# data[].attributes.attachment_link.title
Lista Polaków, którzy zginęli w Himalajach i Karakorum - Wikipedia, wolna encyklopedia

# data[].attributes.attachment_link.description
Wymienieni poniżej umierali w różny sposób i w niektórych przypadkach nie da się ustalić przyczyn śmierci, bo niektórych ciał nigdy nie odnaleziono. Dla porównania analiza przyczyn wszystkich śmierci (nie tylko Polaków) na Mount Everest wykazała następujące przyczyny śmierci: odpadnięcia, upadki, wpadnięcia w szczeliny, lawiny, odmrożenia, hipotermia, wyczerpanie, choroba wysokościowa, choroby, spadające skały/kawałki lodu, ataki serca.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ośmiotysięcznik - Wikipedia, wolna encyklopedia

# data[].attributes.attachment_link.description
Ośmiotysięcznik - popularne wśród himalaistów, jak również miłośników gór i geografów, określenie szczytu, którego wierzchołek wznosi się na 8000 lub więcej metrów nad poziom morza. Ze względu na zastosowane kryterium minimalnej deniwelacji względnej wynoszące minimum 500 metrów przyjmuje się, że na Ziemi znajduje się czternaście głównych ośmiotysięczników - 10 w Himalajach i 4 w Karakorum.

# data[].attributes.attachment_link.title
Andrzej Czok - Wikipedia, wolna encyklopedia

# data[].attributes.attachment_link.description
Andrzej Czok (ur. 11 listopada 1948 w Zabrzu, zm. 11 stycznia 1986 na stokach Kanczendzongi) - polski himalaista związany z gliwickim Klubem Wysokogórskim. Taternikiem był od 1970 r. Poza Tatrami wspinał się też w Dolomitach i Alpach Zachodnich, później w Pamirze, Andach, Himalajach i Karakorum.

# data[].attributes.attachment_link.title
Artur Hajzer - Wikipedia, wolna encyklopedia

# data[].attributes.attachment_link.description
Artur Henryk Hajzer (ur. 28 czerwca 1962 w Zielonej Górze, zm. 7 lipca 2013 na stoku Gaszerbrum I w Karakorum) - polski taternik, alpinista i himalaista, twórca i szef programu Polski Himalaizm Zimowy 2010-2015, kierownik wypraw działających w ramach tego projektu, współzałożyciel i były prezes (wraz z Januszem Majerem) nieistniejącej już firmy ADD będącej właścicielem marki Alpinus produkującej odzież outdoorową oraz sprzęt turystyczny i wspinaczkowy, współtwórca (również z Majerem) firmy w tej samej branży: HiMountain.

# data[].attributes.attachment_link.title
Piotr Pustelnik - Wikipedia, wolna encyklopedia

# data[].attributes.attachment_link.description
Piotr Pustelnik jest doktorem inżynierii chemicznej, pracownikiem naukowym Wydziału Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska Politechniki Łódzkiej. Jako trzeci z polskich himalaistów (po Jerzym Kukuczce i Krzysztofie Wielickim) zdobył wszystkie 14 szczytów liczących powyżej 8000 m n.p.m. Koronę zamknęło wejście na Annapurnę (8091 m n.p.m.) w dniu 27 kwietnia 2010 r.

# data[].attributes.attachment_link.title
Krzysztof Wielicki - Wikipedia, wolna encyklopedia

# data[].attributes.attachment_link.description
Krzysztof Wielicki oprócz Mount Everestu jest jeszcze pierwszym zimowym zdobywcą Kanczendzongi i Lhotse, a zatem trzech spośród czterech najwyższych szczytów świata, które jako jedyne przekraczają 8500 m wysokości (ostatni z tej czwórki, K2, jest jedynym ośmiotysięcznikiem niezdobytym zimą). Na Lhotse stanął samotnie w noc sylwestrową w gorsecie, który nosił po uszkodzeniu kręgosłupa w górach.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wojciech Kurtyka - Wikipedia, wolna encyklopedia

# data[].attributes.attachment_link.description
Wojciech Kurtyka, ps. „Voytek" (ur. 25 lipca 1947 w Skrzynce koło Kłodzka) - polski taternik, alpinista, himalaista, przedsiębiorca, inżynier elektronik. W roku 2016 otrzymał Złoty Czekan za całokształt osiągnięć górskich.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wanda Halina Rutkiewicz-Błaszkiewicz (ur. 4 lutego 1943 w Płungianach, zaginęła 13 maja 1992 na stokach Kanczendzongi w Himalajach) - polska alpinistka i himalaistka, z zawodu elektronik, jedna z najwybitniejszych światowych himalaistek. Jako trzecia kobieta na świecie i pierwsza Europejka stanęła na Mount Evereście, najwyższym szczycie Ziemi. 23 czerwca 1986 Wanda Rutkiewicz stanęła na szczycie K2 jako pierwsza kobieta.

Córka inżyniera Zbigniewa Błaszkiewicza i Marii z Pietkunów. Miała troje rodzeństwa: Jerzego, Michała i Janinę. Po II wojnie światowej z rodzicami i starszym bratem Jerzym, jako repatriantka przyjechała do Łańcuta, gdzie mieszkali jej dziadkowie ze strony ojca, a potem do Wrocławia. Maturę zdała w II Liceum Ogólnokształcącym we Wrocławiu, studiowała na Politechnice Wrocławskiej, z dyplomem inżyniera-elektronika pracowała w Instytucie Automatyki Systemów Energetycznych. Później przeniosła się do Warszawy, podjęła pracę w Instytucie Maszyn Matematycznych. Jeszcze w czasach licealnych zapowiadała się na świetną siatkarkę, grała w I lidze (nawet kandydowała do gry w reprezentacji Polski).

Pierwsze kontakty ze wspinaniem miała w Rudawach Janowickich, na skałkach koło Janowic Wielkich, w pobliżu Jeleniej Góry. W 1962 roku ukończyła kurs taternicki na Hali Gąsienicowej w Tatrach. W Tatrach wspinała się na wielu klasycznych i bardzo trudnych drogach (lata 60.), m.in. północną ścianą Małego Kieżmarskiego Szczytu czy wariantem „R" na Mnichu (1964). Poprowadziła kilka nowych dróg, m.in. na Koprowym Wierchu. Była także członkinią i uczestniczką wypraw jaskiniowych wrocławskiej Sekcji Grotołazów.

Po Tatrach były Alpy (od 1964), Pamir, Hindukusz i Himalaje. Należała do Klubu Wysokogórskiego we Wrocławiu, a po 1973 roku do Klubu Wysokogórskiego w Warszawie.

Osiągnięcia Wandy Rutkiewicz stawiają ją w gronie najlepszych himalaistek w historii. O swoich wyprawach i płynących stąd przemyśleniach często pisała w czasopismach o tematyce alpinistycznej. Była zdecydowaną rzeczniczką i zdeterminowaną realizatorką wspinaczkowej samodzielności kobiet. Była też autorką lub współautorką kilku książek.

Zaginęła w maju 1992 podczas ataku szczytowego na Kanczendzongę. Wraz z Carlosem Carsolio 12 maja o godz. 03:30 wyruszyli w górę z obozu IV na 7950 m. Po 12-godzinnej wspinaczce w głębokim śniegu Carsolio stanął na wierzchołku. Schodząc, napotkał Wandę na wysokości ponad 8200 metrów. Mimo braku sprzętu biwakowego, zdecydowała się przeczekać noc i kontynuować wejście następnego dnia. Według ówczesnego komunikatu Ministerstwo Turystyki Nepalu uznało prowadzenie akcji ratunkowej za praktycznie niemożliwe, a informacja o zaginięciu Polki dotarła do Polski po prawie dwóch tygodniach, 25 maja 1992. Jej ciała nie odnaleziono.

Wanda Rutkiewicz została wpisana do Księgi rekordów Guinnessa jako pierwsza kobieta, która zdobyła szczyt K2.

Życie osobiste

Była dwukrotnie zamężna. W 1970 wyszła za taternika Wojciecha Rutkiewicza. Rozwiodła się z nim w 1973. Drugim jej mężem był austriacki lekarz i alpinista Helmut Scharfetter, z którym wzięła ślub w 1982 roku, a rozwiodła się w 1986.

Himalaje i Karakorum

Zdobyła osiem z czternastu ośmiotysięczników: Mount Everest, Nanga Parbat, K2, Sziszapangmę, Gaszerbrum II, Gaszerbrum I, Czo Oju i Annapurnę.

Była autorką i współautorką filmów i książek alpinistycznych:

„Gdybyś przyszedł pod tę ścianę" (1986)

„Nanga Parbat 85" (1986)

„Requiem" (1987)

„Ludzie na Baltoro" (1988)

„Kobiety śniegu" (1990) film z wyprawy na Gaszerbrum I

„Zdobycie Gasherbrumów", Sport i Turystyka, Warszawa 1979, ISBN 83-217-2255-5

„Na jednej linie", Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1986, ISBN 83-03-01407-2

„Karawana do marzeń", At Publications, Kraków 1994, ISBN 0-9521421-6-3

„Więcej o Wandzie Rutkiewicz" - pyta Barbara Rusowicz, Joanna Bandurska; Wanda Rutkiewicz odpowiada, Wyd. Toruń „Comer", 1997

„Wszystko o Wandzie Rutkiewicz: wywiad Barbary Rusowicz", Wyd. Toruń, Piła „Comer & Ekolog", 1992 ISBN 83-85149-03-1

„Karawana do marzeń" Rutkiewicz, Wanda

„Na jednej linie" Rutkiewicz, Wanda

„Zdobycie Gaszerbrumów" Rutkiewicz, Wanda + (red.)

„Uciec jak najwyżej. Nie dokończone życie Wandy Rutkiewicz", Ewa Matuszewska, Wydawnictwo Iskry 2001

Anna Kamińska: Wanda, opowieść o sile życia i śmierci - Historia Wandy Rutkiewicz. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2017. ISBN 978-83-08-06357-6 .

Po śmierci Wandy Rutkiewicz Zbigniew Jara napisał wiersz pt. Niepokonana zadedykowany himalaistce, który został opublikowany w miesięczniku „Góry i Alpinizm". Krzysztof Gajda napisał piosenkę Epitafium dla Wandy Rutkiewicz (alternatywna nazwa Wanda Rutkiewicz) wykonywaną przez Kwartet ProForma.

Pośmiertnie w 1994 jako jedna z trzech pierwszych osób Wanda Rutkiewicz została odznaczona Medalem im. Króla Alberta I, przyznawanym za wyjątkowe zasługi górskie przez King Albert Memorial Foundation.

Jest patronką szkół w Polsce. Są to: w Warszawie Szkoła Podstawowa nr 300, we Wrocławiu Szkoła Podstawowa nr 81, gminny Zespół Szkół w Janowicach Wielkich, Zespół Szkół w Rząsce, Szkoła Podstawowa w Duchnicach.

Jest patronką ulic w Warszawie w dzielnicy Wilanów, w bezpośredniej okolicy zespołu szkół jej imienia, we Wrocławiu na osiedlu Gaj, w Częstochowie, w dzielnicy Wrzosowiak oraz w Oleśnicy.

Poczta Polska w 75 rocznicę urodzin w dniu 4 lutego 2018 r. wydała kartkę pocztową ze znakiem opłaty, na którym przedstawiono Mount Everest, na ilustracji kartki pokazano zdjęcie Wandy Rutkiewicz podczas wspinaczki w Pirenejach w 1969 roku.

Teatr Polski w Bielsku-Białej wystawił 14 października 2017 roku monodram pt. „Wanda" napisany na podstawie życia Wandy Rutkiewicz. Autorką tekstu jest Wiesława Sujkowska, spektakl wyreżyserowały Maria Sadowska i Joanna Grabowiecka, w rolę Wandy wcieliła się Anita Jancia.

Uchwałą Sejmu RP IX kadencji z 14 października 2021 zdecydowano o ustanowieniu roku 2022 Rokiem Wandy Rutkiewicz. Patronom roku 2022 poświęcono wydanie specjalne Kroniki Sejmowej.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wanda Rutkiewicz - Wikipedia, wolna encyklopedia

# data[].attributes.attachment_link.description
Wanda Halina Rutkiewicz-Błaszkiewicz (ur. 4 lutego 1943 w Płungianach, zaginęła 13 maja 1992 na stokach Kanczendzongi w Himalajach) - polska alpinistka i himalaistka, z zawodu elektronik, jedna z najwybitniejszych światowych himalaistek. Jako trzecia kobieta na świecie i pierwsza Europejka stanęła na Mount Evereście, najwyższym szczycie Ziemi.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jerzy Kukuczka – Wikipedia, wolna encyklopedia