# data[].attributes.body
Veel interessant lezingen over welbevindeing van meertalige kinderen op basis en middlebaar schoolen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Vluchtelingenwerk Vlaanderen lanceerde in februari 2022 opnieuw 'Feel Fine February', waarmee het de aandacht wil vestigen op het welbevinden van anderstalige nieuwkomers in het onderwijs. Dit jaar belichten we de invloed van de inzet van de thuistaal op het welbevinden van anderstalige nieuwkomers in OKAN-, basis- en secundair onderwijs.

# data[].attributes.headline
Reflectiewaaier. Omgaan met meertaligheid in de kinderopvang

# data[].attributes.subject
Reflectiewaaier. Omgaan met meertaligheid in de kinderopvang

# data[].attributes.body
Over de tool Reflectie waaier. Omag gaan met meertaliheid in de kinderopvang (maar ook boiend voor kleuterjuf!). hier kunnen jullie de waaier vinden : https://vbjk.be/nl/mini-site/reflectiewaaier-meertaligheid

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Meertaligheid is een realiteit, ook in de kinderopvang van baby's en peuters.

Veel kinderbegeleiders hebben vragen over hoe ze hier positief mee kunnen omgaan bij kinderen, ouders en in hun team.

Om hen daarin te ondersteunen werd de Reflectiewaaier Omgaan met meertaligheid in de kinderopvang (0-3 jaar). Tool voor ondersteuners ontwikkeld. Deze Reflectiewaaier richt zich op professionals met een ondersteunende functie in de kinderopvang (pedagogisch coaches, teamverantwoordelijken ...).

De Reflectiewaaier biedt hapklare kennis, extra achtergrondinformatie en verschillende reflectie-instrumenten met beknopte handleidingen. Deze waaier aan mogelijkheden kunnen ondersteuners gebruiken om kinderbegeleiders te versterken in het werken in een meertalige context. Zo creëren ze samen een positieve context voor alle kinderen, gezinnen en de samenleving.

Download de Reflectiewaaier: Omgaan met meertaligheid in de kinderopvang (0-3).

# data[].attributes.attachment_link.description
Meertaligheid is een realiteit, ook in de kinderopvang van baby's en peuters. Veel kinderbegeleiders hebben vragen over hoe ze hier positief mee kunnen omgaan bij kinderen, ouders en in hun team. Om hen daarin te ondersteunen werd de Reflectiewaaier Omgaan met meertaligheid in de kinderopvang (0-3 jaar). Tool voor ondersteuners ontwikkeld.

# data[].attributes.headline
Zelfscan : hoe rijk is je taal in de klas?

# data[].attributes.subject
Zelfscan : hoe rijk is je taal in de klas?

# data[].attributes.body
Omdat evaluatie = ook naar onze eigen praktijk bekijken!

# data[].attributes.body
Inspiratie video van een fantastische project (in het Frans)

# data[].attributes.body
Kleine video van en juf in Antwerpen ovr het belang om ook boeken in eigen taal op school te hebben.

# data[].attributes.attachment_link.title
Meertaligheid, een verrijking voor het leesplezier!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Als je met kinderen werkt, heb je elke dag wel iets te vertellen over jouw acties en interacties met hen. Pedagogisch documenteren komt daarbij goed van pas! Deze methodiek is overgewaaid uit Noord-Italië. Het helpt je om projecten en activiteiten met jonge kinderen vast te leggen in woord en beeld. Nadien kun je dit presenteren of 'teruggeven' aan de kinderen, de ouders, het team en de buurt. Op die manier wordt pedagogisch documenteren een middel om te communiceren en te reflecteren.

Inspiratie uit Italië

In het Italiaanse deel van dit boek geven Laura Malavasi en Barbara Zoccatelli (in het Nederlands!) het theoretisch kader mee. Ze beschrijven uitvoerig de materialen en ervaringen van Italiaanse kindercentra.

Praktijkverhalen van hier

In het tweede deel vullen we dit aan met getuigenissen van opvangorganisaties van hier. Twee groepsopvangorganisaties voor baby's en peuters vertellen hoe zij pedagogisch documenteren in hun manier van werken opgenomen hebben. Ook een Stedelijk Initiatief voor Buitenschoolse Opvang toont hoe pedagogische documenteren werkt.

# data[].attributes.attachment_link.description
Als je met kinderen werkt, heb je elke dag wel iets te vertellen over jouw acties en interacties met hen. Pedagogisch documenteren komt daarbij goed van pas! Deze methodiek is overgewaaid uit Noord-Italië. Het helpt je om projecten en activiteiten met jonge kinderen vast te leggen in woord en beeld.

# data[].attributes.body
Heel mooie gedaan!

# data[].attributes.attachment_link.title
KletsheadsDe podcast over meertalige kinderen

# data[].attributes.headline
Planting Languages - instrumenten om in gesprek te gaan met meertalige ouders

# data[].attributes.subject
Planting Languages - instrumenten om in gesprek te gaan met meertalige ouders

# data[].attributes.body
Padlet van Saar Callens (Halte 2)

# data[].attributes.body
Voorgesteld door Saar Callens (Halte 2). Nog leestips in de opname van de halte : https://recordings.reu1.blindsidenetworks.com/arteveldehs/0977b62be2d4c1fb8b5959069e89d61a78c81701-1637770662115/capture/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
B is van badlaken waarop een broccoli in badpak de blauwe bergen bewondert, terwijl op de bloemetjesbank een broccoli in bikini hun bloemkooltje in zijn buggy bekijkt.

T is van tandarts - een teckel - die met een tang een tand trekt van een tyrannosaurus rex terwijl zijn toegewijde tandartsassistent - een tapir - toekijkt.

Alle letters van het alfabet en hun oneindige mogelijkheden vind je in dit prachtige boek vol verrassende vondsten. Iedere pagina is een weergaloos zoek- en ontdekfeest.

Probeer in de tekeningen ook de letters zelf te vinden, voor de dief ermee vandoor gaat!
Zie je welk voorwerp hij van bijna elke bladzijde meeneemt?

Recensie

Fe-no-me-naal. On-ge-lo-fe-lijk. Ge-wel-dig!! Voor dit boek zijn alleen maar jubelende uitroepen en lofzangen te bedenken. Want wat heeft Charlotte Dematons een prachtboek gemaakt. Voor elke letter van het alfabet maakte ze een spread met tekeningen van dingen, dieren, planten, kleuren... noem maar op - die alleen maar met die ene letter beginnen.

De B is in dit kijkboek dus niet alleen van Boek, maar ook van een bar met daarop een blik bonen, basilicum en bieslook, die de baviaan na het spelen op de banjo met brood, boter en bestek van zijn bord kan opeten. Of van een bizon en een buffel die samen aan het bungy jumpen zijn vanaf de brug. Geniaal, toch?! En vraag je je af wat voor dieren er op dezelfde plaat aan het biljarten zijn? Dan open je gewoon de bijbehorende app op de tablet of smartphone en zie je precies om welk dier het gaat.

Elke plaat is een kunstwerk op zich; geen enkele plaat lijkt op de andere. Wat alle platen wel overeenkomstig hebben, is dat ze ontzettend fantasievol zijn. Zo vaart de stoomboot van Sinterklaas op een sinaasappelzee, filmen forellen elkaar bij een frietfontein en zit een nijlpaard in zijn nachthemd, in een nest, zijn nagels Napels-geel te lakken (dat laatste moest ik opzoeken!).

Opvallend is dat er nergens een grote letter staat, waardoor je in één oogopslag zou kunnen zien om welke letter het gaat. Maar ja, je hoeft maar naar één ding op de prent te kijken en je weet het. Een mega-lantaarnpaal? De L dus. Een grote ijsschots? Dat is de I. (En de oplettende kijker vindt de letter toch nog ergens op de prent!) Grappig is dat je ook direct ziet welke letters veel voorkomen als beginletter en welke weinig. Zo is de E-plaat opvallend leeg en de K-plaat opvallend vol. Charlotte Dematons heeft letterlijk het hele woordenboek doorgespit om woorden te zoeken waarbij ze zich een beeld kon vormen. En het leuke is: dat zijn niet alleen dingen, maar ook werkwoorden! Daardoor is dit een boek waar je eindeloos in kunt blijven kijken en steeds weer meer en meer kunt ontdekken.

Het is dan ook echt niet alleen een boek voor kleuters of kinderen die net leren lezen. Integendeel: dit boek is écht voor jong en oud. Jonge kinderen die nog niets van letters weten, kunnen bijvoorbeeld al op elke prent op zoek naar de letterdief (het figuurtje op de cover). Kleuters of beginnende lezers zoeken er vervolgens ook de letter bij (trouwens, ook als volwassene nog steeds een leuke zoekopdracht) en verder zijn er ook talloze mogelijkheden met dit boek. Voor het onderwijs is dit boek echt goud waard; wat een heerlijk inspirerend boek om mee aan de slag te gaan! Om eindeloos vaak naar te kijken!

Lestips

Waar te beginnen?!! Met dit boek is zo ontzettend veel te doen!

Het mooiste zou zijn als je meerdere exemplaren in de klas kunt neerleggen, zodat je leuke woordspelletjes of wedstrijdjes kunt houden:

Wie kan de meeste woorden van één letter opschrijven in ... minuten?

Lukt het jou om een woord te kiezen dat niemand anders kiest? (Welk woord kies je dan, juist een supermoeilijke of juist eentje die zo makkelijk is dat niemand hem kiest? Tactiek!!)
Dit kun je ook doen op categorie: noem een dier, fruit of voorwerp met een bepaalde letter.

Wie ziet het snelst een ...

Wie vindt het langste woord? (of juist het kortste)

Of doe klassikale spelletjes, waarbij het boek als hulpmiddel gebruikt kan worden. Laat de kinderen bijvoorbeeld per groepje steeds een dier noemen met een opvolgende letter uit het alfabet. Groepje 1 begint dus met de A (aap), groepje 2 krijgt de B (beer), groepje 3 de C (cavia) etc. (De moeilijke letters kun je natuurlijk overslaan; zo zie je direct in dit boek dat er geen dier met een X bestaat). Het begin is altijd makkelijk, maar na 2 rondes wordt het al lastiger. Dan is het handig om te zien dat de bunzing of de condor ook genoemd kunnen worden. Lastig is alleen dat er letters zijn met heel veel dieren en letters met heel weinig. Niet teveel rondes inplannen dus!

Juist omdat het zo geweldig is om over de platen te praten, is het leuk om allerlei coöperatieve werkvormen in te zetten bij dit boek!

Woordenschat

Grappig is ook dat je soms extra gaat nadenken over de naam van een dier. Waarom staat er een krokodil op de A-plaat? (Aha, een alligator!) Of een reiger op de B-plaat? (Aha, een BLAUWE reiger!) Het leukste is om dit boek daarom in tweetallen te bekijken; op die manier ga je echt in gesprek over wat je ziet. Alleen al door te kijken vergroot je dus je woordenschat! En wederom: als je er niet uitkomt, kun je de app gebruiken óf de bijbehorende website alfabetboek.nl of alfabetboek.be. Daarop vind je de enorme woordenlijsten die Charlotte Dematons in de tekeningen heeft verwerkt. Kijk eens of je het woord ertussen kunt vinden!

Ook vind je op bovengenoemde website alle kijkplaten in blauwtinten en als je een bepaald woord in de woordenlijst aanwijst, zie je waar je dat woord op de prent kunt vinden. Je hebt wel het boek nodig om de tekening goed te kunnen bekijken.

Nog een grappige manier om naar het boek te gaan kijken: noem een willekeurig woord en kijk of het woord in het boek staat! (Als het woord te tekenen is, is het antwoord ongetwijfeld: ja!).
Of: noem een dier met een bepaalde letter, zoek hem op en vertel/schrijf op wat hij aan het doen is.

Schrijven

Je kunt hier natuurlijk prachtige allitererende zinnen mee schrijven. Daar kun je vast ook heel bijzondere verhalen mee schrijven! Gebruik het boek ter inspiratie of leg het boek juist naast je neer en verzin zinnen en verhalen aan de hand van de woordenlijsten en vergelijk daarna de verschillende verhalen.

Tekenen

Vanzelfsprekend kun je je ook laten inspireren door Charlotte Dematons en kinderen zelf een letter-tekening laten maken. Laat ze een aantal woorden uitkiezen uit de woordenlijst van één letter en daar zelf een tekening van maken.

Daarin kun je gemakkelijk differentiëren:

het aantal woorden bepalen

verplichten dat de tekeningen samen één geheel vormen (zoals een kleuter die een kijkdoos met kabouters heeft gemaakt) of juist niet: de tekeningen mogen dan gewoon los naast elkaar geplaatst worden, zoals Dematons zelf ook bij de letter T heeft gedaan.

Mooi is hoe Dematons fantasie en werkelijkheid met elkaar heeft verweven: de tekeningen zijn allemaal levensecht en zéér herkenbaar (een eis van Charlotte Dematons zelf: alles moet kloppen), maar de verhoudingen kloppen niet altijd (zoals bij de fluiten die als fabrieksschoorstenen de lucht in steken, of het pak vla in het Volendamse vissersdorpje) en er gebeuren allerlei dingen die niet kunnen (zoals een moeflon op een motorfiets of een vulkaan waar vuurwerk uit spat). Een heel inspirerend voorbeeld voor kinderen dat in tekeningen eigenlijk alles kan!

Kinderboekenweek 2020

Wist je dat je werkelijk op élke spread een woord kunt vinden dat met geschiedenis te maken heeft? Je kunt het boek dus ook prima gebruiken tijdens de Kinderboekenweek 2020 met het thema En toen? Want de A is van aquaduct en de B is van bakkersfiets en de C is van cycloop en de D... nou ja, dat zie je in één oogopslag! Kunnen de kinderen in jouw klas bij elke letter iets vinden? Zo ja, laat ze er een mooie lettertekening van maken en hang dit geschiedenisalfabet in je klas!

Meer weten over de totstandkoming

Als je eenmaal weet hoe dit boek tot stand is gekomen, zul je er alleen maar nog meer bewondering voor krijgen. Charlotte Dematons is er drie jaar (!!) mee bezig geweest! Gelukkig zijn er veel mogelijkheden om meer te horen en te lezen over dit fantastische boek!

Schrijver in de klas

Je kunt Charlotte Dematons ook uitnodigen bij je in de klas! Dit doe je via de Schrijverscentrale.

Hoogland & Van Klaveren, 2020

# data[].attributes.attachment_link.description
De B is van Boek. Maar ook van Bar met daarop een Blik Bonen, Basilicum en Bieslook, die de Baviaan na het spelen op de Banjo met Brood, Boter en Bestek van zijn Bord kan opeten. En zo zul je ontelbaar veel dingen ontdekken in dit waanzinnige alfabet-boek!

# data[].attributes.headline
Zes bouwsteenen van een kwalitatieve leesomgeving

# data[].attributes.subject
Zes bouwsteenen van een kwalitatieve leesomgeving

# data[].attributes.body
Uitgebreid in het halte 2 van Saar Callens (https://recordings.reu1.blindsidenetworks.com/arteveldehs/0977b62be2d4c1fb8b5959069e89d61a78c81701-1637770662115/capture/)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een kwalitatieve leesomgeving nodigt kinderen en jongeren uit om te lezen en te blijven lezen. Zo'n omgeving kenmerkt zich in de eerste plaats door de aanwezigheid van boeken, maar ook de helpende volwassene is belangrijk om kinderen te ondersteunen in zijn leesontwikkeling. Zes bouwstenen - die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn - voor een kwalitatieve leesomgeving spelen hierop in. Dit artikel focust op de leesomgeving in de kinderopvang of op school, maar enkele bouwstenen zijn ook relevant voor een leesomgeving thuis of in de bibliotheek.
(De tekst gaat verder onder het schema met de zes bouwstenen.)

De aanwezigheid van boeken is onontbeerlijk in een leesomgeving. Rondslingerende boeken of boeken op schappen zorgen dat boeken als 'fysiek item' een plek krijgen in de leefwereld van kinderen. In de kinderopvang zorgt de eerste boekgewenning voor een vertrouwdheid met en herkenbaarheid van boekjes, later op school zorgt het dat leerlingen sneller naar een boek grijpen om erin te bladeren of erin te lezen.

Een boekencollectie is best ook divers samengesteld met verschillende genres en voor alle leeftijden. Kinderen moeten er boeken vinden die aansluiten op hun interesses en voorkeuren (sport, avontuur of geschiedenis, maar ook dik of dun, met of zonder illustraties ...). De verhalen mogen een beetje complex zijn met rijke taal, zodat ze uitdaging bieden conform de leesniveaus van kinderen. Verhalen moeten zowel voor herkenning (van de eigen culturele identiteit) als erkenning (het inleven in de ander) zorgen. Laat kinderen zelf kiezen welk boek ze willen lezen of laten voorlezen, en ondersteun hen daarin - een handig instrument hiervoor is Boekenzoeker. Het boekenaanbod houdt ook rekening met verschillende noden: aangepast leesmateriaal zoals luister- of digitale boeken, boeken in meerdere talen ...

Deze bouwsteen vergt van de professional een goede kennis van het boekenaanbod voor kinderen en jongeren. Daarnaast maakt de volwassene tijd voor lezen en (interactief) voorlezen en praten ze met kinderen over boeken om leesbegrip, (diepere) leesontwikkeling en leesmotivatie aan te sterken.

Naast de aanwezigheid van boeken is het zinvol om als school of kinderopvang na te denken over plekken waar er (voor)gelezen kan worden en over hun inrichting. Een aparte, rustige plek geeft het signaal aan kinderen dat lezen een rustmoment is. Denk er nog kussens of zitzakken bij om het extra knus te maken. Ook de aankleding is belangrijk: affiches van leescampagnes of van bekende personages uit boeken, foto's van lezende kinderen, een prikbord met citaten of boekentips ...

"Een leesplek kan als een prikkelende leeromgeving functioneren. Ruimtes zetten aan tot informeel leren."

Een leesplek kan als een prikkelende leeromgeving functioneren. Ruimtes zetten aan tot informeel leren: denk maar aan bibliotheken of musea, en hoe deze omgevingen inspelen op de beleving van de bezoeker op verschillende vlakken: esthetisch, didactisch ... Een knusse leesplek zoals een tentje met een kussen geeft kinderen een heel ander gevoel dan een boek te lezen aan een schoolbank.

Leesplezier en leesmotivatie worden vaak in één adem genoemd. Leesplezier is echter een van de vele drijfveren voor kinderen en jongeren om vaker te lezen. Leesmotivatie is dan weer een complexer begrip dat ent op enkele psychologische basisbehoeften. Het artikel 'Hoe bevorder je intrinsieke leesmotivatie?' gaat hier dieper op in.

Belangrijk is dat het belang van leesmotivatie en leesplezier erkend wordt. Beide dragen bij tot een positieve leesattitude en resulteren op langere termijn ook in betere leesvaardigheid. Met een uitdagend boekenaanbod - want geen enkel kind is gebaat bij makkelijke teksten of verhalen - stimuleer je de competentie van kinderen en hun verbondenheid bij lezen. Leesplezier staat dus niet synoniem voor vermakelijkheid.

Als kinderen betrokken worden bij de leesomgeving in de kinderopvang of op school, voelen ze zich ook betrokken bij lezen. Die betrokkenheid stimuleer je door kinderen o.a. zelf te laten kiezen welke boeken ze willen voorlezen of laten voorlezen. Maar ook mee nadenken over de inrichting van een leesplek of over welke titels er zeker niet mogen ontbreken in de klasbib zijn voor (iets oudere) kinderen een betekenisvol engagement.

Als professional in de kinderopvang of op school kan je ouders ondersteunen in hun rol als leesbevorderaar en hen te betrekken bij verschillende leesinitiatieven. Nodig hen ook uit om te komen voorlezen - ook in hun eigen thuistaal - en misschien zijn er wel ouders die een actievere rol willen opnemen bij leesacties of de boekenaankoop. In 2020 focuste de Voorleesweek op ouderbetrokkenheid en deelde tips voor scholen en bibliotheken. Daarnaast is ook het goed om ouders tijdig te informeren over de leesontwikkeling van hun kind: grijpt het kind in de kinderopvang spontaan naar boekjes, welke boeken leest het kind graag op school ...

Een kwalitatieve leesomgeving schep je niet van de ene dag op de andere. Tegelijkertijd doe je dit ook niet alleen. De openbare bibliotheek is dé lokale partner bij uitstek die scholen en kinderopvanginitiatieven kan ondersteunen in hun uitbouw van een kwalitatieve leesomgeving. De bib heeft expertise in het boekenaanbod voor 0 tot 18 jaar en weet hoe je per leeftijdsfase verschillende leesinitiatieven op poten zet. En ook boekhandelaars beschikken over voldoende kennis van het boekenaanbod.

Bibliotheekbezoeken zijn dan weer uitgelezen momenten waarop kinderen vertrouwd geraken met de brede werking van de bib. Ga je meermaals met je klas of groep naar de bib, dan kunnen kinderen steeds beter op zoek gaan in de bib naar een boek dat ze willen lezen. Voorzie dan ook voldoende tijd bij zo'n bibliotheekbezoek. Ook andere activiteiten in de bib zoals auteurslezingen, workshops met illustratoren, voorleesmomenten e.a. werken leesbevorderend.

"Een leesbeleid is geen document dat, eenmaal opgesteld en gelezen, in de kast hoort te verdwijnen. Idealiter is het een monitoringsinstrument voor het team van professionals op school en in de kinderopvang."

Om duurzaam te bouwen aan een kwalitatieve leesomgeving, werk je best ook een structureel leesbeleid uit. Zo'n beleid kan de gemeenschappelijke visie op lezen van de school of kinderopvang bevatten, door bijvoorbeeld dagelijks of meermaals per week tijd te maken voor lezen en leesplezier. Een leesbeleid heeft ook aandacht voor de verschillende ontwikkelingsfases van kinderen: van boekgewenning en voorlezen tot leren lezen en praten over boeken. Ook de samenwerking met de lokale bibliotheek, (groot)ouders, de boekhandel en andere lokale partners kan hier een plek krijgen, evenals deelname aan bovenlokale leesbevorderingscampagnes en -initiatieven.

Een leesbeleid is geen document dat, eenmaal opgesteld en gelezen, in de kast hoort te verdwijnen. Idealiter is het een monitoringsinstrument voor het team van professionals op school en in de kinderopvang dat hen helpt om de verschillende bouwstenen van een kwalitatieve leesomgeving uit te werken. Het voorziet ook middelen en tijd voor de realisatie van een kwalitatieve leesomgeving met blijvende aandacht voor professionalisering van het team op regelmatige basis.

De voorbije schooljaren coördineerde Iedereen Leest enkele piloottrajecten in scholen waarbij de kwalitatieve leesomgeving centraal stond. Uit die trajecten kwamen inspirerende praktijkvoorbeelden en inzichten over de zes bouwstenen die in een filmpje hieronder worden vermeld.

Ook voor de kinderopvang zette Iedereen Leest al enkele tips voor een voorleesomgeving op rij. Momenteel loopt er een piloottraject in kader van Boekstart met kinderopvanginitiatieven en bibliotheken uit twaalf gemeenten. Samen bouwen zij stapsgewijs aan een kwalitatieve leesomgeving. Bekijk hieronder het verslag van de startdag.

# data[].attributes.attachment_link.title
Zes bouwstenen van een kwalitatieve leesomgeving | Iedereen Leest

# data[].attributes.attachment_link.description
Een leesomgeving op school of in de kinderopvang is cruciaal doorheen de leesontwikkeling van kinderen en jongeren. Maar waaruit bestaat een kwalitatieve leesomgeving nu precies? Welke rol speelt de volwassene als leesbevorderaar? Welke partners bieden hulp? Zes bouwstenen zetten je op weg.

# data[].attributes.body
Functionele meertaligheid uitgelegd en tips om ermee aan de slag te gaan.
5 boekentips over meertaligheid

# data[].attributes.body
Wel voor kinderopvang, maar zeer goed gemaakt zelf-evaluatie instrument. Ik zou het zeker gebruiken in de kleuterklas!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Met het zelfevaluatie-instrument MeMoQ kan je in je kinderopvang zelf de pedagogische kwaliteit bekijken en verbeteren. Je kunt nagaan hoe goed jouw opvang is in het ondersteunen en stimuleren van de ontwikkeling van kinderen in samenspraak met gezinnen.

Publicatiedatum

April 2017

Thema's

Kinderen en jongeren , Gezin en samenleving

# data[].attributes.attachment_link.description
Met het zelfevaluatie-instrument MeMoQ kan je in je kinderopvang zelf de pedagogische kwaliteit bekijken en verbeteren. Je kunt nagaan hoe goed jouw opvang is in het ondersteunen en stimuleren van de ontwikkeling van kinderen in samenspraak met gezinnen. Publicatiedatum April 2017 Thema's Kinderen en jongeren , Gezin en samenleving

# data[].attributes.body
Een instrument door CEGO, in KU Leuven.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Grip op competenties: Ontwikkeling bij jonge kinderen zien en waarderen

Prof. dr. Laevers beschrijft samen met co-auteur Wilma van Esch in een voor hen kenmerkende mix van theorie en praktische voorbeelden de tien domeinen waarbinnen mensen zich ontwikkelen: 1) van prestatiegericht naar competentiegericht; 2) elf kindportretten; 3) een observatiegids voor tien ontwikkelingsdomeinen.

# data[].attributes.attachment_link.description
CEGO Onderzoek & Ontwikkeling ...maakt samen met CEGO Vorming en Consult deel uit van het Expertisecentrum ErvaringsGericht Onderwijs en legt zich toe op de ontwikkeling van concepten, instrumenten en krachtige leeromgevingen, en op het onderzoek van hun effecten in een brede waaier van werkvelden: kinderopvang, basisonderwijs, secundair en hoger onderwijs, ouderenzorg.

# data[].attributes.body
Daar vind je mooie video materiaal maa ook boeken dat je kan lenen, ook al soms meer gericht naar de kinderopvang.
Daar vind je ook informatie over Wanda, een tool om samen met je collega's te praten rond casus en bepaalde themas (ontwikkeld samen met Artevelde HS, pedagogie van het jone kind).

# data[].attributes.attachment_link.description
VBJK staat en gaat voor Vernieuwing in de Basisvoorzieningen voor Jonge Kinderen

# data[].attributes.body
powerpoint over werken met LIST in de kleuterklas.

# data[].attributes.body
Nog : https://www.ovsg.be/standpunten/lezen-leer-je-door-v%C3%A9%C3%A9l-te-lezen

# data[].attributes.attachment_link.title
Cursus | Lezen is Top in het Primair en Speciaal Onderwijs (LIST) | mastercursus | Hogeschool Utrecht

# data[].attributes.attachment_link.description
Lezen is Top in het Primair en Speciaal Onderwijs (LIST) van het Seminarium voor Orthopedagogiek van Hogeschool Utrecht is een leesinterventieproject voor scholen die (bijna) al hun leerlingen functioneel geletterd willen afleveren. Leraren kunnen hun kennis en vaardigheden op het gebied van leesond…

# data[].attributes.body
Ook : https://bibliotheek.be/bieblo

# data[].attributes.attachment_link.description
Een boek dat bij je past? Boekenzoeker helpt je kiezen.

# data[].attributes.headline
Lerenlezen ondersteunen - Actiesrepertoire voor leerkrachten - (in 'editing' proces!)

# data[].attributes.subject
Lerenlezen ondersteunen - Actiesrepertoire voor leerkrachten - (in 'editing' proces!)

# data[].attributes.body
'Work in progress' vanuit onze flashkaarten uit bijéénkomst 5! Wij werken verder op volgende bijéékomst!

# data[].attributes.body
Traject voor prioritaire naschooling over de vijf sleutels van begrijpen lezen. Interessante kennisclippen!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Waaraan werken we?
In dit tweejarige traject werken we samen aan

de verbetering van begrijpende leesvaardigheden van alle leerlingen

de versterking van je klaspraktijk voor begrijpend lezen aan de hand van de vijf vakdidactische sleutels en de krachtige taalleeromgeving

de kracht van een leerlijn begrijpend luisteren en lezen van het kleuteronderwijs tot het lager onderwijs

de verduurzaming van een krachtig taalbeleid voor begrijpend lezen

expertise-uitwisseling in het eigen schoolteam en daarbuiten

Voor wie is dit traject?
Aan dit prioritaire nascholingsproject kunnen maximaal 20 basisscholen deelnemen. De school stelt een kernteam voor dit project samen. Download de infofiche onderaan deze pagina voor meer informatie.
Wat leer je?
In dit tweejarige traject ga je aan de slag met

de krachtige taalleeromgeving: Je werkt aan de competenties voor een krachtige taalleeromgeving, namelijk: een veilig klimaat, betekenisvolle taken en kwaliteitsvolle interactie (zie onderstaande afbeelding; Frijns, 2019, p. 118).

de vijf sleutels voor begrijpend lezen: Je gaat met de 5 effectieve vakdidactische sleutels voor begrijpend lezen in jouw praktijk aan de slag (zie onderstaande afbeelding; Gobyn et al., 2019, p. 23).

visieontwikkeling: Je ontwikkelt een visie op een krachtige taalleeromgeving, begrijpend lezen en leesmotivatie.

leerlijn: Je werkt een doorlopende leerlijn begrijpend luisteren en lezen uit van het kleuteronderwijs tot het lager onderwijs.

taalbeleid: Je schrijft een gedragen en duurzaam taalbeleid voor begrijpend lezen uit.

samen leren: Je wisselt expertise en materiaal uit met collega's en externe partners om het pedagogisch-didactisch aanbod van begrijpend lezen te versterken.

schoolontwikkeling: Je past inzichten vanuit schoolontwikkeling toe om duurzaam aan taalbeleid te werken. Je werkt daarbij aan het groeivermogen van je school door samen in te zetten op veranderingsprocessen.

De coach begeleidt en ondersteunt je hierbij. De concepten en praktijken waarmee we aan de slag gaan zijn steeds gebaseerd op recent wetenschappelijk onderzoek.

Hoe leer je?

Je kernteam heeft een persoonlijke projectcoach die de school twee jaar lang ondersteunt, in nauw overleg met één van de collega's uit het kernteam.

Je vertrekt vanuit praktijkvoorbeelden, casussen en leervragen.

Je leert van en met elkaar volgens methodieken van schoolontwikkeling waarin we inzetten op begeleiding en verduurzaming van veranderingsprocessen.

Je wisselt expertise uit met andere scholen.

Je ondersteunt elkaar bij de vertaalslag naar de eigen klas- en schoolpraktijk, bv. door collegiale consultatie, coaching, intervisie, bij elkaar observeren, teamteaching, ...

Wie is je coach?
Het projectteam bestaat uit coaches werkzaam in de volgende opleidingen aan Arteveldehogeschool: Educatieve Bachelor Kleuteronderwijs, Educatieve Bachelor Lager Onderwijs, Bachelor Logopedie, Bachelor-na-Bachelor Zorgverbreding en Remediërend Leren en Bachelor-na-Bachelor Schoolontwikkeling. Daarnaast werken we tijdens dit traject actief samen met het Centrum voor Taal en Onderwijs (KU Leuven). Samen organiseren we twee netwerkdagen.
Hoe ziet het traject eruit?
Het traject loopt twee schooljaren, van september 2020 tot juli 2022. Jaar 1 bevat 7 begeleide sessies met het kernteam op de school. Op 29 april 2021 vindt de eerste schooloverstijgende netwerkdag plaats met als titel Samen naar effectief leesonderwijs. Op 28 april 2022 vindt de tweede netwerkdag plaats met als titel Effectief taal- en leesbeleid: De blik vooruit. Daarbij sluiten niet alleen alle scholen van dit traject aan maar ook de scholen die het traject volgen bij het Centrum voor Taal en Onderwijs (KU Leuven). Wil je de tijdslijn bekijken? Download de infofiche onderaan deze pagina. We verwachten dat de deelnemende scholen het traject volledig doorlopen.
Wat zijn de kosten van dit traject?
Dit traject is gratis dankzij de subsidie 'nascholing op initiatief van de Vlaamse Regering'. We verwachten van elke deelnemende school een tweejarig engagement om samen het traject te doorlopen. Je kunt aan maximaal één traject deelnemen. Raadpleeg het overzicht van alle aanbieders. Je baseert je keuze het best op de inhoud van de trajecten.
Heb je nog vragen?

Wil je uitgebreidere informatie over dit traject (tijdslijn, kandidaatstelling, ...)? Download de infofiche onderaan deze pagina.

Wil je persoonlijk enkele zaken aftoetsen? Neem contact op met Carolien Frijns en Mieke Meirsschaut.

Onderzoeksrealisaties en -publicaties

# data[].attributes.attachment_link.description
Waaraan werken we? In dit tweejarige traject werken we samen aan de verbetering van begrijpende leesvaardigheden van alle leerlingen de versterking van je klaspraktijk voor begrijpend lezen aan de hand van de vijf vakdidactische sleutels en de krachtige taalleeromgeving de kracht van een leerlijn begrijpend luisteren en lezen van het kleuteronderwijs tot het lager onderwijs de verduurzaming van een krachtig taalbeleid voor begrijpend lezen expertise-uitwisseling in het eigen schoolteam en daarbuiten Voor wie is dit traject?

# data[].attributes.headline
Kwaliteitvolle interacties - Actiesrepertoire voor leerkrachten (in 'editing' proces!))

# data[].attributes.subject
Kwaliteitvolle interacties - Actiesrepertoire voor leerkrachten (in 'editing' proces!))

# data[].attributes.body
'Work in progress' vanuit onze werk van bijéékomst 5. Wij zal het volgen in bijéékomst 6.

# data[].attributes.body
Interessante project in Montreal over diverstiteit en jeugd literatuur.

# data[].attributes.headline
Over kwaliteitsvolle interacties met 0-6 jaar kinderen (in het Engel)

# data[].attributes.subject
Over kwaliteitsvolle interacties met 0-6 jaar kinderen (in het Engel)

# data[].attributes.attachment_link.description
Children's learning, development and well-being are directly influenced by their daily interactions with other children, adults, their families and the environment. This interactive process is known as "process quality", and leads to a key question - which policies set the best conditions for children to experience high-quality interactions in early childhood education and care (ECEC) settings?

# data[].attributes.body
Zeker een aanrader!

# data[].attributes.headline
Répertoire d'astuces pour lecteurs stratégiques

# data[].attributes.subject
Répertoire d'astuces pour lecteurs stratégiques

# data[].attributes.attachment_link.title
Astuces du lecteur stratégique - Cartes pour sélectionner les stratégies de lecture

# data[].attributes.body
Litteratuur review en uitleg over verchillende mogelijk aanpaken! (interessant hooefstuk!)
Weinig gezegt over diversiteit van leerlingen (de voorgesteld lezersprofiel vind ik ook niet zo positief ingericht), maar er is wel toffe zelfs-evaluatie rond de vijf sleutels.
Nota : Sleutel 'Transfer' = inhoud-gerichte onderwijs. Een heel belangrijk om kennis achtergrond en woordenschat de bouwen bij leerlingen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Sleutels voor effectief bregrijpend Lezen

# data[].attributes.headline
Strategieën om te werken aan scaffolding

# data[].attributes.subject
Strategieën om te werken aan scaffolding

# data[].attributes.attachment_link.title
5 strategieën om te werken aan scaffolding - Vernieuwenderwijs

# data[].attributes.attachment_link.description
Scaffolding is één van de belangrijkste strategieën, ook voor formatief evalueren. Op welke manier kun je dit doen? In dit artikel 5 voorbeelden.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hoe kan je het verschil maken voor kwetsbare kleuters in je klas? In de videoreeks 'De klas van Juf Jelke' volgen 7 topcoaches uit onderwijs 1 kleuterjuf. Hoe bouwt Jelke aan een warme relatie? Hoe zorgt ze voor een rijke taalomgeving en leervaardigheden? En waarom is een partnerschap met ouders zo belangrijk?

Aflevering 1:
Bouw warme relaties met kleuters

Kinderen in armoede leven vaak in toxische stress. Leraren maken voor hen een verschil als ze aandacht hebben voor een warme, niet‑conflictueuze relatie en veilige hechting. Maai Huyse en Caroline Vancraeyveldt, praktijkonderzoekers aan de lerarenopleiding UCLL, zoeken samen met juf Jelke hoe ze dat kan doen.

Aflevering 2:
Gebruik rijke taal

Een krachtig taalklimaat kan een hefboom zijn voor meer gelijke kansen voor kwetsbare kinderen. Hoe werkt juf Jelke daar aan? En wat doet dat met haar kleuters? Taaldocent Marlies Algoet en prof. Taalkunde Piet Van Avermaet kijken en coachen.

Aflevering 3:
Oefen executieve functies

Sterke 'executieve functies' bij kleuters zijn van belang voor latere leerprestaties zoals lezen en rekenen. Hoe werkt Jelke aan vaardigheden als problemen oplossen, omgaan met gevoelens of instructies onthouden? Docent kleuteronderwijs Sanne Feryn is haar coach.

Aflevering 4:
Betrek ouders

Betrokken ouders zorgen ervoor dat kinderen graag naar school gaan, zich beter voelen en beter presteren. Hoe werken kleuterleiders aan een rijk partnerschap met ouders? Prof. Onderwijskunde Ruben Vanderlinde en Katrien Van Laere zoeken het mee uit.

Deze videoreeks kwam tot stand binnen het project ' Kleine Kinderen Grote Kansen'. Het project wil kinderarmoede en sociale ongelijkheid in Vlaanderen doorbreken. Meer info op grotekansen.be

Michel Van Laere

# data[].attributes.attachment_link.title
Videoreeks: Hoe ondersteun je kwetsbare kleuters in de klas?

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe kan je het verschil maken voor kwetsbare kleuters in je klas? In de videoreeks 'De klas van Juf Jelke' volgen 7 topcoaches uit onderwijs 1 kleuterjuf. Hoe bouwt Jelke aan een warme relatie? Hoe zorgt ze voor een rijke taalomgeving en leervaardigheden? En waarom is een partnerschap met ouders zo belangrijk?

# data[].attributes.attachment_link.title
Deze school krijgt alle leerlingen aan het lezen

# data[].attributes.headline
Een presentatie (in het Frans) over wat 'evidence-based pratice' is

# data[].attributes.subject
Een presentatie (in het Frans) over wat 'evidence-based pratice' is

# data[].attributes.body
Door top collega's van het vakgroep Logopedie, in Université de Liège.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Reference : Evidence-based Practice

Document type :

Scientific conferences in universities or research centers : Scientific conference in universities or research centers

Discipline(s) :

Social & behavioral sciences, psychology : Multidisciplinary, general & others

To cite this reference:

http://hdl.handle.net/2268/236483

All documents in ORBi are protected by a user license.

# data[].attributes.attachment_link.title
Evidence-based Practice - Maillart Christelle

# data[].attributes.attachment_link.description
Reference : Evidence-based Practice Document type : Scientific conferences in universities or research centers : Scientific conference in universities or research centers Discipline(s) : Social & behavioral sciences, psychology : Multidisciplinary, general & others To cite this reference: http://hdl.handle.net/2268/236483 All documents in ORBi are protected by a user license.

# data[].attributes.headline
Een podcast over de 'Science of Reading', door VS experten (meestal)

# data[].attributes.subject
Een podcast over de 'Science of Reading', door VS experten (meestal)

# data[].attributes.attachment_link.description
Science of Reading: The Podcast, hosted by Susan Lambert, delivers the latest insights from researchers and practitioners in early reading. Listen today!

# data[].attributes.attachment_link.title
Learn Languages - Grammar and Vocabulary

# data[].attributes.attachment_link.description
This website offers free learning lessons in 100 languages from Afrikaans to Zulu from grammar, vocabulary to phrases and quizes. Enjoy learnign with our lessons!

# data[].attributes.body
Merci Lieve!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dienst Kinderpsychiatrie van UZ Leuven, GaVoorGeluk, Odisee Hogeschool

Concreet

Tijdens een tweedaagse vorming worden het kader, de structuur en de effecten van het werken met Het Toverbos voorgesteld aan de hand van casussen en videofragmenten. De cursisten gaan ook zelf aan de slag via rollenspel.

Na de tweedaagse vorming proberen de cursisten de methode in een tiental sessies zelf uit in de kleuterklas. Tussendoor worden supervisiemomenten georganiseerd om de praktijkervaringen in groep te delen en indien nodig bij te sturen. De supervisie gebeurt aan de hand van reflectieverslagen, zelf gemaakt filmmateriaal en casusbesprekingen.

Concreet ziet het opleidingstraject er als volgt uit:
▪ 1 Lesdag (theorie) van 6u
▪ 1 Lesdag (theorie) van 4u
▪ 10 oefensessies van 1u
▪ 3 Supervisies van telkens 3u
▪ 1 Terugkomdag van 3u

De kostprijs voor het volledige traject bedraagt 320€ per persoon. Dit omvat:
o Docentenkost (alle sessies worden gegeven door 2 docenten)
o Catering:
▪ Drankje tijdens de lesdagen
▪ Broodje tijdens de eerste lesdag
▪ Receptie bij de laatste lesdag
o Materiaal
▪ Handboek (19,99€)
▪ Prints

Daarnaast kan de box met handpoppen aangekocht worden. De kost per box bedraagt 345€.

Voor inlichtingen kan je steeds terecht bij
* Laura Demunter - medewerker groepscentrum permanente vorming Odisee
* Els Mertens - opleidingshoofd Bachelor Kleuteronderwijs Odisee Brussel

Links

*Het boek 'Emoties in de kleuterklas - oefenen met de methode van het Toverbos' is te verkrijgen via Lannoo hier.

*Video: Toverbos uitgetest in de kleuterklas: hier.

# data[].attributes.attachment_link.title
Fonds GavoorGeluk - Toverbos: kleuters leren omgaan met emoties

# data[].attributes.attachment_link.description
Dienst Kinderpsychiatrie van UZ Leuven, GaVoorGeluk, Odisee Hogeschool Tijdens een tweedaagse vorming worden het kader, de structuur en de effecten van het werken met Het Toverbos voorgesteld aan de hand van casussen en videofragmenten. De cursisten gaan ook zelf aan de slag via rollenspel.

# data[].attributes.body
Merci Sofie!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Met scaffolding daag je een leerling uit om hardop te denken en zelf met antwoorden te komen. Deze vorm van instructie is maatwerk: leerlingen maken zelfstandig stappen om te verder te komen met leren. Lees meer over het stappenplan en praktische toepassing van scaffolding.

Het woord scaffold betekent letterlijk: steiger. Als leraar ondersteun je een leerling, aangepast aan zijn niveau, om aan zijn 'gebouw' van kennis te werken. Bij scaffolding is het belangrijk om aan te sluiten bij het ontwikkelingsniveau van de leerling. Je wilt de leerling een stap verder brengen in die ontwikkeling en moet daarom vaststellen welke tussenstappen hij moet zetten om dat doel te bereiken. Vooral het tijdelijke karakter van scaffolding is kenmerkend. Zodra een leerling zelf verder kan, bouw je de hulp af.

Stappenplan scaffolding

Als leraar werk je samen met een leerling volgens een vast stappenplan, dat is ontwikkeld door Janneke van de Pol van de Universiteit Utrecht. In de video legt zij dit uit. Het bestaat uit vier stappen:

1. Diagnose van het probleem. Tijdens deze stap bekijk je wat de leerling al wel weet en wat nog niet

2. Check de diagnose. Je checkt of je op één lijn zit met de leerling, zodat zeker is of zijn hulpvraag goed in beeld is

3. Hulpstrategieën. Bij deze stap gaat het om vragen stellen, feedback geven, instructie geven

4. Check begrip. De laatste stap gaat om het navragen en laten herhalen zodat je zeker weet dat de leerling voldoende heeft gehad aan de hulp

Tijdens de verschillende stappen is het een uitdaging om gebruik te maken van de stiltes die vallen; daarin geef je de leerlingen tijd om na te denken.

Scaffolding bij Tweedetaalverwerving

Omdat scaffolding vertrekt vanuit wat een leerling talig gezien kan en weet, is dit een goede tool om in te zetten bij tweedetaalverwerving (NT2). Hierbij leren leerlingen met een andere moedertaal het Nederlands. Deze vorm van taalondersteuning moet je langere tijd aanbieden, in opeenvolgende activiteiten, net zolang tot de leerling talige autonomie bereikt en geen steigers meer nodig heeft. NT2 vraagt om maatwerk en scaffolding is daarvoor een goede manier.

Scaffolding in de rekenles

Het verhogen van onderwijsopbrengsten staat hoog op de agenda van scholen. Om dat bij rekenen te realiseren is het nodig de interactie in de reken-wiskundeles te verbeteren. Dat kun je doen door aandacht te besteden aan de rekentaal, de taal die leerlingen in staat stelt te communiceren over rekenen-wiskunde. Het gaat dan om:

Schooltaal, nodig om te kunnen leren, zoals: toename, patroon, geleidelijk

Vaktaal die hoort bij het vak, dus in dit geval bij het rekendomein: verhoudingsgewijs (procenten) of minder/meer (optellen)

Bekijk ook het artikel Beter leren rekenen door meer aandacht voor taal voor een stappenplan dat leraren helpt om een rekenles talig te doordenken. In de video van dat artikel legt Jantien Smit, onderzoeker meertaligheid en onderwijs, uit hoe taal een rol speelt in rekenlessen. Je ziet ook hoe een leraar dat in de praktijk brengt op de basisschool en in het voortgezet onderwijs.

Klassenmanagement belangrijke voorwaarde

Om scaffolding in te kunnen zetten tijdens de les is het belangrijk dat het klassenmanagement op orde is. Omdat je steeds individueel met leerlingen een gesprek hebt, moet de rest van de klas ondertussen zelfstandig aan het werk zijn. Belangrijk dus om dat goed te organiseren. Wil je hier meer over weten, lees dan het artikel Goed klassenmanagement zorgt voor een effectieve leeromgeving.

Meer weten?

# data[].attributes.attachment_link.title
Scaffolding daagt leerlingen uit tot zelfstandig leren - Leraar24

# data[].attributes.attachment_link.description
Scaffolding is een manier van instructie, waardoor leerlingen zelfstandig leren leren en steeds een stapje verder komen in hun leerproces. Het daagt leerlingen uit om hardop te denken en zelf met antwoorden te komen. Deze vorm van instructie is maatwerk: leerlingen maken zelfstandig stappen om te verder te komen met leren.

# data[].attributes.body
Merci Cindy voor de link!

# data[].attributes.body
Merci Fiona voor de link!

# data[].attributes.body
Merci Veerle voor de link!

# data[].attributes.attachment_link.description
Het doel van deze website is het ondersteunen van leerkrachten bij de instructie van begrijpend luisteren voor kleuters. Leerkrachten kunnen begrijpend luisteren van kleuters bevorderen door het stellen van vragen op verschillende niveaus en door het ‘hardop denken’. Deze website biedt achtergrondinformatie, voorbeeldvragen en praktische tips.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Metrotaal - Mind the gap wil basisscholen en hun begeleiders inspireren en professionaliseren bij het werken aan een open talenbeleid waar àlle talen 'thuis' mogen zijn.
Wil je graag deze reis aangaan?
Dan ben je op de juiste plaats.
Meer weten?

# data[].attributes.attachment_link.description
Metrotaal - Mind the gap wil basisscholen en hun begeleiders inspireren en professionaliseren bij het werken aan een open talenbeleid waar àlle talen 'thuis' mogen zijn. Wil je graag deze reis aangaan? Dan ben je op de juiste plaats. Meer weten?

# data[].attributes.attachment_link.title
Norden et van Dijk 2021 - Kunt jij het eerst even in het Turks voorlezen?

# data[].attributes.headline
In de klas van Juf Femke : interview door Carolien Frijns

# data[].attributes.subject
In de klas van Juf Femke : interview door Carolien Frijns

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hoe wordt je klas een plek waar je taal leren maximaal stimuleert en alle leerlingen meeneemt, ook wie het thuis financieel moeilijk heeft of een andere taal spreekt? Taalexpert Carolien Frijns gaat op bezoek in de vierde klas van juf Femke en ziet hoe kwaliteitsvolle interacties en warme relaties leiden tot meer taal leren.
Hoe doet juf Femke dat? Bekijk de video.

Om te kunnen leren op school heb je taal nodig. Maar het is precies die taal die we ook moeten leren op school. Moeilijk?

Carolien Frijns: "Ja, we noemen taalverwerving het kip-of-eiprobleem van het eerste uur. Leraren verpakken kennis en vaardigheden in taal, maar leerlingen hebben diezelfde taal nodig om dat pakje te openen. En op school leren en verfijnen ze die taal."

"We moeten dus goed nadenken hoe alle kinderen, ook wie thuis een andere taal spreekt en Nederlandstalige kinderen met een lage sociaaleconomische status, zo veel mogelijk kansen krijgen om maximaal tot taal leren te komen."

"En dat is haalbaar. Juf Femke zet in haar diverse klas in op warme relaties en een sterk teamgevoel. Tegelijk daagt ze haar kinderen ook stevig uit met betekenisvolle taaltaken en sterke interactie. Het is precies deze combinatie die zorgt voor grote taalleerkansen voor alle leerlingen in haar klas."

Hoe leren kinderen taal?

Carolien Frijns: "We hebben lange tijd gedacht dat kinderen met een soort van taalchip worden geboren. Halfweg de jaren 90 verschoof dat idee: taal leren is niet langer een louter cognitief gegeven, maar ook een affectief en sociaal fenomeen."

" Misschien hebben we dus geen aangeboren taalvermogen, maar wel een instinct om relaties aan te gaan met mensen van betekenis om ons heen. Ingebouwde sociale drijfveren die ons doen verbinden met anderen, en taal is daarvoor een verrekt handig middel."

"Dat 'interactieve instinct' hebben we aan den lijve ondervonden tijdens de eerste coronalockdown: je wilde supergraag écht contact maken met mensen, maar dat mocht niet. En je voelde: wij zijn niet gemaakt om de hele tijd in ons kot te blijven."

Taal is een vriendelijk virus. Het werkt besmettelijk.

"We hebben dus een sociaal brein. Onze taalmotor slaat aan als we relaties en verbindingen kunnen leggen, als we voelen dat het goed gedijen is in de taalgroep waarin we ons bevinden. Sociale relaties werken zo als geleiders voor taalverwerving."

"Een Gentse leerling uit het zesde leerjaar vertelde me onlangs: 'Als ik van een kamp terugkom dan praat ik zoals de meeste kinderen daar. Dus als daar veel West-Vlamingen zijn, dan praat ik zoals hen, terwijl ik helemaal geen West-Vlaming ben'. Taal is dus een vriendelijk virus. Het werkt besmettelijk."

Hoe kunnen we dat 'vriendelijke virus' in de klas stimuleren?

Carolien Frijns: "Met succes een taal leren hangt samen met de mensen bij wie jij je op je gemak voelt. Als een kind voelt 'de juf ziet mij graag, ik voel mij thuis in de klas en kan daar mijn inbreng doen', dan toont onderzoek aan dat dit samenhangt met een sterke taalverwerving."

"Onderzoekers aan het Centrum voor Taal en Onderwijs (KU Leuven) ontwikkelden een heel inzichtelijk model: de 3 cirkels voor een krachtige taalleeromgeving op school. De baseline is: kinderen leren taal door in een emotioneel veilig klimaat met betekenisvolle taken aan de slag te gaan en daarbij ondersteund te worden in sterke interactie."

"Uit mijn doctoraat blijkt onder andere dat denk-ontwikkelende interactie taalvaardigheid verhoogt én bijdraagt aan een positief zelfbeeld van kinderen."

De taalverwervingsmotoren slaan dus al aan als de leraar zorgt voor een emotioneel veilig klimaat in zijn klas?

Carolien Frijns: "Ja en nee. Als leraren warme relaties aangaan met kinderen, prikkelen die ons sociale brein en stimuleren zo taalontwikkeling. Maar daar stopt het niet. Het is de kunst om kinderen vanuit zo'n veilige basis volop op ontdekkingstocht te laten gaan aan de hand van betekenisvolle, motiverende taaltaken."

"Neem een les begrijpend lezen. Als je door een tekst te lezen te weten kan komen wie er heeft ingebroken bij Grootmoeder Varken, als je dus in de huid van een detective kan kruipen, dan is dat betekenisvoller én motiverender dan teksten lezen om daarna invulvragen op te lossen."

"In de klas van juf Femke lezen de kinderen om yogaoefeningen voor de turnleraar te testen (die ze dan ook echt uitvoeren). Juf Femke toont daarbij veel geloof in het leerpotentieel van de kinderen. Ze krijgen ook veel autonomie. Zij beslissen mee over het dagverloop en discussiëren over de vraag wat het best werkt om Umut, een leerling die zich moe voelt, zich weer fris te doen voelen. Een ideaal moment om daarna een tekst over vermoeidheid te lezen, bijvoorbeeld, en 3 gouden tips te zoeken."

En wat betekent een 'emotioneel veilig klimaat' voor anderstaligen?

Carolien Frijns: "Eigenlijk niks anders. Het betekent dat jij ook hen doet voelen dat ze er mogen zijn, dat je hen 'graag ziet', dat je beschikbaar bent voor hen, gelooft in hun leerpotentieel en dat zij net als andere kinderen inspraak hebben. Laat ze voelen dat jij meertaligheid erkent en doe daar ook iets mee."

"Tijdens een groepsgesprek vraagt juf Femke wie thuis in bed mag eten en of dat een goed idee is. Alle leerlingen brengen ideeën in behalve ... Arif, een anderstalige nieuwkomer. Hij zwijgt."

"'Wil je dat graag in het Turks vertellen?', vraagt juf Femke. 'Doe maar'. Een klasgenootje vertaalt: 'Als je in bed eet, komen de geesten en spoken de kruimels opeten.' Supereng dus, dat doe je maar beter niet. Dat vindt de klas wel een spannende gedachte."

"Arif voelt zich in dit gesprek erkend, neemt deel aan het groepsgesprek en merkt: 'ik tel mee'. Op zo'n moment geeft de leraar de boodschap dat de thuistaal er mag zijn, dat hij zijn anders-zijn niet hoeft thuis te laten omdat hij op school is."

In zo'n klimaat heb je ook betekenisvolle taken nodig. Wat bedoel je daarmee?

Carolien Frijns: "Juf Femke schakelt haar klas in om een uitnodiging te schrijven voor het feest van de school die 25 jaar bestaat. De kinderen interviewen de directeur, de turnleraar en andere leraren. Zo komen ze meer te weten over de geschiedenis van de school en wat de school zo bijzonder maakt. En de uitnodiging die ze maken wordt ook echt gebruikt. Er is een écht publiek, de taalverwervingsmotoren van de kinderen draaien op volle toeren."

Maak van je leerlingen meedenkers, speurneuzen, ontrafelaars

"Betekenisvolle taken zijn lesactiviteiten die voor kinderen relevant zijn en die naar een uitkomst, een oplossing, een eindresultaat werken. Motivationele doelgerichtheid is een belangrijk kenmerk van een betekenisvolle taak. Het geeft een antwoord op de vraag: wat drijft de kinderen om ermee aan de slag te gaan?"

In dat leerproces is de interactie met de leraar en de klasgenoten belangrijk. Wat werkt?

Carolien Frijns: "Recent onderzoek toont aan dat niet elke interactie tussen leraar en kind even vruchtbaar is als het gaat om taalverwerving. Vooral actief-productieve gesprekken zorgen ervoor dat kinderen taal leren. "

"Bij actief-productieve gesprekken stelt de leraar veel open vragen, vaak denk- en opinievragen: 'Wat denk jij dat eerst was: de kip of het ei?' Het gesprek kan alle kanten op. Er is veel ruimte voor dialoog, voor eigen inbreng. Kinderen krijgen de expertrol en pluizen vragen uit waar de leraar zelf het antwoord ook niet altijd op weet. Ze zijn meedenkers, speurneuzen, ontrafelaars."

"In non-productieve interactie daarentegen stellen leraren vaak gesloten vragen waarop ze al lang het antwoord weten: 'Hoeveel kippen zitten er op stok?'. De leerling is dan een 'antwoordgever'. Dat soort gesprekken draagt minder bij aan taalverwerving."

"Kinderen die vaak aan actief-productieve gesprekken deelnemen, hebben bovendien meer kans om een positief zelfbeeld te ontwikkelen, van iemand die ertoe doet, een volwaardige participant aan het klasleven."

"Vind je het moeilijk om tijd te vinden voor zulke gesprekken? Een van de meest actief-productieve leraren uit mijn onderzoek plant regelmatig ongeplande momenten. Momenten waarop er van alles uit de kinderen kan komen. Plan het ongeplande dus. "

Kinderen leren ook uit de fouten die ze maken, als je hen verbetert. Hoe geef je feedback in zo'n leerklimaat?

Carolien Frijns: "Feedback is inderdaad een grote en belangrijke motor om leerwinst te boeken. Als je tijdens zo'n klasgesprek fouten hoort, kun je ze bijvoorbeeld impliciet verbeteren: door de juiste zin of het juist woord te herhalen."

"Bij schrijfonderwijs adviseer ik vooral om feedback op taal uit te stellen en eerst de ideeën en inhoud te laten komen. Zo houd je de context voor kinderen motiverend. Juf Femke bekijkt samen met de kinderen wat ze geschreven hebben, hun eerste versies van de uitnodigingen. Ze bekijkt die inhoudelijk: 'Klopt het? Hebben we alles verteld? Mooi werk! Morgen bekijken we of we een aantal zinnen nog beter kunnen formuleren.'"

"Femke geeft feedback op een tekst die ze echt zullen versturen: de uitnodiging voor het schoolfeest. Een echt publiek werkt motiverend om het beter te doen. Feedforward stuwt het leerproces vooruit: 'Dit is sterk. Dit kan je nog beter doen. Als je hier en hier aan werkt, zullen de mensen graag naar ons feest komen."

"Ook hier blijft de relatie tellen. De leraar is een tijdelijke veilige 'hechtingsfiguur'. Feedforward vanuit een veilige haven stimuleert. Want de leerlingen weten dat de leraar hen graag ziet."

Kinderen leren niet enkel in de klas, jij stelt dat leraren en scholen het best ook investeren in het sociale kapitaal van kinderen. Wat bedoel je?

Carolien Frijns: 'Het sociale vangnet dat (kwetsbare) kinderen hebben, mensen bij wie ze zich goed voelen en in alle vertrouwen terechtkunnen. Menselijke hulpbronnen, zoals ouders, leraren, vriendjes ... maar ook organisaties buiten de school."

"Uit recent onderzoek blijkt dat sociaal kapitaal 3 tot 5 keer meer impact heeft op taal- en wiskunderesultaten dan financieel kapitaal. Inzetten op vertrouwensrelaties tussen leraren, kinderen, ouders, school en organisaties rond de school rendeert dus."

"Kleine, informele ontmoetingen tussen school en ouders zijn een sterke hefboom. Op de school van juf Femke zetten de leraren in op huisbezoeken (of stoepbezoeken). De deur van de school staat ook altijd open. Je ziet de directeur letterlijk zitten zodra je de school binnenkomt."

Versterk de taalverwervingsmotoren in jouw klas: 3 uitdagingen

Welke kleine, haalbare ingreep wil jij de komende week in je klas uitproberen?

1. Zet 80% van je tijd in op actief-productieve gesprekken. Wat merk je? Hoe reageren de leerlingen? Van welke gespreksonderwerpen lopen je leerlingen warm?

2. Zet in op warme relaties. Welke leerling hou jij de komende week extra in het oog? Met wie knoop je een extra informeel gesprekje aan? Wat doet dat?

3. Laat je taalles aansluiten bij een betekenisvolle, actuele situatie op school. Kan je directeur een helpende hand gebruiken voor het volgende coronaproof schoolfeest? Of kunnen de leerlingen veilige begroetingen bedenken en beschrijven?

Carolien Frijns was 7 jaar onderzoeker aan het Centrum voor Taal en Onderwijs (KU Leuven) en promoveerde op onderzoek naar taalverwerving bij anderstalige kinderen. Nu is ze lerarenopleider en onderzoeker aan Arteveldehogeschool. Haar inzichten vind je in het boek 'De vliegtuigklas. Naar sterk taalonderwijs op de basisschool' (Pelckmans Pro).
Deze tekst kwam tot stand binnen het project 'Kleine Kinderen Grote Kansen', waarbij alle lerarenopleidingen kleuteronderwijs en lager onderwijs betrokken zijn. Het project wil kinderarmoede en sociale ongelijkheid in de klas in Vlaanderen doorbreken, en voor alle kinderen grote kansen realiseren.Meer info op www.grotekansen.be

# data[].attributes.attachment_link.title
Zo wordt je diverse klas een krachtige taalleeromgeving - Klasse

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe wordt je klas een plek waar je taal leren maximaal stimuleert en alle leerlingen meeneemt, ook wie het thuis financieel moeilijk heeft of een andere taal spreekt? Taalexpert Carolien Frijns gaat op bezoek in de vierde klas van juf Femke en ziet hoe kwaliteitsvolle interacties en warme relaties leiden tot meer taal leren.

# data[].attributes.body
Over het belang wat input in taalontwikkeling

# data[].attributes.body
Mooie geschrijven artikel (in het Engels) over praktrijken voor transitie naar kleuterschool. Wat denken jullie ervan?

# data[].attributes.headline
Een interview met Kris Van Den Branden, die  de Koala-test onwikkeld heeft.

# data[].attributes.subject
Een interview met Kris Van Den Branden, die  de Koala-test onwikkeld heeft.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Voortaan legt elke 5-jarige kleuter tussen 10 oktober en eind november een taalscreening af: de KOALA-test. Onderzoeker Kris Van den Branden (Centrum Taal en Onderwijs, KU Leuven): "Met dit instrument kan je op tijd detecteren welke kleuters extra taalstimulering nodig hebben en er wat aan doen".
Kris Van den Branden: "Het CTO ontwikkelde in het verleden al de SALTO-toets, een screeningsinstrument dat scholen op eigen initiatief kunnen inzetten om het taalniveau van leerlingen uit het eerste leerjaar onder de loep te nemen. Op basis van die toetsbatterij werkte onze onderzoeksgroep aan een valabele test voor 5-jarigen: de KOALA-test. In de naam zit niet enkel een verwijzing naar "kleuteronderwijs" (KO) en "luistervaardigheid", waar de focus op komt te liggen. De koala is ook een geschikte mascotte omwille van het uiteindelijke doel van de test: kleuters helpen klimmen."

"Een resonansgroep met lerarenopleiders, kleuterleraren, pedagogisch begeleiders, medewerkers van het Departement Onderwijs en andere experten stond ons bij. Vorig schooljaar testten we het nieuwe materiaal uit bij een representatieve groep van bijna 2000 kleuters met uiteenlopende achtergrond en regionale spreiding. Wat gauw duidelijk werd: een copy-paste van de SALTO-toets was ontoereikend. En er doken wel meer hindernissen op."

Hindernis 1: kleuters kunnen niet lezen of schrijven

Kris Van den Branden: "Dat kleuters niet kunnen lezen of schrijven, beperkt je opties bij het testen. En ook spreekvaardigheid evalueren is lastig. Verschillende spreektaken verzamelen, opnemen, daarna scoren: enorm arbeidsintensief als we dat voor elke 5-jarige willen doen. Bovendien heb je ook heel wat kennis en ervaring nodig om spreekvaardigheid efficiënt en objectief te scoren."

"Gelukkig is op die leeftijd luistervaardigheid een zeer betrouwbare indicator voor algemene taalvaardigheid, blijkt uit onderzoek. Luistervaardigheid is het vertrekpunt voor veel andere vaardigheden. Logisch, want wie instructietaal op school goed vat, begrijpt sneller wat de leraar wil overbrengen. Daarom ligt de focus ook op het Nederlands en niet op andere thuistalen: die zijn zeer waardevol om de algemene taalvaardigheid te versterken. Maar wie de instructietaal op school onvoldoende machtig is, botst vroeg of laat op zijn grenzen."

Hindernis 2: kan je kinderen van 5 betrouwbaar testen?

Kris Van den Branden: "Is een kind van 5 in staat om zich voldoende te concentreren? Bezorg je kleuters niet te veel stress? Vragen waarop we met onze resonansgroep en tijdens de testfase bij bijna 2000 kleuters een antwoord vonden. Als je de aandacht van kleuters wil vangen, moet je voldoende variatie inbouwen. Met vragen en opdrachten die verteerbaar, leuk en motiverend zijn. Sommige vragen uit de SALTO-toetsbatterij bleken al gauw te complex, of niet geschikt."

In juni speelt het resultaat op de taalscreening van november geen rol meer

"De KOALA-toets bevat 3 soorten vragen: doe-, zoek- en kiesopdrachten. De doe-opdrachten zijn eenvoudige taken, bijvoorbeeld een instructie met werkwoorden en voorzetsels die verwijzen naar beweging en plaats. 'Ga in de hoepel staan', 'Hou de hoepel boven je hoofd', 'Rol de hoepel weg'. Je weet meteen of de kleuter de opdracht begrijpt. Hij hoeft zelf geen taal te produceren, je evalueert zuiver op luistervaardigheid. En of die hoepel perfect rolt, doet er niet toe."

"Bij de zoek- en de kiesopdrachten gebruiken we mooie, kleurrijke prenten. Op een prent met een vertrouwd beeld - kleuters in de knutselhoek, kinderen aan de zandbak - zie je allerlei zaken gebeuren: een kind maakt een zandijsje, de juf troost een klasgenootje dat droevig is. De kleuter zoekt op de prent wat gevraagd wordt en duidt aan. De kiesopdrachten schotelen kleuters enkele opties voor. Hoe voelt de olifant in dit verhaal zich? Opnieuw hoeft de kleuter zelf niets te zeggen, goed luisteren en iets aanduiden op een prent volstaat. Zo kunnen we luistervaardigheid zo zuiver mogelijk evalueren."

Hindernis 3: de omstandigheden beïnvloeden het testresultaat

Kris Van den Branden: "Nog meer dan bij andere doelgroepen moet je de afnamecondities bij jonge kinderen goed in de gaten houden. Om te beginnen: wie neemt de toets af? Dat moet iemand zijn bij wie de kleuters zich goed voelen, iemand die ze kennen. Hun leraar of de zorgleraar dus. We schreven de instructies voor afname van naaldje tot draadje uit. Ook jouw inschatting als kleuterleraar telt. Als een kind van slag is door een conflict op de speelplaats, stel je de test beter uit."

"Neem de toets niet in de klas af maar in kleine groepjes van 4 à 5 kleuters. Een goed evenwicht tussen rust en vertrouwd gezelschap. Elk kind aan een bankje met een eigen toetsblad: is die toetsomgeving niet stresserend? Ik had daar vooraf ook mijn bedenkingen bij, maar in de testfase zagen we dat kleuters het net leuk vonden om zich al eens 'echte' leerlingen te voelen. En dankzij de feedback van de resonansgroep slaagden we erin om de opdrachten motiverend en kleutervriendelijk te maken."

"Als je de doe-, zoek- en kiesopdrachten allemaal na elkaar afneemt, duurt de test voor de meeste kleuters te lang. Je kan de toetsafname beter in verschillende momenten knippen of spreiden over meer dan 1 dag."

Hindernis 4: een test is slechts een momentopname

Kris Van den Branden: "In de kleuterklas kunnen onderlinge verschillen erg groot zijn. Kinderen verwerven op die leeftijd op korte tijd enorm veel taal. Wie bijna een jaar ouder dan een klasgenootje is, heeft gemiddeld een grote voorsprong. Daarom adviseren we om de toetsen te spreiden over 2 maanden: wie in de tweede jaarhelft geboren is, toets je pas in november. Je kan niet eindeloos oprekken, want anders verlies je tijd om aan die extra taalstimulering te werken. Toch toetsen we pas vanaf 10 oktober: op die manier geef je kinderen de kans om opnieuw te aarden in hun klasomgeving. Belangrijk, zeker voor kleuters die tijdens de zomer weinig in contact komen met het Nederlands."

"Veel belangrijker dan die spreiding: het besef dat de taalscreening slechts een deel van je beeldvorming is. Verwerk het toetsresultaat in een breder beeld van het kind. Je kleuters lopen al minstens 5 weken op school rond voor je ze toetst. Gebruik je eigen observaties om het beeld van de KOALA-test verder in te kleuren. Kleuterleraren zijn erg goede voorspellers van de resultaten, ontdekten we. De toets helpt je om je beeld van sommige kleuters te verfijnen. Of je botst eens op een verrassing, omdat je je als leraar iets te sterk baseerde op de spreekvaardigheid van een kleuter. Goed mogelijk dat een kind zich nog niet vlot kan uitdrukken, maar op luistervaardigheid wél goed scoort."

"De screening geeft je ook een idee waar jouw kleuters staan ten opzichte van andere kleuters in Vlaanderen. We werken met kleurcodes: groen, oranje, rood. Op basis van de testresultaten en samen met de resonansgroep bepaalden we welke score welke kleur verdient. Toetsmateriaal ontwikkelen is niet eenvoudig. Als kleuterleraren dat zelf moeten doen, bestaat het gevaar dat ze de lat te laag of net te hoog leggen. De taalscreening geeft je de kans om verder dan je eigen school te kijken, en ook dat is waardevol."

Hindernis 5: elke test houdt een oordeel in

Kris Van den Branden: De KOALA-test is enkel een screeningsintrument: een hulpmiddel voor schoolteams om kleuters te identificeren die extra taalstimulering verdienen. Zo weet je eind november wie extra stimulering nodig heeft, en kan je als team nadenken over je verdere aanpak tijdens de rest van het schooljaar. Als de klassenraad aan het einde van het schooljaar bekijkt of een kind klaar is voor de overstap naar de lagere school, speelt het resultaat op de taalscreening in november geen rol meer. Intussen heb je al een heel traject afgelegd met die kleuter, en talloze keren kunnen observeren hoe dat kind ervoor staat en zich heeft ontwikkeld. Bovendien is taal lang niet je enige criterium om te beslissen of een kleuter klaar is voor het eerste leerjaar."

Ik begrijp dat een taalscreening voor kleuters gevoelig ligt bij leraren

"Bestaat het gevaar dat sommige kleuterleraren een kind afschrijven op basis van de KOALA-test? Systematisch onderschatten, enkel weinig uitdagende taalopdrachten voorschotelen en kansen op taalverrijking ontnemen? Zeker. Elk oordeel kan je blik op een kind vernauwen - of dat nu een ASS-label of een taaltest is. Heel belangrijk dat we dat met z'n allen blijven beseffen."

"Ik begrijp dat een taalscreening voor kleuters gevoelig ligt bij leraren. Het ruikt naar een strenge toetscultuur, en dat staat haaks op de waarden van goed kleuteronderwijs. Maar voor mij gaat dit over kansen bieden. Dan hoeft toetsing geen vies woord te zijn. Met dit instrument kunnen we de kleuters identificeren voor wie we alerter moeten zijn, die we meer ondersteuning moeten bieden dan we op dit moment misschien doen. Door vaker te observeren wat die kleuters begrijpen als je een spel uitlegt of bij routines zoals jasjes aandoen. Door die kleuters de kans te geven om een verhaal vooraf al eens te beluisteren, en vooral door nog veel meer gesprekjes met hen aan te knopen."

"Verbreed je eigen beeld met de resultaten van de screening en ga als team na hoe je de kwaliteit van je taalstimulering kan opdrijven. Voor de hele klas én voor kinderen met een achterstand in het bijzonder. Want ook dat weten we uit onderzoek: elke dag in de kleuterklas zit tjokvol kansen op rijke talige interactie, en er is nog heel wat groeimarge om die beter te benutten."

Meer over taal stimuleren in de kleuterklas?

Kijk binnen in de klas van juf Jelke. Taaldocent Marlies Algoet en prof. Piet Van Avermaet zoeken samen met Jelke uit hoe ze elke kleuter een rijke taalomgeving kunnen bieden.

Jonge kleuters zijn een kwart van de schooldag aan het wachten: in de rij, aan de jasjes, bij koek en fruit. Lees hier hoe je ook in routines leerkansen vindt.

De KOALA-toets is via Mijn Onderwijs beschikbaar voor elke school uit het basisonderwijs. Op de website van Onderwijs Vlaanderen lees je meer over de extra omkadering die voorzien is voor de afname van de toets en voor taalstimulering in de klas.

# data[].attributes.attachment_link.title
Taalscreening voor kleuters: "Een toets hoeft geen vies woord te zijn"

# data[].attributes.attachment_link.description
Voortaan legt elke 5-jarige kleuter tussen 10 oktober en eind november een taalscreening af: de KOALA-test. Onderzoeker Kris Van den Branden (Centrum Taal en Onderwijs, KU Leuven): "Met dit instrument kan je op tijd detecteren welke kleuters extra taalstimulering nodig hebben en er wat aan doen".

# data[].attributes.headline
Taaltrajecten - bekijk zeker de praktijkgids!

# data[].attributes.subject
Taaltrajecten - bekijk zeker de praktijkgids!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
​Deze gids is in de eerste plaats ontwikkeld voor alle leerkrachten in Vlaanderen. Of je nu als leerkracht in het kleuter- of lager onderwijs, in het voltijds of in het deeltijds secundair werkt, iedereen heeft vroeg of laat (een) leerling(en) met nood aan taalsteun in de klas.

We richten ons bewust niet alleen tot taalleerkrachten. Uiteraard is de taalleerkracht de leerkracht bij uitstek om de taalontwikkeling van leerlingen te stimuleren, op te volgen en te remediëren. Maar ook leerkrachten van zaak- of praktijkvakken kunnen mee ondersteunen. We willen niet beweren dat elke leerkracht een taalleerkracht is of moet zijn. Wel vinden we het belangrijk dat elke leerkracht weet hoe je leerlingen talig kan ondersteunen.

Verder wil deze gids ook directieleden, schoolbesturen, pedagogische begeleidingsdiensten, inspecteurs, nascholingsorganisaties en iedereen die een taaltraject op school mee vorm geeft, informeren. Leerkrachten kunnen en hoeven dit niet alleen te doen. Een taaltraject dat door vele handen gedragen wordt, heeft een grotere kans op slagen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Praktijkgids voor taalondersteuning in kleuter-, lager en secundair onderwijs

# data[].attributes.attachment_link.description
​Deze gids is in de eerste plaats ontwikkeld voor alle leerkrachten in Vlaanderen. Of je nu als leerkracht in het kleuter- of lager onderwijs, in het voltijds of in het deeltijds secundair werkt, iedereen heeft vroeg of laat (een) leerling(en) met nood aan taalsteun in de klas.

# data[].attributes.body
In het lerend netwerk van Kleine kinderen grote kansen in octokter 2021, er waren boeiend presentatie rond de Koala initiative (en veel meer te ontdekken op die website!)

In het lerend netwerk van Kleine kinderen grote kanse in octokter 2021, er waren boeiend presentatie rond de Koala initiative (en veel meer te ontdekken op die website!)

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Kleine Kinderen Grote Kansen - info@kkgk.be

# data[].attributes.attachment_link.title
Projectjaar 2020-2021 | Kleine Kinderen Grote Kansen

# data[].attributes.attachment_link.description
Ook in 2021 maken we werk van het Vlaanderenbrede netwerk Kleine Kinderen Grote Kansen Recente cijfers tonen immers aan dat de kloof tijdens de coronac

# data[].attributes.body
Om de leesbeleid van jullie school te versterken, Odyssee Hoge School heeft een Leesscan ontwikkeld.

# data[].attributes.body
DiVA en zijn  module taaldiversiteit - inhoud en oegfeningen voor initiale vorming en profesionele ontwikkeling in jouw school. Gaan ook kijken aan de module rond communicatie met ouders!

# data[].attributes.body
Isotis is een grote Europese project rond diversiteit en meertaligheid bij kinderen. Een goede bron van recente onderzoeken resultaten.

# data[].attributes.body
De materiaalbank van Meertaligheid.be is een must, met gemakkelijke filters!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Laat je informeren of inspireren door de materialen in deze databank!

In de materialenbank vind je concrete methodieken, publicaties, folders, studies, boeken en lesmaterialen, die je kunnen helpen om meertaligheid een plaats te geven in jouw praktijk. Om de materialen te vinden die jou interesseren, kun je de zoekfunctie hieronder gebruiken, of de filters die je links terugvindt. Gewoon wat rondkijken? Dan kun je hieronder ook door de volledige lijst scrollen. Veel lees- en kijkplezier!
Heb je zelf een suggestie voor een materiaal dat nog niet in onze databank zit? Vul dan dit formulier in, en laat het ons weten! Vond je ergens een foutje of is er iets anders aan de hand met een van de materialen? Dan mag je ons dat ook altijd melden per mail.

# data[].attributes.attachment_link.description
Welkom op meertaligheid.be, dé portaalsite voor informatie, tips en materialen om meertaligheid op een positieve manier in te zetten.

# data[].attributes.body
Steunpunt diversiteit & leren werkt al jaren rond de thema meertaligheid in het onderwijs : het is zeker een top ingang punt naar literatuur, onderzoek resultaat, andere websites, materiaal en boeken en contacten met experts.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wat en waarom dit thema?

In het dagelijks leven gebruiken wij allen verscheidene talen of taalvariëteiten. Meer dan we soms beseffen gebruiken we die zelfs door elkaar. Ook schoolgaande kinderen en jongeren beschikken over een 'meertalig' repertoire. Die taalvariatie beperkt zich niet tot leerlingen die tweetalig worden opgevoed of thuis andere talen spreken dan het Nederlands. Het kan ook gaan om dialect, streektaal, tussentaal, straattaal, jongerentaal, sms-taal, 'digi-taal'... Die verschillende talen en taalregisters zijn situatiegebonden. Maar ze zijn ook op school te horen.

Kinderen en jongeren moeten het Algemeen Nederlands beheersen om in de samenleving hun weg te vinden. Het onderwijs speelt daar een vooraanstaande rol in. Kennis van de Nederlandse schooltaal is een van de sleutels tot onderwijssucces. Een groeiende groep kinderen leert de schooltaal Nederlands echter pas op school en komt niet altijd tot een voldoende beheersing ervan. In het gangbare 'taalbadmodel' geldt het dat leerlingen met een andere moedertaal in de klas en op school alleen het Nederlands mogen gebruiken om het succesvol te verwerven. Het gevolg hiervan is dat leerkrachten de eigen talen (en taalvariëteiten) van de leerlingen als een handicap zien voor het schoolse leren, of als een stoorzender voor het goed klashouden. Al te vaak wordt het spreken van andere talen dan het Nederlands ontmoedigd; soms zelfs verboden of bestraft.

Het Steunpunt Diversiteit & Leren ijvert voor een positieve benadering van meertaligheid in het onderwijs. Meertaligheid is geen probleem maar een gegeven. De thuistalen of andere taalvariëteiten van de leerlingen zijn een extra didactisch hulpmiddel voor het leren in de klas. Een gerichte inzet ervan kan de leeromgeving krachtiger maken. Bijvoorbeeld om extra uitleg te geven, de betekenis van Nederlandse woorden te verklaren of om ervoor te zorgen dat leerlingen zich meer op hun gemak voelen. Dat helpt in de eerste plaats leerlingen om het Nederlands beter onder de knie te krijgen én om nieuwe vak- en leerinhouden te veroveren. Zo een aanpak hoeft niet te betekenen dat leraren alle in de klas aanwezige talen moeten beheersen. Samenwerking tussen leerlingen, tutoring, zelfstandige taakuitvoering, ICT en e-learning, inzet van open leermaterialen... bieden flexibele mogelijkheden om verschillende talen en taalregisters aan te spreken. Een veeltalige aanpak in de klas kan niet gerealiseerd worden zonder een 'open' talenbeleid op schoolniveau.

# data[].attributes.attachment_link.description
In het dagelijks leven gebruiken wij allen verscheidene talen of taalvariëteiten. Meer dan we soms beseffen gebruiken we die zelfs door elkaar. Ook schoolgaande kinderen en jongeren beschikken over een 'meertalig' repertoire. Die taalvariatie beperkt zich niet tot leerlingen die tweetalig worden opgevoed of thuis andere talen spreken dan het Nederlands.

# data[].attributes.body
Een overzicht van een artikel van Erika Hoff (2018)

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe werk je aan rijke taal in de kleuterklas?

# data[].attributes.attachment_link.description
Ontdek de 3 elementen van een krachtig taalklimaat in de kleuterklas. Rijke taal vergroot de kansen van kwetsbare kinderen.

# data[].attributes.body
Met twee tweetalige 3 jaar jongen (Spaans-Duits en Frans-Nederlands)