiến vào như một bọn thợ nề thận trọng khiêng cái thang gỗ đặt ngang trên vai”. Miêu tả bầu trời đêm qua tâm trạng của viên quản ngụ, ông sử dụng hình ảnh gợi mở nội tâm thật chuẩn các: “một ngôi sao Hôm nhấp nháy như muốn trụt xuống phía chân trời không định”;

# data[].attributes.body
-tiêng tiếc: hơi tiếc

-nội cỏ: (từ cổ) ý chỉ cánh đồng cỏ

-chó sủa ma: Người ta nói “Chó sủa 1 tiếng là ma, 3 tiếng là người”. Chó sủa một tiếng vào hư không rồi nghỉ (thường là vào ban đêm) thì có thể chó đã nhìn thấy ma hoặc những dạng năng lượng thấp (liên quan tới tâm linh)

-"đầu đã điểm hoa râm": mái tóc đen có một số sợi bạc, giống như chòm lá cây râm màu xanh có điểm những đóa hoa trắng nhỏ.

-"phết cho mấy hèo": "hèo" là loại cây thuộc họ cau, thân thẳng, nhiều đốt, thường dùng làm gậy, "phết" ý nói đánh -> đánh mấy gậy
-lính tráng: (lính thời trước nói chung) binh lính
-đề lao: nơi giam tội phạm đặc biệt nguy hiểm

# data[].attributes.body
"Một người tù cổ đeo gông, chân vướng xiềng, đang dậm tô nét chữ trên tấm lụa trắng tinh căng phẳng trên mảnh ván. Người tù viết xong một chữ, viên quản ngục lại vội khúm núm cất những đồng tiền kẽm đánh dấu ô chữ đặt trên phiến lụa óng. Và cái thầy thơ lại gầy gò, thì run run bưng chậu mực. Thay bút con, đề xong lạc khoản, ông Huấn Cao thở dài, buồn bã đỡ viên quan ngục đứng thẳng người dậy và đĩnh đạc bảo"

=> Đoạn trích là cảnh tượng xin chữ, cho chữ của quản ngục và Huấn Cao. Đây là  một cảnh tượng xưa nay chưa từng có bởi hàm chứa những yếu tố tương phản đầy ấn tượng:

- Đầu tiên là sự tương phản trong tình huống sáng tạo nghệ thuật. Bản chất của nghệ thuật chân chính là sáng tạo tự do, nay người nghệ sĩ tài hoa đang say mê tô từng nét chữ lại là một người tù cổ đeo gông, chân vướng xiềng. Nghệ thuật giúp cho cái đẹp bất tử, nhưng người sáng tạo nghệ thuật, người tạo ra cái đẹp bất tử lại là một tử tù đang ở đêm cuối cùng của cuộc đời, chỉ sớm mai, Người phải vào kinh lĩnh án tử hình. Nghịch lí xót xa ấy khiến cái đẹp trở nên mong manh, quí giá và giờ khắc tạo ra cái đẹp càng trang trọng, thiêng liêng.
- Tiếp nữa là sự tương phản xuất hiện trong hoàn cảnh sáng tạo nghệ thuật. Người nghệ sĩ thư pháp thường viết chữ ở những thư phòng thanh sạch, cao khiết với bạch lạp, hương trầm...; nay HC cho chữ QN nơi chốn tù tối tăm,chật hẹp, ẩm ướt, . Những tương phản không chỉ làm hiện ra sự khắc nghiệt của hoàn cảnh mà còn cho thấy ý chí phi thường của những con người yêu cái đẹp, dám vượt lên trên mọi sự nghiệt ngã chốn ngục tù để sáng tạo, chiêm ngưỡng và lưu giữ cái đẹp.

"Trong hoàn cảnh đề lao, người ta sống bằng tàn nhẫn, lừa lọc, tính cách dịu dàng và lòng biết giá người, biết trọng người ngay của viên quan coi ngục này là một thanh âm trong trẻo chen vào giữa một bản đàn mà nhạc luật đều hỗn loạn, xô bồ."

- Đoạn trích  trên đã sử dụng thành công biện pháp tu từ so sánh: tính cách dịu dàng, lòng biết giá người, biết trọng người ngay của viên quản ngục được ví như một âm thanh trong trẻo chen vào giữa một bản đàn mà nhạc luật đều hỗn loạn, xô bồ. Hình ảnh so sánh này có ý nghĩa gợi dậy ở người đọc sự hình dung khái quát nhất về hoàn cảnh và phẩm chất của nhân vật quản ngục. Đây là hình ảnh súc tích, tạo ra sự đối lập sắc nét giữa trong và đục, thuần khiết và ô trọc, cao quý và thấp hèn, giữa cá thể nhỏ bé, mong manhvới thế giới hỗn tạp, xô bồ. Nó là một hình ảnh so sánh hoa mĩ, đắt giá, gây ấn tượng mạnh, thể hiện sự khái quát nghệ thuật sắc sảo, tinh tế, có ý nghĩa làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn nhân vật.

# data[].attributes.body
''Bấy nhiêu thanh âm phức tạp bay cao lần lên khỏi mặt đất tối, nâng đỡ lấy một ngôi sao chính vị muốn từ biệt vũ trụ.''

Thanh âm ''bay cao'' chữ không phải ''vang xa'' hay ''phát ra'' : Dường như thanh âm cũng nuối tiếc cái tài hoa mà muốn cùng nâng đỡ cái tài hoa ấy lên cao, cao mãi.

''Nâng đỡ một ngôi sao chính vị'' chứ không phải ''ngôi sao chính vị mờ nhạt dần rồi biến mất'': Cái ngôi sao ấy vẫn sẽ còn mãi, chỉ là ở một vũ trụ khác cao hơn chữ không phải là biến mát hoàn toàn.

-> Sự tiếc nuối cái tài, cái tâm cũng như sự tôn trọng của nhân vật quản ngục.

''Trong hoàn cảnh đề lao, người ta sống bằng tàn nhẫn, bằng lừa lọc, tính cách dịu dàng và biết lòng giá người, biết trọng người ngay của viên quan coi ngục này là một thanh âm trong trẻo chen vào giữa một bản đàn mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ.''

Sự tiếc nuối và biết trân trọng người ngay, trân trọng những cái tài của viên quan coi ngục.

''Một thanh âm trong trẻo chen vào giữa một bản đàn'' : Rât hiếm có người quản ngục nào mà như người quản ngục này.

Chốn ngục tù là ''một bản đàn mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ.

-> Bi kịch của một tâm hồn đẹp bị cầm tù trong cái nghề nghiệp không hề lương thiện.

''Ông Huấn Cao vẫn thản nhiên nhận rượu thịt, coi như đó là một việc vẫn làm trong cái hứng bình sinh lúc chưa bị giam cầm''.

''Thản nhiên'' : Như không có việc gì -> Phong thái ung dung, tự do, xem nhẹ cái chết

-> Một con người có khí phách hiên ngang bất khuất.

Phó từ chỉ sự tiếp diễn ''vẫn'' : Cho người đọc thấy việc phải vào tù đối với Huấn Cao không phải là vẫn đề gì to tát. -> Càng thể hiện rõ được phong thái ung dung tự tại của Huấn Cao.

''Ngươi hỏi ta muốn gì? Ta chỉ muốn có một điều. Là nhà ngươi đừng đặt chân vào đây.''

Trả lời quản ngục bằng thái độ dửng dưng, lạnh lùng khinh miệt, cố ý làm ra khinh bạc.

Không khuất phục trước cường quyền.

Khí phách của một người anh hùng.

-> Huấn Cao không hề sợ hãi việc sau này sẽ bị ''những thủ đoạn tàn bạo của quan ngục bị sỉ nhục'', không hề sợ hãi cảnh chết chém, mà ngược lại còn sẵn sàng chờ đợi.

''Một buổi chiều lạnh, viên quản ngục tái nhợt người đi sau khi tiếp đọc công văn. Quan Hình bộ Thượng thư trong kinh bắt giải ông Huấn Cao và các bạn đồng chí ông vào kinh. Ngày mai, tinh mơ, sẽ có người đến giải ngục đi.''

Sợ hãi và xúc động đến cực điểm bởi cái tâm liên tài sợ cái án tử hình sẽ mang ông Huấn cũng như những báu vật mà bản thân viên quản ngục khao khát đi vào cõi hư vô cát bụi.

''Tái nhợt người đi'' : Nỗi sợ vô cùng to lớn cùng với sự đấu tranh tư tưởng hết sức mãnh liệt: Hoặc phản bội lại con người xã hội (vượt qua hai nỗi sợ: bị tố giác với quan trên và không xin được chữ của Huấn Cao), hoặc phản bội lại con người nghệ sĩ.

-> Cái tâm trong sáng của viên quản ngục: Biết tiếc trọng người tài. Dù chọn nhầm nghề nhưng thiên lương không bị cái xấu làm cho hư hỏng, làm cho hoen ố, vẫn giữ nguyên được sự yêu thích cái đẹp mà ở đây là nét chữ của Huấn Cao.

'' ... Ta nhất sinh không vì vàng ngọc hay quyền thế mà ép mình viết câu đối bao giờ. Đời ta cũng mới viết có hai bộ tứ bình và một bức trung đường cho ba người bạn thân của ta thôi.  Ta cảm cái tấm lòng biệt nhỡn liên tài của các người. Nào ta có biết đâu một người như thầy Quản đây mà lại có những sở thích cao quý như vậy. Thiếu chút nữa, ta đã phụ mất một tấm lòng trong thiên hạ.''

Khẳng định lại cái tài của bản thân.

Thứ gì càng quý người ta lại càng trân trọng. Chữ của Huấn Cao không thể mua được bằng vàng ngọc, hay không thể bị ép bởi quyền thế. Nên chính vì vậy, người ta trân trọng cái tài, trân trọng cái tâm của Huấn Cao.

Rất trân trọng và cảm thấy có chút tiếc nuối: ''Thiếu chút nữa ta đã phụ mất một tấm lòng trong thiên hạ'' -> Đồng ý cho chữ.

'' Đêm hôm ấy ... một cảnh tượng xưa nay chưa từng có, đã bày ra trong một buồng tối chật hẹp, ẩm ướt, tường đầy mạng nhện, đất bừa bãi phân chuột, phân gián.''

''Một cảnh tượng trước nay chưa từng có'' : Cảnh cho chữ ở ngay trong một phòng giam tăm tối, chật hẹp, ẩm ướt, bóng tối cùng sự tàn nhẫn ngự trị.

Bừa bãi, nhớp nhúa, đầy những phân chuột, phân gián.

-> Hình ảnh đối lập với cảnh cho chữ thông thường. Nếu như thông thường, người ta cho chữ vào ban ngày với đầy đủ ánh sáng và không gian sạch sẽ, gắn liền với tri thức, với văn hóa, với sự hiện diện của ánh sáng; thì ở đây, Huấn Cao lại cho chữ ở nơi phòng giam, vào ban đêm tối tăm, ẩm thấp và bẩn thỉu.

''Một người tù, cổ đeo gông, chân vướng xiềng, đang dậm tô nét chữ trên tấm lụa trắng tinh căng trên mảnh ván.''

Hình ảnh quá đỗi đối lập với tư thế của người cho chữ thông thường: cổ đeo gông, chân vướng xiềng

Bị trói buộc về thể xác, nhưng Huấn Cao ở đây lại hoàn toàn tự do về tinh thần: Có lẽ, vì một chút nữa đã lỡ một tấm lòng đẹp, nên Huấn Cao lại càng thấy thanh thản hơn ở lần cho chữ này.

-> Nếu như người cho chữ thông thường có tư thế thoải mái, ung dung tự tại thì Huấn Cao lại đối lập hoàn toàn: Là người tử tù sắp vào kinh lĩnh án, cổ còn đeo gông, chân thì vướng xiềng, hoàn toàn không giống một chút nào so với một người cho chữ thông thường.

''Ngục quan cảm động, vái người tù một vái, chắp tay nói một câu mà dòng nước mắt rỉ vào kẽ miệng làm cho nghẹn ngào: ''Kẻ mê muội này xin bái lĩnh.'' ''

Cử chỉ: khóc, chắp tay vái, nghẹn ngào -> Tiếc thương một cái tài sắp trở về cõi hư vô cát bụi.

Lời nói: ''Kẻ mê muội này xin bái lĩnh'' : Hết sức cung kính, tôn trọng và cảm động. Nhận bản thân mình là ''kẻ mê muội'' sau khi nghe những lời khuyên của Huấn Cao.

-> Thiên lương khôn bị hoàn cảnh làm cho hoen ố, rỉ sét.

BỔ SUNG NGHỆ THUẬT
1. Nghệ thuật đối lập tương phản:

Cảnh: Bóng tối, nhà giam hôi hám, bẩn thỉu >< Ánh sáng của bó đuối, mùi thơm của chậu mực, tấm lụa trắng tinh.

Vị thế của các nhân vật:

+ Quản ngục: Người có quyền hành nhưng không hề thị uy mà khúm núm, run run. Tự do về thể xác nhưng bị trói buộc về tinh thần.
+ Huấn Cao: Là người tù bị tước đi mọi quyền hành nhưng lại có quyền thị uy, giáo huấn. Mất tự do về thể xác nhưng tự do về tinh thần.
-> Vị thế của các nhân vật đã có sự đảo lộn, ở đó không còn kẻ cầm quyền và tù nhân mà chỉ còn những người tri âm, tri kỉ, cái đẹp, thiện đã lên ngôi.

2. Kết hợp giữa bút pháp hiện thực với bút pháp lãng mạn:

Bút pháp hiện thực: xây dụng cảnh tượng chân xác: không gian, thời gian, cảnh vật.

Bút pháp lãng mạn:

+ Xây dựng nhân vật với những vẻ đẹp ở mức lí tưởng.
+ Các biểu tượng:
.  Bó đuốc rực sáng: thiên lương, tài năng.
.  Bóng đêm: tội ác.
.  Mùi thơm của chậu mực: tài năng, thiên lương được thăng hoa.

3.  Ngôn ngữ:

Trang trọng, cổ kính và giàu chất tạo hình.