# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"Η Επανάσταση του 1821 ως καταστατικό στοιχείο της ελληνικής Ιστορίας, αλλά και ως ψηφίδα της παγκόσμιας Ιστορίας".

Αντικείμενο του άξονα είναι η καλύτερη κατανόηση της Επανάστασης του 1821, η ανάδειξη της παγκόσμιας σημασίας της, η σχέση της με τις άλλες επαναστάσεις που εκδηλώθηκαν την ίδια περίοδο, το πώς επηρέασε τον υπόλοιπο κόσμο αλλά και το πώς επηρεάστηκε από αυτόν.

""Όταν θέλω γίνομαι άγγελος και όταν θέλω πάλε γίνομαι διάβολος" - Γεώργιος Καραϊσκάκης

# data[].attributes.attachment_link.title
Το 1821 ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

# data[].attributes.attachment_link.description
"Η Επανάσταση του 1821 ως καταστατικό στοιχείο της ελληνικής Ιστορίας, αλλά και ως ψηφίδα της παγκόσμιας Ιστορίας". Αντικείμενο του άξονα είναι η καλύτερη κατανόηση της Επανάστασης του 1821, η ανάδειξη της παγκόσμιας σημασίας της, η σχέση της με τις άλλες επαναστάσεις που εκδηλώθηκαν την ίδια περίοδο, το πώς επηρέασε τον υπόλοιπο κόσμο αλλά και το πώς επηρεάστηκε από αυτόν.

# data[].attributes.headline
Διαγωνισμός για την 

# data[].attributes.body
Διαγωνισμός για την 25η Μαρτίου

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
This Is Us | Τα πάντα για τους γονείς και τα παιδιά

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Τα Ελληνικά Ταχυδρομεία προσκαλούν παιδιά ηλικίας από 7 έως 15 ετών σε έναν πρωτότυπο, on line παιδικό διαγωνισμό ζωγραφικής με τίτλο "Η Επανάσταση του 1821", από τον οποίο θα προκύψουν τα γραμματόσημα της επόμενης σειράς γραμματοσήμων!

Στη νέα ψηφιακή πλατφόρμα , που σχεδίασαν τα ΕΛΤΑ ειδικά για το διαγωνισμό, τα παιδιά μπορούν να κατεβάσουν το πρότυπο περίγραμμα του γραμματοσήμου, να ζωγραφίσουν ελεύθερα μέσα εκεί, με έμπνευση από την Επανάσταση του 1821 και, στη συνέχεια, να φωτογραφίσουν και να ανεβάσουν τη ζωγραφιά τους στην πλατφόρμα για να συμμετέχει στο διαγωνισμό και στην "ψηφιακή" έκθεση.

Έπαθλα

Όλοι οι συμμετέχοντες θα λάβουν ένα φύλλο προσωπικού γραμματοσήμου με το έργο τους, ως αναμνηστικό δώρο.

Οι δώδεκα πρώτοι, που θα περάσουν στον τελικό, θα κερδίσουν - επιπλέον - ένα ακόμα ιδιαίτερο δώρο από τη συλλογή δώρων Art Post Collection.

Ωστόσο, οι τέσσερις ζωγραφιές που θα διακριθούν (δύο από παιδιά ηλικίας 7-10 ετών και δύο από παιδιά ηλικίας 11-15 ετών) θα λάβουν το μεγάλο έπαθλο:

θα γίνουν γραμματόσημο και θα ταξιδέψουν την αλληλογραφία σε όλον τον κόσμο!
Συγκεκριμένα, τα έργα αυτά θα αποτελέσουν την Αναμνηστική Σειρά Γραμματοσήμων "ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΟΣΗΜΟ - Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ" που θα κυκλοφορήσει στις 7 Οκτωβρίου 2021 και θα διατίθεται από όλο το δίκτυο των ΕΛΤΑ.

Η πρωτότυπη δράση πραγματοποιείται στο πλαίσιο της συμμετοχής των ΕΛΤΑ στις εορταστικές εκδηλώσεις για τη συμπλήρωση των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση.

Ο διαγωνισμός λήγει την Κυριακή 9 Μαΐου 2021.

Περισσότερες πληροφορίες εδώ

# data[].attributes.attachment_link.title
Τα ΕΛΤΑ κάνουν τις ζωγραφιές των παιδιών γραμματόσημο - Thisisus.gr

# data[].attributes.attachment_link.description
Τα Ελληνικά Ταχυδρομεία προσκαλούν παιδιά ηλικίας από 7 έως 15 ετών σε έναν πρωτότυπο, on line παιδικό διαγωνισμό ζωγραφικής με τίτλο "Η Επανάσταση του 1821", από τον οποίο θα προκύψουν τα γραμματόσημα της επόμενης σειράς γραμματοσήμων!

# data[].attributes.headline
ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ - PUZZLE

# data[].attributes.subject
ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ - PUZZLE

# data[].attributes.headline
Ζωγραφίζουμε παρέα τσολιά και ελληνοπούλα.

# data[].attributes.subject
Ζωγραφίζουμε παρέα τσολιά και ελληνοπούλα.

# data[].attributes.attachment_link.title
1821-2021 Νηπιαγωγείο Νεοχωρούδας

# data[].attributes.headline
25Η ΜΑΡΤΙΟΥ Νηπιαγωγείο

# data[].attributes.subject
25Η ΜΑΡΤΙΟΥ Νηπιαγωγείο

# data[].attributes.attachment_link.title
25Η ΜΑΡΤΙΟΥ Νηπιαγωγείο

# data[].attributes.headline
Μαντώ  Μαυρογενους

# data[].attributes.subject
Μαντώ  Μαυρογενους

# data[].attributes.attachment_link.title
μαντω μαυρογενους.PNG

# data[].attributes.attachment_link.title
Λασκαρίνα.PNG

# data[].attributes.headline
Γεώργιος  Μηνιάτης Σουλιώτισσες

# data[].attributes.subject
Γεώργιος  Μηνιάτης Σουλιώτισσες

# data[].attributes.attachment_link.title
Γεώργιος  Μηνιάτης Σουλιώτισσες.PNG

# data[].attributes.headline
Αρι Σέφερ  Eλληνίδες εκλιπαρώντας βοήθεια

# data[].attributes.subject
Αρι Σέφερ  Eλληνίδες εκλιπαρώντας βοήθεια

# data[].attributes.attachment_link.title
Αρι Σέφερ  Eλληνίδες εκλιπαρώντας βοήθεια.PNG

# data[].attributes.headline
Αlphonse Marie de Neuville Το θάρρος των Σουλιωτισσών

# data[].attributes.subject
Αlphonse Marie de Neuville Το θάρρος των Σουλιωτισσών

# data[].attributes.attachment_link.title
Αlphonse Marie de Neuville Το θάρρος των Σουλιωτισσών.PNG

# data[].attributes.headline
Stephanoff Ο αποχαιρετισμός του πολεμιστή

# data[].attributes.subject
Stephanoff Ο αποχαιρετισμός του πολεμιστή

# data[].attributes.attachment_link.title
Stephanoff Ο αποχαιρετισμός του πολεμιστή.PNG

# data[].attributes.headline
Francois-Emile de Lanscac ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΊΕς ΣΤΙΓΜΈς του Μεσολογγίου

# data[].attributes.subject
Francois-Emile de Lanscac ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΊΕς ΣΤΙΓΜΈς του Μεσολογγίου

# data[].attributes.attachment_link.title
Francois-Emile de Lanscac ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΊΕς ΣΤΙΓΜΈς του Μεσολογγίου.PNG

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
ΕΛΛΟΠΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

# data[].attributes.attachment_link.title
Ολες οι καπετάνισσες(Σουλιώτικο) - Μιχάλης Ζάμπας

# data[].attributes.headline
Οι γυναίκες στην Επανάσταση του 1821

# data[].attributes.subject
Οι γυναίκες στην Επανάσταση του 1821

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Η Εφημερίδα των Συντακτών

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Οι γυναίκες, παρά τους αυστηρούς κοινωνικούς περιορισμούς της εποχής, άφησαν το δικό τους "αποτύπωμα" στην Επανάσταση του 1821.

Παρότι σε βάθος χρόνου κυριάρχησαν οι μορφές της επιβλητικής Λασκαρίνας Πινότση, γνωστή ως Μπουμπουλίνα από το όνομα του δεύτερου συζύγου της, Δημήτρη Μπούμπουλη, και της γοητευτικής, πολυτάλαντης Μαντώς Μαυρογένους, υπάρχουν πολλά στοιχεία που δείχνουν ότι γενικότερα οι γυναίκες είχαν ουσιαστική, πολύπλευρη, συμβολή στον Αγώνα της Ανεξαρτησίας.

Κάποιες πήραν τα όπλα και στάθηκαν γενναία στο πλευρό των ανδρών χωρίς να είναι ιδιαίτερα γνωστές, όπως η καπετάνισσα Κωνσταντίνα Ζαχαριά, η Σπαρτιάτισσα Σταυριάννα Σάββαινα, η Δόμνα Βισβίζη κ.ά.

Πάντως, οι περισσότερες βοήθησαν στην τροφοδοσία των στρατευμάτων, αλλά κυρίως στη διάσωση των παιδιών τους και τη στήριξη των σπιτιών τους κατά την απουσία των ανδρών.

Δυστυχώς, στις περισσότερες προσωπικές μαρτυρίες και στην ιστοριογραφία του 19ου αιώνα οι αναφορές στον ρόλο των γυναικών είναι περιορισμένες, καθώς επικεντρώνονται στον πρωταγωνιστικό ρόλο των ανδρών. Ωστόσο, υπάρχουν πηγές που δίνουν μια αρκετά ξεκάθαρη εικόνα της συμβολής των γυναικών στην Επανάσταση.

Χαρακτηριστικό είναι ότι εκείνα τα χρόνια υπήρχε επιφυλακτικότητα από την πλευρά των ανδρών στο να εμπιστευτούν μυστικά στις γυναίκες.

Η Μαντώ Μαυρογένους σε ένα εξαιρετικό "πορτρέτο" των Ελλήνων και των Ελληνίδων, που συνέταξε και δημοσίευσε στο ημερολόγιό του ο Γάλλος φιλέλληνας και αγωνιστής Ε. Βιλνέβ (Eugène Villeneuve), αναφέρει χαρακτηριστικά:

"Θα ήθελα να μην είμαι στη δύσκολη θέση να τους κάνω [των γυναικών] τη μομφή για την αδιακρισία, την οποία δεν μπορούν να κρατήσουν μυστική και η οποία υποχρεώνει τους συζύγους να είναι επιφυλακτικοί μαζί τους". {1}

Γι' αυτό, όπως γράφει στα απομνημονεύματά του ο πρώτος υπασπιστής του Κολοκοτρώνη Φώτιος Χρυσανθόπουλος (Φωτάκος) κατά την προετοιμασία της Επανάστασης "οι Ελληνες τουφεξίδες [οπλοποιοί], σιδηρουργοί, ξυλουργοί και άλλοι" εργάζονταν, όλη τη νύχτα, "κρυφά από τους Τούρκους και από ταις γυναίκες των [για] τα αναγκαία του πολέμου" {2} Ετσι, λίγες γυναίκες μυούνταν και μόνο στον κατώτερο βαθμό στη Φιλική Εταιρεία, όπως η Μπουμπουλίνα ή χρησιμοποιούνταν σε ορισμένες αποστολές.

Ανάμεσα σε αυτές ήταν η Μαριγώ Ζαφειροπούλου, που χρησιμοποιήθηκε για μεταφορά πολύτιμων εγγράφων, και η Φαναριώτισα Ευφροσύνη Νέγρη, που, όπως έγραψε η συγγραφέας Καλιρρόη Παρρέν, "ειργάσθη, προς διάδοσιν των κυοφορουμένων τότε φιλελευθέρων ιδεών" και το σπίτι της "απετέλει το κέντρον των μυστικών συναθροίσεων των μεμυημένων ομογενών". {3}

Ομως, όταν ξεκίνησε η Επανάσταση οι γυναίκες βρέθηκαν στην "πρώτη γραμμή" είτε τροφοδοτώντας τα στρατόπεδα με τρόφιμα, που στερούνταν οι ίδιες, είτε διατηρώντας "ζωντανά" τα σπίτια τους.

"Και αι γυναίκες αι ίδιαι ήρχοντο φορτωμέναις [στα στρατόπεδα] και έφερναν και τα ζώα φορτωμένα κρέατα, κρασιά και άλλας τροφάς", γράφει χαρακτηριστικά, ο Φωτάκος, ενώ σε άλλο σημείο περιγράφει ότι μετά τη νίκη επί του Δράμαλη στα Δερβενάκια (28 Ιουλίου 1822) "αι γυναίκες μάλιστα του χωρίου Αγινόρι (Αγιονόρι Κορινθίας) επήραν πολλά λάφυρα και καμήλαις φορτωμέναις".

Σημαντική η βοήθειά τους και σε δύσκολες περιόδους, όπως η πολιορκία του Μεσολογγίου.

"Κουκουλωμένες με τη μαντήλα στο κεφάλι [γράφει ο Δ. Φωτιάδης] πηγαίνουν πίσω απ' τις ντάπιες και μαζεύουν τα βόλια του εχθρού́ και τα δίνουν στην επιτροπή́ να τα ξαναχύσει. Κουβαλάνε ξύλα και χώμα και παίρνουν την τσάπα και το φτυάρι στο χέρι. Παρηγοράνε τους λαβωμένους, μοιρολογάνε τους σκοτωμένους και κάνουν ό,τι μπορούν για τους αγωνιστές μέσα στη μαύρη φτώχεια που τους δέρνει". {4}

Κάποιες άλλες γυναίκες παίρνουν μέρος σε μάχες, με το όπλο στο χέρι

Κωνσταντίνα Ζαχαριά

Από τον Γάλλο ιστορικό Φ. Πουκεβίλ {5} μαθαίνουμε ότι μια νεαρή Σπαρτιάτισσα, η Κωνσταντίνα Ζαχαριά, ήταν από τους πρώτους που πήραν τα όπλα και τέθηκε επικεφαλής 500 ανδρών.

Η Κωνσταντίνα ήταν βρέφος "εν τω λίκνω" όταν οι Τούρκοι σκότωσαν, το 1799, στην Τρίπολη, τον πατέρα της Ζαχαρία Μπαρμπιτσιώτη (σ.σ. από αυτόν πήρε το επώνυμό της, η Κωνσταντίνα του Ζαχαριά), έναν από τους πρωτοκλέφτες της εποχής.

Μεγαλώνοντας ορκίστηκε να εκδικηθεί τον θάνατό του. Ετσι μόλις ξεκίνησε η Επανάσταση, οπότε πρέπει να ήταν 22 ή 23 ετών, πήρε τα όπλα, ξεσήκωσε άνδρες και γυναίκες, σχημάτισε την ομάδα της και αφού πήρε την ευχή του επισκόπου Ηλείας Ανθιμου μπήκε στον πόλεμο.

Αρχικά, ανάγκασε τους Τούρκους να κλειστούν στο φρούριο του Μυστρά και, στη συνέχεια, ακολουθώντας τον ποταμό Ευρώτα έφτασε μέχρι το Λεοντάρι Αρκαδίας. Επιτίθεται με τους άνδρες της, απελευθερώνει το χωριό, καταστρέφει την ημισέληνο από τα τεμένη και βάζει φωτιά στο σπίτι του Τούρκου στρατιωτικού διοικητή (βοεβόδας) της περιοχής και τον σκοτώνει.

Η καπετάνισσα Κωνσταντίνα φαίνεται να πήρε μέρος και σε άλλες μάχες, καθώς και στην πολιορκία της Μεθώνης και της Κορώνης, αλλά από κάποιο σημείο και μετά δεν γνωρίζουμε τι απέγινε.

Σταυριάνα Σάββαινα

Μια άλλη Σπαρτιάτισσα, η Σταυριάνα Σάββαινα (σ.σ. η γυναίκα του Γιωργάκη Σάββα, η "Σάββαινα"), όταν ξεκίνησε ο Αγώνας ήταν περίπου 40 ετών και πήρε τα όπλα όταν οι Τούρκοι σκότωσαν, τις πρώτες μέρες της Επανάστασης, τον άνδρα της.

Οπως έγραψε η Καλλιρρόη Παρρέν στην ιστορική "Εφημερίδα των Κυριών" (φ. 25.3.1890) "η Σταυριάνα ήτο τεσσαρακοντούτις, μελαχροινή, ευειδής, με ύφος αρρενωπόν, με φωνή βροντώδη, με παράστημα στρατιώτου" και εντάχθηκε στο σώμα του Κυριακούλη Μαυρομιχάλη.

Η πρώτη μάχη που πήρε μέρος ήταν στο Βαλτέτσι (12-13 Μαΐου 1821), όπου σημειώθηκε μια εξαιρετικά σημαντική νίκη των Ελλήνων.

"Η Σταυριάνα, μόνη μεταξύ των ανδρών, αψηφούσε τις σφαίρες και μετέφερε τις πυριτιδοβολές από προμαχώνος εις προμαχώνα. Οι περί τον Κολοκοτρώνη, Μαυρομιχάλης και Πλαπούτας δυσκολεύονταν να πιστέψουν ότι γυναίκα είχε τόσο θάρρος", έγραψε η Παρρέν.

Η Σταυριάνα πήρε μέρος στην πολιορκία της Τρίπολης και στη μάχη του Τρίκορφου. Ωστόσο, επί Οθωνα, εγκαταλείφθηκε στην τύχη της και ζούσε από τη βοήθεια οικογενειών άλλων αγωνιστών. Οταν πέθανε, το 1868, έκαναν έρανο στο Ναύπλιο για να τη θάψουν.

Δόμνα Βισβίζη

Για μια άλλη γυναίκα, τη Δόμνα Βισβίζη, πληροφορούμαστε από ιδιόχειρο έγγραφο του Οδυσσέα Ανδρούτσου (Μάιος 1822) ότι έσωσε τους άνδρες του και τον ίδιο "διά της προμηθείας τροφίμων και πολεμοφοδίων, άνευ της οποίας ο στρατός θα διελύετο" {6}

Η Δόμνα ήταν παντρεμένη με τον πλοίαρχο και εφοπλιστή Αντώνη Βισβίζη, που διέθεσε πολλά χρήματα για την Επανάσταση και ήταν κυβερνήτης του πλοίου "Καλομοίρα". Ωστόσο, όταν πέθανε κάτω από αμφιλεγόμενες συνθήκες μετά την άρνησή του να προδώσει τον Οδυσσέα Ανδρούτσο, τη διακυβέρνηση του πλοίου ανέλαβε η γυναίκα του, το οποίο διέθεσε στον Αγώνα.

Η ίδια έζησε φτωχικά τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής της, εγκαταλελειμμένη από τις κυβερνήσεις επί Οθωνα.

Η εγκατάλειψη της Δόμνας και της Σταυριάννας από το ανεξάρτητο ελληνικό κράτος έρχεται, δυστυχώς, να επιβεβαιώσει τη σκληρή μοίρα της εγκατάλειψης, που βίωσαν πολλοί αγωνιστές από τις οθωνικές κυβερνήσεις, κυρίως ως αποτέλεσμα του διχασμού, που υπήρξε στα χρόνια του Αγώνα.

Αντιστράτηγος Μαντώ Μαυρογένους: μια χειραφετημένη γυναίκα

Ξεχωριστή προσωπικότητα ανάμεσα στο πάνθεον των ηρώων της Επανάστασης του 1821 ήταν η Μαντώ Μαυρογένους.

Η Μαντώ εκτός από την τεράστια συμβολή της στον Αγώνα, συμμετέχοντας σε μάχες και διαθέτοντας όλη την περιουσία της, ήταν μια χειραφετημένη γυναίκα, με μόρφωση, επηρεασμένη από τις αρχές του Διαφωτισμού, γοητευτική και με ευρωπαϊκή εμφάνιση και "αέρα".

ΦΩΤ.: ΕΘΝΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ

Ο Γάλλος φιλέλληνας Ρεμπό τη περιγράφει ως ψηλή, αδύνατη, με ευχάριστο πρόσωπο, ενώ ο Νικόλαος Δραγούμης, γραμματέας στην Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας (1828), γράφει: "...εφαίνετο προοιωνιζομένη [= προλέγουσα] τον χρόνον, καθ' ον οι κοινωνικοί της Δύσεως θεσμοί έμελλον να κατισχύσωσι [=επικρατήσουν] της απειρόκαλου (=ακαλαίσθητης) αυστηρότητος της Ανατολής"! {7}

Η αναφορά του Δραγούμη είναι από τις ελάχιστες που υπάρχουν γι' αυτήν σε ελληνικές πηγές, καθώς από τους Ελληνες ιστορικούς σχεδόν αγνοήθηκε η μεγάλη αυτή ηρωική μορφή.

Ετσι, τα περισσότερα στοιχεία για τη Μαντώ (Μαγδαληνή, ήταν το όνομά της) τα γνωρίζουμε από ξένους φιλέλληνες, που ήρθαν στην Ελλάδα και αναφέρονται σ' αυτήν στα συγγράμματά τους, με σεβασμό και θαυμασμό. {8}

Η αιτία αυτής της αντιμετώπισης από τους Ελληνες θα πρέπει να εντοπιστεί στον έρωτά της με τον Δημήτριο Υψηλάντη, είτε επειδή -όπως πιστεύουν κάποιοι- σκανδάλισε τους ηθικολόγους της εποχής είτε -το πιθανότερο-, επειδή την έφερε σε μεγάλη αντίθεση με ισχυρούς πολιτικούς, κυρίως τον μετέπειτα πρωθυπουργό, τον δόλιο Ι. Κωλέττη, που όπως και ο Μαυροκορδάτος, υπονόμευε τον Υψηλάντη.

Αξιοσημείωτη είναι και μια σύγκριση, που κάνει ο Ρεμπό, ανάμεσα στην Μπουμπουλίνα και τη Μαντώ, γράφοντας ότι η πρώτη διέθετε σπάνια τόλμη για γυναίκα, αλλά και "απληστία για κέρδος, έτσι ώστε ν' αναιρούνται οι πιο λαμπρές ιδιότητές της". Στην άλλη υπήρχε "η αγνότερη αγάπη στην πατρίδα, γεμάτη αυταπάρνηση και ανιδιοτέλεια, χωρίς κανένα προσωπικό συμφέρον και χωρίς καμία μέριμνα για το προσωπικό της μέλλον".

Τα βιογραφικά στοιχεία της Μαντώς είναι λίγο πολύ γνωστά.

Γεννήθηκε το 1796 ή το 1797 στη Τεργέστη, όπου διέμεναν και δραστηριοποιούνταν επαγγελματικά οι γονείς της, ο εύπορος Μυκονιάτης έμπορος Νικόλαος Μαυρογένης και η Σπαρτιάτισσα Ζαχαράτη Χατζή Μπατή, που είχαν συνολικά πέντε παιδιά, τρία αγόρια και δύο κορίτσια. Εκανε σπουδές στην αρχαία ελληνική φιλοσοφία και ιστορία και μιλούσε και έγραφε άπταιστα ιταλικά, γαλλικά και τουρκικά.

Είναι άγνωστο πότε ακριβώς επέστρεψε στην Ελλάδα. Ομως είναι βέβαιο ότι κατά την έναρξη της Επανάστασης βρισκόταν στη Τήνο μαζί με το θείο της, Μαύρο, ενάρετο και σοφό ιερέα. Μαζί πέρασαν στη Μύκονο, ξεσήκωσε τους κατοίκους και στα μέσα Απριλίου 1821 το νησί μπήκε στον Αγώνα. Σύμφωνα με τον Γάλλο ιστορικό Πουκεβίλ "η Μύκονος [...] ώφειλε την τιμήν της εις την [ναυτική] συμμαχίαν εισχωρήσεως εις την ωραίαν Μοδένα (Μαντώ) Μαυρογένους". {9}

Το σπίτι της Μαντώς στη Μύκονο ήταν ανοιχτό στον κόσμο. Ο Ρεμπό περιγράφει μια βραδιά στο σπίτι της, όπου βρισκόταν "ένας αρκετά μεγάλος κύκλος, που αποτελείτο από τους πρώτους ανθρώπους του νησιού" και επικράτησε μεγάλο κέφι, με χορό.

Ο ίδιος αφηγείται ότι η Μαντώ τού έλεγε "Δεν με νοιάζει τι θα γίνω αν είναι να ελευθερωθεί η πατρίδα μου. Οταν έχω χρησιμοποιήσει όσα μπορώ να διαθέσω για τον ιερό σκοπό της ελευθερίας, θα πάω στο στρατόπεδο των Ελλήνων, για να τους ενθαρρύνω με το παράδειγμά μου και θα πεθάνω, εάν είναι απαραίτητο, γι' αυτήν". Και αυτό έκανε. {10}

Σε μια τριετία είχε διαθέσει όλη την περιουσία της για τον εξοπλισμό πλοίων, τη συγκρότηση στρατιωτικών σωμάτων που πήραν μέρος σε πολλές μάχες στην Πελοπόννησο, την Κάρυστο, τη Φθιώτιδα κ.α., την οικονομική στήριξη της Σάμου και της Χίου και την περίθαλψη 2.000 ατόμων, που επιβίωσαν από την πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου.

Παρ' όλα αυτά η Μαντώ επιμένει να προσφέρει και, όπως γράφει ο Βιλνέβ, ζητάει από τη κυβέρνηση τα μέσα για να συγκεντρώσει στρατιωτικές δυνάμεις. Ο Μαυροκορδάτος την κολάκεψε και εκείνη του απαντάει: "Οχι [δεν θέλω] λόγια κολακευτικά. Χρήματα, άντρες [ζητάω] και βαδίζω ενάντια στον εχθρό".

Στο μεταξύ, μάλλον σε μάχες στη Φθιώτιδα, όπου πήρε μέρος, η Μαντώ γνωρίζεται με τον Δ. Υψηλάντη και ερωτεύονται. Στον αρραβώνα τους αντιτάσσονται πολλοί από τους ισχυρούς πολιτικούς, που τρομοκρατούνται στο ενδεχόμενο ενοποίησης των δυο ισχυρών οικογενειών και τελικά έπειτα από πολλές ραδιουργίες ο Κωλέττης πετυχαίνει να διαλυθεί η σχέση.

Απογοητευμένη η Μαντώ εμφανίζεται, την άνοιξη του 1827, στη Γ΄ Εθνοσυνέλευση, που συνεδριάζει πλέον στην Τροιζήνα. Είναι η μόνη γυναίκα μεταξύ των ακροατών και ζητάει, μάταια, κάνοντας νεύματα, να της επιτραπεί να διαβάσει μια καταγγελία κατά του Υψηλάντη για αθέτηση υπόσχεσης γάμου.

Ο Νικ. Δραγούμης γράφει: "... μεταξύ των ακροατών μία μόνη γυνή, η αντιστράτηγος Μαντώ Μαυρογένους, ή τις πωλήσασα τα εν Μυκόνω υπάρχοντα αυτής, ώρμησεν εις το πεδίον του αγώνος, φορούσα μέλαινα εσθήτα χρυσοπάρυφον [= μαύρο επίσημο φόρεμα με χρυσό τελείωμα] και πίλον [= καπέλο] ευρωπαϊκόν, ουχί βεβαίως του τελευταίου των Παρισίων συρμού, και διά νευμάτων αιτούμενη την ανάγνωσιν της ουδέποτε αναγνωσθείσης κατά του Υψηλάντου αναφοράς". {11}

Αργότερα θα στείλει την αναφορά της στον Καποδίστρια, χωρίς να υπάρξει κάποια συνέχεια.

Στην ίδια Εθνοσυνέλευση, πάντως, θα διαβαστεί μια άλλη αναφορά της, με την οποία ζητάει να της διατεθεί ένα σπίτι στο Ναύπλιο για να κατοικήσει.

Η Μαντώ καταδιωκόμενη, πάντα από τον Κωλέττη, θα πεθάνει το 1848 πάμφτωχη στη Πάρο, όπου έμεναν κάποιοι συγγενείς της.
Πηγές:
{1} Ε. Βιλνέβ, "Ημερολόγιο στην Ελλάδα των ετών 1825- 1826", Βρυξέλλες 1827. Από "Ελευθεροτυπία", "Ιστορικά. 1821, Οι Αθέατες Οψεις", σελ. 138-139.
{2} Φωτάκος, Απομνημονεύματα, Αθήνα 1858, σελ. 9 & 11.
{3} Κ. Ξηραδάκη, "Γυναίκες στη Φιλική Εταιρεία", Αθήνα 1971, σελ. 15 & 20.
{4} Δ. Φωτιάδης, "Μεσολόγγι", εκδόσεις Ζαχαρόπουλος, 1987, σελ. 134.
{5} Φ. Πουκεβίλ "Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως", τόμος Α΄, Αθήνα 1901, σελ. 45.
{6} Σ. Αλιμπέρτη, "Αι ηρωίδες της Ελληνικής Επαναστάσεως", σελ. 240.
{7} Νικ. Δραγούμης "Ιστορικαί αναμνήσεις", Αθήνα 1874, τόμος Α΄, σελ. 27-28.
{8} Αθ. Ταρσούλη "Μαντώ Μαυρογένους", περιοδικό "Νέα Εστία" (1966) τ. 929.
{9} Φ. Πουκεβίλ, ό.π., σελ. 156.
{10} Μ. Ρεμπό, ό.π, σελ. 120-121.
{11} Ν. Δραγούμης, ο.π.

# data[].attributes.attachment_link.title
Οι γυναίκες στην Επανάσταση του 1821

# data[].attributes.attachment_link.description
Οι γυναίκες, παρά τους αυστηρούς κοινωνικούς περιορισμούς της εποχής, άφησαν το δικό τους "αποτύπωμα" στην Επανάσταση του 1821. Παρότι σε βάθος χρόνου κυριάρχησαν οι μορφές της επιβλητικής Λασκαρίνας Πινότση, γνωστή ως Μπουμπουλίνα από το όνομα του δεύτερου συζύγου της, Δημήτρη Μπούμπουλη, και της γοητευτικής, πολυτάλαντης Μαντώς Μαυρογένους, υπάρχουν πολλά στοιχεία που δείχνουν ότι γενικότερα οι γυναίκες είχαν ουσιαστική, πολύπλευρη, συμβολή στον Αγώνα της Ανεξαρτησίας.

# data[].attributes.headline
Ο Θούριος του Ρήγα Φερραίου Βελεστινλή - Νίκος Ξυλούρης 

# data[].attributes.subject
Ο Θούριος του Ρήγα Φερραίου Βελεστινλή - Νίκος Ξυλούρης 

# data[].attributes.attachment_link.title
Ο Θούριος του Ρήγα Φερραίου Βελεστινλή - Νίκος Ξυλούρης -

# data[].attributes.headline
Η Μοσχόπολη 

# data[].attributes.subject
Η Μοσχόπολη 

# data[].attributes.body
(αλβανικά: Voskopojë Αλβανία, δυτικά της πόλης της Κορυτσάς. Κατά το παρελθόν γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη και τον 18ο αιώνα υπήρξε σημαντικό αστικό, οικονομικό και πολιτιστικό κέντρο. Λόγω της συμβολής της πόλης στον Νεοελληνικό Διαφωτισμό αναφέρεται στην εποχή της ακμής της ως «Νέα Αθήνα» ή «Νέος Μυστράς»

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Συντεταγμένες: 40°38′N 20°35′E ﻿ / ﻿ 40.633°N 20.583°E

Η Μοσχόπολη ( αλβανικά: Voskopojë " Βοσκοπόγιε")[1] είναι ιστορικός ορεινός οικισμός του νομού Κορυτσάς στη νοτιοανατολική Αλβανία, δυτικά της πόλης της Κορυτσάς. Κατά το παρελθόν γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη και τον 18ο αιώνα υπήρξε σημαντικό αστικό, οικονομικό και πολιτιστικό κέντρο. Λόγω της συμβολής της πόλης στον Νεοελληνικό Διαφωτισμό αναφέρεται στην εποχή της ακμής της ως "Νέα Αθήνα" ή "Νέος Μυστράς".[2][3]

Η Μοσχόπολη είναι κτισμένη σε οροπέδιο μεταξύ των βουνών της Όπαρης και της Οστρόβιτσας,[4] σε υψόμετρο 1115 μέτρων,[5] 18 χιλιόμετρα[6] βορειοδυτικά από την Κορυτσά.[4] Σε κοντινή απόσταση βρίσκονται τα χωριά Γκιονομάδι, Λάβδαρη, Σίπισκα και Κρουσόβα που συγκροτούν την κοινότητα Μοσχόπολης, με έδρα τον ομώνυμο οικισμό[7] και συνολικό πληθυσμό 1058 κατοίκων κατά την απογραφή του 2011.[8]

Περί της ίδρυσης και της ονομασίας Επεξεργασία

Σύμφωνα με τον Αυστριακό διπλωμάτη και αλβανολόγο Χαν, ο οποίος επικαλείται ως πηγή έναν χαμένο κώδικα του έτους 1765, η Μοσχόπολη ιδρύθηκε το 1338 από μέλος της αρχοντικής οικογένειας Μουσάκη ή Μουζάκα.[9] Η συγκεκριμένη υπόθεση αμφισβητείται, με άλλες εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για δημιουργία του οικισμού κατά τον 16ο αιώνα.[10]

Η αρχική της ονομασία ήταν Βοσκόπολη, πιθανόν λόγω των κτηνοτροφικών ασχολιών των παλαιότερων κατοίκων της,[11] ενώ ο όρος "Μοσχόπολη" εμφανίζεται από το 1720 και εντεύθεν.[12]

Μέχρι τον 17ο αιώνα επρόκειτο για έναν μικρό κτηνοτροφικό οικισμό[13], ο οποίος κατόπιν παρουσίασε σημαντική δημογραφική ανάπτυξη μέσω της εγκατάστασης χριστιανών (κυρίως βλαχόφωνων) από τις γειτονικές περιοχές και τη νότια Πίνδο,[14] οι οποίοι προσέρχονταν στη Μοσχόπολη για οικονομικούς λόγους, καθώς και για λόγους ασφαλείας, σε μια περίοδο που στην ευρύτερη γεωγραφική περιοχή της Ηπείρου κυριαρχούσαν μαζικοί εξισλαμισμοί και εκτεταμένα φαινόμενα ληστείας.[15] Το 1684, σύμφωνα με τον μετέπειτα επίσκοπο Αθηνών Μελέτιο, οι περισσότεροι κάτοικοι ασχολούνταν με την κτηνοτροφία.[16] Εντός του 17ου αιώνα υπάρχουν και οι πρώτες μαρτυρίες για τη λειτουργία ελληνικών διδακτηρίων.[17]

Την περίοδο της μεγάλης ακμής της πόλης, γύρω στα μέσα του 18ου αιώνα, υποστηρίζεται πως ο πληθυσμός της είχε φτάσει τις 40.000 με 60.000 κατοίκους, χωρίς να απουσιάζουν και εκτιμήσεις για μεγαλύτερα ή μικρότερα μεγέθη που κυμαίνονται από 15.000 μέχρι 85.000.[18][19][20] Από την άλλη, με βάση μελέτες πάνω σε οθωμανικά φορολογικά κατάστιχα του τελευταίου τέταρτου του 17ου αιώνα, η Μοσχόπολη αριθμούσε περίπου 3500 χριστιανούς κατοίκους το 1678 και αντίστοιχα σχεδόν 5000 χριστιανούς μεταξύ των ετών 1691 και 1696.[21]

Την περίοδο της ακμής της Μοσχόπολης, κατασκευάστηκαν και οι επιβλητικοί ναοί του Αγίου Νικολάου (1721-1722), του Αγίου Αθανασίου (1724) και των Ταξιαρχών (οι οποίοι διαθέτουν τοιχογραφίες του 1722).[22] Παράλληλα, το 1730 δημιουργήθηκε ελληνικό τυπογραφείο υπό τον μοναχό και λόγιο Γρηγόριο Κωνσταντινίδη: αναφέρεται ως το πρώτο[23] ή το δεύτερο[24][25] (μετά από εκείνο της Κωνσταντινούπολης) των Βαλκανίων επί Τουρκοκρατίας και κατά τη διάρκεια της λειτουργίας του εξέδωσε τουλάχιστον 22 τίτλους.[24]

Η Μοσχόπολη υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα βλαχόφωνα κέντρα, με κύρια ενασχόληση το εμπόριο, την κτηνοτροφία, την κατεργασία μαλλιού, ταπητουργίας και ανάπτυξη βυρσοδεψίας. Περίφημη ήταν η πόλη και για την σιδηρουργία, την αργυροχοΐα και την χαλκουργική της. Πολλοί Μοσχοπολίτες έμποροι στη Βενετία, στη Βιέννη, στην Οδησσό, την Κωνσταντινούπολη και άλλα σημαντικά κέντρα της εποχής ενίσχυσαν οικονομικά την πατρίδα τους και συντέλεσαν στην ίδρυση σχολείου, περίπου το 1700. Το σχολείο, με την ονομασία "Ελληνικόν Φροντιστήριο" εξελίχθηκε σε σημαντικό εκπαιδευτικό κέντρο της περιοχής, το 1744 αναβαθμίστηκε από δωρεές και μετονομάστηκε σε " Νέα Ακαδημία". Την ίδια περίοδο δημιουργήθηκε ορφανοτροφείο.[26] Η πόλη μνημονεύεται και στην " Νεωτερική Γεωγραφία", γνωστό περιηγητικό έργο του 18ου αιώνα των Δανιήλ Φιλιππίδη και Γρηγόριου Κωνσταντά για την ακμή που σημείωνε στον τομέα του πολιτισμού και του εμπορίου.

Το 1769 λόγω της συμμετοχής της στην προετοιμασία των Ορλωφικών[27] ή - σύμφωνα με άλλη άποψη - εξαιτίας κρίσης που είχε προκύψει από έναν συνδυασμό παραγόντων (όπως η καταπίεση από τους αγάδες των γειτονικών περιοχών, οι ληστρικές επιδρομές εναντίον της πόλης και των εμπορικών καραβανιών της, οι εσωτερικές έριδες στους κόλπους των προεστών και των συντεχνιών και η απειλή λιμού[28]) η Μοσχόπολη εγκαταλείφθηκε από τους κατοίκους της για μερικούς μήνες[29] και ακολούθως υπέστη εκτεταμένες λεηλασίες από μουσουλμάνους Αλβανούς.[28] Έτερη επιδρομή αναφέρεται πως πραγματοποιήθηκε και το 1772, ενώ σημαντικές καταστροφές έγιναν και από τα στρατεύματα του Αλή Πασά το 1789[30] στη διάρκεια της σύγκρουσής του με τον Ιμπραήμ πασά του Βερατίου. Ωστόσο, η περίοδος κυριαρχίας του Αλή στη Μοσχόπολη συνοδεύτηκε από ένα κλίμα σχετικής ασφάλειας και σταθερότητας.[31]

Η Μοσχόπολη δεν μπόρεσε να ανακτήσει την παλιά της ακμή,[32] όμως συνέχιζε να υπάρχει ως οικισμός μικρότερης εμβέλειας, ενώ η πλειοψηφία των κατοίκων της κατέφυγε σε διάφορες περιοχές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και του εξωτερικού.[33][34][35] Πολλοί Μοσχοπολίτες μετά την καταστροφή της πόλης τους διακρίθηκαν ως έμποροι, ως τραπεζίτες και ως βιοτέχνες στην Ουγγαρία και την Αυστρία, ενώ απόδημοι έμποροι με καταγωγή από τη Μοσχόπολη συμμετείχαν στη Φιλική Εταιρεία.[36] Τη δεκαετία του 1840 επαναλειτούργησε στη Μοσχόπολη ελληνικό σχολείο χάρη στην οικονομική ενίσχυση της οικογένειας Σίνα[35] ή του εμπόρου Α. Καζαντζή.[37] Σύμφωνα με βιβλίο του Αλεξάντρ Συνβέ που εκδόθηκε το 1878, στον οικισμό ζούσαν 1476 άτομα.[38] Με βάση στοιχεία της μητρόπολης Κορυτσάς, το 1888 κατοικούσαν στη Μοσχόπολη 224 ορθόδοξες οικογένειες,[39] ενώ το 1900, σύμφωνα με αναφορά του Έλληνα πρόξενου στο Μοναστήρι, διέθετε 200 χριστιανικές οικογένειες εκ των οποίων οι 120 ήταν αλβανόφωνες και οι υπόλοιπες βλαχόφωνες. Από το σύνολο του πληθυσμού, οι παλιές βλάχικες οικογένειες υπολογίζονταν σε περίπου τριάντα. Επιπλέον, κατά την ίδια αναφορά, η βλάχικη κοινότητα είχε χωριστεί σε οικογένειες ελληνικής και ρουμανικής εθνικής συνείδησης, με τις δεύτερες να ανέρχονται στις είκοσι.[40] Μερικά χρόνια αργότερα (1905) στατιστική του Οικουμενικού Πατριαρχείου παρουσίαζε τη Μοσχόπολη ως έναν οικισμό 175 οικογενειών.[41] Το 1911 λειτουργούσαν τρία ελληνικά σχολεία (αρρεναγωγείο, παρθεναγωγείο και νηπιαγωγείο) και ένα ρουμανικό[42] (το οποίο ιδρύθηκε το 1890 έχοντας ωστόσο ελάχιστους μαθητές).[43] Στη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων κατελήφθη στις 8 Δεκεμβρίου του 1912 από τον Ελληνικό Στρατό,[44] ενώ σύμφωνα με τον Έλληνα στρατιωτικό ιερέα Δ. Καλλίμαχο διέθετε 140 οικίες και 1500 κατοίκους.[45]

Στα πλαίσια του αλβανικού κράτους Επεξεργασία

Παρά την κατάληψή της από τις ελληνικές δυνάμεις, εν τέλει η Μοσχόπολη συμπεριλήφθηκε στα εδάφη του νεοσύστατου αλβανικού κράτους. Στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο πέρασε αρχικά υπό ελληνογαλλικό έλεγχο. Τον Οκτώβριο του 1916, κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, μετά από σύντομη συμπλοκή, ομάδα Αλβανών ατάκτων υπό τον οπλαρχηγό Σαλί Μπούτκα[46][47] λεηλάτησε την κωμόπολη σκοτώνοντας παράλληλα δεκάδες κατοίκους,[46] ενώ ο υπόλοιπος πληθυσμός κατέφυγε στην Κορυτσά.[48] Κατά τον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο, η Μοσχόπολη πέρασε στις 30 Νοεμβρίου[49] του 1940 εκ νέου υπό ελληνικό έλεγχο, μέχρι και την ελληνική συνθηκολόγηση μετά τη γερμανική εισβολή. Στην περίοδο της Κατοχής πυρπολήθηκε μερικώς τον Ιούλιο του 1943 από τα ιταλικά στρατεύματα,[50] ενώ τον Ιανουάριο του 1944, ένοπλοι της δοσιλογικής οργάνωσης Μπάλι Κομπετάρ λεηλάτησαν τον οικισμό και σκότωσαν 16 άμαχους.[50][51] Κατά το τελευταίο στάδιο του Ελληνικού Εμφυλίου, το νοσοκομείο της Μοσχόπολης χρησιμοποιήθηκε για την περίθαλψη τραυματιών του ΔΣΕ[52] που κατέφευγαν εντός αλβανικού εδάφους.

Στη σύγχρονη εποχή αποτελεί έναν μικρό χριστιανικό οικισμό, στον οποίο κατά τη δεκαετία του 1990 εγκαταστάθηκαν και ορισμένοι μουσουλμάνοι γειτονικών χωριών.[53] Το 1999 είχε περίπου 400 κατοίκους,[5] ενώ ο τωρινός του πληθυσμός ανέρχεται στους 700. Ο ντόπιοι ασχολούνται κυρίως με τις αγροτικές εργασίες[7] και τον τουρισμό.[6]

Σημαντικά αξιοθέατα εντός της Μοσχόπολης είναι οι πέντε ορθόδοξοι ναοί (Κοίμησης της Θεοτόκου, Αγίου Νικολάου, Ταξιαρχών, Αγίου Αθανασίου και Προφήτη Ηλία), κτίσματα του 17ου και 18ου αιώνα. Η Κοίμηση της Θεοτόκου είναι ο μεγαλύτερος σε μέγεθος και κατά το παρελθόν χρησίμευσε ως κεντρικός ναός της Μοσχόπολης.[22] Κτίστηκε πιθανότατα μεταξύ των ετών 1694-1699, διαθέτει επιγραφή του 1712 βάση της οποίας οι τοιχογραφίες της είναι έργα ζωγράφων από τα Άγραφα,[54] καθώς και ψηλό καμπαναριό.[22] Ο ναός του Αγίου Νικολάου κτίστηκε μεταξύ των ετών 1721-1722 και αποτελεί το πιο καλοδιατηρημένο μνημείο του οικισμού. Επιπλέον διαθέτει εσωτερικές τοιχογραφίες του ιερέα και σημαντικού αγιογράφου Δαβίδ Σεληνιτζιώτη και των συνεργατών του που χρονολογούνται στο 1726,[22][55][56] καθώς και έτερες τοιχογραφίες στον προαύλιο χώρο που φιλοτεχνήθηκαν το 1750 από τους αδελφούς Αθανάσιο και Κωνσταντίνο από την Κορυτσά.[56][57] Την ίδια χρονική περίοδο κτίστηκε και η εκκλησία των Ταξιαρχών, οι εργασίες της οποίας (σύμφωνα με την κτητορική επιγραφή) ολοκληρώθηκαν μεταξύ των ετών 1722 με 1725.[22][58] Ο Άγιος Αθανάσιος είναι κτίσμα της δεκαετίας του 1720 και αποτελεί έργο τεχνιτών από την περιοχή της Καστοριάς, ενώ οι τοιχογραφίες του φιλοτεχνήθηκαν το 1745 από τους Κορυτσαίους ζωγράφους Αθανάσιο και Κωνσταντίνο που αναφέρονται και ανωτέρω.[22] Στη σύγχρονη εποχή λειτουργεί ως κοιμητηριακός ναός του χωριού.[59] Στη δυτική πλευρά της Μοσχόπολης βρίσκεται η τρίκλιτη βασιλική του Προφήτη Ηλία που χρονολογείται κατά το 1751.[22]

Βόρεια της Μοσχόπολης βρίσκεται η μονή του Τιμίου Προδρόμου[60], η οποία κτίστηκε γύρω στο 1632[61] ή 1634[62] και διακοσμήθηκε με αγιογραφίες μερικές δεκαετίες αργότερα[63].

Θεόφραστος Γεωργιάδης (1885-1973), εκπαιδευτικός και συγγραφέας.

Τέοντορ Γκρούντοβιτς[64][65] (1725-1800), ζωγράφος εγκατεστημένος στην Ουγγαρία.

Θεόδωρος Καβαλιώτης (1718-1789), καθηγητής της "Νέας Ακαδημίας" και διευθυντής της από το 1750.

Γρηγόριος Κωνσταντινίδης, ιερομόναχος και λόγιος, ιδρυτής του τυπογραφείου της Μοσχόπολης.

Διονύσιος Μαντούκας[66] (1648-1741), μητροπολίτης Καστοριάς

Ιωακείμ Μαρτινιανός[67] (1875-1953), ιεράρχης.

Δανιήλ Μοσχοπολίτης (1754-1825), λόγιος.

Ιωάσαφ Μοσχοπολίτης[68] (18ος-19ος), μητροπολίτης Κορυτσάς.

Αμβρόσιος Πάμπερις (γεν. 1733), ιερομόναχος και λόγιος.

Δημήτριος Πάμπερις (fl. 18ος αιώνας), λόγιος.

Γεώργιος Σίνας[35] (1783-1856), έμπορος και εθνικός ευεργέτης.

Σίμων Σίνας[35] (1810-1876), έμπορος, διπλωμάτης και εθνικός ευεργέτης.

Κωνσταντίνος Σμολένσκη (1843-1915), στρατιωτικός και πολιτικός.

Νεκτάριος Τέρπος (†1740/41), ιερομόναχος και διδάσκαλος.

Κωνσταντίνος Τζεχάνης (1740-1800), λόγιος.

Ιωάννης Χαλκεύς[69] (17ος-18ος), ιερέας και λόγιος.

1. Κώστας Σαρδελής, ↑ Η προδομένη παράδοση, Α΄ τόμος (Τα ψευδώνυμα φώτα), εκδόσεις Τήνος, 1991, σελ. 157.

2. Asterios I. Koukoudēs. ↑ The Vlachs: Metropolis and Diaspora. 2003.

3. Καρακώστα, Κωνσταντίνα Δ. (2009). . "Όταν οι Μοσχοπολίτες ταξιδεύουν στην κοιλάδα του ποταμού Σίνβα. Οι εγκαταστάσεις των Μοσχοπολιτών στο Μίσκολτς μέσα από το κρατικό αρχείο της ουγγρικής πόλης". Μακεδονικά (Θεσσαλονίκη: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών) ΛΗ΄: 154https://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/makedonika/article/viewFile/5627/5371.pdf.

4. Robert Elsie, Historical Dictionary of Albania, Scarecrow Press, Lanham-Toronto-Plymouth, UK, 2010, σελ. 477-478.

5. "Tourism of Voskopoja". top-channel.tv (στα Αγγλικά). Top Channel. 10 Αυγούστου 2013.

6. "Voskopoja". voskopoja.al (στα Αγγλικά). Voskopoja. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Μαρτίου 2013.

7. ↑ Κων. Χ. Σκενδέρη, Ιστορία της αρχαίας και συγχρόνου Μοσχοπόλεως. Μετά περιγραφής πάντων των υπό διάφορα καθεστώτα γεγονότων, της Αρχιεπισκοπής Αχρίδων, των εν τω κρυπτώ χριστιανών Σπαθιωτών, του Βορειοηπειρωτικού αγώνος, της τελευταίας αύτης καταστροφής κτλ. κτλ., Τύποις Ι. Βάρτσου, Εν Αθήναις 1928, έκδοσις β΄, σελ. 8-10.

8. Φάνης Μιχαλόπουλος, ↑ Μοσχόπολις. Αι Αθήναι της Τουρκοκρατίας 1500-1769, Εναλλακτικές Εκδόσεις, Εν Αθήναις, 2011 (α΄ έκδοση 1941), σελ. 8-10.

9. Αστέριος Ι. Κουκούδης, ↑ Μελέτες για τους Βλάχους, τόμος Β΄. Οι Μητροπόλεις και η Διασπορά των Βλάχων, εκδόσεις Ζήτρος, Θεσσαλονίκη 2000, σελ. 108-109, 169.

10. ↑ Elsie, Robert. "Peyfuß, Max Demeter: Die Druckerei von Moschopolis, 1731-1769. Buchdruck und Heiligenverehrung im Erzbistum Achrida. 2. verbesserte Auflage. Wiener Archiv für Geschichte des Slawentums und Osteuropas. Veröffentlichungen des Instituts für Ost- und Südosteuropaforschung der Universität Wien. Bd. XIII. Wien:Böhlau 1996. 256 pp" (PDF). elsie.de (στα Αγγλικά). Robert Elsie. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 14 Μαρτίου 2005.

11. ↑ Συλλογικό, 22,0 Αλβανία. Τουριστικό Λεύκωμα. Φύση και Πολιτιστική Κληρονομιά, εκδόσεις Έλλα, Αθήνα 2004, σελ. 257-259.22,1 22,2 22,3 22,4 22,5 22,6

12. Σκιαδάς, Ν.Ε. (15 Ιουνίου 1968). . ↑ "Το τυπογραφείο της Μοσχόπολης και οι εκδόσεις του". Νέα Εστία 83ος (983): 803http://www.ekebi.gr/magazines/showimage.asp?file=111298&code=5754&zoom=800.

13. Anscombe, Frederick F. (2006). ↑ Albanians and "mountain bandits". In: Anscombe, Frederick F., (ed.) The Ottoman Balkans, 1750-1830. Princeton, NJ: Markus Wiener Publishers. σελ. 100.

14. ↑ 35,0 Σύγχρονος Εγκυκλοπαιδεία Ελευθερουδάκη, Εγκυκλοπαιδικαί Εκδόσεις Ν. Νίκας και ΣΙΑ Ε.Ε., έκδοσις πέμπτη εκσυγχρονισμένη δια συμπληρώματος κατά τόμον, Αθήναι 1964, τόμος 18ος, συμπλήρωμα, σελ. 184.35,1 35,2 35,3

15. ↑ A. Synvet, Les Grecs de l'Empire ottoman. Etude statistique et ethnographique, L Orient illustre, Constantinople 1878, σελ. 55.

16. Καλλιμάχου, Δημ. (Μάρτιος 1958). . ↑ "Η Μοσχόπολις όπως την είδα το 1913". Ηπειρωτική Εστία (Εν Ιωαννίνοις) (71): 184https://olympias.lib.uoi.gr/jspui/bitstream/123456789/27430/1/%ce%97%cf%80%ce%b5%ce%b9%cf%81%cf%89%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae%20%ce%b5%cf%83%cf%84%ce%af%ce%b1%20%cf%84%ce%b5%cf%85%cf%87.71%2c%201958.pdf.

17. Marii͡a Nikolaeva Todorova, ↑ Balkan Identities. Nation and Memory, C. Hurst & Co. Publishers, 2004, σελ. 108-109.

18. Σταύρος Γ. Ντάγιος, Ελλάδα και Αλβανία. 50 χρόνια αμοιβαίας δυσπιστίας. Οι διμερείς σχέσεις και η Εθνική Ελληνική Μειονότητα της Βορείου Ηπείρου 1945-1991, Εκδόσεις Literatus, Θεσσαλονίκη 2015, σελ. 399.

19. Rousseva, Ralitsa (2005-2006). . ↑ "Iconographic characteristics of the churches in Moschopolis and Vithkuqi (Albania)". Μακεδονικά (Θεσσαλονίκη) ΛΕ΄: 165http://media.ems.gr/ekdoseis/makedonika/makedonika_35/ekd_pemk_35_Russeva.pdf.

20. Μητροπολίτου Ξάνθης Ιωακείμ Μαρτινιανού, ↑ Συμβολαί εις την Ιστορίαν της Μοσχοπόλεως. Α', Η Ιερά Μονή του Τιμίου Προδρόμου κατά τον εν αυτή κώδικα 1630-1875..., Αρχαίος εκδοτικός οίκος Δημητρίου Δημητράκου, Αθήνα 1939, σελ. 17.

21. ↑ "Διατελέσαντες Μητροπολίτες". imparamythias.gr. Ιερά Μητρόπολις Παραμυθίας, Φιλιατών, Γηρομερίου και Πάργας. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Ιανουαρίου 2012.

Dr. Robert Elsie, κριτική/παρουσίαση στο Max Demeter Peyfuss, Die Drueckerei von Moschopolis, 1731-1769. Buchdruck und Heiligenverehrung im Erzbistum Achrida, verbesserte Auflage. Wiener, Archiv für Geschichte des Slawentums und Osteuropas. Veröffentlichungen des Instituts für Ost - und Südosteuropaforschung der Universität Wien, Bd. XIII, Βιέννη, Böhlau 1996 (στα Αγγλικά)

Παναγιώτης Φ. Χριστόπουλος, Το βιβλίο "Η αλήθεια κριτής" και η τυχοδιωκτική δράση του συγγραφέα Leanardo Lombardi στον ελληνικό χώρο, εκδ. Εταιρεία Στερεοελλαδικών Μελετών, Αθήνα 1984

# data[].attributes.attachment_link.title
Μοσχόπολη - Βικιπαίδεια

# data[].attributes.attachment_link.description
Συντεταγμένες: 40°38′N 20°35′E ﻿ / ﻿ 40.633°N 20.583°E Η Μοσχόπολη ( αλβανικά: Voskopojë " Βοσκοπόγιε")[1] είναι ιστορικός ορεινός οικισμός του νομού Κορυτσάς στη νοτιοανατολική Αλβανία, δυτικά της πόλης της Κορυτσάς. Κατά το παρελθόν γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη και τον 18ο αιώνα υπήρξε σημαντικό αστικό, οικονομικό και πολιτιστικό κέντρο.

# data[].attributes.headline
«Είμαστε όλοι Έλληνες»- 200 χρόνια από την ελληνική επανάσταση με την πένα του Γερμανικού Τύπου

# data[].attributes.subject
«Είμαστε όλοι Έλληνες»- 200 χρόνια από την ελληνική επανάσταση με την πένα του Γερμανικού Τύπου

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Μακροσκελές αφιέρωμα για την Ελληνική Επανάσταση του 1821 παρουσιάζει η Süddeutsche Zeitung του Μονάχου με αφορμή την επέτειο των 200 χρόνων, σημειώνοντας ότι "πρόκειται για μια διαμάχη που ρίχνει τις σκιές της μέχρι σήμερα".

Ο δημοσιογράφος Τομπίας Τσικ στο ιστορικό ρεπορτάζ με τίτλο "Είμαστε όλοι Έλληνες" εξιστορεί καρέ-καρέ το ξέσπασμα της Ελληνικής Επανάστασης, "που ξεκίνησε στις 25 Μαρτίου του 1821, ή τουλάχιστον αυτό λέει η παράδοση. Μπροστά από το μοναστήρι της Αγίας Λαύρας, στην Πελοπόννησο, ο Μητροπολίτης Παλαιών Πατρών Γερμανός ευλογεί το λάβαρο, έναν μπλε σταυρό σε λευκό φόντο και μετά το σηκώνει ψηλά. Η εξέγερση ενάντια στους Οθωμανούς έχει πλέον τις ευλογίες της εκκλησίας.
Το σύνθημα είναι απλό: "Ελευθερία ή θάνατος!. Ποια ήταν όμως η κατάσταση στον ελληνικό χώρο την εποχή εκείνη;
"Οι Οθωμανοί κυριάρχησαν στην Ελλάδα για σχεδόν τέσσερις αιώνες. Αν και οι Έλληνες έμποροι και οι Ορθόδοξοι κληρικοί απολάμβαναν ορισμένα προνόμια στην οθωμανική περίοδο, μεγάλο μέρος του πληθυσμού ζούσε σε συνθήκες φτώχειας. Οι αγρότες έπρεπε να εκμισθώνουν γη από Τούρκους γαιοκτήμονες, δεν τους επιτρεπόταν να φέρουν όπλα, ούτε να έχουν άλογα, και έπρεπε να πληρώνουν σημαντικά υψηλότερους φόρους από τους μουσουλμάνους. Όποιος δεν ασπαζόταν το Ισλάμ παρέμενε πολίτης δεύτερης κατηγορίας" αναφέρει η SZ "(...) Επομένως δεν ήταν καθόλου σίγουρη η επιτυχία της Επανάστασης. Η πραγματική της έναρξη μάλιστα απέτυχε." Αυτό συνέβη με τις πρώτες επαναστατικές ενέργειες που εκδηλώθηκαν εκτός ελληνικού χώρου, στις παραδουνάβιες ηγεμονίες, με έντονο τότε ελληνικό στοιχείο. Το ρεπορτάζ αναφέρεται στις επαναστατικές προσπάθειες του Αλέξανδρου Υψηλάντη, στο ρόλο της Φιλικής Εταιρείας αλλά και στο πώς το επαναστατικό ρεύμα έφτασε στην Πελοπόννησο. Επίσης γίνεται μνεία στη "θρησκευτική συνιστώσα της επανάστασης, "Χριστιανοί εναντίον Μουσουλμάνων" αλλά και στο πρώτο επανασταστικό "προσωρινό" Σύνταγμα που διακήρυττε μεταξύ άλλων ότι: "Όλοι οι αυτόχθονες κάτοικοι της ελληνικής επικράτειας που πιστεύουν στον Ιησού Χριστό είναι Έλληνες."
Φιλελληνισμός, Μεγάλες Δυνάμεις, Όθωνας
Εκτενής αναφορά γίνεται επίσης στο κίνημα του Φιλελληνισμού στη Δυτική Ευρώπη."Στη Γερμανία, την Αγγλία, την Ελβετία, τη Γαλλία, την Ιταλία και ακόμη και στις ΗΠΑ συγκροτούνται 'φιλελληνικές επιτροπές'. Τυπώνονται φυλλάδια, συλλέγονται χρήματα και οργανώνονται δωρεές όπλων για τους εξεγερμένους. Ο ενθουσιασμός τροφοδοτείται από έναν θαυμασμό για την κλασική αρχαιότητα, όπως αυτόν του Γιόχαν Βόλφανγκ φον Γκαίτε". Ή του Βρετανού ρομαντικού ποιητή και Φιλέλληνα Πέρσι Σέλλεϋ, ο οποίος είχε γράψει: "Είμαστε όλοι Έλληνες".

Το ρεπορτάζ διατρέχει σημαντικές στιγμές του ελληνικού αγώνα για την ανεξαρτησία, κρίσιμες μάχες και κομβικές στιγμές, όπως η Έξοδος του Μεσολογγίου, και αναλύει τον ρόλο των Μεγάλων Δυνάμεων, κυρίως προς το τέλος των επαναστατικών χρόνων και μέχρι την ίδρυση του Ελληνικού Κράτους: από τον Ιωάννη Καποδίστρια μέχρι την εγκαθίδρυση της Βασιλείας του Βαυαρού Όθωνα, κάτι που ήθελαν οι Μεγάλες Δυνάμεις, "οι απρόθυμες μαίες" του νεοσύστατου ελληνικού κράτους, όπως τις χαρακτηρίζει. Όσο για το εγχείρημα του Όθωνα "να αναθέσει την οργάνωση του κρατικού μηχανισμού σε ομάδα έμπειρων βαυαρών αξιωματούχων", αυτό προκάλεσε μόνο "μέτριο ενθουσιασμό μεταξύ των Ελλήνων μαχητών της ελευθερίας. Αντίθετα, πολλοί εξ αυτών επιδόθηκαν στη Μεγάλη Ιδέα, το όνειρο ενός μεγάλου ελληνικού κράτους εντός των συνόρων της παλιάς Βυζαντινής Αυτοκρατορίας."

Πηγή: skai.gr

# data[].attributes.attachment_link.title
"Είμαστε όλοι Έλληνες"- 200 χρόνια από την ελληνική επανάσταση με την πένα του Γερμανικού Τύπου | ΣΚΑΪ

# data[].attributes.attachment_link.description
Μακροσκελές αφιέρωμα για την Ελληνική Επανάσταση του 1821 παρουσιάζει η Süddeutsche Zeitung του Μονάχου με αφορμή την επέτειο των 200 χρόνων, σημειώνοντας ότι "πρόκειται για μια διαμάχη που ρίχνει τις σκιές της μέχρι σήμερα". Ο δημοσιογράφος Τομπίας Τσικ στο ιστορικό ρεπορτάζ με τίτλο "Είμαστε όλοι Έλληνες" εξιστορεί καρέ-καρέ το ξέσπασμα της Ελληνικής Επανάστασης, "που ξεκίνησε στις 25 Μαρτίου του 1821, ή τουλάχιστον αυτό λέει η παράδοση.