# data[].attributes.body
Bij de harmonisch profiel staat de performale- en verbale intelligentie in balans (Bij performaal wordt gedacht aan denkhandelingen en denkvaardigheden die betrekking hebben op het praktisch omgaan met kennis. Bijvoorbeeld het praktisch oplossen van een probleem). De ontwikkeling staat gelijk.

# data[].attributes.body
1. Personen met Downsyndroom zijn niet allemaal hetzelfde. De verschillen kunnen zelfs heel groot zijn, met name bij:

Het begrijpen van taal

spreken

zelfredzaamheid.

Sommigen begrijpen vrijwel alles van wat er om hen heen wordt gezegd, kunnen zich met spraak duidelijk uitdrukken en hebben weinig of geen hulp nodig bij aankleden, wassen, toiletgang ect.

Voor het merendeel zal gelden dat zij in ieder geval gesproken taal over onderwerpen waarmee zij enigszins bekend zijn en geen lange zinnen gebruikt zullen begrijpen, dat zij met wat geduld van de luisteraar kunnen duidelijk maken wat zij bedoelen, en dat zij hooguit beperkt toezicht of hulp nodig hebben bij zelfredzaamheid. Maar, er zijn er ook die slechts een klein aantal vaste woorden in vaste situaties kunnen begrijpen, niet of nauwelijks spreken of alleen een paar gebaren kennen, en bij alle zelfredzaamheidshandelingen veel hulp nodig hebben.
Er is sprake van individuele profielen van sterke en zwakke gebieden. Dus het kan voorkomen dat een persoon bijvoorbeeld goed kan spreken, maar in zijn handen motorisch zo zwak is dat hij bij bepaalde zelfredzaamheidsvaardigheden hulp nodig heeft of andersom. Het kan dat iemand nauwelijks spreekt, of heel erg moeilijk verstaanbaar spreekt, maar zich wel prima redt qua zelfhulp.

2. Gehoorverlies komt heel erg vaak voor bij jongeren en volwassenen met Downsyndroom. Los daarvan hebben ook mensen met Downsyndroom met een goed gehoor toch vaak moeite om in een ruimte met veel geluiden de informatie die voor hen bedoeld is te selecteren. Al met al betekent dit dat instructies aan een groep lang niet altijd aankomen bij de persoon met Downsyndroom. Probeer voordat je gaat spreken,

oogcontact te maken

zorg dat de persoon met Downsyndroom niet te ver van de spreker zit

spreek in niet al te lange zinnen

vat eventueel de belangrijkste informatie samen in een paar duidelijke steekwoorden

maak zo mogelijk wat je wilt vertellen ook zichtbaar (gebaren; tekeningen ect)

Vertel zo nodig wat je aan de groep hebt verteld nog een keer kort individueel aan de persoon met Downsyndroom

Laat zo mogelijk de persoon met Downsyndroom de belangrijkste informatie hardop herhalen in een paar steekwoorden.

3. Personen met Downsyndroom hebben vaak wat meer tijd nodig om informatie die zij hebben gehoord te verwerken. Zij reageren hierdoor soms met enige seconden vertraging op een vraag of in een gesprek. Maar, wil de persoon met Downsyndroom kunnen reageren, dan moet de gesprekspartner die persoon wel die extra tijd geven.

Als een gesprekspartner deze vertraging niet kent, dan concludeert deze vaak ten onrechte dat de boodschap niet is begrepen en gaat hij de stilte snel opvullen. Dat werkt niet, dan valt het gesprek dood. Dit is dus echt cruciaal, geef de persoon met Downsyndroom meer tijd om tot een reactie te komen. Wacht na een vraag of in een gesprek langer op een reactie.

4. Geef bij het aanleren van iets nieuws niet te veel informatie in één keer. Als je alle stappen in één keer uitlegt, heb je grote kans dat mensen bij het eind al vergeten zijn wat het begin was. Vaak kun je beter één stap vertellen, of nog beter laten zien, en dat dan gaan laten doen. Op het moment dat die stap dan lukt, ga je de volgende stap uitleggen. Je kunt eventueel wel het geheel laten zien aan het begin (dan weten de mensen waar je naar toe werkt, en dat kan motiverend zijn), maar dan begin je daarna toch met de eerste stap nog een keer voordoen en inoefenen.

Ook bij opdrachten kan het zijn dat meervoudige opdrachten (ga eerst A doen, en dan B, en dan C) niet goed werken. Je kunt dan de meervoudige opdracht uit elkaar halen. Je laat iemand eerst A doen, en pas als dat klaar is, geef je opdracht B. Een andere mogelijkheid is werken met een visueel schema (met een paar woorden, of tekeningen/ foto’s/ picto’s) achter of onder elkaar geplaatst. Dan kan iemand zelf A (woord of tekening/ foto/ picto) afstrepen, en dan B gaan doen.

5. Mensen met Downsyndroom verwerken en onthouden visuele informatie vaak beter dan informatie die zij alleen hebben gehoord. Maak daarom gebruik van visuele schema’s met woorden (voor degenen die kunnen lezen), tekeningen/ foto’s/ picto’s. Dat kan bij instructies, bij opdrachten, en om een dag- of weekoverzicht te geven.

6. Kondig gebeurtenissen en activiteiten duidelijk aan. Zorg dat de persoon weet wat er gaat gebeuren, niet in alle details, maar wel zo dat hij of zij het gevoel houdt vat te hebben op de structuur van een dag. Bij onverwachte wijzigingen in het schema moet je dit goed individueel even uitleggen. Dat wordt nogal eens vergeten. En dan kun je ‘dwars’ gedrag krijgen, omdat iemand eigenlijk niet meer begrijpt wat hem of haar overkomt.

7. Probeer de persoon met Downsyndroom zo leeftijdadequaat mogelijk te bejegenen. Dus: geen kleutertoontje aanslaan tegen iemand van bijvoorbeeld 20 jaar oud. Ga ook niet in verkleinwoordjes spreken. Je mag wel eenvoudiger spreken, met name kortere zinnen gebruiken, maar je hebt wel iemand van een bepaalde kalenderleeftijd tegenover je zitten, met daardoor een bepaalde levenservaring.

Een twintigjarige met een ‘verstandelijke leeftijd’ van vijf jaar, is geen kleuter, maar een volwassene, weliswaar een volwassene met beperkte abstracte denkvaardigheden, maar geen kleuter!

8. Geef grenzen aan bij ongepast gedrag. Je hoeft niet alles maar goed te vinden omdat de persoon Downsyndroom heeft. Het zo maar zoenen of knuffelen van wildvreemde mensen is bijvoorbeeld, in de meeste situaties, geen gepast gedrag.

9. Doe zo gewoon mogelijk.

# data[].attributes.body
Elke persoon heeft emoties, al zijn deze bij de ene al wat duidelijker te merken dan bij de andere. Meestal herken je de emoties wel, maar is het moeilijk te achterhalen waar ze vandaan komen.

Zeker bij personen met een verstandelijke beperking is dit een hele opgave. Vaak kunnen zij de oorzaak van hun emoties moeilijk onder woorden brengen en uiten ze hierdoor gedrag dat als storend en ongepast wordt ervaren door buitenstaanders.

Een emotie wordt gestuurd door een voorafgaande prikkel en veroorzaakt een reactie. Deze reactie is het gedrag dat een persoon stelt als gevolg van de emotie.

Door dit gedrag, zal de persoon zijn emoties uiten en herkennen anderen mogelijk deze emoties.

“Een emotie kan op verschillende momenten, bij verschillende mensen een ander gedrag uitlokken.

Er bestaan bepaalde stereotype gedragingen bij bepaalde emoties. Bijvoorbeeld blijdschap wordt geuit door lachen of springen, verdriet door huilen, boosheid door slaan of roepen en angst door te vluchten of ineen te krimpen.

Maar natuurlijk zal niet iedereen zijn emoties op deze manier uiten.

Gedrag en emoties zijn geen exacte wetenschap, er bestaat geen lijstje om te bepalen welk gedrag normaal of abnormaal is bij het ervaren van een emotie. Gedragsveranderingen en aanhoudend hetzelfde gedrag vertonen kunnen soms wel als abnormaal gedrag gezien worden.”

Emoties kunnen onderverdeeld worden in vier basisemoties; boos, bang, blij en verdrietig.

Het syndroom van Down en een matige verstandelijke beperking

Personen met het syndroom van Down hebben specifieke en herkenbare lichamelijke kenmerken. Deze kenmerken kunnen, maken dat de personen zich ‘anders’ gaan voelen omdat ze er anders uitzien dan personen zonder het syndroom.

De ernst van de verstandelijke beperking bepaalt het niveau van de ontwikkeling. Dus ook het niveau van de emotionele ontwikkeling. Deze ligt meestal lager dan het gewone ontwikkelingsniveau, omdat mensen op een emotioneel hoogtepunt mogelijk terugvallen naar een lager niveau.

Personen met een verstandelijk beperking, zijn gevoeliger  voor ingrijpende gebeurtenissen.

Zelfs dagdagelijkse situaties kunnen al een bron van stress vormen voor hen.

Bijvoorbeeld het wegvallen van vaste structuren in hun dagbesteding, wanneer ze iets voorgeschoteld krijgen wat ze niet lekker vinden, wanneer iemand een flauw mopje met hen uithaalt. Deze situaties kunnen dus een extra grote impact hebben op deze stress en dus ook op hun emoties.

Personen met een matige verstandelijke beperking hebben een ontwikkelingsleeftijd tussen 5,5 tot 8 jaar. Ze zijn vrij egocentrisch, al kunnen zij zich reeds beperkt inleven in andere personen.
(Egocentrisme is het verminderde vermogen om zich in een ander of diens standpunten of gevoel te verplaatsen)

Zo kennen ze andere mensen bijvoorbeeld emoties toe, alleen kleuren zij deze op hun eigen wijze.

Kwaliteit van bestaan

In het werken bij personen met een verstandelijke beperking is de term ‘kwaliteit van leven’ de laatste jaren erg belangrijk geworden.

Mogelijk past dit eindwerk binnen de visie van de kwaliteit van bestaan.

Er zijn acht deeldomeinen, volgens Shalock, binnen de kwaliteit van bestaan. Binnen de deeldomeinen vallen:

emotioneel welbevinden

sociale inclusie

(Mensen met psychiatrische problemen of verstandelijke beperkingen willen net als andere burgers erbij horen en meedoen in de maatschappij)

interpersoonlijke relaties

zelfbepaling

persoonlijke ontplooiing

De methode

Vooraf werd er gewerkt met een eigen vragenlijst, rond het begrijpen van de emoties van de personen bij wie dit eindwerk is uitgewerkt. Deze werd niet rechtstreeks van de personen afgenomen, maar werd ingevuld door de begeleiders. (voormeting)

Na een tijdje werden er materialen beschikbaar gemaakt, waardoor mensen met Down zich beter kunnen uiten naar de begeleiding.

De emotiedoos is gebaseerd op enkele hulpmiddelen, rond het werken met emoties, die reeds bestaan.

Zo heb je de doos vol gevoelens, deze is ontworpen om met kleuters rond emoties te werken.

Ook de emotion color cards, de emotiepop en het gevoelenswereldspel zijn er gemaakt om aan te kunnen tonen hoe iemand zich voelt, door weinig woorden te gebruiken.

# data[].attributes.body
Het downsyndroom is een aandoening waarmee je wordt geboren. Mensen met downsyndroom hebben een lichte tot ernstige verstandelijke handicap. Ze hebben ook vaak lichamelijke problemen. Bij de één is het ernstiger dan bij de ander.

Iemand met downsyndroom heeft een 'extra' chromosoom 21. Dit extra chromosoom kan in alle lichaamscellen aanwezig zijn, of in een deel ervan (mozaïek,). Over het algemeen zijn de verschijnselen bij mensen met een volledig extra chromosoom 21 in alle cellen ernstiger dan bij mensen met een mozaïekvorm van downsyndroom.

Een klein deel van de mensen met het downsyndroom heeft een mozaïek van cellen met het normale aantal chromosomen (46), en andere cellen met een extra chromosoom 21 (47). Mensen met mozaïek downsyndroom ontwikkelen zich vaak beter dan mensen die het extra chromosoom 21 in alle cellen hebben (het complete downsyndroom).

Mensen met downsyndroom ontwikkelen zich langzamer. Ze hebben ook een ander uiterlijk. Vaak is dat een plat achterhoofd, wat rond gezicht, iets schuinstaande ogen, een huidplooi aan de binnenkant van de oogleden, een korte nek, laagstaande oren en een lage neusbrug. Ook hebben ze vaak korte, brede handen. En zijn de meeste kinderen kleiner dan hun leeftijdsgenoten.

Veel mensen met downsyndroom hebben daarnaast medische problemen. Ongeveer de helft van de kinderen wordt geboren met een hartafwijking. Soms is er een maag-darmafwijking, bijvoorbeeld:

de ziekte van Hirschsprung

coeliakie.

Ze hebben meer kans op problemen met de ademhaling en luchtwegen, bijvoorbeeld:

slaapapneu.

En mensen met downsyndroom hebben vaker problemen met horen en zien. Ze zijn veel vatbaarder voor infecties. Wat ook voorkomt is:

epilepsie

suikerziekte type 1,

een traag werkende schildklier

verminderde weerstand

huidproblemen.

Vaak hebben deze kinderen gedragsproblemen, bijvoorbeeld:

moeite om met emoties om te gaan

ADHD

Kenmerken van autisme.

meer kans op leukemie.

Mensen met downsyndroom krijgen vaker en op jongere leeftijd de ziekte van Alzheimer. Mensen met downsyndroom worden gemiddeld ongeveer 60 jaar oud.

# data[].attributes.body
Er is sprake van een disharmonisch profiel wanneer er verschillen bestaan tussen de verbale en de performale  intelligentie.
Dit is meestal een teken dat er iets aan de hand is waardoor de ontwikkeling van de verschillende soorten intelligentie niet harmonisch verloopt.

Kloven:

Er kan sprake zijn van een hoger verbaal IQ en een lager performaal IQ (V/p-kloof) of van een lager verbaal en een hoger performaal IQ (v/P-kloof, ook omgekeerde kloof genoemd). Het eerste geval komt 7 keer meer voor dan het tweede.

Risico’s van een v/p-kloof:

Er zijn enkele risico’s voor kinderen met een disharmonisch profiel:

Kinderen en jongeren die verbaal sterk zijn (V/p-kloof), worden overschat. Ze hebben vaak meer tijd nodig bij taken met ruimtelijk inzicht en organiseren.

Kinderen en jongeren die non-verbaal sterk zijn (v/P-kloof), worden vaak onderschat. Ze zijn juist sterk in visueel en praktisch handelen

Hoger verbaal (V/p):

Als er een veel hogere score wordt gemeten op de verbale schaal dan op de performale schaal ligt het denken en redeneren in taal dus op een veel hoger niveau dan het praktisch handelen. Dit verschil kan leiden tot grote frustratie en teleurstelling in eigen werk. Het kind is namelijk in staat de plannen die hij maakt op zeer hoog niveau uit te denken en te verwoorden. Als hij deze plannen echter wil uitvoeren, wordt hij teleurgesteld in het resultaat, omdat het er anders uit komt te zien dan hij in gedachten had of omdat het hem veel tijd kost om tot een oplossing te komen. Voor zijn gevoel ‘faalt’ hij steeds.

Ook bij instructie kunnen er problemen ontstaan, omdat in het hoofd minder snel een koppeling wordt gelegd met het handelen. Hij zal daarom de neiging hebben om nieuwe situaties te gaan ontwijken en deze pas aan te gaan als hij zeker weet dat hij het beheerst en hij kan beredeneren hoe het in elkaar zit, met name op motorisch gebied.

Kinderen met een IQ van 140 op de verbale schaal en een IQ van 100 op de performale schaal zijn over het algemeen goed bij uitdaging op verbaal vlak (rekenen, taal, geheugen), maar hebben hulp nodig bij het aanbrengen van structuur, het houden van overzicht en het plannen van hun werk. Het is belangrijk dat de leerkracht dit weet, zodat hij het kind enerzijds niet onderschat en zorgt voor uitdagend werk, maar anderzijds ook niet overschat op het vlak van zelfstandig werken. Begeleiding en structuur is meestal van extra groot belang.

Heel anders wordt het advies bij een kind dat een IQ heeft van 145+ op de verbale schaal en een IQ van 125 op de performale schaal. Dit kind is prima in staat om te plannen en het overzicht te houden, maar zal eerder last hebben van frustratie omdat de radartjes in zijn hoofd een stuk sneller gaan dan zijn handen en het tijd kost om plannen die je in je hoofd hebt, om te zetten in daden. Een dergelijk kind is goed bij aanmoediging en positieve feedback, waarbij de nadruk moet liggen op het leerproces in plaats van op het eindresultaat. De opvoeder kan bijvoorbeeld vragen wat het kind precies in zijn hoofd had en het kind leren een realistisch beeld van zichzelf op te bouwen.

Hoger perfomaal (v/P)

Als er een veel hogere score wordt gemeten op de performale schaal dan op de verbale schaal heb je te maken met creatieve en snelle denkers die dat niet kunnen verbaliseren (onder woorden brengen). Kinderen met dit profiel denken vaak in concepten en kunnen een oplossing opeens voor zich zien. Het praktisch handelen ligt bij deze kinderen dus op een hoger niveau dan het handelen in taal.

Het wordt een probleem als kinderen een opdracht krijgen. Een beeld vormen van een situatie, de visualisatie, gebeurt als gevolg van verbaliseren: je brengt dingen onder woorden en die laten je toe een situatie te begrijpen. Als iemand anders de verbalisatie voor jou doet, zoals wanneer de leerkracht vooraan in de klas iets uitlegt, dan is die beeldvorming een stuk zwakker dan wanneer je de verbalisatie zelf doet.

Het kind snapt dan de opdracht niet en kijkt om zich heen naar de andere kinderen om te kijken wat het precies moet doen. Een hoogbegaafd kind dat aparte opdrachten krijgt, kan niet meer afkijken hoe anderen het doen. Heeft dit kind een v/P-kloof, dan heeft het geen enkele manier meer om het gebrek aan beeldvorming te compenseren en valt het nut van de aparte opdrachten weg.

Een kind met een v/P-kloof kan zeer goed imiteren. Omdat het verbaal zwakker is, wordt het vaak ook als een jonger kind aangesproken en wordt het voortdurend onderschat. 65% van deze kinderen wordt niet ontdekt. Het gedrag van een dergelijk kind kan leiden tot een onterechte diagnose, zoals:

ADHD

Asperger

dyslexie.

Veel van deze kinderen hebben baat bij een creatieve en open onderwijsomgeving, waarin de leerstof op andere wijze wordt aangeboden, zoals:

visueel

tactiel

via geur of smaak (kinesthetisch aanleren)

Ook helpt het als nieuwe dingen een keer worden voorgedaan en als er veel voorbeelden en metaforen worden gebruikt. Verder is het belangrijk om samen met dit kind samenhang te zoeken in plaats van hem alleen dingen uit zijn hoofd te laten

Mogelijke gedragskenmerken bij een v/p-kloof:

Het kind heeft moeite met routine. Alles moet steeds opnieuw verteld worden (wassen, aankleden, bed opmaken, …).

Het kind is niet in staat zelf zijn rommel op te ruimen in de speelruimte, slaapkamer, kleerkast, …

Het kind is vergeetachtig, verstrooid en voert opdrachten bijgevolg niet uit.

Het kind is vaak boos of verdrietig. Het begrijpt namelijk wel wat het moet doen maar krijgt het niet uitgevoerd en het eindresultaat valt tegen. Het kind valt zichzelf tegen. (chronische boosheid)

Het kind rekent langzaam.

Het kind heeft problemen als het moet handelen in groepsgedrag.

Een hoge mate van drempelvrees. Alles wat nieuw is zorgt voor problemen, dus nieuw wordt synoniem voor bedreigend.

Het kind blokkeert als het niet kan omgaan met een nieuwe situatie.

Het kind is onhandig, blijft bijvoorbeeld glazen omgooien aan tafel.

Het kind ontwikkelt tics.

Bij het schrijven begint het kind halverwege de regel of de bladzijde.

Het kind heeft een laag zelfbeeld (‘ik doe dat niet want ik ga dat toch niet kunnen’).

Het kind is vaak angstig, wat zich bijvoorbeeld uit in nachtmerries.

Het kind is extreem visueel ingesteld.

# data[].attributes.body
Ik loop stage bij Thomashuis in Blerick. Dit is een woongroep voor 9 bewoners die een lichtverstandelijke beperking hebben.
Ik heb 2 bewoners die het Downsyndroom hebben, deze 2 bewoners verschillen erg van elkaar, maar hebben ook weer raakvlakken. Ik stel deze bewoners even voor.

Meneer T is een leuke en gezellige man van 32 jaar oud. Meneer heeft het Downsyndroom en autisme. Door zijn autisme zit meneer erg in zijn structuren. Meneer vind het moeilijk om alles wat nieuw is aan te gaan. Het is belangrijk dat je voor meneer alles uitstippelt wat er gebeuren staat, bijvoorbeeld om half 5 douche, en als je een tijd hebt afgesproken moet je je er ook echt aan houden. De volgende dag mag het ook op een ander moment gebeuren, maar dit moet je van te voren duidelijk afspreken. Als voor meneer dingen onduidelijk zijn of spanningen met zich mee brengt of ergens niet mee eens is, bouwt meneer spanningen op. Dit zie je doordat meneer zijn vingers kruist en zijn mond aanspant. Het is bij meneer de kunst om hem op z'n comfortabel mogelijke manier in de strech-zone ( Dit is de fase waarin we ons bevinden wanneer we iets doen wat we nog niet eerder gedaan hebben en/of capabel in zijn. Deze activiteiten en gedragingen horen bij de fase uit leerproces waarin we ons bewust aan het bekwamen zijn. Dus we merken dat we het spannend vinden, er (nog) niet zo goed in zijn, misschien zelfs wel voor het eerst doen en dus ervaren we een lichte tot hevige spanning. We worden uitgedaagd ons op te rekken, iets te doen waar we nog niet onbewust bekwaam in zijn. Dus waar we mogelijk in gaan falen of fouten gaan maken.) te krijgen maar hierin niet over grenzen gaat, dus niet de stres-zone. Meneer bouwt dan veel spanningen op en kan dan boos worden. Het bieden van rust, regelmaat, ritme en duidelijkheid is belangrijk zodat meneer op zich best voelt.

Mevrouw D is 32 jaar oud en heeft het Downsyndroom. Mevrouw is erg rustig en teruggetrokken bij nieuwe situaties, veranderingen en bij spannende situaties. Maar zodra mevrouw een comfortabel omgeving heeft waarbij ze meerdere bewoners/ begeleiding kent, kruipt mevrouw uit haar schelp. Mevrouw is een vrolijk type, maakt graag een praatje en haalt graag grapjes uit met de begeleiding. Mevrouw kan zich gemakkelijk aanpassen, mevrouw heeft bijna geen structuur nodig.

In het dagelijkse leven zie je veel verschillen tussen meneer en mevrouw. Meneer maakt de hele dag door grapjes, maar dit kan om gegooid worden naar hele flauwe/ "gemene" grappen. Meestal word het persoonlijk op een collega of op een medebewoner gericht. We geven dan aan dat de grappen niet meer leuk zijn, dat iedereen lief is voor meneer en dat meneer ook lief moet zijn voor anderen. Dit gebeurt vooral als meneer spanningen heeft, zodra we dit gezegd hebben, merk je dat de spanningen weer wegzakken.

Mevrouw maakt hier en daar ook een grapje, ze laat vooral collega's schrikken of zit collega's te plagen. Maar mevrouw weet wanneer ze de grens heeft bereikt en stopt dan ook meteen.

Ook heeft meneer na elke dagbesteding een rust/ afschakel moment, meneer gaat dan op zijn kamer muziek maken. Gaat met zijn keyboard, gitaar of houten blokje met de muziek mee spelen. Terwijl mevrouw bijna geen afschakeling nodig heeft, mevrouw schakelt alleen af wanneer er iets gebeurt is op de dagbesteding of op de groep. Als mevrouw gaat afschakelen, luistert mevrouw ook naar muziek en/ of belt mevrouw met haar moeder om haar verhaal kwijt te zijn.

Meneer vraagt om hulp als er iets is, bijvoorbeeld als meneer naar het toilet is gegaan, gaat douche of met een activiteit niet lukt. Terwijl mevrouw dit niet doet, ze blijft er mee zitten tot ze alleen is met een begeleider, we geven dan ook aan dat mevrouw ons mag halen als iets niet lukt en dat wij haar dan helpen/ oplossen.