# data[].attributes.body
Co to za książka? - Odsłuchaj fragmentu

# data[].attributes.headline
TKZ - materiały, ciekawostki, przykłady, literatura

# data[].attributes.subject
TKZ - materiały, ciekawostki, przykłady, literatura

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
„Pozostaje zagadką, dlaczego rządy nadal jeszcze wierzą, że zdołają trwale ukryć niewygodne prawdy"
Krótka historia książek zakazanych, s.324

„Dopóki posiadanie zakazanych pism było niebezpieczne, dopóty był na nie popyt czytelników. Gdy później zakaz został zniesiony, rychło popadły w zapomnienie"
Tacyt

# data[].attributes.attachment_link.description
„Pozostaje zagadką, dlaczego rządy nadal jeszcze wierzą, że zdołają trwale ukryć niewygodne prawdy" Krótka historia książek zakazanych, s.324 „Dopóki posiadanie zakazanych pism było niebezpieczne, dopóty był na nie popyt czytelników. Gdy później zakaz został zniesiony, rychło popadły w zapomnienie" Tacyt

# data[].attributes.headline
Mimo zakazów czytamy je wszyscy – książki zakazane

# data[].attributes.subject
Mimo zakazów czytamy je wszyscy – książki zakazane

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Cenzura w literaturze nadal jest zjawiskiem powszechnie widocznym. Ze sprzedaży wycofywane są książki pisane kilkadziesiąt lat temu, których treść może dziś obrażać pewne grupy społeczne, ze szkolnych bibliotek znikają teksty niewygodne bądź potencjalnie krzywdzące wrażliwe dziecięce umysły, tu i ówdzie pojawią się grupy oszołomów palących na stosach literackie dzieła różnej wagi, aby w ten jakże światły i najzupełniej przemyślany sposób zamanifestować swoją ideologię, religię czy cokolwiek innego. Bardzo ważne jest uświadamianie ludzi, jak niewłaściwym i niebezpiecznym zjawiskiem jest cenzura. Coś, co zaczyna się niewinnie bardzo szybko może przeobrazić się w przerażającą tragedię. Czytaj dalej

Tradycja obchodów Tygodnia Zakazanych Książek w Stanach Zjednoczonych narodziła się w 1982. Od tamtego czasu co roku we wrześniu przez siedem dni organizowane są liczne akcje, których celem jest zwrócenie uwagi społeczeństwa na proceder usuwania z bibliotek i szkół niewygodnych tytułów, co najprościej rzecz ujmując, godzi w wolność czytania. Czytaj dalej

Końca dobiega co roku obchodzony Tydzień Zakazanych Książek. W tym okresie zwraca się uwagę na problem naruszania obywatelskich wolności związanych z czytelnictwem. Jeśli myśleliście, że cenzura literatury to temat pozostawiony w dalekiej przeszłości, nic bardziej mylnego. Po dzień dzisiejszy niektóre tytuły pod naciskami władz znikają z półek bibliotecznych czy nawet księgarnianych. Czytaj dalej

Całkiem niedawno obchodziliśmy tydzień zakazanych książek, będący pewną formą protestu przeciwko cenzorowaniu i wycofywaniu ze szkół czy księgarni tytułów, które według pewnych instancji mogą być rzekomo niewłaściwe. Niestety proceder trwa nadal. Tym razem ze szkoły w Biloxi w stanie Missisipi zniknęła powieść Harper Lee Zabić Drozda. Czytaj dalej

# data[].attributes.attachment_link.description
Cen­zu­ra w lite­ra­tu­rze nadal jest zja­wi­skiem powszech­nie widocz­nym. Ze sprze­da­ży wyco­fy­wa­ne są książ­ki pisa­ne kil­ka­dzie­siąt lat temu, któ­rych treść może dziś obra­żać pew­ne gru­py spo­łecz­ne, ze szkol­nych biblio­tek zni­ka­ją tek­sty nie­wy­god­ne bądź poten­cjal­nie krzyw­dzą­ce wraż­li­we dzie­cię­ce umy­sły, tu i ówdzie poja­wią się gru­py oszo­ło­mów palą­cych na sto­sach lite­rac­kie dzie­ła róż­nej wagi, aby w ten jak­że świa­tły i naj­zu­peł­niej prze­my­śla­ny spo­sób zama­ni­fe­sto­wać swo­ją ide­olo­gię, reli­gię czy cokol­wiek inne­go.

# data[].attributes.headline
Tydzień Książek Zakazanych: Najważniejsze książki, które cenzurowano przez stulecia

# data[].attributes.subject
Tydzień Książek Zakazanych: Najważniejsze książki, które cenzurowano przez stulecia

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tysiące książek przez stulecia było cenzurowanych zarówno przez władze religijne, polityczne, protesty społeczne czy samych autorów. Wydawać by się mogło, że takie praktyki to przeszłość i w XXI wieku każdy ma prawo pisać i mówić to, co żywnie mu się podoba. Niestety, akcje związane z takimi powieściami jak seria o Harrym Potterze J. K. Rowling czy bestseller E. L. James "Pięćdziesiąt twarzy Greya" pokazują, że cenzura choć brzmi anachronicznie, wciąż jest żywa. W samym ostatnim wydaniu Indeksu Ksiąg Zakazanych, który datuje się na rok 1948 (tylko umowne 12 lat dzieli nas od wkroczenia postmoderny!) znajdowało się ponad 4 tys. pozycji, które nie powinny ujrzeć światła dziennego. Poniżej przedstawiam wam 13 najważniejszych książek, które zakazywane były w różnych latach z wielorakich powodów - od obyczajowych, poprzez polityczne aż do religijnych.
Książki zakazane z powodów politycznych

Mein Kampf, Adolf Hitler (1925 rok)

Powód: Obecność rażących wątków antysemickich - Żydzi określeni zostali "pasożytem wewnątrz narodów". Autor uważał ich za "dokładne przeciwieństwo Aryjczyków", a za destruktywne mieszanie "cennej" krwi aryjskiej z krwią ras uznawanych przez niego za poślednie. Książka zakazywana była także ze względu na obrażanie wielu innych narodów oraz propagandę idei przemocy.

Dzieło Hitlera mimo mowy nienawiści, przerażającego radykalizmu na całym świecie wzbudzało przeróżne reakcje - od podziwu, poprzez pogardę aż po wzruszenie ramion. Jak podaje Bartłomiej Paszylk w swojej książce, "Książki zakazane": Nawet Benito Mussolini - zresztą nie bez słuszności - uznał ją za "nudną" i "pełną wyświechtanych frazesów".

W Polsce książka pierwszy raz została przetłumaczona w roku 1992 i dziś trudno ją kupić. W niektórych krajach posiadanie jej i handlowanie nią jest karalne, np. w Austrii. W wielu rajach jej zakup jest wręcz niemożliwy, w przeciwieństwie do Rosji, gdzie pomimo formalnego zakazu z roku 1992 jest ona łatwo dostępna.

Rok 1984, George Orwell (1949 rok)

Powód: Książka Orwella zakazywana była w wielu krajach. W ZSRR jej rozpowszechnianie zostało uniemożliwione w latach 50. XX wieku. Stalin uważał, że wizja pisarza oparta jest na systemie Związku Radzieckiego. W Stanach Zjednoczonych cenzura "Roku 1984" związana była z uznawaniem treści książki za prokomunistyczne i antysemickie. Nie podobało się tam także rzekome zbyt dosłowne przedstawienie scen życia erotycznego. Książkę Orwella wycofywano ze szkół, bibliotek, karano nauczycieli, którzy się na nią powoływali.

Wiele prawd z "Roku 1984" na zawsze weszło do języka i do świadomości społecznej. Wyrażenia takie jak "Wielki Brat", "Nowomowa" czy "Policja Myśli" są dziś używane nie tylko w kontekście powieści Orwella. A sam przymiotnik - orwellowski - jest używany na określenie atmosfery świata z "Roku 1984", którym zawładnął system totalitarny.

W Polsce pierwsze oficjalne tłumaczenie "Roku 1984" ukazało się w roku 1989, jednak już ponad 30 lat wcześniej, bo w 1953 książkę na język polski przetłumaczył Juliusz Mieroszewski.

Archipelag GUŁag, Aleksander Sołżenicyn (1973 rok)

Powód: Choć Sołżenicyn już wcześniej miał problemy z cenzurą (co prawda w ZSRR wydrukowano jego dzieło "Jeden dzień z życia Iwana Denisowicza"), dopiero "Archipelag GUŁag" pokazał skalę zjawiska i był przyczyną prawdziwych problemów tego pisarza. Z resztą nie tylko jego. "Archipelag GUŁag" to opis doświadczeń Sołżenicyna, to głównie jego wspomnienia z obozu z lat 1945-1953. Jednak ta opowieść wzbogacona została o relacje innych osób. Nie tylko życiu Sołżenicyna groziło niebezpieczeństwo. Ostatecznie to niepatriotyczne i "kłamliwe" dzieło doprowadziło do wydalenia Sołżenicyna z kraju, pozbawiono go również radzieckiego obywatelstwa.

W Polsce pierwsze wydanie "Archipelagu..." ukazało się w roku 1990, co za tym idzie - również trzeba było czekać, aż zmieni się system polityczny, by móc przeczytać o strasznych i dramatycznych doświadczeniach rosyjskiego pisarza i innych ludzi, będących w podobnej sytuacji.

Sołżenicyn został zamknięty w obozie ze względu na krytyczne uwagi wobec systemu stalinowskiego, które wyraził w liście do przyjaciela. W swojej książce, "Archipelag GUŁag" odziera z wszelkich tajemnic prawdę o warunkach w więzieniu, o pracach przymusowych. Mówi wprost o cierpieniu i bólu, a na to Związek Radziecki i inne dotknięte komunizmem kraje nie mogły się przecież godzić.

Książki zakazane z powodów społecznych

Cierpienia młodego Wertera, Johann Wolfgang von Goethe (1774 rok)

Powód: "Cierpienia młodego Wertera" były krytykowane zarówno przez społeczeństwo jaki i Kościół ze względu na tzw. gloryfikację samobójstwa. Ludziom nie podobało się także, że fabuła "Cierpień..." opiera się na prawdziwej śmierci człowieka. Rzeczywiście, Goethe stworzył tę powieść epistolarną, inspirując się sytuacją własną (nieszczęśliwą miłością) i samobójstwem znajomego, Carla Wilhelma Jerusalema, który zabił się z pożyczonego pistoletu.

Po publikacji "Cierpień..." światem zawładnęła tzw. "werterowska gorączka". Młodzi mężczyźni zaczęli ubierać się na wzór Wertera, a kobiety spryskiwać wodą toaletową "Eau de Werther". Społeczeństwo miało podejrzenia, że wkrótce nastanie moda na... samobójstwa. I choć po latach dowiedziono, że odbieranie sobie życia w tamtym czasie nie było spowodowane modą, wówczas wszelkie samobójstwa ludzi młodych wrzucano do jednego, werterowskiego wora. Nie miało nawet znaczenia to, w jaki sposób ów młodzieniec czy panienka dokonywali aktu samobójczego.

Wertera uznawano za bohatera niemoralnego i często zakazywanie książki miało przyczynę w obawie, że lektura "Cierpień..." wywoła falę samobójstw. Z tego powodu powieść spotkała się z cenzurą, np. w Danii.

Nowy wspaniały świat, Aldous Huxley (1932 rok)

Powód: Jak pisze Bartłomiej Paszylk: Obrońcom moralności nie spodobała się ani koncepcja uprawiania seksu wyłącznie dla przyjemności, ani też uciekanie się do stosowania narkotyków. Świat Huxleya, odczytywany jako antyutopia, miał być światem doskonałym, w którym ludzie nie toczą wojen, żyją w zgodzie ze sobą, nie są targani negatywnymi emocjami (wszak nie mają ich w ogóle), nie znają przemocy. Z drugiej strony to świat, w którym nie ma rodzin, przywiązania, miłości i panuje hierarchia - ludzie są przypisywani do danej kasty jeszcze przed narodzeniem. To właśnie "niemoralny" sposób życia, jaki Huxley prezentował w swojej książce przyczynił się do jej cenzury. "Nowemu wspaniałemu światu" nie pomagało także to, że pisarz sam eksperymentował z różnymi środkami halucynogennymi.

W 1932 roku, niedługo po wydaniu książki, zainteresowała się nią irlandzka rada cenzorów, która zakazała dystrybucji powieści. Oskarżyła ją przy tym o obsceniczność, niemoralność oraz podważanie wartości rodzinnych. W Stanach Zjednoczonych wielokrotnie usuwano książkę z listy lektur szkolnych oraz bibliotek. "Nowy wspaniały świat" w roku 1984 został zaliczony do "brudnej trzydziestki" według magazynu "Playboy".

Książka Huxleya doczekała się niejednej ekranizacji. Za najlepszą z nich można uznać pierwszą, z roku 1980, która wyreżyserowana została przez Burta Brinckerhoffa.

Dziennik, Anne Frank (1947 rok)

Powód: Książka była cenzurowana w wielu krajach ze względu na niemoralne fragmenty związane z seksualnością dorastającej dziewczynki, Anne, autorki "Dziennika". Zresztą pierwszej cenzury dopuściła się sama autorka, po jakimś czasie poprawiając pierwsze wpisy, rezygnując według niej ze zbyt dziecinnych określeń czy nadając pseudonimy osobom, o których wypowiadała się nieprzychylnie. Kolejną rękę do zmiany stanu zapisków przyłożył ojciec Anne, który zadecydował o wydaniu książki w celu upamiętnienia córki. Nie podobały mu się fragmenty związane z obrażaniem i krytykowaniem innych osób oraz te poświęcone życiu intymnemu Anne, która na przykład opisywała, że jej koleżance rosną piersi, a ona chciałaby ich dotknąć.

W szkołach zakazywano odwoływania się do książki ze względu na podważanie autorytetu rodziców, przepełnienie tematyką seksualną oraz opisywanie nieszczęść, które przydarzyły się... Żydom. Zdarzały się też sytuacje, kiedy nie chciano, by dzieci uczyły się o książce, której autorem i bohaterem jednocześnie jest Żydówka.

"Dziennik" Anne Frank doczekał się ekranizacji w roku 1959. W główną rolę wcieliła się Millie Perkins. Tytuł filmu brzmi: "Pamiętnik Anny Frank".

W Polsce pełne wydanie "Dziennika" zostało opublikowane całkiem niedawno, bo zaledwie 11 lat temu, w roku 2003.

Buszujący w zbożu, Jerome David Salinger (1951 rok)

Powód: "Buszujący w zbożu" pełen jest kontrowersji. Do dziś jest ponoć jedną z niewielu lektur, po którą uczniowie sięgają z własnej woli. Powieść Salingera była swego rodzaju biblią dla zabójcy Johna Lennona, Marka Davida Chapmana. A to na pewno nie przysporzyło pozytywnej popularności samej książce, która w wielu szkołach w Stanach Zjednoczonych została zakazana, m. in. za plugawy język, opisy związane z seksualnością czy propagowanie nieodpowiedniego dla nastolatków bohatera. Rzeczywiście, Holden Caulfield był zbuntowany i niepoprawny, ale to na tym właśnie polega jego urok i dlatego tak często ta książka przyciąga młodzież.

W roku 1978 książkę usunięto z listy lektur szkolnych w Stanach Zjednoczonych, tłumacząc ten ruch zbyt dużą liczbą wulgarnych wrażeń. Naliczono wtedy aż 725 słów uznawanych za przekleństwa.

Niestety, "Buszujący w zbożu" nigdy nie doczeka się filmowej adaptacji. Po nieudanym według Salingera przeniesieniu na ekran jego opowiadania "Moje zwariowane serce", autor nie zgodził się na jakąkolwiek ekranizację swojej twórczości. Co ciekawe, w roku 2008 świat obiegła wiadomość, że nadchodzi premiera "Buszującego w zbożu". Okazało się jednak, że Nigel Tomm, twórca rzeczonego filmu, stworzył dzieło, w którym przez 75 minut widzimy niezmieniający się niebieski ekran. Ten zabieg ma ponoć zmusić widza do wyobrażenia sobie, jak film na podstawie powieści Salingera miałby wyglądać. To zresztą niejeden taki "wybryk" tego twórcy. Stworzył on także filmy, takie jak: "Czekając na Godota" (ekran zielony) czy "Hamlet" (ekran biały).

Paragraf 22, Joseph Heller (1961 rok)

Powód: Książka Hellera uznawana jest dziś za jedno z największych dokonań światowej literatury, jednak i owo dokonanie po publikacji spotkało się z wieloma protestami. W Stanach Zjednoczonych niejednokrotnie wycofywano książkę z bibliotek i próbowano wpisać ją na listę ksiąg zakazanych. Społeczeństwu nie podobał się sposób w jaki Heller opisywał wojnę i pokazywał brutalną prawdę o niej. Sympatii nie przysporzyły książce także oskarżenia o opisy ukazujące przedmiotowe traktowanie kobiet czy te prezentujące niewiarę w Boga.

Najsłynniejszy proces związany z publikacją "Paragrafu 22" rozpoczął się w 1972 r., kiedy to rada szkolna w Stronsville w stanie Ohio podjęła decyzję o niewłączaniu książki Hellera do zbiorów bibliotecznych (nie było też w niej miejsca dla dwóch powieści Kurta Vonneguta: "Kociej kołyski" oraz "Niech pana Bóg błogosławi, panie Rosewater"). Rodzice wraz z uczniami szkoły wnieśli do sądu skargę, która jednak została odrzucona. Skutek przyniosła dopiero apelacja: w 1976 r. sad udzielił radzie szkolnej nagany i nakazał umieszczenie książek Hellera i Vonneguta w bibliotece, powołując się na 1. poprawkę do Konstytucji, mówiącą o wolności słowa. (B. Paszylk, "Książki zakazane")

Na szklany ekran książkę Hellera przeniósł Mike Nichols, autor takich przebojów jak "Absolwent" i "Kto się boi Virginii Woolf?". W filmie zagrali sam Orson Welles, Jon Voight i Anthony Perkins. Premiera miała miejsce w roku 1969.

Książki zakazane z powodów obyczajowych

Ulisses, James Joyce (1922 rok)

Powód: "Ulisses" Joyce'a był zakazywany ze względu na ogromną ilość wulgaryzmów oraz opisy scen erotycznych, w których satysfakcję osiągano samemu bądź z drugą osobą dzięki... wypróżnianiu się. Książka wielokrotnie oskarżana była o obsceniczność. Wycofywano ją z druku, była powodem procesów - w roku 1932 próbowano oczyścić "Ulissesa" z zarzutów i... udało się. Dzięki tej sprawie "Ulisses" rok później został wydany w Stanach Zjednoczonych, a w roku 1937 doszło do pierwszego wydania książki w Wielkiej Brytanii.

"Ulisses" jest traktowany jako jedno z najważniejszych dzieł literatury światowej. Jest powieścią-zagadką, tekstem ze wszech miar intertekstualnym, hipertekstem można by rzec, odwołując się do samego Eco. "Ulisses" pełen gier słownych przedstawia tzw. "strumień świadomości" czyli chaotyczny zapis myśli człowieka.

"Ulisses" choć w swej formie trudny do ekranizacji doczekał się niejednej. Najbardziej udaną próbą jest film Josepha Stricka z 1967 roku.

Zwrotnik Raka, Henry Miller (1934 rok)

Powód: Książka zakazywana była ze względu na wulgarny język oraz obfitą ilość scen erotycznych, ukazujących perwersyjne upodobania seksualne. Miller oskarżany był o brak jakichkolwiek hamulców i obsceniczność. Powieść była wielokrotnie niedopuszczana do wydania i sprzedaży, na przykład we Francji i Stanach Zjednoczonych, gdzie - paradoksalnie - zaraz po publikacji stała się bestsellerem. Zainteresowanie nią, tak jak zresztą i innymi zakazywanymi przez lata książkami, zostało wzmożone właśnie przez ową nielegalność i oficjalny brak dostępu do lektury.

Fragment książki:
Wsiedliśmy do tramwaju na Moście Brooklyńskim, żeby dojechać do mieszkania w Greenpoint, gdzie czekało nas przyjęcie u pary kurewek. (...) To, co rozpocząłem tam, na Moście Brooklyńskim, rozpoczynałem już wiele razy przedtem zwykle w drodze do warsztatu mojego ojca. Ten rytuał powtarzałem dzień w dzień niczym w transie. (...) ...we wspomnieniu wracały przejazdy tam i z powrotem przez ten most, dojazdy do pracy będącej śmiercią, powroty do domu będącego kostnicą (...) po co ja jadę do pracy, co będę robił dziś wieczorem, gorąca cipa przy moim boku, czy zanurzę jej rękę w kroczu, gdyby tak uciec i zostać kowbojem (...)
"Zwrotnik Raka" doczekał się ekranizacji w roku 1970. Reżyserem filmu został Joseph Strick.

Książki zakazane z powodów religijnych

Biblia - Stary i Nowy Testament (ok. 1000 rok p.n.e.)

Powód: Każde nowe wydanie Biblii stanowiło jej inny przekład i każde też spotykało się z różną krytyką - nie tylko niewierzących, ale także zwolenników chrześcijaństwa. Od początku sama Biblia była zresztą źródłem konfliktów pomiędzy chrześcijanami, a wyznawcami judaizmu i protestantyzmu. Przypadki nielegalnego rozpowszechniania Biblii sięgają czasów średniowiecza - wówczas obowiązywał zakaz przekładu Pisma Świętego na języki narodowe, ponieważ to według Kościoła groziło zmianami w treści Biblii ze względu na specyfikę różnych języków. W czasach reformacji Pismo Święte było cenzurowane zarówno przez katolików jak i protestantów.

Kościół tępił wiele przekładów biblijnych, na przykład Martina Lutra, Roberta Estienne'a czy Williama Tyndale'a.

W Stanach Zjednoczonych wiele razy próbowano zakazywać korzystania i czytania Biblii czy używania jej w szkołach. Ale choć amerykański Sąd Najwyższy zabronił prowadzenia w szkołach publicznych lekcji o charakterze religijnym, nie zakazał korzystania z Pisma Świętego. Biblia mimo kontrowersji, jakie wywołuje, jest dziełem ogólnodostęponym.

Szatańskie wersety, Salman Rushide (1988 rok)

Powód: Książka ta spotkała się z ogromną nienawiścią i sprzeciwem muzułmanów, którzy potraktowali ją jako obrazę ich wiary. Według muzułmanów Rushide, tworząc karykaturę Mahometa, zasługuje na śmierć. W roku 1989 szyicki przywódca nałożył na swoich wyznawców fatwę, czym zobowiązał ich do wykonania kary śmierci za bluźnierstwa, których dopuścił się autor "Szatańskich wersetów". Wyrok jednak w rzeczywistości miał dotyczyć nie tylko samego pisarza, ale i inne osoby odpowiedzialne za książkę i w jakiś sposób z nią związane.

Choć autorowi udało się uniknąć bez szwanku zabójstwa z rąk rozwścieczonych muzułmanów, inni nie mieli takiego szczęścia. W roku 1991 zginął japoński tłumacz książki, włoskiego kilka razy pchnięto nożem.

Sam Rushide często powtarzał, że nie spodziewał się takiej reakcji na swoją książkę, i że jego celem nie była obraza uczuć muzułmanów. Twierdził także, że gdyby mógł przewidzieć to, co się stanie, zrezygnowałby z wielu określeń uznanych przez innych za gorszące i obraźliwe.

Harry Potter i kamień filozoficzny, Joanne K. Rowling (1997 rok)

Powód: W sukcesie książki Joanne K. Rowling zaczęto dopatrywać się działania samego... szatana. Książka wielokrotnie, głównie przez środowiska kościelne, oskarżana była o podejrzane i nieczyste podteksty. Podobno to dzieło mroczne, brutalne, okraszone "zwyrodniałą fantazją". Od momentu pierwszego wydania książki odbyło się wiele procesów sądowych, których inicjatorzy oskarżali autorkę o szerzenie okultyzmu i satanizmu wśród młodych ludzi. Niejednokrotnie palono książki oraz usuwano je z bibliotek.

Ostatnio pojawiły się nowe doniesienia, które nie spodobały się niektórym środowiskom. Mianowicie, według włoskich naukowców, ci, którzy czytali Harry'ego Pottera są bardziej tolerancyjni - wykazują mniej uprzedzeń w stosunku do imigrantów oraz mniejszości etnicznych i seksualnych.

Książka o Harrym Potterze (cała seria zresztą) doczekała się ekranizacji. W główną rolę chłopca z blizną wcielił się Daniel Radcliffe.

# data[].attributes.attachment_link.title
Tydzień Książek Zakazanych: Najważniejsze książki, które cenzurowano przez stulecia

# data[].attributes.attachment_link.description
Tysiące książek przez stulecia było cenzurowanych zarówno przez władze religijne, polityczne, protesty społeczne czy samych autorów. Wydawać by się mogło, że takie praktyki to przeszłość i w XXI wieku każdy ma prawo pisać i mówić to, co żywnie mu się podoba. Niestety, akcje związane z takimi powieściami jak seria o Harrym Potterze J.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W minioną niedzielę wystartowała tegoroczna edycja Tygodnia Książek Zakazanych, której hasło brzmi Nasze prawo do czytania. Kampania potrwa do soboty 30 września. W jej trakcie biblioteki wraz z innymi instytucjami kultury zwracają uwagę opinii publicznej na działanie cenzury, potrzebę wolności czytania i tworzenia literatury, a także problem prześladowania konkretnych książek lub autorów.
Historia całej inicjatywy rozpoczęła się w latach 80. w Stanach Zjednoczonych, ale szybko osiągnęła międzynarodowy rozmiar. Ze względu na rosnącą liczbę prób blokowania i zakazywania niektórych książek w bibliotekach, księgarniach, a przede wszystkim w szkołach, w 1982 roku Stowarzyszenie Bibliotek Amerykańskich (American Library Association - ALA) zdecydowało się powołać do życia inicjatywę, która ma uświadamiać ludzi o znaczeniu intelektualnej wolności oraz niebezpieczeństwie jakie niosą za sobą próby ograniczania dostępu do informacji. Zeszłoroczna edycja okazała się wyjątkowo alarmująca, ponieważ (wedle corocznych statystyk ALA) w samym 2016 roku, liczba skarg odnośnie prób ograniczania i zakazywania poszczególnych książek wzrosła o 17%.

Charles Brownstein, przewodniczący Koalicji Tygodnia Zakazanych Książek, rozpoczynając tegoroczne święto wolności czytania i wyboru, powiedział: Nasze wolne społeczeństwo zależy od prawa do dostępu, oceny i wyrażania szerokiego wachlarza idei. Zakazywanie książek grozi temu prawu i zwiększa podziały w społecznościach, w których ma miejsce. W tym Tygodniu Zakazanych Książek zapraszamy ludzi o wszelkich przekonaniach, aby zjednoczyli się i świętowali nasze prawo do czytania.

Poprzez kampanie i inicjatywy społeczne, ALA stara się nagłośnić realne zagrożenia, jakie towarzyszą wszelkim ograniczeniom wolności intelektualnej. Mimo że obrazy publicznie płonących książek wydają się w XXI wieku odległe i anachroniczne, to wcale nie tak dawne wydarzenia palenia „Kodu Leonarda da Vinci" w Rzymie lub „Harry'ego Pottera" w Ameryce, potwierdzają że ostrzeżenia bibliotekarzy nie są nieuzasadnione.

Mimo że polscy bibliotekarze nie borykali się z takimi sytuacjami, to mamy w naszej historii kilka jaskrawych przykładów cenzury zarówno konkretnych tytułów, jak i autorów.
Opera śmierci Adama Nasielskiego Ferdydurke Witolda Gombrowicza
Przed II wojną światową Nasielski należał do najpopularniejszych w Polsce autorów kryminałów. Był twórcą kultowej postaci detektywa Bernarda Żbika, który pojawia się w ośmiu powieściach z serii „Wielkie gry Bernarda Żbika". „Opera śmierci" jest jedną z nich. Ten znakomity kryminał portretujący życie przedwojennej Warszawy, jak również pozostała twórczość Nasielskiego, w 1951 roku została objęta cenzurą i niezwłocznie wycofana z bibliotek na cały okres PRL-u.
Trans-Atlantyk Witolda Gombrowicza
Debiut Gombrowicza z 1937 roku jest powszechnie uważany za jedno z czołowych osiągnięć polskiej literatury międzywojennej. Posługiwanie się groteską, nonsensem, surrealizmem oraz satyra społeczno-obyczajowa wobec „narodowych świętości", takich jak wiara, patriotyzm i poczucie honoru, wzbudziły ogromne kontrowersje po wojnie, narażając utwór na cenzurę.
Kurier z Warszawy, Jana Nowaka-Jeziorańskiego
Wydana w 1953 roku powieść będąca pamfletem i karykaturą wobec kwestii tożsamości narodowej Polaków na emigracji, nadała Gombrowiczowi światowego rozgłosu. Tymczasem w 1958 roku komunistyczne władze nie zezwoliły na druk jego następnych książek.
Czesław Miłosz
Jako członek Armii Krajowej oraz wieloletni dyrektor rozgłośni Radio Wolna Europa za granicami Polski, Jan Nowak-Jeziorański należał do najbardziej zwalczanych autorów komunistycznego okresu. Jego „Kurier z Warszawy", który ukazał się pierwotnie w 1978 roku, legalnej premiery w kraju doczekał się dopiero w 1989.

Po zakończeniu II wojny światowej, Miłosz podjął pracę w dyplomacji jako attaché kulturalny rządu Polski w Paryżu. Gdy zerwał wszystkie związki z komunistycznymi władzami w kraju, zaczął w swojej twórczości wyraźnie krytykować PRL, często piętnując polski nacjonalizm. W 1951 roku, zgodnie z zapisem cenzury, wszystkie jego utwory natychmiastowo wycofano z bibliotek. Stan ten trwał aż do otrzymania przez Miłosza Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w 1980 roku, ale nawet wtedy jego twórczość wydawano w wersji okrojonej.

# data[].attributes.attachment_link.description
W minioną niedzielę wystartowała tegoroczna edycja Tygodnia Książek Zakazanych, której hasło brzmi Nasze prawo do czytania. Kampania potrwa do soboty 30 września. W jej trakcie biblioteki wraz z innymi instytucjami kultury zwracają uwagę opinii publicznej na działanie cenzury, potrzebę wolności czytania i tworzenia literatury, a także problem prześladowania konkretnych książek lub autorów.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Od niedzieli 24 września biblioteki oraz inne instytucje kultury na całym świecie, w tym również w Polsce, obchodzą Tydzień Zakazanych Książek. Tegoroczna edycja przebiega pod hasłem „Nasze prawo do czytania".

Idea Tygodnia Zakazanych Książek wywodzi się ze Stanów Zjednoczonych. W odpowiedzi na liczne próby zakazywania książek w szkołach, księgarniach i bibliotekach w 1982 roku zdecydowano się wprowadzić nową tradycję, która uświadamiałaby ludziom znaczenie wolności intelektualnej i niebezpieczeństwo, jakie niesie za sobą ograniczanie dostępu do informacji. Według Amerykańskiego Stowarzyszenia Bibliotek w 2016 roku nastąpił alarmujący wzrost o 17% skarg dotyczących prób zakazywania poszczególnych książek. Jeszcze bardziej niepokojące jest to, że jakieś 10% tytułów pod wpływem nacisków faktycznie zniknęło z półek instytucji.

Jest to jednak zaledwie wierzchołek góry lodowej. Nie wszystkie próby zakazywania są zgłaszane. Często ma również miejsce cenzura prewencyjna, której teoretycznie nie ma, a wieści o niej nie przedostają się tak łatwo do opinii publicznej. Na przykład wydawnictwa z pomocą doradców prawnych ustalają, czy mogą zostać pozwani, nawet jeśli publikacja trzyma się faktów. Księgarze z kolei, aby uniknąć problemów i kosztów, sprawdzają, które nowości mogą sprawić im kłopot, chociażby w przypadku autorów specjalizujących się w dokumentacjach krytycznych. Wszystko z powodu obaw przed procesami, do których mogłoby dojść. Czasem pozwy są wręcz absurdalne. W 2007 roku były oficer SS podał do sądu swoją byłą kochankę, wówczas 93-letnią pisarkę Lisl Urban, ponieważ rozpoznał siebie w postaci esesmana mającego ludzkie podejście do Żydów i Polaków. Uznał, że to obraża jego godność zawodowego oficera. Sąd oddalił powództwo, ale przykład ten pokazuje, do jakiego stopnia wydawcy stają się dzisiaj wyczuleni na treść książek. Podobne obawy zarówno wydawnictwa, jak i księgarnie mogą mieć też przed reakcją radykalnych grup politycznych lub religijnych.

Koalicja Tygodnia Zakazanych Książek postanowiła więc w tym roku obchodzić święto pod hasłem „Nasze prawo do czytania", które przypomina, że wszyscy obywatele mają prawo do dokonywania własnych wyborów intelektualnych, wolności opinii i pozyskiwania informacji. „Nasze wolne społeczeństwo zależy od prawa do dostępu, oceny i wyrażania szerokiego wachlarza idei. Zakazywanie książek grozi temu prawu i zwiększa podziały w społecznościach, w których ma miejsce. W tym Tygodniu Zakazanych Książek zapraszamy ludzi o wszelkich przekonaniach, aby zjednoczyli się i świętowali nasze prawo do czytania" - powiedział Charles Brownstein, przewodniczący Koalicji Tygodnia Zakazanych Książek.

W Polsce aktywnie w obchody Tygodnia Zakazanych Książek włączają się biblioteki, a także niektóre szkoły i księgarnie, zachęcając do sięgania po zakazywane książki. Warto w gronie znajomych, albo w klubach dyskusyjnych, omówić, dlaczego niektóre książki mogą być dla kogoś kłopotliwe. Jeśli chcielibyście zapoznać się z pozycjami literackimi, które najczęściej próbowano zakazywać w USA w 2016 roku, polecamy kliknąć tutaj. Obchody tegorocznej edycji Tygodnia Zakazanych Książek zakończą się w sobotę 30 września.

Tagi: cenzura, featured, full-image, książki zakazane, Tydzień Zakazanych Książek, wokół książki

# data[].attributes.attachment_link.title
Obchodzimy Tydzień Zakazanych Książek 2017 pod hasłem "Nasze prawo do czytania"

# data[].attributes.attachment_link.description
Od niedzieli 24 września biblioteki oraz inne instytucje kultury na całym świecie, w tym również w Polsce, obchodzą Tydzień Zakazanych Książek. Tegoroczna edycja przebiega pod hasłem "Nasze prawo do czytania". Idea Tygodnia Zakazanych Książek wywodzi się ze Stanów Zjednoczonych. W odpowiedzi na l

# data[].attributes.attachment_link.description
Już po raz piąty obchodzimy w Polsce Tydzień Zakazanych Książek. Inicjatywa ma zwrócić uwagę na kwestie wolności słowa, cenzurę i zakazywanie publikacji. Na świecie Tydzień Zakazanych Książek organizowany jest od 1982 przez Amerykańskie Stowarzyszenie Bibliotekarzy (American Library Association), które w ten sposób postanowiło odpowiedzieć na nagły wzrost liczby podejmowanych prób zakazywania książek w szkołach, księgarniach i bibliotekach.

# data[].attributes.headline
Buszujący w zbożu - Jerome
David Salinger

# data[].attributes.subject
Buszujący w zbożu - Jerome
David Salinger

# data[].attributes.body
http://czepiamsieksiazek.pl/?p=257

# data[].attributes.body
https://pl.wikipedia.org/wiki/Doktor_%C5%BBywago_(powie%C5%9B%C4%87)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W tym moim blogowaniu bywa tak, że mało czasu pozostaje na wpisy „nieobowiązkowe". Recenzje, wywiady i tym podobne mają pierwszeństwo - dlatego też czasem okienka na wpisy z kategorii innych mogą pojawiać się w znaczących odstępach czasowych. Pomysłów i serii nie brakuje, ale przykładowo od ostatniego wpisu z serii niniejszej minęło niemal pięć miesięcy. Były zmiany ekologiczne, były pracownicze, a dziś będzie legalno-erotycznie. Zapraszam na Zwrotnik Raka.

Powyższy akapit miał kończyć się słowami „będzie gorąco", ale uznałem to za zbytnie okrucieństwo z mojej strony. Jednak nie da się ukryć, że Zwrotnik Raka był gorącym tematem jeszcze wiele lat po swojej premierze. Ta zaś odbyła się w sposób nietypowy, gdyż pierwsze wydanie poczynione w 1934 roku przez Obelisk Press w Paryżu opatrzone zostało adnotacją „ Not to be imported into Great Britain or the U.S.A. ". O tym jednak za moment. Miller książkę pisał w swym okresie, jak to samo określił, nomadycznym - innymi słowy: nie powodziło mu się nazbyt. W redakcji wspierała go Anaïs Nin, która to pomogła też sfinansować same wydanie, pożyczając pieniądze od Otto Ranka, austriackiego psychoanalityka, ucznia Sigmunda Freuda.

Sama powieść to mieszanka autobiografizmu i fikcji. Zwrotnik Raka składa się z piętnastu rozdziałów, które achronologicznie opisują perypetie amerykańskiego emigranta życiowo przegnanego do Paryża. Młody intelektualista przymiera głodem, ale nie przeszkadza mu to w odkrywaniu mrocznych zakątków miasta i oddawaniu się seksualnym ekscesom, które opisane są bez skrępowania, momentami aż nazbyt dosadnie. Amerykanin sam stwierdził, że chciał swoją literaturą znieważyć filary kultury: Sztukę, Boga, Człowieczeństwo, Przeznaczenie, Czas, Miłość i Piękno.

Mimo publikacji w niszowym wydawnictwie, faktu, że Miller był debiutantem oraz kontrowersyjnej zawartości powieść od początku zbierała entuzjastyczne recenzje. Samuel Beckett określił ją nawet „doniosłym wydarzeniem w historii literatury współczesnej". Jednak wartość literacka nie obchodziła strażników moralności i walczących o czystość dusz (nie tylko) anglojęzycznych. Biuro Celne Stanów Zjednoczonych zabroniło wwożenia książki do USA, a rozpowszechnianie jej było zajęciem wysoce ryzykownym. Niejaki Frances Steloff sprzedawał przeszmuglowane egzemplarze w nowojorskiej księgarni Gotham Book Mart, co skończyło się pozwem. Z kolei Jacob Brussel, ukrywający się pod pseudonimem Meduza, wydał książką z naruszeniem praw autorskich, za co wylądował na trzy lata w więzieniu.

W 1950 roku doszło zaś do procesu, w którym to Ernest Besig, kierownik oddziału organizacji American Civil Liberties Union w San Francisco, pozwał rząd Stanów Zjednoczonych za skonfiskowanie egzemplarzy książki. Jednak mimo przedstawienia dziewiętnastu zeznań znanych literatów poświadczających jakość literacką, Zwrotnik Raka został uznany za dzieło obsceniczne. Sędzia Louis A. Goodman stwierdził, że obie książki (proces dotyczył też Zwrotnika Koziorożca) są „pełne długich fragmentów, które są ohydne i odrażające oraz często wzbudzają pożądliwe myśli i pragnienia". Odwołanie do odpowiedniego okręgowego sądu apelacyjnego nie pomogło.

W 1961 książka została wydana legalnie przez wydawnictwo Grove Press, ale sprzedających ją księgarzy pozwano ponad 60 razy w 21 stanach. Z powodzeniem udało się odwołać tylko w dwóch przypadkach, a przykładowo sędzia Sądu Najwyższego stanu Pensylwania, niejaki Michael Musmanno, stwierdził, że Zwrotnik Raka to nie książka, a „szambo, otwarty ściek, gnijący dół, oślizgły zbiór wszystkiego co najgorsze w odpadkach ludzkiej deprawacji". Ważnym krokiem na drodze do odkupienia była decyzja sędziego Samuela B. Epsteina z Chicago, który zawyrokował, że książka jest „ważnym społecznie dziełem literackim docenionym przez poważanych krytyków", a „jej wpływ na dzieci jest nieistotny". W trakcie tego procesu doszło do przezabawnej wymiany zdań, w trakcie której jeden z ekspertów stwierdził, że słonie nie spółkują, a utrzymują stosunki płciowe. Chętnym polecam wyczerpującą relację z bojów sądowych, którą spisał szef Grove Press, Barney Rosset.

Sytuacja ulega zmianie w 1964 roku, gdy Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych w sprawie Grove Press, Inc. v. Gerstein rozstrzyga na korzyść wydawcy, korzystając z precedensu Jacobellis v. Ohio (rozstrzygana w tym samym dniu sprawa dotycząca filmu Kochankowie, w reżyserii Louisa Malle'a). Co prawda to nie sam Zwrotnik Raka był kluczowym czynnikiem zmiany, gdyż decydujący wyrok zapadł w innej sprawie, ale i tak zyskała ona w USA status kultowej. Powieść zakazana była przez cała pokolenie i stała się częścią powojennego folkloru kulturowego. Przemycana była ponoć zawinięta w szale i chowana w bieliźnie, a Miller podobno niezbyt chętnie rezygnował ze status najbardziej cenzurowanego pisarza w USA.

Nie znam zbytnio historii prawodawstwa USA, ale w artykułach często pojawia się stwierdzenie, że to sprawa Zwrotnika Raka była przełomowa w walce z cenzurą literatury. Ja spierał się nie będę. Przyznam jednak, że dla mnie głównym odkryciem związanym z pisaniem tego wpisu była osoba Barneya Rosseta. I to jego wypowiedzią z linkowanego wcześniej artykułu chciałbym zakończyć ten wpis.

Moja determinacja, by wydać Zwrotnik Raka szła w zgodzie w moim wieloletnim przekonaniem, że autor powinien mieć swobodę pisania tego, na co ma ochotę, czytelnik czytać to, co na ma ochotę, a wydawca publikować wszystko. Wszystko.

# data[].attributes.attachment_link.title
Książki zmieniają świat - „Zwrotnik Raka" Henry'ego Millera - Qbuś pożera książki

# data[].attributes.attachment_link.description
W tym moim blogowaniu bywa tak, że mało czasu pozostaje na wpisy „nieobowiązkowe". Recenzje, wywiady i tym podobne mają pierwszeństwo - dlatego też czasem okienka na wpisy z kategorii innych mogą pojawiać się w znaczących odstępach czasowych. Pomysłów i serii nie brakuje, ale przykładowo od ostatniego wpisu z serii niniejszej minęło niemal pięć miesięcy.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zresztą miłość Millera do jedzenia jest jedną z rzeczy, które w Zwrotniku Raka się wyróżniają. Bo o ile możemy spodziewać się po wielkim skandaliście, że będzie zachłannie wgryzać się w ciała prostytutek i innych uroczych panienek, zdolnych przespać się z kimś za drinka, o tyle trudno mi było wyobrazić sobie zblazowanego intelektualistę, który modli się o ciepły posiłek. Dla przykładu, Bukowski o jedzeniu nie pisał nigdy - nie był nim zainteresowany ani podczas alkoholowego ciągu, ani po nim. Ale może odpuszczę sobie porównywanie Millera do Bukowskiego, bo to jednak dwa zupełnie inne światy, choć oscylujące wokół podobnych wartości: wolności za wszelką cenę. W Zwrotniku Raka to bumelanctwo, pomieszkiwanie to u jednego, to u drugiego znajomego, jest wyraźną niezgodą na normalne życie. Zresztą norma w przypadku Millera nie wchodzi w grę. Praca, dom, rodzina? To zbyt mocno zakorzenione w nudnej codzienności, w której pisarz nie odnajdzie niczego wartego choćby wzmianki.

Chociaż Miller nie jest skory do zakładania rodziny, często wspomina swoją żonę, Monę, która zostawiła go jeszcze w Stanach. I tak to niespełnione uczucie przekrada się przez historię na paluszkach, od czasu do czasu przypominając czytelnikowi o swojej obecności. Stanowczo za rzadko jednak by stwierdzić, że Zwrotnik Raka jest utworem mówiącym o miłości. Ona występuje tu jedynie jako zwierzątko prowadzone na smyczy, łagodne i delikatne, często chowające się w domu. Prawdziwą bestią jest zaś seksualna żądza, która z miłością nie ma tu oczywiście nic wspólnego. Jest palącym pragnieniem - palącym nierzadko dlatego, że główny zainteresowany cierpi na jedną z wielu chorób wenerycznych. Jest też aktem prawie całkowicie odczłowieczonym. Niejednokrotnie znajomi Henry'ego proponują mu „swoje dupy" tuż po ukończeniu aktu. Niczym smutna jałmużna, kobieta przechodzi z rąk do rąk, a jej ciało nie znaczy więcej niż to, ile ktoś jest w stanie za nie zapłacić. Jednak kobiety w Zwrotniku Raka nie są biednymi, wykorzystywanymi białogłowami. To doświadczone sprzedawczynie - dziwki z zawodu lub zamiłowania, które potrafią nie tylko okręcić sobie mężczyznę wokół palca, ale także zniszczyć go jednym ruchem. Są niebezpieczne, chore, znudzone albo zrozpaczone. Nie można im ufać, jednak są towarem, którego pragnie każdy. To samo tyczy się tych niewielu bogaczek, które mogą jednym pstryknięciem palcami zapewnić mężczyźnie coś więcej, niż seksualne uciechy... trzy posiłki dziennie i dach nad głową. O tak, mężczyźni w Zwrotniku Raka nie żenią się, jednak marzą o opiekunkach, nie chcą zobowiązań, lecz liczą na wikt i opierunek. Role nie są więc tak nierówne, jak mogłoby się wydawać. W tym świecie gnojków i suk, łachmaniarzy, awanturniczek, zboczeńców i dziwek, nic nie jest proste, nic nie jest oczywiste.

# data[].attributes.attachment_link.description
Zresztą miłość Millera do jedzenia jest jedną z rzeczy, które w Zwrotniku Raka się wyróżniają. Bo o ile możemy spodziewać się po wielkim skandaliście, że będzie zachłannie wgryzać się w ciała prostytutek i innych uroczych panienek, zdolnych przespać się z kimś za drinka, o tyle trudno mi było wyobrazić sobie zblazowanego intelektualistę, który modli się o ciepły posiłek.

# data[].attributes.attachment_link.title
[Z zakurzonej półki] „Buszujący w zbożu" - Cholerna książka, podoba mi się - Tramwaj nr 4 przystanek popkultura

# data[].attributes.attachment_link.description
Jeśli już chcecie wiedzieć, ta cholerna książka ciągle za mną chodziła. Nie tak, żebym się od niej nie mógł odgonić, ale po prostu. I może gdybym się wcześniej zatrzymał i na nią poczekał, żeby mnie dogoniła, tobym inaczej na nią patrzył. Bo wszyscy wokół mówią, że ona najlepiej smakuje w młodości, że młodzieńczy bunt jej służy.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Niektóre książki są trwale związane z czasami, w jakich powstały. Dlatego ocena takich utworów również powinna odnosić się do epoki, w której były one pisane. Są też oczywiście książki, których odbiór jest zupełnie niezależny od czasu, czynników historycznych czy społecznych. Takie powieści ocenia się i recenzuje najłatwiej. Sprawa znacznie się komplikuje, gdy mamy do czynienia z tym pierwszym przypadkiem. Bo żeby o takim dziele wyrobić sobie odpowiednie zdanie, trzeba najpierw poznać realia, w których ono powstawało. Wygląda na to, że jestem w kłopocie. Ja i Ty, czytelniku również. Ja, ponieważ stoję przed trudnym zadaniem zrecenzowania takiej właśnie książki. Ty, dlatego że jesteś odbiorcą tej recenzji, a jej lektura niekoniecznie dostarczy Ci jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy warto tę książkę przeczytać.

Gdy w 1951 roku amerykański pisarz Jerome David Saligner opublikował swoją debiutancką powieść pt.: „Buszujący w zbożu" w Stanach Zjednoczonych wybuchł skandal. Książka szybko zaczęła być postrzegana jako wulgarna i kontrowersyjna. Przyczyniły się do tego głównie jej kolokwialny język, lekceważenie wartości i zasad moralnych oraz poruszanie spraw związanych z seksualnością nieletnich. Zaś pierwszoplanowy bohater książki - Holden Culfield - został uznany za postać zachęcającą do buntu, a także promującą picie alkoholu i palenie papierosów wśród młodzieży. Aktualnie bardzo wielu autorów używa wulgaryzmów i trywialnego języka, a seks i alkohol wśród młodzieży są czymś powszechnym. Dlatego współczesnego czytelnika może dziwić, czemu „Buszujący w zbożu" wzbudził aż tak wiele kontrowersji. Sześćdziesiąt lat temu panowały po prostu inne normy i obyczaje. Wiele zachowań, które dzisiaj uchodzą za zupełnie normalne, było wtedy nie do zaakceptowania. Fenomen popularności Salingera opiera się na popularnym przysłowiu, mówiącym o tym, że: „zakazany owoc smakuje najlepiej". Publiczne napiętnowanie paradoksalnie wpłynęło jedynie na wzrost popularności utworu. Ta zasada funkcjonuje do dzisiaj. Najlepiej sprzedaje się to, co owiane jest mgiełką skandalu.

Ze względu na rozgłos, jaki zyskała ta książka w pewnym czasie, bardzo wiele osób ma wobec niej duże oczekiwania. Ze mną było nieco inaczej. Nie spodziewałam się po niej właściwie niczego konkretnego, ponieważ opinie, jakie słyszałam na jej temat, były zazwyczaj dalekie od zachwytów. Opis z tyłu okładki również niewiele mi mówił. Jedynie tytuł od początku mnie zaintrygował. Cieszę się, że podeszłam do tej lektury właśnie w taki sposób, ponieważ dzięki temu nie zawiodłam się na niej, tak jak wielu czytelników przede mną. Prawdopodobnie przez to spodobała mi się ona znacznie bardziej.

„Buszujący w zbożu" opowiada z pozoru banalną i nieciekawą historię zbuntowanego szesnastolatka imieniem Holden. Po tym, jak zostaje wyrzucony z kolejnej prywatnej szkoły z internatem, decyduje się na samodzielną podróż do Nowego Jorku. Niby nic ciekawego, ale podczas czytania cały czas towarzyszyło mi napięcie związane z oczekiwaniem na to, co wydarzy się dalej. Ciągle czekałam na jakieś spektakularne, kulminacyjne, zmieniające wszystko wydarzenie, które, jak się później okazało, miało nigdy nie nadejść. Z podobną niecierpliwością wypatrywałam wszelkich nawiązań do tytułu, które mogłyby doprowadzić mnie do rozwikłania zawartej w nim metafory. Mimo braku punktu zwrotnego ta powieść bardzo mnie wciągnęła. Czytało mi się wyjątkowo szybko i bez trudu.

„... w każdym razie cieszę się, że wynaleziono atomówkę. Siądę sobie na nią, jeśli znowu będzie jakaś wojna. Zgłoszę się na ochotnika, macie to jak w banku." *

Narracja w powieści jest pierwszoosobowa, dzięki czemu mamy wgląd w myśli głównego bohatera i możemy go lepiej poznać. Uważam, że Caulfield to przede wszystkim bardzo realistyczna i skomplikowana postać. Gdyby nie jego wielowymiarowy charakter, ta lektura nie byłaby tak ciekawa. Na pewno łatwej będzie zrozumieć i polubić tę postać osobom młodszym, ponieważ jej zachowania, myśli i odczucia są bardzo charakterystyczne dla okresu młodzieńczego buntu. Nie od dzisiaj przecież wiadomo, że najbardziej lubimy tych bohaterów, z którymi możemy się utożsamić. Ale Caulfield ma jedną cechę, z którą mogłaby się utożsamić nie tylko większość nastolatków ale także spora część dorosłych, a mianowicie wieczne „nie chce mi się", czyli lenistwo. Osobiście podzielam poglądy Holdena na temat wielu spraw, jednak są też takie, z którymi się nie zgadzam. Moim zdaniem to fascynujący bohater, który w ciekawy sposób patrzy na otaczający go świat. Tylko jedna sprawa wciąż nie daje mi spokoju i budzi moje większe zastrzeżenia. Holden ma bowiem denerwującą tendencję do uważania wszystkich wokół za głupszych od siebie. Często nazywa innych snobami, chociaż sam jest nieco snobistyczną osobą. Mimo to polubiłam go i myślę, że spotkanie z nim w realnym świecie byłoby naprawdę ciekawym doświadczeniem.

Salinger napisał powieść, będącą swoistą apoteozą dzieciństwa. Na zasadzie kontrastu przedstawił świat dorosłych jako zakłamany, pełen pozorów i okrucieństwa oraz świat dzieci jako szczery, autentyczny, szczęśliwy. Główny bohater boi się dorosłości, dlatego robi wszystko, by na zawsze pozostać dzieckiem. Jest lekkomyślny, leniwy, nie zważa na konsekwencje swoich decyzji i wyborów. Nie chce mieć nic wspólnego ze światem dorosłych, który przeraża go swoją sztucznością. Holden ma coś w rodzaju syndromu Piotrusia Pana połączonego z poczuciem wyalienowania. Wspaniale przedstawione są jego relacje z młodszą siostrą, Pheobe i jego stosunek do niej. Gloryfikację dzieciństwa podkreśla również metafora buszującego w zbożu, czyli kogoś, kto ratuje dzieci bawiące się w zbożu przed upadkiem z krawędzi klifu, która symbolizuje próg dorosłości.

Podczas lektury tej powieści bywały momenty, w których się nudziłam. Bywały też takie, w których główny bohater okropnie mnie denerwował. I bywałe takie, w których język autora wydawał mi się wyjątkowo irytujący. Mimo wszystko uważam, że „Buszujący w zbożu" to naprawdę bardzo dobra, na swój sposób głęboka pozycja. Po raz pierwszy miałam do czynienia z tak szczerą i autentyczną książką. Nie żałuję, że po nią sięgnęłam jeszcze z jednego powodu. „Buszujący w zbożu" to dziwna książka, nie da się temu zaprzeczyć. Ale zapadająca głęboko w pamięć. To jedna z tych lektur, nad którymi zastanawia się jeszcze długo po jej odłożeniu na półkę czy oddaniu do biblioteki. Dlaczego? Bo zmusza do myślenia, ale nie przez tony bezwartościowych sentencji, które nadają się jedynie do umieszczenia w kalendarzu, a przez swoją treść i wydźwięk. To pierwsza tak prosta (pod względem języka i akcji), a zarazem skomplikowana (pod względem treści i przesłania) powieść, jaką dane mi było kiedykolwiek przeczytać.

* Cytat pochodzi z książki "Buszujący w zbożu, J. D Salinger, Wydawnictwo Albatros, Warszawa, 2009.

Książkę przeczytałam w ramach projektu "ROZMAWIAJMY" :) Zapraszam do odwiedzania strony - wystarczy kliknąć w poniższy banner!

# data[].attributes.attachment_link.title
Buszujący w zbożu, Jerome David Salinger

# data[].attributes.attachment_link.description
Niektóre książki są trwale związane z czasami, w jakich powstały. Dlatego ocena takich utworów również powinna odnosić się do epoki, w której były one pisane. Są też oczywiście książki, których odbiór jest zupełnie niezależny od czasu, czynników historycznych czy społecznych. Takie powieści ocenia się i recenzuje najłatwiej.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Uhonorowana Nagrodą Bernsteina w 2015 roku powieść Dorit Rabinyan Żywopłot traktuje o gorącym uczuciu, jakie wybuchło między Izraelką Liat i Palestyńczykiem Himlin pewnego jesiennego popołudnia w Nowym Jorku. I ta właśnie ta zakazana relacja wywołała ogromne kontrowersje wśród krytyków i współczesnych Izraelczyków.

Zakazana miłość izraelsko-palestyńska

Akcja powieści rozgrywa się w przeciągu kilku miesięcy 2012 roku. Nowy Jork to miasto możliwości, różnorodności i tolerancji, każdy może znaleźć tu swoje miejsce. Dotyczy to zarówno młodej Liat, stypendystki z Tel Awiwu, jak i palestyńskiego malarza Himliego. Zderzenie dwojga światów tych dwoje to istny chaos, zarówno religijny, kulturowy, jak i językowy. Różni ich niemal wszystko, począwszy od leksyki, która porządkuje ich rzeczywistość, skończywszy na skrajnie różnych poglądach politycznych. Dzielą ich także stereotypy dotyczące stygmatyzacji drugiej nacji.

Łączy język miłości oraz wiele lęków, których nie sposób głośno wyartykułować. Czy tych tak skrajnie dwoje ludzi, izraelską patriotkę postrzegającą Arabów za zagrożenie narodowe oraz palestyńskiego nacjonalistę, silnie podkreślającego krzywdę, jaką państwo żydowskie wyrządziło jego bratankom, ma szansę przezwyciężyć tak wiele podziałów? Czy Nowy Jork stanowi dobry grunt dla porozumienia między członkami dwóch zwaśnionych narodów? Czy warto rozpoczynać romans, który nie może zakończyć się niczym innym niż sromotną klęską?

Kontrowersyjna lektura

Żywopłot nie jest zwykłą opowieścią o miłości, która pokonuje społeczne i kulturowe podziały. To historia odzyskiwania utraconej wolności i wyzwolenia własnej osoby spod jarzma różnych stereotypów. Zarówno Liat, jak i Himlin dążą do odnalezienia swojej własne przestrzeni, wolnej od uprzedzeń, ataków na tle religijnych i narodowym, a także odnalezienia jakiejś wspólnej cząstki między nimi. Bo okazuje się, że sama miłość nie wystarcza i trzeba niesamowitych pokładów energii, by móc dotrzeć do siebie naprawdę. Społeczny wydźwięk powieści Dorit Rabinyan jest bardzo mocny: osadzenia w bardzo bolesnych liniach podziału bohaterowie fantazjują o możliwości pokonania niemożliwego.

Z pewnością nie jest to łatwa powieść. Kontrowersję, zarówno wśród krytyków literackich, jak i czytelników wywołała już sama próba uczynienia kochanków z Palestyńczyka i Izraelki, Żydówki i Muzułmanina. Książka obnaża stereotypy oraz obiegowe opinie, wszystkie punkty zapalne na mapie geopolitycznej regionu wyglądają jeszcze jaskrawiej niż w rzeczywistości, bo są podsycone nieśmiertelnym duchem lojalności wobec własnej ojczyzny. Co ciekawe, sama autorka była bliską przyjaciółką palestyńskiego artysty Hasana Houraniego

Literacki oręż w walce z uprzedzeniami

Styl Dorit Rabinyan jest niezwykle plastyczny, przenosi religijny, kulturowy i polityczny konflikt do przestrzeni osobistej i czyni z niego główny oręż. Wszystko jest tu wiarygodne i realistycznie bolesne. W związku Liat i Himliego są dwa niepokojące wątki: pierwszym jest świadomość, że ich miłość jest zabroniona i nieakceptowalna, zaś drugim lęk spowodowany tym, iż dziewczyna musi wrócić na stałe do Tel Awiwu za kilka miesięcy. Czy właśnie z tego powodu izraelskie Ministerstwo Edukacji zabroniło lektury Żywopłotu w liceach? Według oficjalnego stanowiska rządu, książka promuje małżeństwa mieszane i asymilację, co jest niezgodne z polityką Izraela. Historia tych dwojga, chociaż należąca do kategorii fikcji literackiej, powoduje pewien dyskomfort dla obu stron konfliktu, bowiem obnaża rzeczy, które są ignorowane przez Żydów i Arabów.

Czy idealista i syjonistka mogą dojść do porozumienia? Czy mogą spotkać się w połowie drogi i zapomnieć o wielkim, historyczno-politycznym bagażu, jaki dźwigają od chwili narodzin? Żywopłot Dorit Rabinyan dowodzi, jak wiele ograniczeń i uprzedzeń tkwi w ludzkim myśleniu.

Przeczytaj także mój ranking:

>> TOP 10 powieści izraelskich

>> TOP 10 najlepszych książek żydowskich
Pattyczak
Tytuł: Żywopłot

Autor: Dorit Rabinyan

Tytuł oryginalny: Gader Chaja 2014

Tłumaczenie: Agnieszka Olek

Wydawnictwo: Smak Słowa

Data i miejsce wydania: 17/08/2016, Sopot

Oprawa: miękka ze skrzydełkami

Wydanie: I

Liczba stron: 335

ISBN: 978-83-64846-67-0

# data[].attributes.attachment_link.description
Uhonorowana Nagrodą Bernsteina w 2015 roku powieść Dorit Rabinyan Żywopłot traktuje o gorącym uczuciu, jakie wybuchło między Izraelką Liat i Palestyńczykiem Himlin pewnego jesiennego popołudnia w Nowym Jorku. I ta właśnie ta zakazana relacja wywołała ogromne kontrowersje wśród krytyków i współczesnych Izraelczyków. Zakazana miłość izraelsko-palestyńska Akcja powieści rozgrywa się w przeciągu kilku miesięcy 2012 roku....

# data[].attributes.headline
Mechaniczna pomarańcza - Anthony Burgess

# data[].attributes.subject
Mechaniczna pomarańcza - Anthony Burgess

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pewnego dzionyszka marcowego, Piszącego Te Słowa - ja ja ja (!) - Uniżonego Waszego Recenzenta, jak raz, chuć naszła niemożebna, knigę wielkolepną prr prr przeczytać. Lecz nie z Publo Biblo; lukał więc po kitlach swych, abratno i abratno, aż tu - dowierzcie lub nie - przyłypał knigę, której to tytuł na balszoj jest Wam znany. Pozwólcie więc, że bałaknę o niej słów kilka, wszak odliczny i przekrasny kusoczek to literatury. Nieprzerywno, na kojce, z oczkami na klufie i rakotworem w japsku, czasik po czasiku, przy stereo miotającym się po ścianach i suficie, niczym drenkrom, chłonął Piszący Te Słowa - jak nawierno rozgadniacie - Mechaniczną Pomarańczę. Bystro by Was siejczas nie umęczyć, skażę jedno - horror szoł! Nastojaszczy horror szoł powiadam, o braciszkowie moi!
Akcja powieści rozgrywa się w bliżej nieokreślonej przyszłości, a samo miejsce też nie jest jednoznacznie zdefiniowane; momentami można odnieść wrażenie, że jest to Londyn, innym razem Nowy Jork, czasem z kolei Moskwa. Nie tak dawno sam autor zdradził, że chodzi o jedną ze światowych stolic. Którą? Nadal nie wiadomo. Bohaterem powieści jest Alex. Alex ma lat piętnaście, jest wielkim miłośnikiem twórczości Ludwika Van i opowiada nam swoją historię, która, choć może nie tak bujna jak np. Foresta Gumpa, to jednak obfituje w sporą liczbę zatrważających wydarzeń, zwłaszcza zważywszy na wiek głównego bohatera. Dlaczego taka (ta historia) jest? Ano dlatego, że Alex to nie kto inny jak herszt jednego z młodocianych gangów, które to w świecie wykreowanym przez Anthony'ego Burgessa, są czymś normalnym, siejąc postrach na ulicach miasta. W skład ekipy Alexa wchodzą jeszcze Pete, Jołop oraz Żorżyk; wszyscy oni nocami dopuszczają się m.in. gwałtów, pobić czy - dla zabawy - walk z innymi gangami. I nie mówię tu o zwykłych bójkach na pięści, a rozróbach na śmierć i życie przy użyciu noży czy brzytew. Tak just for fun. I kiedy czytelnik wgłębia się w tę paskudną historię, czując dla młodocianych bandytów tylko i wyłącznie pogardę, następuje jeden z dwóch przełomowych momentów tej powieści - zdradzony przez kompanów Alex trafia do więzienia z wieloletnim wyrokiem za morderstwo. I kiedy oburzony jeszcze chwilę wcześniej czytelnik, uśmiecha się wreszcie na samą myśl, że ten młodociany skurwiołek, dostanie w końcu to, na co zasłużył, następuje drugi moment przełomowy - Alex zostaje pierwszym więźniem poddanym nowatorskiemu i najdelikatniej mówiąc mało humanitarnemu, rządowemu programowi resocjalizacji (tzw. terapia Ludovica), który ma „uleczyć" młodego kryminalistę w przeciągu dwóch tygodni.
Popełniłem wszystko, co tylko można. A dopiero mam piętnaście lat.
Czy można zaprogramować człowieka? Czy człowiek, który dobrowolnie wybiera zło, jest lepszy czy gorszy od tego, któremu dobro zostało narzucone? Pytania te pojawiają się zarówno w trakcie samej lektury, jak i są głównym tematem rozważań po jej zakończeniu. Powieść Burgessa uważana jest, obok Roku 1984 Orwella oraz Nowego wspaniałego świata Huxleya, za najwybitniejszą współczesną antyutopię. I nie ma się czemu dziwić. Bo choć tym, co prawdopodobnie najbardziej szokuje w Mechanicznej pomarańczy, są beztroskie myśli, jakie towarzyszą młodym kryminalistom w trakcie popełnianych zbrodni, to zdecydowanie uderza też ona w inne, poważniejsze tony. Choć o ile - i przyznam szczerze - Nowego wspaniałego świata jeszcze nie czytałem, o tyle Orwellowska wizja Wielkiego Brata jest chyba tym, co najmocniej trafiło we mnie w całej mojej dotychczasowej przygodzie z literaturą. I właśnie do Roku 1984 można Mechaniczną pomarańczę poniekąd porównywać. Jak u Orwella, tak i tu, nie nazywając rzeczy dosłownie po imieniu, autor uderza w komunistyczny Związek Radziecki, Niemcy, w terror, reżim, we władze, których głównym celem jest kontrolowanie każdej jednostki, w upadek obyczajów, w zdziczenie społeczeństwa! Największą jednak różnicę między obydwoma dziełami stanowi tempo akcji i, że tak może niezbyt fachowo to ujmę, kolorystyka i natężenie emocji. W Roku 1984 wszystko jest jakby szare, nijakie, wysysa i z bohatera i z czytelnika siły witalne, tymczasem u pisarza z Manchesteru całość jest aż nadto przejaskrawiona. Książka emanuje brutalnością, kolorami, okrucieństwem i wulgarnym słownictwem, jakby autor - w przeciwieństwie do Orwella - chciał powiedzieć: Zaciskaj pięści i patrz, patrz aż popękają Ci gałki oczne. Jest intensywnie. Bez dwóch zdań.

Kolejnymi walorami, o których trzeba wspomnieć, są: język, w jakim Mechaniczna pomarańcza została napisana, oraz nasz rodzimy przekład omawianej powieści. Przede wszystkim, to co rzuca się w oczy już na samym początku książki (jak i tej recenzji), jest specyficzny język. Jak bardzo specyficzny, zrozumie tylko ten, kto po ową powieść sięgnął. Dla tych, którzy nie mieli jeszcze przyjemności, dwa przykładowe, wyrwane z kontekstu zdania: Łobu za ułkamartwej że nie droszło hej hoglatonicznie pogoda z wietrza. Numer dwa: A ja ubyłem, cały krugom w kochających ułybkach. Mówię poważnie - otworzyłem powieść na dwóch losowych stronach i przepisałem pierwsze rzucające się w oczy zdania. Oczywiście nie jest tak non stop, jednak uprzedzam, że nawet najbardziej sumienny książkofil będzie miał problem z przebrnięciem przez kilka pierwszych stron i przyzwyczajeniem się do stylu autora. Hughes napisał swe najwybitniejsze dzieło jako... coś, co najprędzej nazwać można hybrydą angielskiego slangu z domieszką łamanego rosyjskiego i niemieckiego. Sam słowniczek pod koniec książki liczy 15 stron! Autentiko. Ciężkie więc wyzwanie stoi przed potencjalnym czytelnikiem, jednak słowo daję - warto!

Co tam jednak czytelnik, spróbujcie sprostać roli tłumacza takiego tworu! I w tym momencie wielkie brawa dla pana Roberta Stillera. Nigdy nie zwracam uwagi na to, kto daną powieść przetłumaczył, jednak tym razem zwróciłem i pełen jestem podziwu dla kunsztu pana Roberta, który idealnie złapał tempo autora tej niebanalnej powieści i oddał wszystko najlepiej, jak było można. Jakby tego wszystkiego było mało, taka sobie ciekawostka - w Polsce wydane zostały dwie wersje Mechanicznej pomarańczy (obie tłumaczył pan Stiller), wersja A - angielska, a także wersja R - rosyjska. W tym momencie po raz kolejny muszę się do czegoś przyznać. Przez cztery lata liceum pewna pani, której nazwiska z szacunku nie wymienię, próbowała mnie i pozostałym uczniom wpoić choć podstawy rosyjskiego, być może nawet wydawało jej się, że dała radę. Nie dała. Po czterech latach nauki i czterech czwórkach (to chyba moja szczęśliwa rosyjska cyfra) na świadectwie, nadal nie wiem, jaką literkę symbolizuje w cyrylicy ten kwadratowy domek z daszkiem!! Kto to w ogóle wymyślił? Po co utrudniać sobie życie? Nie wiem i pewnie już się nie dowiem. Wracając jednak do tematu, cieszę się, że pomimo praktycznie zerowej znajomości języka rosyjskiego z mojej strony, wersja, którą miałem przyjemność przeczytać, to wersja R. Kapitalnie oddaje klimat powieści!

A, i jeszcze jedna dość istotna kwestia: tytuł, który widzicie na okładce czy to książki, czy jej znanej ekranizacji... to tytuł błędny. Tak, tak. Również to wytłumaczył w posłowiu pan Robert. Mianowicie oryginalny tytuł - A Clockwork Orange - powinien zostać przetłumaczony jako NAKRĘCANA POMARAŃCZA, takie bowiem było założenie Burgessa, nawiązujące rzecz jasna do nakręcania człowieka jak trybika w wielkiej machinie rządowego aparatu.

Cóż więcej napisać mogę? Czy w ogóle trzeba coś dodawać? Tytuł znany, przede wszystkim dzięki bardzo udanej i wiernej ekranizacji autorstwa Stanleya Kubricka, wierzcie jednak, że literacki pierwowzór to powieść nietuzinkowa i ponadczasowa, której treść z biegiem lat, staje się - o zgrozo - jeszcze bardziej bliska czytelnikowi; to książka z gatunku tych, dla których ktoś wynalazł termin „arcydzieło światowej literatury". Jeśli do tej pory nie zapoznaliście się z omawianą tu knigą, zróbcie to! Dla swego własnego dobra oraz by, o braciszkowie i drużkowie jedyni moi, zrozumieć (tzn. poniać) Piszącego Te Słowa. I cały ten szajs.
Słowniczek:
chuć: chęć

denkrom: jakiś narkotyk

drużkowie: przyjaciele

horror szoł: strasznie świetne

nastojaszczy: prawdziwy

niemożebna: niemożliwa

nieprzerywno: nieustannie

przekrasny: piękny

publo biblo: biblioteka publiczna

rozgadnąć: domyślić się

skurwiołek: skurwysynek

wielkolepno: wspaniale

Fot.: Vis-à-vis

Podobne wpisy:

# data[].attributes.attachment_link.title
Pomarańczowa terapia wstrząsowa - Anthony Burgess - "Mechaniczna pomarańcza" [recenzja] - Głos Kultury

# data[].attributes.attachment_link.description
Pewnego dzionyszka marcowego, Piszącego Te Słowa - ja ja ja (!) - Uniżonego Waszego Recenzenta, jak raz, chuć naszła niemożebna, knigę wielkolepną prr prr przeczytać. Lecz nie z Publo Biblo; lukał więc po kitlach swych, abratno i abratno, aż tu - dowierzcie lub nie - przyłypał knigę, której to tytuł na balszoj jest Wam znany.

# data[].attributes.body
https://w-zaciszu-biblioteki.blogspot.com/search/label/Lolita
http://notatnikkulturalny.blogspot.com/2012/06/lolita-vladimir-nabokov-czyli-szokuje-i.html

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Powieść doczekała się tłumaczenia na kilkadziesiąt języków i kilku ekranizacji. Najsłynniejsze obrazy to film Stanleya Kubricka z 1962 r. oraz obraz Adriana Lyne'a z 1997 roku. „Lolita" uznawana jest za jedną z najważniejszych powieści XX wieku. Czy warto po nią sięgnąć? I jak ją czytać? Spróbuję tutaj odpowiedzieć na te pytania.

„Lolita", czyli literatura wymagająca, estetyczna i gorsząca

Literatura piękna nie jest łatwa i nie jest jednoznaczna. Często łączy w sobie różne gatunki, a dominuje w niej funkcja estetyczna. Tego typu książki wymagają skupienia oraz pogłębionej lektury. Można je odczytać na wiele sposobów i na różnych poziomach. Tak też jest z „Lolitą". Książka to perwersyjna literacka prowokacja, która opowiada o dwójce ludzi połączonych toksyczną, chorą relacją.

Powieść jest napisana pięknym, kunsztownym językiem, który może uwodzić, jednocześnie podejmuje się tematyki kontrowersyjnej i poruszającej, a jej fabuła to historia największej deprawacji i zgnilizny moralnej, jaka w ogóle może mieć miejsce. Vladimir Nabokov to zręczny prozaik, który szokującą treść zawarł w kunsztownej ramie literackiej. Tak połączył wyjątkowe i pisarskie sacrum z gorszącym, ludzkim profanum. Książkę wyróżnia poetycki język, artystyczny styl, a także liczne gry językowe oraz odniesienia do innych dzieł literackich. „Lolita" łączy w sobie elementy m.in. dziennika intymnego, powieści erotycznej, powieści drogi i kryminalnej. Jednocześnie szokuje skandalizującym tematem.

Książka Nabokova to powieść ekstrawagancka, prowokacyjna, podejmująca grę z czytelnikiem na poziomie literackim, psychologicznym oraz moralnym. Ta lektura nie jest pozycją dla odbiorców wygodnych i niecierpliwych, lubiących jedynie niewymagającą rozrywkę. Tę książkę trzeba czytać niespiesznie i należy przygotować się na udział w przedziwnej literackiej grze, jaką proponuje autor. Powieść może być dość trudna w odbiorze. Dlaczego? Już tłumaczę.

Humbert Humbert i Dolores Haze, czyli historia obsesji oraz gra z czytelnikiem

Książka opowiada o mężczyźnie zafascynowanym dwunastoletnią pasierbicą. Humbert, główny bohater powieści, to uczony i esteta. Mężczyzna owładnięty jest erotyczną obsesją na punkcie „nimfetek", czyli niedojrzałych dziewczynek. Kiedy poznaje Dolores Haze - traci dla niej głowę. Dziewczyna jest niesfornym, bezczelnym dzieckiem, córką jego gospodyni. Humbert, by być bliżej niej, zgadza się na ślub z zauroczoną nim egoistyczną panią Haze. Kiedy umiera matka Dolores, dziewczynka zostaje sama. Staje się kochanką swojego ojczyma.

Ofiara erotomana, okradziona z dzieciństwa nastolatka czy zmysłowa młoda manipulatorka? Między Humbertem i Dolores zawiązuje się ryzykowna relacja. Lolita w zamian za prawo do intymnych zbliżeń szantażuje mężczyznę i próbuje czerpać z tego związku materialne korzyści. Mężczyzna z kolei robi wszystko, by dziewczyna była stale blisko niego. Ogranicza jej wolność, szpieguje ją. Kiedy ona zaczyna mieć różne zainteresowania, dalekie od zamiłowań opiekuna, Humbert coraz bardziej zanurza się w szaleństwie i zabiera ją w podróż po kraju.

„Lolita" to studium obsesji, złudzeń oraz niszczącego pożądania. Tematami książki są przede wszystkim pedofilia oraz kazirodztwo, ale nie tylko. To także pogłębiony psychologicznie portret okrutnego oprawcy, zwyrodniałego, zbrodniczego człowieka i jego ofiary, rozpuszczonej, pyskatej dziewczynki o rysach małej femme fatale. Postaci skomplikowanych, pełnych paradoksów. W tej książce nie ma dobrych ludzi, a nikt nie jest bez skazy. Dlatego to powieść niejednoznaczna, a jej prowokacyjnej fabule, dodatkowo - od początku do końca - towarzyszy gra literacka. Autor świadomie, w wysublimowany sposób, podjął się zabawy w kotka i myszkę na wielu poziomach, starannie gmatwając czytelnikowi lekturę oraz odbiór tej powieści.

Dodatkowo Nabokov skomplikował sprawę odczytu książki, pisząc, że „pewne łagodne duszyczki mogą Lolitę uznać za książkę pozbawioną znaczenia, ponieważ nie płynie z niej żadna nauka. Nie jestem czytelnikiem ani autorem prozy dydaktycznej, a za Lolitą, wbrew twierdzeniu Johna Raya, nie wlecze się żaden morał". Mimo to, na początku powieści znajduje się właśnie fikcyjna przedmowa wspomnianego doktora Johna Raya Juniora, w której pisze on: „w tym przejmującym studium osobistym kryje się bowiem ogólniejsza nauka; niesforne dziecko, samolubna matka, dyszący szaleniec - są oni czymś więcej aniżeli żywo zarysowanymi postaciami z jedynej w swoim rodzaju historii: przestrzegają nas przed pewnymi niebezpiecznymi prądami; wskazują, gdzie czai się zło".

Powieść Vladimira Nabokova, czyli książka nie dla każdego

„Lolita" to czytelnicza prowokacja. Pod względem fabularnym - gorsząca i kontrowersyjna, choć ciekawa z psychologicznego punktu widzenia, pod względem literackim - poetycka, wyróżniająca się narracją i stylem na najwyższym poziomie. Książka mimo poruszanej tematyki, nie jest wulgarna ani obsceniczna. Powieść Nabokova to literatura ambitna, skierowano do ukształtowanych, oczytanych odbiorców.

Książka przekracza granice moralności i obyczajowości, jest studium choroby psychicznej, portretem dewianta, przykładem negatywnych relacji między mężczyznami a dziewczętami. Do tego: zawiera liczne aluzje literackie, gry słowne, motywy baśniowe. Budzi mieszane uczucia i skrajne emocje. Wciąż można ją nazwać niemoralną, nieetyczną, gorszącą, skandaliczną, nie sposób jednak odmówić autorowi talentu oraz swobody literackiej. Czy „Lolita" to wyrafinowane zło, które uwodzi otoczką, czy jednak powieść mająca głębszy sens? To pozostawiam Wam. Dodam tylko, że podobno Leopold Tyrmand napisał o niej: „ Lolita to powieść o odkupieniu przez wsty d ".

Możecie przeczytać tę książkę, ale oczywiście - nie musicie. Nie zaliczam jej do pozycji obowiązkowych, ale oceniam jako interesujący eksperyment czytelniczy. Powieść Nabokova jest literaturą wysokiej próby. Polecam: wymagającym czytelnikom, obytym bibliofilom, ewentualnie - ku przestrodze.

Tytuł: Lolita

Autor: Vladimir Nabokov

Tłumacz: Michał Kłobukowski

Wydawnictwo: W.A.B.

Data wydania: 2021 (po raz pierwszy w roku 1955)
Więcej recenzji w Biblioteczce. Zachęcam także do lektury tekstu: "Polskie erotyki - najpiękniejsza poezja miłosna".
autor: Urocznica, zdjęcia: mat. prasowe (okładka), Wikipedia (obraz "Dutch Girl in White", Robert Henri, 1907)

# data[].attributes.attachment_link.title
Recenzja: „Lolita" V. Nabokov - Urocznica.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Powieść doczekała się tłumaczenia na kilkadziesiąt języków i kilku ekranizacji. Najsłynniejsze obrazy to film Stanleya Kubricka z 1962 r. oraz obraz Adriana Lyne'a z 1997 roku. „Lolita" uznawana jest za jedną z najważniejszych powieści XX wieku. Czy warto po nią sięgnąć? I jak ją czytać? Spróbuję tutaj odpowiedzieć na te pytania.

# data[].attributes.body
https://swiatksiazek.wordpress.com/2009/02/22/lochy-watykanu-andre-gide/

# data[].attributes.body
http://booklips.pl/recenzje/bo-my-mamy-siebie/
http://arete.media.pl/myszy-ludzie-john-steinbeck-utraconym-edenie-ktorego-nie-ma-powrotu/

# data[].attributes.headline
„Jedenaście tysięcy pałek, czyli miłostki pewnego hospodara” – Guillaume Apollinaire

# data[].attributes.subject
„Jedenaście tysięcy pałek, czyli miłostki pewnego hospodara” – Guillaume Apollinaire

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Skromna książeczka, z czerwoną okładką i czarno - białym zdjęciem pół nagiej kobiety wygląda prawie niewinnie. Jej niewinność może podważać dopisek, że „ książka zawiera drastyczne sceny erotyczne. Wyłącznie dla dorosłych czytelników" ale czy nie często takie ostrzeżenia są nad wyraz przesadzone. Cóż w przypadku „ Jedenastu tysięcy pałek czyli miłostek pewnego hospodara " z 1907 roku powiedziałabym, że są wręcz za delikatne. Ową pozycję pożyczyła mi koleżanka, z twierdzeniem, że jeszcze czegoś takiego nie czytałam. Miała rację.

Autorem jest Guillaume Apollinaire (Wilhelm Apolinary Kostrowicki), francuski poeta polskiego pochodzenia, który postanowił opisać obrzydliwie lubieżne przygody rumuńskiego arystokraty Mony'ego Valkutascu. Owy bohater jest erotomanem, który wyznaje zasadę „nic co ludzkie nie jest mi obce" i to w każdym calu. Dla niego liczy się tylko to, że trzeba sobie „ulżyć". Cała fabuła polega na przeskakiwaniu z jednej sceny seksualnej do drugiej, czyli typowa pornografia. Problem w tym, że tutaj do scen zaliczamy prawie wszystkie rodzaje zboczeń i dewiacji jakie są możliwe. Nie będę tutaj wymieniać jakich praktyk możecie się spodziewać bo za dużo by zeszło, po prostu bądźcie gotowi na wszystko.

W książce Apollinaire wszystko jest wyolbrzymione, wprost groteskowe, a w niektórych momentach powodujące torsję. Wraz z zagłębianiem się w tą historię co prawda nabiera się pewnego dystansu i zobojętnienia ale nie na długo. Całość została doprawiona humorem i specyficznym dowcipem, dzięki czemu przez ową, wyuzdaną i prymitywną historię można przebrnąć.

Po przeczytaniu „ Jedenastu tysięcy pałek, czyli miłostek pewnego hospodara " zaczęłam się zastanawiać po co powstają takie książki. Zapewne po to aby prowokować czy też wywołać jakiś skandal. W tym przypadku poeta potrzebował pieniędzy a co tam, seks zawsze się sprzedaje. Jak widać nie warto poszukiwać w takich przypadkach drugiego dna, bo go tam nadzwyczajnie niema.

Podsumowując, książka według mnie, nie nadaje się do oceny bo ciężko ten utwór ocenić. Jest on poza znanymi normami. Nie jest to typowa pornografia, nie jest to literatura faktu, do powieści też się nie zalicza. Ona po prostu jest. Czy warto przeczytać? O to mnie nie pytajcie bo nie odpowiem. Jedyne co mogę powiedzieć to to, że gdy uda się ją Wam przeczytać to na pewno jej nie zapomnicie.

Tytuł: Jedenaście tysięcy pałek, czyli miłostki pewnego hospodaraTytuł oryginalny: Les Onze Mille Verges ou les Amours d'un HospodaTłumaczenie: O książce:

Autor: ume Apollinaire
Marek Puszczewicz
Wydaw
Data wydania: 22-06-2011
Liczba stron: 132

# data[].attributes.attachment_link.title
"Jedenaście tysięcy pałek, czyli miłostki pewnego hospodara" - Guillaume Apollinaire [recenzja] - Sweeciak.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
"Jedenaście tysięcy pałek, czyli miłostki pewnego hospodara" według mnie, nie nadaje się do oceny bo ciężko ten utwór ocenić. Jest on poza znanymi normami. Nie jest to typowa pornografia, nie jest to literatura faktu, do powieści też się nie zalicza. Ona po prostu jest.

# data[].attributes.body
https://pl.wikipedia.org/wiki/Rok_1984

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kontynuując powroty do literackiej przeszłości przyszedł czas na kolejną klasykę klasyk, czyli „Rok 1984" George Orwella. Książkę, którą się zaczytywałem w moim formacyjnym okresie (czyli wówczas, kiedy z pozycji „kto za młodu nie był socjalistą, na starość będzie sukinsynem", poprzez flirt z nurtem narodowo-buntowniczo-patriotycznym, doszlusowałem gdzieś w okolice konserwatywnego liberalizmu).

Kim był Eric Arthur Blair (piszący pod pseudonimem George Orwell) przypomniałem przy okazji recenzyjki „Folwarku Zwierzęcego"; o czym jest „Rok 1984" - mam nadzieję - nie muszę P.T. Czytelnikom przypominać (wydaje mi się, że to jedna z tych książek, które się zna, nawet jeśli się ich nie czytało - po prostu ze słyszenia). Ale gdyby ktoś chciał odświeżyć sobie pamięć (żeby znać książkę choćby ze słyszenia, trzeba coś o niej usłyszeć)...
„Rok 1984" to fabularyzowane studium reżimu totalitarnego - opartego na permanentnym kłamstwie, które obejmowało zarówno przyszłość, teraźniejszość, jak i przeszłość. Panowanie nad społeczeństwem (wystarczało trzymać kontrolę nad partyjnymi elitami - najniższa warstwa, tzw. prole, mieli zadowalać się masowo fabrykowaną dla nich popkulturą) wymagało nieustannej czujności ( „Wielki Brat patrzy"), błyskawicznego dopasowania się do nieustannie zmieniającej sytuacji (genialna scena, w której treść przemówienia wojennego zmienia się w ułamku sekundy - bo w tej właśnie chwili nastąpiło odwrócenie przymierzy) oraz benedyktyńskich cierpliwości w przerabianiu tego, co już było ( „zmienność przeszłości" - każda właściwa decyzja podjęta dziś i każda zmiana wymagała gruntownego przerobienia przeszłości, w tym także przepisania na nowo archiwaliów). Do tego nowomowa, dwójmyślenie, podatność na pompowane do głów hasełka („WOJNA TO POKÓJ. WOLNOŚĆ TO NIEWOLA. IGNORANCJA TO SIŁA").

Orwell napisał „Rok 1984" w... 1948 r., oczywiście pod wpływem doświadczeń ze stalinizmem (biorąc pod uwagę jego polityczne zapatrywania mam podejrzenia, że zdaniem Wodza Narodu potwierdził w ten sposób podejrzenia co do sekciarstwa tych lewicowych struktur, które nie dały się sterować poprzez Komintern i Kominform). Minęło siedem dekad - i się okazało (wcale nie tak raptem, bo to wiadomo od dłuższego czasu), że w znacznym stopniu można zaliczyć książkę do proroczych: wiele opisanych w niej metod i środków przestało kojarzyć się z totalitaryzmem, doszlusowując do standardowego zestawu zagrywek marketingu politycznego. Szczucie człowiekiem człowieka, odwracanie kota ogonem, wmawianie ludziom, że kłamstwo jest prawdą, a niewola - wolnością - to zabiegi, na których polega praktycznie cała współczesna polityka, nie tylko dyktatur, ale też uznanych demokracji.

Naprawdę warto przeczytać, choćby właśnie dla próby otrzeźwienia umysłowego - wnioski każdy może wyciągnąć sobie sam.

# data[].attributes.attachment_link.title
George Orwell, "Rok 1984" [recenzja]: angsoc, dwójmyślenie, Wielki Brat

# data[].attributes.attachment_link.description
Kontynuując powroty do literackiej przeszłości przyszedł czas na kolejną klasykę klasyk, czyli „Rok 1984" George Orwella . Książkę, którą się zaczytywałem w moim formacyjnym okresie (czyli wówczas, kiedy z pozycji „kto za młodu nie był socjalistą, na starość będzie sukinsynem", poprzez flirt z nurtem narodowo-buntowniczo-patriotycznym, doszlusowałem gdzieś w okolice konserwatywnego liberalizmu).

# data[].attributes.body
https://pl.wikipedia.org/wiki/Czerwony_Kapturek

# data[].attributes.body
http://koczowniczkablog.blogspot.com/2012/10/194-uciekaj-kroliku-updike-john.html
https://en.wikipedia.org/wiki/Rabbit,_Run

# data[].attributes.body
http://www.papierowemysli.pl/recenzje/recReadFull/888
http://esensja.pl/ksiazka/recenzje/tekst.html?id=1934

# data[].attributes.body
https://pl.wikipedia.org/wiki/Paragraf_22

# data[].attributes.body
http://hrosskar.blogspot.com/2015/12/folwark-zwierzecy.html
https://www.biblionetka.pl/art.aspx?id=68609

# data[].attributes.body
http://literaturomania.blogspot.com/2016/02/dekameron-frywolne-nowele-boccaccia.html
https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/boccaccio-dekameron/

# data[].attributes.body
https://dkksejny.wordpress.com/2012/10/25/krolewna-konstancja-i-lowczy-d-h-lawrence-kochanek-lady-chatterley/

# data[].attributes.headline
Charlie i fabryka czekolady - Roald Dahl

# data[].attributes.subject
Charlie i fabryka czekolady - Roald Dahl

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Charlie i fabryka czekolady to opowieść o chłopcu , który pochodzi z bardzo ubogiej rodziny. Charlie mieszka razem z rodzicami oraz z dwiema babciami i dwoma dziadkami. Na barkach ojca chłopca - pana Bucketa - spoczywa ciężar utrzymania tak licznej rodziny. Jednak i on nie zarabia zbyt wiele, pracując w fabryce produkującej pastę do zębów. Rodzina Bucketów ma finansowe problemy, którym musi stawiać czoła każdego dnia. Bywa tak źle, że rodzice Charliego zmuszeni są zmniejszać porcje posiłków, które mama chłopca i tak przygotowuje z najtańszych produktów.

Charlie uwielbia czekoladę w każdej postaci, jednak jego rodziny na nią nie stać. Cóż za tortury przeżywa ten mały chłopiec, codziennie wracając ze szkoły, przechodząc koło fabryki i czując rozlewający się w powietrzu zapach upragnionego smakołyku! Rodzina chłopca wiedziała, co sprawia mu największą przyjemność i o czym marzy. W związku z tym co roku na urodziny Charlie jako prezent dostawał jedną czekoladkę, której jedzenie zamieniał w swoisty rytuał, przeciągany w nieskończoność.

Państwo Bucketowie stanowią kochającą się rodzinę. Choć wielu materialnych rzeczy im brakuje, mają to, co najważniejsze - rodzinne ciepło i wzajemną miłość. Często spędzają razem czas. Dziadkowie opowiadają Charliemu różne historie. Najciekawsza dla chłopca jest jednak ta o mijanej codziennie tajemniczej Fabryce Czekolady pana Wonki.

Gdy w prasie pojawia się informacja o tym, że pan Wonka, właściciel fabryki, umieścił pięć Złotych Talonów w opakowaniach swoich czekolad, Charlie oszalał. Pięcioro dzieci, które je znajdzie, będzie mogło spędzić jeden dzień w Fabryce Czekolady, do której dotychczas nikt spoza kręgu osób zajmujących się recepturami i produkcją nie miał prawa wstępu.

Chłopiec zdawał sobie sprawę z tego, że ma niewielkie szanse na zdobycie Złotego Talonu - dostanie przecież tylko jedną czekoladę na zbliżające się urodziny. Babcia Charliego podtrzymywała chłopca na duchu, mówiąc, że nie można tracić nadziei, bo wszystko zależy od szczęścia - kto będzie je miał, temu się uda!

Właśnie ta jedna może być szczęśliwa - zauważyła babcia Georgina. - A twoje urodziny są w przyszłym tygodniu. Szanse masz takie same jak wszyscy inni.

Pewnego mroźnego dnia szczęście uśmiecha się do Charliego. Chłopiec znajduje na ulicy banknot i bez namysłu część znalezionej kwoty wydaje na czekoladę, wierząc, że może właśnie w zakupionym opakowaniu będzie znajdował się upragniony Złoty Talon. Ku zaskoczeniu sprzedawcy i samego chłopca - tak właśnie się dzieje! W ten sposób Charlie dostał szansę na zwiedzenie najwspanialszej Fabryki Czekolady na świecie.

Już następnego dnia chłopiec wraz z dziadkiem pojawia się w fabryce pana Wonki. Oprócz Charliego Złoty Talon odnalazło czworo innych dzieci - Augustus Gloop, który uwielbia jeść, Veruca Salt - rozpieszczona przez rodziców dziewczynka, Violet Beauregarde, która cały czas żyje gumę oraz Mike Teavee - fanatyk telewizji.

Pan Wonka oprowadza dzieci wraz z ich opiekunami po swojej fabryce. Ukazuje im wiele hal, w których produkowane są smakołyki. Właściciel Fabryki Czekolady pokazuje dzieciakom również swoje najnowsze wynalazki. Nieposłuszeństwo niektórych dzieci spowoduje skrócenie czasu zwiedzania przez nie fabryki. A na Charliego będzie czekała fantastyczna niespodzianka!

Powieść Charlie i fabryka czekolady przenosi w inny świat. W krainę w której nie ma rzeczy niewykonalnych, w której wszystko staje się realne, możliwe. To książka dla dzieci, ale również dla dorosłych. Dzieciaki dzięki przystępnemu językowi i ciekawej fabule przeżyją niezapomnianą przygodę. Zrozumieją, że ludzie, którzy tak jak Charlie są skromni i nie robią wokół siebie zbędnego szumu, są bardziej wartościowymi i szlachetnymi osobami niż tacy, których prototyp stanowią rozwrzeszczani rówieśnicy chłopca. Dorośli z kolei przypomną sobie o tym, co tak naprawdę stanowi sens życia. Gonitwa za pieniędzmi powinna zejść na plan dalszy, bo to miłość jest w życiu człowieka najważniejsza i to dzięki niej, tak jak w rodzinie Bucketów, można przetrwać najtrudniejsze czasy. Ważne jest również to, by tak jak pan Wonka, każdy z nas umiał odnaleźć w sobie coś z dziecka i choć na chwilę zapomnieć o wszelkich ograniczeniach.

Przestańcie wreszcie wyszukiwać trudności! - obruszył się pan Wonka. - Nie ma rzeczy niemożliwych! Sami się przekonacie.

Charlie i fabryka czekolady to książka z przesłaniem, z którym dzieci powinny zapoznawać się od małego. Rodzina stanowi siłę, a miłość wzmacnia. Warto przypomnieć sobie tę prawdę podczas lektury.

Tagi: Charlie i fabryka czekolady, Charlie i fabryka czekolady recenzja, Charlie i fabryka czekolady książka, Roald Dahl Charlie i fabryka czekolady, Roald Dahl recenzja, Roald Dahl książka, Roald Dahl

# data[].attributes.attachment_link.title
Recenzja: Charlie i fabryka czekolady - Roald Dahl - granice.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Charlie i fabryka czekolady to opowieść o chłopcu , który pochodzi z bardzo ubogiej rodziny. Charlie mieszka razem z rodzicami oraz z dwiema babciami i dwoma dziadkami. Na barkach ojca chłopca - pana Bucketa - spoczywa ciężar utrzymania tak licznej rodziny. Jednak i on nie zarabia zbyt wiele, pracując w fabryce produkującej pastę do zębów.

# data[].attributes.body
https://pl.wikipedia.org/wiki/Czerwone_i_czarne

# data[].attributes.body
http://kruczegniazdo94.blogspot.com/2016/01/johan-wolfgang-goethe-cierpienia-modego.html

# data[].attributes.headline
O obrotach ciał niebieskich - Mikołaj Kopernik

# data[].attributes.subject
O obrotach ciał niebieskich - Mikołaj Kopernik

# data[].attributes.body
https://pl.wikipedia.org/wiki/De_revolutionibus_orbium_coelestium

# data[].attributes.body
https://pl.wikipedia.org/wiki/Pani_Bovary

# data[].attributes.body
https://pl.wikipedia.org/wiki/Chata_wuja_Toma

# data[].attributes.body
https://www.biblionetka.pl/art.aspx?id=10067
http://koczowniczkablog.blogspot.com/2012/09/191-dom-lalki-ibsen-henryk.html