# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Eigenaarsschap & Ondernemingszin

Met goesting leren van elkaar

Wij stellen ons een wereld voor

waarin elk kind 's ochtends graag naar school gaat,

een aangepast leertraject krijgt,

zichzelf ontdekt en ontwikkelt

tot een zelfstandig en creatief wezen

dat zich verbonden weet met mens en natuur.

Bij ons gaan de kinderen ontdekkend leren. Vanuit ervaringen en ontdekkingen laten we ze zelf hun eigen kennis opbouwen.

We proberen van onze leerlingen ondernemers te maken die creatieve oplossingen zoeken en die initiatief durven nemen.

Verbondenheid staat in onze school voor samenwerkingen tussen leerlingen, ouders en de buurt.

Behalve verbinding met elkaar is er ook aandacht voor verbinding met de natuur en de wereld om ons heen.

Buren en verenigingen kunnen op onze school terecht om activiteiten aan te bieden of samen projecten op poten te zetten.

We leren van en met elkaar door klasoverschrijdende projecten en thema's.

Door samen te werken, krijgt je kind goesting in leren.

Wil jij dit project ook sponseren? Contacteer ons!

info@buitenwijs.be

# data[].attributes.attachment_link.description
Eigenaarsschap & Ondernemingszin Met goesting leren van elkaar Wij stellen ons een wereld voor waarin elk kind 's ochtends graag naar school gaat, een aangepast leertraject krijgt, zichzelf ontdekt en ontwikkelt tot een zelfstandig en creatief wezen dat zich verbonden weet met mens en natuur. Bij ons gaan de kinderen ontdekkend leren.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap

# data[].attributes.attachment_link.title
Gepersonaliseerd samen leren aan GO! stamina Brugge (lange versie)

# data[].attributes.headline
Inspiratie over warme scholen met duurzame relaties

# data[].attributes.subject
Inspiratie over warme scholen met duurzame relaties

# data[].attributes.attachment_link.description
Veerkrachtige leerlingen en leerkrachten door het onderwijs warm te organiseren in teams van leraren en gepersonaliseerde leertrajecten. De school is de hub voor een warme buurt.

# data[].attributes.body
20-21

# data[].attributes.attachment_link.title
Good practice in Barcelona, Spain - European Toolkit for Schools

# data[].attributes.headline
Op grote schaal scholen slim organiseren

# data[].attributes.subject
Op grote schaal scholen slim organiseren

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Je mag inspiratie verwachten van scholen zoals Adite in Diest en De Kade in Brugge: hun aanpak qua schoolorganisatie en het traject naar die verandering wordt uit de doeken gedaan. Verder vertelt het boek hoe scholen (en zorgorganisaties) kracht kunnen putten uit schaalvergroting. Maar ook bijhorende valkuilen en mogelijke oplossingen krijg je geschetst van Tom Van Acker en Yves Demaertelaere.

Zoals in het eerste boek, blijven de auteurs ver weg van bureaucratie en logge structuren maar willen ze vooral inspireren om alle betrokkenen met plezier te laten samenwerken.

# data[].attributes.attachment_link.description
Je mag inspiratie verwachten van scholen zoals Adite in Diest en De Kade in Brugge: hun aanpak qua schoolorganisatie en het traject naar die verandering wordt uit de doeken gedaan. Verder vertelt het boek hoe scholen (en zorgorganisaties) kracht kunnen putten uit schaalvergroting.

# data[].attributes.headline
8 verander gedragingen van schoolleiders die tot een succesvol innovatief project leiden (volgens Jan Van Hoof)

# data[].attributes.subject
8 verander gedragingen van schoolleiders die tot een succesvol innovatief project leiden (volgens Jan Van Hoof)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
(Tekst - Kelly Thyssen, Lana Dekoning & Jan Vanhoof)

Onderwijs is voortdurend in verandering. Een waarheid als een koe. Veranderprocessen zijn dan ook noodzakelijk voor scholen om hun kwaliteit te kunnen blijven garanderen. De verantwoordelijkheid voor het ontwikkelen, evalueren en bijsturen van kwaliteitsvol onderwijs ligt in de schoot van de scholen zelf. Dat is niet niets! Er rust dus een heel erg grote verantwoordelijkheid op de schouders van de schoolleiders.

Tijdens een veranderproces zijn er heel wat actoren die het proces kunnen dwarsbomen, van leerkrachten die liever niets veranderen tot collega's die elke week iets nieuws uitproberen en nooit tot implementatie komen. Als schoolleider moet je het hele spectrum aankunnen en in goede banen leiden. Uit onderzoek blijkt dat het gedrag van schoolleiders cruciaal is in het al dan niet slagen van een veranderproces. Maar wat is dit gedrag dan precies? Hoe kan je je best gedragen tijdens een veranderproces? Met welke actoren dien je rekening te houden?

Wij gingen op zoek naar gemeenschappelijke sleutelelementen binnen het onderzoek dat reeds gebeurde naar succesvol schoolleidergedrag tijdens veranderingen. In deze synthese zagen we opvallend veel overeenstemmingen met de dragers van beleidsvoerend vermogen. Wat op zich niet vreemd is natuurlijk, aangezien je ervan uit kan gaan dat scholen met een sterk beleidsvoerend vermogen kritisch durven te kijken naar hun eigen werking en bijgevolg ook bijsturingen en veranderingen niet uit de weg zullen gaan.

Op basis van gesprekken met schoolleiders en leraren die recent aan verandertrajecten vorm gaven en deelnamen ontwikkelden we, vertrekkende van deze dragers van beleidsvoerend vermogen, een rubriek omtrent het gedrag van de schoolleiders tijdens een veranderproces. De rubriek leert dat schoolleiders er tijdens een veranderprocessen goed aan doen volgende zaken te behartigen:

een doeltreffende communicatie

ondersteunende relaties binnen het team

leerkrachten participeren en er sprake is van gedeeld leiderschap

de neuzen staan in dezelfde richting, zodat er sprake is van gezamenlijke doelgerichtheid

veranderingen worden doorgevoerd in lijn met/antwoord bieden op de brede context van de school (=responsief vermogen)

een geïntegreerd beleid waarin de beleidsdomeinen op elkaar aansluiten

een cultuur waarin leren en professionaliseren voorop staat

reflecteren door elke leerkracht afzonderlijk en in teamverband

In de rubriek valt elk van deze sleutelelementen verder uit elkaar in concreet waarneembaar verandergedrag. Met het oog op succesvolle innovatie kan je stellen dat het om wenselijk gedrag gaat.

Zo geeft de rubriek aan welke concrete gedragingen nodig zijn om te komen tot bijvoorbeeld een doeltreffende communicatie tijdens veranderprocessen. Elk gedrag wordt op verschillende niveaus geformuleerd. De rubriek hanteert een waardeschaal van weinig succesvol verandergedrag tot wat staat voor het meest succesvol verandergedrag. Zo creëert de rubriek kansen tot reflectie op lopende en komende verandertrajecten.

Het instrument (klik hier voor een pdf-versie) kan op verschillende manieren gehanteerd worden. Zo is het mogelijk om het te gebruiken als een handige checklist in de voorbereiding of tijdens een veranderproces, maar het kan evenzeer dienen als tool om het gedrag van de schoolleider in te schatten bij 360-graden feedback. Ons onderzoek toont aan dat de perceptie die schoolleiders hebben over hun eigen gedrag wel eens kan verschillen van de perceptie die hun leerkrachten hebben over dat gedrag. Het instrument leent zich op die manier ook om een interessante en open dialoog op gang te brengen tussen de schoolleider en zijn medewerkers.

Doeltreffende communicatie

Ondersteunende relaties

Gedeeld leiderschap

Gezamenlijke doelgerichtheid

Responsief vermogen

Geïntegreerd beleid

Leren en professionaliseren

Reflectief vermogen

# data[].attributes.attachment_link.title
8 gedragingen van schoolleiders die een veranderproces naar succes leiden - Edubronblogt

# data[].attributes.attachment_link.description
(Tekst - Kelly Thyssen, Lana Dekoning & Jan Vanhoof) Onderwijs is voortdurend in verandering. Een waarheid als een koe. Veranderprocessen zijn dan ook noodzakelijk voor scholen om hun kwaliteit te kunnen blijven garanderen. De verantwoordelijkheid voor het ontwikkelen, evalueren en bijsturen van kwaliteitsvol onderwijs ligt in de schoot van de scholen zelf.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wat, hoe, wanneer, waar en met wie leerlingen leren? Dat pakken ze in basisschool Sint-Camillus flexibel aan. "We bereiken meer met onze leerlingen. En die extra leerwinst neemt jaar na jaar toe." vertelt directeur Ilse Martens. Hoe tekent haar team soepele leerwegen uit die goed zijn voor leerlingen én leraren?
"Sint-Camillus is een kleine buurtschool aan de rand van Sint-Niklaas, met 80 kleuters en 130 leerlingen in de lagere school. Iedereen kent elkaar. Het aantal SES-leerlingen ligt rond de 80%. Bovendien kennen we ook een groot verloop tijdens het schooljaar, zowel bij de kleuters als in de lagere school. Onze families verhuizen regelmatig. Dat maakt het voor de leraren niet gemakkelijk."

"Onze school kreeg te maken met een kloof tussen kinderen met een taal-en leerachterstand en kinderen die gemiddeld tot zeer sterk presteren. Door het M‑decreet kwamen daar leerlingen bij die georiënteerd waren naar het buitengewoon onderwijs."

"In totaal tellen we meer dan 40 nationaliteiten, voor veel leerlingen is Nederlands niet de thuistaal. Een groot deel heeft het thuis financieel niet altijd gemakkelijk. En de laatste jaren - nadat in Sint-Niklaas een tweede asielcentrum opende -, vangen we ook kinderen van oorlogsvluchtelingen op. Kortom, een zeer divers publiek."

Inzetten op leerwinst

"Hoe helpen we al die verschillende kinderen verder? Door voor iedereen maximale leerwinst te creëren. Dat is het basisprincipe van ons veranderingstraject. Enerzijds brengen we de beginsituatie grondig in kaart. Om een kind vooruit te krijgen, moet je eerst kijken hoe het start."

"Anderzijds volgen we leerlingen individueel op. Welke doelen en eindtermen moeten ze behalen op het einde van het 6de leerjaar? Voelen we bij de start dat de lat te hoog ligt, dan tekenen we een flexibel leertraject uit waarbij we de leerstof van een bepaald leerjaar op maat van de leerling plannen over een langere periode dan een schooljaar. Zo nemen we 6 jaar de tijd om de leerling voor te bereiden voor het secundair, of het nu 1A of 1B wordt. En als leerlingen op een bepaald moment wel klaar zijn, geven we een versneld traject."

Het motto hier op school is niet voor niets 'Altijd lerend, altijd groeiend!'

"Meer dan 14 jaar kauwden we op onze aanpak. We probeerden, evalueerden, stuurden bij. Hoe organiseren we onze klassen, groepen zodat iedereen maximaal vooruitkomt? Bij mijn start als directeur werkten we met graadsklassen. Geen bewuste keuze, eerder uit noodzaak. Jaar na jaar nam het leerlingenaantal toe en kreeg iedere leeftijdsgroep een aparte klas. Het team deed aan binnenklasdifferentiatie, maar de kloof tussen de leerlingen werd niet weggewerkt."

"We hadden toen ook een schakelklas tussen de 3de kleuterklas en het 1ste leerjaar. Dat leek de oplossing om onze leerlingen goed voorbereid te laten starten in de lagere school. Maar we boekten amper leerwinst, en stelden vast dat het ook geen goed idee was om tegelijkertijd zittenblijvers op te vangen in het 1ste leerjaar. Dat hakt in op het welbevinden van zowel de leerling als de leraar."

Naar zelfsturende teams

"We zijn toen structureel overgegaan tot leeftijdsoverschrijdende niveaugroepen. Zo kreeg de volledige lagere school op hetzelfde moment rekenen en taal. Met de zorguren splitsen we bepaalde groepen. In eerste instantie maakten we homogene groepen, bv. een groep sterke en een groep zwakke leerlingen voor rekenen binnen een leerjaar."

"Gaandeweg ondervonden de leraren dat die opdeling vooral de kloof tussen leerlingen groter maakte. De goede leerlingen scoorden beter, terwijl de zwakkere leerlingen nog minder goed presteerden. En zo evolueerden we naar heterogene en klasoverstijgende graadsklassen vanaf de 1ste kleuterklas. Onze toppers worden niet afgeremd, de andere kinderen schakelen een versnelling hoger. Nadeel was dat de klasleraren het totaalbeeld misten. We gooiden het roer opnieuw om en vormden kernteams per groep. En zo zetten we de eerste stappen richting zelfsturende teams."

Kleine stapjes zijn ook succeservaringen

"Ons uitgangspunt blijft hetzelfde. We willen onze kinderen optimale kansen geven om zich te ontwikkelen. Sommige leerlingen zijn een half jaar jonger dan hun klasgenoten. Maar wanneer een kind instapt in de kleuterklas, het 1ste leerjaar of het secundair verwachten we dat het op dezelfde lijn staat als alle andere kinderen. Niet helemaal logisch. Door kinderen te laten evolueren op hun eigen manier en in hun eigen tempo creëren we succeservaringen. En al zijn het kleine successen, iedereen zet wel stappen vooruit."

" Op het niveau van de kinderen werken, is onze eerste belangrijke pijler. Een tweede is onze talentenwerking. We hielden te weinig rekening met andere sterktes van kinderen. Het zijn niet allemaal taalknobbels of rekenwonders. Wie graag acteert of musiceert, verdient ook een podium. En dat levert resultaten op. Uit metingen rond welbevinden blijkt dat onze leerlingen graag naar school komen. Bezoekers - stagiairs, hun docenten of zelfs onze vrijwilligers - bevestigen dat. Zij zien onze leerlingen echt stralen."

Van klassen naar eilanden

"We werken nu met groepen van maximaal 46 leerlingen, telkens begeleid door 3 voltijdse leraren. In de kleuterschool werken we met 2 groepen, in de lagere school hebben we 3 eilanden. Elke groep of eiland beschikt over meerdere ruimtes. In de 1ste kleuterklas sloegen we letterlijk een gat in de muur. Zo kregen we een dubbel lokaal waar we via hoekenwerk alle eilanden van de talentenarchipel aan bod laten komen."

"Voor de andere kleutergroep hebben we 4 aparte ruimtes gecreëerd met een beperkt aantal hoeken die we grondiger uitwerken en sneller wisselen. Er is letterlijk meer ruimte zodat de kinderen niet te veel prikkels krijgen."

"Bovendien laten we deze hoeken aansluiten bij de talenten van de leraren. De ene knutselt graag en zet in op de hoek rond muzische vorming terwijl de andere beweeghoek trekt. De kleuters geven zelf aan wat ze willen leren en hangen hun sleutelhanger bij het hoekje dat ze kiezen. Zo zetten we volop in op de intrinsieke motivatie. Kinderen nemen zelf hun leerproces in handen."

Garantie op een veilige omgeving

"Door telkens 3 leraren aan een groep of eiland te verbinden, blijft de veilige omgeving van een klas gegarandeerd. Onze zorgcoördinatoren zitten op de klasvloer. Als deskundige maken zij de leraren sterker."

"Daarnaast is er nog een extra zorgjuf in de 'Wel-in-je-vel-gang' bij wie leerlingen altijd terecht kunnen. Even het hoofd leegmaken als het thuis of in de klas wat moeilijker loopt, ruzies uitpraten of rustig een boekje lezen. Zij volgt ook het straf-en beloningsbeleid mee op. Zo delen we iedere week de Camillus-duimen uit en bellen we de ouders. Dan ben ik even de juf van de groene duimen."

Leraren willen niet meer terug naar vroeger

"Het grote voordeel is de gedeelde verantwoordelijkheid. We kijken samen naar alle leerlingen. Leraren willen niet meer terug naar vroeger. De verantwoordelijkheid voor 24 kinderen ligt niet meer bij 1 leraar. Het samenwerken binnen een eilandteam geeft meer mogelijkheden. Uiteraard is regelmatig overleg een noodzaak. Het vraagt veel van het team, maar het levert ook veel op."

Overzicht dankzij de eilandraad

"Zelf zocht ik een manier om het overzicht te bewaren. Zo kwamen we tot de eilandraad, een tweewekelijks overleg met een leraar van elk eiland, de directeur en de zorgcoördinatoren. Door te werken met een afgevaardigde per eiland verlagen we de vergaderdruk bij het team."

"Tijdens deze eilandraden houden we de vinger aan de pols en sturen we bij waar nodig, zoals bij de kindgesprekkenmarkt waar leerlingen zelf kiezen met wie ze in gesprek gaan of de 'meedenkmoeders' die los van de ouderraad samenkomen. Ook zorgvragen komen aan bod of een aantal praktische zaken zoals de organisatie van het schoolfeest en de klasprojecten. Daarnaast hebben we ieder schooljaar 3 grote personeelsvergaderingen. Geen droge theorie, wel werkvergaderingen, een expliciete vraag van het team om tijd te krijgen om samen dingen uit te werken".

"Onze werking heeft heel wat voordelen. Geen zittenblijvers en het welbevinden stijgt. Onze leerlingen ervaren minder druk en minder stress. Daardoor leren ze beter en zijn er minder gedragsproblemen op school. Ze zijn ook beter voorbereid op het secundair."

"De vaardigheden waar wij hard op inzetten, zoals executieve functies, zelfstandig werken, samenwerken, omgaan met keuzes en leren van elkaar, komen daar goed van pas. Ze zijn al gewoon om les te krijgen van meerdere leraren. Dat is een mooie bonus die de overstap vlotter laat verlopen."

Wederzijds vertrouwen

"Een collega-directeur vroeg mij ooit: 'Ilse, hoe doe jij dat? Hoe krijg je jouw team zo ver?' ' Vertrouwen geven ', zeg ik dan. Ik wil niet altijd en overal controle houden. Laat ze maar doen. Zij werken hier omdat ze goede leraren zijn. En dat vertrouwen is wederzijds. Misschien staan de voeten nog niet altijd in dezelfde richting, maar de neuzen wel. Het team deelt de schoolvisie maar gaat er op eigen tempo mee aan de slag. En dat mag."

"Als je dingen wil veranderen, moet je als directeur een duidelijk kader creëren. Anders zaai je verwarring. Of frustraties als degelijk materiaal ontbreekt. Hier zet ik dan ook op in. Als collega's vragen om iets aan te kopen voor school, dan weiger ik zelden. Liever wat centen kwijt dan een hoop energie bij mijn leraren."

"Ik geef mijn leraren graag denkwerk mee. En stimuleer ze om dat ook bij elkaar te doen. Zowel tijdens formele als de informele contacten. Zo durf ik tijdens de bosklassen wel eens een idee droppen. Ik weet dat daar niet meteen iets mee zal gebeuren. Maar het zaadje is geplant. En weken, soms zelfs maanden later, zie ik dat idee uitgroeien."

"Zoals de heterogene groepen, ik kende al langer de voordelen. Maar wil ze niet opleggen. Laat ze dat maar zelf uittesten, ondervinden. En als het niet loopt, dan ga ik in gesprek. Dat is belangrijker dan alles mooi op papier. Mijn leraren mogen fouten maken. Meer nog, ze moeten fouten durven maken. Alleen zo ga je vooruit, niet alleen als leraar maar ook als mens."

Durven loslaten

"Het motto hier op school is niet voor niets 'Altijd lerend, altijd groeiend'. Voor leerlingen én leraren. Want het moment waarop we luidop zeggen: 'Dit is het perfecte model', gaan we opnieuw achteruit. Iets wat 10 jaar geleden werkte, werkt daarom nu niet meer. En over 10 jaar moeten we onszelf opnieuw heruitvinden, onze aanpak aanpassen. Wellicht sneller."

"Een school die voortdurend in beweging is, vraagt veel energie. Ik ben geen solospeler. Wel een twijfelaar die zich graag omringt met sterke collega's. Ook als directeur moet je dingen durven loslaten, anders werkt het niet. Zo werken we samen de beste ideeën uit."

"Ik geef veel energie aan deze school en krijg er veel voor terug. Niet alleen door de leerlingen én het team zo te zien groeien, maar ook de grote belangstelling van andere scholen. Zo krijg ik telkens de kans met ons verhaal andere scholen te inspireren. Dat geeft mij extra vleugels en maakt dat ik mijn job nog altijd heel graag doe."

# data[].attributes.attachment_link.title
Flexibele leerweg, flinke leerwinst - Klasse

# data[].attributes.attachment_link.description
Wat, hoe, wanneer, waar en met wie leerlingen leren? Dat pakken ze in basisschool Sint-Camillus flexibel aan. "We bereiken meer met onze leerlingen. En die extra leerwinst neemt jaar na jaar toe." vertelt directeur Ilse Martens. Hoe tekent haar team soepele leerwegen uit die goed zijn voor leerlingen én leraren?

# data[].attributes.attachment_link.title
SD33-4 TenW - Het kind centraal in Het Ooievaarsnest Assenede

# data[].attributes.body
sectorverantwoordelijke Gewoon Onderwijs Broeders van Liefde

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ik kijk om me heen en ik zie de stapels dossiers op mijn bureau groeien. M-decreet, schaalvergroting, modernisering, eindtermen, nieuwe leerplannen, andere doorlichting, ICT, inschrijvingsrecht, loopbaan, werkdruk en tijdsbesteding, smartphone-discussie, ... De vele uitdagingen die op korte tijd op onderwijs afkomen, lijken wel een ander tijdperk in te luiden. We leven niet meer in een tijdperk met vele veranderingen, maar in een veranderend tijdperk, stelt Jan Rotmans in zijn jongste boek 'De Omwenteling'. Onze samenleving is officieel in staat van transitie. Het wordt allemaal anders, niet beter of slechter of mooier, gewoon anders. Maar wat betekent die transitie voor ons onderwijs?
Mindshift

Vandaag zitten we precies middenin paradigmawissels. Nieuwe maatschappelijke trends en technologische ontwikkelingen creëren een mindshift in leren, organiseren en leidinggeven. Kort uitgelegd gaat het over:

Informatie is altijd en overal beschikbaar. Daardoor ontstaat een nieuw paradigma op leren. Dat heeft invloed op de manier hoe leerlingen leren en hoe we ons onderwijs organiseren. Hoe bereiden we onze kinderen voor op een toekomstige maatschappij die we niet kennen en op het uitoefenen van beroepen die we nog moeten uitvinden? De standaardisatie van het leerproces in vakken, klassen en leerjaren evolueert naar meer persoonlijk maatwerk voor de leerling. Niet meer het systeem staat centraal maar de mens/leerling. Leerlingen willen bovendien niet alleen efficiënt geholpen worden, maar ook menslievend.

Een nieuw paradigma op het organiseren van werk slaat op het creëren van de juiste condities zodat leerkrachten sterke, gepassioneerde teamspelers worden. Ze hebben voldoende eigen beslissingsvermogen om greep te krijgen op hun complexe opdracht en de talenten van leerlingen ten volle kunnen ontplooien.

De evolutie van het verticale (topdown) naar meer horizontale denken creëert een nieuw paradigma op leiderschap. In het oude denken over leiderschap bestaat er een scheiding tussen denken en doen. Leerkrachten voerden uit wat leidinggevenden (directieteam, coördinatoren,...) be-denken. Hoe evolueren we naar een nieuw leiderschap waar het leiderschap (letterlijk) gedeeld wordt met de leerkrachten en medewerkers? Hoe creëren we de juiste condities zodat leerkrachten zelf kunnen beslissen?

Bron: Jan Rotmans, De omwenteling.
Van systeem naar mens

Achter die drie paradigmawissels gaan veranderingen schuil die onderling sterk met elkaar verbonden zijn. We richtten ons te vaak naar wat de mens niet meer kan of de fouten die worden gemaakt. Er is een ander mens- en wereldbeeld dat dominanter wordt bij het organiseren. Onderhuids voel je een heroriëntering van systeemwaarden naar meer mensgerichte waarden zoals welbevinden, samen redzaamheid, welbevinden, vertrouwen. Uitgangspunten zijn dan: mens centraal, inclusievere maatschappij, de-medicaliseren, meer ruimte voor de professional,... Vaak wordt de taal waarin die nieuwe visies worden geschreven nog doorspekt met doelmatigheidswoorden (zoals efficiëntie, winst,...), maar initieel zijn er kiemen tot verandering.

Nieuwe helden

Als ik in een school kom, voel ik soms de temperatuur. En ik voel daar veel onzekerheid. Het is een turbulente periode waarbij scholen en personeel ofwel in verzet gaan om de bestaande orde te houden ofwel net zoeken naar een nieuwe richting. Enkele 'zotte' scholen pionieren en experimenteren met creatieve mensen die door het systeem breken. Wie besluit om het heft zelf in handen te nemen, werkt mee aan de beweging van onderuit. Een soort sluipende (r)evolutie waarmee velen eigenlijk al bezig zijn. Het zijn onze (nieuwe) helden van de werkvloer die bouwen aan het nieuwe en knagen aan het bestaande systeem. Die beweging van onderuit is een vorm van glokalisering ( globaal én lokaal denken). En zo ontstaan al heel wat mooie voorbeelden met teams, nesten, projecten,...

Leerkrachten vertellen me dat ze vooral hun passie en motivatie kwijt willen bij leerlingen en het beste voorhebben om zoveel mogelijk uit de leerling te halen. In de kern gaat het immers daarover, over die relatie tussen leerkrachten en leerlingen. We moeten terug naar de kern!

Maar veranderingen gaan gepaard met loslaten en afscheid nemen van het oude, zonder zeker te weten wat het nieuwe zal brengen. Dat creëert angst en dat is normaal. De oude structuren zijn aan het kantelen en lopen op hun einde. Hoe groot ze ons in het verleden ook hebben gebracht en hoeveel sympathie we er ook voor hebben. Er ontstaan nieuwe samenwerkingsverbanden met een nieuwe rijkdom aan organisatievormen. En dat doet eigenlijk pijn. Net nu we gewend geraakt waren om de regie en de controle in onze school te houden, komt in de plaats een slimmere en flexibelere manier van organiseren, sturing en leiding geven. Veeleer adaptief en anticipatief. Het gaat niet meer over wie de controle houdt en regie voert, maar over wie faciliteert. Want we staan in de nieuwe structuren allemaal in dienst van elkaar.
Ook al zijn scholen vandaag goed bezig, toch moeten ze iets doen met die transitie. Onderwijs zoals we het nu kennen blijft in de systeemhoudgreep zitten. Jarenlang hebben we er van bovenaf aan geknutseld met allerlei regels en procedures. Een beetje zoals de achtertuintjes met vele hokjes en stalletjes die je vanuit de trein kan zien. Daar moeten wij toch van af? Er is veel beweging in het onderwijs met vele experimentele projecten van onderwijsvernieuwingen, maar het vormt nog geen echt geheel. Aangestuurd door allerlei commissies, stuurgroepen en andere strategische denkgroepen lukt het vaak niet. Stop daarmee en probeer gewoon beweging te creëren door samen een visie te ontdekken en goesting te creëren om ervoor te gaan. Steek het kampvuur aan! Deel deze blogtekst en steek andere mensen uit je omgeving aan.
Stel: je werkt in een school. Je werkt er samen met andere scholen op een slimme manier en hebt over scholen heen een duidelijke en gezamenlijke visie ontwikkeld waar iedereen - ouders, leerlingen, leerkrachten, directie - heeft kunnen aan mee schrijven op een participatieve, transparante en iteratieve manier met ruimte voor initiatief. Je hebt vanuit die visie samen met je collega's het werk veranderd zodat de kernopdracht van jouw school versterkt wordt: de leerling en zijn traject. Vervolgens heb je het bestuur veranderd. Geen traditionele leiders meer die het werk verdelen, maar teams die gedeeld leiderschap opnemen met ruimte voor initiatief, autonomie en beslissingsrecht. Zelfsturende teams die over de jaren heen in een doorlopende leerlijn leerlingen begeleiden in een hechte leer- en leefgemeenschap. Je beseft door alle veranderingen die je met je school hebt doorlopen dat fusie en samenwerking geen synoniemen zijn, dat schaalvergroting geen doel is, maar een middel en dat gedeeld leiderschap goesting geeft. Wel, dan moet je ons boek (dat Tom Van Acker en ikzelf schreven) niet kopen. (tenzij je het cadeau wil doen natuurlijk) Is dit alles echter Chinees voor jou, lees dan verder, deel dit bericht, koop ons boek en steek je nek uit! Vrees niet!
Vandaag bedenken veel scholen op eigen houtje hoe ze zich anders en slimmer kunnen organiseren. Maar heel veel uitdagingen kan een school niet alleen aan. Denk maar aan de concurrentiestrijd rond het studieaanbod of het aantrekkelijk maken van de loopbaan van een leerkracht. Samenwerken op een grotere schaal en slim organiseren zijn nodig om deze en vele andere uitdagingen aan te gaan. En technologie kan ons daarbij helpen. Maar schaalvergroting is niet altijd de oplossing. Het is een soort paradox: schaalvergroting bevat veel mogelijkheden en kansen, maar ook heel wat valkuilen of bedreigingen. Het lijkt of men erop uit is om enkel de besturing te optimaliseren en postjes te (her-)verdelen. Zo ontstaat angst. Onderzoek geeft aan dat directies niet tégen schaalvergroting zijn, maar ze blijven wel sceptisch omdat er veel randvoorwaarden vervuld moeten worden. Ze willen een 'beheersbare grootte', ondersteunende centrale diensten, voldoende financiële omkadering. Tegelijk pleiten ze voor voldoende autonomie voor de individuele school en haar eigen financieel- en personeelsbeleid.
Werk samen
Onthoud dat fusie en schaalvergroting geen synoniemen zijn. Schaalvergroting is niet enkel een bestuurlijke kwestie die gericht is op efficiëntiewinsten. Daarmee nemen we de medewerkers, de ouders en de leerlingen niet op sleeptouw en verloopt alles over hun hoofden heen! Schaalvergroting leidt ook niet vanzelf tot meer efficiëntie. Als we alles willen centraliseren dan creëren we bureaucratie, vervreemding, kosten door controle en beheersing en trage besluitvorming. Schaalvergroting is geen doel, maar een middel. Het is geen besparingsoperatie. Het is het gevolg van een duidelijke en gezamenlijke visie op onderwijs. En dat vraagt goed bestuur. En een andere manieren van leidinggeven.
Versterk je kernopdracht
Schaalvergroting moet in eerste instantie een kans zijn om het werk te organiseren rond de kern van onze opdracht: de leerling en zijn traject. Het doel is beter onderwijs voor leerlingen en een professionelere omgeving voor leerkrachten. Zie het zo: door sommige dingen grootschaliger en professioneler aan te pakken, is er ruimte en tijd voor leerkrachten om hen in hun kernopdracht te versterken. Op grote schaal kleinschaligheid organiseren door kleine autonome teams te creëren rond groepjes leerlingen. Teams krijgen daarvoor de ondersteunende en voorbereidende taken toegewezen en waar nodig ook de bevoegdheden om het werk te regelen. Ze beschikken over een integraal beleidsvoerend vermogen. Ze organiseren een betekenisvolle kernopdracht en realiseren die samen in team. En ze krijgen goesting, want ze staan er niet alleen voor en leveren een hoge bijdrage aan de leerling.
Bouw 1 gezamenlijke visie
Schaalvergroting is het opstarten van iets nieuws. Niet het samenvoegen van wat bestaat. Het is de bereidheid van alle scholen om het verleden los te laten om te streven naar een win-win. Het is het geloof dat de verschillende partijen uit het netwerk via een nieuwe organisatievorm dingen kunnen verbeteren. Niemand kan zijn wil opdringen aan de anderen. Iedereen moet de intentie hebben om de andere te begrijpen en - ondanks tegengestelde cultuurelementen - te zoeken naar de best mogelijke nieuwe vorm. Het draait dus veel meer om samenwerking, ondersteuning en participatie in plaats van om duidelijkheid van taakverdeling en inhoudelijke criteria. Werken aan schaalvergroting is integraal aandacht geven aan mensen, cultuur, structuur en systemen, maar vanuit visie en sterk gedeeld leiderschap. Daarom is het cruciaal om voldoende tijd en ruimte te nemen om een visie te ontwikkelen voor en met iedereen die het aanbelangt. Pas als de visie uitgetekend is, kan het visiegedreven organiseren van start gaan.
Verander eerst het werk en dan het bestuur
Heb je een visie? Begin dan te organiseren! Eerst het echte werk: het begeleiden van leerlingen door een team van professionele medewerkers. Daarna de besturing. Eerst het operationele, en dan pas de bestuurlijke optimalisatie. Want schaalvergroting heeft pas zin als wij kunnen aantonen dat het kernproces van de school verbetert en de goesting van de medewerkers groter wordt. Schaalvergroting moet altijd leiden tot kwalitatiever onderwijs. Organiseer dus vooral geen mastodont, maar zoek naar kleinschaligheid op grote schaal. Wees klein in iets groots. Bouw een netwerk van autonome entiteiten waar leerlingen over de jaren heen in een doorlopende leerlijn begeleid worden in een hechte leer- en leefgemeenschap. En versterk ten slotte medewerkers door hen in team te laten werken en hen de vrijheid te geven om nog meer professional te zijn. Als trekkers van de schaalvergroting moeten wij hierin overtuigen.
Laat mensen participeren
Om samen te werken over de entiteiten heen, is het cruciaal om iedereen die het aanbelangt actief te betrekken. Het veranderproces is participatief, transparant, iteratief en stimuleert iedereen om initiatief te nemen. Zorg er dus voor dat al diegenen die het aanbelangt, continu mee kunnen participeren aan het verandertraject. Zij moeten op het einde van de rit zeggen: 'Dit is wat we nodig hadden en daar werken we met goesting aan verder.'
Deel je leiderschap
Samenwerken over entiteiten heen leidt tot een netwerkorganisatie waar het leiderschap is gedeeld. Leidinggevenden worstelen met zo'n model. Ze weten niet goed welke houding ze moeten aannemen. Zij regelen, plannen en controleren het werk. Ze zijn bevlogen en nemen vaak veel werk op. Het gaat ook in tegen het hiërarchisch en controlerende leiderschap dat ze gewoon zijn. Sommigen vervallen in het andere uiterste: 'louter toekijken en hopen dat er iets gebeurt'. Hun werk wordt herverdeeld en voor een deel naar de teams gebracht. Rest nog de teams aansturen, coachen, ondersteunen, visie bewaken,... door de nieuwe leidinggevenden.

Tom Van Acker en ikzelf zijn samen overtuigd dat samenwerking over de scholen heen nodig is om meer kleinschaligheid te organiseren met autonome entiteiten. Voor beter onderwijs en goesting bij leerkrachten. Wij geloven dat we met elkaar moeten samenwerken voor complexe uitdagingen. Iedereen die het aanbelangt mag daar mee zijn zeg over doen: schoolmedewerkers, ouders, leerlingen en de partners uit onze brede school. Samen dromen wij over onze nieuwe school en samen leiden wij de nieuwe school.

En jij? Het feit dat je nu nog aan het lezen bent, toont dat er nog werk is in jouw school. Anders was je al afgehaakt na de eerste alinea. Dus wat ga jij doen? Klein, groter, grootste. Dit bericht delen, ons boek kopen of je nek uitsteken in je school en aan de slag gaan. Wacht niet af, want je bent al begonnen...

Werken doe je het grootste deel van je leven, maar leren eigenlijk ook! Je kan het dan maar beter met goesting doen, vind ik. Soms overkomt het je, maar je kan het ook een handje helpen. Een leerkracht die met goesting werkt, doet een leerling met goesting leren. Naast vakexpert, begeleider en coach zijn we eigenlijk ook een soort goestingmanager, naar analogie met een Chief Happeniness Officer (CHO) of Chief Executieve Officer of zeg maar een Chief Enthusiam Officer (CEO J). Kort gezegd, is het de taak van een goestingmanager om het beste in mensen naar boven te halen zodat ze met plezier werken en leren. Niet om ervoor te zorgen dat elkeen zomaar zijn 'goesting' doet. Goestingmanagers staan hun collega's bij, geven steun, begeleiden of coachen leerlingen, hebben aandacht voor geluk en welzijn op school, wijzen op ziekmakende gedragingen of betuttelende afspraken,... Goestingmanagers zijn geen goestingdoeners.
Hierdoor komt 'werken met goesting' wel op de agenda te staan. We zijn dat niet (meer) gewoon. Vroeger was werken een zware (fysieke) arbeid. Vooral uit economische noodzaak om een inkomen te hebben. Tegenwoordig heeft werken ook te maken met zingeving, persoonlijke groei, betekenis geven aan het leven,... Het is niet meer iets uitsluitend voor in de yogazaal, kapel of kerk. Ook op de schoolvloer is goesting, welzijn, geluk, voldoening, perspectief, richting, plezier,... van belang om te werken en te leren. De arbeidsethiek is daardoor veranderd van plicht naar betekenisverlening, van moeten naar willen. De werk- en schoolplek kan dan maar best een 'plek der moeite' zijn. Een plek waar we graag komen om samen met collega's een zinvolle bijdrage te leveren aan onze leerlingen. Iets wat we als goestingmanagers dus samen doen. Een 'school der moeite' voor onze leerlingen. We zijn er ten slotte het grootste deel van de dag (of ons leven).

Cijfers tonen aan dat bijlange niet alle leerkrachten werken met goesting. Heel wat leraren ervaren veel planlast, zijn emotioneel vermoeid of ervaren klachten van stress en/of burnout. Ook een pak leerlingen zitten niet goed in hun vel. 1 op 5 wordt (vaak) gepest en/of denkt aan lichamelijke verminking. Wie niet goed in zijn vel zit, voelt zich ook minder betrokken en is minder tevreden.

Nochtans is werken en leren met goesting een factor voor een succesvolle school, zo blijkt. Wie met goesting werkt, is actiever, productiever, alerter, minder afwezig wegens ziekte, meer betrokken, wendbaarder, ... En vaak wordt er hier maar aandacht aan besteed wanneer de burnout of stress voor de deur staat.

Werken met goesting heeft te maken met enkele persoonlijke karakteristieken, de arbeidsomstandigheden en de context waarin men werkt. Een groot deel van jouw goesting bestaat dus uit aangeboren eigenschappen zoals sterktes, talenten, interesses, ... Maar een even groot deel heeft ook te maken met de manier van kijken naar onszelf en de wereld om ons heen. Waar richt jij je op? Ben je van mening dat leerlingen voorbestemd zijn en alles vast ligt? Wil je met (eenzijdig opgelegde) afspraken gezag afdwingen? Hou je lijstjes bij van tekortkomingen, berispingen,...? Dan vertrek je misschien vanuit een vorm van wantrouwen dat beantwoord wordt met controleren en beheersen van het klasmanagement.

Of ben je eerder van het type dat vertrekt vanuit een ontwikkelingsgericht denken en vanuit de overtuiging dat leerlingen dus kunnen evolueren? Als je ze maar genoeg ruimte en kansen geeft. Ze begeleidt, ondersteunt, prikkelt, uitdaagt om boven zichzelf te laten uitstijgen,... Je rol als goestingsmanager om jouw leerlingen de goesting en de passie over te brengen, past dan meer bij jouw natuur. Wie dus met een meer open mind naar de dingen kijkt, heeft een grotere kans om de veranderingen eigen te maken en kansen te zien. Je laat je dan ook minder gemakkelijk van de wijs brengen.

Wat kunnen we dan zelf doen om als goestingsmanager het welzijn en het geluk te verhogen op school? Het klavertje vier brengt alvast geluk.

Talent als eerste blaadje

Ieder kind, ieder mens blinkt toch ergens in uit? Terwijl de één goed analytisch redeneert of improviseert, krabbelt de ander fantasierijk een wit blad vol of vertelt verhalend zodat anderen aan de lippen hangen. De manier van doen die je als vanzelf afgaat, schrijven we toe aan 'jouw talent'. Het bezorgt je vijftig tintelingen van plezier. Al te vaak raakt dit door complexe (vaste) structuren, afspraken en procedures of autoritair leiderschap, ondergesneeuwd. Of wordt dit verward met een loyale inzet op het werk dat waardering oplevert? Werk of leer je nog in lijn met je eigen talent? Kan je je eigen talent (nog) voldoende inzetten op school?

'Go with the flow' als tweede blaadje

Heb je het gevoel dat je je agenda teveel plooit naar wat op school verwacht wordt? En heb je dan nog zicht op het hogere doel waartoe je bijdraagt? Geef je jouw vak, of draag je bij tot een grotere ontwikkeling van de leerlingen? Door van je werk jouw roeping te maken, kan je het verschil maken bij leerlingen. Een leerkracht die ook de rol van goestingmanager opneemt, probeert op alle mogelijke manieren in relatie te treden met collega's en leerlingen. Het is geen extra taak, maar part of the job. Wie zich richt op het hogere doel, ervaart meer goesting. De tijd vliegt voorbij wanneer je werkgeluk ervaart. En wanneer de waarden van de school perfect aansluiten bij jouw persoonlijke opvattingen over waarden en normen, dan ervaar je een grotere gedragenheid van visie. Je verbindt je dan met wat je doet en staat daar helemaal achter. Werk jij in the flow?

Het derde blaadje is de gezonde geest in een gezond lichaam

Naast de intellectuele, socio-emotionele en spirituele ontwikkeling is ook de fysieke gezondheid van belang. Wie die dimensie onvoldoende verzorgt, komt sneller in aanraking met lusteloosheid, slaapproblemen, verkoudheden,... Je leeft teveel vanuit 'het hoofd' en te weinig vanuit je hele lijf. Doorbreek ingesleten ongezonde patronen en beweeg (meer) of bouw oplaadmomenten in. Een beetje lummeltijd voor leerkrachten en leerlingen doet deugd voor meer creativiteit. Ze laden de accu voor de goesting.

Soms is er te veel school en te weinig privé. Twee werelden met andere verwachtingen. Door het onderwijssysteem wordt de verstrengeling tussen werk en privé teveel als evident gezien. Contacturen op school en al de rest is voor thuis, zowel offline als online. Kunnen we dat ook niet op school organiseren en bv. verbeteringen en voorbereidingen samen in team maken? En geven we dan niet beter een stukje individuele vrijheid in de lesrooster op voor meer professionele autonomie in het regelen van het werk op school?

Intense relaties en verbindingen maken is het vierde blaadje

Smartphones lijken wel uit 'handen' te groeien. Nooit was er zoveel onderling digitaal contact. Voor velen is Bancontact de belangrijkste vorm. Nochtans heeft goesting te maken met de fysieke verbinding die je maakt met anderen, collega's, leerlingen. Ook mensen die zich in elkaar kunnen inleven, leven zich minder op elkaar uit. Het ervaren van sociale steun en waardering doet wonderen. We leggen schijnbaar veel contact, maar te oppervlakkig. We vergaderen ons te pletter voor bijkomende afspraken, regelingen, procedures, maar we maken te weinig onderlinge verbinding tijdens de vergadering. Organiseer je vergadering als een kampvuurdialoog. Maak er een ontmoetingsmoment van, creëer emotionele verbinding en wakker het vuur bij elkaar aan. Luister en stel jezelf open om geraakt te worden door de andere. Het geeft echt voldoening als je ruimte laat voor het omgaan met verschillen, angsten, twijfels, dromen, verlangens,... Niet alles op school moet geüniformiseerd of gestandaardiseerd worden om beter te kunnen werken. Soms herken je je net in de ruimte om het anders te doen en behandel je jezelf daarbij als je beste vriend. Een eventueel conflict hoort daar bij. Er is geen glans zonder wrijvingen.

Wie gelooft nog in onderwijsvernieuwingen? Terwijl beleidsmakers veranderingen prediken, vraagt men op het werkveld veeleer rust en stabiliteit als antwoord op de stijgende werkdruk, planlast en burn-outs. En toch zullen onze scholen en organisaties mee moeten evolueren en de kloksnelheid van de buitenwereld volgen, willen we maatschappelijk relevant blijven. Leerlingen voorbereiden op een onzekere toekomst vraagt een transformatie. Schakelen dus tussen enerzijds het goede bestendigen en verbeteren en anderzijds creatief innoveren.

Veranderingen behoren tot onze dagelijkse realiteit. Of we dat nu willen of niet. Maar in die verandering moeten we zorg dragen voor onszelf en onze collega's, want niet iedereen kan er zomaar mee omgaan. Veranderen is telkens een beetje afscheid nemen van situaties om naar een nieuwe situatie over te gaan. Het kan een soort angst inhouden om ons te binden. Maar hoe je het ook draait of keert, omgaan met veranderingen is de sleutel tot succes van iedere schoolorganisatie in transitie.

"Wie heeft mijn kaas gepikt?" is een verhaal over veranderingen, waarbij 'kaas' een metafoor is voor wat we van het leven verwachten. Het staat symbool voor huis, job, geld, vrijheid, gezondheid, erkenning, rust,... We zijn allen op zoek naar 'kaas' omdat we denken dat het ons gelukkig zal maken. We geraken eraan gehecht. Wordt onze kaas gepikt, dan kan het serieuze gevolgen hebben. Hoe verschillend er met een plotselinge verandering omgegaan wordt, staat centraal in het verhaal van Spencer Johnson. Ik vat het voor jou samen.

Er waren eens, in een ver land, twee muizen, Snel en Snuffel, en twee mensen, Peins en Pieker, die zich in een doolhof bevonden. Ze renden de hele dag heen en weer op zoek naar kaas, omdat ze hun honger moesten stillen en omdat ze er blij van werden. Elke ochtend renden de mensen en de muizen - volgens een vaste route - door het doolhof naar de plaats waar ze hun favoriete kaas vonden. Het was een vaste gewoonte geworden waar ze hard voor gewerkt hadden. Er was zoveel kaas dat ze dachten hun leven lang er mee toe te komen. Ze stemden hun hele leven erop af. Ze voelden zich zeker en gelukkig en hadden nooit meer haast. Om zichzelf meer thuis te voelen in het doolhof schreven ze spreuken op de muur: Als je kaas hebt, ben je blij. Langzaam sloeg hun zelfvertrouwen om in vorm van arrogantie waardoor ze niet meer opletten.

Op een ochtend kwamen de muizen aan op die plek en zagen dat de kaas op was. De muizen waren niet erg verbaasd. Ze hadden al gezien dat de kaasvoorraad elke dag een beetje was geslonken. Daardoor waren ze voorbereid en wisten instinctief wat ze moesten doen. Ze gingen zo vlug als het kon op zoek naar nieuwe kaas.

Hetzelfde overkwamen de mensen. "Wat? Geen Kaas meer? Wie heeft mijn kaas gepikt?" Omdat ze die kleine, dagelijkse veranderingen niet hadden zien aankomen, gingen ze hongerig en teleurgesteld naar huis. Ze vonden het onrechtvaardig en maakten zich zorgen. Voordat ze weggingen, schreef Pieker nog op de muur: Hoe belangrijker de kaas voor jou is, des te meer raak je er aan gehecht.

De volgende dag vertrokken de mensen toch weer - uit gewoonte - naar dezelfde plek, maar de situatie was onveranderd. "Zouden de muizen iets weten dat wij niet weten?", vroeg de één." "Pfff, wat kunnen zij nou weten", reageerde de ander. "Het zijn maar een stelletje muizen. Zij reageren alleen maar op hun omgeving. Wij mensen, wij zijn bijzonder! Misschien moeten we niet zoveel nadenken over het probleem, maar gewoon op weg gaan om nieuwe kaas te zoeken." Peins bleef het een veilige plek vinden en vond het beter om achter te blijven. Pieker besloot om te vertrekken op zoek naar nieuwe kaas, want: Wie niet verandert, sterft.

Ondertussen waren de muizen met hun instinct al lang op zoek gegaan. Ze kwamen steeds verder in het doolhof totdat ze uiteindelijk andere nieuwe kaas vonden, de grootste hoeveelheid kaas die de muizen ooit hadden gezien.

De mensen daarentegen werden wrokkig, gaven elkaar de schuld en raakten de controle over de situatie kwijt. Ze bleven wachten in de hoop dat de kaas vanzelf zou terugkomen. Die verlammende gedachte maakten hen bang. En weer schreef Pieker op de muur: Wat zou je doen als je niet bang was? Hij constateerde dat als hij er voor open gestaan had en beter opgelet, hij de verandering had kunnen zien aankomen. Hij stopte even om bij te komen en schreef: Houd je kaas in de gaten, zodat je het merkt als hij oud wordt. " De volgende keer zal ik me sneller aanpassen, dat maakt alles eenvoudiger", zei hij.

Pieker vroeg zich af of Peins al was vertrokken, of dat hij nog steeds door angst vastgekluisterd zat, want: Een nieuwe weg inslaan helpt je bij het vinden van nieuwe kaas. Omdat angst alles veel erger maakt dan nodig, rende Pieker het donkere doolhof in en richtte zich naar wat er op hem lag te wachten. Hij verbaasde zich erover dat hij daardoor steeds vrolijker werd. Hij stopte en schreef: Als je de angst loslaat, ben je bevrijd. Zo goed had hij zich lang niet meer gevoeld. En alsof dat nog niet genoeg was, stelde hij zich ook voor dat hij aan tafel zat met al zijn favoriete kaassoorten. De voorstelling werd realistischer naarmate hij die meer invulde en des te meer raakte hij er van overtuigd dat hij een nieuwe kaassoort zou vinden. Hij schreef: Als ik me de nieuwe kaas voorstel, komt die dichterbij, al heb ik hem nog niet gevonden.

Pieker vroeg zich af waarom hij altijd gedacht had dat verandering tot iets slechts leidde. Nu realiseerde hij zich dat verandering ook tot iets beters kan leiden. Hij rende met hernieuwde kracht door het doolhof. Hij stopte en schreef op de muur: Het is veiliger om op zoek te gaan, dan zonder kaas te blijven zitten. Hij besefte dat de nieuwe weg een bron van kracht was en dat verandering een normaal en veel voorkomend verschijnsel was, of je je er nu op instelde of niet. Een verandering zou je alleen overvallen als je het niet verwachtte of als je er niet op lette. Pieker had zijn opvattingen veranderd. Toen dit tot hem doordrong, stopte hij even en schreef op de muur: Met oude opvattingen vind je geen nieuwe kaas.

Als je dingen anders ziet, ga je ze ook anders aanpakken. Het hangt er maar van af hoe je 't wilt zien. En Pieker schreef: Als je ziet dat je goede, nieuwe kaas kunt vinden, verander dan van richting. En zo ging hij de nieuwe weg in, hopend dat hij de goede kant op ging. Hij stelde zich voor dat Peins de Tekenen aan de Wand (of spreuken op de muur) zou lezen en daarmee zijn richting kon volgen. Daarom schreef hij: Als je oog hebt voor de eerste kleine veranderingen, kun je de grote beter accepteren.

Pieker rende verder door het doolhof en vond een nieuwe plek met kaas. Daar zag hij de grootste kaasvoorraad die hij ooit gezien had. De muizen verwelkomden hem hartelijk. En terwijl hij van de kaas smulde, dacht hij na: het is belangrijk niet te lang te blijven nadenken en de dingen niet ingewikkelder te maken dan ze zijn!

(Samengevat uit Spencer Johnson, Wie heeft mijn kaas gepikt? Business Contact, 2007)

Ik ben geen specialist in architectuur of bouwkunde, maar ik wil hier toch graag een poging ondernemen om het schoolgebouw van de toekomst te schetsen. Die school mag groot zijn, maar moet wel kleinschaligheid uitstralen. Ze wordt liefst bedacht vanuit de gebruiker. Het is een schakel of hub in een netwerk van organisaties en bedrijven. Het is een soort goestinggevend ontmoetingspark waar ook in mogelijkheden wordt voorzien voor werken & leren, ontspanning, eten & drinken en sociale contacten, al dan niet uitgebaat door eigen leerlingen, sociale economiebedrijven of private ondernemingen.
Denken in volumes

Weg met het blokkendoosschoolgebouw dat slechts een deel van de dag of week gebruikt worden. Het traditionele "vakkenhuis" met vaste elementen maakt plaats voor iets radicaal anders. De school van de toekomst kan samengevat worden als een coöperatieve combinatie van een klooster, een pretpark, een werkatelier en een marktplein. Een soort ecosysteem als open leerpark. Het geheel ademt de sterke identiteit van de school uit en kent een goede relatie met zijn omgeving. Verschillende zones werken flexibiliteit in de hand, zodat in elke ruimte iets unieks kan worden aangeboden om het (persoonlijke) leren te ondersteunen. Onderwijs vraagt een actieve interactie tussen mens en ruimte en leerlingen hebben zowel fysiek als mentaal ruimte nodig om te leren. Nieuwe schoolarchitectuur denkt daarom meer in volume en ruimten dan in klaslokalen.

We willen verbinden. Nieuwe schoolarchitectuur moet daarom transparant zijn, doorkijk geven en verbinding creëren.

Sloop die muren

Muren zijn nog te veel scheidingselementen. We willen juist verbinden. Nieuwe schoolarchitectuur moet daarom transparant zijn, doorkijk geven en verbinding creëren. Het telt zo weinig mogelijk binnenmuren en verloren gangen en volgt de vorm van een zeesterorganisatie (cf. boek 'scholen slim organiseren'), met een open en inspirerende centrale ruimte die meerdere functies combineert zoals receptie, circulatieruimte, zitgelegenheid, polyvalente ruimte,... Het doet dienst als inkomhal waarrond verschillende gebouwenvleugels (poten van de zeester) met leergebieden kunnen worden gebouwd die samenhangen met de grofstructuur van de school. Structuur volgt de visie, ook de schoolstructuur.

Een open en flexibel onthaal

De open inkomhal is een multifunctionele en visueel aantrekkelijke ruimte die de verschillende gebouwdelen verbindt. Die hal kan in een mum van tijd een soort grote presentatieruimte met podium zijn of onderverdeeld worden in zithoeken en werkplekken. De centrale ruimte mag hoog zijn met zwevende loopbalkons aan de binnenkant om verdiepingen in de open ruimte te verbinden. Onderwijs organiseren is immers relaties organiseren. Tegelijk bieden de loopbalkons uitzicht op de benedenruimte met zijn verschillende zithoeken en open plekken. Dat creëert luchtigheid maar ook sociale controle.

Grote ruimtes

Een gebouwvleugel bestaat uit meerdere grote 'continuruimtes' waar de leerling zich een onderdeel waant van het geheel. Het is een interactiezone met open werk- en studieplekken en aansluitend diverse breakoutrooms voor co-creatie of andere functies. Wij opteren voor grotere ruimtes die volgens de noodzaak van het moment op diverse manieren op te delen zijn in kleinere ruimtes. Dat kan met mobiele wanden of schuiframen, maar ook met nieuwe vormen van meubilair die kleinere werkcellen mogelijk maken.

De inrichting van de ruimte ondersteunt de rol van de leerkracht en de leerling en biedt een integrale kijk op leren en de onderwijsvisie.

Verschillende zones

In een visueel aantrekkelijke leeromgeving bewegen de leerling en de leerkracht zich naar die zones die hem of haar het meeste goesting geven en aanzetten tot leren en werken. Door elke ruimte te ontwerpen voor een ander soort ervaring - in de plaats van per vak of leraar - kunnen scholen krachtiger en overtuigender zijn. De inrichting van de ruimte ondersteunt de veranderende rol van de leerkracht en de leerling en biedt een integrale kijk op leren en de onderwijsvisie. Verschillende leerzones vormen een flexibele werk- en leerplek zoals een interactiezone, ontwikkelzone, uitwisselingszone, creatieve zone, onderzoekszone en een presentatiezone.

Concentratie-units

Binnen de grote interactieruimtes zijn er onderverdelingen voor groepsleren en individueel leren. Open tuinhuisjes zorgen voor min of meer afgesloten werkplekken voor groepswerken. Dergelijke concentratie-units bestaan in allerlei kleuren, maten en vormen. De grote ruimte is bestemd voor groepsleren en bestaat uit gezamenlijke werkplekken, collaboratieve studieruimtes, ruimte voor discussies, ruimte voor vergaderen, ruimte voor presentaties en demonstraties,...

Breakoutrooms

Achtergrondlawaai of -beweging vraagt dat leerlingen soms 'uitbreken' naar een aparte ruimte voor bepaalde opdrachten. Die breakoutrooms bestaan in allerlei vormen en groottes. De kleinere instructieruimtes worden afgesloten, bijvoorbeeld met glazen wanden en deuren, of blijven open en dienen voor kortstondige instructies aan de leerling of vergaderingen. Daarna zwerven de leerlingen weer uit naar de grote ruimte met zijn cosy werkplekken. De kleine instructielokalen zijn te vergelijking met het klassieke klaslokaal, maar dan aangepast aan de visie. Instructielessen zijn dan veeleer een pedagogische werkvorm dan een organisatievorm. Die klassieke instructie zal nooit helemaal verdwijnen, omdat het voor bepaalde doelen zeer effectief is.

Ruimte voor individuele besprekingen, dialoog, feedback en coaching kunnen met modern meubilair op een speelse manier geïntegreerd worden.

Ruimte voor stilte

Ook stille ruimtes voor telefoons of videoconferencing met een mentor of externe expert kunnen hun plaats krijgen. Daarnaast moet ook voldoende aandacht gaan naar plekken met een prikkelarme omgeving. In elk geval is er nood aan een plek waar leerlingen het beste kunnen leren in functie van hun concentratie, privacy en gemoedstoestand. Dat geldt evenzeer voor de leerkrachten. Ruimte voor individuele besprekingen, dialoog, feedback en coaching kunnen met modern meubilair op een speelse manier geïntegreerd worden. Een ruimte voor verstilling en verdieping is een meerwaarde, want mensen zullen zinzoekers blijven. Dat hoeft niet de terugkeer van de kapel in de school in te luiden, maar wel een ruimte waar leerlingen de 'geest' kunnen laten waaien.

Relaxwerkplekken

In de relaxwerk- of ontmoetingsplekken moet niets. Die plekken zorgen voor creativiteit, beleving en sociaal contact. Disciplines, richtingen en niveaus ontmoeten er elkaar ongedwongen en maken er dwarsverbindingen doorheen de school. De relaxwerkplekken kunnen centraal of decentraal in het gebouw, zolang het maar open en visueel transparant is. Een galerij met posters en presentaties kan als afscheidingswand dienen en moedigt leerlingen aan om van elkaars werk te leren.

Specifieke voorzieningen

Specifieke ruimtes met speciale voorzieningen voor wetenschappen of industriële werkplaatsen worden best functioneel ingepland, afhankelijk van wat we zelf nog doen in ons eigen gebouw en wat op (een andere) locatie kan gebeuren of in samenwerking met andere naburige scholen of aanwezige bedrijven in het leerpark.

Desk voor het team

In de nieuwe school trekken leerkrachten zich niet meer terug in een leraarskamer, maar ze bevinden zich bij 'hun werk'. In de grotere continuruimte kan ook - bij wijze van balie/onthaal/receptie/ondersteuning - in een ruimte met desk voorzien worden voor de directie, het team leerkrachten, secretariaatsmedewerkers of andere ondersteuners. Daar werken ze aan voorbereidingen, evaluatie en begeleiding. Ze staan dicht bij de leerlingen en kunnen hun relatie met de leerlingen zo organiseren dat er duurzame banden ontstaan voor begeleiding. Samen vormen ze een multidisciplinair team dat instaat voor de community van leerlingen waarvoor ze gedurende meerdere jaren na elkaar zorg dragen.

Buiten is binnen

Heb je nog muren staan rondom je schoolterrein? Gooi de omwalling open en trek de buitenwereld naar binnen. Het internet zit al in elke broekzak en boekentas, nu nog de echte wereld. Naar de buitenzijde toe zal het gebouw vooral ons wensbeeld uitstralen. Het is een weergave van onze identiteit. Het gebouw ademt 'school' uit en geeft een signaal van "hier zit je goed".

Toegegeven, lumineuze en creatieve ontwerpen halen amper de eindfase. Beperkte budgetten, strikte subsidieregels en procedures maken het soms onmogelijk en dwingen ons tot compromissen. Daarbij wordt maar al te vaak ingeboet op het vernieuwende. Maar dat hoeft niet te betekenen dat er helemaal niets kan. Ook binnen de oudere schoolgebouwen zijn heel wat mogelijkheden om de school van de toekomst te starten. Al eens geprobeerd om de banken en stoelen anders op te stellen?

De school van de toekomst is er vandaag nog niet, maar we moeten zorgen dat de architectuur die we vandaag bouwen die toekomst niet hypothekeert.

Als er geen echt WK-lied is, dan maar een WK-blog. Deze keer gaan we al voetballend school maken. Overwinning of nederlaag, het is een sportieve kijk op scholen (slim) organiseren. Elke dag is er match. Er wordt gespeeld om te winnen, want het is de ambitie van de school om kinderen zo ver mogelijk te brengen. We doen het niet meer alleen met de directeur of voorzitter aan de top. 'Dat zou pas koekenbak zijn', roept de voetbalcommentator enthousiast.
Aftrap

De leerlingen lopen het stadion binnen. De leerkrachten komen één voor één uit de leraarskamer alsof ze vanuit de kleedkamer het veld opkomen. Directie en bestuur zit in de dug-out toezicht te houden. Het stadion is uitverkocht met uitzinnige fans in de tricolore. Elke speler gaat naar zijn positie op het veld zoals de leerkracht tijdig voor de rij of naar de klas. Net zoals met het belsignaal wordt met een fluitsignaal de aftrap gegeven en kan het spel beginnen.

De bal is rond

De bal is onze kernopdracht: Leerlingen kwalificeren, talenten ontwikkelen, leervermogen maximaliseren en welbevinden organiseren. Zoals de bal voor iedereen rond is, is de kernopdracht voor iedereen gelijk en tijdloos. Het spel dat we samen spelen, kan wel verschillen. Geen school is gelijk. Door offensief of defensief te spelen, wordt het leerplan ofwel klassiek afgewerkt of met alternatieve spelvormen aantrekkelijk gemaakt. Maar we spelen wel de bal, nooit de man. Er is maar één leerweg: de weg vooruit naar de goal.

Buiten de lijnen

Maken we toch brokken of duwen we de bal buiten de lijn, dan ligt het spel eventjes stil. We vergewissen ons van de toestand. Iedereen neemt daarna opnieuw positie in. Ook de leerling komt op adem, wordt beluisterd en krijgt een nieuwe kans om in te pikken. Met een hoekschop of ingooi komt de bal weer in het spel. We dragen dus zorg voor elkaar en voor de leerlingen. Soms moeten we zelfs een muurtje bouwen om geen tegendoelpunt te krijgen. Maken we toch een fout, dan raapt een keeper de bal op en bouwen we opnieuw op. Herstelgericht werken, noemen we dat op school.

In de tribune

In de tribune zitten onze stakeholders. Ze verwachten veel van de match en supporteren voor het spel dat gespeeld wordt. Ze juichen mooie combinaties toe of klagen met boe-geroep onterechte beslissingen aan. Wie speelt naar het verkeerde doel, zal het gehoord hebben. Wie op school de verwachtingen niet inlost, kan vragen van ouders en soms ook de pers krijgen.

Het gras en de krijtlijnen

Ons voetbalveld is groen. Groen is onze gemeenschappelijke waarde. De krijtlijnen op dat veld zijn de kaders van onze gedragen visie op school. Ze bepalen de spelregels en zijn de werkingsprincipes waar we ons op school aan houden. Wie buitenspel loopt of anderen tackelt, wordt teruggefloten. Wie zondigt tegen de afgesproken principes riskeert een gele of rode kaart. Het doel is de ambitie van de school. Om resultaat te halen moeten we samen doelpunten scoren. We willen immers op het einde een goed score-rapport.

De 12de man

Ze zijn met 11 en vaak divers samengesteld. Van keeper, verdedigers over middenveldspelers tot spits. Niet iedereen moet op elke positie kunnen spelen, maar samen moeten ze wel het gehele veld bezetten en balbezit houden. Van 'ik' naar 'wij'. En waar een 'wij is, is een weg'. Niet de hiërarchie bepaalt de positie, maar teamleden ondersteunen elkaar en spreken een rolverdeling af. Met 4 op een groot veld is te weinig en met 20 lopen ze elkaar voor de voeten. Een elftal vormt een ideale en werkbare teamgrootte. En de 12 de man zorgt voor de sfeer. Het is de cultuur op school waarbij fouten maken mag en we open kunnen praten, vooruit gestuwd door de wave van het stakeholderspubliek.

Basisploeg

Doorheen het tornooi spelen we best met een vast team, de basisploeg. Wissels worden beperkt. Wie in de schil van het team functioneert, is loyaal aan de ploeg bij een invalbeurt. Interims worden opgevangen binnen het team. Ook de Rode Duivels waren bij aanvang geen topteam. Dat ontstaat maar op het einde van een training- en leerproces. Veel oefenen op specifieke situaties en ze onderling met elkaar bespreken, is nodig. Het team verschijnt - om ex-bondstrainer Robert Wasseige te citeren - zo fris als een konijn op de plein. De spelers beoordelen het spel als team en passen flexibel hun manier van spelen aan volgens de noden en de score. De passes die ze naar elkaar geven, zijn de communicatie- en rapporteringslijnen op school. Wie achterstand oploopt, steekt een tandje bij. Wie op voorsprong staat, kan verder rustig de bal rondspelen en het spel domineren.

De coach en de kapitein

De coach naast het veld geeft wel richtlijnen, maar neemt het spel niet over. Hij zorgt in de eerste plaats voor een goede teamsfeer. Ook op het veld is er een kapitein, die gelijk met de anderen meespeelt. Ook op school wordt leiderschap best gedeeld. Zoals de kapitein op het veld zijn medespelers subtiel aanstuurt, zo nemen leerkrachten in het team de verantwoordelijkheid voor hun uitvoerende taken en geven ze elkaar (constructieve) feedback. Wie te veel alleen dribbelt, wordt aangesproken of gewisseld.

De scheidsrechter

De scheidsrechter ziet als een inspecteur toe op de spelregels en het systeem. Extra videorefs kijken over de schouder mee. Langs de zijlijn houdt de lijnrechter nauwlettend het spel in de gaten. Ze helpen de kwaliteit van het spel hoog te houden. In onderwijs werken ook heel wat instanties langs de zijlijn: CLB's, ondersteuningsnetwerken, pedagogische begeleiders en fastteams. Waar nodig geven ze ondersteuning. In de hoogste nood wordt de match stilgelegd voor wie gekwetst raakt. Je ziet de sportdokter en verzorgers dan over het speelveld hollen in de hoop onze sterspeler niet te moeten afvoeren.

Extra tijd

Zoals een match bestaat uit 2 speelhelften, zo wordt het schooljaar ook opgedeeld in 2 semesters. Op het einde van elke helft komen de spelers 'in de zestien'. Het is dan alle hens aan dek, want examentijd. Op het einde komt er zelfs soms blessuretijd bij. De leerlingen krijgen dan met een bijkomende proef of een flexibel traject extra tijd. Penalty's beslissen soms over doorgaan of niet doorgaan naar het volgende leerjaar. Tussen de speelhelften is er een verdiende pauze, rust en reclame. Het dient om de mentale batterijen op te laden, het spel te evalueren en de tactiek bij te schaven. De voorbereiding naar volgend schooljaar.

Wereldkampioen!

Onderwijs organiseren is dus het wereldkampioenschap voetbal spelen. Omgaan met veel verwachtingen en aan een hoog wedstrijdritme. Zoals elke supporter een beetje bondscoach is, is elke ouder ook een beetje schooldirecteur. Een onderwijsspecialist met een eigen mening. Toch moet elke match gespeeld worden. En soms kan de bal ook verkeerd rollen. Gedeeld leiderschap op school is dan nodig om die verantwoordelijkheid georganiseerd te krijgen.

Het lerarentekort wordt op steeds meer plekken zichtbaar en voelbaar. Als bestuurder krijg ik dagelijks vragen van directies. De vergrijzing slaat toe, de babyboomers verlaten straks massaal het onderwijs en een griepgolf kan de continuïteit op school in gevaar brengen. Ondanks veel creativiteit lukt het niet altijd om een oplossing te vinden binnen het eigen personeelsbestand. Beleidsmakers verbeteren intussen de arbeidsvoorwaarden en verhogen de werkzekerheid van beginnende leerkrachten. Maar waarom ons heil blijven zoeken in het bekende trapladdersysteem voor een lerarenloopbaan? Naast dat verticale denken zou een horizontale mobiliteit nochtans kunnen zorgen voor diverse andere patronen. Denk even met me mee.
Zij-instromers

Veel leerkrachten komen 'vanachter de lesbanken' rechtstreeks 'voor de lesbanken' te staan, zonder eerst elders relevante beroepservaring opgedaan te hebben. Mensen die van buiten de onderwijssector komen om les te geven, noemen we zij-instromers. Wegens budgettaire beperkingen wordt dat echter niet aangemoedigd. Nochtans kan zij-instroom een verrijking zijn om leerlingen voor te bereiden op de toekomstige maatschappij. Ze krijgen dan les van mensen die theoretisch geschoold zijn én voldoende voeling hebben met het levensechte werk. De arbeidsmarkt evolueert, waardoor professionals gedurende hun loopbaan meerdere 'meesterschappen' verwerven om relevant te blijven. Permanent levenslang leren heeft ook als gevolg dat ze meerdere opeenvolgende jobs uitoefenen. Het is jezelf continu verbeteren, maar tegelijk ruimte scheppen voor nieuwe invalshoeken. Het zou fijn zijn mocht ook het onderwijs van de tendens kunnen profiteren.

Freelancers

Mocht een school of schoolbestuur zijn eigen loonbudget kunnen aanwenden, dan zouden ze ervoor kunnen kiezen om naast 'vaste' leerkrachten ook bepaalde competenties (tijdelijk) te huren of in te kopen van andere organisaties. Dat zijn dan leerkrachten met een zelfstandig statuut als een soort ZZP (zelfstandig zonder personeel) of freelancer. Die manier van werken wint maatschappelijk aan populariteit. Jobs evolueren naar projecten, waaraan competenties worden gekoppeld. De kanteling van 'bezit van kennis' naar 'gebruik van competenties' betekent dat mensen hun diensten verhuren en inkomsten halen uit meerdere projecten. Vaste banen zijn dan niet de meest logische vorm om 'werk' te organiseren. De digitalisering versnelt dat alleen maar. Slimme platforms maken komaf met de klassieke coördinatie en linken sneller vraag aan aanbod. Die flexibiliteit zou ook het onderwijs deugd doen.

Combi-leerkrachten

Laat ons nog verder denken. Waarom zouden niet ook werknemers uit de private sector worden aangetrokken op louter contractuele basis, zodat ervaring en competentie uit de private sector kan instromen in het onderwijs? Die hybride personeelsgroep zou dan tegelijk in de echte bedrijfswereld actief zijn en in de scholen. Duaal werken voor leerkrachten dus! Duale leerkrachten leveren een bijdrage aan de kwaliteit door meer up-to-date praktijkkennis en feedback binnen te brengen in het klaslokaal. Ze zijn de perfecte verbinders. Contacten tussen scholen en het bedrijfsleven verlopen vlotter en tegelijk biedt het voor een groot aantal mensen een alternatieve oplossing voor meer of ander werkbaar werk (in beide richtingen). Sommige grote bedrijven zijn nu al bereid om werknemers 'uit te lenen' aan het onderwijs. De slaagkansen van dergelijke combibanen zijn te zoeken in de persoonlijke vaardigheden (planning, flexibiliteit, sociale vaardigheid, transparantie,...) en de randvoorwaarden op school (combi-lesrooster, afstemmingstijd,...). Ook flexibiliteit en ruimte om te combineren en waardering, steun en vertrouwen krijgen, zijn belangrijke voorwaarden voor succes.

Weg met diploma's!

Het feit dat er mensen voor de klas komen die geen diploma van didactische scholing hebben, kan weerstand opleveren. We moeten af van dat diplomadenken en erkennen dat dergelijke medewerkers voldoende sociale vaardigheden en competenties hebben ontwikkeld binnen hun eigen werkcontext. Dat kan toch ook een verrijking zijn voor de onderwijswereld? Die nieuwe collega's kunnen worden opgevangen binnen een team van (echte) leerkrachten zodat ze wel voldoende pedagogisch-didactische ondersteuning ervaren. Het team is dan samen competent om de kernopdracht te vervullen voor de community van leerlingen. En er zijn nog de pedagogische begeleiders om die duale leerkrachten te ondersteunen.

Bijklussen

Met de huidige spelregels in onderwijs lukken de ideeën hierboven niet. Concreet zal een ander beloningssysteem moeten worden ontworpen, zodat die verschillende statuten een evenwaardige financiële vergoeding krijgen. De evolutie naar meer flexibelere statuten zal een vorm van loopbaanplanning moeten mogelijk maken waardoor niet onmiddellijk naar het credo van de levenslange vaste benoeming moet teruggegrepen worden als alibi om de job aantrekkelijk te maken. Die benoeming geeft dan wel financiële zekerheid, maar zegt niets over de kwaliteit van het werk. Nieuwe generaties stellen echter vaak 'waarden en tijd' boven geld. We moeten dus streven naar een cocktail van bezoldigingscriteria waarbij het bereiken van resultaat én verantwoordelijkheid; diploma én verworven competentie; individueel werk én teamwerk worden gevaloriseerd. Niet of-of, maar en-en. Maar we moeten ook zorg dragen voor elkaar. Het is niet voor iedereen een bewuste en evidente keuze om freelancer of duale leerkracht te zijn. Voor anderen is het gewoon een noodzaak om naast een reguliere job nog bij te klussen. En wie arbeidsongeschikt wordt, moet op iets kunnen terugvallen. In geen geval mag dit efficiëntiestreven en flexibiliteitsverhaal leiden tot een kille samenleving. Onze verzorgingsstaat en onderwijswereld laat zich niet zomaar afbrokkelen.

Dat de mens zich in de toekomst in elk geval anders zal verhouden tot werk, school en maatschappij, is zeker. Dat moeten we ook in onderwijs slim zien te organiseren, zodat we alle talenten kunnen gebruiken uit het brede netwerk én oog blijven hebben voor de menselijke maat.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ik kijk om me heen en ik zie de stapels dossiers op mijn bureau groeien. M-decreet, schaalvergroting, modernisering, eindtermen, nieuwe leerplannen, andere doorlichting, ICT, inschrijvingsrecht, loopbaan, werkdruk en tijdsbesteding, smartphone-discussie, ... De vele uitdagingen die op korte tijd op onderwijs afkomen, lijken wel een ander tijdperk in te luiden.

# data[].attributes.body
Raam in Uden: eenheid, eenvoud en autonomie

# data[].attributes.attachment_link.title
De school kantelen van spin naar zeester

# data[].attributes.attachment_link.description
De gecentraliseerde schoolorganisatie met een strakke hiërarchie en top-down leiderschap werd eerder al voorgesteld als een spin (https://yvesdemaertelaere.com/2020/01/15/is-mijn-school-een-spin/). Toen werd al duidelijk dat het vandaag geen geschikt model meer is. De arbeidsorganisatie aanpakken en de school organiseren zoals een zeester zijn kansen om professioneler onderwijs te organiseren https://yvesdemaertelaere.com/2020/05/26/de-school-als-een-zeester/.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wil je als leerling deel uit maken van onze school?
We kunnen onze toekomstige leerlingen en hun ouders opnieuw ontvangen op onze school.
Maak snel je afspraak voor een rondleiding (max. 3 pers.)!

Ga naar www.viso-cor-mariae.be/opendeur
Onmiddellijk inschrijven kan natuurlijk ook nog steeds.

Tot gauw op VCM!!!
Wij kijken uit naar jullie komst!

Ben je benieuwd naar onze invulling van het 1e jaar op onze school?
Klik hier

De open avond op vrijdag 24 april kan niet doorgaan, daarom deze virtuele rondleiding van onze school. Inschrijven kan via de link op onze website.

Ben je niet zeker of onze school wel zo vlot bereikbaar is met de bus? Klik dan op hier en vul je adres in. De Lijn berekent je ideale reisroute.

Woon je echter niet onmiddellijk in de buurt van een bushalte?
Geen nood, in samenwerking met de kleuter- en lagere school Sint-Augustinus beschikken we over drie schoolbusjes waarmee we een eigen schoolvervoerdienst aanbieden.

Hier kom je te weten wat er zich afspeelt op Viso Cor Mariae

# data[].attributes.attachment_link.description
Wil je als leerling deel uit maken van onze school? We kunnen onze toekomstige leerlingen en hun ouders opnieuw ontvangen op onze school. Maak snel je afspraak voor een rondleiding (max. 3 pers.)! Ga naar www.viso-cor-mariae.be/opendeur Onmiddellijk inschrijven kan natuurlijk ook nog steeds. Tot gauw op VCM!!! Wij kijken uit naar jullie komst!

# data[].attributes.headline
Het boek Scholen Slim Organiseren: E-book

# data[].attributes.subject
Het boek Scholen Slim Organiseren: E-book

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hou je onderwijs flexibel en maak je school klaar voor de uitdagingen van de toekomst.

Ons onderwijs staat onder druk: leerlingenpopulaties zijn heel divers, de toekomst is onvoorspelbaar, het innovatief vermogen van het onderwijs wordt uitgedaagd. Leerkrachten en directies voelen zich vaak overrompeld door 101 dingen, hoe gemotiveerd ze ook zijn en zeggen vaker het onderwijs vaarwel.

In Scholen slim organiseren pleiten de auteurs voor een nieuwe organisatiestructuur: van een bureaucratische onderwijsorganisatie die hiërarchisch en functioneel is opgebouwd naar een flexibele en vlakke onderwijsorganisatie.

Daar werken multidisciplinaire teams samen voor een community van leerlingen over de leerjaren en de vakken heen. Zo kunnen teams de talenten van leerlingen ten volle ontplooien.

# data[].attributes.attachment_link.description
Hou je onderwijs flexibel en maak je school klaar voor de uitdagingen van de toekomst.Ons onderwijs staat onder druk: leerlingenpopulaties zijn heel divers, de toekomst is onvoorspelbaar, het innovatief vermogen van het onderwijs wordt uitgedaagd.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De Alan Turingschool is een ambitieuze en gezellige buurtschool waar alle Amsterdammers welkom zijn. Onze leerlingen zijn inwoners van een kleine maar vooruitstrevende wereldstad met inwoners uit alle windstreken. Het ligt dus voor de hand dat wij onze kinderen opleiden tot wereldwijze, goed samenwerkende wereldburgers.​

​

Onze school is vernoemd naar de Britse wiskundige en codekraker Alan Turing. Turing was een breed ontwikkelde, zeer originele denker. Maar hij was ook creatief, sportief én een kei in samenwerken. De veelzijdigheid van Turing komt terug in ons onderwijs.

Op de Alan Turingschool komen alle kinderen tot hun recht. Of ze nou heel makkelijk leren of juist extra ondersteuning nodig hebben. Wij stimuleren ze boven zichzelf uit te stijgen en grenzen te verleggen.

Maar bovenal bieden we kinderen een veilige plek waar ze zichzelf kunnen zijn en zich thuis voelen. Waar ze fouten durven maken en ook durven excelleren. Waar hun interesses serieus worden genomen en waar ze veel kunnen spelen en bewegen. Kortom; waar ze elke dag met plezier heengaan.

Meer informatie over de opzet van​ het Alan Turingonderwijs leest u ​ hier​.

Benieuwd naar onze school? Iedere maand is er een informatiebijeenkomst en een rondleiding voor geïnteresseerde ouders. De data vindt u in de kalender onderaan deze pagina. U kunt zich aanmelden via alanturing.info@askoscholen.nl. Via dit e-mailadres kunt u zich ook aanmelden voor een individuele kennismaking. Binnenlopen voor een kop koffie kan zonder afspraak. ​​

Hier kunt u de lestijden​,​ ​ vakanties en vrije dagen bekijken.

december

21-12-2019

Kerstvakantie 21 december 2019 t/m 5 januari 2020

januari

15-1-2020

09:00

Informatieochtend voor nieuwe ouders

februari

7-2-2020

09:00

Informatieochtend voor nieuwe ouders

12-2-2020

Studiedag, leerlingen vrij

14-2-2020

Studiedag, leerlingen vrij

# data[].attributes.attachment_link.description
De Alan Turingschool is een ambitieuze en gezellige buurtschool waar alle Amsterdammers welkom zijn. Onze leerlingen zijn inwoners van een kleine maar vooruitstrevende wereldstad met inwoners uit alle windstreken. Het ligt dus voor de hand dat wij onze kinderen opleiden tot wereldwijze, goed samenwerkende wereldburgers.​ ​ Onze school is vernoemd naar de Britse wiskundige en codekraker Alan Turing.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
5 oktober - Conferentie STEAM

Vandaag was het een vrije dag voor de kinderen maar de leerkrachten werden wel op school verwacht !

Zij werden deze voormiddag ondergedompeld in een 'STEAM'-bad.

STEAM staat voor Science - Technology - Engineering - Art - Mathematics.

Enkele juffen en meesters van de hele scholengemeenschap die vorig jaar een intensief nascholingstraject volgden toonden nu aan hun collega's hoe ze de werkvorm in hun dagelijkse praktijk kunnen toepassen.

Er werden voorbeelden getoond maar de leerkrachten moesten ook zelf de handen uit de mouwen steken en er werd in groepjes van gedachten gewisseld.

Een verrijkende en leerrijke voormiddag, zeker omdat deze conferentie samen met de onze collega's van Sint-Laurens Zelzate - Centrum werd georganiseerd.

Bovendien werden we op deze 'dag van de leerkracht' extra in de bloemetjes gezet door de beide oudercomité's.

Zij trakteerden op heerlijke koffiekoeken tijdens de pauze. Van harte dank daarvoor !!!

Wie graag eens meekijkt, klikt hier.

# data[].attributes.attachment_link.description
5 oktober - Conferentie STEAM Vandaag was het een vrije dag voor de kinderen maar de leerkrachten werden wel op school verwacht ! Zij werden deze voormiddag ondergedompeld in een 'STEAM'-bad. STEAM staat voor Science - Technology - Engineering - Art - Mathematics.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Beste Bezoeker!

Van harte welkom op de website van de Sint-Eduardus Basisschool Merksem - Schoten. Via deze weg kunt u allerlei zaken te weten komen over onze school. Wanneer u op 'Algemene info' klikt, krijgt u alle informatie over onze school die we u maar kunnen geven.

Voor de bezoekers die onze school reeds kennen is de knop 'Activiteiten' misschien wel de leukste omdat je op deze manier aan de hand van heel wat foto's en verslagen op de hoogte blijft van alle activiteiten op onze school.

Sint-Eduardus maakt deel uit van de scholen van de

# data[].attributes.attachment_link.description
Beste Bezoeker! Van harte welkom op de website van de Sint-Eduardus Basisschool Merksem - Schoten. Via deze weg kunt u allerlei zaken te weten komen over onze school. Wanneer u op 'Algemene info' klikt, krijgt u alle informatie over onze school die we u maar kunnen geven.

# data[].attributes.attachment_link.title
Home - Sint-Franciscus Basisschool - Op Weg

# data[].attributes.attachment_link.description
Een gedifferentieerde aanpak met oog voor het welbevinden van elk kind.

# data[].attributes.attachment_link.description
Alhoewel, het is een tweedehands aangekochte Peugeot Partner, bestemd voor de technische ploeg van het OP (Onderhouds Personeel). Toen deze wagen werd aangekocht was hij eerder groen van kleur, enorm mat getrokken, hier en daar wat roestig en zag er dus erg verouderd uit. Dan zijn de leerlingen van 5AU en 6AU in gang geschoten.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wij vieren vandaag complimentendag op school. Deze morgen kregen alle kinderen 2 complimenten die ze in de loop van de dag aan iemand moeten geven. Ook doorheen de school waren complimenten te zien! Iedereen zal met een fijn gevoel in vakantie gaan!

# data[].attributes.attachment_link.description
Wij vieren vandaag complimentendag op school. Deze morgen kregen alle kinderen 2 complimenten die ze in de loop van de dag aan iemand moeten geven. Ook doorheen de school waren complimenten te zien! Iedereen zal met een fijn gevoel in vakantie gaan!

# data[].attributes.attachment_link.description
We kiezen bewust voor sport tijdens de schooluren. Onze kinderen krijgen naast twee uur turnen per week ook zwemles en middagsport tijdens de middagpauze. De leerkrachten lopen geregeld met de kinderen als tussendoortje. Daarnaast voorzien we ook avondsport.

# data[].attributes.attachment_link.title
Basisschool Maria Middelares, de school in het dorp, van het dorp. | Maria Middelares

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
TESSENDERLO - Het Technisch Heilig-Hartinstituut in Tessenderlo is enkele weken geleden gestart met het maken van beschermingsmaskers voor zorginstellingen en thuisverplegers uit de buurt. Ze krijgen hiervoor hulp van het eigen personeel maar ook het personeel van de Nieuwe Middenschool en het Pius X-college helpen vrijwillig mee.

Schoolscan: kansen voor duaal leren (2020-2022)

Girl Power / Girls and technology (2018-2021)

Duaal leren in de chemische procestechnieken (2017-2018)

Het Technisch Heilig-Hartinstituut is als katholieke school al sinds 1924 een huis van vertrouwen in Tessenderlo. Al meer dan tachtig jaar is de school diep verankerd in de gemeente. In de wijde omgeving geniet de school een goede faam vanwege haar degelijke opleiding en haar hart voor wetenschap, techniek en media.

Technisch Heilig-Hartinstituut

Heilig-Hartlaan 16
3980 Tessenderlo

013 67 02 76

© All rights reserved | THHI Tessenderlo | Created by BoldMedia

# data[].attributes.attachment_link.description
TESSENDERLO - Het Technisch Heilig-Hartinstituut in Tessenderlo is enkele weken geleden gestart met het maken van beschermingsmaskers voor zorginstellingen en thuisverplegers uit de buurt. Ze krijgen hiervoor hulp van het eigen personeel maar ook het personeel van de Nieuwe Middenschool en het Pius X-college helpen vrijwillig mee.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mevrouw Els had deze week een digitale meeting met de Sint om het even over de coronamaatregelen te hebben.

Een schitterende video call werd het met toch wat moeilijk nieuws dat we graag met jullie willen delen.

Maar geen nood... Sint en de leerkrachten hebben zeker een heel creatief coronaplan in gedachten, sssssstttttt niet verklappen he🍂🍄🌳🌲🍁

https://youtu.be/GN-brmL_Aoo

# data[].attributes.attachment_link.description
Mevrouw Els had deze week een digitale meeting met de Sint om het even over de coronamaatregelen te hebben. Een schitterende video call werd het met toch wat moeilijk nieuws dat we graag met jullie willen delen. Maar geen nood...

# data[].attributes.headline
Waarom innoveren in onderwijs vaak mislukt maar eigenlijk toch makkelijk is

# data[].attributes.subject
Waarom innoveren in onderwijs vaak mislukt maar eigenlijk toch makkelijk is

# data[].attributes.body
in docplayer: open in nieuw venster om te lezen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1 Waarom innoveren vaak mislukt, en (in principe) toch makkelijk is SOK-congres Innoverende scholen Vrijdag 7 juni 2019 Jan Vanhoof 2 SOK-congres 7 juni

2 Is veranderen gemakkelijk? Ja, als Je een reden hebt om te veranderen Je weet waar je heen gaat De toekomst er beter uitziet dan het heden Je de overgang denkt aan te kunnen Je geen belangrijke zaken verliest Je hulp krijgt bij de overgang Het spel eerlijk en open wordt gespeeld Bron: Een houvast in tijden van verandering Der Kinderen H., Aerts I., Vanschoebeke B. 3 - Haal even een niet succesvol veranderingsproces voor de geest. Hoe verklaar je dat dit proces niet succesvol was? - Hoe komt het dat het ene veranderproces succesvoller is dan het andere? Ten aanzien van welke kenmerken zijn er verschillen tussen beiden? 4 SOK-congres 7 juni

3 Coherent helder plan Ondersteuning Communicatie Noodzaak Leiderschap 5 6 SOK-congres 7 juni

4 Mijn intenties Zicht krijgen op: Wat maakt veranderen (dan) zo moeilijk? Ideeën waarvan elke veranderaar zich bewust (zou) moet(en) zijn (als je het ons vraagt) (F)actoren die bijdragen tot duurzame innovatie (in de kern van de verandering én daar omheen) 7 Een gewaarschuwd man/vrouw Veranderaars verlangen naar houvast die vaak niet te vinden/realiseren is Spanningen in organisaties zijn onontkoombaar Veranderen is niet alleen kwestie van rationele structuren, ook de onzichtbare wereld verdient aandacht 8 SOK-congres 7 juni

5 9 10 SOK-congres 7 juni

6 Most improvement efforts have as much impact on company performance as a rain dance has on the weather! 11 Op zoek naar houvast Eerst begrijpen Dan naar strategieën grijpen 12 SOK-congres 7 juni

7 Stel: Je staat als leidinggevende voor de uitdaging je team mee te krijgen in een veranderverhaal. Hoe denk jij het gedrag van jouw mensen te kunnen veranderen? Wat is jouw nummer 1 antwoord? SOK-congres 7 juni

8 Geeldrukdenken: Mensen zullen veranderen als je belangen bij elkaar kunt brengen, de neuzen kunt richten ze kan brengen/dwingen tot het innemen van (bepaalde) standpunten/meningen de voordelen kan laten zien van bepaalde opvattingen (impact, macht, status, invloed) Ik ga op zoek naar belangrijke mensen in mijn organisatie die de verandering willen dragen en waarmee ik coalities sluit en draagvlak creëer. Ik oefen soms druk uit. Ik creëer ruimte en situaties voor onderhandeling over de verandering. 15 Blauwdrukdenken: Mensen zullen veranderen als je van tevoren een duidelijk resultaat/doel formuleert een goed stappenplan maakt van A naar B de stappen goed monitort en op basis daarvan bijstuurt de complexiteit zoveel mogelijk reduceert Ik ga (of laat) eerst een stappenplan maken met een duidelijk resultaat en doelomschrijving. Ik formuleer alles zodanig dat de werkelijkheid teruggebracht wordt tot overzichtelijke eenheden. Ik zorg voor structuur en planning vooraf. 16 SOK-congres 7 juni

9 Rooddrukdenken: Mensen zullen veranderen als je hen iets teruggeeft voor wat zij jou geven, als ze zich gewaardeerd weten hen op de juiste manier prikkelt de sociale setting aangenaam maakt geavanceerde HRM-instrumenten inzet Ik probeer mensen op de juiste manier te prikkelen tot verandering, via beloning en andere motiverende middelen (of sancties). Ik zorg voor een goede sfeer rondom de verandering, ik maak het aantrekkelijk om te participeren. 17 Groendrukdenken: Mensen zullen veranderen als je ze bewust maakt van nieuwe zienswijzen/eigen tekortkomingen (bewust onbekwaam) hen helpt eigen leerdoelen te stellen ze kan motiveren om nieuwe dingen te zien/leren geschikte gezamenlijke leersituaties kunt creëren Ik breng mensen bij elkaar zodat ze van elkaar leren. Ik creëer veilige leersituaties met veel reflectie en feedback waardoor mensen tot ontwikkeling en verandering komen. Ik ondersteun en stimuleer bij het bedenken en implementeren van oplossingen. Fouten maken mag. 18 SOK-congres 7 juni

10 Witdrukdenken: Mensen zullen veranderen als je uitgaat van de wil en wens en de natuurlijke weg van de mens zelf, betekenis toevoegt de eigen energie van mensen laat komen eventuele blokkades wegneemt inzet op autonomie, zelfverwezenlijking Ik spreek de eigen energie en kracht van mensen aan en breng ze in dialoog met elkaar. Ik bied mensen de ruimte om aan hun eigen ideeën en wensen te werken, laat ze de vrije teugels en neem eventuele blokkades weg. 19 Verandergedrag Vlaamse schoolleiders (BaO) 20 SOK-congres 7 juni

11 Er bestaat niet zoiets als een steeds te volgen veranderaanpak Individuen Organisatiecultuur Aard van de verandering 21 Situationeel leiderschap (Hersey & Blanchard) Leiderschapsstijl baseren op de mate waarin een medewerker/team een taakvolwassen gedrag vertoont Ontwikkelingsniveaus te meten a.d.h.v. 2 criteria De bekwaamheid kunnen (kennis, vaardigheid, ervaring) De bereidheid willen (motivatie, zelfvertrouwen, toewijding) 22 SOK-congres 7 juni

12 Zet gericht in op: Taakgerichtheid De mate waarin voor de manager de taak, ofwel het belang van de organisatie een rol speelt. Mens/relatiegerichtheid De mate waarin menselijke aspecten, zoals de bekommernissen en belangen van individuele medewerkers een rol spelen. Dimensies sluiten elkaar niet uit SOK-congres 7 juni

13 (Komen tot) Duurzame verandering overstijgt een concrete verandercontext 25 In de kern van de verandering Inhoud verandering als cruciaal voor toekomstige organisatieprestaties, van strategisch naar operationeel Proces duidelijke verantwoordelijkheden, steun, monitoring Timing tijd, volgorde en historiek 26 SOK-congres 7 juni

14 Omheen de kern van de verandering Betrokken medewerkers veranderingsbereidheid, vertrouwen in de toekomst, zich aan groepsbesluiten houden Betrokken managers/leiders bereid 'moeilijke' problemen aan te pakken, (ook) verandering van het eigen gedrag aanvaarden, standvastig, steun van de top, legitimiteit en charisma Budget, impact op (leer)winst (gepercipieerde) voordelen zijn groter dan de kosten, verandering draagt bij tot key performance indicators 27 Aangaande de ruimere organisatie Doeltreffende schoolbeleid 28 SOK-congres 7 juni

15 En bij u? Hoe veranderbereidheid herkennen? (bij individuen en organisaties) Flexibiliteit: aanvaardt men verandering of worden mogelijkheden conservatief afgeweerd? Gevoel van controle: heeft men (beperkt) gevoel controle te hebben over gebeurtenissen? Optimisme: of is men eerder pessimistisch over verandering(en)? Zoeken naar verandering: gaat men op zoek naar kansen voor verandering of koestert men de dingen zoals ze zijn/waren? Energie voor verandering: neemt men initiatief of verkiest men eerder trage, zorgvuldige, afwachtende aanpak? 29 En bij u? Hoe veranderingsbereidheid uitschakelen? Geen informatie geven over strategie, lange termijn Geen inspraak geven bij beslissingen Privileges van de leiding Geen aandacht geven aan problemen Inconsequent gebruik van regels en principes Het positieve niet bevestigen Het negatieve niet bijsturen, ontwijken Macht en dominantie gebruiken, druk uitoefenen Manipuleren van informatie, situaties, Bron: Een houvast in tijden van verandering Der Kinderen H., Aerts I., Vanschoebeke B. 30 SOK-congres 7 juni

16 In essentie (volgens jullie) Zoemmoment Wat neemt u mee? Wat wil u graag nog meer van dichtbij bekijken? Waarover zou u (met wie) graag eens een boompje 31 SOK-congres 7 juni

# data[].attributes.attachment_link.title
Waarom innoveren vaak mislukt, en (in principe) toch makkelijk is - PDF Free Download

# data[].attributes.attachment_link.description
1 Waarom innoveren vaak mislukt, en (in principe) toch makkelijk is SOK-congres Innoverende scholen Vrijdag 7 juni 2019 Jan Vanhoof 2 SOK-congres 7 juni 2 Is veranderen gemakkelijk?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het hek is van de dam. Steeds meer scholen voeren verregaande vernieuwingen door en breken met het verleden. Tijdens de afgelopen weken en maanden gonsde het van de mediaberichten hierover. Scholen vernieuwen om beter te differentiëren, hun leerlingen rijkere kansen te bieden om 21 ste-eeuwse sleutelcompetenties te ontwikkelen, of gewoonweg om de jeugd van tegenwoordig sterker te boeien. Hieronder volgt een greep van vaak vernoemde vernieuwingen en van een aantal scholen die daarmee aan de slag gingen:

1. Doorbreken van grenzen tussen vakken en experimenteren met projecten: Scholen als Stamina Brugge, De Studio in Oostende, KA2 De Ring Leuven, het Miniemeninstituut te Leuven, Het Kompas in Sint-Truiden en Stroom in Leuven werken vakdoorbrekende projecten uit die aansluiten bij hoe problemen in het echte leven worden opgelost, namelijk door kennis en vaardigheden van diverse disciplines te combineren. In het Kardinaal Van Roey-instituut te Vorselaar en het Onze-Lieve-Vrouwcollege in Zottegem reserveert men een aantal van de complementaire uren in de eerste graad voor projecten waarin vakinhouden worden gecombineerd en 21ste-eeuwse sleutelcompetenties een functionele invulling krijgen.

2. Doorbreken van het klassieke punten-en-examensysteem: Een toenemend aantal basis- en secundaire scholen zet stappen, weg van het klassieke rapport waarbij enkel punten worden vermeld (vaak met gemiddeldes en medianen erbovenop), en in de richting van meer formatieve evaluatie, meer feedback met woorden, en meer groeirapportering waarbij leerlingen met zichzelf worden vergeleken. Ze evalueren ook vaak holistische competenties in plaats van alleen maar vakgebonden inhouden. Voorbeelden zijn legio: Go! Atheneum Brugge, Go! Atheneum Bree, Basisschool de Sterrebloem in Meigem, Secundair Kunstinstituut in Gent, Miniemeninstituut in Leuven om er maar een paar te noemen.

3. Doorbreken van jaarklassensysteem om beter te differentiëren: Veel scholen doorbreken de vaste indeling in jaarklassen om leerlingen betere kansen te geven om op hun eigen tempo te leren en hen uitdagingen en ondersteuning te geven op hun niveau. Dat is onder andere het geval in Basisschool Sint-Paulus (Sint-Denijs-Westrem), Sint-Camillus in Sint-Niklaas, Sint-Andreas in Brugge, De Wonderfluit in Sint-Amandsberg, De Heiberg in Sint-Truiden en de Levensboom te Marke. De Antwerpse scholen die deelnemen aan het project Samen tot aan de Meet zoeken naar alternatieven voor zittenblijven, onder andere via betere vormen van differentiatie.

4. Functioneel inzetten van moderne technologie in het onderwijs: Heel wat scholen integreren moderne technologie in het klasgebeuren om leerlingen te motiveren, hen actief aan het werk te zetten, bepaalde leerinhouden op een zeer aanschouwelijke manier aan de man/vrouw te brengen, en beter te differentiëren. Dat heeft soms een grote impact op de infrastructuur en de inrichting van klaslokalen, die steeds minder lijken op de klassieke rijtjes-van-banken-met-bord- vooraan. Dat is onder andere het geval in het Inspirocollege in Houthalen, Go! Koekelberg (Campus Comenius), het Sint-Pieterscollege in Blankenberge en de Talentenschool in Turnhout.

5. Naar meer distributief leiderschap: Een aantal scholen, zoals Scholengemeenschap Tessenderlo, stapt af van een verticaal beleidsmodel met een directie aan de top van de piramide en een lerarenkorps dat weinig aan het beleid participeert, maar geeft (deel)teams verregaande vormen van autonomie, eigenaarschap en leiderschap. Voorbeelden, zoals BuSO Sint-Idesbald in Roeselare, staan beschreven in het boek van Tom Van Acker en Yves Demaertelaere: "Scholen slim organiseren".

Dit is maar een kleine greep van de immense dynamiek die zich in onze Vlaamse scholen afspeelt. Hier wordt niet gewacht op maatregelen van bovenaf. Hier wordt, vanuit de zorg van schoolteams voor hun leerlingen - voor hun welbevinden én de kwaliteitsvolle ontwikkeling van hedendaagse kennis, vaardigheden en attitudes - geïnvesteerd in maatregelen die het niveau van het onderwijs opkrikken en beter afstemmen op de uitdagingen en mogelijkheden van de 21 ste eeuw.

Meer lezen?

Van Acker, T., & Demaertelaere, Y. (2017). Scholen slim organiseren. Tielt: Lannoo Campus

Vandecandelaere, M., en anderen (2017). Flexibele leerwegen. Inspiratiegids voor basisonderwijs en secundair onderwijs. Tielt: Lannoo Campus.

Knack, 48 ste jaargag, nummer 34.

De website van KLASSE

PS Wilt u graag dat ook uw school in dit blogbericht wordt opgenomen omdat uw team ook zo timmert aan vernieuwing? Stuur gewoon een reply op dit bericht en ik voeg u graag toe....

En wat als we de term "talenbeleid" nu eens afvoeren? Wat als we - na lectuur van de inspectierapporten - erkennen dat de term "talenbeleid" bij te veel leerkrachten alleen maar een associatie met beleid oproept, met plannen die in directiekamers worden geschreven en niets met de klaspraktijk hebben te maken? Wat als we in dezelfde beweging erkennen dat de slogan "elke leerkracht een taalleerkracht" meer kwaad dan goed doet? Als de modale aardrijkskundeleraar die slogan eng interpreteert als "nu moet ik ook dt-fouten verbeteren" en de modale politicus dat nu ook al begint te doen, is het hoog tijd om het geweer van schouder te verwisselen...

Wat is de kern van deze zaak? De klaspraktijk, en wat daar met taal wordt gedaan. Door de leraar talen, ja, maar ook door de leraar geschiedenis en technologische opvoeding en alle andere leraren. Die gebruiken allemaal taal om les te geven, instructies te verwoorden, testen af te nemen, theorieën en modellen uit te leggen.... "Iedere leraar een intensieve taalgebruiker", dus. En al die leraren laten hun leerlingen schrijven, presenteren, luisteren, begrijpend lezen... Ze hebben dus allemaal kansen om hun leerlingen daarrond te begeleiden. Geen wonder dus dat veel talige doelen in de nieuwe eindtermen niet onder het leergebied Nederlands vallen, maar onder de transversale (generieke) eindtermen....

Er zijn dus, grosso modo, twee opties. Ofwel doet iedere leraar met taal zijn eigen ding achter zijn eigen gesloten ramen en deuren, ofwel wordt er gestreefd naar afstemming en wederzijdse versterking. Naar een meer gezamenlijke taalpraktijk.

Hoe daaraan beginnen? Door bijvoorbeeld een of meer van de onderstaande concrete ideeën in de praktijk (ja, de klaspraktijk) om te zetten:

1. Leraren van verschillende vakken proberen bewuster om te gaan met hun instructietaal in de klas en werken daarrond samen. Leraren zoeken bijvoorbeeld in overleg binnen vakwerkgroepen, maar ook over vakwerkgroepen heen, naar concrete manieren om in de klas bewuster met abstracte, complexe instructietaal om te gaan. Ze proberen samen (over vakgrenzen heen) concrete werkvormen uit om de principes van taalgericht vakonderwijs (contextualiseren, interactie, taalsteun) in hun klaspraktijk in te voeren, en bekijken samen wat daarvan het effect op de leerlingen en op de kwaliteit van hun lessen is. Ze wisselen succesvolle ideeën gratis en voor niets met elkaar uit. Ze voeren bewust teamteaching in om elkaar op dat vlak te kunnen observeren en verrijken, en om er na de les samen over te reflecteren. Waarom ze dat zouden doen? Om beter vakonderwijs te geven, natuurlijk!

2. Leraren van verschillende vakken plegen overleg over een gemeenschappelijke aanpak van cruciale taalvaardigheden. Bijvoorbeeld, voor "leerlingen leren presentaties geven" werken de leraren van verschillende vakken een gezamenlijke kijkwijzer met 5 succescriteria uit. Zo krijgen de leerlingen veel meer uniforme feedback over vakgrenzen heen. Als ook de leerlingen die succescriteria kennen, kunnen ze zichzelf beter monitoren, andere leerlingen feedback geven en hun leerproces in eigen handen nemen. Idem voor het schrijven van een verslag: leraren van alle vakken kunnen afspreken op een uniforme manier met succescriteria te werken en op basis daarvan feedback te geven. Als de leraren van de verschillende graden er dan ook nog eens in slagen om de succescriteria gaandeweg te verstrengen, dan ontstaat er zelfs een coherente groeilijn over leerjaren heen.

3. De leraren Nederlands en vreemde talen stemmen hun taallessen intensiever op mekaar af. In de taalvakken wordt immers het vergrootglas op taalcompetenties gelegd. Of het nu draait om het onderwijs van leesstrategieën, het genieten van literatuur, spelling of het inzoomen op schrijfprocessen, leerlingen hebben er veel bij te winnen als de leraren Nederlands en vreemde talen hun vergrootglasmomenten beter op elkaar afstemmen: qua terminologie, qua timing, qua eisen die aan de leerlingen worden gesteld, qua succescriteria die naar voor worden geschoven of de manier waarop er feedback wordt gegeven... Leraren Nederlands en vreemde talen kunnen sommige van hun lessen ook thematisch aan mekaar linken: bijvoorbeeld, teksten over eenzelfde onderwerp in diverse talen kritisch doornemen en zo leren met een overvloed aan informatie omgaan. Klachtenbrieven schrijven? In drie talen tegelijkertijd, met de leraren van de drie vakken in dezelfde grote ruimte: er zijn scholen die het al doen...

4. De taalcompetenties van de leerlingen worden door het volledige lerarenteam opgevolgd. "Kritisch met geschreven informatie leren omgaan" of "uiting geven aan je eigen gevoelens" zijn in de nieuwe versie transversale eindtermen, die in alle vakken een plaats krijgen en ingeoefend kunnen worden. Dat betekent dus ook dat alle leraren observaties kunnen verrichten en de prestaties en groei van leerlingen kunnen opvolgen. De evaluatie van zulke taalcompetenties gebeurt dus idealiter samen: zo kan er op basis van veel rijkere data een oordeel geveld worden en kan op basis daarvan veel beter bepaald worden hoe het onderwijs in diverse vakken beter moet voor individuele leerlingen, of voor hele groepen. En zo kan deze maatregel een invloed hebben op maatregelen 1-3 van hierboven.

5. De leraren beslissen samen hoe met meertaligheid in de klas en op school wordt omgegaan. Eerder dan dit over te laten aan het initiatief van individuele leraren, en zo een verwarrende, inconsistente praktijk te creëren (en vervolgens te zeggen dat er geen beleid is), maken leraren, bij voorkeur samen met hun leerlingen, aan het begin van het schooljaar heldere afspraken over hoe er tijdens alle lessen en op de speelplaats met meertaligheid wordt omgegaan. Wanneer zijn vertaalwoordenboeken toegelaten? Wanneer mogen leerlingen hun eigen thuistaal spreken, en wanneer niet?

Bij gebrek aan een betere term, noem ik 1 tot 5 voorlopig de 5 armen van een gezamenlijke taalpraktijk. Ik maak me sterk dat als de leraren van een schoolteam voor een aantal van deze armen een echt gezamenlijke taalpraktijk ontwikkelen, daar organisch iets zal uitgroeien wat pedagogen een "taalbeleid" noemen.

Het aantal kinderen dat in Vlaanderen opgroeit in armoede, blijft stijgen. Dat is beschamend en onrustwekkend, want de wetenschappelijke analyses zijn vlijmscherp: kinderarmoede heeft een zwaar negatief effect op schoolsucces. Dat heeft te maken met een resem factoren:

- Veel van deze kinderen leven in krappe huizen met weinig speel- en bewegingsruimte en weinig plaats om rustig voor school te werken. Velen hebben moeilijker toegang tot stimulerende vrijetijdsinitiatieven, jeugdverenigingen en bibliotheken. Velen groeien op in een omgeving met weinig boeken, kranten, tijdschriften en internetaansluiting, en hebben minder mogelijkheden om uitstappen te doen die aansluiten bij het schoolse curriculum.

- Veel ouders van deze kinderen hebben het moeilijk om de eindjes aan mekaar te knopen en worstelen met tijdsgebrek om met het kind samen te zijn. Vele ouders kampen met gezondheidsproblemen, stress, psychische problemen en een gebroken zelfbeeld. Daardoor zitten ze vaak vast in de "scarcity trap": ze moeten al hun energie en aandacht besteden aan overleven, zodat ze nog weinig energie over hebben voor het aangaan van stimulerende interacties met hun kinderen en voor het opvolgen van het schoolwerk.

- Veel kinderen die opgroeien in armoede, lopen een verhoogd risico om op vroege leeftijd geconfronteerd te worden met criminaliteit, drugs en geweld. Ze wonen vaak in een buurt met weinig positieve rolmodellen. Tevens lopen ze een hoger risico op ondervoeding, ziekte en onregelmatige slaapgewoonten, en die hebben allemaal een negatieve impact op de concentratie en de aandacht die het kind kan opbrengen tijdens de schooluren.

- Leerkrachten hebben onbewust de neiging om kinderen die opgroeien in armoede te associëren met leerproblemen. Daardoor verlagen hun verwachtingen ten opzichte van die kinderen, wat zich kan uiten in minder uitdagende taken, een verarmd curriculum, minder kansen tot participatie aan de klasinteractie, en een snellere doorverwijzing naar buitengewoon onderwijs, beroepsonderwijs of de 1B-klas.

- De ouders van deze kinderen hebben het moeilijker om vlot te communiceren met de school, gespecialiseerde hulp te zoeken, en mee na te denken over de beste studiekeuze van hun kinderen. De drempel van de school is voor vele ouders te hoog.

- Op vele van deze kinderen, op hun ouders en op de buurten waarin ze opgroeien, wordt een negatief, denigrerend etiket geplakt: dat haalt het zelfbeeld van de kinderen naar beneden en hun vertrouwen dat ze via het investeren van energie in leeractiviteiten zichzelf uit de spiraal van armoede kunnen hijsen.

Kinderarmoede kan maar structureel overwonnen worden door de gezamenlijke inspanning van vele partijen. Het is echter geen verloren strijd, en het goede nieuws is dat vele maatregelen die buiten het onderwijsveld genomen worden een positieve impact op het onderwijssucces van de betrokken kinderen kunnen hebben. Zo kan elke goed werkende maatregel die de woon- en leefomstandigheden van de kinderen en hun ouders verbetert, een indirect positief effect hebben op het schoolwerk van de kinderen. Elke maatregel die de stress van ouders kan verlichten, of die nu van financiële of een andere aard is, kan hen iets meer tijd geven om in interactie te gaan met hun kinderen, aandacht te hebben voor hun schoolloopbaan en een warme band met hen aan te knopen. Elke maatregel die de kinderen vanaf de prille peutertijd kansen biedt om te leren en zich te ontwikkelen kan positieve effecten hebben op hun schoolprestaties tot lang na de kleuterleeftijd. Dat neemt uiteraard niet weg dat ook maatregelen binnen het onderwijs kunnen helpen: van maximumfacturen tot gratis maaltijden, van huiswerkbegeleiding tot de coaching van leraren om met kinderen in armoede om te gaan, en van leesbevorderingsprojecten tot een sterker uitgebouwd gelijke-kansenbeleid.

Kinderarmoede niet bestrijden is volgens Peter Adriaensens een vorm van "institutionele kindermishandeling". Kinderarmoede wel bestrijden is investeren in de toekomst, niet alleen van de kinderen in kwestie, maar ook van de hele samenleving.

Meer lezen?

Centre for Community Child Health (2009). Policy Brief The impact of poverty on child development https://www.rch.org.au/uploadedFiles/Main/Content/ccch/PB14_Impact_Poverty_ECD.pdf.

Geerts, A., Dierckx, D., & Vandevoort, L. (2012). Elk kind telt. Informatie en inspiratie voor lokale actoren in hun strijd tegen kinderarmoede. Brussel: Vlaamse Overheid.

Mullanaithan, S., & Safir, E. (2014). Scarcity: The new science of having less and how it defines our lives. New York: Piccador.

World Bank Group (2018). Learning to realize education's promise. Washington: International Bank for Reconstruction and Development.

Politici die beweren dat werken aan gelijke onderwijskansen ten koste gaat van de algehele kwaliteit van het onderwijs, dwalen. Ze negeren onder andere de onderzoeksresultaten in het nieuwste boek van Kristof De Witte en Jean Hindriks. Op basis van doorgedreven analyses van de PISA-resultaten komen de onderzoekers tot precies de tegenovergestelde vaststelling: landen waar de onderwijskansen en sociale mobiliteit van sociaal kwetsbare leerlingen sterker worden bevorderd, zijn ook de landen met een hoger dan gemiddeld onderwijsniveau. Dat is nog maar eens een bevestiging van onderzoeksbevindingen die eerder ook door de OESO (2010), Levin (2009), en Hattie, Masters & Birch (2016) werden opgetekend: Sterke onderwijssystemen, en sterke individuele scholen, werken voor alle leerlingen. Of met de woorden van De Witte en Hindriks: "Uitmuntendheid gaat hand in hand met gelijke kansen".

Opvallend is dat in de bovenstaande publicaties vaak dezelfde factoren worden genoemd als het gaat om het combineren van 'excellence' met 'equity':

- Sterke scholen/onderwijssystemen hebben hoge verwachtingen voor alle leerlingen: ze reageren niet op tijdelijk tegenvallende prestaties van sommige leerlingen door hen in 'lagere' onderwijsvormen of scholen af te zonderen en hen een verarmd curriculum voor te schotelen. En ze stigmatiseren leerlingen al zeker niet op basis van hun achtergrondkenmerken.

- Sterke scholen/onderwijssystemen hechten veel belang aan individuele begeleiding: ze proberen via allerlei maatregelen te differentiëren, en alle leerlingen taken en inhouden voor te schotelen die hen op hun niveau uitdagen om hun grenzen te verleggen. Daar profiteren zowel de zwakker presterende als de sterker presterende leerlingen van. En precies doordat alle leerlingen sterker groeien, gaat het algehele niveau van de klas omhoog en kunnen leerlingen elkaar ook beter op- en meetrekken.

- Sterke scholen/onderwijssystemen hechten veel belang aan vroeg- en voorschoolse educatie en aan sterk basisonderwijs: De eerste jaren zijn cruciaal. Tekorten op het vlak van taal, rekenen en technisch lezen worden snel opgespoord en krachtdadig geremedieerd op een manier die voor de leerlingen boeiend en motiverend blijft. Remediëring verwordt niet tot betekenisloze drill.

- Sterke scholen zijn sterk bekommerd om onderwijsprestaties, maar ook om het welbevinden van de leerlingen. Nog zo'n tegenstelling die dus niet klopt: het werken aan het welbevinden van de leerlingen gaat niet ten koste van het prestatieniveau. De meta-analyses van Cornelius-White en die van Roorda tonen aan dat cognitieve prestaties positief bevorderd worden door warme leerkracht-leerling-relaties.

- Sterke scholen volgen de prestaties en de groei van hun leerlingen nauwgezet op (en dat niet alleen met klassieke testjes) en gebruiken die evaluatie om de kracht van hun onderwijs te verhogen. Als de resultaten tegenvallen, moet het onderwijs beter, en daar moet het hele team samen aan werken.

- Sterke scholen hebben teams die samenwerken en een distributief leiderschap dat gedeeld wordt door verschillende teamleden.

Het combineren van uitmuntendheid met gelijke kansen vereist volgens De Witte en Hindriks een combinatie van de expertise en motivatie van schoolteams met een efficiënte organisatie van scholen en het onderwijssysteem. Geen sinecure in België dat met zijn vroege segregatie, strakke schotten tussen de onderwijsvormen, sterke impulsieve associatie van sociaal kwetsbare leerlingen met schoolfalen, en ongegronde mediaberichten à la "gelijke kansen OF onderwijskwaliteit" behoorlijk wat horden op de piste heeft staan....

Meer lezen?

De Witte, K. & Hindriks, J. (red.)(2018). De geslaagde school. Gent: Skribis.

# data[].attributes.attachment_link.description
Het hek is van de dam. Steeds meer scholen voeren verregaande vernieuwingen door en breken met het verleden. Tijdens de afgelopen weken en maanden gonsde het van de mediaberichten hierover. Scholen vernieuwen om beter te differentiëren, hun leerlingen rijkere kansen te bieden om 21 ste-eeuwse sleutelcompetenties te ontwikkelen, of gewoonweg om de jeugd van tegenwoordig sterker te boeien.

# data[].attributes.body
Visie gebasseerd op de geluksvogels van Leo Bormans

# data[].attributes.attachment_link.description
Nandoe houdt van een gezond lichaam. Wij ook, dus stimuleren we het drinken van water, het dagelijks eten van een portie fruit en het beperken van snoep (behalve bij een verjaardag moet dit wel eens kunnen). Maar ook voldoende beweging in een groene schoolomgeving hoort hierbij: turn - en zwemlessen, beweging in de klas en daarbuiten, te voet of per fiets naar school,....

# data[].attributes.body
nieuwe visie

# data[].attributes.attachment_link.description
Vrije lagere school Hartelust. Eerste tot derde leerjaar campus Kerkstraat, vierde tot zesde leerjaar campus Stationsstraat. vzw Kabot + Broeders van Liefde

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Marijke Dobbels, directeur van woonzorgcentrum Van Zuylen, vertelt over haar ervaring met innovatieve arbeidsorganisatie en de ondersteuning voor leidinggevenden in hun veranderende coachende rol.

# data[].attributes.attachment_link.description
Marijke Dobbels, directeur van woonzorgcentrum Van Zuylen, vertelt over haar ervaring met innovatieve arbeidsorganisatie en de ondersteuning voor leidinggevenden in hun veranderende coachende rol.

# data[].attributes.body
instrument 10

# data[].attributes.body
lees hun

# data[].attributes.attachment_link.title
Sint-Paulus Sint-Denijs-Westrem - kleuter- en lager onderwijs

# data[].attributes.attachment_link.description
Welkom op de website van Sint-Paulus Sint-Denijs-Westrem! Wij bieden zowel kleuter- als lager onderwijs aan. Op deze site kom je vanalles te weten over ons. Blijft er toch nog een vraag onbeantwoord, of wil je ons een suggestie doorspelen, neem gerust contact op

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Onze Sint-Paulusafdeling heeft aan de Gentse stadsrand twee vestigingen in de Ebergiste De Deynestraat en aan het Rerum Novarumplein. De hoofdschool is gelegen in een enig mooi kader met de talrijke sportvelden, midden in de natuur. Door de kleinschaligheid van de wijkafdeling is het mogelijk bijzonder veel aandacht te besteden aan de individuele begeleiding van alle leerlingen. Op onze beide vestigingen wordt kleuter- en lager onderwijs aangeboden.

# data[].attributes.attachment_link.description
Onze Sint-Paulusafdeling heeft aan de Gentse stadsrand twee vestigingen in de Ebergiste De Deynestraat en aan het Rerum Novarumplein. De hoofdschool is gelegen in een enig mooi kader met de talrijke sportvelden, midden in de natuur. Door de kleinschaligheid van de wijkafdeling is het mogelijk bijzonder veel aandacht te besteden aan de individuele begeleiding van alle leerlingen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Het Fonds GavoorGeluk ijvert voor de preventie van depressie en suïcide in Vlaanderen. We willen alle jongeren veerkrachtig maken (universele preventie), nieuwe goede praktijken helpen te creëren en bestaande 'evidence based' maken. Ons kader is het

# data[].attributes.body
Met project Leef Happy (de 7 grondhoudingen van Covey) op weg naar een tienerschool

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
BESCHRIJVING VAN HET PROJECT : Leef Happy

A. De start van ons project dateert van enkele jaren geleden. In 2009 zijn we echt van start gegaan en is de visie uitgewerkt in concrete acties voor de kleuterschool en een lessenaanbod in de lagere school.
In 2014 waren we er echt van overtuigd dat ons schoolklimaat, ons pedagogisch project en onze droom over onderwijs echt terug te vinden is binnen het 'Leef Happy'-project en zit dit sindsdien in onze gehele werking verweven.

Het project is volledig geïmplementeerd en wordt nu verder geborgd en eigen gemaakt. Het is een project dat zijn basis krijgt in de kleuterschool, dan doorstroomt in de lagere school en verder al raakpunten kent in onze secundaire school en internaat.
We doorlopen gedurende een heel jaar ons programma van de 7 grondhoudingen.

B . Titel : LEEF HAPPY

Beschrijving (kort)

Wij geven de kinderen, aan de hand van 7 grondhoudingen, een goede basis mee om verder te groeien naar een jong-volwassene. Zo krijgen ze de kans om te zoeken en hun eigen weg te vinden. Die handvaten kunnen ze nu gebruiken, maar ook later toepassen in hun persoonlijke en professionele relaties, in hun verdere leven !

C. Beschrijving (uitgebreid)

Er waren bezorgdheden rond moeilijkere communicatie, taalgebruik van de kinderen, respectloosheid en opkomende diversiteit in onze school. We hebben eerst de leraars meegenomen in de zoektocht :'Wat willen we voor onze school?' We zochten naar krachtlijnen en probeerden een unieke visie te schrijven, die paste binnen het opvoedingsproject van de Broeders van Liefde. We kregen ondersteuning van Walter Van Wouwe, die met het team een inspiratietraject bewandelde en 'Sean Covey' met de 7 grondhoudingen binnenbracht.
Na evaluatie bleek dit een goede basis om te zorgen dat er preventief gewerkt kan worden aan een positieve schoolcultuur.

IK GA VOOR MJN EIGEN LEVEN
Om de leerkrachten een leidraad te geven, is er een missie geschreven die heel erg geactualiseerd wordt.
Het is een werkbaar en persoonlijk document van elke leerkracht, aangepast aan elke klasgroep.
Er is een handleiding gemaakt om de zeven grondhoudingen te introduceren en er zijn oefeningen om de woorden en betekenis ervan vast te zetten. Er worden verhalen aangeboden, filmpjes, spelletjes en klasactiviteiten, zodat er voldoende variatie zit in het aanbod rond Leef Happy. (KS en LS)
Het team verandert, onze doelgroep verandert,... daarom is het nodig om steeds kritisch te blijven kijken. Er is nood aan extra vorming voor nieuwe leerkrachten, actualisering van het aanbod, flexibiliteit om om te gaan met de diversiteit van de kinderen,...

MAAK EEN PLAN
Ons kerndoel als Broeders Van Liefdeschool, is inzetten op identiteit en profilering binnen het onderwijs, waar we steeds kansen zoeken om zoveel mogelijk kinderen mee te nemen in opvoeding, onderwijs en zorg.
Bij ons project 'Leef Happy' willen we hen de kracht laten zien van het leven volgens bepaalde principes. Principes als verantwoordelijkheid nemen, plannen, respect hebben, willen en kunnen samenwerken en evenwicht, vinden we heel belangrijk.
We willen onze kinderen een gemeenschappelijke taal bieden, die ze met hun leerkachten en ouders kunnen gebruiken. Het is handig als je kan zeggen: 'belangrijke zaken eerst' of 'laten we een win-win-oplossing zoeken'.
We leren hen de zeven grondhoudingen toepassen aan de hand van dieren. Ze identificeren zich aan de creatieve Lily, of natuurvriend Goof, of gaan graag STEM volgen zoals Ed.
Ons eigen stappenplan:
We vonden het belangrijk om eerst het eigen team te vormen, om dan de kinderen wegwijs te maken en hen te leren over de verschillende grondhoudingen. Zo kunnen we later de ouders ook meer en meer in het verhaal meenemen en hen tips geven hoe 'Leef Happy' ook thuis toegepast kan worden. Er wordt ook een portfolio meegegeven naar huis, waar kinderen, leerkrachten en ouders over de grondhouding zelf een reflectie schrijven. Een mooi groei-document dat meegegeven wordt op het einde van het zesde leerjaar!

EERST WERKEN, DAN SPELEN
Door werkgroepen te vormen, zetten we onze talenten in. We leren kinderen nadenken, kritisch om te gaan met anderen en kansen te geven om mee naar oplossingen te zoeken.
We zetten met onze OKAN- leerkracht in op het goed voelen van anderstalige nieuwkomers in de school.
We werken met vrijwilligers die onze school mee wil laten draaien. Ze dragen op hun manier allemaal een steentje bij, in de klas, met de voetpool, fietslessen, soepbedeling,.... Zelfs mensen met een beperking (bijv. autisme) zetten we in om leerkrachten te ondersteunen of kinderen te helpen.

ZOWEL AAN JEZELF ALS AAN ANDEREN DENKEN
Bij conflicten leren we de kinderen te denken in vier stappen, die leiden tot een oplossing die voor alle partijen goed kan zijn. We leren vergeven, empathie en respect opbrengen voor elkaar. Daar gebruiken we een gedragsblad voor, waar ze de conflictsituatie onder de loep gaan nemen en grondiger kijken naar een manier hoe ze dat een volgende keer beter kunnen aanpakken. Daarbij zijn weer de grondhoudingen hun leidraad.

EERST BEGRIJPEN DAN BEGREPEN WORDEN
Door kringgesprekken, rollenspellen, pro-actieve cirkels, ... in te zetten bij een actueel probleem of conflict, leren kinderen te praten met elkaar. Ze krijgen een taal waarmee ze samen aan de slag kunnen. Taal is vaak een probleem omdat er anderstaligen zijn. Het blijft een oefeningen om door middel van te tekenen en gebaren, elkaar toch te begrijpen.

SAMEN IS BETER
De grondhoudingen worden steeds met een toneel geïntroduceerd. Het wordt gespeeld door leerkrachten en soms grote kinderen, die 'de dieren van Zeveneik' vertolken (en ondertussen al bijna 'zijn').
Allerlei sport-en thema-activiteiten worden door de Leef-Happy-bril bekeken en zo zijn er veel kansen tot samenwerking.
Er zijn de laatste jaren ook samenwerkingsverbanden met onze secundaire school, om het project op hun niveau verder te zetten. Ook het internaat, verbonden aan de school, ziet het positieve van de werking om toe te passen binnen hun leefcultuur.

Omdat we merkten dat onze school meer en meer 'Leef Happy' uitstraalde, kozen we een logo bij dit project. Waar we onze boom terugvinden met de mond (om te spreken), het oor (om te luisteren), het hart (zorg voor iedereen), het kruisje (het spirituele), de wortels (we mogen groeien), de vogel (we mogen zelf uitvliegen),... Het logo vervat dus de hele visie.

Natuurlijk schreven we er een echt Leef-Happylied bij, want samen zingen is heerlijk! Met ons schoolkoor 'The Happy Voices' is het altijd plezant!

We hebben een huisstijl gecreëerd die, samen met ouders, doorgetrokken wordt in de hele school en speelplaatsen. De muur, de geschilderde spelletjes op de speelplaats, de vlaggen, de briefhoofden, ...
Steeds opnieuw komen kleuren en dieren terug.

ZORG VOOR JEZELF
We proberen op verschillende vlakken 'alert' te blijven. Er zijn vier dimensies in ons leven:
- de lichamelijke dimensie bijv. one mile- a- day, middagsport, SVS-activiteiten, rusten, leeshoekjes, tekenstudie,...
- de geestelijke dimensie bijv. sudoku's leren invullen, schrijfmiddagen, schaken, Ketnet- Karrewiet kijken, discussiëren, filosoferen,...
- de spirituele dimensie Bijv. yogamomenten, Bijbelteksten lezen, stil maken, vieringen in de kerk, moskee, ...
- de sociaal-emotionele dimensie. Bijv. spelen met vrienden, koffiemomentje op woensdag met ouders, gezellige acties door het oudercomité, napraten na een vergadering, doedagen, Vicbar, ...

- Nieuwe methodieken, afspraken, ... altijd afgetoetst worden aan ons project Leef Happy ?
- Onze toekomstige nieuwe gebouwen Leef-Happy-minded worden bekeken?
- Het nieuwe leerplan 'ZILL' grondig bekeken is, en dat de zeven grondhoudingen er helemaal in terug te vinden zijn? (persoons- en cultuurgebonden ontwikkeling)
- We steeds zoekende zijn naar manieren om anderstalige en kansarme ouders te betrekken bij dit waardevolle project?
- Je op onze website (www.sint-victor.be) foto's en teksten kan vinden van ons project?
- We de enige school zijn in Vlaanderen die de zeven grondhoudingen als fundament heeft?
- We trots zijn dat de inspectie tijdens de doorlichting onder de indruk was en ook een speciale vermelding schreef over Leef Happy? in het verslag.
- We blij zijn dat we dit eens allemaal mochten vertellen en wie weet 😉

Happy groeten !

# data[].attributes.attachment_link.description
BESCHRIJVING VAN HET PROJECT : Leef Happy A. De start van ons project dateert van enkele jaren geleden. In 2009 zijn we echt van start gegaan en is de visie uitgewerkt in concrete acties voor de kleuterschool en een lessenaanbod in de lagere school.