# data[].attributes.body
Materiał na tydzień 2 (23.03.- 27.03).
Podręcznik s. 114-119
Zeszyt ćwiczeń s. 73 i 74
Podczas tej lekcji zdobędziesz nową wiedzę i umiejętności. Będziemy "mówić" o ENERGETYCE W EUROPIE, dzięki temu:

dowiesz się jakie są źródła energii elektrycznej ( w tym odnawialne i nieodnawialne);

poznasz rodzaje elektrowni oraz ich zalety i wady;

będziesz wiedział/a jakie źródła energii wykorzystywane są w różnych krajach Europy

będziesz potrafił/a uzasadnić związek między cechami środowiska przyrodniczego i wykorzystywanymi źródłami energii.

# data[].attributes.body
Materiał na tydzień 2 (23.03.-27.03.).
Podręcznik s. 134- 137

Ta lekcja ma przybliżyć Wam Polski przemysł.
NaCoBeZu:
-poddaję anallizie materiały multimedialne;
-odczytuję i analizuję materiały statystyczne;
-przedstawiam przemysł jako sektor gospodarki;
-rozróżniam główne działy przemysłu;
-omawiam rozwój przemysłu w Polsce;
-wyjaśniam przyczyny zmian w strukturze przemysłu Polski;
-omawiam przyczyny i skutki restrukturyzacji polskiego przemysłu.

# data[].attributes.attachment_link.title
Odkrywając wielkie marki PGE - wytwarzanie energii (NAPRAWIONY DŹWIĘK)

# data[].attributes.headline
Kierunki na mapie.     Zadanie dodatkowe (dla chętnych). Do wykonania w zeszycie.

# data[].attributes.subject
Kierunki na mapie.     Zadanie dodatkowe (dla chętnych). Do wykonania w zeszycie.

# data[].attributes.body
Po obejrzeniu filmu odpowiedz na pytania:
1) Kim był Hipolit Cegielski i z produkcji czego zasłynął?
2) Rozwój przemysłu w Polsce po II wojnie światowej do roku 1989.
3) Na czym polega wolny rynek a na czym centralnie sterowany?
4) Na czym polega restrukturyzacja? Podaj po 2 pozytywne i negatywne skutki restrukturyzacji.
5) Jakie gałęzie przemysłu dominują obecnie w Polsce?

# data[].attributes.attachment_link.title
Klasa 7- Przemysł i zmiany w polskim przemyśle

# data[].attributes.headline
Teraz czas na pracę z tekstem. Przeczytaj s. 114 w podręczniku. 

# data[].attributes.subject
Teraz czas na pracę z tekstem. Przeczytaj s. 114 w podręczniku. 

# data[].attributes.headline
Pod poniższym linkiem znajdziesz krótki film o przemyśle w Polsce. Obejrzyj go i odpowiedz na pytania zawarte w załączniku poniżej. 

# data[].attributes.subject
Pod poniższym linkiem znajdziesz krótki film o przemyśle w Polsce. Obejrzyj go i odpowiedz na pytania zawarte w załączniku poniżej. 

# data[].attributes.body
https://businessinsider.com.pl/finanse/handel/polski-eksport-co-sprzedajemy-do-innych-krajow/qxn5w0k

# data[].attributes.body
Dla podsumowania filmu przeczytaj tekst: podręcznik s. 115 (pamiętaj o czytaniu podpisów do zdjęć)

# data[].attributes.body
Wpisujecie klasę i numer z dziennika/imię

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Warszawski Okręg Przemysłowy, Łódzki Okręg Przemysłowy, Legnicko-Głogowski Okręg Przemysłowy, Poznański Okręg Przemysłowy, Gdański Okręg Przemysłowy, Bielski Okręg Przemysłowy, Górnośląski Okręg Przemysłowy, Staropolski Okręg Przemysłowy, Szczeciński Okręg Przemysłowy, Rzeszowski Okręg Przemysłowy, Bydgosko-Toruński Okręg Przemysłowy, Opolski Okręg Przemysłowy, Wrocławski Okręg Przemysłowy.

# data[].attributes.attachment_link.description
Warszawski Okręg Przemysłowy, Łódzki Okręg Przemysłowy, Legnicko-Głogowski Okręg Przemysłowy, Poznański Okręg Przemysłowy, Gdański Okręg Przemysłowy, Bielski Okręg Przemysłowy, Górnośląski Okręg Przemysłowy, Staropolski Okręg Przemysłowy, Szczeciński Okręg Przemysłowy, Rzeszowski Okręg Przemysłowy, Bydgosko-Toruński Okręg Przemysłowy, Opolski Okręg Przemysłowy, Wrocławski Okręg Przemysłowy.

# data[].attributes.headline
Drodzy uczniowie,                                 

# data[].attributes.subject
Drodzy uczniowie,                                 

# data[].attributes.body
zgodnie z rekomendacją Ministerstwa Edukacji Narodowej zachęcam Was do nauki zdalnej podczas zawieszenia zajęć w szkołach.
Na tej stronie będę publikować materiały do samodzielnej pracy.
Pozdrawiam Was serdecznie i życzę owocnej pracy.

Debora Szkudlarek

# data[].attributes.body
(tydzień 1- 16.03 do 20.03).

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
to dział przemysłu zajmujący się produkcją oraz dystrybucją energii elektrycznej i cieplnej. Dzieli się na:

- wytwarzanie energii elektrycznej i cieplnej dzięki spalaniu , którymi są na przykład węgiel kamienny, węgiel brunatny, ropa, gaz, biogazy, biomasa (roślinna i zwierzęca), torf, łupki bitumiczne;

- pozyskiwanie energii elektrycznej i cieplnej ze źródeł alternatywnych, np. wód płynących, , wiatru, Słońca, pływów morskich, reakcji jądrowych, ciepła otoczenia.

Z kolei źródła energii dzielą się na:

- mające zdolność do samoregeneracji; źródła odnawialne wykorzystywane są przede wszystkim w energetyce niekonwencjonalnej (przykłady powyżej); w energetyce konwencjonalnej paliwa odnawialne (biopaliwa) wciąż jeszcze są rzadko używane;

- surowce mineralne (np. węgiel kamienny, węgiel brunatny, ropa, gaz), których zasoby kiedyś się wyczerpią; stanowią podstawę energetyki konwencjonalnej.

Energetyka konwencjonalna w przyszłości może być niewystarczająca do spełnienia potrzeb człowieka ze względu na wyczerpywanie się zasobów paliw nieodnawialnych. Dlatego konieczne są poszukiwania alternatywnych, odnawialnych źródeł energii i rozwój energetyki niekonwencjonalnej. Jest to też istotne dla środowiska naturalnego, ponieważ wydobycie i spalanie paliw czyni duże szkody w przyrodzie - niszczy środowisko naturalne, zanieczyszcza powietrze, wody i gleby. Natomiast energetyka niekonwencjonalna jest na ogół przyjazna środowisku.

Należałoby dodać, że większość alternatywnych oraz odnawialnych źródeł energii (choć nie wszystkie), a także wiele z nieodnawialnych źródeł energii to formy przejściowe energii Słońca. Energia wiatru, ciepło otoczenia, biomasa (stała, ciekła, gazowa) powstają dzięki energii docierajacej do Ziemii z naszej najbliższej gwiazdy. Nawet węgle i węglowodory kopalne, które nie są co prawda odnawialne w skali naszego życia, ale powstały też głównie dzięki energii słonecznej w odległej przeszłości.

Podstawowe surowce energetyczne wykorzystywane w Polsce to węgiel kamienny i węgiel brunatny oraz ropa naftowa i gaz ziemny.
Około 70% wydobywanego u nas węgla kamiennego przeznaczane jest na produkcję energii elektrycznej. Węgiel z Górnego Śląska i Lubelszczyzny trafia do elektrowni cieplnych w całym kraju. Aczkolwiek największe z tych elektrowni znajdują się względnie niedaleko kopalń. Elektrownie zazwyczaj są też położone nad dużymi rzekami (Wisła, Odra) lub zbiornikami sztucznymi, których woda służy do chłodzenia bloków energetycznych. Inny czynnik wpływający na lokalizację elektrowni to zapotrzebowanie na prąd - największe jest ono w dużych miastach, toteż przy każdym z nich znajduje się choćby jedna mała elektrownia.

Węgiel brunatny wydobywany jest w Polsce w trzech dużych zagłębiach - Bełchatowskim, Konińskim i Turoszowskim. Tuż przy kopalniach znajdują się duże elektrownie, które zużywają niemal cały wydobyty węgiel. Z powodu niskiej wartości opałowej w porównaniu z węglem kamiennym, ropą czy gazem jego transport na większe odległości jest nieuzasadniony ekonomicznie. Poza tym węgiel brunatny najlepszą ma zaraz po wydobyciu.
Wydobycie węgla kamiennego i brunatnego w ostatnich latach ustabilizowało się na poziomie pokrywającym nasze zapotrzebowanie. W przypadku węgla kamiennego niewielkie ilości importujemy i eksportujemy, co jest zależne od zmieniających się corocznie cen węgla na rynku krajowym i zagranicznym.

Szacuje się, że zasoby węgla kamiennego wystarczą nam jeszcze na kilkaset lat, więc raczej nie musimy martwić się ich wyczerpaniem. Problem będzie stanowić jednak ich dostępność i coraz większy koszt ich wydobycia. Nieco inaczej wygląda sytuacja z węglem brunatnym, choć jego zasoby są tylko nieznacznie mniejsze. Powoli wyczerpują się bowiem obecnie eksploatowane odkrywki tego węgla. Potrzebne będzie uruchomienie nowych odkrywek głównie na zachodzie Polski - na Dolnym Śląsku, Wielkopolsce czy Ziemi Lubuskiej. Obecnie najbardziej zaawansowane są prace przy rozpoczęciu budowy odkrywki w Złoczewie w południowo‑zachodniej części województwa łódzkiego, gdzie zalega około 600 mln ton tego surowca. Odkrywkowe kopalnie węgla brunatnego zajmują ogromne powierzchnie, co oznacza likwidację wielu wsi i to często wzbudza protesty miejscowej ludności.

Dwa inne użytkowane w Polsce surowce energetyczne - ropę naftową i gaz ziemny - musimy w dużych ilościach sprowadzać z zagranicy. Importujemy je głównie z Rosji i nasza gospodarka jest w znacznym stopniu uzależniona od tych dostaw. Krajowe wydobycie ropy naftowej nie zaspakaja nawet 3% naszych potrzeb. W przypadku gazu ziemnego jest nieco lepiej, bo w niektórych latach jego wydobycie stanowiło około 30% zapotrzebowania. Jednak jest to zdecydowanie za mało i wciąż poszukujemy sposobów uniezależnienia się od Rosji. Jednym z nich jest powstanie gazoportu w Świnoujściu do odbioru skroplonego gazu ziemnego z różnych stron świata, przede wszystkim z rejonu Zatoki Perskiej. Innym sposobem może być gaz łupkowy, którego duże pokłady prawdopodobnie zalegają w Polsce Wschodniej i Północnej. Tyle że znajduje się on w głębokich łupkach paleozoicznych i jego pozyskanie będzie zapewne mocno utrudnione. Ponadto wciąż dokładnie nie wiadomo ile tego gazu jest i czy w związku z tym uruchomienie wydobycia będzie opłacalne.

Wykresy powyżej pokazują, że zużycie ropy naftowej i gazu stale u nas rośnie, a wydobycie nie zmienia się. Oznacza to konieczność sprowadzania coraz większych ilości tych surowców. Dlatego niezmiernie ważne jest znalezienie nowych dostawców.
Ropa naftowa prawie w całości trafia do naszych rafinerii - w tym największych w Płocku i Gdańsku - gdzie jest przerabiana głównie na paliwo samochodowe (benzynę i olej napędowy) i oleje opałowe. Gaz ziemny ma zastosowanie w energetyce oraz w innych branżach przemysłu przetwórczego (np. chemicznej, metalowej, papierniczej), a także w gospodarstwach domowych.

O dominacji węgla w polskiej energetyce konwencjonalnej przekonują poniższe diagramy. Nie ma wątpliwości, że węgiel kamienny i brunatny jeszcze przez długie lata pozostaną podstawą naszej gospodarki. Warto jednak zwrócić uwagę na rosnący udział biopaliw pochodzenia roślinnego i zwierzęcego (tzw. biomasa stała lub ciekła oraz biogazy), jednego z odnawialnych źródeł energii. Znalazły się one już na trzecim miejscu, co może być znakiem, że coraz bardziej dbamy o środowisko naturalne - spalanie biopaliw jest uciążliwe w mniejszym stopniu dla środowiska niż spalanie paliw kopalnych, a ponadto wykorzystywane są odpady.

Najprostszym i najpopularniejszym przykładem biopaliwa stałego jest drewno. Spala się także węgiel drzewny oraz odpady z obróbki drewna (wióry i trociny). Inne biopaliwa stałe to uprawy energetyczne, np. drzewa szybkorosnące (wierzba wiciowa zwana energetyczną), również odpady z produkcji rolnej - roślinne (słoma) i zwierzęce (odchody).
Biopaliwa ciekłe powstają z surowców pochodzenia organicznego (głównie roślinnego) i są dodawane do paliw samochodowych jako tzw. biokomponenty. Najbardziej znane z nich to bioetanol dodawany do benzyn i biodiesel dodawany do oleju napędowego.
Biogaz wytwarzany jest w wyniku fermentacji różnorodnych odpadów - roślinnych, zwierzęcych, spożywczych, a także komunalnych (ścieków, śmieci). Powstały gaz spalany jest w biogazowniach, których obecnie działa kilkanaście w różnych miejscach Polski (w przyszłości ma być kilkadziesiąt).
Paliwa można pozyskiwać również z posegregowanych odpadów komunalnych - gumy, tworzyw sztucznych, zużytych olejów, smarów i innych substancji. Są to odpady z niektórych branż przemysłu i usług (np. z motoryzacyjnej), a także ze szpitali oraz gospodarstw domowych i rolnych. Tak uzyskane paliwa spala się w specjalnie przystosowanych do tego instalacjach.
Biopaliwa, wykorzystywane w energetyce konwencjonalnej, mają największych udział wśród wszystkich odnawialnych źródeł energii.

Energetyka niekonwencjonalna rozwija się na świecie od kilkudziesięciu lat. Rozwój ten przybrał na sile w ostatnim czasie z następujących powodów:

uświadomienie nieuchronności wyczerpywania się zasobów paliw;

dążenie do lepszej ochrony środowiska naturalnego;

konieczność poprawy bezpieczeństwa energetycznego;

rozwój nowoczesnych technologii wykorzystywanych w energetyce niekonwencjonalnej;

coraz większa dostępność i popularność odnawialnych źródeł energii;

mniejsza awaryjność energetyki niekonwencjonalnej.

W polskiej energetyce niekonwencjonalnej najlepiej rozwija się wykorzystanie energii wiatrowej. W niektórych miejscach można nawet odnieść wrażenie, że nowe wiatraki wyrastają jak „grzyby po deszczu". Najwięcej ich jest na Pomorzu, gdyż nad morzem - z uwagi na jego płaską powierzchnię i brak przeszkód terenowych - wieją najsilniejsze wiatry. Wiatraków w Polsce mogło by być jeszcze więcej, ale istnieje pewien opór ludności względem tego typu inwestycji. Niektórzy uważają, że psują one piękno krajobrazu naturalnego, ale dla innych jest to ciekawy element krajobrazu. Są też głosy o szkodliwym wpływie na organizmy wielkiej kręcącej się turbiny - jest to prawda, ale ten szkodliwy wpływ występuje tylko w bliskim sąsiedztwie wiatraka. Protesty ludności często mają też podłoże finansowe, bo za każdą turbinę właściciel pola, na którym ona stoi, otrzymuje pieniądze, a sąsiedzi już tych pieniędzy nie otrzymują. Rozwój energetyki wiatrowej jest znacząco dotowany przez Unię Europejską i gdyby nie te dotacje, to stawianie wiatraków byłoby w Polsce nieopłacalne.

Energia słoneczna wykorzystywana jest w Polsce na niewielką skalę. To głównie dlatego, że nasze warunki naturalne nie są sprzyjające - względnie mało jest dni słonecznych, a samo Słońce, z racji szerokości geograficznej Polski, nie znajduje się na niebie zbyt wysoko. Wystarczy jednak pojechać na południe Czech, by zobaczyć całe pola pokryte kolektorami słonecznymi. U nas montowane są one głównie na dachach i najczęściej służą do podgrzewania wody w kranach, rzadziej do ogrzewania pomieszczeń. Natomiast ogniwa fotowoltaiczne przetwarzają ciepło słoneczne w energię elektryczną.

Energia wód wykorzystywana jest w tzw. hydroelektrowniach, czyli elektrowniach wodnych. Jednak do źródeł odnawialnych zaliczają się tylko elektrownie wodne przepływowe, w których woda spiętrzona poprzeczną tamą, samoczynnie spływa, napędzając turbinę elektryczną. Największa taka polska elektrownia znajduje się na Wiśle we Włocławku i ma moc 160 MW. W Żarnowcu na Pomorzu oraz w Międzybrodziu Bialskim („Porąbka‑Żar") mamy elektrownie wodne o większej mocy, ale są to elektrownie szczytowo‑pompowe. Woda w nich jest pompowana na wyższy poziom, z którego potem spływa, napędzając turbiny. Jednak owo pompowanie wody przez człowieka dyskwalifikuje te elektrownie jako odnawialne źródło energii, ponieważ nie działają one na zasadzie samoregeneracji. Zaletą takich elektrowni jest korzystanie z prawie darmowej energii elektrycznej do przepompowania wody i wytwarzanie dużych ilości prądu w okresach szczytowego zapotrzebowania.
"Biały węgiel", bo tak niekiedy nazywa się wodę wykorzystywaną przez hydroenergetykę, był kiedyś trzecim źródłem energii w Polsce - po węglu kamiennym i brunatnym. Jednak ten rodzaj pozyskania energii niestety nie rozwija się u nas dynamicznie. Budowanie nowych elektrowni wodnych jest bardzo kosztowne, a nasze warunki naturalne - niezbyt wysokie góry bez dużych rzek - nie zachęcają do takich przedsięwzięć. Toteż istniejące od lat elektrownie wodne wytwarzają mniej więcej stałą ilość energii, co przy rosnącej produkcji ogólnej powoduje zmniejszanie się udziału hydroenergetyki.

Energia geotermalna to energia pochodząca z wód podziemnych. Polskie charakteryzują się temperaturą w granicach od 30 do 120°C, co czyni je bardziej przydatnymi do pozyskiwania energii cieplnej niż elektrycznej. Zasoby energii geotermalnej występują na obszarze całego kraju poza częścią północno‑wschodnią. Szacuje się je na około 30 tys. kmIndeks górny 3 ³ wód. W Polsce funkcjonują 4 geotermie: Podhalańska, Pyrzycka, Mazowiecka i Uniejowska. Wody geotermalne ogrzewają tam budynki mieszkalne, szklarnie, baseny, szpitale.

Pompy ciepła wyłapują ciepło otoczenia, które gromadzi się w różnych miejscach - w powietrzu atmosferycznym, w wodach powierzchniowych (rzekach, jeziorach, stawach) i w płytkich wodach gruntowych, a także w samym gruncie. Do działania pompy ciepła potrzebują energii elektrycznej, ale jest jej czterokrotnie mniej niż wyprodukowanej przez pompy energii cieplnej - z 1 kWh energii elektrycznej otrzymujemy ok. 4 kWh energii cieplnej.

Do energetyki niekonwencjonalnej zaliczają się również elektrownie atomowe (jądrowe). Wykorzystują one olbrzymią energię, jaka wyzwala się w reakcji rozszczepienia jądra atomu pierwiastka promieniotwórczego, np. plutonu, toru, uranu. W Polsce nie ma jeszcze takich elektrowni, ale planuje się, że pierwsza z nich może ewentualnie powstać w latach 2020-2030. W Świerku pod Warszawą od kilkudziesięciu lat działają dwa małe reaktory jądrowe, które służą do celów naukowych.

Szacuje się, że alternatywne źródła energii mogłyby zaspokoić 90% obecnych potrzeb energetycznych. Jest to oczywiście tylko teoria. W praktyce prowadzone są różnorodne działania mające na celu stopniowe zwiększanie wykorzystania źródeł alternatywnych. Na przykład Unia Europejska początkowo zakładała, że do roku 2020 w każdym kraju członkowskim udział źródeł odnawialnych w zużyciu energii wynosić będzie co najmniej 20%. Jednak dla wielu państw, w tym dla Polski był to cel trudny do osiągnięcia i ostateczne określono indywidualne wartości dla każdego kraju, uwzględniając warunki lokalne.

W Polsce udział źródeł alternatywnych w produkcji energii stopniowo rośnie, co potwierdza wykres poniżej. Udział ten jest wprawdzie dwa razy mniejszy od średniej unijnej, ale musimy pamiętać, że nasza gospodarka opiera się na węglu i nie jesteśmy w stanie szybko i radykalnie zmniejszyć wykorzystania tego paliwa. Powinniśmy raczej dążyć do zwiększania udziału źródeł alternatywnych, przy zachowaniu obecnego zużycia węgla.
Wysoka średnia unijna to wynik m.in. wyższego poziomu rozwoju państw zachodnioeuropejskich, dzięki czemu mają one większe możliwości inwestowania w nowoczesne technologie energetyki niekonwencjonalnej. Dużą rolę odgrywają też warunki naturalne, które na przykład pozwalają na działanie większych elektrowni wodnych w Alpach i na Płw. Skandynawskim.

W energetyce konwencjonalnej wytwarzanie energii następuje poprzez spalanie paliw, np. węgla, gazu, ropy, biomasy. Jest to szkodliwe dla środowiska naturalnego.

W energetyce niekonwencjonalnej energię wytwarza się ze źródeł alternatywnych, np. wiatru, wody, Słońca. Są to odnawialne źródła energii, których wykorzystanie nie jest zbyt uciążliwe dla środowiska. Do energetyki niekonwencjonalnej zaliczamy także energetykę jądrową, której źródła energii są wyczerpywalne i bywają szkodliwe dla środowiska.

Nieodnawialne źródła energii to paliwa kopalne - węgiel kamienny i brunatny, ropa naftowa i gaz ziemny, uran i pluton.

Energetyka w Polsce opiera się na wydobywanym w kraju węglu.

Węgiel kamienny można transportować na większe odległości, toteż elektrownie korzystające z tego paliwa znajdują się w różnych miejscach kraju, np. przy większych miastach.

Węgiel brunatny nie nadaje się do transportu i dlatego jest spalany w elektrowniach działających przy kopalniach.

Ropę naftową i gaz ziemny musimy sprowadzać z zagranicy (głównie z Rosji), bo krajowe zasoby są niewystarczające.

W produkcji energii w Polsce stopniowo rośnie udział źródeł odnawialnych, np. biopaliw, wiatru, promieniowania słonecznego. W 2020 roku ma on wynosić 15%.

Polska jest jedynym krajem Europy Środkowej, w którym nie ma elektrowni atomowej.

Zobacz także

Surowce mineralne Polski Surowce mineralne Polski

Dowiedz się więcej
Główny Urząd Statystyczny / Środowisko. Energia Agencja Rynku Energii

# data[].attributes.attachment_link.description
to dział przemysłu zajmujący się produkcją oraz dystrybucją energii elektrycznej i cieplnej. Dzieli się na: - wytwarzanie energii elektrycznej i cieplnej dzięki spalaniu , którymi są na przykład węgiel kamienny, węgiel brunatny, ropa, gaz, biogazy, biomasa (roślinna i zwierzęca), torf, łupki bitumiczne; - pozyskiwanie energii elektrycznej i cieplnej ze źródeł alternatywnych, np.

# data[].attributes.attachment_link.description
Free gamified quizzes on every subject that students play in class and at home. Pick an existing quiz or create your own for review, formative assessment, and more.

# data[].attributes.attachment_link.title
Odkrywając wielkie marki PGE - wytwarzanie energii (NAPRAWIONY DŹWIĘK)

# data[].attributes.body
Pytania do filmu PGE Polska Grupa Energetyczna.
Pytania opracowujecie i przesyłacie na maila dszkudlarek@sp2.goleniow.pl (do piątku).

# data[].attributes.body
wpisujecie klasę, nr z dziennika i imię

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
nieodnawialne: węgiel kamienny, węgiel brunatny, gaz ziemny, ropa naftowa, pierwiastki promieniotwórcze, torf, odnawialne: wiatr, wody płynące, biomasa, pływy morskie, geotermalna, słoneczna,

Similar activities from Community

# data[].attributes.attachment_link.description
nieodnawialne: węgiel kamienny, węgiel brunatny, gaz ziemny, ropa naftowa, pierwiastki promieniotwórcze, torf, odnawialne: wiatr, wody płynące, biomasa, pływy morskie, geotermalna, słoneczna, Similar activities from Community

# data[].attributes.headline
Temat: Ameryka Północna i Południowa- środowisko przyrodnicze. 

# data[].attributes.subject
Temat: Ameryka Północna i Południowa- środowisko przyrodnicze. 

# data[].attributes.body
Tydzień 1 (16.03-20.03)
https://epodreczniki.pl/a/ameryka-polnocna-i-ameryka-poludniowa---zroznicowanie-ludnosci/DutXdbKsH

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
12 października 1492 roku o godzinie 2.00 w nocy marynarz z pokładu „Pinty" - jednej z trzech karaweli płynących przez Ocean Atlantycki w poszukiwaniu „wschodnich wybrzeży Azji" - dostrzegł ląd. Od czasu tej podróży Krzysztofa Kolumba zapoczątkowano trwałe kontakty między Europą a lądami Nowego Świata. Od tego też momentu zaczyna się napływ mieszkańców Starego Świata - Europejczyków, Afrykanów i Azjatów - do Ameryki. Była to najbardziej masowa wymiana ludności na wielkim obszarze lądowym w historii ludzkości.

jakie są podstawowe fakty związane z odkryciem Ameryki;

jakie jest znaczenie terminów: migracja, emigracja, imigracja;

jak odczytywać treść map ogólnogeograficznych i tematycznych.

opisywać podstawowe fakty dotyczące kolonizacji Ameryki;

wyjaśniać główne konsekwencje wynikające z kolonizacji europejskiej w Nowym Świecie;

wymieniać główne grupy ludności kolonizującej Amerykę;

dokonywać podziału Ameryki według kryterium geograficznego i kulturowego oraz według stopnia rozwoju gospodarczego;

interpretować motywy emigracji ludności do Nowego Świata;

wyjaśniać przyczyny i skutki urbanizacji w niektórych obszarach Ameryki.

Dwa wielkie bloki kontynentalne leżące na półkuli zachodniej obejmuje się jedną nazwą - Ameryka. Większy z nich o powierzchni 24,2 mln kmIndeks górny 2 ² położony jest w całości na półkuli północnej - to Ameryka Północna, trzeci co do wielkości kontynent na Ziemi. Nieco mniejszy blok o powierzchni 17,8 mln kmIndeks górny 2 ² przecina równik, a większa część kontynentu leży na półkuli południowej i dlatego nazywamy go Ameryką Południową. Oba kontynenty łączy pomost lądowy mający w najwęższym miejscu w Przesmyku Panamskim 46 km szerokości. Drugi „pomost" tworzą archipelagi wysp leżące na wschodzie Morza Karaibskiego. Największym z nich są Wielkie Antyle. Przez kilka wieków nazywane były Indiami Zachodnimi, gdyż pierwsze wyprawy odkrywcze, docierając do nich, sądziły, że to Indie. Kontynentalny pomost od Przesmyku Tehuantepec do Przesmyku Panamskiego oraz pomost wyspiarski wydziela się jako Amerykę Środkową, która geograficznie należy do Ameryki Północnej.

położenia geograficznego;

wielkiej rozciągłości południkowej;

południkowo ułożonej bariery orograficznej Kordylierów i Andów wzdłuż zachodniego wybrzeża;

wpływu obu oceanów, w tym prądów morskich płynących wzdłuż wybrzeży.

Ameryka jest lądem o największej rozciągłości południkowej. Skrajne punkty na północy i na południu leżą w odległości ponad 15 tys. km. To wpływa na wielkie zróżnicowanie stref klimatycznych, roślinnych, glebowych i krajobrazowych. Od wschodu Amerykę oblewa Ocean Atlantycki, a od zachodu Ocean Spokojny. Północne wybrzeża Ameryki Północnej oblewane są przez wody Oceanu Arktycznego.
Charakterystyczną cechą ukształtowania powierzchni Ameryki jest południkowy przebieg młodych gór fałdowych biegnących wzdłuż zachodnich wybrzeży. W Ameryce Północnej są to Kordyliery z najwyższym szczytem Denali (stara nazwa McKinley, 6194 m n.p.m.), a w Ameryce Południowej - Andy. Najwyższym szczytem na tym kontynencie jest Aconcagua (6960 m n.p.m.).
W Ameryce Północnej układ pozostałych wielkich regionów również jest południkowy. Od wschodu do Gór Skalistych, najpotężniejszego pasma Kordylierów, przylega wyżynna Wielka Równina Prerii. Kolejnym południkowo leżącym pasem są obniżenia składające się na północy z Archipelagu Arktycznego, Niżu Kanadyjskiego, Nizin Wewnętrznych i leżącej nad Zatoką Meksykańską Niziny Zatokowej. Na wschód od Archipelagu Arktycznego leży największa wyspa świata - Grenlandia o powierzchni 2175,6 tys. kmIndeks górny 2 ². Pas obniżeń zamykają stare góry Appalachy, do których przylega Nizina Atlantycka. Ameryka Północna jest kontynentem o przewadze wyżyn i gór. Średnia wysokość tego kontynentu wynosi 780 m n.p.m.
W Ameryce Południowej na obszarze leżącym na wschód od Andów znajdują się trzy wielkie wyżyny oraz trzy, położone między nimi a górami, niziny wypełnione osadami rzecznymi. Największą z wyżyn jest leżąca na środkowym wschodzie potężna Wyżyna Brazylijska. Na północy rozciąga się Wyżyna Gujańska, a na południu Wyżyna Patagońska. Między Wyżyną Gujańską a Andami położona jest Nizina Orinoko. W dorzeczu Amazonki powstała największa rzeczna nizina na Ziemi - Nizina Amazonki (5 mln kmIndeks górny 2 ²). Ku południowi w dorzeczu rzeki Paragwaj i dolnym odcinku Parany ciągnie się Nizina La Platy. Ameryka Południowa mimo wielkich terenów nizinnych jest kontynentem o stosunkowo dużej średniej wysokości wynoszącej 650 m n.p.m.

Główne czynniki klimatotwórcze kształtujące typy klimatów w Ameryce wynikają z:

W Ameryce Północnej czynnikami wpływającymi na klimat jest niezwykle silnie rozwinięta linia brzegowa z dwoma wielkimi zatokami - na północy jest to Zatoka Hudsona wypełniona chłodnymi wodami, a na południu Zatoka Meksykańska z wodą ciepłą.

W Ameryce Południowej na klimat silnie oddziałuje położenie największej części tego lądu w strefie międzyzwrotnikowej oraz ogromna Nizina Amazonki porośnięta nieustannie wilgotnym lasem równikowym.

Ukształtowanie powierzchni i klimat mają ogromny wpływ na sieć wodną Ameryki. Największe zlewisko ma Ocean Atlantycki, gdyż główny dział wodny biegnie grzbietami Kordylierów i Andów. Na obu kontynentach sieć rzeczna wyróżnia się długimi rzekami i wielką powierzchnią ich dorzeczy. Ponadto w Ameryce Północnej występują liczne jeziora, które powstały po ostatnim zlodowaceniu (podobnie jak w Europie).

Na Nizinie Amazonki występuje rzadkie zjawisko . Wzniesienie wododziałowe dorzeczy Amazonki i Orinoko jest tak płaskie, że wody rzeki Casiquiare rozdzielają się na dwa strumienie, z których jeden poprzez rzekę Rio Negro płynie do Amazonki, a drugi do rzeki Orinoko.

Największy system rzeczny w Ameryce Północnej tworzą Missisipi z Missouri. Długość Missisipi wynosi 3658 km, a wraz z Missouri 5969 km. W środkowowschodniej części kontynentu leży zespół pięciu Wielkich Jezior tworzących największy zbiornik słodkiej wody na Ziemi o powierzchni 250 tys. kmIndeks górny 2 ². Największym z nich jest Jezioro Górne o powierzchni 82,1 kmIndeks górny 2 ².
W Ameryce Południowej wielkimi rzekami są: Amazonka, Parana i Orinoko. Dorzecze Amazonki leży w strefie klimatu równikowego wilgotnego. Potężne dopływy z lewej i prawej strony tworzą największe na świecie dorzecze o powierzchni 7 mln kmIndeks górny 2 ². Amazonka jest rzeką o największych zasobach wodnych na Ziemi - średni roczny przepływ przy ujściu wynosi 175 tys. mIndeks górny 3 ³/s, czyli jest ok. 160 razy większy niż przepływ Wisły. Od lat trwają spory, która z rzek, Nil czy Amazonka, jest najdłuższą rzeką na świecie. Ostatnie pomiary wskazują, że rzeką tą jest Amazonka, gdyż jej długość wynosi 6992 km (Nil ma 6853 km).

Układ stref roślinnych wykazuje zgodność z układem stref klimatycznych. Jednak współcześnie pod wpływem działalności człowieka następują duże zmiany w zasięgu formacji roślinnych. Największe przekształcenia naturalnej szaty roślinnej zachodzą na Nizinie Amazonki oraz na trawiastych stepach, nazywanych pampą, występujących w południowej części Niziny La Platy. Wilgotny las równikowy - noszący lokalną nazwę selva - jest wycinany i wypalany pod uprawy. Obszar pampy wykorzystano prawie w całości jako tereny rolnicze.

Okres przed przybyciem ludności europejskiej nazywany jest epoką przedkolumbijską. Na obszarze Ameryki żyły w tym okresie zróżnicowane grupy ludności będące na odmiennych stopniach rozwoju gospodarczego i kulturowego. Do najwyżej zorganizowanych należeli Majowie zamieszkujący Meksyk i Amerykę Środkową oraz Inkowie żyjący w północnych i środkowych Andach. Ludy te udomowiły i uprawiały wiele roślin, które z czasem zostały przeniesione na pozostałe kontynenty. Należą do nich: fasola, kukurydza, ziemniaki, bataty i maniok.
Proces kolonizacji Ameryki charakteryzuje następowanie po sobie kolejnych fal migracji nierównomiernie rozłożonych w czasie. Pierwotny okres zasiedlania Ameryki przez Europejczyków rozpoczął się w XVI wieku i objął dość gęsto zaludnione przez ludność miejscową obszary Ameryki Środkowej. Na te tereny zaczęli napływać głównie Hiszpanie i Portugalczycy. Imigranci zasiedlali przede wszystkim najbliższe nam wschodnie wybrzeża Ameryki. Nadmorskie tereny dzisiejszej Brazylii miały sprzyjający klimat do plantacyjnej uprawy trzciny cukrowej, którą wysyłano do Europy. Miejscową ludność zaczęto wykorzystywać jako siłę roboczą, ale w stosunkowo krótkim czasie ludność ta została wyniszczona przez ciężką pracę oraz choroby zawleczone przez Europejczyków. Wówczas to zaczęto przywozić Murzynów z Afryki i wykorzystywać do pracy na plantacjach. Ten wyjątkowy proces wywozu ludzi z jednego kontynentu i przewożenie ich jako niewolników do Ameryki rozpoczął się w drugim dziesięcioleciu XVII wieku. Trwający prawie trzy wieki proceder okres spowodował powstanie mieszanych społeczności Mulatów - potomkowie ludzi białej i czarnej, Metysów - potomkowie ludności odmiany białej i żółtej oraz Zambosów - potomkowie odmiany żółtej i czarnej.
Pierwotna ludność indiańska na obszarze Ameryki Środkowej i Ameryki Południowej żyje jeszcze w Meksyku, Andach Środkowych i Amazonii. Zachowali oni wyraźną odrębność kulturową i język. W Meksyku są to Indianie Nahua, a w Andach Indianie Keczua i Ajmara. W Amazonii w stanie pierwotnym żyją odosobnione grupy Indian Tupi-Guarani.

Kontynentalną część Ameryki Północnej zasiedlono nieco później niż obszary Ameryki Południowej i Środkowej, a procesy imigracyjne miały inny przebieg. Kolonizacja, której celem było zasiedlenie nowo odkrytego kontynentu, rozpoczęła się na początku XVII wieku. Na wschodnie wybrzeże Ameryki Północnej zaczęli napływać kolonizatorzy z Anglii.

W 1620 roku na statku My flower przybyło do Ameryki Północnej 102 kolonizatorów, tzw. ojców-pielgrzymów. Była to zwarta grupa ludzi, którzy oderwali się od oficjalnego Kościoła anglikańskiego. Prześladowani przez władze angielskie udali się najpierw do Holandii, a następnie uzyskali przywilej osiedlenia się nad rzeką Hudson na wschodnim wybrzeżu Ameryki Północnej. Płynąc za ocean, zobowiązali się do zbudowania zgodnej społeczności z prawami sprawiedliwymi i równymi dla wszystkich mieszkańców, którzy będą je dobrowolnie wypełniać.

Kolejne lata to stały rozwój kolonii na bazie rolnictwa, a także zyskownego handlu futrami z Indianami. Ważną uprawą, która umożliwiła przetrwanie osadnikom pierwszego, najtrudniejszego okresu, był tytoń. Stał się on bardzo popularny w Anglii, co przyczyniło się do wielkiego rozwoju jego uprawy. Zapotrzebowanie na siłę roboczą na plantacjach wypełniano poprzez sprowadzanie niewolników murzyńskich. Jednocześnie wypierano ludność tubylczą, wprowadzając na nowo zasiedlone tereny duże grupy kolonizatorów. Następowało także różnicowanie obszarów ze względu na cechy środowiska przyrodniczego.
Oprócz osadników angielskich do Ameryki Północnej napływali też przybysze z Francji, którzy zajmowali tereny dzisiejszej Kanady oraz stanu Luizjana nad Zatoką Meksykańską. Jednak przewagę mieli kolonizatorzy brytyjscy, którzy wprowadzili swe zwyczaje oraz prawo na większym obszarze. Z czasem na wschodnich wybrzeżach Ameryki Północnej ukształtowało się wieloetniczne społeczeństwo zróżnicowane religijnie i kulturowo.

osadnictwo kolonizatorów na wybrzeżach - Europejczycy, którzy byli najliczniejszą grupą ludności zasiedlającą Amerykę, przybywali do wschodnich wybrzeży obu kontynentów; tu utworzono pierwsze osady i stąd ruszyła kolonizacja w kierunku zachodnim; ponadto w Ameryce Północnej na wybrzeże zachodnie napływali przybysze z Azji i oni wraz z Europejczykami stworzyli podstawy osadnictwa na tych terenach;

zróżnicowanie środowiska przyrodniczego - góry (Kordyliery, Andy), gęsty wilgotny las równikowy, klimat polarny na północy ograniczały rozwój osadnictwa;

istnienie dużych i gęsto zaludnionych ośrodków ludności indiańskiej na Wyżynie Meksykańskiej i w Andach.

Mapy powyżej przedstawiają informacje o tym, które narody kolonizowały Amerykę oraz gdzie żyją obecnie grupy pierwotnej ludności amerykańskiej, czyli Innuici (Eskimosi) i Indianie. W Ameryce Środkowej najwięcej Indian żyje w Gwatemali i Meksyku, a w Ameryce Południowej - w Peru i Boliwii. Liczbę Indian szacuje się na ok. 40 mln.
Język angielski jest dzisiaj używany w Stanach Zjednoczonych Ameryki (USA) oraz w Kanadzie, gdzie drugim językiem urzędowym jest francuski. Na południe od granicy USA z Meksykiem dominują dwa języki - hiszpański i portugalski. Ta granica rozdziela Amerykę na dwa obszary - Amerykę Anglosaską i Amerykę Łacińską. Linia ta jednocześnie dzieli Amerykę na bogatą część północną oraz wyraźnie uboższą i słabiej gospodarczo rozwiniętą część południową.

Na przełomie XIX i XX wieku rozpoczął się wielki napływ imigrantów europejskich do Ameryki. W 1900 roku mieszkało na tych lądach ok. 144 mln ludzi. Dzisiaj żyje ich tam blisko miliard, a średnia gęstość zaludnienia wynosi 23 osoby na 1 kmIndeks górny 2 ². Rozmieszczenie ludności w Ameryce jest bardzo nierównomierne, o czym zdecydowały głównie trzy czynniki:

Współczesne rozmieszczenie ludności w Ameryce przedstawia mapa poniżej.

przybrzeżne - dominujące w większości państw tego obszaru;

wewnętrzne - charakterystyczne dla państw górzystych, gdzie stolica będąca największym ośrodkiem miejskim leży na dużej wysokości. Takimi miastami są:

Meksyk - stolica Meksyku, 2200 m n.p.m.;

Bogota - stolica Kolumbii, 2600 m n.p.m.;

Quito - stolica Ekwadoru, 2800 m n.p.m.;

La Paz - stolica Boliwii, 3700 m n.p.m.

Obecnie na obu kontynentach występuje bardzo wysoki stopień urbanizacji wynoszący średnio ok. 80%; w Ameryce Południowej w miastach mieszka aż 83% ludności. Miasta na wzór europejski zaczęły powstawać w Ameryce w XVI i XVII wieku. Są to więc miasta młode, o krótszej historii niż te ze Starego Świata. Gwałtowny rozwój sieci miast na tych kontynentach nastąpił w latach 1870-1900 wraz z rozwojem gospodarki kapitalistycznej. Główna cecha urbanizacji w Ameryce to pierwotna lokalizacja największych miast w pasie wybrzeży i utrzymanie największego znaczenia przez te miasta.
W Ameryce Północnej duże miasta tworzyły się w kolejnych etapach przesuwania się osadnictwa w kierunku zachodnim.

Ameryka Północna (24,2 mln kmIndeks górny 2 ²) to trzeci, a Ameryka Południowa (17,8 mln kmIndeks górny 2 ²) czwarty co do wielkości kontynent na Ziemi. Obie Ameryki połączone są w środkowej części dwoma pomostami - lądowym i wyspowym, które razem nazywane są Ameryką Środkową. Cała Ameryka tworzy ląd o największej rozciągłości południkowej na świecie.

Czynnikami kształtującymi typy klimatu w Ameryce są: wielka rozciągłość południkowa, bariera górska wzdłuż zachodnich wybrzeży, południkowy układ regionów geograficznych oraz względnie silne oddziaływanie ciepłych i chłodnych prądów morskich.

Sieć rzeczna dostosowała się do ukształtowania powierzchni terenu, co powoduje wyraźną przewagę odpływu wód do Oceanu Atlantyckiego. Różnorodność typów klimatu kształtuje odmienne systemy rzeczne na obu kontynentach.

Współczesna ludność Ameryki to potomkowie ludności napływowej: białych, głównie z Europy, Murzynów - niewolników przywiezionych z Afryki oraz ludności miejscowej - Indian i Eskimosów. Metysi, Mulaci, Zambosi to społeczności ludności mieszanej.

Dzieje osadnictwa w Ameryce są najważniejszym czynnikiem, który wpłynął na współczesne, nierównomierne rozmieszczenie ludności w Ameryce Północnej i Ameryce Południowej.

Zróżnicowanie językowe i kulturowe związane jest z historią kolonizacji Ameryki. Rzeka Rio Grande - będąca dzisiaj granicą między Meksykiem a USA - oddziela Amerykę Anglosaską z przeważającym językiem angielskim od obszaru Ameryki Łacińskiej z przeważającymi językami hiszpańskim i portugalskim.

rozdzielenie jednej rzeki na dwa ramiona (lub więcej), które na ogół płyną dalej w różnych kierunkach i należą do różnych dorzeczy

W Ameryce Południowej i Ameryce Środkowej występują dwa typy osadnictwa miejskiego:

W połowie XX wieku znaczny rozwój miast spowodował powstanie nowych form przestrzeni miejskiej, tzw. megalopolis (gr. - 'wielki', - 'miasto'). W Ameryce Północnej wzdłuż wschodniego wybrzeża powstało Megalopolis BosWash obejmujące obszar miejski leżący między Bostonem a Waszyngtonem. Stanowi on największą strukturę miejską na świecie. Na zachodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych powstało Megalopolis SanSan ciągnące się od San Diego po San Francisco. W Ameryce Południowej podobną formę struktury miejskiej tworzy obszar leżący między Rio de Janeiro a São Paulo - Megalopolis Sao‑Rio.
Ameryka była największym w historii ludzkości obszarem, na którym w okresie ok. 300 lat nastąpiła całkowita wymiana ludności. Miejscowa ludność została wyniszczona lub musiała się dostosować do praw i obyczajów napływających grup ludności ze Starego Świata. Jakie były przyczyny migracji do Ameryki? Różnorodne, ale do najważniejszych należała chęć poprawy warunków życia, czyli motywy ekonomiczne. Często też występowały motywy polityczne lub religijne.
Do Ameryki migrowali również Polacy. Najwięcej naszych rodaków dotarło tam na przełomie XIX i XX wieku, a także po II wojnie światowej oraz po 1981 roku, gdy w Polsce wprowadzono stan wojenny. Polacy osiedlali się głównie w Stanach Zjednoczonych Ameryki - ich liczbę szacuje się tam na ponad 10 mln. Miastem z najliczniejszą Polonią - ok. 600 tys. - jest Chicago. W Kanadzie mieszka 900 tys. ludzi utrzymujących związki z naszą ojczyzną. W Ameryce Południowej ludność wywodząca się z Polski mieszka przede wszystkim w dwóch państwach: w Brazylii ok. 1,8 mln i w Argentynie ok. 450 tys. Ponadto naszych rodaków spotkać można w Chile, Urugwaju i Meksyku, gdzie żyje ich po ok. 10 tys.
Polacy, podobnie jak przedstawiciele innych narodów, przyczynili się do stworzenia podstaw państwowości w wielu krajach Ameryki. Niektórzy z nich trwale zapisali się w historii państw amerykańskich.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ameryka Północna i Ameryka Południowa - zróżnicowanie ludności

# data[].attributes.attachment_link.description
12 października 1492 roku o godzinie 2.00 w nocy marynarz z pokładu „Pinty" - jednej z trzech karaweli płynących przez Ocean Atlantycki w poszukiwaniu „wschodnich wybrzeży Azji" - dostrzegł ląd. Od czasu tej podróży Krzysztofa Kolumba zapoczątkowano trwałe kontakty między Europą a lądami Nowego Świata.

# data[].attributes.body
Na starcie wpisujecie klasę i numer z dziennika Izamiast imion).

# data[].attributes.body
środowisko przyrodnicze

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Morze Beauforta, Zatoka Meksykańska, Morze Sargassowe, Zatoka Hudsona, Nizina Hudsońska, Nizina Zatokowa, Półwysep Labrador, Półwysep Jukatan, Nowa Funlandia, Rzeka Missisippi, Półwysep Kalifornijski, Góry Kordyliery, Góry Skaliste, Półwysep Floryda.

# data[].attributes.attachment_link.description
Morze Beauforta, Zatoka Meksykańska, Morze Sargassowe, Zatoka Hudsona, Nizina Hudsońska, Nizina Zatokowa, Półwysep Labrador, Półwysep Jukatan, Nowa Funlandia, Rzeka Missisippi, Półwysep Kalifornijski, Góry Kordyliery, Góry Skaliste, Półwysep Floryda.

# data[].attributes.body
środowisko przyrodnicze

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.description
Przeciągnij i upuść szpilki na odpowiednie miejsce na rysunku.. Materiał dydaktyczny | Andy, Nizina La Platy, Rzeka Orinoko, Nizina Amazonki, Rzeka Amazonka.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.description
True or false - Items fly by at speed. See how many you can get right before the time runs out.

# data[].attributes.body
Temat obejmuje dwie jednostki lekcyjne (od 16 do 27 marca)
Czas na rozwiązanie do 27 marca 2020r.
NaCoBeZu:
-wskazuję na globusie i mapie świata dowolny południk i równoleżnik
-wskazuję na globusie i mapie świata: bieguny, równik, południk zerowy i 180o , zwrotniki i koła podbiegunowe oraz półkule
-wyjaśniam, co to jest siatka geograficzna i siatka kartograficzna
-wskazuję główne kierunki geograficzne na globusie
-wymieniam nazwy kontynentów i oceanów, wskazuję je na globusie i mapie świata
-określam położenie kontynentów i oceanów względem równika i południka zerowego
-porównuję na podstawie diagramów słupkowych powierzchnie kontynentów i oceanów

Tematy lekcji obejmują treści zawarte w podręczniku s.86- 90 (wersja papierowa)

Poniżej link do epodręcznika:
http://flipbook.nowaera.pl/dokumenty/Flipbook/Planeta-Nowa_[kl_5][pr_2018]/#p=29
(strony 28- 32)

Należy zapoznać się z treścią, a następnie wykonać kolejne zadania. Jeśli nie posiadacie drukarki, proszę wykonywać tylko zadania online.

# data[].attributes.body
Należy uzupełnić tekst, a następnie zaznaczyć trasę na mapie konturowej świata (pogrubione nazwy).

# data[].attributes.body
Do wydrukowania i uzupełnienia.

# data[].attributes.body
Do wydrukowania i uzupełnienia.

# data[].attributes.headline
Ćwiczenia online.           Mapa świata 

# data[].attributes.subject
Ćwiczenia online.           Mapa świata 

# data[].attributes.body
Ćwiczenie utrwalające (wpisujecie  klasę, numer z dziennika i imię). Rozwiązania są automatycznie przesyłane do mnie.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał dydaktyczny | AZJA, OCEAN SPOKOJNY, AFRYKA, OCEAN ATLANTYCKI, AMERYKA POŁUDNIOWA, AMERYKA PÓŁNOCNA, OCEAN INDYJSKI, OCEAN POŁUDNIOWY, AUSTRALIA.

# data[].attributes.body
ćwiczenie utrwalające (wpisujecie klasę, nr z dziennika i imię)

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
POŁUDNIKI: jest ich nieskończenie wiele, mają kształt półokręgów, są jednakowej długości, biegną w kierunku północ - południe, łączą bieguny, RÓWNOLEŻNIKI: jest ich nieskończona liczba, mają kształt okręgów, są różnej długości, najdłuższym z nich jest równik, biegną w kierunku wschód - zachód,

Similar activities from Community

# data[].attributes.attachment_link.description
POŁUDNIKI: jest ich nieskończenie wiele, mają kształt półokręgów, są jednakowej długości, biegną w kierunku północ - południe, łączą bieguny, RÓWNOLEŻNIKI: jest ich nieskończona liczba, mają kształt okręgów, są różnej długości, najdłuższym z nich jest równik, biegną w kierunku wschód - zachód, Similar activities from Community

# data[].attributes.body
https://create.kahoot.it/share/przez-lady-i-oceany/4711347e-39ba-4f92-bf7f-268a91097020

# data[].attributes.body
ćwiczenie utrwalające (wpisujecie klasę, nr z dziennika i imię)

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.description
Przeciągnij i upuść każde słowo kluczowe obok jego opisu.. Materiał dydaktyczny | AMERYKA PÓŁNOCNA, AMERYKA POŁUDNIOWA, AFRYKA, AZJA, EUROPA, AUSTRALIA.

# data[].attributes.body
wpisujecie klasę i nr z dziennika
Po wykonaniu tego zadania zrób proszę zadanie 1 s. 73 w zeszycie ćwiczeń.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał dydaktyczny | Odnawialne: Słońce, Wiatr, Woda, Biomasa, Energia geotermalna, Nieodnawialne: Węgiel kamienny, Ropa naftowa, Gaz ziemny.

# data[].attributes.headline
Dane statystyczne ze świata nt coronovirusa- COVID-19

# data[].attributes.subject
Dane statystyczne ze świata nt coronovirusa- COVID-19

# data[].attributes.attachment_link.title
COVID - Coronavirus Statistics - Worldometer

# data[].attributes.attachment_link.description
Daily and weekly updated statistics tracking the number of COVID-19 cases, recovered, and deaths. Historical data with cumulative charts, graphs, and updates.

# data[].attributes.headline
Przeanalizuj mapę ze s. 116 w podręczniku. Następnie rozwiąż quizizz.

# data[].attributes.subject
Przeanalizuj mapę ze s. 116 w podręczniku. Następnie rozwiąż quizizz.

# data[].attributes.attachment_link.description
Free gamified quizzes on every subject that students play in class and at home. Pick an existing quiz or create your own for review, formative assessment, and more.

# data[].attributes.headline
Zapoznaj się z informacjami o wpływie czynników środowiska przyrodniczego na sposób uzyskiwania energii elektrycznej. Podręcznik s. 116-117

# data[].attributes.subject
Zapoznaj się z informacjami o wpływie czynników środowiska przyrodniczego na sposób uzyskiwania energii elektrycznej. Podręcznik s. 116-117

# data[].attributes.body
A nastęnie rozwiąż ćwiczenie nr. 2 (podaj klasę i nr z dziennika).

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Surowce wykorzystywane w elektrowniach cieplnych ([węgiel kamienny], gaz ziemny i ropa naftowa) oraz [uran] w elektrowniach jądrowych mogą być transportowane do elektrowni oddalonych od miejsca ich wydobycia. Wyjątek stanowi [węgiel brunatny], który podczas transportu traci na jakości. , Elektrownie wodne najczęściej buduje się [w górach], gdzie rzeki mają [duży] spadek i łatwiej wykorzystać energię płynącej w nich wody. Na nizinach elektrownie wodne budowane są [rzadziej], ponieważ wymaga to zalania dużego obszaru. , W elektrowniach geotermalnych wykorzystuje się [ciepło] pochodzące z [wnętrza Ziemi]. Najlepsze warunki do rozwoju energetyki geotermalnej panują [na Islandii.] , Elektrownie wiatrowe budowane są w miejscach, gdzie [często] wieje wiatr, przede wszystkim [na wybrzeżach i rozległych dolinach]. Duży udział mają one [w Danii.], Z energii słonecznej korzysta się przede wszystkim w [południowej] części Europy, np. [w Grecji.].

Similar activities from Community

# data[].attributes.attachment_link.title
Warunki środowiskowe a energetyka w Europie.

# data[].attributes.attachment_link.description
Surowce wykorzystywane w elektrowniach cieplnych ([węgiel kamienny], gaz ziemny i ropa naftowa) oraz [uran] w elektrowniach jądrowych mogą być transportowane do elektrowni oddalonych od miejsca ich wydobycia. Wyjątek stanowi [węgiel brunatny], który podczas transportu traci na jakości. , Elektrownie wodne najczęściej buduje się [w górach], gdzie rzeki mają [duży] spadek i łatwiej wykorzystać energię płynącej w nich wody.

# data[].attributes.headline
Znów czas na pracę z tekstem. Przeczytaj s. 118 w podręczniku. Pamiętaj o wykresach, fotografiach i dodatkowych informacjach --> "A to ciekawe".

# data[].attributes.subject
Znów czas na pracę z tekstem. Przeczytaj s. 118 w podręczniku. Pamiętaj o wykresach, fotografiach i dodatkowych informacjach --> "A to ciekawe".

# data[].attributes.body
A następnie wykonaj ćwiczenie nr 4 na stronie 74 (zeszyt ćwiczeń)

# data[].attributes.headline
Przeanalizuj wykresy i przeczytaj tekst ze s. 119 w podręczniku. Na ich podstawie wykonasz ostatnie ćwiczenie (pamietaj, aby wpisać klasę i nr z dziennika).

# data[].attributes.subject
Przeanalizuj wykresy i przeczytaj tekst ze s. 119 w podręczniku. Na ich podstawie wykonasz ostatnie ćwiczenie (pamietaj, aby wpisać klasę i nr z dziennika).

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1) W Unii Europejskiej największa część energii wytwarzana jest w elektrowniach a) cieplnych b) jądrowych c) wodnych d) wiatrowych 2) W Unii Europejskiej w elektrowniach cieplnych produkuje się ok. a) 50 % energii b) 25 % energii c) 90 % energii d) 60 % energii 3) W Unii Europejskiej w elektrowniach jądrowych produkuje się ok. a) 50% energii b) 25 % energii c) 5 % energii d) 75 % energii 4) W Unii Europejskiej z odnawialnych źródeł energii (OZE) produkuje się ok. a) 75 % energii b) 45 % energii c) 25 % energii d) 10 % energii 5) Z odnawialnych źródeł energii największy udział w Unii Europejskiej mają elektrownie a) słoneczne i wodne b) wiatrowe i słoneczne c) wodne i wiatrowe d) geotermalne i wodne 6) Od lat '90 XX wieku obserwuje się największy spadek wykorzystania: a) energii jądrowej b) odnawialnych źródeł energii (OZE) c) węgla 7) Największy wzrost w wykorzystywaniu źródeł energii dotyczy a) odnawialnych źródeł energii (OZE) b) węgla c) energii jądrowej 8) Między 1990 r. a 2016 r. wykorzystanie węgla jako źródła energii w Unii Europejskiej spadło około a) dwukrotnie b) trzykrotnie c) czterokrotnie d) pięciokrotnie 9) W którym roku wykorzystanie energii z węgla kamiennego i OZE osiągnęło podobny wynik? a) W 1998 roku. b) W 2016 roku. c) W 1992 roku. d) W 2010 roku.

# data[].attributes.attachment_link.description
1) W Unii Europejskiej największa część energii wytwarzana jest w elektrowniach a) cieplnych b) jądrowych c) wodnych d) wiatrowych 2) W Unii Europejskiej w elektrowniach cieplnych produkuje się ok. a) 50 % energii b) 25 % energii c) 90 % energii d) 60 % energii 3) W Unii Europejskiej w elektrowniach jądrowych produkuje się ok.

# data[].attributes.body
Aby podsumować lekcję  przeczytaj jeszcze informację z ramki "To najważniejsze" w podręczniku na s. 119.  A następnie wykonaj zadania z zeszytu ćwiczeń s. 73 zadanie 2 oraz zad. 3 i 5 ze strony 74.

# data[].attributes.body
Materiał na tydzień 2 (23.03- 27.03).

Podręcznik s. 130- 137
Zeszyt ćwiczeń s. 82-84

Podczas tej lekcji przeanalizujemy zagadnienia dotyczące przemysłu w Niemczech.

Cele lekcji:
•Dowiesz się, jakie są cechy położenia Niemiec.

•Poznasz cechy niemieckiego przemysłu.

•Dowiesz się, jakie zmiany zaszły w jednym z landów– Nadrenii Północnej-Westfalii.

•Dowiesz się czym jest przemysł kreatywny.

# data[].attributes.body
Na podstawie podręcznika s. 130 oraz informacji znalezionych w sieci, narysuj w zeszycie mapę mentalną. Pojęciem głównym są oczywiście NIEMCY. Wyszukaj informacji i zapisz je w postaci mapy mentalnej:
-narysuj flagę Niemiec
zapisz informacje:
-stolica
-waluta
-powierzchnia
-liczba ludności
-nazwy państw, które sąsiadują z Niemcami
-klimat
-nazwa najwyższych gór
-czy mają dostęp do morza (jeśli tak to podaj nazwę)
-nazwa najdłuższej rzeki
-zróżnicowanie religijne
-na koniec sprawdź kurs euro i również zapisz w informacjach.

# data[].attributes.headline
Czas na kilka ciekawostek o naszych sąsiadach. 

# data[].attributes.subject
Czas na kilka ciekawostek o naszych sąsiadach. 

# data[].attributes.body
Obejrzyj film, a następnie przejdź do kolejnych zagadnień.

# data[].attributes.body
Gospodarka Niemiec należy do najlepiej rozwiniętych na świecie.
O roli niemieckiego przemysłu w gospodarce Niemiec przeczytasz na stronie 131 w podręczniku. Nie zapomnij o podpisach pod zdjęciami.

# data[].attributes.body
Na stronie 132 (podręcznik) przedstawiono strukturę zatrudnienia w przemyśle. Przeanalizujecie wykres kołowy.

W przemyśle zatrudnione jest ¼ społeczeństwa.

Zwróćcie uwagę w jakim sektorze zatrudnionych jest najwięcej ludzi, a w jakim najmniej.

Z tego wykresu dowiecie się jaki rodzaj przemysłu jest dla gospodarki Niemiec najważniejszy.

# data[].attributes.body
Na podstawie podręcznika oraz innych źródeł zapisz w zeszycie 10 nazw niemieckich firm- do każdej firmy dopisz, czym się ona zajmuje, np. Mercedes- produkcja samochodów.

# data[].attributes.headline
Jak się zmieniał przemysł Nadrenii Północnej- Westfalii.

# data[].attributes.subject
Jak się zmieniał przemysł Nadrenii Północnej- Westfalii.

# data[].attributes.body
Poniżej znajdziesz najważniejsze informacje nt zmian przemysłu w tej części Niemiec. Po zapoznaniu się z treścią wykonaj ostatnie zadania.

# data[].attributes.body
Na podsumowanie zróbcie dwa zadania:

Ćwiczenie 2 str. 82 i 4 str. 83.

Notatka do zeszytu:

• Gospodarka Niemiec należy do najlepiej rozwiniętych na świecie.

• Największe zagęszczenie zakładów przemysłowych występuje na zachodzie Niemiec, w Nadrenii Północnej-Westfalii.

• Najważniejszą rolę w przemyśle Niemiec odgrywa przetwórstwo przemysłowe. Powstało tam wiele znanych na całym świecie firm.

• W Nadrenii Północnej-Westfalii tereny zniszczone przez górnictwo i hutnictwo są poddawane rekultywacji.

# data[].attributes.body
wpisujecie klasę i nr z dziennika

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
1) Gospodarka Niemiec należy do......na świecie 2) W niemieckim przemyśle pracuje około: 3) Do lat 60. XX wieku ważną gałęzią niemieckiego przemysłu było: