# data[].attributes.body
VHDG: "- Cưới nàng, anh toan dẫn voi,

Anh sợ quốc cấm, nên voi không bàn

Dẫn trâu, sợ họ máu hàn

Dẫn bò, sợ họ nhà nàng co gân

Miễn là có thú bốn chân

Dẫn con chuột béo, mời dân, mời làng

- Chàng dẫn thế em lấy làm sang

Nỡ nào em lại phá ngang như là…

Người ta thách lợn thách gà

Nhà em thách cưới một nhà khoai lang:

Củ to thì để mời làng

Còn như củ nhỏ, họ hàng ăn chơi

Bao nhiêu củ mẻ, chàng ơi!

Để cho con trẻ ăn chơi giữ nhà

Bao nhiêu củ rim, củ hà,

Để cho con lợn, con gà nó ăn."

+Trẻ trong cách nhìn: "Anh" và "em" đã có những lí lẽ và sử dụng những hình tượng sính lễ cực kì lạ lùng (voi -> trâu -> bò -> cuối cùng lại trở về một con chuột béo; họ gái thách cưới chỉ một nhà khoai lang): Một cách nhìn trẻ và hài hước, dung dị về sính lễ thành hôn cho đám cưới: thứ gây dựng hạnh phúc trăm năm.
+Chín trong cách nghĩ: Họ biết rằng nhà hai người ai cũng nghèo, và họ hiểu rằng chỉ cần thương nhau là đủ, không cần quá cầu kì và kiểu cách làm gì.

VHTĐ: "Chỉ trách người sao chẳng trách mình,
Mình trung đâu đấy, trách người trinh.
Áo dày cơm nặng bao nhiêu đứa,
Chiếu cạnh giường bên, mấy hột tình?
Tơ tóc nỗi riêng thì xét nét,
Giang sơn nghĩa cả nỡ mần thinh!
Cổ cong mặt lệnh, người đâu thế?
Cái cóc bôi vôi khéo dại hình!"
(Cô hầu trách quan lớn, Tú Xương)
+Trẻ trong cách nhìn: Ông nhìn theo một cách mới, một cách khác, nhìn theo con mắt của một cô hầu bị bỏ rơi khi mà trong xã hội đó người phụ nữ, hay cô hầu, chỉ là phận người đàn bà lặng lẽ như cái bóng đằng sau chồng, có thì được không thì thôi, và họ hầu như chẳng bao giờ kêu ca hay oán thán trên lý thuyết cả.
+Chín trong cách nghĩ: Ông nhìn ra được sự tương đồng của quan lớn với cô hầu, và đem việc đấy ra giễu cợt để phê phán một lớp người sính ngoại và quỳ dưới chân giặc.

VHHĐ: Mưa - Trần Đăng Khoa
+Trẻ trong cách nhìn: Những tạo vật trong cơn mưa nhảy múa và mang một màu sắc rất mạnh mẽ, phong phú và đầy sức sống nội tại.
+Chín trong cách nghĩ:
"Bố em đi cày về
Đội sấm
Đội chớp
Đội cả trời mưa"
Trong con mắt trẻ thơ, Trần Đăng Khoa vẫn thấy được người bố vẫn phải đi làm lụng vất vả và trở về trong cơn mưa lớn => tình cảm và suy nghĩ sâu sắc.

# data[].attributes.body
VHDG

"Ước gì sông rộng một gang

Bắc cầu dải yếm mời chàng sang chơi"

Ta ít nhất có thể hình dung được người thốt lên câu ca táo bạo này không phải là người già, không thể là người già. Chỉ có một tuổi trẻ bừng bừng sức sống, một tuổi trẻ sôi sục khát khao mới hát được những lời như vậy. "Cầu" không phải "cầu tre" thân thuộc, "cầu kiều" trang trọng mà là "cầu dải yếm", một hình ảnh vừa quen mà vừa lạ, vừa táo bạo nhưng không thiếu cái hương "mầu thâu đêm ngào ngạt" rất chi nữ tính. Kì lạ ở chỗ, nếu đã "ước gì sông rộng một gang" thì còn cần "bắc cầu dải yếm mời chàng sang chơi" làm gì? Hóa ra, "sông một gang" là để vừa vặn với "cầu dải yếm". Cái khát khao yêu chân thành và được yêu mãnh liệt vẫn cháy trong nàng, nhưng sông Đời thì còn rộng nhiều nhiều gang, nhiều nhiều dặm. Tình yêu ấy là không đủ. Nên nàng ước sông rộng một gang, như một cơ hội để thổ lộ lòng mình, như một cách để hiện thực hóa ước mơ. Người con gái sao mà trẻ trung, sao mà táo bạo mà cũng sao mà nữ tính. Thế mới thấy : tình trẻ, sức trẻ vốn bị vùi lấp trong xã hội phong kiến xưa, vùi lấp đến "cớm còi" nhưng không đợi đến văn học hiện đại mới trỗi dậy. Nó đã nổi lên những cơn sóng ngầm từ ngàn xưa. Nó nhen lên một cách nhìn trẻ trung, tươi mới nhưng nhân văn về cuộc đời con người. Nó ghép hai người xa lạ bằng cái quan hệ nguyên sơ mà nhân hậu nhất thế gian này : tình yêu, chứ không phải chức phận giáo điều. Một cái nhìn trẻ, một cách nghĩ chín; và sự chân thành bộc trực của sự trẻ càng làm tư tưởng nhân văn chín muồi.

VHTĐ

"Rõ ràng trong ngọc trắng ngà

Dày dày sẵn đúc một tòa thiên nhiên" (Nguyễn Du)

Đặng Thai Mai gọi đây là câu thơ hay nhất Truyện Kiều. Lần đầu tiên trong văn học Việt Nam ta thấy một người con gái khỏa thân hoàn toàn. Nguyễn Du nào chỉ trẻ trong cách nhìn tình yêu “Xăm xăm băng lối vườn khuya một mình” mà còn trẻ trong cái nhìn con người. Trẻ ở đây là nói cái nhìn trong veo, không chút ảnh hưởng của lễ giáo phép tắc. Một sự ngạc nhiên và ngưỡng mộ đơn thuần trước vẻ đẹp của tạo hóa. Một cái đẹp không hề bị ảnh hưởng bởi quy ước thẩm mỹ cổ điển, nó khỏe mạnh và căng tràn sức sống chứ không hề mềm mại đến ủ dột theo kiểu “liễu yếu đào tơ”. Một cái nhìn mới chưa từng có, mà cũng trong veo như môt đứa trẻ. Nhưng không phải vì thế mà nó thiếu đi sự sâu sắc. Trẻ con là những triết gia xuất sắc, cái nhìn đấy thách thức cách nghĩ phong kiến cổ hủ, thách thức những bộ y phục rườm rà giáo điều mà con người đã phải khoác trong cả nghìn năm. Nó mở ra cái nhìn nhân bản đối với con người.

VHHĐ

Hai đứa trẻ (Thạch Lam)

Thạch Lam không chỉ đặt điểm nhìn ở một cô gái mới lớn, mà còn nhìn cảnh, nhìn người như một người trẻ. Một người trẻ với “cảm nhận đương ở độ nhạy nhất của đời người” một đứa trẻ lòng chưa hết thơ ngây để chân thành yêu thương hết mình. Có chưa hết ngây thơ thì mới cảm thông được cho nỗi khát khao niềm vui, khát khao đổi đời của những đứa trẻ. Có chưa bị cuộc đời làm cho khắc nghiệt thì mới nhìn thấy sự bất thường, nhìn thấy bi kịch trong một cuộc sống tẻ nhạt đến tầm thường. Trẻ mới nói về cảnh vật, con người một cách lãng mạn, thi vị đầy thương yêu. Nhưng chỉ cái trẻ mới nhìn được cái bóng tối u ám vẫn lởn vởn trên đầu Việt Nam những năm đầu thế kỉ 20. Chỉ cái trẻ mới thấy cái bi kịch sống mòn, chết mòn, mòn cả xác, mòn cả hồn. Cái trẻ nói lên được khát khao muôn đời : khát khao sống có nghĩa. Đó là cái chín muồi của tác phẩm. Cái trẻ của cách nhìn thật sự làm nên cái chín của cách nghĩ

# data[].attributes.body
Bài tập chọn dẫn chứng cho đề văn nêu trên:
1. Giải thích ngắn về hướng đi
- trẻ trong cách nhìn là sự đổi mới, luôn có cái nhìn tươi, mới về cuộc sống
- chín trong cách nghĩ là luôn có độ sâu về lý tưởng, không phải hời hợt, mới lạ mà nông cạn
=》 mới là nhà văn thực thụ, yêu cầu của mỗi nhà văn.

2. Phần chọn dẫn chứng

2.1 Văn học dân gian
Văn học dân gian không có một "nhà văn" cụ thể, bởi đặc trưng bộ phận văn học này chính là tính tập thể. Tuy thế, cũng không thể phủ nhận độ trẻ và độ chín trong các tác phẩm văn học dân gian, cụ thể là bài
"Người ta thích lấy nhiều chồng
Tôi đây chỉ thích một ông thật bền
Thật bền như tượng đồng đen
Trăm năm quyết với cùng em một lòng."
- Đoạn ca dao đã bày tỏ tâm tình của một người con gái về việc lấy chồng.
- Trẻ trong cách nhìn: không hề nhắc đến sự giàu sang, phú quý của người chồng, cũng không muốn lấy nhiều chồng như "người ta". Cô gái chỉ chú tâm tâm sự bền bỉ, chung lòng chung dạ của người đàn ông. Góc nhìn trẻ ở sự tiến bộ trong cách nghĩ của cô gái so với nhiều "người ta" cùng thời.
- Chín trong cách nghĩ: không ham nhiều hay giàu sang mà chỉ nghĩ đến cái tấm lòng, cái bền bỉ của đôi vợ chồng, đây là sự chín chắn tỏng cách nghĩ về tương lai của cô gái.

2.2 Văn học trung đại
- Lấy bài "Lỡm học trò" của thi sĩ Hồ Xuân Hương
"Khéo khéo đi đâu lũ ngẩn ngơ
Lại đây chị dạy cho làm thơ
Ong non ngứa nọc châm hoa rữa
Dê cỏn buồn sừng húc giậu thưa."
- Nhà thơ thấy bất bình khi thấy lũ học trò dốt nhưng vẫn lấy đôi ba vần chữ Nho để chọc con gái.
- Nhiều lần trong bài thơ, những từ ngữ mang hàm ý khinh thường được sử dụng để tả về lũ học trò như "ngẩn ngơ" (ngu ngốc nhưng vẫn ra vẻ), "ong non" là còn trẻ người, chưa từng trải mà học đòi châm hoa, "dê cỏn" dê chưa trưởng thành mà tưởng sừng mình mạnh (dốt mà nghĩ đôi vần học là hay). Nhà thơ cũng không đồng tình với những ngưòi ocn gái bị chọc ghẹo khi tả họ là "hoa rữa" và "giậu thưa"
- trẻ trong cách nhìn: nhà thơ có cái nhìn khác lạ về các sĩ tử Nho học. Nếu phần lớn các nhà thơ đề cao và học theo Nho học thì nhà thơ với đôi mắt tiến bộ đã nhìn thấy những lỗ hổng của học thuyết trong xã hội đương thời. Hai câu cuối thanh thanh tục tục hay lúc tự cưng chị đã thể hiện được cái trẻ của bà trong cách nhìn nhận sự việc, thẳng tay bình về sĩ tử Nho học khi thấy bất bình.
- chín trong cách nghĩ: Hồ Xuân Hương không phải người ngoại đạo. Nhà thơ am hiểu sâu rộng các kiến thức Nho học và bản thân cha bà cũng là một thầy đồ. Vì thế, những ý thơ của bà không xuất phát từ một người căm ghét hay bài trừ Nho học mà là từ một nhà thơ có trái tim nhân đạo đang lên tiếng ai oán cho một xã hội dần thối rữa. Sở dĩ bà bình như thế là vì cảm thấy uất ức nên bà cười nhạo cái thói khoe chữ, trêu ghẹo của bọn học trò dốt mà hay tỏ vẻ ta đây, là "ong non" và "dê cỏn" mà hay đi "châm", "húc". Đây là cách nghĩ chín chắn có cơ sở, có phần tiến bộ và lạ của nhà thơ khi bàn về học trò nói riêng và một phần Nho học nói chung khi các giá trị đã bị lung lay và mục nát.
=》 Hồ Xuân Hương là một nhà văn chân chính.

2.3 Văn học hiện đại
- Lấy tác phẩm "Chiếc thuyền ngoài xa" của nhà văn Nguyễn Minh Châu
- Trẻ trong cách nhìn: sau cách mạng, đời sống nhân dân đã thoát khỏi sự trói buộc, gông cùm tự do nhưng vẫn còn nhiều góc khuất, nhà văn đã khai thác rõ chủ đề này một cách sâu sắc trong tác phẩm của mình. Cách nhìn của người đàn bà làng chài cũng một phần đại diện cho nhà văn. Bà lựa chọn không ly dị người đàn ông vũ phu kia. Đây là sự trẻ, mới ucarn hân vật
- Mới trong cách nghĩ: sự lựa chọn của người đàn bà chính là đại diện cho tư tưởng vừa thuận tự nhiên nhưng cũng rất chín của bà. Nhà văn đã nói lên nhiều cái nhìn khác nhau tỏng một tác phẩm, đúng sai chỉ là một làn ranh mà nhà văn đã khai thác bật được sự chín chắn ấy.

# data[].attributes.body
1. Tiễn dặn người yêu
=> tác phẩm đã thể hiện cái nhìn khá sâu sắc và mới mẻ khi hướng về hiện thực, phản ánh những số phận khổ đau của những số phận nghèo khó, đặc biệt là người phụ nữ. Bên cạnh đó, không chỉ phản ánh thực tại bi thảm của con người, truyện thơ còn đưa ra cách nghĩ sâu sắc trước vấn đề vẫn luôn hiện tồn trong xã hội. Tác phẩm đã tố cáo những phong tục hôn nhân gả bán, chà đạp lên tình yêu và tự do của con người. Từ đó, thể hiện cách nghĩ giàu giá trị nhân đạo.
2. Mời trầu - Hồ Xuân Hương
Thi phẩm đã khắc họa quan hệ tình yêu nam nữ trong thời kì phong kiến. Sự trẻ trung mới mẻ trong tâm hôn nữ đã biểu hiện qua tiếng nói khát khao tình yêu chân chính bằng nhịp thơ nồng nhiệt ở hai câu thơ đầu. Đồng thời, thi phẩm còn là biểu hiện của sự tự ý thức cá nhân cùng khí chất mạnh mẽ của thi sĩ trong cái nhìn về tình yêu đôi lứa. Thế nhưng khi đến với hai câu thơ cuối, khát khao tình yêu ấy đã được đan cài với cách nghĩ sâu sắc. Đó là khát vọng về tình yêu chân thực, nồng thắm. Bà đã bày tỏ cách nghĩ phê phán, bài trừ những tình cảm hời hợt, bạc bẽo của đấng nam nhi trong xã hội từ đó thể hiện cách nghĩ đúng đắn về tình cảm lứa đôi.
3. Vội vàng - Xuân Diệu
=> Là nhà thơ của tuổi trẻ và tình yêu, cảm hứng trẻ trung trong thơ Xuân Diệu tất nhiên chẳng bao giờ vơi cạn. Thi phẩm đã khắc họa rõ nét sự khát khao luyến ái của nhà thơ thông qua ước muốn chìm đắm, níu kéo mùa xuân tươi đẹp. Bên cạnh cái trẻ, nhiệt huyết trong tình yêu, Xuân Diệu còn là một triết nhân, ông đã nêu lên triết lý sống đúng đắn cho mình để có thể tận hưởng trọn vẹn nét xuân của đời sống cũng như là tình yêu.

# data[].attributes.body
Dẫn chứng:
+VHDG: Khăn thương nhớ ai
Bằng những hình ảnh mộc mạc, giản dị và những liên tưởng sinh động về khăn và đèn, bài thơ đã biểu lộ cách nghĩ sâu sắc về tình yêu.

+VHTĐ: Tiến sĩ giấy - Nguyễn Khuyến
Nguyễn Khuyến đã sử dụng hình ảnh một món đồ chơi quen thuộc với trẻ em trong dịp Tết Trung thu là "tiến sĩ giấy" hay còn được gọi là "ông nghè tháng Tám" để vịnh với giọng điệu hóm hỉnh. Thế nhưng đây không phải là bài vịnh về một món đồ chơi đơn thuần mà là sự châm biếm của Nguyễn Khuyến dành cho những bậc tiến sĩ giấy hư danh, bất tài, vô dụng trong xã hội thực dân nửa phong kiến. Như vậy, có thể thấy, ông đã khám phá hiện thực cuộc đời bằng một cặp mắt trẻ thơ những vẫn đạt đến độ chín muồi trong cách nghĩ, trong tư tưởng.

+VHHĐ: Vội Vàng - Xuân Diệu
Trong "Vội vàng", Xuân Diệu đã có cách nhìn sự vật, hiện tượng rất trẻ trung, tươi mới. Có thể nói, "Vội vàng" là một minh chứng rõ nét cho nhận định: "Xuân Diệu nhìn đời bằng cặp mắt "xanh non", "biếc rờn"." Bức tranh cuộc sống tràn đầy hương màu của mùa xuân, tuổi trẻ và tình yêu đã được ông khắc họa sinh động trên từng dòng thơ: "Tháng giêng ngon như một cặp môi gần", "ong bướm của tuần tháng mật", "hoa của đồng nội xanh rì",... Tuy vậy, những tư tưởng triết lý lấp lánh trên từng con chữ đã thể hiện sự "chín trong cách nghĩ" của ông. Ông quan niệm rằng thời gian là dòng chảy vùn vụt, vô cùng nhanh chóng và khắc nghiệt, nó chẳng chờ đợi một ai, chính vì thế con người ta hãy sống mãnh liệt, sống hết mình và quý trọng từng giây từng phút quý giá của đời người. Khát vọng giao cảm với đời, sống hết mình và tận hưởng từng phút giây ấy đã được Xuân Diệu thể hiện rất rõ nét xuyên suốt bài thơ: từ nhan đề đến sự kết hợp của điệp từ và những động từ mạnh như "tôi muốn", "buộc", "tắt", "ôm", "riết", "say",...

# data[].attributes.body
Nhà văn chân chính là người vừa trẻ trong cách nhìn, vừa chín trong cách nghĩ.
(Đinh Quang Tốn, Văn chương kì diệu).
1. Giải thích:
2. Cơ sở lý luận:
3. Dẫn chứng:
- VHDG: Trọng Thủy - Mị Châu.
+ Tình yêu và sự thủy chung của Trọng Thủy - Mị Châu được ghi nhận: cái chết của hai người gây nên phần xót xa.
Nhân dân dù trách nàng đã không làm tròn đạo hiếu đạo trung, nhưng cũng hiểu cho nàng về khía cạnh tình cảm: Chi tiết thả lông ngỗng trên đường chứng minh được cho điều đó: Lông ngỗng rơi ban đầu không phải ý mở đường cho giặc, mà là để tình chàng ý thiếp có ngày tương phùng sau biệt ly cách trở.
Hình ảnh ngọc trai giếng nước (lấy nước giếng mà rửa thì ngọc càng sáng thêm: tình yêu thuần khiết).
-> Sự xót thương thấu hiểu.
=> Trẻ trong cách nhìn: Không cực đoan đâm hết mũi giáo vào người Mị Châu, mà minh suốt nhìn ra bi kịch của nàng và cảm thông trước tình cảnh hai bên gồng gánh: phận vừa là con, vừa là vợ.
+ Nhân dân minh suốt, có ơn đền ơn, có oán phải trả:
Mị Châu một lần chết nhưng mang theo ba nỗi đau -> nghiêm khắc.
+ Bài học cho thế hệ sau: tinh thần cảnh giác trước kẻ thù, không chủ quan khinh thường bất cứ hoàn cảnh nào; mối quan hệ đúng đắn giữa riêng và chung, giữa cá nhân và cộng đồng.
=> Chín trong cách nghĩ.
- VHTĐ: Thương vợ (Tú Xương):
"Nuôi đủ năm con với một chồng"
-> Nhà thơ trở thành "trách nhiệm, gánh nặng" lên đôi vai vợ, ông đặt mình ngang hàng với những đứa con - một hình ảnh "mới lạ" trong nền văn học trung đại: đấng năm nhi/ trượng phu hiện lên bao giờ cũng uy nghi, luôn ở cao hơn người phụ nữa ngay cả khi họ có thất thế sa cơ. Ông chọn vị trí như vậy, âu cũng là ông hiểu thế cục hiện thời, hiểu những nổi khổ của vợ cũng như là kính cẩn nghiêng đầu trước những hy sinh ấy.
=> Cách nhìn trẻ: Không cho mình là nhất, biết suy xét hiện tại và trân trọng những giá trị đang có.
"Cha mẹ thói đời ăn ở bạc,
Có chồng hờ hững cũng như không".
+ Tiếng chửi, tự trách mình cũng là trách cả thời đại bấy giờ: đầy rẫy những điều xấu xa được thừa nhận như một nếp quen khiến người phụ nữ phải chịu trăm bề đau khổ.
- VHHĐ: (Tố Hữu):
+ Cái độc đáo của nhà thơ là thường nói lẽ sống cách mạng, nói chuyện chính trị bằng giọng điệu và ngôn ngữ của tình yêu (Nguyễn Đăng Mạnh).
Mà nói vậy: "Trái tim anh đó
Rất chân thật chia ba phần tươi đỏ:
Anh dành riêng cho Đảng phần nhiều
Phần cho thơ, và phần để em yêu..."
Em xấu hổ: "Thế cũng nhiều anh nhỉ!"
Rồi hai đứa hôn nhau, hai người đồng chí
-> Trong tình yêu không chỉ là những cảm xúc đôi lứa bình thường mà còn gắn với sứ mệnh to lớn của dân tộc, yêu nhau để cùng nhau chiến đấu.
- VHHĐ: Vợ chồng A Phủ (Tô Hoài).
+ Sức trẻ, khát vọng sống: Mị muốn đi chơi. Mị cũng sắp đi chơi. Mị quấn lại tóc. Mị với tay lấy cái váy hoa ở trong vách. A Sử đang sắp bước ra, bỗng quay lại, lấy làm lạ. Nó nhìn quanh, thấy Mị rút thêm cái áo...
+ Nhân tính vẫn luôn tồn tại bên trong, dù có bị đẩy đến đường cùng:
Khoảnh khắc Mị thấy thương cho A Phủ (Mị lé mắt trông sang, thấy hai mắt A Phủ cũng vừa mở, một dòng nước lấp lánh bò xuống hai hõm má đen lại).
Chần chừ một lúc lâu, Mị quyết định cởi trói cho hắn (Mị chỉ thì thào một tiếng: Đi ngay...) Một là đề hắn được giải thoát, hai là để lòng minh cũng được bình yên. Bởi Mị cũng căm thù cái ác, cái đê hèn đội lốp đồng tiền của nhà thống lý Pá Tra, những tập tục cổ hủ đẩy con người vào góc tối.
=> Cái chín: Cái nhìn cảm thương cho con người trước ách thần quyền và nam quyền của lề thói xưa cũ, khát vọng được sống, được hạnh phúc luôn tồn tại và ánh sáng nơi cuối đường chưa bao giờ tắt đi.
=> Cái trẻ: Tinh thần sống còn, muốn được hưởng hạnh phúc thực sự và thoát khỏi ách thần quyền, nam quyền.

# data[].attributes.body
VHDG: Ca dao khuyết danh

"Yêu nhau cởi áo cho nhau,
Về nhà mẹ hỏi qua cầu gió
bay."

- Trẻ trong cách nhìn: đi ngược với lẽ thường của các cụ, các tác giả dân gian dường như đã đập vỡ cái vỏ bọc của con người lễ giáo. Hình ảnh "cởi áo cho nhau" có thể được hiểu là giúp nhau cởi áo hay cởi áo gửi tặng đối phương. Nhưng dù có hiểu ở nghĩa nào, bài ca dao vẫn thể hiện tình yêu đôi lứa phóng khoáng, tự do, mạnh dạn, hết lòng qua đôi mắt tinh nghịch, trẻ lòng.
- Chín trong cách nghĩ: vượt lên trên cả một lời tỏ tình, một cử chỉ âu yếm đơn thuần, tác giả dân gian đã tinh tế kí thác vào đó một bản thể mang tính nhân văn đẹp đẽ. Việc cởi áo mình đang mặc để tặng cho người yêu quả thực phàm tục. Nhưng đó mới là con người, là nhân bản, dám nói yêu và yêu hết lòng. Con người như thoát khỏi rào cản luân lí và phận vị xã hội để trở về với nguyên bản tình yêu.

VHTĐ: Hương Sơn phong cảnh ca - Chu Mạnh Trinh

Thoảng bên tai một tiếng chày kình,
Khách tang hải giật mình trong giấc mộng [...]
Thăm thẳm một hang lồng bóng nguyệt.
Gập ghềnh mấy lối uốn thang mây.

- Trẻ trong cách nhìn: không tìm kiếm một cái nhìn mới, Chu Mạnh Trinh tìm cách nhìn mới trên nền tín ngưỡng Phật giáo cũ. Khác với những sáng tác của các thiền sư, đọc vào HSPCC dòng tâm nhà Phật hiện hình trên "non non, nước nước, mây mây" rất mực nhẹ nhàng như gió thoảng qua đỉnh phù vân.
- Chín trong cách nghĩ: Tiếng chày kình và cái giật mình của khách tang hải, thơ CMT không thoát lên tiên cùng Phật, không thoát ly khỏi xác thịt. Cái "chín" ở đây là ở trần gian, con người xác phàm vẫn cảm được cái tâm thiền trong lòng vạn vật. Con người khoan khoái, khoan thai. Có chăng, cái "thăm thẳm" không chỉ là độ sâu của hang mà còn là cái "động-lòng-người" và cái "gập ghềnh uốn thang mây" là chặng đường đi đến tâm an yên - dù khổ nhọc nhưng rất đỗi thi vị, diệu kì.

VHHĐ:  Anne tóc đỏ dưới chái nhà xanh -  Maud Montgomery

- Trẻ trong cách nhìn:  qua đôi mắt trẻ thơ và dưới bầu trời đầy sao, một thế giới thuần khiết được tạo lập qua lối tưởng tượng phong phú của nhân vật. Cái "trẻ" còn là cái non nớt, bồng bột. Nhưng khi đọc với tâm thế người trưởng thành, người đọc sẽ nhận được một tấc lòng, ý niệm thâm sâu qua câu chuyện nổi tiếng dành cho thiếu nhi.
- Chín trong cách nghĩ: thể hiện cái vỡ tan giữa kì vọng, ước mơ và hiện thực, cái sợ của con người trước hiện thực tàn khốc. Khi thế giới không còn đẹp là phút tắt lửa lòng của con người mộng mị. Anne trẻ thơ và Anne người lớn, những mâu thuẫn đối lập giữa nội tâm và ngoại vật được thể hiện dưới góc độ tình cảm khi đặt vào tình huống: cái chết của ông Matthew Cuthbert, cái kết thúc của Nữ hoàng Tuyết - một rừng bạch đàn vào mùa đông đã từng rất đẹp trong mắt Anne. Kết thúc tác phẩm với "'God's in his heaven, all's right with the world,'' ("'Đức Chúa Trời ở trên thiên đàng của Ngài, mọi điều ổn thỏa với thế giới,'") -> niềm tin ở Chúa giờ đã đặt vào niềm tin ở mình, ý thức ở hiện thực.

# data[].attributes.body
*Văn học dân gian:
Bồng bồng cõng chồng đi chơi
Đi đến chỗ lội đánh rơi mất chồng
Chị em ơi cho tôi mượn cái gầu sòng
Để tôi tát nước múc chồng tôi lên
=> Cách nhìn mới lạ, có chút hài hước về tục tảo hôn. Cái "trẻ" trong cách nhìn ở đây là cách nói dí dỏm cùng hình ảnh hài hước, phóng đại đầy éo le. Song, bài ca dao đã phản ánh tục tảo hôn trong xã hội bấy giờ. Một tập tục cổ hủ, lạc hậu. Cách nghĩ vô cùng đúng đắn trong xã hội bấy giờ
*Văn học trung đại:
Cảnh ngày hè - Nguyễn Trãi
=> "Cái trẻ" trong cách nhìn của Nguyễn Trãi ở đây chính là bức tranh thiên nhiên đầy sống động được khắc họa trong bài thơ. Thi nhân đã đón nhận cảnh vật bằng nhiều giác quan, nhờ vậy mà cảnh vật hiện lên vô cùng sống động, vừa có hình vừa có hồn. Không những thế, hình ảnh con người trong bài thơ này cũng vô cùng trẻ trung,   Thế nhưng, để tác phẩm này được Nguyễn Trãi xếp trong chùm thơ "Bảo kính cảnh giới" thì ắt phải chứa đựng lý tưởng cao đẹp của Ức Trai. Đó là ước vọng đất nước thái bình, nhân dân được ấm no.
*Văn học hiện đại:
Tương tư - Nguyễn Bính
=> Bài thơ thể hiện nỗi nhớ nhung cùng những cung bậc cảm xúc khác nhau của chàng trai. Những cảm xúc rất tự nhiên, chân thật và dung dị. Không những thế, ngôn từ được Nguyễn Bính sử dụng cũng toát lên vẻ tự nhiên, chân thật nhưng động lòng người. Điều này cho ta thấy cách nhìn rất trẻ, tự nhiên của Nguyễn Bính. Song, không chỉ dừng lại ở đó, Nguyễn Bính còn thể hiện một cách nghĩ rất tinh tế và ý nhị trong lối diễn đạt. Ông đã thể hiện tâm trạng con người đang yêu với nhiều cung bậc cảm xúc: có khi trách móc nhưng đầy yêu thương.

# data[].attributes.body
Văn Học Dân Gian:
Khăn thương nhớ ai
Sử dụng các hình ảnh toát lên vẻ chân thành, biểu lộ tình yêu sâu sắc như: khăn, đèn (đại diện cho hình ảnh của người phụ nữ Việt Nam, biểu tượng cho tình yêu, kỉ vật trao duyên,...):
+ cụm từ biểu thị: thương, nhớ, rơi, vắt, tắt,...
Cái trẻ được toát lên khi bài thơ nhân hoá những vật dụng ấy từ vật vô tri vô giác thành có tri giác biết nhớ biết thương.
+ Khăn thương nhớ - vắt lên vai
+ Đèn thương nhớ - đèn không tắt

Văn Học Trung Đại:
Tiến Sĩ Giấy - Nguyễn Khuyến
Bài thơ thuộc chất trào phúng của tác giả khi ông đã mỉa mai, châm biếm một cách dí dỏm với giọng thơ hóm hỉnh (trẻ trong cách nhìn) những tên quan lại, mua quan bán tướng dưới hình nộm của chú “tiến sĩ giấy”:
+ “Cũng cờ, cũng biển, cũng cân đai
Cũng gọi ông nghè có kém ai”
+ “Nét son điểm rõ mặt văn khôi
Tấm thân xiêm áo sao mà nhẹ?”
Nhưng đồng thời cũng đưa ra mối quan hoài về vận mệnh của đất nước mai sau này (chín trong cách nghĩ): “Nghĩ rằng đồ thật, hoá đồ chơi”

Văn Học Hiện Đại:
Đất Nước - Nguyễn Khoa Điềm
Cái trẻ người của Đất Nước trong lòng Nguyễn Khoa Điềm hiện ra ở rất nhiều điểm trải dài trên bề dày lịch sử:
+ “Đất nước có trong những ngày xửa ngày xưa...”
+ “Đất là nơi anh đến trường
Nước là nơi em tắm...”
+ ...
=> Đất nước gần gũi, bình dị trên nhiều phương diện: từ phương diện dân gian đến truyền thống đấu tranh dựng nước,...
Từ cách nhìn ấy thấy được cái tư tưởng cốt lõi (chín muồi trong cách nghĩ) là Đất nước chính là của nhân dân:
+ “Đất nước này là đất nước của nhân dân
Đất nước của nhân dân, đất nước của ca dao thần thoại”
+...
=> Tư tưởng rõ rệt: Đất nước không phải đơn thuần là sự tạo hoá mà là do mỗi cá nhân với vai trò làm nên lịch sử dân tộc. Tư tưởng có sự kế thừa và phát huy trong thời đại mới.

# data[].attributes.body
VHTĐ
Tác phẩm: Đoạn trích Thề nguyền của Truyện Kiều (Nguyễn Du)
Lí giải:
A. Nhà văn là người vừa trẻ trong cách nhìn:
- Nhà thơ khắc hoạ Kiều là người táo bạo, sẵn sàng vượt lề lối phong kiến để theo đuổi tình yêu  “ đêm đêm băng lối vườn khuya một mình” hay “Nàng rằng: khoảng vắng đêm trường/Vì hoa nên phải trổ đường tìm hoa”
- “Sinh vừa tựa án thiu thiu,
Dở chiều như tỉnh dở chiều như mê”
Thể hiện cái nhìn phóng khoáng, táo bạo trước cảm xúc tình cảm nhân bản của đôi lứa
B. Vừa chín trong cách nghĩ:
- Thấu hiểu, bao dung trước hành động không thể chấp nhận trong nguyên tắc phong kiến để tôn vinh nêu cao tiếng nói tình yêu tự do, ông nhìn nhận con người ở cái góc nhìn nhân bản đồng cảm trước những cảm xúc vốn có, bình thường của con người
VHHĐ:
Tác phẩm: Chí Phèo
Lí giải
A. Nhà văn là người mới trong cách nhìn:
- Chủ đề người nông dân vốn không còn là đối với bạn đọc xưa và nay, nhưng ở mỗi giai đoạn người ta lại có cách nhìn khác nhau. Ở các thế hệ trước, nhiều nhà văn trung đại chỉ nhìn nhận người nông dân là lớp người yếu kém cần được các bậc anh hùng tầm cỡ thì đến với Nguyễn Đình Chiểu nhà thơ đã xây dựng người nông dân áo bào hùng tráng bảo vệ non sông. Nhưng với Nam Cao, ông lại nhìn nhận con người trong khía cạnh phẩm chất con người.
B. Nhà văn là người chín trong cách nghĩ
- Ông tìm thấy được trong cái vẻ mọi rợ, khủng khiếp của những “con ác quỷ” bị xã hội đen tối tha hoá là cái bản chất thiện lương không bao giờ mất ở họ thay vì cứ phiến diện phê phán thông thường. Ông dùng giọng văn lạnh lùng của mình để nhìn ngắm đời sống ở sắc độ nhân văn. Nhìn ra được trong Chí Phèo đáng sợ là một anh nông dân từng ước mơ được có cuộc sống êm đềm bình thường như bao người khác.

- Nhà văn Nam Cao con đặt niềm tin vào cả sự phục thiện của người nông dân khi cho Chí một con đường quay về cõi thiện trong tác phẩm dù sau cùng chỉ là thất bại qua hình tượng Thị Nở. Tuy nhiên, nó vẫn cho thấy sự đồng cảm, chiêm nghiệm sâu sắc để nhận ra được các giá trị, khao khát hoàn lương bị khuất lấp của nhân vật
- Ông cũng là người nhận ra những rào cản đáng sợ từ phía xã hội như định kiến (hình tượng bà cô Thị Nở và dân làng Vũ Đại) đến sức mạnh khủng kiếp từ thế lực địa chủ và nhà tù thực dân trong công cuộc tha hoá hàng loạt nhân phẩm con người. Từ đó lên tiếng phê phán cao độ, các thế lực này

# data[].attributes.body
- Những câu ca dao về tình yêu: "Khăn thương nhớ ai..", "Yêu nhau mấy núi cũng trèo...", "Nhớ ai bổi hổi bồi hồi..."

-> Tình yêu trong ca dao Việt Nam dồi dào nguồn sinh khí trẻ, điều người ta hiếm khi thấy được trong một xã hội khắt khe danh tiết.
Nhưng cũng chính vì lý do đấy mà đến bây giờ người ta vẫn còn lưu truyền chúng. Văn học dân gian của Việt Nam ta đã "chín" trước thời đại cả nghìn năm.
- Thơ của Hồ Xuân Hương: Thơ của nữ sĩ mới đọc người ta có thể tưởng là do một người trẻ viết:
"...Giơ tay với thử trời cao thấp
Xoạc cẳng đo xem đât ngắn dài..."
Cái tôi trong thơ HXH lộ rõ trong từng con chữ, mà nó lại còn là cái tôi nghênh ngang, thách thức định kiến thời đại:
"Hỡi chàng ôi! Ới hỡi chàng ôi
...
Ngàn vàng khôn chuộc dấu bôi vôi"
Thời xưa có người phụ nữ nào mà dám giễu chồng?
Nhưng Hồ Xuân Hương dám. Và cái dám đó lại còn đủ sâu sắc để lột trần bộ mặt phong kiến:
"Kẻ đắp chăn bông, kẻ lạnh lùng
Chém cha cái kiếp lấy chồng chung..."
Hay trong bài "Vịnh cái quạt" mà tôi không tiện nêu ra.

- Rừng Nauy: Không giống như những nhà văn đương thời, văn chương của Haruki đi theo lối phương Tây siêu thực bằng hình thức nghệ thuật của những bộ phim trắng đen Hollywood.
Góc nhìn hiện sinh về cái chết của Haruki Murakami là một cái gì đó mới mẻ so với năm 1987 khi mà tiểu thuyết mới xuất bản. Nhưng Haruki đã khai thác về đủ sâu về nó để đến ba mươi bốn năm sau người ta vẫn thấy mình đằng sau những trang văn ấy.

# data[].attributes.body
" Trẻ trong cách nhìn": khám phá thế giới, hiện thực cuộc đời bằng con mắt trẻ thơ -> tìm thấy niềm hứng thú, mới mẻ trong cuộc sống thường ngày => yêu cầu của sáng tạo NT, phải luôn sáng tạo, lục tìm cái mới, khám phá nguồn cảm hứng trong trẻo

" Chín trong cách nghĩ": dù trẻ trung trong cách nhìn, thì văn sĩ vẫn phải có một độ chín muồi trong cách nghĩ, tức là trưởng thành trong cách nhận thức và lí giải hiện thực.

VHGD:  " Muối ba năm muối đang còn mặn... ba vạn sáu nghìn ngày mới xa". Đó là lời thổ lộ tâm tình của người lao động thời xưa: tuy chân thành, mộc mạc ( qua các hình ảnh muối, gừng: những vị thuốc dân gian dễ dùng, dễ thấy. Không dùng " nước chảy đá mòn", " biển vàng mây bạc" mà lời thủy chung chỉ vỏn vẹn qua những sự vật quen thuộc trong đời sống -> bình thường hóa, nhưng cũng đậm tính chân thực tình cảm dành cho nhau) mà sâu sắc ( qua vị đậm của các hình ảnh + thời gian)

VHTĐ: Tự tình 2 - Hồ Xuân Hương.
+ Cái trẻ: những hình ảnh thực, đậm khối và rõ nét như sức sống đang cựa quậy trong thơ + ngôn ngữ đặc sắc về tạo hình
+ Cái chín: sự chua xót cho số phận trước bước đi của thời gian, sự trơ trọi, trống vắng trước xã hội rồi trở thành sự vùng lên, bứt phá của thân phận bèo bọt, mang ý đồ thách thức cả xã hội để tìm lại hạnh phúc cá nhân.

VHHĐ: Vội vàng - Xuân Diệu. Xuân Diệu vốn nổi danh với cặp mắt xanh non, biếc rờn và một hồn thơ yêu sống rạo rực. Nhưng người cũng có những hoài nghi trong lòng khi kẹt lại trong nỗi buồn thế hệ- nỗi buồn của những kẻ quẩn quanh đi tìm lẽ sống. Bài thơ Vội vàng là một bức tranh tràn đầy hương màu của mùa xuân, nhưng cũng là sự nhận thức sâu sắc về cuộc đời:
+ Mùa xuân: mơn mởn, căng tròn, tràn đầy. Cảnh tình tự của thiên nhiên được cảm nhận bằng tất cả các giác quan hồn nhiên của thi sĩ.
+ Thời gian: chảy vùn vụt qua kẽ tay, một đi không trở lại. Cuộc đời luôn có giới hạn, đời người ngắn ngủi, tuổi trẻ chóng tàn.
=> sống vội vàng, sống gấp.