# data[].attributes.headline
Urząd Miasta Wrocławia - Informator wsparcia 

# data[].attributes.subject
Urząd Miasta Wrocławia - Informator wsparcia 

# data[].attributes.attachment_link.description
Informator wsparcia to praktyczny przewodnik stworzony przez Urząd Miasta Wrocławia, który ma ułatwić dzieciom, młodzieży, rodzicom o

# data[].attributes.headline
Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę - Domowe Zasady Ekranowe 

# data[].attributes.subject
Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę - Domowe Zasady Ekranowe 

# data[].attributes.attachment_link.title
Domowe zasady ekranowe – Dla dobra dziecka i rodziny

# data[].attributes.attachment_link.description
Nasze zasady Po pierwsze – relacje! Poznaj zasadę Do 3. roku życia – bez ekranów Poznaj zasadę Do 12. roku życia – bez smartfona Poznaj zasadę Do 15. roku życia – bez mediów społecznościowych Poznaj zasadę Ograniczaj czas przed ekranem Poznaj zasadę Tylko bezpieczne treści Poznaj zasadę Przed snem i w nocy – bez ekranów […]

# data[].attributes.headline
dr Halszka Witkowska i dr Agnieszka Kozak - Wsparcie w kryzysie. Zasada 4Z. 

# data[].attributes.subject
dr Halszka Witkowska i dr Agnieszka Kozak - Wsparcie w kryzysie. Zasada 4Z. 

# data[].attributes.attachment_link.title
Wsparcie w kryzysie. Zasada 4Z. Halszka Witkowska i Agnieszka Kozak

# data[].attributes.headline
Życie Warte jest Rozmowy -  materiały dot. pomocy osobom w kryzysie

# data[].attributes.subject
Życie Warte jest Rozmowy -  materiały dot. pomocy osobom w kryzysie

# data[].attributes.attachment_link.description
Znajdziesz tu informacje skierowane do nauczycieli, psychologów i pedagogów szkolnych oraz możliwość skorzystania z bezpłatnej konsultacji.

# data[].attributes.headline
Życie Warte jest Rozmowy - Pierwsza pomoc emocjonalna

# data[].attributes.subject
Życie Warte jest Rozmowy - Pierwsza pomoc emocjonalna

# data[].attributes.attachment_link.description
Poradnik zawiera wskazówki dotyczące podejmowania przez dorosłych interwencji wobec młodzieży w kryzysie emocjonalnym. Opisywane w nim zagadnienia obejmują wiedzę jak rozpoznać kryzys emocjonalny, jak się komunikować oraz jak budować pozytywne relacje.

# data[].attributes.headline
TECHNOLOGIE A ZDROWIE PSYCHICZNE MŁODYCH LUDZI

# data[].attributes.subject
TECHNOLOGIE A ZDROWIE PSYCHICZNE MŁODYCH LUDZI

# data[].attributes.attachment_link.title
TECHNOLOGIE A ZDROWIE PSYCHICZNE MŁODYCH LUDZI | Pół Bankiem, Pół Serio - odcinek 15

# data[].attributes.headline
Fundacja Dbam o Mój Zasięg - Ogólnopolski projekt badawczy - Dobre i złe wiadomości - życie online i offline a zdrowie psychiczne polskich nastolatków.

# data[].attributes.subject
Fundacja Dbam o Mój Zasięg - Ogólnopolski projekt badawczy - Dobre i złe wiadomości - życie online i offline a zdrowie psychiczne polskich nastolatków.

# data[].attributes.attachment_link.title
Dobre i złe wiadomości – Fundacja Dbam o Mój Z@sięg

# data[].attributes.headline
Gdzie kryje się empatia? - Wojciech Glac

# data[].attributes.subject
Gdzie kryje się empatia? - Wojciech Glac

# data[].attributes.headline
Informator wsparcia - Urząd Miasta Wrocław

# data[].attributes.subject
Informator wsparcia - Urząd Miasta Wrocław

# data[].attributes.attachment_link.description
Informator wsparcia to praktyczny przewodnik stworzony przez Urząd Miasta Wrocławia, który ma ułatwić dzieciom, młodzieży, rodzicom o

# data[].attributes.headline
Jak prowadzić zdrowy styl życia - UNICEF

# data[].attributes.subject
Jak prowadzić zdrowy styl życia - UNICEF

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak prowadzić zdrowy styl życia? |Projekt UNICEF|

# data[].attributes.attachment_link.title
O zdrowiu psychicznym dzieci i młodzieży | UNICEF Polska – pomagamy dzieciom

# data[].attributes.attachment_link.description
Zapoznaj się materiałami UNICEF związanymi z profilaktyką zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży.

# data[].attributes.headline
Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę - Dzieciństwo Mocy bez Przemocy - lekcje on-line - webinaria dla profesjonalistów

# data[].attributes.subject
Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę - Dzieciństwo Mocy bez Przemocy - lekcje on-line - webinaria dla profesjonalistów

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Ogólnopolska kampania Dzieciństwo bez Przemocy | Ogólnopolska kampania Dzieciństwo bez Przemocy jest wyrazem sprzeciwu wobec krzywdzenia dzieci w Polsce. Dowiedz się więcej...

# data[].attributes.attachment_link.title
Webinary i lekcje (2025) | Ogólnopolska kampania Dzieciństwo bez Przemocy

# data[].attributes.attachment_link.description
Webinary i lekcje online Zarejestruj się do udziału w spotkaniu z ekspertami i ekspertkami. Dowiedz się więcej na temat problemu krzywdzenia dzieci. Lekcje online skierowane są do różnych grup wiekowych uczniów i uczennic. Wydarzenia, które już się odbyły: Archiwum Dorośli i Rodzice Lekcje online Profesjonaliści Wszystkie

# data[].attributes.headline
Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę - Dzieciństwo Mocy bez Przemocy - lekcje on-line - webinaria

# data[].attributes.subject
Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę - Dzieciństwo Mocy bez Przemocy - lekcje on-line - webinaria

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Ogólnopolska kampania Dzieciństwo bez Przemocy | Ogólnopolska kampania Dzieciństwo bez Przemocy jest wyrazem sprzeciwu wobec krzywdzenia dzieci w Polsce. Dowiedz się więcej...

# data[].attributes.attachment_link.title
Webinary i lekcje (2025) | Ogólnopolska kampania Dzieciństwo bez Przemocy

# data[].attributes.attachment_link.description
Webinary i lekcje online Zarejestruj się do udziału w spotkaniu z ekspertami i ekspertkami. Dowiedz się więcej na temat problemu krzywdzenia dzieci. Lekcje online skierowane są do różnych grup wiekowych uczniów i uczennic. Wydarzenia, które już się odbyły: Archiwum Dorośli i Rodzice Lekcje online Profesjonaliści Wszystkie

# data[].attributes.headline
Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę - Dzieciństwo Mocy bez Przemocy - lekcje on-line

# data[].attributes.subject
Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę - Dzieciństwo Mocy bez Przemocy - lekcje on-line

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Ogólnopolska kampania Dzieciństwo bez Przemocy | Ogólnopolska kampania Dzieciństwo bez Przemocy jest wyrazem sprzeciwu wobec krzywdzenia dzieci w Polsce. Dowiedz się więcej...

# data[].attributes.attachment_link.title
Webinary i lekcje (2025) | Ogólnopolska kampania Dzieciństwo bez Przemocy

# data[].attributes.attachment_link.description
Webinary i lekcje online Zarejestruj się do udziału w spotkaniu z ekspertami i ekspertkami. Dowiedz się więcej na temat problemu krzywdzenia dzieci. Lekcje online skierowane są do różnych grup wiekowych uczniów i uczennic. Wydarzenia, które już się odbyły: Archiwum Dorośli i Rodzice Lekcje online Profesjonaliści Wszystkie

# data[].attributes.attachment_link.title
Medytacja mindfulness - medytacja oddechu (22 minuty)

# data[].attributes.headline
Fundacja Pozytywka - Fundacja Pozytywka - kampania „uNiezależniaMY – Uzależnienia? To nie MY!"

# data[].attributes.subject
Fundacja Pozytywka - Fundacja Pozytywka - kampania „uNiezależniaMY – Uzależnienia? To nie MY!"

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dla Was Drodzy Nauczyciele przygotowaliśmy specjalny program, który ma na celu wzmocnienie Waszych ról jako edukatorów profilaktyki. Chcemy wyposażyć Was w wiedzę i narzędzia, które w tym pomogą oraz dostarczyć Wam je na kilka sposobów.

Warsztaty pokazowe

Materiały edukacyjne do pobrania

Dostęp do specjalnego forum dyskusyjnego

WARSZTATY POKAZOWE
Naszą inicjatywę realizować będziemy w pierwszej kolejności poprzez 2-godzinne warsztaty pokazowe, prowadzone przez jednego ze specjalistów, doświadczonych trenerów naszej Fundacji. Program zajęć zostanie wprowadzony w wybranych 2 klasach w 3 szkołach, które zgłosiły się do projektu.
Jakie korzyści przyniesie udział?
Uczestnicząc w zajęciach, będziecie mieli możliwość obserwowania, jak przeprowadza się tego typu zajęcia w praktyce. Otrzymacie również szczegółowy scenariusz oraz wszelkie niezbędne materiały do samodzielnego prowadzenia podobnych zajęć w innych klasach. Chcemy, abyście czuli się pewnie i dobrze przygotowani do przekazywania wiedzy i umiejętności z zakresu profilaktyki swoim uczniom.

Ponadto będziecie mieli szansę uczestniczenia w 2 spotkaniach online z trenerami odpowiedzialnymi za realizację zajęć pokazowych. Celem tych spotkań będzie wymiana doświadczeń, omówienie ewentualnych trudności realizacyjnych oraz wypracowanie najlepszych praktyk związanych z prowadzeniem tego typu zajęć w klasach.

Macie także możliwość skorzystania z indywidualnych lub grupowych konsultacji z koordynatorem merytorycznym projektu. W ramach tzw. superwizji pracy będziecie mieli okazję omówić swoje doświadczenia, uzyskać wsparcie i rady w zakresie doskonalenia swojego warsztatu kompetencji w zakresie profilaktyki. Konsultacje odbędą się online lub offline, w zależności od preferencji i możliwości organizacyjnych uczestników.
Jak przebiegnie skierowany do Was moduł kampanii?
W sumie przewidzianych jest 12 godzin zajęć pokazowych w 3 szkołach, dodatkowe 6 godzin spotkań online oraz 8 godzin konsultacji. Naszym celem jest zapewnić Wam odpowiednie narzędzia i wsparcie, abyście mogli efektywnie przekazywać wartościową wiedzę i umiejętności z zakresu profilaktyki swoim uczniom, przyczyniając się do budowania zdrowszego i bezpieczniejszego otoczenia szkolnego.
MATERIAŁY EDUKACYJNE
Nawet jeśli nie weźmiecie udziału w pokazowych zajęciach, znajdziecie tutaj wartościowe treści zarówno do lektury, jak i do pobrania na swój komputer.

Dodatkowo otrzymacie broszury z wiedzą na temat profilaktyki oraz scenariusz zajęć profilaktycznych.
Lekcja - Alkohol Lekcja - Narkotyki i dopalacze Lekcja - Papierosy Lekcja - Substancje niepsychoaktywne Lekcja - Uzależnienia behawioralne Lekcja - Zachowania ryzykowne Lekcja - Zdrowie psychiczne
A w Strefie Ucznia i Strefie Rodzica kolejne materiały, które mogą się przydać w prowadzeniu zajęć profilakatycznych. Zapraszamy do lektury, dzielenia się i działania!

FORUM DYSKUSYJNE
Zapraszamy Was także do dołączenia do naszej społeczności na serwerze Discord, która jest skupiona wokół kampanii. Tam będziecie mieli okazję porozmawiać z innymi nauczycielami, rodzicami, uczniami i specjalistami z naszego projektu. Wierzymy, że razem stworzymy interesujące dyskusje, a nasi eksperci chętnie odpowiedzą na Wasze pytania związane z szeroko rozumianą profilaktyką.

# data[].attributes.attachment_link.description
Witaj na stronie Fundacji PozyTYwka Byś już nigdy nie pomyślał, że w złych chwilach jesteś sam. Byś wiedział, że w pobliżu jest silne ramię, na którym możesz się wesprzeć. Byś czuł, że istnieją ludzie, z pomocą których zawsze stawisz czoła losowi. Byś pamiętał, że szczęście jest również dla Ciebie.

# data[].attributes.headline
Naucz się mówić do osób chorych na depresję - Fabryka Komunikacji

# data[].attributes.subject
Naucz się mówić do osób chorych na depresję - Fabryka Komunikacji

# data[].attributes.attachment_link.title
Naucz się mówić do osób chorych na depresję

# data[].attributes.headline
Życie z mindfulness - rozmowa z Tomaszem Kryszczyńskim 1.03.2025

# data[].attributes.subject
Życie z mindfulness - rozmowa z Tomaszem Kryszczyńskim 1.03.2025

# data[].attributes.attachment_link.title
Życie z mindfulness. Rozmowa z Tomaszem Kryszczyńskim.

# data[].attributes.attachment_link.description
Życie z mindfulness. Wyjątkowe spotkanie z doświadczonym nauczycielem uważności, autorem książek i podróżnikiem. Rzetelna wiedza, poparta blisko 30 letnim doświadczeniem. 1 marca 2025, kliknij i skorzystaj z niezwykłej okazji.

# data[].attributes.headline
Życie warte jest rozmowy - rozmowa dr Agnieszki Kozak z dr Halszką Witkowską 

# data[].attributes.subject
Życie warte jest rozmowy - rozmowa dr Agnieszki Kozak z dr Halszką Witkowską 

# data[].attributes.attachment_link.title
Live Session - Krzysztof Antkowiak  "Pada śnieg”  LIVE STORY

# data[].attributes.body
Poznaj bezpłatne kursy i webinaria online, które pozwolą Ci pogłębić wiedzę i rozwijać umiejętności radzenia sobie ze stresem, komunikacji międzykulturowej i pracy z dziećmi, które doświadczyły traumy wojennej. Korzystaj z materiałów na platformie we własnym tempie i zdobywaj certyfikaty potwierdzające umiejętności.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
„Kurs kojarzy mi się z kiełkującym nasionkiem, jako taki symbol tego, że człowiek może się na nowo odrodzić po tych wszystkich problemach których doświadcza. Pokazuje nowe życie."

„Najbardziej pomógł przy komunikacji z nauczycielami, rodzicami na temat tłumaczeniu stresu. Na przykład kiedy dziecko nagle doznaje szoku
kulturowego, kiedy po prostu nie może przez trzy miesiące zacząć mówić w języku polskim. Nauczyciele chcą, żeby już zaczęło mówić i wydaje im się, że to jest bardzo łatwe. To dało podstawy i argumenty do rozmów, gdzie musiałam wspierać jedną lub drugą stronę lub po prostu wytłumaczyć, że tak to nie działa i musi być inne rozwiązanie."

„Pomyślałam, że to może być dobra forma, żeby sobie gdzieś odświeżyć moją wiedzę ze studiów, a po drugie pewnie coś jest nowego, coś ciekawego, może się czegoś jeszcze nauczę czy jakąś konkretną wiedzę zdobędę."

„Korzystałam z materiałów mindfullness. Najprostszą metodą zalogowałam się na kurs i po prostu puściłam to ze swojego konta, żeby przeprowadzić z uczniami klas szóstych w kontekście stresu związanego z testami, klasówkami, jak jak się przed wyciszać, jak się uspokajać, jak ten stres redukować."

# data[].attributes.attachment_link.description
„Kurs kojarzy mi się z kiełkującym nasionkiem, jako taki symbol tego, że człowiek może się na nowo odrodzić po tych wszystkich problemach których doświadcza. Pokazuje nowe życie." „Najbardziej pomógł przy komunikacji z nauczycielami, rodzicami na temat tłumaczeniu stresu. Na przykład kiedy dziecko nagle doznaje szokukulturowego, kiedy po prostu nie może przez trzy miesiące zacząć mówić w języku polskim.

# data[].attributes.body
Gdański Kod Rodzicielski to przestrzeń systematycznego spotykania się ze specjalistami, którzy wiedzą więcej od nas więcej, i chętnie się dzielą swoją wiedzą z innymi. Dzięki ich doświadczeniu, przygotowanym prezentacjom i możliwością wejścia w dialog z nimi ze spotkania na spotkanie wiemy więcej o rodzicielstwie, o relacjach z dziećmi, jak również o meandrach naszego zdrowia psychicznego.

# data[].attributes.attachment_link.description
Gdański Kod Rodzicielski to przestrzeń systematycznego spotykania się ze specjalistami, którzy wiedzą więcej od nas więcej, i chętnie się dzielą swoją wiedzą z innymi. Dzięki ich doświadczeniu, przygotowanym prezentacjom i możliwością wejścia w dialog z nimi ze spotkania na spotkanie wiemy więcej o rodzicielstwie, o relacjach z dziećmi, jak również o meandrach naszego zdrowia psychicznego.

# data[].attributes.attachment_link.title
Nocny SuperSam - "NIE" (official lyrics video)

# data[].attributes.headline
POWIEDZ MI JAK? | DOBRY, Kuba Galiński i Piotr Fronczewski x MŁODE GŁOWY

# data[].attributes.subject
POWIEDZ MI JAK? | DOBRY, Kuba Galiński i Piotr Fronczewski x MŁODE GŁOWY

# data[].attributes.attachment_link.title
POWIEDZ MI JAK? | DOBRY, Kuba Galiński i Piotr Fronczewski x MŁODE GŁOWY

# data[].attributes.headline
ADHD i inne cudowne zjawiska - spektakl Teatru Telewizji

# data[].attributes.subject
ADHD i inne cudowne zjawiska - spektakl Teatru Telewizji

# data[].attributes.body
Joanna Szczepkowska ADHD zna od podszewki. Otwarcie przyznaje, że zdiagnozowano u niej ten zespół. Aktorka, czyli postać, którą gra, organizuje wykład, na który zaprasza terapeutów i psychiatrów. Jest świetnie przygotowana, zebrała wiele wiadomości m.in. o budowie mózgu. Gdy już zaczyna ów wykład wygłaszać, w sali pojawia się młoda kobieta, Sytuacja trochę wymyka się spod kontroli, jest barwnie, zaskakująco, zmieniają się nastroje – jest jak w kalejdoskopie. Jak mówiła Joanna Szczepkowska w wywiadach, chodziło jej o to, by pokazać widzom, w artystyczny sposób, jak funkcjonują ludzie z ADHD. Zwłaszcza że zwykło się mówić, że dotknięte tym zespołem są przede wszystkim dzieci, a nie dorośli. Spektakl może sprawiać wrażenie improwizacji, jest jednak dopracowany w każdym calu. Widzowie mogą odnaleźć w tej słodko-gorzkiej, momentami smutnej, momentami bardzo zabawnej opowieści, cząstkę siebie i powiedzieć: „przecież to jest o mnie”.

# data[].attributes.attachment_link.title
ADHD i inne cudowne zjawiska – wykład nieprzewidywalny, Oglądaj na TVP VOD

# data[].attributes.attachment_link.description
ADHD to „zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi”. Właśnie tym zaburzeniem zajmuje się w swojej sztuce Joanna Szczepkowska – reżyserka i wykonawczyni jednej z głównych ról.

# data[].attributes.body
Gdański Kod Rodzicielski to przestrzeń systematycznego spotykania się ze specjalistami, którzy wiedzą więcej od nas więcej, i chętnie się dzielą swoją wiedzą z innymi. Dzięki ich doświadczeniu, przygotowanym prezentacjom i możliwością wejścia w dialog z nimi ze spotkania na spotkanie wiemy więcej o rodzicielstwie, o relacjach z dziećmi, jak również o meandrach naszego zdrowia psychicznego.

# data[].attributes.attachment_link.description
Gdański Kod Rodzicielski to przestrzeń systematycznego spotykania się ze specjalistami, którzy wiedzą więcej od nas więcej, i chętnie się dzielą swoją wiedzą z innymi. Dzięki ich doświadczeniu, przygotowanym prezentacjom i możliwością wejścia w dialog z nimi ze spotkania na spotkanie wiemy więcej o rodzicielstwie, o relacjach z dziećmi, jak również o meandrach naszego zdrowia psychicznego.

# data[].attributes.headline
Kampania Dzieciństwo bez Przemocy - webinary i lekcje 

# data[].attributes.subject
Kampania Dzieciństwo bez Przemocy - webinary i lekcje 

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Ogólnopolska kampania Dzieciństwo bez Przemocy | Ogólnopolska kampania Dzieciństwo bez Przemocy jest wyrazem sprzeciwu wobec krzywdzenia dzieci w Polsce. Dowiedz się więcej...

# data[].attributes.attachment_link.title
Webinary i lekcje | Ogólnopolska kampania Dzieciństwo bez Przemocy

# data[].attributes.attachment_link.description
Webinary i lekcje online Zapraszamy do skorzystania z oferty webinarów oraz lekcji online. Webinary, skierowane do rodziców, opiekunów, nauczycieli i edukatorów, koncentrują się na profilaktyce przemocy, rozpoznawaniu jej oznak oraz udzielaniu wsparcia emocjonalnego dzieciom w trudnych sytuacjach. Lekcje online to propozycja dla całych klas, podczas których uczniowie i uczennice mogą zgłębiać tematy dotyczące relacji rówieśniczych,

# data[].attributes.attachment_link.title
Dobrze, że jesteś. – Kampania społeczna na rzecz profilaktyki zachorowań na depresję

# data[].attributes.headline
Medytacja a badania naukowe. Czy da się przebudować swój mózg?

# data[].attributes.subject
Medytacja a badania naukowe. Czy da się przebudować swój mózg?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Przez wiele lat założenia na temat zmian zachodzących w mózgu były jasne: dynamiczny rozwój prenatalny, następnie powolne „szlifowanie" ostatecznych funkcji mózgu do okresu wczesnej dorosłości, a potem to już tylko równia pochyła i stopniowe zbliżanie się do krańcowego otępienia.

To byłaby z resztą dosyć wygodna hipoteza, bo założenie, że poznawczo i intelektualnie po prostu jesteśmy, jacy jesteśmy i niewiele możemy z tym zrobić, nie narzucałoby na nas konieczności dbania o to, co już mamy i świadomej pracy nad adaptacyjnymi modyfikacjami. Ale niestety nie ma tak łatwo!

I tutaj właśnie wjeżdża, cała na biało, neuroplastyczność czyli zdolność tkanki nerwowej do przebudowy i reorganizacji. Od kilkudziesięciu lat metody neuroobrazowania rzucają zupełnie nowe światło zarówno na wpływ doświadczeń wczesnodziecięcych na późniejsze funkcjonowanie mózgu, jak i odbijanie się na nim wszystkich uszkodzeń, uzależnień, interwencji terapeutycznych i nawykowych czynności czy nawet myśli ( ciekawy wykład na TED). Wiemy już teraz, że ścieżki neuronalne wciąż się przebudowują, a jedne fragmenty tkanki mózgowej mogą przejmować funkcje innych obszarów, jeśli te ulegną uszkodzeniu (na przykład w wyniku niedokrwienia lub mechanicznego urazu).

Połączenia w naszym mózgu, podobnie jak ścieżki w lesie, mogą zmieniać się w wydeptane, utarte szlaki lub zupełnie zanikać, zapomniane i nieużywane. I tyczy się to zarówno umiejętności gry w brydża, jak i nawykowego reagowania strachem na widok pająka.

Ale do rzeczy! Pewnie słyszeliście o badaniu przez naukowców aktywności mózgowej buddyjskich mnichów. Uśmiechnięci goście w pomarańczowych szatach, dużo elektrod na głowie, fale theta i delta zbliżone do tych podczas głębokiego snu i te sprawy (a jeśli nie słyszeliście to KLIK).

Badania dowodzą, że w trakcie głębokiej medytacji obserwuje się m.in.:

pobudzenie w obszarach jądra ogoniastego (caudate) i skorupy (putamen) odpowiedzialnych za intencjonalne odcinanie się nieistotnych w danym momencie informacji

zwiększoną aktywność kory śródwęchowej (entorhinal cortex) pozwalającej na kontrolowanie przepływu myśli i powstrzymywanie się od błądzenia umysłu

aktywacja kory ruchowej (somatomor cortices) łączonej z mniejszą wrażliwością na ból i zmniejszoną reaktywnością na nieprzyjemne bodźce fizyczne

aktywację środkowej kory przedczołowej (medial prefrontal cortex) powiązanej ze zwiększoną samoświadomością

Neuroobrazy obserwowane bezpośrednio w trakcie medytacji to jedno, ale na podstawie wielu badań wiemy już, że medytacja przynosi w mózgu także trwałe zmiany. Jakie konkretnie? I czy to w ogóle ma jakiekolwiek znaczenie? Wydaje się, że owszem ma i to całkiem spore!

U osób regularnie medytujących spotyka się m.in:

pogrubienie wyspy (insula) czyli obszaru powiązanego z uważnością, byciem „tu i teraz", a także świadomością ciała

zwiększenie gęstości istoty szarej hipokampa (hippocampus) czyli struktury związanej przede wszystkim z pamięcią, ale również z modulacją emocjonalnych odpowiedzi z uwzględnieniem całości kontekstu (hipokamp ulega częściowemu zanikaniu pod wypływem przewlekłego stresu, a także w depresji i zaburzeniach lękowych, wydaje się więc, że dzięki medytacji możemy temu przeciwdziałać, yaay!)

wzmożona aktywność obszaru znanego jako przedklinek (precuneus) przypuszczalnie łączonego ze zdolnością utrzymywania uwagi na obecnym momencie (a przez niektórych nawet z subiektywnym odczuciem szczęścia!)

przebudowa przedniej i środkowej część zakrętu obręczy (anterior/mid - cingulate cortex), które odpowiadają za samokontrolę, skoncentrowanie na rozwiązywaniu problemów i adekwatne do warunków zewnętrznych reakcje emocjonalne i behawioralne

zwięszenie regulacji emocji poprzez wzmocnienie kontroli jaką kora przedczołowa (prefrontal cortex) sprawuje nad ciałem migdałowatym (amygdala), czyli pierwotnym ośrodkiem lęku i reakcji stresowych, prowadząc nie tylko do ograniczonego pobudzenia fizjologicznego w odpowiedzi na nieprzyjemny bodziec, szybszego powrotu to stanu bazowego, ale też subiektywnie odczuwanej poprawy w radzeniu sobie z negatywnymi stymulacjami i zredukowaniu reakcji automatycznych, na rzeczy tych bardziej optymalnych

zmiany strukturalne w ciele modzelowatym (corpus callosum) odpowiadającym za komunikację półkul mózgowych

osłabienie aktywności tzw. default mode network czyli sieci neuronalnej odpowiedzialnej za błądzenie myślami, marzenia i snucie w głowie narracji dotyczącej nas samych i innych (czyli wszystkie te wątki przepływające przez nasz umysł kiedy nie jesteśmy skupieni na realizacji konkretnego zadania)

I choć neuropsychologia to wciąż intensywnie rozwijająca się dziedzina stawiająca przed nami głównie mnożące się pytania i daleko nam do stwierdzenia, że o neuroplastyczności wiemy już wszystko, to jednak nie mamy już wątpliwości co do tego że mamy wpływ na nasz mózg. Tak samo jak dobrze przemyślanym treningiem fizycznym (i częstym „używaniem" mięśni na co dzień) możemy wymodelować sylwetkę, tak możemy też popracować nad aktywnością naszej kory przedczołowej czy ograniczyć zanikanie hipokampu i tym samym doprowadzać do trwałych zmian w tym jak postrzegamy rzeczywistość i jak w efekcie się czujemy. Czy to nie jest niesamowite?!

Medytacja to tylko jedna z dróg. Bo prawda jest taka, że żeby dobrze dźwigać ciężary trzeba dźwigać ciężary. Nie ma drogi na skróty. Więc jeśli chcesz zauważać wokół siebie więcej dobrych rzeczy, częściej czuć harmonię z otaczającym Cię światem i wdzięczność za to, co Cię spotyka to musisz po prostu... ćwiczyć wszystkie te rzeczy! Czyli trenować swój mózg w dostrzeganiu dobra, dbając o to aby odpowiedzialne za to ścieżki neuronalne przypominały ruchliwe szosy, a nie zarośnięte leśne ścieżynki. Workout jak każdy inny!

# data[].attributes.attachment_link.title
Medytacja a badania naukowe. Czy da się przebudować swój mózg? - Medytuje.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Przez wiele lat założenia na temat zmian zachodzących w mózgu były jasne: dynamiczny rozwój prenatalny, następnie powolne „szlifowanie" ostatecznych funkcji mózgu do okresu wczesnej dorosłości, a potem to już tylko równia pochyła i stopniowe zbliżanie się do krańcowego otępienia.

# data[].attributes.headline
Hania Rani – On Giacometti: A live performance at Atelier in Stampa

# data[].attributes.subject
Hania Rani – On Giacometti: A live performance at Atelier in Stampa

# data[].attributes.attachment_link.title
Hania Rani – On Giacometti: A live performance at Atelier in Stampa

# data[].attributes.headline
Medytacja a nauka – jak medytacja wpływa na mózg?

# data[].attributes.subject
Medytacja a nauka – jak medytacja wpływa na mózg?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Rozwój nauki pozwala nam dzisiaj udowodnić, że medytacja oraz inne starożytne praktyki duchowości niosą ze sobą szereg korzyści. Co zatem nauka ma do powiedzenia na temat medytacji i jak ją współcześnie praktykować z wykorzystaniem metod naukowych?

Wpływ nauki na praktyki me dytacji

Dzięki rozwojowi nauki możemy na przykład dowiedzieć się, jak medytacja wpływa na mózg. Jesteśmy też w stanie sporo powiedzieć na temat starożytnych praktyk duchowości. Potrafimy między innymi ocenić zarówno ich funkcje społeczne, konsekwencje behawioralne, jak i wpływ na nasze zdrowie, funkcjonowanie mózgu czy poczucie szczęścia[1].

Uzyskanie efektów, które kiedyś wymagały wspinania się po wysokich górach dla spotkania kierownika duchowego, a następnie domagały się lat medytacji i podporządkowania całego życia, teraz dostępne są w dużo prostszy i bardziej przystępny sposób.

Medytacja a nauka - zmiany w strukturze mózgu

Praktykowanie medytacji zmienia aktywność i strukturę rejonów mózgu, takich jak:

kory przedczołowej przedniej (odpowiedzialnej za samoświadomość oraz introspekcja);

wyspy i kory czuciowo-ruchowej (odpowiadającej za świadomość ciała);

hippokampu (w którym dokonuje się przetwarzanie pamięciowe i konsolidacja wspomnień)

oraz przedniego i środkowego zakrętu kory obręczy (dokonujący samoregulacji uwagi oraz kontroli emocji).

Z wyjątkiem rejonów czuciowo-ruchowych, wszystkie zaobserwowane różnice zlokalizowane są w obszarach, odpowiedzialnych za funkcje zarządcze umysłu ( high-order executive functions). Są to procesy umysłowe, które kontrolują przebieg pozostałych procesów umysłowych.

Rejonami, w którym najczęściej obserwowano zmniejszenie gęstości istoty szarej/białej, są części kory, związane z tzw. siecią trybu spoczynkowego-domyślnego (d efault Mode Network). Obszary te aktywizują się w stanach, takich jak sen na jawie, swobodne „wędrówki myśli", wspominanie przeszłości, planowanie przyszłości lub myślenie o sobie lub o innych.

Mózg działa w oparciu o obwody elektrochemiczne, przez co w czasie swojej pracy emituje pole elektromagnetyczne. Niezależnie od tego czy poddamy go stymulacji pola magnetycznego, impulsu elektrycznego, czy błysków światła bliskiego podczerwieni (fotobiomodulacja), sensownym wydaje się możliwość wpłynięcia na jego funkcjonowanie poprzez zakłócanie w jakiś sposób tego pola. Stymulując tak odpowiednie rejony, mózg wspomaga się zanurzeniem się głęboko w różne stany świadomości. Techniki te są jednak nadal bardzo kontrowersyjne i wymagają dalszych badań.

A może elektrowstrząsy?

Stymulacja elektryczna i magnetyczna mózgu wydaje się w miarę prosta. Naukowcy stawiają hipotezę, że wystarczająco silne pola elektromagnetyczne bezpośrednio wpływają na ruch jonów, które przenoszą sygnały elektryczne przez neurony[2]. Na podstawie tej hipotezy zostały już zatwierdzone przez FDA (Food and Drug Administration) metody leczenia depresji. Bazują one na przezczaszkowej stymulacji magnetycznej. Zwieńczeniem tych badań i analiz było w ostatnim czasie wyleczenie 38 letniej Sarah z ciężkiej depresji za pomocą eksperymentalnego implantu mózgu[3].

Rozświetlenie mózgu

To, co uważamy za światło widzialne, jest tylko jednym z rodzajów promieniowania elektromagnetycznego. Widmo elektromagnetyczne obejmuje bardzo szeroki zakres częstotliwości, w których skład wchodzą:

promieniowanie rentgenowskie,

promieniowanie ultrafioletowe,

światło widzialne, mikrofale i

fale radiowe.

Chociaż dokładne mechanizmy nie są jasne, głównym miejscem oddziaływania światła w poszczególnych neuronach są mitochondria. Wykazano, że światło zwiększa fuzję i syntezę mitochondrialną, jak również mitochondrialną biogenezę. Efektem jest wzrost potencjału błony mitochondrialnej i wzrost produkcji ATP (adenozynotrifosforan). Dochodzi również do uwolnienia tlenku azotu, który również wyzwala rozszerzenie naczyń krwionośnych znajdujących się w pobliżu, zwiększając przepływ krwi przez mózg[4].

Niesłyszalne Ultradźwięki

Spośród czterech powszechnie stosowanych metod stymulacji mózgu - elektrycznej, magnetycznej, świetlnej i ultradźwiękowej, najmniej wiemy o tej ostatniej. Ultradźwięki to fale dźwiękowe o wysokiej częstotliwości, które są zupełnie innym typem zjawisk i o innych właściwościach, niż elektromagnetyzm. Jak więc mogłyby wpływać na pracę mózgu?
Przeczytaj też: Jak czytanie wpływa na mózg? Trening z książką Źródła:
Prawdopodobnie wibracje ultradźwiękowe naciskają na kanały jonowe potasu w neuronach wpływając na prędkość i napięcie impulsu elektrycznego, gdy neurony się zapalają. Możliwe też, że wibracje takie powodują oscylacje w rozciągliwych i rozsuwalnych warstwach ścian komórkowych, co wraz ze zmianą ich napięcia tworzy w nich tymczasowe pory. Jeszcze inna hipoteza mówi, że różne tempo rozszerzania i kurczenia się poszczególnych obszarów błony komórkowej może powodować, że komórka przesuwa część swojego nagromadzonego ładunku, tym samym spowalniając jej wzrost do progu zapłonu neuronu[5].

Bærentsen K., Stødkilde-Jørgensen H., Sommerlund B., i in., An investigation of brain processes supporting meditation, „Cognitive Processing", nr 11, 2010, ss. 57-84.

Hasenkamp W., Barsalou L., Effects of meditation experience on functional connectivity of distributed brain networks, „Frontiers in Human Neuroscience", nr 6:38, 2012.

Mitrofanis J., Henderson L., How and why does photobiomodulation change brain activity?, „Neural Regeneration Research", nr 15 (12), 2020, ss. 2243-2244.

Wildman W., Stockly K., Spirit Tech - The Brave New World of Consciousness Hacking and Enlightenment Engineering, New York 2021.

Wilon C., Woman's depression treated by an implant responding to brain patterns, „New Scientist", nr 3355, 2021.

Xiong G., Doraiswamy M., Does Meditation Enhance Cognition and Brain Plasticity, „Longevity, Regeneration and Optimal Health", nr 1172, 2009, ss. 63-69.

[1] K. Bærentsen i in., An investigation of brain processes supporting meditation, „Cognitive Processing", nr 11, 2010, ss. 57-84; W. Hasenkamp, L. Barsalou, Effects of meditation experience on functional connectivity of distributed brain networks, „Frontiers in Human Neuroscience", nr 6:38, 2012.

[2] W. Wildman, K. Stockly, Spirit Tech - The Brave New World of Consciousness Hacking and Enlightenment Engineering, New York 2021, s. 55; G. Xiong, M. Doraiswamy, Does Meditation Enhance Cognition and Brain Plasticity, „Longevity, Regeneration and Optimal Health", nr 1172, 2009, ss. 63-69.

[3] C. Wilon, Woman's depression treated by an implant responding to brain patterns, „New Scientist", nr 3355, 2021.

[4] J. Mitrofanis, L. Henderson, How and why does photobiomodulation change brain activity?, „Neural Regeneration Research", nr 15 (12), 2020, ss. 2243-2244.

[5] W. Wildman, K. Stockly, Spirit Tech - The Brave New World of Consciousness Hacking and Enlightenment Engineering..., op. cit.

# data[].attributes.attachment_link.title
Medytacja a nauka - jak medytacja wpływa na mózg? - Nauka To Lubię

# data[].attributes.attachment_link.description
Rozwój nauki pozwala nam dzisiaj udowodnić, że medytacja oraz inne starożytne praktyki duchowości niosą ze sobą szereg korzyści. Co zatem nauka ma do powiedzenia na temat medytacji i jak ją współcześnie praktykować z wykorzystaniem metod naukowych? Dzięki rozwojowi nauki możemy na przykład dowiedzieć się, jak medytacja wpływa na mózg.

# data[].attributes.headline
Zagłuszane emocje nauczyciela - czy moje emocje są też ważne? - Natalia de Barbaro

# data[].attributes.subject
Zagłuszane emocje nauczyciela - czy moje emocje są też ważne? - Natalia de Barbaro

# data[].attributes.attachment_link.title
Strefa Dobrych Emocji: Zagłuszane emocje nauczyciela - czy moje emocje są też ważne?

# data[].attributes.attachment_link.description
Z pewnością słyszałaś wielokrotnie, że mindfulness to samo dobro, że powinnaś spróbować, że wiele zyskasz. Ale czy usłyszałaś, dlaczego dokładnie powinnaś spróbować oraz jakie konkretnie przyniesie ci to korzyści? No właśnie, potrzebujesz konkretów. Oto one – Caroline Welch w książce „Mindfulness dl…

# data[].attributes.headline
Jak być uważnym rodzicem? Uważność i dzieci

# data[].attributes.subject
Jak być uważnym rodzicem? Uważność i dzieci

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak być uważnym rodzicem? Uważność i dzieci

# data[].attributes.headline
Podcast "Życie z mindfulness": Mindfulness istnieje od co najmniej 2500 lat. Czym jest i jak go praktykować

# data[].attributes.subject
Podcast "Życie z mindfulness": Mindfulness istnieje od co najmniej 2500 lat. Czym jest i jak go praktykować

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
10 października obchodzony jest Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego. Z tej okazji przypominamy, gdzie mogą szukać pomocy osoby w kryzysie psychicznym oraz ich bliscy.
Jeśli jesteś w kryzysie psychicznym i potrzebujesz specjalistycznej porady, wsparcia lub innej formy pomocy, zacznij od skorzystania z jednej z poniższych form pomocy:
Zadzwoń:
800 70 22 22
Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym
Bezpłatnie. Całą dobę. 7 dni w tygodniu

800 12 12 12
Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka
Bezpłatnie. Całą dobę. 7 dni w tygodniu

116 111
Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży
Bezpłatnie. Całą dobę. 7 dni w tygodniu

116 123
Poradnia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Emocjonalnym (Kryzysowy Telefon Zaufania)
Bezpłatnie. Całą dobę. 7 dni w tygodniu

112
W razie bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia
Bezpłatnie. Całą dobę. 7 dni w tygodniu
Napisz: SOS Czat dla dzieci i młodzieży Rzecznika Praw Dziecka Platforma wsparcia, przeznaczona dla osób doświadczających kryzysu psychicznego, emocjonalnego, ekonomicznego czy prawnego 116SOS.pl Napisz do specjalisty portalu Życie warte jest rozmowy
Czat / kontakt e-mail ze specjalistą Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym
Napisz do specjalisty Telefonu Zaufania dla Dzieci i Młodzieży 116 111 Spotkaj się:
1. LECZENIE SZPITALNE:
W szpitalach psychiatrycznych, oddziałach psychiatrycznych w szpitalach ogólnych, zakładach opiekuńczo-leczniczych o profilu psychiatrycznym, ośrodkach leczenia uzależnień, a także innych zakładach leczniczych, które sprawują całodobowo opiekę psychiatryczną lub odwykową, w ramach NFZ, do których można się zgłosić po pomoc w ostrym kryzysie psychicznym zagrażającym życiu.
Informacje, dane teleadresowe i interaktywna mapa
WAŻNE! Warto pamiętać, że w nagłych przypadkach osoba z zaburzeniami psychicznymi lub uzależniona może zgłosić się do szpitala psychiatrycznego bez skierowania, a o przyjęciu do szpitala decyduje lekarz izby przyjęć po zbadaniu pacjenta.

2. LECZENIE ŚRODOWISKOWE:
W placówkach opieki zdrowotnej udzielających pomocy psychiatryczno-psychologicznej w trybie ambulatoryjnym, w ramach NFZ.
Informacje na temat poradni / przychodni specjalistycznych (zdrowia psychicznego).
Informacje na temat Centrów Zdrowia Psychicznego (CZP) wraz mapą.
Więcej informacji na temat różnych dostępnych w ramach NFZ form pomocy psychiatryczno-psychologicznej.

3. LECZENIE DZIECI I MŁODZIEŻY:
Różne formy pomocy psychiatryczno-psychologicznej dla dzieci i młodzieży dostępne w ramach NFZ.
Wykaz ośrodków środowiskowych opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży.
WAŻNE! Zawsze, kiedy jest zagrożenie życia lub zdrowia, również z powodu stanu psychicznego, można zadzwonić na pogotowie ratunkowe lub pojechać na najbliższy Szpitalny Oddział Ratunkowy albo Izbę Przyjęć. W każdej takiej sytuacji pacjent otrzyma pomoc. Może to oznaczać np. badanie przez lekarza, w tym badanie przez psychiatrę dzieci i młodzieży lub pilne skierowanie do oddziału, np. oddziału psychiatrii dzieci i młodzieży. Jeżeli sytuacja jest trudna i pilna, ale nie jest groźna dla zdrowia i życia, warto umówić spotkanie z lekarzem, w razie potrzeby pilnie. Jeżeli trudno o psychiatrę dzieci i młodzieży, a czekać trzeba długo, wcześniej można spotkać się z psychiatrą dorosłych, lekarzem pediatrą, psychologiem lub psychoterapeutą.

4. OŚRODKI INTERWENCJI KRYZYSOWEJ:
W nich także można uzyskać bezpłatną pomoc w sytuacji kryzysowej, m.in. psychologiczną, prawną i socjalną.
Mapa z danymi kontaktowymi ośrodków interwencji kryzysowej.
Lista ośrodków interwencji kryzysowej z całej Polski.
Nie bójmy się prosić o pomoc!
Grafika: gov.pl/web/psse-kamien-pomorski

# data[].attributes.attachment_link.title
Strona główna - Zapobieganie Zachowaniom Samobójczym

# data[].attributes.attachment_link.description
10 października obchodzony jest Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego. Z tej okazji przypominamy, gdzie mogą szukać pomocy osoby w kryzysie psychicznym oraz ich bliscy. Jeśli jesteś w kryzysie psychicznym i potrzebujesz specjalistycznej porady, wsparcia lub innej formy pomocy, zacznij od skorzystania z jednej z poniższych form pomocy: Zadzwoń: 800 70 22 22 Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym Bezpłatnie.

# data[].attributes.headline
Webinary poświęcone zdrowiu psychicznemu dzieci i młodzieży

# data[].attributes.subject
Webinary poświęcone zdrowiu psychicznemu dzieci i młodzieży

# data[].attributes.attachment_link.title
Webinary poświęcone zdrowiu psychicznemu dzieci i młodzieży

# data[].attributes.attachment_link.description
Cykl webinarów poświęconych zdrowiu psychicznemu dzieci i młodzieży organizowany w ramach Narodowego Programu Zdrowia przez Instytut Psychiatrii i Neurologii.

# data[].attributes.headline
Wolny czas – niech to będzie przestrzeń, którą urządzisz, jak chcesz

# data[].attributes.subject
Wolny czas – niech to będzie przestrzeń, którą urządzisz, jak chcesz

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Natalia de Barbaro: „Pomyślmy, jak by to było uznać, że „na wejście" nasz cały czas jest wolny? I że to my decydujemy, na co go chcemy przeznaczyć? Czyli pytamy siebie, co mi smakuje, co mi sprawia przyjemność, ale też w co wierzę na poziomie wartości". (Fot. iStock)

Obowiązki zawodowe, domowe, spotkania towarzyskie, pasje. Jak to wszystko pomieścić? I jak pomieścić w tym siebie? Według psycholożki Natalii de Barbaro sedno tkwi w tym, by dokonywać wyborów z pozycji wolności, a nie lęku.

Pracujesz dużo z kobietami, rozwojowo, a wcześniej także biznesowo. Jak to jest z tym naszym podejściem do czasu wolnego? Nie masz wrażenia, że niekiedy musimy go dla siebie wręcz wyszarpywać?
Pytanie, od kogo ten czas miałby być wyszarpywany, bo to określenie sugeruje, że jest jakiś sprawca zewnętrzny naszego braku wolnego czasu. Ja mam gorsze podejrzenie, że często to jest sprawca wewnętrzny. To znaczy wiele kobiet, i to takich, które miałyby tak zwane warunki, żyje w stanie kompulsji, rodzaju wewnętrznego przymusu, który sprawia, że gdy je pytam, ile odpoczywają, to słyszę w odpowiedzi gorzki śmiech. Wiele z nich widzi to jako coś nieuchronnego - że się nie odpoczywa. Zaczynają dzień o 6 czy 7 rano, kończą o północy i właściwie nie ma w nim przestrzeni, która nie byłaby powinnościowa. Mnie to bardzo boli, bo myślę, że naprawdę mogłoby być inaczej.

Ale czemu jest jak jest? Ja teorii mam kilka. Jedna dotyczy kontekstu, w jakim żyjemy - ciągłej produktywności, osiągania celów, niemarnowania czasu. Nawet kiedy mamy chwilę dla siebie, to zamiast ją wykorzystać na jakąś przyjemność albo nawet przebimbać, zabieramy się do sprzątania. Druga teoria dotyczy naszej nadodpowiedzialności i nadobowiązkowości, które sprawiają, że podejmujemy się zadań ponad nasze siły, ale nie chcemy się do tego przyznać. Ciągniemy więc to tak długo, aż padamy bez sił albo dopada nas choroba. Sama się takiego zadania jakiś czas temu podjęłam...
A gdybyś miała wytropić, co Tobą wtedy kierowało, jeśli w ogóle mogę spytać...

Natalia de Barbaro: „Pomyślmy, jak by to było uznać, że „na wejście" nasz cały czas jest wolny? I że to my decydujemy, na co go chcemy przeznaczyć? Czyli pytamy siebie, co mi smakuje, co mi sprawia przyjemność, ale też w co wierzę na poziomie wartości". (Fot. iStock)

Myślę, że w jakimś stopniu lęk o przyszłość, ale też poczucie powinności, odpowiedzialności za innych.
To by się zgadzało z moimi obserwacjami dotyczącymi motywacji kobiet. Ale zacznę od pierwszej teorii. Coś, co nazwałaś „bimbaniem", uważam za bardzo pożyteczną rzecz i umiejętność. Tymczasem my żyjemy w czymś, co bym nazwała terrorem produktywności. Myślę, że są takie osoby - zaryzykuję tezę, że jest ich statystycznie więcej wśród mężczyzn niż wśród kobiet - które się realizują poprzez poruszanie się od celu do celu. Jak skończysz jedno, to - żeby nie marnować czasu - od razu chwytasz za drugie. Wieczne mierzenie do celu - jakby świat był jakąś tarczą. Wiele kobiet żyje w ten sposób, ale gdzieś głębiej czują, że ten model jest w ogóle nie ich. Tymczasem w związku z połączeniem czynników, o których powiedziałaś, czyli lęku oraz łatwości czy raczej odruchowości wchodzenia w rolę pomocniczkoratowniczki, doprowadzamy do tego, że codzienność przestaje do nas należeć. Czyli jest oparta na cudzym przepisie i motywach, które redukują człowieka, a nie go budują.

Drobna dygresja, nie przepadam za tym pojęciem... Czas wolny. Jest w nim zawarty jakiś błąd. Potocznie powiedziałybyśmy, że przeciwieństwem czasu wolnego jest czas zajęty, ale w jakimś sensie także czas niewolny.

Może tak właśnie to czujemy? Dom, a nawet wakacje stają się przestrzenią, którą ciągle trzeba zarządzać. Od 9 do 17 musimy ogarniać swoją pracę lub - jako szefowa - także pracę pracowników, a od 17 do 23 musimy ogarniać dom i - jako matka - także ogarniać dzieci, nawet na urlopie.
Zobacz, sam sposób, w jaki o tym mówisz, pokazuje, jakby tam nie było elementu wyboru. Tak jakby ta szefowa nie miała żadnego wpływu na swoją pracę, nie zgodziła się na zajęcie tego stanowiska, nie wybrała sposobu, w jaki je sprawuje.

Wiem, pojadę teraz grubo, ale pomyślmy, jak by to było uznać, że „na wejście" nasz cały czas jest wolny? I że to my decydujemy, na co go chcemy przeznaczyć? Czyli pytamy siebie, co mi smakuje, co mi sprawia przyjemność, ale też w co wierzę na poziomie wartości. Bo może być tak, że nudzą mnie zabawy z małym dzieckiem, ale z poziomu wartości wierzę w bliskość, jaka się buduje wtedy między matką i dzieckiem oraz w zaangażowaną obecność, więc w imię tych wartości się na te zabawy decyduję. Jeśli jednak dokonuję wyboru z poziomu lęku - bo, dajmy na to, boję się, że ktoś uzna mnie za złą matkę, to trudno się dziwić, że to życie mi nie smakuje. Bo system cię nie puści - nie będzie ci dobrze, jeśli wybierasz rzeczy, które nie są twoje. To coś w środku, co potem wybija w postaci choroby albo co sprawia, że budzisz się w idealnym życiu, które sobie zbudowałaś, i jest ci źle, i jeszcze do tego czujesz się winna, bo nie ma prawa być ci źle; to coś, co nie chce się w nas rozluźnić, co nie chce nam dać poczucia spokoju i szczęścia - to jest właśnie coś, co jest de facto bardzo po naszej stronie.

To nie jest tak, że uważam, że to można zmienić jak za pstryknięciem palców. Wybieraj to, co ci smakuje, i już. Arogancko i naiwnie byłoby tak myśleć. Ja wierzę w - czasami żmudne i wielotorowe - budowanie przestrzeni swojego życia. Gdybym miała podać konkret... Jeden tor to mogłoby być coś takiego, że wchodzisz w różne procesy, które pomagają ci poznać siebie i mechanizmy lękowe, jakie tobą powodują. Dla niektórych to będzie terapia, dla innych - joga, dla jeszcze innych - warsztaty. To jest odzyskiwanie kawałka wolności po to, by nie wybierać już dłużej z lęku. Bo kiedy wybierasz z przestrzeni wolności, masz większą szansę na to, że będziesz żyła swoje życie. Bo jest w tobie więcej gotowości do tego, by rozpoznawać swoje granice, komunikować je światu i negocjować, jak świat protestuje. Mówiąc na przykład: „Mamusia nie będzie spędzać wszystkich sobót, sprzątając dom".

A drugi tor?
Swoistą epifanią było dla mnie zdanie, które powiedział kiedyś szef mojej pasierbicy, pracującej w Stanach. Rozmawialiśmy o tym, jaka świetna jest ta Kasia, i on skomentował: „No właśnie, tworzymy teraz stanowisko, które zrobiłoby przestrzeń na jej talenty". Jakby to było wobec siebie samej zastosować takie kryterium? Czyli myśleć nie tyle, do czego ja się nadam, ile co się do mnie nada. I to byłby ten drugi tor. Zastanowić się, co mi tak smakuje i w czym jestem tak dobra - a wiadomo, że jedno z drugim jest sprzężone - że mogłoby być to moim miejscem, moim zajęciem. Wtedy te osiem godzin dziennie, które są umownym oznaczeniem czasu pracy, byłoby w jakimś sensie też czasem wolnym.

Czyli pracujesz, a jednocześnie nie pracujesz. Bo to lubisz. I wiesz, że odpoczynek też jest ważnym elementem Twojej pracy.
Na przykład ja nie mogłabym napisać czegoś twórczego, gdybym była bardzo zmęczona. Obecnie tak mi smakuje to, co robię, że pojawia się we mnie czasem takie zdziwienie: „Boże, to naprawdę jest mój dzień pracy?". Ale to jest coś, co wypracowywałam sobie przez lata, poprzez, jak to się mówi, „rozpoznanie w boju". Długo szukałam takiego miejsca, robiąc rzeczy, które mniej lub bardziej lubiłam. Dlatego namawiam, by wychodzić od przekonania, że to, co ja mam do dania światu - nawet jeśli dziś nie wiem jeszcze dokładnie, co to jest - to coś, czego ten świat potrzebuje. Wtedy stajesz się trochę taką życiową detektywką. Sprawdzasz, tropisz, szukasz, eksperymentujesz.

Dla mnie ten czas wolny, w kontekście kobiet, ma wiele wspólnego z własnym pokojem, czyli apelem Virginii Woolf, a jednocześnie nazwą Twoich najsłynniejszych warsztatów. Własny pokój, wolny czas - to moja przestrzeń. Przestrzeń, którą mogę urządzić jak chcę.
Dla mnie w sformułowaniu „własny pokój" jest zawarta zarówno moja własna przestrzeń, jak i pokój w innym, drugim znaczeniu - spokoju wewnętrznego. Wewnątrz takiej przestrzeni podejmuje się lepsze decyzje. Zawsze kiedy mam coś trudnego do przekminienia, to albo przegaduję to z mężem, albo wchodzę do swojego pokoju, czyli do siebie. Gdybym była cały czas w takim stanie: „mamo, mamo...", albo w sytuacji, kiedy mój dzień polega na ciągłym wykonywaniu obowiązków, z których około 90 proc. nie lubię - to ja nawet bym nie wiedziała, kim jestem, a co dopiero co jest dla mnie dobre. Bo jak mam wiedzieć, kim jestem, skoro ze sobą nawet nie gadam?

Wiesz, czego jeszcze nie lubię? Tego, że ciągle każe nam się wychodzić ze strefy komfortu. Jakby to był jakiś skażony teren. Mnie się akurat wydaje, że jest odwrotnie. Właśnie w przestrzeni komfortu, nazwijmy ją umownie przestrzenią czasu wolnego, może się rodzić dobry kontakt ze sobą, z którego potem wynikają inne dobre rzeczy.

Zaczęłam naszą rozmowę od wyszarpywania wolnego czasu, a co w takiej sytuacji, kiedy go już mamy, dostałyśmy go w prezencie lub sobie wyszarpałyśmy? Czasem kobiety mówią, że jak zwolni im się nagle popołudnie, to z tej radości nie wiedzą, co z nim zrobić, i zwykle kończy się na wspomnianym sprzątaniu. Albo oglądaniu serialu, a potem wyrzucaniu sobie, że mogły ten czas lepiej wykorzystać.
Pamiętam podobne sytuacje ze swojego - wcale nie tak odległego - żywotu chomika w kołowrotku. Jak pojawiał się moment, w którym nie spływały do mnie kolejne mejle, czyli nikt niczego ode mnie nie chciał - to kompulsywnie klikałam na „odśwież", tak byłam uzależniona od tego bodźca. To może być wyzwanie: wytrzymać swoje towarzystwo. Zwłaszcza kiedy funkcjonuje się w kompulsji działania. Ona ma bowiem taką funkcję, że pozbawia nas tego „ryzyka", że sobie siądę sama ze sobą i zobaczę, że hałas wcale nie pochodzi z zewnątrz. Ale z tym można i trzeba się powoli oswoić. Na początek sprawdzają są takie triki, że na przykład wywozisz się gdzieś, gdzie nie ma zasięgu. Tak jak w każdej sytuacji odwykowej najpierw będziesz się męczyć i mieć syndrom odstawienia, ale jak już się pozłościsz i pobiegasz po lesie w nadziei, że jednak ten zasięg złapiesz, to weźmiesz wreszcie do ręki książkę albo zaczniesz się rozglądać, jakie w tym lesie są drzewa.

Czyli jeśli jest w nas tęsknota za czasem wolnym, to jest to w jakimś sensie tęsknota za samą sobą?
Hm, tak, to zdanie bardzo ze mną rezonuje. To jest właśnie ten koniec nitki, za którą można złapać, by powolutku wrócić do siebie.
Chodzi o to, by zrozumieć, że jak nie dajesz sobie wolnego czasu, to tak jakbyś nie chciała pobyć ze sobą?
Nadal funkcjonują romantyczne mity mówiące o tym, że to wszystko robimy ze szlachetności. Tym bardziej trudno zobaczyć, że pod tym siedzi lęk. I że tak naprawdę świat, dla którego trwamy w poświęceniu, wcale nie straciłby na tym, gdybyśmy przestały tak zasuwać.
Natalia de Barbaro, psycholożka i poetka, autorka warsztatów dla kobiet „Własny pokój". Wydała trzy tomiki wierszy: „Ciemnia" (Zeszyty Literackie), „Tkanka" (Wydawnictwo Literackie) i „Krwawnik, mniszek, ułudka" (Agora). W 2021 roku ukazała się jej bestsellerowa książka „Czuła przewodniczka. Kobieca droga do siebie".

# data[].attributes.attachment_link.title
Wolny czas - niech to będzie przestrzeń, którą urządzisz, jak chcesz

# data[].attributes.attachment_link.description
Natalia de Barbaro: „Pomyślmy, jak by to było uznać, że „na wejście" nasz cały czas jest wolny? I że to my decydujemy, na co go chcemy przeznaczyć? Czyli pytamy siebie, co mi smakuje, co mi sprawia przyjemność, ale też w co wierzę na poziomie wartości". (Fot. iStock) Obowiązki zawodowe, domowe, spotkania towarzyskie, pasje.

# data[].attributes.headline
Nauczyciel robi "ufff", czyli o uważności w szkole

# data[].attributes.subject
Nauczyciel robi "ufff", czyli o uważności w szkole

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Przeglądarka Internet Explorer, której używasz, uniemożliwia skorzystanie z większości funkcji portalu ngo.pl. Aby mieć dostęp do wszystkich funkcji portalu ngo.pl, zmień przeglądarkę na inną (np. Chrome, Firefox, Safari, Opera, Edge).

Ocenny, krytyczny głos, który cały czas komentuje nasze poczynania i rzeczywistość. Każdy go ma. Również nauczyciele. Jak go uciszyć? Jak nauczyć się być dla siebie bardziej przyjacielem niż sędzią? - z Agnieszką Krawczak-Chmielecką z Fundacji Szkoła z Klasą i Ewą Orłowską z Fundacji EduMind rozmawiamy o treningu uważności dla nauczycielek i nauczycieli i o tym, jak wiele drobnymi krokami można zmienić w swoim życiu zawodowym i osobistym.

Autor/źródło: Silvia/Pixabay

Magda Dobranowska-Wittels, portal.ngo.pl: - Chciałabym zacząć naszą rozmowę od kondycji psychicznej nauczycieli. Badano, jak czują się nauczyciele, szczególnie w okresie pandemicznym i postpandemicznym, jak to na nich wypłynęło. Przypuszczam jednak, że sama pandemia i to, w jaki sposób edukacja wtedy funkcjonowała, to nie jedyny czynnik, który wpływa stresująco na nauczycieli.
Agnieszka Krawczak-Chmielecka, dyrektorka programowa Fundacji Szkoła z Klasą: - Jako Fundacja Szkoła z Klasą prowadzimy program „Rozmawiaj z Klasą", którego częścią jest projekt „Krople Uważności", o którym zaraz będziemy rozmawiać. Ten program zaczęliśmy właśnie od badań, ponieważ interesowało nas, jak w kontekście profilaktyki zdrowia psychicznego odnajduje się szkoła. Skoncentrowaliśmy się na tym, jak nauczyciele widzą zdrowie psychiczne uczniów i uczennic, ale sprawdzaliśmy też, jaka jest kondycja szkoły, nauczycieli i nauczycielek, osób pracujących w szkole.

I rzeczywiście to nie jest tylko kwestia pracy online i czasu covidu. To się zaczęło dużo wcześniej. Duże tąpnięcie to strajk nauczycielski, wokół którego zaczęła się bardzo negatywna debata publiczna na temat szkoły, roli nauczyciela, jego autorytetu, wartości tego zawodu. Ten negatywny komunikat się utrwalił. To był znaczący moment, kiedy nauczyciele poczuli totalne zniechęcenie, zmęczenie, niedowartościowanie. Poczuli, że ich praca nie jest ceniona. Sam strajk też się dobrze nie zakończył dla osób uczących.

Potem była pandemia, a ostatnio kolejny kryzys, czyli wybuch wojny w Ukrainie. I znowu duże wyzwanie dla szkoły, z którym musiała sobie poradzić w dużym stopniu sama. Na barki nauczycieli, nauczycielek zrzucona została wielka odpowiedzialność. Sytuacja była trudna, także emocjonalnie, bo oni wiedzieli, z czym przyjeżdżają nowi uczniowie, wiedzieli, jak trudno im będzie włączać je do codziennego funkcjonowania. Z dnia na dzień pojawiające się dzieci, duża dynamika, brak profesjonalnego przygotowania w zakresie wielokulturowości, ponieważ do tej pory nie było aż tak wielkiej potrzeby. To wszystko z całą pewnością wpływa na to, jaka jest w tej chwili kondycja psychiczna nauczycieli i nauczycielek. Nie jest dobrze. Radzą sobie, jak mogą, starają się, ale mam wrażenie, że to jest taki tryb „na przetrwanie".

Jestem w grupie na FB „Nauczyciel zmienia zawód". Widzę, co nauczyciele tam piszą: są totalnie zmęczeni. Także tym, że ciągle ktoś chce ich edukować, chce im mówić, co mają robić. Oni wiedzą, co mają robić, tylko chcą, żeby ich zostawić w świętym spokoju, nie przeładowywać im podstawy programowej, nie biurokratyzować szkoły jeszcze bardziej. Oni chcą uczyć. Wiele z tych osób kocha ten zawód i kocha dzieciaki, z którymi pracuje, ale okoliczności zewnętrzne po prostu nie są sprzyjające.
Czy tylko zewnętrzne? Ważna jest także atmosfera w szkole. Relacje w gronie pedagogicznym albo z dyrekcją też ważą na tym, jak nauczyciele się czują, jak funkcjonują.
Agnieszka Krawczak-Chmielecka: - Różnie to wygląda. Dyrektorzy i dyrektorki także odczuwają presję. Ostatecznie to oni ponoszą odpowiedzialność. Kreują system szkolny, ale odpowiadają przed wieloma instytucjami. To nie pomaga. Są wśród nich siłacze i siłaczki, którzy są świetnymi buforami, przyjmują na klatę tę sytuację zewnętrzną i starają się chronić swoją szkołę, nauczycieli i tę atmosferę, która tam panuje. Troszczą się i są uważni na to, co się dzieje w gronie pedagogicznym i wśród uczniów. Ale są też tacy, którzy nie mają już tej siły i nie filtrują tego. Oczywiście te relacje, schematy w szkole, w które się wcisnęli, w których próbują sobie jakoś radzić, to może uwierać i przeszkadzać. I powodować też pewną bezradność. Atmosfera na pewno jest napięta.

Ewa Orłowska, członkini Zarządu Fundacji Edumind: -

Edukacja jest w jakimś zaułku jako system, szkoła publiczna, ale też prywatna czy społeczna. Świat się szybko zmienia, wiele nowych rzeczy wiemy, a szkoła jest taka, jak była 15 czy 20 lat temu.

Media społecznościowe, uzależnienia od ekranów to są wszystko rzeczy, których jeszcze niedawno nie było.

Wiemy już, jak ważne w procesie nauczania są relacje między nauczycielem a uczniami, pokazują to badania nad ludzkim mózgiem. Ale w praktyce szkolnej z tymi relacjami jest słabo. Gdy nauczyciel czy nauczycielka ma kompetencje, nawiązuje relacje z uczniami, to często sytuacja w szkole jest na tyle złożona, on czy ona staje przed taką masą wyzwań, że z trudem może zauważyć, że jest jakaś pozytywna reakcja na to, co robi.

Podobnie rodzice są pod silną presją, naciskają, by syn czy córka poprawiali oceny, ale często, kiedy jakiś jeden wymiar się polepszył, to i tak nie ma zadowolenia, bo pojawiają się równocześnie nowe problemy. Znowu sytuacja złożona, przeciążenie. Wtedy wszyscy na wszystkich są źli, rozgoryczeni, szuka się winnych. To w ogóle w naszej tradycji edukacyjnej jest bardzo stary i mocny wątek: ocenianie i obwinianie. Z lęku przed negatywną oceną i obawą, że nas obwinią sami obwiniamy. Trudno jest wstrzymać te impulsy, aby szukać winnych tego przeładowania. Wtedy dyrektor jest winny, albo rodzice są okropni, albo w ogóle dzieciaki są do wymiany. I trzeba ustawić rodziców, żeby coś zrobili z dziećmi. To jest stały trójkąt dramatyczny między nauczycielem, rodzicem i dziećmi.

Dziś nie mamy prostych i niezawodnych rozwiązań. Na pewno potrzebna jest wspólnota i współpraca, „współ" w różnych wariantach. A o to trudno, Jedni rodzice oczekują, że szkoła ma stworzyć warunki, aby dzieci miały dobrą średnią, dostawały się do dobrych szkół, a potem miały prestiżowy zawód. A inni rodzice nie chcą ocen, wolą odkrywać talenty, stawiają na indywidualność.

Mocno zróżnicowane jest także środowisko nauczycieli. Tam są osoby, które mają misję, rozumieją, czym jest edukacja, jak świat się zmienia. Są chętni, aby się rozwijać, żeby dotrzymywać kroku. Ale jest druga grupa osób, które są mało przydatne w tym zawodzie, ujmując to delikatnie. Osoby, które trafiły do zawodu przez przypadek, które nie wchodzą w relacje, bo nie potrafią tego robić. Boją się, a jak się boją, to albo się wycofują i zamykają, albo są agresywne. Mamy paradoks. Prawdą jest, że są świetni nauczyciele i równocześnie prawdą jest też, że nauczyciele są beznadziejni. Na to jeszcze nakłada się zróżnicowanie polityczne i światopoglądowe.

Nie ma łatwych rozwiązań, które by wszystkich w szkole ucieszyły, które by nam dały poczucie ulgi „uff". Gdy robimy „uff", to nam odpuszcza. Odpuszcza nam ten impuls, żeby oceniać, napadać albo uciekać. A jak nie ma nigdy tego „uff", to niestety nie pojawia się rozluźnienie, ani uśmiech, ani chęć, aby po prostu sobie siedzieć w pokoju nauczycielskim i gadać. Tam się głównie narzeka, albo z niektórymi się nie rozmawia, więc się milczy.

Agnieszka Krawczak-Chmielecka: - I cała energia idzie w te złe emocje, a nie w coś kreatywnego, pozytywnego.
To przejdźmy do tego „ufff". Jak sprawić, żeby nauczyciel przede wszystkim uświadomił sobie, że takie odpuszczenie jest możliwe, a po drugie - aby potrafił to zrobić? Ale najpierw porozmawiajmy o nauczycielach, którzy się zgłosili do Waszego projektu „Krople Uważności". Jakie to są osoby? Czego oczekują po tym projekcie i co Wy możecie im dać?
Agnieszka Krawczak-Chmielecka: - O tym, jak potrzebny jest to projekt niech świadczy to, że w ciągu 48 godzin mieliśmy zapełnione wszystkie grupy edukacyjne. Nie musieliśmy robić promocji. To było zupełnie zbędne. Nauczyciele przekazywali sobie pocztą pantoflową informacje i natychmiast miejsca znikały. Zbudowaliśmy taki model, że w projekcie powinny wziąć udział co najmniej dwie osoby z jednej szkoły, żeby nie były osamotnione w swojej placówce, ale też, żeby mogły się wspierać, zastępować, pomagać sobie. To jest dobry wzmacniający model. Nauczyciele na pewno czują przemęczenie, ciężar, który niosą i doszli do momentu, w którym chcą sobie jakoś pomóc.

Ewa Orłowska: - Często ich motywacją jest pomoc dzieciom. Oni widzą, że dzieci mają kłopot z koncentracją, więc dochodzą do wniosku, że dobrze jest uczyć dzieci uważności, żeby lepiej się koncentrowały. Druga grupa to są osoby, które już widzą zależność, że nie ma spokojnych dzieci bez spokojnych dorosłych. Chcą dawać dobry przykład i radzić sobie z trudnościami. Następna motywacja to jest pragnienie, aby pomóc sobie. Nauczyciele często chorują, nie śpią w nocy, mają lęki, często są na antydepresantach albo w ogóle czują, że zdrowie im siada z powodu ciągłego stresu.
Na początku powiedziała Pani, że jedną z motywacji jest pomoc dzieciom, uczniom, aby umiały się koncentrować. Wyjaśnijmy może w takim razie, czym jest mindfulness, bo to nie tylko o koncentrację chodzi...
Ewa Orłowska: - Uważność to świadomość, która wyłania się, gdy intencjonalnie kierujemy uwagę na to, co tu i teraz w sposób nie oceniający. Jest to więc zauważanie tego, co dzieje się w chwili obecnej w życzliwy sposób.

Jest trochę mitów na temat mindfulness, czyli uważności. Na przykład, że w uważności chodzi o to, aby osiągnąć spokój, jakiś specjalny stan albo nie myśleć. Uważność to nie jest narzędzie do uspokajania, chodzi o bycie świadomym odczuć, zarówno przyjemnych jak i nieprzyjemnych, często pojawia się wtedy spokój, lecz nie jest on celem. Uważność, czy po angielsku "mindfulness", to jest praca ze świadomością. Być świadomym tego, co się dzieje wtedy, kiedy to się dzieje bez oceniania, a więc postawa otwartości i życzliwości. Ciekawość wobec tego, co pojawia się wewnątrz i na zewnątrz.

Podczas kilkutygodniowego treningu uważności zauważa się wiele korzystnych zmian w mózgu. Ciało migdałowate, odpowiadające za wykrywanie zagrożeń i silne emocje jak lęk, staje się mniej pobudzone. Kora przedczołowa mająca związek z regulacją emocji i podejmowania mądrych decyzji jest lepiej rozwinięta i pobudzona. Inne korzyści to pozytywny wpływ na zdrowie fizyczne, a także na umysł. Trening poprawia pamięć i koncentrację.

Nasz trening w „Kroplach Uważności" trwa osiem tygodni. To czas, w którym nie tylko się uczestniczy w zajęciach, ale też samemu wykonuje pewne ćwiczenia w domu. Dzięki nim wiemy więcej o tym, jak działa nasz umysł. Na przykład dowiadujemy się, co to znaczy, że nasz umysł jest rozproszony, czy niespokojny, jak możemy pomóc mu się skupić i ograniczyć nieproduktywne myślenie. Poznajemy silną tendencję naszych mózgów, którą jest skupienie uwagi na błędach i ocenianie siebie. Ten wewnętrzny krytyczny głos jest często niezwykle surowy. Trening pozwala nam go nieco zmiękczyć.

Wszyscy mamy ten krytyczny głos. Ale kiedy on działa bez poszerzonej świadomości, to potrafi być bardzo destrukcyjny. Potrafimy wierzyć w niego w 100% i to nas osłabia. I jest źródłem wstydu, oddziela nas od innych. Jeżeli nauczyciel jest bardzo ocenny sam dla siebie, to prawdopodobne jest też ocenny wobec innych i łatwo będzie wpadał w nastroje konfrontacyjne, albo we wstyd. A gdy się pojawia wstyd, to nie wchodzę dobrze w relacje, bo po prostu pewnych rzeczy się wstydzę, wolę ich nie pokazywać i pracuję nad tym, żeby one nie wypłynęły. Wielu nauczycieli obawia się sytuacji ujawnienia, że czegoś mogą nie wiedzieć. Jeśli coś takiego się zdarzy wywołuje to frustrację, lęk i surowe ocenianie siebie. W treningu uważności oswajamy się z tym zjawiskiem. Tak już jesteśmy skonstruowani, że siebie oceniamy. Tylko chodzi o to, żeby ten feedback oprzeć na obserwacjach i mówić do siebie bardziej przyjaznym głosem.

Jest to nauka bycia dla siebie bardziej przyjacielem niż sędzią.

Nauczycielom jest pewnie szczególnie trudno wyjść z tej oceniającej roli...
Ewa Orłowska: - Podkreślamy to w treningu dla nich, że każdy z nas jest inny, a równocześnie tak wiele nas łączy. To jest bardzo mocny wątek, ta wspólnota, wspólne człowieczeństwo. Płyniemy w tej samej łódce, bo wszyscy siebie oceniamy. Wszyscy bywamy dla siebie bardzo surowi. Uważność, nawet na takim poziomie postawy życiowej, daje przestrzeń, aby łatwiej pomieścić sprzeczności, że jest i tak, i tak. Coś mi nie wychodzi, a równocześnie też są inne dobre momenty. Nasz system nerwowy ma wrodzoną tendencję do tego, by wyłapywać to, co negatywne, jakby od tego miało zależeć nasze życie. Tak jakby czujka dymu cały czas się odpalała: „Ojej! Zrobiłam taki błąd. Koniec świata!. Zniknę albo zjedzą mnie."

Jedną z pierwszych rzeczy, które robimy podczas treningu to jest kalendarium przyjemnych wydarzeń. Krótki opis, co przyjemnego ci się wydarzyło. Zaczynamy przyglądać się temu, że to mogą być bardzo małe rzeczy. Na przykład, że dzisiaj rano taki promień słońca był na ścianie, rozproszony przez kwiat, były piękne cienie i śliczny obrazek z tego powstał. Widziałam to dosyć krótko, a jednak było to miłe i nawet teraz jak wspominam to jest mi miło. Uczymy się dostrzegać takie chwile. Gdyby nie było tego pytania, to jest wielce prawdopodobne, że ona by zniknęła gdzieś w natłoku wszystkich innych wydarzeń.
Sytuacja w klasie między nauczycielem a dziećmi jest dynamiczna, może być bardzo różnie. W jaki sposób, tak w praktyce, znaleźć w sobie chwilę na tę refleksję? Tu i teraz? Gdy wrócę do domu, przemyślę sobie tę sytuację, przypomnę te dobre momenty, będę potrafiła to sobie wyważyć. Ale w tym momencie, w tym zamieszaniu lub napięciu w klasie, czy to może zadziałać?
Ewa Orłowska: - Może. To jest kwestia nawyków. Proszę pamiętać, ludzkość nauczyła się myć zęby. To jest zupełnie nowa sprawa, patrząc na to, jak rozwijał się nasz gatunek. Uczymy się, jakie mamy nawyki, a jakie chcemy mieć. Sytuacja, którą pani przytoczyła w klasie, to już sytuacja frontowa. Jak się uczymy, żeby w takiej frontowej sytuacji nam się udało? Najpierw uczymy się w warunkach laboratoryjnych. Gdy uczymy się jeździć samochodem, to wybieramy przyjemnego instruktora. Najpierw w łagodnych warunkach. My działamy podobnie.

Pierwsza rzecz, jaką uczestnicy treningu uważności odkrywają to, że kierowanie uwagi do wewnątrz pomaga. Trening stopniowo włącza świadomość ciała. W szkole stawiamy na głowę, dużo myślimy, mały mamy trening w odczuwaniu ciała.

Taka prosta rzecz: stoję przed uczniami w klasie, zanim coś powiem, wezmę świadomy oddech. To jest krótki czas i nikt tego nie musi wiedzieć, ale ja całkowicie jestem zajęta tym, że powietrze do mnie wpływa i tym, że wypływa i oni krzyczą, ale ja jeszcze jestem tu. A potem mówię: „Słuchajcie...", ale już jestem w trochę innym miejscu, mój głos jest inny. Pracujemy też ciałem. Postawą. Gdy chcę wyjść i się spotkać, to mam otwartą klatkę, moja twarz jest miękka i jestem bezpieczna dla uczniów. Są to subtelności, które stale monitorują nasze mózgi.

Możemy też zagrać w tak zwane otwarte karty. To się łączy z odpuszczaniem takiej postawy frontalnego nauczania: wy nie wiecie, bądźcie cicho, ja rządzę. A w miejsce tego mamy skrócenie dystansu, partnerstwo, pokazanie części wspólnych. Można powiedzieć na przykład „Słuchajcie, za chwilę będzie test i pewnie nie jedna osoba jest zdenerwowana, to może razem weźmiemy kilka głębszych oddechów". Można to też zastosować, gdy zaczęła się jakaś kłótnia, ktoś krzyczy. Wystarczy zaproponować: zanim pójdziemy dalej, zanim rozwiążemy ten problem, wszyscy razem chwilę pooddychajmy.

Nauczyciele odkryli, że dzięki tym technikom, w tych samych warunkach, w jakich byli, przy tych samych obciążeniach, mają wewnętrznie więcej przestrzeni, więcej luzu, bardziej cieszy ich życie. Mam poczucie, że sam, sama mogę decydować. Mogę coś dla siebie zrobić. Na przykład wziąć teraz głębszy oddech i odpowiedzieć na tę stresującą sytuację z innego miejsca. Odpowiedzieć, a nie wykrzyczeć to, co mi się narzuca.

Agnieszka Krawczak-Chmielecka: - Mam informację z pierwszej ręki, że to działa. Spotkałam osobę uczestniczącą w kursie, która była dokładnie w takiej sytuacji, gdy emocje były skrajne. Zazwyczaj jesteśmy raczej mózgiem, niż emocjami, a ta osoba teraz jest bardziej uważna na swoje emocje. Powiedziała, że czuła, jak jej rośnie temperatura: jak w termometrze, gdy słupek dochodzi do czerwieni. Wzięła oddech, to było kilka sekund. Zatrzymała się, wzięła oddech i czuła fizycznie, jak ta temperatura spada. A drugi moment to, gdy łapie się na tym, że ma zaciśniętą szczękę. Wraz z rozluźnieniem szczęki, przychodzi do niej spokój. Dzięki temu na przykład łatwiej teraz zasypia. Wcześniej w ogóle nie zwracała na to uwagi. To jest efekt tego kursu, nie całego, a już działa.

Nie bez kozery nazywamy cały ten kurs i projekt „Kroplami Uważności", bo chodzi o małe rzeczy, które dużo znaczą. Nie chcemy dociążać, przeciążać, tylko pomóc takimi drobiazgami, które mogę w kilka sekund, w minutę, dwie zastosować w różnych sytuacjach, na początku lekcji, w przerwie, przed wejściem do szkoły. Takie chwile, w których mogę być bardziej uważna na siebie, na otoczenie, na sytuację.

Kurs trwa osiem tygodni plus jeszcze kilka tygodni mentoringu, a potem praca w klasie, żeby praktykować i ćwiczyć. Bez ćwiczenia to się nie uda. To nie jest tak, że przyjdę na kurs i będę już wszystko wiedziała. Potrzebne jest praktykowanie.

Ewa Orłowska: - Przesłanie tych kursów jest takie, że to jest początek ścieżki. Te praktyki, ćwiczenia czy medytacje są różnorodne. Każdy sobie wybierze coś, co jest mu najbardziej bliskie, czy u niego się sprawdza.

W przypadku nauczycieli często mamy silną identyfikację z zawodem, która powoduje, że na przykład jest bardzo wysoka presja osiągnięć. Muszę zrobić rzeczy bardzo dobrze. Perfekcjonizm. I trudność w nabieraniu dystansu. Praktyki, które proponujemy otwierają nauczycieli na to, żeby poluzowały się te tak bardzo charakterystyczne dla tego zawodu ściski, czyli na przykład ta szczęka, twarz. To jest początek, a potem jest druga część programu, czyli mentoring, w którym pokazujemy, co możesz zrobić krótkiego, pięć, dziesięć minut ze swoimi dzieciakami na twojej lekcji przedmiotowej z zakresu uważności.

Młodszym dzieciom można zaproponować zabawę, jak oddychają różne zwierzęta. Dzieci razem ze mną robią głęboki wdech i wydech, wdech i wydech. U dorosłych to się nazywa koncentracja na oddechu. U dzieci nawet nie musimy tego tak nazywać. Ze starszymi dziećmi bardziej pracujemy już ze świadomością: co czuję, gdzie to czuję w ciele. Intencją tego programu nie było stworzenie specjalnego curriculum dla dzieci, żeby one się rozwijały w uważności krok po kroku, tylko żeby dostały mądre, ale jednak szybkie wsparcie. Skoro oddychanie, odprężenie i uważność pomaga nam w momencie stresu, to niech cała klasa pooddycha głęboko w taki lub inny sposób. Kilka, kilkanaście razy. To nam zabiera trzy do pięciu minut i bardzo często sprawia, że po chwili jesteśmy emocjonalnie w innym miejscu. Nasz system nerwowy wychodzi z pobudzenia, walki, czy ucieczki. Odpuszczamy myślenie, że jestem głupia, nie umiem. To jest bardzo częste. Jestem słaba z matematyki, więc przed klasówką cały czas odtwarza mi się taka myśl: „Jestem głupia, dostanę pałę. Jestem głupia, dostanę pałę". Starszym dzieciom można pokazać, co mogą zrobić w zamian. Mogą się skupić na oddychaniu. Dzieci bardzo szybko zauważają „Ojej! Fajnie, to mi się podoba. Lubię to. Zrobiło mi się lepiej".
A możemy przybliżyć, jakie tematy jeszcze są poruszane podczas kursu?
Ewa Orłowska: - Pierwsze tematy to obserwowanie i wyłączanie tego, co robimy automatycznie, zarówno w życiu osobistym, jak i w pracy. Kolejne kroki to kierowanie uwagi do ciała, uczenie się poprzez ćwiczenie, w jaki sposób pomagać sobie być wrażliwym na to, co się w ciele dzieje. To jest nasza baza informacji, do której zwykle, szczególnie na autopilocie, nie mamy dostępu. Następne jest uważne postrzeganie otoczenia i opieranie się na pozytywnych wydarzeniach. A potem idziemy w kierunku, żeby umieć uważnie przechodzić przez trudności, czyli nie uciekać przed nimi. Jak w codziennym hałasie i pośpiechu zachować uważność? Czyli to, co większośc nauczycieli najbardziej interesuje. Potem jest jeden z trudniejszych tematów, ale absolutnie do opanowania, czyli natrętne myśli. Jak sobie pomagać, kiedy męczą nas myśli. Pod koniec skupiamy się na rozwijaniu postawy życzliwości, współczucia i orientowanie się, że to może być mój zasób, który buduje moją siłę. Gdybym miała to przekuć te treści na krótkie hasło, to byłoby „Nie czekaj na wakacje do czerwca, ucz się robić sobie małe wakacje co chwila". Zaczynając od minutowych czy trzyminutowych wręcz wakacji z ćwiczeniami oddechowymi.
Z tego, co widziałam na stronie, to do listopada macie grupy pozamykane.
Agnieszka Krawczak-Chmielecka: - Tak, grupy są już pozamykane. Nowe zapytania wpływają nieustająco, a my wiemy, że nasz program będzie kontynuowany, więc możemy zapewnić osoby czytające, że na pewno ta oferta będzie jeszcze dostępna. Będziemy też ewaluować działania i ewoluować pod wpływem informacji zwrotnych, które dostaniemy.

Dzięki współpracy z AstrąZenecą, która w ramach swojego programu Young Health Programme finansuje ten projekt, mogliśmy myśleć na trzy lata do przodu. Aktualnie robimy pilotaż, chcemy zobaczyć, jak to działa. To nam daje ogromny komfort, że możemy te działania rozszerzyć, ale też przyjrzeć się im i sprawdzić, a potem zmienić, zaproponować inne rozwiązania. Osobom, które w tej chwili nie miały możliwości wziąć udziału w kursie, będziemy mogli wkrótce zaproponować przestrzeń, którą nazwaliśmy „(S)pokój nauczycielski". Tam będą różnego typu materiały, w różnej formule, dostępne dla osób, które wolą słuchać, czytać, bądź oglądać, aby mogły więcej dowiedzieć się o mindfulnessie. Żeby dać szansę poszerzenia wiedzy, a jeśli osoba się zaciekawi i będzie miała możliwość, to później będzie mogła włączyć się w bardziej pogłębiony kurs.
Czy po zakończeniu kursu przewidujecie dalsze formy wsparcia? Grupę na Facebooku? Aby uczestnicy i uczestniczki kursu utrzymali ze sobą kontakt, mogli nawzajem sobie pomagać?
Ewa Orłowska: - Dużym wsparciem zawsze jest środowisko, więc stąd nasz pomysł, żeby od razu w kursie brały udział minimum dwie osoby ze szkoły to jest właśnie krok w stronę, tworzenia środowiska. W mentoringu utrzymujemy podobny zestaw grup, także osoby będą się coraz lepiej poznawały. Bardzo dużo może się dobrych rzeczy wydarzać przez samą wymianę pomiędzy nimi.

Agnieszka Krawczak-Chmielecka: - Nauczycielskie grupy wsparcia, koleżeńskie grupy wsparcia to jest w ogóle niesamowite zjawisko. W marcu, tuż po wybuchu wojny w Ukrainie, zapytaliśmy nauczycieli i nauczycielki, jakie formuły byłyby dla nich ciekawe i pomogłyby im przejść przez ten trudny moment. Ogrom nauczycieli powiedział, że koleżeńskie grupy wsparcia, wymiany doświadczeń, pokazania, z czym mi jest trudno, jak sobie poradziłam, pochwalenia się czasem swoim sukcesem, to jest coś, czego bardzo potrzebują. W innym programie Fundacji Szkoła z Klasą - Razem w Klasie - będziemy sprawdzać, jak to działa. Ale tutaj w Kroplach Uważności też może będzie okazja, aby zorganizować wspólną przestrzeń do takiej wymiany doświadczeń, może taka potrzeba wyjdzie od osób uczestniczących.
Gdy omawiała Pani obszary, o których rozmawiacie podczas kursu, przyszła mi taka myśl, że gdy człowiek jest uważny na to, co się w nim dzieje, to też ma większą uważność i może zrozumienie tego, co się może dziać w drugiej osobie. W tym dziecku, które przed nim jest. Nie chodzi tylko o to, że się razem z nim pooddycha, ale też dostrzeże, że coś tam się pod tą czupryną dzieje niedobrego...
Ewa Orłowska: - Są badania, które pokazują, że w dłuższych treningach uważności, gdy pracuje się najpierw z nauczycielami, a jeszcze nie z dziećmi, to już są informacje zwrotne, że „moje bycie z dziećmi w klasie się zmieniło, a pracowałem tylko nad sobą, nic nie było jeszcze o tym, co robić z dzieciakami".

Jeżeli zaczynam od siebie, jeżeli jestem ze sobą bardziej w kontakcie, to jako istota społeczna łatwiej też wchodzę w kontakt z innymi. Z tego też czerpiemy dużo satysfakcji.

Agnieszka Krawczak-Chmielecka: - Małe rzeczy naprawdę dużo znaczą. I relacje w szkole. Warto zwracać na nie uwagę. Ważność tych elementów „wyszła" w naszych badaniach, a „Krople Uważności" są jednym z wyników naszego pochylenia się nad tym.

Dla mnie w tym projekcie także inspirująca jest współpraca trzech „światów". Jest biznes, firma AstraZeneca, która w swojej kulturze organizacyjnej dostrzega uważność jako ważny element dobrostanu. Są organizacje pozarządowe, które też zobaczyły i uznały, że jest w tym obszarze ogromna potrzeba. No i jest system szkolny, w którym też już jest świadomość, że zadbanie o swój dobrostan jest bardzo potrzebne. Przebiegi pomiędzy nami, łączenie tych światów w tym obszarze, są bardzo inspirujące. Czerpiemy od siebie nawzajem.

Agnieszka Chmielecka

Agnieszka Krawczak-Chmielecka - dyrektorka programowa Fundacji Szkoła z Klasą. Prawniczka i kroatystka, absolwentka: Warsztatów Praw Człowieka (HFPC), Szkoły Trenerów (IPSiR UW), Szkoły Fundraisingu (Stowarzyszenie BORIS), Programu Menedżerowie NGO (PROMENGO, FAOO). Tworzy i wspiera realizację projektów społecznych, edukacyjnych i monitoringowych. Autorka programów edukacyjnych, m.in. Weź kurs na wielokulturowość i Lekcje o prawach człowieka. Doświadczona trenerka w obszarze praw człowieka, przeciwdziałania dyskryminacji, kompetencji międzykulturowych, realizacji działań publicznych/ społecznych. Współautorka podręcznika Wokół dyskryminacji (PRKE, 2018), interaktywnego e-podręcznika trenera Weź kurs na wielokulturowość (HFPC, 2011) i wielu scenariuszy zajęć m.in. na potrzeby Tygodnia Konstytucyjnego.

Ewa Orłowska

Ewa Orłowska - nauczycielka uważności i współczucia. Członkini Zarządu Fundacji EduMind. Trenerka uważności (MBSR, MBLC, MBLC-YA i .b) oraz Porozumienia bez Przemocy. Mediatorka, superwizorka treningu mindfulness w Mindfulness Association. Pracowała jako nauczyciel i dyrektor szkoły, nauczyciel -konsultant w Ośrodku Rozwoju Edukacji. Obecnie aktywna w doskonaleniu zawodowym nauczycieli - teacher trainer, członek zespołu Budząca się szkoła, oddolnego ruchu zmian w edukacji. Jestem mamą dwóch dorosłych synów, mieszka w Warszawie, choć czasami wolałaby w Beskidzie Niskim.

Źródło: inf. własna portal.ngo.pl

Przedruk, kopiowanie, skracanie, wykorzystanie tekstów (lub ich fragmentów) publikowanych w portalu www.ngo.pl w innych mediach lub w innych serwisach internetowych wymaga zgody Redakcji portalu. Redakcja www.ngo.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy.

Teksty opublikowane na portalu prezentują wyłącznie poglądy ich Autorów i Autorek i nie należy ich utożsamiać z poglądami redakcji. Podobnie opinie, komentarze wyrażane w publikowanych artykułach nie odzwierciedlają poglądów redakcji i wydawcy, a mają charakter informacyjny.

# data[].attributes.attachment_link.title
Nauczyciel robi "ufff", czyli o uważności w szkole

# data[].attributes.attachment_link.description
Przeglądarka Internet Explorer, której używasz, uniemożliwia skorzystanie z większości funkcji portalu ngo.pl. Aby mieć dostęp do wszystkich funkcji portalu ngo.pl, zmień przeglądarkę na inną (np. Chrome, Firefox, Safari, Opera, Edge). Ocenny, krytyczny głos, który cały czas komentuje nasze poczynania i rzeczywistość. Każdy go ma. Również nauczyciele. Jak go uciszyć?

# data[].attributes.headline
Sisu, hygge, niksen, ikigai – sposoby na szczęście i odporność psychiczną z różnych stron świata

# data[].attributes.subject
Sisu, hygge, niksen, ikigai – sposoby na szczęście i odporność psychiczną z różnych stron świata

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pragniemy, aby nasza psychika była odporna na zawirowania losu i spadki nastroju, a jednocześnie wspierała nas w poszukiwaniu szczęścia i walce ze stresem. (Fot. iStock)

Szukamy różnych sposobów na to, jak wzmocnić naszą psychikę. Pragniemy, aby była odporna na zawirowania losu i spadki nastroju, a jednocześnie wspierała nas w poszukiwaniu szczęścia i walce ze stresem. Poszczególne nacje mają na to swoje recepty. Poznajcie je!

Sisu - fiński sposób na odporność psychiczną

Sisu podsumowuje fiński charakter i opisuje postawę życiową, którą charakteryzują: hart ducha, niezłomność i umiejętność dostrzeżenia wyzwań w przeszkodach. Jedna z badaczek sisu, Emilia Lahti, definiuje to pojęcie jako zespół cech zapewniających psychiczną twardość i zdolność radzenia sobie z silnym stresem, a jednocześnie umiejętność stawiania czoła przeciwnościom losu, które wydają się niemożliwe do pokonania. Katja Pantzar, dziennikarka, która przeprowadziła się z Kanady do Finlandii, określa sisu jako siłę woli, determinację, żeby się nie poddawać i nie iść na łatwiznę.

Hygge - duński sposób na spokojne życie

Co sprawia, że Duńczycy są uważani za jeden z najbardziej zadowolonych narodów w Europie? Umiejętność cieszenia się prostymi przyjemnościami i spędzanie czasu w gronie najbliższych. Mają nawet na to własne słowo - hygge. Choć próżno szukać jego odpowiednika w słowniku języka polskiego, zdaniem aktorki Marie Tourell Soderberg można uchwycić jego sens w codziennym życiu. W skrócie: hygge to taka przerwa, podczas której zapominasz o tym, co musisz i co powinnaś, i po prostu jesteś sobą, tu i teraz.

Lagom - szwedzki sposób na szczęście

Lagom to skandynawski sposób na znalezienie złotego środka, umiejętność określenia, ile wystarczy nam do szczęścia i kiedy powiedzieć „dość". Słownik szwedzko-polski określa sprawę jasno: lagom to „umiarkowanie, wystarczający, odpowiednia ilość; właśnie tyle, ile trzeba". Może się to odnosić do liczby pochłoniętych mięsnych pulpetów, temperatury kaloryfera, a także do wysokości zarobków. Lagom to po prostu szwedzki sposób na życie - zamiłowanie do tego, co funkcjonalne, lecz dyskretne, i organiczna wręcz niechęć do przesady. W każdej dziedzinie życia.

Niksen - holenderska sztuka nierobienia niczego

Holenderskie słowo niksen to określenie na chodzenie z głową w chmurach, rozkoszne zbijanie bąków, myślenie o niebieskich migdałach, które nie ma nic wspólnego z nieprzyjemną nudą. Natomiast niejedno je łączy z medytacją - mówi Olga Mecking, autorka książki na temat tego zjawiska. To przede wszystkim nicnierobienie bez powodu. „Bo tak" - jak mówią dzieci. Zgodnie z tą definicją np. oglądanie wiadomości w telewizji nie jest niksen, ale jeśli telewizor jest włączony, a my myślami jesteśmy gdzie indziej - to już jak najbardziej.

Skogluft - norweski sposób na zdrowie i przyjazne wnętrze

Jeśli chcesz niewielkim kosztem sprawić, by twoje mieszanie stało się oazą spokoju, zdrowia i dobrej atmosfery - spodoba ci się koncepcja skogluft (norw. leśne powietrze). To termin stworzony przez JØrna Viumdala, norweskiego inżyniera, który pracuje z roślinami od ponad 30 lat. Kryje się pod nim koncepcja mądra i prosta: chodzi o wprowadzenie do pomieszczeń, w których najczęściej przebywasz, roślin i światła. Konkretnych roślin i konkretnego światła.

Gioia di vivere - włoski sposób na radość życia

W pierwszej połowie 2020 roku nasze serca były z Włochami. Podziwialiśmy ich hart ducha i umiejętność cieszenia się życiem mimo przeciwieństw. Italianistka Julia Wollner przekonuje, że kilka ich narodowych cech moglibyśmy przyswoić sobie na stałe. Włoski styl życia opiera się na celebrowaniu drobnych gestów, codziennych rytuałach oraz zmysłowym odczuwaniu świata, któremu tak blisko do filozofii mindfulness. To zmysły dostarczają paliwa słynnej włoskiej gioia di vivere, czyli radości życia.

Ikigai - japoński sposób na szczęście

Rób rzeczy dla siebie, a nie dla poklasku. Graj, gdy nikt nie słucha, pisz opowiadania, których nikt nie przeczyta, a satysfakcja wewnętrzna pozwoli ci z radością iść przez życie. Na tym właśnie polega ikigai - mówi Ken Mogi, autor książki „Ikigai, japońska sztuka szczęścia". Ikigai to słowo określające przyjemności i istotę życia. W dosłownym tłumaczeniu iki znaczy „żyć", a gai to „powód". Mówi się, że ikigai to system motywacyjny, dzięki któremu rano wstajemy z łóżka.

Shinrin-yoku - japoński sposób na bliskość z przyrodą

Odkąd pamiętasz, czujesz się w lesie dobrze? Naukowcy na całym świecie od lat udowadniają, że odseparowanie się od dzikiej przyrody nas osłabia. Nie dziwi więc coraz większa popularność warsztatów i terapii opartych na kontakcie z naturą. Jedną z nich jest shinrin-yoku ( shinrin to po japońsku „las", a yoku - „kąpiel"), czyli japońska sztuka kąpieli leśnych, polegająca na zanurzeniu się w lesie wszystkimi zmysłami.

Kintsugi - japoński sposób na życiowe trudności

Kintsugi jest dawną japońską sztuką odbudowy tego, co zostało zniszczone. Gdy uszkodzi się ceramika, mistrzowie kintsugi naprawiają ją, używając złota oraz pozostawiając ślady swoich działań, ponieważ ich zdaniem taki przedmiot jest jednocześnie symbolem kruchości, siły i piękna. Ceramika, tak jak i ludzie, jest krucha, a zarazem mocna i piękna. Tak samo jak nasze życie może się zniszczyć, jednak można zreperować uszkodzenie, jeśli zna się na to sposób.

# data[].attributes.attachment_link.title
Sisu, hygge, niksen, ikigai - sposoby na szczęście i odporność psychiczną z różnych stron świata

# data[].attributes.attachment_link.description
Pragniemy, aby nasza psychika była odporna na zawirowania losu i spadki nastroju, a jednocześnie wspierała nas w poszukiwaniu szczęścia i walce ze stresem. (Fot. iStock) Szukamy różnych sposobów na to, jak wzmocnić naszą psychikę. Pragniemy, aby była odporna na zawirowania losu i spadki nastroju, a jednocześnie wspierała nas w poszukiwaniu szczęścia i walce ze stresem.

# data[].attributes.headline
Uważność w praktyce. Dlaczego uważne dzieci potrzebują uważnych dorosłych?

# data[].attributes.subject
Uważność w praktyce. Dlaczego uważne dzieci potrzebują uważnych dorosłych?

# data[].attributes.attachment_link.title
Uważność w praktyce. Dlaczego uważne dzieci potrzebują uważnych dorosłych? - Natuli

# data[].attributes.attachment_link.description
Uważność w praktyce. Dlaczego uważne dzieci potrzebują uważnych dorosłych? - Natuli dzieci są ważne

# data[].attributes.headline
Awans zawodowy, zmiany w prawie oświatowym

# data[].attributes.subject
Awans zawodowy, zmiany w prawie oświatowym

# data[].attributes.attachment_link.description
Log into Facebook to start sharing and connecting with your friends, family, and people you know.

# data[].attributes.headline
Medytacja - Kojący oddech -Katarzyna Urbaniak

# data[].attributes.subject
Medytacja - Kojący oddech -Katarzyna Urbaniak

# data[].attributes.attachment_link.title
Medytacja "Kojący oddech" z kursu Mindful Self-Compassion. Prowadzenie: Katarzyna Urbaniak

# data[].attributes.headline
O uspokajaniu umysłu i uważności - Rob Nairn 

# data[].attributes.subject
O uspokajaniu umysłu i uważności - Rob Nairn 

# data[].attributes.attachment_link.title
Rob Nairn "O uspokajaniu umysłu i uważności"

# data[].attributes.headline
Prof. Bogdan de Barbaro o sensach i nonsensach, czyli wartościach, które budują nasze życie

# data[].attributes.subject
Prof. Bogdan de Barbaro o sensach i nonsensach, czyli wartościach, które budują nasze życie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wartością naszych czasów jest wielowersyjność, czyli to, że na tę samą rzeczywistość można patrzeć na różne sposoby. (Ilustracja: Julia Błaszczyk)

Czy to my tworzymy wartości, czy raczej to one tworzą nas? Można być altruistycznym hedonistą? Co jest najwyższą wartością w życiu? Na te wszystkie arcytrudne pytania stara się odpowiedzieć profesor Bogdan de Barbaro.

Słyszałam opinię, że wojna, która teraz się toczy w Ukrainie, jest tak naprawdę wojną o wartości. Zgodzi się Pan z tym twierdzeniem?
Pojęcie wartości jest pojęciem z obszaru etyki, ale możemy na nie patrzeć także z innych perspektyw: psychologicznej czy socjologicznej. W słowie „wartość" jest człon „warto", co sugeruje, że wartościom warto w życiu hołdować; po angielsku w słowie „values" zawiera się „value", czyli cena, wielkość, siła. Zatem wartości mówią o tym, co jest dla nas ważne. Gdyby więc próbować spojrzeć na etykę z psychologicznego punktu widzenia, odpowiedziałbym w taki sposób: dla jednych jest ważne, żeby żyć w świecie, w którym przywódca państwa rządzi poddanymi jak ojciec grzecznymi dziećmi. Dla drugich jest ważne, by rządzący z rządzonymi wspólnie, jak dorośli, uzgadniali stanowisko. Pierwsza koncepcja to autorytaryzm, druga - demokracja. Teraz dostrzegam bardziej niż kiedyś, jak silnie w rosyjskim społeczeństwie obecne jest myślenie, że prezydent, premier, przywódca, słowem - lider, to taki surowy ojciec, który karze, nagradza i decyduje w imieniu swoich dzieci, a one go pokornie i bezkrytycznie słuchają. Oczywiście jest tu ryzyko pewnego uogólnienia, bo są i tacy, którym się taki system nie podoba, ale z różnych statystyk na temat Rosjan wynika, że to jest wersja, która tam jest najbardziej akceptowana. W Europie Zachodniej już by nie była. Tu panuje raczej wersja demokracji liberalnej, w której obywatele to są osoby dorosłe, które wszelkie decyzje uzgadniają i stale ze sobą współpracują - z różnymi tego skutkami. Bo na przykład w sytuacji napięcia i trwogi chętniej zrzekamy się decyzyjności. Łatwiej jest wtedy organizować rzeczywistość z poziomu ojciec-dzieci niż z poziomu dorośli-dorośli. Ta druga wersja mnie osobiście się bardziej podoba.

Wydaje mi się, że obecnie gra toczy się też o to, o co my jako tak zwany Zachód postanowimy walczyć. Po której stronie zechcemy się opowiedzieć. Po stronie życia ludzkiego i wolności niepodległego kraju czy po stronie międzynarodowych interesów i pieniędzy? Po stronie solidarności czy wygody?
Tu się zaczyna kłopot. Wszyscy się zgodzą, że życie jest podstawową wartością, podobnie jak wolność i niepodległość - zgodzą się z tym nawet Rosjanie, jak przypuszczam. Problem zasadza się na konflikcie między wolnością pojmowaną jako możliwości do osiągania coraz większej przyjemności na swoim podwórku, ale kosztem tych, którzy są daleko, a wolnością wszystkich, kosztem niewygody na własnym podwórku. Mówiąc konkretniej, inaczej na tę sytuację patrzy mieszkaniec Lwowa, który obawia się, że za chwilę jego miasto zostanie zbombardowane, a inaczej mieszkaniec Bordeaux czy Madrytu, który na pewno też jest miłośnikiem wolności, ale już może nie za wszelką cenę, a na pewno nie za cenę tego, żeby ceny ropy szły w górę. To jest konflikt wartości. Podobie jak sytuacja, w której wprawdzie zależy mi na tym, by benzyna była tania, ale jestem gotów zapłacić więcej, byle Rosja nie zbliżyła się do Polski. Ale gdyby benzyna miałaby być droższa dlatego, że w Wenezueli rządzą autokraci i nakładamy na nich sankcje, to już inaczej bym to przeżywał. To brzemienna w skutki okoliczność: są bodźce proksymalne i dystalne, czyli wiele zależy od tego, czy jest coś blisko mnie, czy daleko - geograficznie, emocjonalnie, kulturowo.

Dlaczego wszyscyśmy się tak rzucili do pomocy mieszkańcom Ukrainy? Bo poczuliśmy, że są oni bardzo blisko nas: emocjonalnie, etycznie, geograficznie i rasowo. Tego zjawiska nie było i nie ma w przypadku przemocy czy klęski głodu w Kongu czy Jemenie. Ogrom empatii wobec Ukraińców towarzyszy mi w sercu i w czynie, ale jednocześnie przestrzegam, byśmy z jej powodu nie popadali w samozachwyt, bo zbrodni i głodu pełno jest też w innych miejscach na świecie, a jednak nie dociera to do naszych uszu i do naszych sumień.

Jak mówi przysłowie: „bliższa ciału koszula".
Albo - by wyostrzyć - „moja chata z kraja", czyli te sprawy mnie nie dotyczą, więc nie będę się tym zajmować.

A jednak od kilku dobrych lat możemy obserwować, choćby w samej Polsce, powrót wartości na sztandary. Wchodzą one nawet w takie dziedziny, w jakich ich wcześniej nie było. Kierujemy się nimi, wybierając prezydenta, ale i kupując płatki na śniadanie czy szampon. Z drugiej strony - co potwierdzają badania psychologiczne choćby nad niesieniem pomocy - w wielu sytuacjach jednak wybieramy wygodę, przyjemność, bezpieczeństwo. Więc jak to z nami jest?
Cóż, trzeba się zgodzić z tym, że jest z nami rozmaicie. Są tacy, którzy pójdą w minimalizm, antyhedonizm, wartości wysokie, będą poświęcać siebie, by ulżyć cierpieniu drugiego człowieka, a będą i zwolennicy podejścia: „raz się żyje, wszystko wolno, hejże ho!". Olbrzymia większość z nas znajduje się między tymi dwoma biegunami, a nawet między nimi ciągle spaceruje. Są okoliczności, które sprzyjają temu, że będziemy żyć bardziej podług wartości wyższych, jak na przykład altruizmu, wrażliwości na cierpienie drugiego czy uważności na to, w jakiej temperaturze będą żyły nasze wnuki, ale są i takie okoliczności, w których będziemy się zbliżać do bieguna pod tytułem: „przyjemność ponad wszystko". Ciekawe byłoby sprawdzać to, od czego zależy, ku czemu zmierzamy.

I od czego to zależy?
Wszystko wskazywałoby na to, że jak jest względny spokój - dobrobyt, zero wojen i konfliktów - to jest większa szansa, że ludzie stają się uważniejsi na innych, a jak jest lękowo, to wtedy nastroje są bardziej egoistyczne. Ale tu bym się właśnie na chwilę zatrzymał, bo wprawdzie Polska żyje teraz w lęku, a jest na fali narodowej i narcystycznej empatii. Czyli po pierwsze, pomagamy, a po drugie, zachwycamy się tym, że pomagamy - bardzo specyficzne połączenie lęku z samouwielbieniem i działaniem prospołecznym.

Gdyby więc szukać jednego wyjaśnienia, od czego zależy to, w którym miejscu tego spektrum jesteśmy, to ja bym pomyślał o poziomie wrażliwości emocjonalnej. Dojrzałość emocjonalna jest zwykle związana z dojrzałością etyczną. Ostatecznie chodzi o to, czy jestem hedonistą, czy egoistą. Czy może jednak altruistycznym hedonistą lub altruistycznym egoistą - potrafię zadbać o siebie i o innych. Moim zdaniem to jest właśnie to optimum.

Hedonizm nie wyklucza altruizmu?
Nie, bo mogę przecież bardzo lubić troszczyć się o innych. I cierpieć, gdy inni cierpią. Taka wersja bardzo mi się podoba. Jest taki aforyzm Leca: „Bądź altruistą, szanuj egoizm innych". Jak widać, przy pewnym poziomie dojrzałości częścią satysfakcji z własnego życia jest dbanie o innych.

Nie wiem, czy jest Pan fanem takich imprez jak ceremonia wręczenia Oscarów, ale dla mnie była ona ciekawą okazją do zaobserwowania tego, o czym mówimy. Will Smith policzkujący na scenie komika za żart o jego żonie i mówiący potem ze łzami w oczach, że najwyższą wartością dla niego jest miłość. Amerykańska Akademia Filmowa krytykująca postawę aktora i deklarująca, że potępia przemoc w każdym jej przejawie, jednocześnie nagradzająca i promująca filmy pełne przemocy we wszelkiej postaci...
Nie śledziłem tego całego zamieszania od początku, ale ta sprawa mnie na tyle wciągnęła, że postanowiłem się bliżej przyjrzeć tematowi. Myślę, że to doskonały przykład zamieszania, bałaganu, a nawet chaosu między blichtrem Hollywood a hipokryzją tych, którzy mówią, jak to potępiają przemoc, a jednocześnie rozkoszują się imprezowaniem w klimacie śmichów-chichów. Przy czym tylko raz podczas całej ceremonii wspomniano o wojnie na Ukrainie. Może dlatego, że Sean Penn zapowiedział, że przetopi swoje Oscary, jeśli Akademia w żaden sposób nie odniesie się do tego tematu. Nie chcę teraz wyśmiewać tych wszystkich gwiazd i gwiazdorów, którzy siedzieli tam z nadzieją, że kamera ich pokaże i „pójdą w świat", ale całe to wydarzenie było dla mnie symbolem upadku kultury zachodniej, która łatwo popada w blichtr i kicz. Jeśli jest tam mowa o wartościach, to dlatego, że to się może dobrze sprzedać. Budzi to we mnie niesmak, ale i rozgoryczenie. Nie jest to świat, dla którego mam upodobanie.

Ja po tym właśnie przemówieniu Willa Smitha pomyślałam, że wartością, którą najczęściej wyciera się po kątach i którą tuszuje się każdą głupotę, jest właśnie miłość.
W dodatku samo słowo „miłość" jest bardzo wieloznaczne. Mogę równie dobrze powiedzieć, że kocham wiosnę, ale też że kocham moją żonę czy że kocham te wróbelki za oknem. Albo że chciałbym, by inni mnie kochali. A jak ludzie idą do łóżka, to mówią, że idą się kochać, po angielsku „make love". Oczywiście pod spodem jest cenny rdzeń, opakowano go jednak w przeróżne znaczenia i naddatki. Zresztą podobnie zrobiono ze słowem „wolność". Miłość i wolność to dwa pojęcia zaiste kluczowe, które uległy jednak dewaluacji, przez to, że stały się homonimiczne, czyli przypisuje się im czasem kompletnie różne znaczenia. Antyszczepionkowcy też powołują się na wolność - w tym wypadku nonsens polega na myleniu wolności ze swawolą. Inny nonsens to mylenie miłości z narcyzmem czy hedonizmem. Ponowoczesność, czyli okres, który trwa od lat 60. XX wieku, charakteryzuje się właśnie rozmywaniem granic pomiędzy pewnymi pojęciami, a czasem ich myleniem.

W jakiej wartości w tej ponowoczesności pokładałby Pan największe nadzieje?
Dla mnie taką wartością jest wielowersyjność, czyli to, że na tę samą rzeczywistość czy na jej określone fragmenty można patrzeć rozmaicie, na różne sposoby. Mieć pogłębiony, urozmaicony i wzbogacony obraz, oczywiście pod warunkiem, że z tego nie wyniknie nihilizm. Czyli ciekawi mnie złożoność tego świata, ale jednocześnie zauważam, że negatywną konsekwencją takiego spojrzenia może być konstatacja, że skoro tak, to wszystko wolno. Wolałbym, by spojrzenie wieloperspektywiczne zatrzymywało się przed redukcjonizmem - everything goes, czyli „wszystko można".

A jakie jest pana zdanie w odwiecznym sporze między Platonem a Arystotelesem? Czy wartości to są pewne ideały, niedoścignione, którymi się kierujemy niczym gwiazdami, czy one jednak istnieją naprawdę, są pośród nas i można je urzeczywistniać?
Z jednej strony podoba mi się idea jaskini platońskiej, z drugiej - realizm arystotelesowski też ma swoją wartość. Odpowiem wymijająco: chciałbym patrzeć na świat międzyludzki jako na świat, który jest tworzony językowo. Czyli w zależności od tego, czy o kimś powiemy „pedał", czy „gej" i które z tych słów będzie obowiązywać w dyskursie społecznym - to będzie gorzej lub lepiej. Będziemy bardziej zamknięci lub bardziej otwarci, bardziej oceniający albo bardziej empatyczni. Podoba mi się wersja rzeczywistości, w której tak wielką moc ma język. Ale w tym kryje się poważne niebezpieczeństwo i pułapka: łgarstwo może być traktowane jako ważna wiadomość.

Czyli to my tworzymy wartości? Czy to wartości tworzą nas? Kolejne odwieczne pytanie.
Jak zadają ci odwieczne pytanie, to najlepiej się wyłgać pojęciem sprzężenia zwrotnego. Przykładowo, z jednej strony mamy wartość, jaką jest szacunek do człowieka, a z drugiej - ksenofobię, czyli niechęć i agresję wobec obcych. W związku z tym jedni budują i restaurują tęczę na placu Zbawiciela w Warszawie, a drudzy ją niszczą i palą. I w zależności od tego, których będzie więcej i którzy będą mocniejsi językowo, to taką będziemy mieć dominującą narrację. W tym sensie to rzeczywiście ludzie tworzą wartość, ale jednocześnie pod spodem są inspirowani wartością. I tak rozumiem odwieczny taniec między człowiekiem a wartością.

Zupełnie jak pytanie o jajko i kurę... A jaka jest pana zdaniem najwyższa wartość? Po co właściwie żyjemy? Niektórzy mówią, że chodzi o przekazanie genów. Ale wtedy ci, którzy spłodzili dzieci, by umierali, bo po co mieliby czy chcieliby dłużej żyć. Może więc wartością jest samo życie?
Jest coś takiego jak vis vitalis, siła życiowa. Bo dlaczego to, co żywe, chce żyć? Właściwie jedyne wyjaśnienie, jakim dysponuję, to wyjaśnienie metafizyczne. Musi być Coś transcendentnego, co stworzyło czas, stworzyło życie czy uczyniło życie żywym. Dlaczego nie zadziwiamy się nad tą wolą życia? Bo się do tego przyzwyczailiśmy. Tak jak nie zadziwia nas istnienie powietrza i odruch oddychania, bo wydaje się nam to naturalne. Ale gdyby się nad tym zatrzymać, to jest to coś niesamowitego. Więc tak, zgadzam się, najwyższą wartością jest samo życie. Byle nie było byle jakie. Innymi słowy, choć zabrzmi to nieco pompatycznie, wartością jest życie wartościowe.
Bogdan de Barbaro, psychiatra, psychoterapeuta, superwizor psychoterapii i terapii rodzin. W latach 2016-2019 był kierownikiem Katedry Psychiatrii Uniwersytetu Jagiellońskiego - Collegium Medicum. Współpracuje z Fundacją Rozwoju Terapii Rodzin „Na Szlaku".

# data[].attributes.attachment_link.title
Prof. Bogdan de Barbaro o sensach i nonsensach, czyli wartościach, które budują nasze życie

# data[].attributes.attachment_link.description
Wartością naszych czasów jest wielowersyjność, czyli to, że na tę samą rzeczywistość można patrzeć na różne sposoby. (Ilustracja: Julia Błaszczyk) Czy to my tworzymy wartości, czy raczej to one tworzą nas? Można być altruistycznym hedonistą? Co jest najwyższą wartością w życiu? Na te wszystkie arcytrudne pytania stara się odpowiedzieć profesor Bogdan de Barbaro.

# data[].attributes.headline
Medytacja, rutyna, przyziemna codzienność. Styl życia mnichów sposobem na lepsze życie i walkę ze stresem

# data[].attributes.subject
Medytacja, rutyna, przyziemna codzienność. Styl życia mnichów sposobem na lepsze życie i walkę ze stresem

# data[].attributes.attachment_link.title
Medytacja, rutyna, przyziemna codzienność. Styl życia mnichów sposobem na lepsze życie i walkę ze stresem

# data[].attributes.attachment_link.description
Medytacja, święte pisma, ale i klasztorna rutyna, jednozadaniowość oraz zawsze te same dźwięki. Jay Shetty, były hinduski zakonnik, podcaster i autor książki „Zacznij myśleć jak mnich”, przekonuje, że styl życia rodem z ashramu może być najlepszym sposobem na stres, jaki funduje nam współczesny świa…

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dzięki swojej pracy mam szansę poznawać ciekawych ludzi, odważne kobiety i odważnych mężczyzn.

Dzięki relacjom, jakie z nimi buduję, umiejętności zadawania pytań i uważnego słuchania, często dowiaduję się tego, że są ludźmi... którzy przeżywają, czują, robią wielkie rzeczy, ale i upadają, by potem radzić sobie z porażką.

Zapragnęłam, by o ich historiach, przeżyciach i odkryciach posłuchał świat.

Wierzę bowiem, że historie innych są po to, by się z nich uczyć.

Wierzę też, że poczucie „nie tylko ja tak mam" może być uwalniającym doświadczeniem, dodającym wiatru w skrzydła ...

# data[].attributes.attachment_link.description
Dzięki swojej pracy mam szansę poznawać ciekawych ludzi, odważne kobiety i odważnych mężczyzn. Dzięki relacjom, jakie z nimi buduję, umiejętności zadawania pytań i uważnego słuchania, często dowiaduję się tego, że są ludźmi... którzy przeżywają, czują, robią wielkie rzeczy, ale i upadają, by potem radzić sobie z porażką.

# data[].attributes.attachment_link.title
Czym jest Mindfulness   wideo Kabat Zinn

# data[].attributes.headline
Rozmowa o książce - książce Wgląd. Buddyzm, Tajlandia, Ludzie z Tomaszem Kryszczyńskim 

# data[].attributes.subject
Rozmowa o książce - książce Wgląd. Buddyzm, Tajlandia, Ludzie z Tomaszem Kryszczyńskim 

# data[].attributes.attachment_link.title
Psycholog Joanna Flis - Wgląd | Facebook

# data[].attributes.attachment_link.description
745 views, 28 likes, 36 loves, 41 comments, 5 shares, Facebook Watch Videos from Psycholog Joanna Flis: Wgląd

# data[].attributes.headline
Wszystko, czego potrzebujemy, jest już w nas. Buddyjska lekcja od Tenzina Wangyala Rinpocze

# data[].attributes.subject
Wszystko, czego potrzebujemy, jest już w nas. Buddyjska lekcja od Tenzina Wangyala Rinpocze

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kiedy jesteś całkowicie sobą, nic nie może cię dotknąć, wpłynąć na ciebie. Ale kiedy próbujesz być kimś innym, wtedy to wymaga od ciebie ogromnego nakładu energii i pracy nad utrzymaniem tej innej tożsamości. (Fot. iStock)

Chorujemy, kiedy tracimy prawdziwy kontakt z samym sobą, lekarstwo na ból, tak jak i sam ból, jest już w nas - tłumaczy Tenzin Wangyal Rinpocze, mistrz tradycji bon, rdzennej religii Tybetu, założyciel i duchowy przewodnik Instytutu Ligmincza, autor książki „Prawdziwe źródło uzdrowienia".

Jak pan rozumie ból, cierpienie? Bo to o cierpieniu jest właśnie pana książka.
Ból może być objawem fizycznej choroby, a może być też reakcją na to, że nasze uczucia są zablokowane, bo nie mamy szansy siebie wyrazić. Z perspektywy filozofii, ale też religii - ból to manifestacja braku połączenia z samym sobą. Jeśli jesteśmy w pełni świadomi siebie, mamy poczucie wewnętrznej realizacji, to ból nie pojawi się, nie uderzy.

Co to znaczy, że możemy zerwać połączenie z samym sobą, utracić kontakt? W czym to się przejawia?
Jako ludzie stoimy wszyscy przed jednym pytaniem, a przynajmniej wydaje nam się, że przed nim stoimy. To pytanie dotyczy szczęścia, bo przecież wszyscy go szukamy. Ludzie próbują znaleźć je w związkach, w bogactwie, w pięknie, w przedmiotach - nigdy w sobie samych, zawsze gdzie indziej. Zapominają, że równowaga nie płynie z zewnątrz, tylko ze środka. To wewnętrzne piękno, bogactwo nazywam wewnętrznym źródłem. Kiedy nie korzystamy z naszych zasobów, kiedy o nich zapominamy, wtedy tracimy kontakt ze sobą, z naszą duszą. W efekcie nie czujemy się pewnie sami ze sobą, nie mamy poczucia stałości i bezpieczeństwa w pracy czy relacji z drugą osobą. Jeśli ponownie połączymy się z naszą duszą, odzyskamy siebie, naszą stabilność.

Co odciąga nas od tego wewnętrznego źródła?
Na pewno kultura, w jakiej żyjemy, która bardzo koncentruje się na świecie materialnym. Nawet duchowość stała się bardzo materialistyczna, wiąże się z siłą, władzą, kontrolą i bogactwem. Nie tylko na Zachodzie tak się dzieje. Także na Wschodzie rozumienie duchowości, jej waga zmieniły się na niekorzyść. Wiąże się to z tym, że coraz rzadziej korzystamy z tradycyjnego wsparcia, jakie zawsze dawali nam mentorzy, nauczyciele, przyjaciele, ludzie, których obdarzaliśmy zaufaniem.

Pisze pan, że to również wina fałszywych tożsamości, jakie często nieświadomie przyjmujemy. Jak odróżnić fałszywą tożsamość od prawdziwej?
To głęboki filozoficzny koncept, który spróbuję wyjaśnić w jak najprostszy sposób. Kiedy jesteś całkowicie sobą, nic nie może cię dotknąć, wpłynąć na ciebie. Ale kiedy próbujesz być kimś innym, wtedy to wymaga od ciebie ogromnego nakładu energii i pracy nad utrzymaniem tej innej tożsamości. Jedno kłamstwo pociąga kolejne, bo musisz wkładać wiele wysiłku w to, by utrzymać, obronić i uwiarygodnić to pierwsze. A te kłamstwa nie tyle dotykają ciebie, co wszystkich dookoła.

Dziś mówi się o epidemii depresji. Jakie są jej źródła według pana?
Myślę, że depresja historycznie zawsze była obecna w społeczeństwie i w jednostkach, z różnych powodów, ale dziś poziom jej intensywności jest dużo wyższy. Jedną z przyczyn może być to, że ludzie są bardziej zagubieni i zmęczeni - nie tylko szukaniem drogi wyjścia, ale też niewiedzą o tym, czego szukają. Są także zmęczeni różnymi bodźcami, które non stop wysyła świat zewnętrzny. Kolorowe magazyny bez przerwy podpowiadają, jaką markę samochodu kupić, żeby poczuć się lepiej, jak wyglądać, kogo przypominać, jak żyć i w jakim otoczeniu. Ale nikt nie mówi, że to ty sam jesteś bogactwem, ty jesteś pięknem. Kiedy spojrzymy trzeźwym okiem na nasze wyimaginowane potrzeby, to okaże się, że nie stać nas na taki samochód czy dom i nie możemy wyglądać jak ktoś inny, bo przecież jesteśmy sobą. Ci wszyscy, którzy próbują mieć to co inni, wyglądać jak inni, być jak inni, byle być lepszymi, są w beznadziejnej sytuacji.

Jak się uleczyć? Wspomina pan, że ważne jest otwarcie na ból, na trudne emocje, także na cierpienie.
Trudno jest zaprosić do siebie ból, ale przecież on już w nas jest, po prostu ignorujemy jego obecność. Dlatego zawsze powtarzam: jeśli masz z kimś trudną relację, nie ignoruj tego, działaj, bo to może być ostatnia szansa na rozwiązanie czegoś, naprawienie. Zaakceptuj ten problem, dostrzeż go, pogódź się z tym, bo wtedy właśnie go uwalniasz. Wyzwalasz się z tego.

Namawia pan do bliższego i częstszego kontaktu z przyrodą. Mieszkańcy dużych miast mają trochę utrudnione zadanie.
Jeśli dla kogoś priorytetem jest kontakt z naturą, to nie będzie szukał wymówki. Gdy byłem kiedyś w Arizonie, spotkałem człowieka z Szanghaju. Przebył długą drogę tylko po to, by zobaczyć Wielki Kanion i przez pięć dni wędrować po okolicy. Czyli można. Natura jest święta, drzewa są święte, ziemia jest święta. Mój przyjaciel zawsze opiera swój rower o drzewo, zamiast przypinać go do barierki - mówi, że drzewa lepiej zadbają o jego rower, bardziej im ufa.

Jest pan też zwolennikiem... nicnierobienia.
Kiedy ktoś nas pyta, co robimy, a my odpowiadamy: „nic" - zwykle spotykamy się z ogromnym zaskoczeniem. Za to jeśli mówimy, że jesteśmy bardzo zajęci, odpowiedź spotyka się z aprobatą - wszyscy zgadzają się, że kiedy coś robimy, możemy uznać swoje życie za dobre i wartościowe. Ludzie nie doceniają prawdziwej wartości nicnierobienia. Mówiąc „nicnierobienie", mam na myśli bycie spokojnym, wyciszonym, ale też niewykonywanie żadnej aktywności. Chodzi o to, żeby nic nie robić i naprawdę się tym cieszyć, dać sobie prawo do wyciszenia, ucieczki od szumu, który nas otacza. Dopiero wtedy mamy szansę usłyszeć siebie. Pójdźmy do kawiarni i napijmy się kawy w samotności, w spokoju, i po prostu przeżyjmy dobry dzień.

Ludzie nie cenią zwykłych rzeczy, bo uważają, że istnieją jedynie poprzez innych, są widzialni tylko poprzez uwarunkowania towarzyskie. A nasze prawdziwe „ja" objawia się w ciszy i spokoju, dopiero wtedy jesteśmy w stanie wejść w to bycie, kiedy nasz umysł jest otwarty, ale niebodźcowany w sytuacjach towarzyskich czy społecznych. A tak wygląda na co dzień nasze życie. Ludzie jadą na wakacje, by nic nie robić i odpocząć, ale są tak zestresowani tą sytuacją, że zachowują się tak jak zawsze, czyli gonią od jednej atrakcji do drugiej.

W swojej książce pisze pan o tzw. trzech cennych pigułkach. To cisza, przestrzeń i bezruch.
Odczucie bezruchu ciała to drzwi do wewnętrznej przestrzeni. Dzięki połączeniu się z ciszą łączymy się z głębszym odczuciem spokoju i spełnienia. A poprzez doświadczenie przestrzeni otwieramy drzwi wewnętrznego ciepła i radości, wewnętrznego schronienia, czyli schronienia bezwarunkowego. Nie jesteśmy naszym ciałem. Gdy dotyka nas ból, to dotyka on naszego ciała, nie przestrzeni w środku nas. A właśnie tej przestrzeni w nas każdy potrzebuje i każdy ją ma. Na pewno warto jak najczęściej zażywać trzy pigułki, ale wystarczy też po prostu usiąść na 10-15 minut, zwłaszcza wtedy, kiedy czujemy, że się zgubiliśmy i potrzebujemy pomocy. Pamiętajmy, że zawsze możemy sami sobie pomóc, bo wszystko, czego potrzebujemy, jest już w nas.

Fot. materiały prasowe z Kursu organizowanego w Polsce w 2016 roku przez Ośrodek Cziamma Ling.

Tenzin Wangyal Rinpocze, mistrz tradycji bon, rdzennej religii Tybetu. Założyciel i dyrektor Instytutu Ligmincza. W Polsce jego uczniowie skupieni są w Związku Garuda. Autor m.in. „Cudów naturalnego umysłu", „Przebudzenia świętego ciała" i „Prawdziwego źródła uzdrowienia". Poniżej wykład mistrza Rinpocze na temat spontanicznej kreatywności:

# data[].attributes.attachment_link.title
Wszystko, czego potrzebujemy, jest już w nas. Buddyjska lekcja od Tenzina Wangyala Rinpocze

# data[].attributes.attachment_link.description
Chorujemy, kiedy tracimy prawdziwy kontakt z samym sobą, lekarstwo na ból, tak jak i sam ból, jest już w nas - tłumaczy Tenzin Wangyal Rinpocze, mistrz tradycji bon, rdzennej religii Tybetu, założyciel i duchowy przewodnik Instytutu Ligmincza, autor książki „Prawdziwe źródło uzdrowienia".

# data[].attributes.headline
Czym jest samowspółczucie i jak się go nauczyć? - dr Julia Wahl

# data[].attributes.subject
Czym jest samowspółczucie i jak się go nauczyć? - dr Julia Wahl

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
ten tekst przeczytasz w 2 minuty
Coraz więcej mówi się o samowspółczuciu i traktowaniu siebie z życzliwością. Ten nurt bardzo mocno rozwinął się w Stanach, ale w Polsce dopiero raczkuje. Czym jest samowspółczucie? Żeby rozwinąć to zagadnienie, najpierw musimy rozwikłać definicję współczucia - mówi w podcaście Reset dr Julia Wahl, psycholożka, trenerka podejścia uważności i współczucia, założycielka i dyrektorka The Mind Institute, kierowniczka i pomysłodawczyni Podyplomowych Studiów Uważności i Współczucia na Uniwersytecie SWPS w Poznaniu.

Posłuchaj najnowszego odcinka naszego podcastu:
Współczucie jest motywacją. A wracając do definicji, jest to wrażliwość na to, co pojawia się w moim życiu. Wrażliwość na cierpienie, innymi słowy trudność, dystres, dyskomfort mój, innych. W ramach współczucia mówimy o trzech kierunkach, umiejętnościach. Pierwsza z nich to współczucie wobec siebie samego, druga to dawanie współczucia innym. Ta ostatnia to umiejętność brania współczucia od innych. Jest to w zasadzie jedno i to samo, ale czasami potrzebujemy, by na jednym z tych trzech przepływów wyjątkowo skupić naszą uwagę - mówi w rozmowie z Anną Malinowską i Aleksandrą Brzozowską dr Julia Wahl.

Drugi lewel

Wrażliwość to nie jest wyłącznie stan pasywny, zauważanie. Kolejna jakość współczucia to działanie. Co moglibyśmy zrobić? Co byłoby wspierające dla mnie i dla innych? A stopniowo rozszerzając współczucie - dla świata? Czasami oczywiście oznacza to wycofanie się z pewnych działań - mówi w podcaście Reset dr Wahl. Często wspominamy o tym w kontekście ekonomicznym - po co nam ciągły wzrost? Do czego on zaprowadzi? Te same pytania możemy zadawać w związku z naszymi zindywidualizowanymi potrzebami. Czy kolejny warsztat, umiejętność rzeczywiście coś w moim życiu zmieni? Coś wniesie do mojego życia? To powrócenie do intencji w związku z tym, co zadziewa się w moim życiu, czy życiu innych. Co byłoby wspierające i po czym mogłabym to rozpoznać? To ciągły powrót do intencji - dodaje.

Niedoskonałość

Współczucie to także umiejętność zobaczenia siebie w różnych wersjach. Oczywiście dobrze, że mamy dziś różne formy wsparcia w postaci, chociażby interwencji psychologicznych, ale pamiętajmy, że kiedyś częściowo tę rolę spełniały odpowiednie grupy społeczne, do których mogliśmy się odnieść - mówi w podcaście Reset dr Julia Wahl. Teraz jednak żyjemy w separacji. W błędnym przekonaniu, że wszystko zależy od nas. Jaka to ulga, że, okej, wiele jest rzeczy w naszej odpowiedzialności, wiele rzeczy zależy od nas. Ale musimy zdawać sobie sprawę, że nie wszystko - zaznacza.
W podcaście Reset także o tym:

1. Po co nam współczucie?

2. Jak uczymy się współczucia?

3. Czym jest samowspółczucie?

# data[].attributes.attachment_link.title
Czym jest samowspółczucie i jak się go nauczyć?

# data[].attributes.attachment_link.description
Coraz więcej mówi się o samowspółczuciu i traktowaniu siebie z życzliwością. Ten nurt bardzo mocno rozwinął się w Stanach, ale w Polsce dopiero raczkuje. Czym jest samowspółczucie? Żeby rozwinąć to zagadnienie, najpierw musimy rozwikłać definicję współczucia - mówi w podcaście Reset dr Julia Wahl, psycholożka, trenerka podejścia uważności i współczucia, założycielka i dyrektorka The Mind Institute, kierowniczka i pomysłodawczyni Podyplomowych Studiów Uważności i Współczucia na Uniwersytecie SWPS w Poznaniu.

# data[].attributes.headline
Spacerologia – jakie korzyści daje chodzenie?

# data[].attributes.subject
Spacerologia – jakie korzyści daje chodzenie?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Chodzenie jest jedną z najbardziej naturalnych czynności. (Fot. iStock)

Niby nic. Wędrujesz przed siebie, a korzyści są nieocenione. Nie tylko dla zdrowia. Podczas spaceru możesz medytować, praktykować uważność, otworzyć się na inspirację. Możesz też odbyć go w określonej intencji. Krok po kroku dokonuje się zmiana.

Chodzenie mamy we krwi
Jest jedną z najbardziej naturalnych czynności. Przez wieki ludzie pokonywali na nogach ogromne dystanse. Potem coś „siadło".
Niby poszliśmy do przodu, a jednocześnie staliśmy się bardziej wygodni, leniwi. Szymon Augustyniak w książce „Mimochodem o chodzeniu" ubolewa, że chodzenie trzeba w ogóle promować. Przecież to tak, jakby przekonywać rybę do pływania, nakłaniać ptaki do lotu... Sam przez ostatnie lata przeszedł ponad 30 tysięcy kilometrów (twierdzi, że niektóre jego buty mają ponad 1000 kilometrów przebiegu) i nie ustaje w chodzeniu. Codziennym - również do pracy oddalonej o kilkanaście kilometrów.
Spacerowanie sprzyja sprawnemu działaniu układu sercowo-naczyniowego, zapobiega chorobom cywilizacyjnym, wzmacnia stawy, mięśnie i system odpornościowy, poprawia jakość snu, przyspiesza metabolizm i usuwanie toksyn, pomaga dotlenić organizm, zachować mobilność, no i prawidłową wagę.
Już Hipokrates uważał chodzenie za najlepszy lek na większość dolegliwości. Sokrates, spacerując po ulicach Aten, zaczepiał przechodniów, by roztrząsać kluczowe kwestie filozoficzne. Dociekać i nauczać. Arystoteles zasłynął z „chodzonych" wykładów i dysput - w założonej przez niego uczelni była to codzienna praktyka, a jego uczniów i kontynuatorów nazwano perypatetykami (gr. peripatetikós - przechadzający się). On też podkreślał zbawienny wpływ spacerów na zdrowie, a był synem lekarza. Wyjątkowo wytrwałymi wędrowcami byli święci (a nawet Jezus i Budda), i w ślad za nimi - pielgrzymi. W 1350 r. pielgrzymka do Rzymu dawała gwarancję odpustu zupełnego. Czasem pielgrzymkę zastępowała wędrówka odbywana wewnątrz świątyni, na klęczkach. Zdaniem badaczy tłumaczy to obecność labiryntów na posadzkach średniowiecznych katedr.

Zalecane przez lekarzy

Są też korzyści dla psychiki. Obniża się poziom stresu, uwalniają hormony szczęścia. Poprawia się koncentracja i myślenie. Następuje odświeżenie umysłu, swoisty reset, a to sprzyja stanom spokoju, otwartości, nowym rozwiązaniom. Zwykliśmy mówić, że z problemami trzeba się przespać. Ale możemy je też rozchodzić. Do tego, by spacerować, nie potrzebujesz sprzętu, trenerów, sali czy specjalnych warunków atmosferycznych. Z nikim nie rywalizujesz. Nie grożą ci kontuzje. Podążasz za ciałem, z łatwością dopasowujesz „trening" do własnego harmonogramu. Warto zadbać o regularność (niektórzy mówią o co najmniej trzech godzinnych spacerach w tygodniu, inni o pięciu półgodzinnych). I o to, by poruszać się dość dynamicznie. Sprawdź - to nic nie kosztuje, a zmiana w samopoczuciu może być znaczna. Pewnie dlatego lekarze z Szetlandów w Szkocji mogą od paru miesięcy (w ramach brytyjskiego programu prozdrowotnego) przepisywać spacery na receptę. A przecież już w XVIII wieku genewski lekarz Théodore Tronchin przekonywał do przechadzek na świeżym powietrzu. Z myślą o spacerujących kobietach promował „troszynki" - krótkie sukienki do marszrut. Najsłynniejszym żyjącym w XVIII wieku Szwajcarem, nawołującym do powrotu do natury i ostrzegającym przed zagrożeniami cywilizacji, był Jean-Jacques Rousseau - pisarz, filozof i miłośnik samotnych marszów (choćby na odcinku 500 km!). „Chodzenie ma coś, co pobudza i ożywia mą myśl; nie jestem prawie zdolny myśleć, kiedy siedzę w miejscu; trzeba, by ciało było w ruchu, aby pobudzić mój umysł" - pisał.

Na wsi i w mieście
Amerykański filozof Henry David Thoreau już w XIX wieku nie mógł się nadziwić, jak można przesiadywać cały dzień z nogą na nodze i nie popełnić samobójstwa...
„Wyznam, że nie potrafię zachować zdrowia i pogody ducha, jeżeli nie spędzę przynajmniej czterech godzin - zwykle cztery to za mało - włócząc się po lesie, po wzgórzach i polach, całkowicie wolny od wszelkich spraw, jakimi mógłby zająć mnie świat" - pisał w „Sztuce chodzenia". Dostrzegał w naturze coś magnetycznego, obcowanie z nią dawało mu poczucie wolności, jedności. Stapiał się z żywiołami... „Natura to osobowość tak bogata i uniwersalna, że nie potrafimy dostrzec nawet części jej cech" - twierdził. I zachęcał: „Jeśli potrzebujesz ruchu, idź na poszukiwanie źródeł życia. Pomyśl, że ludzie uganiają się za lekarstwami, a źródła życia bulgoczą na dalekich łąkach, których nikt nie poszukuje".

Nie wszyscy mamy dostęp do łąk i lasów. Ale i miasto ma spacerowiczom wiele do zaoferowania. Możemy dotrzeć w nieznane wcześniej zakamarki, odkryć nowe ulice. Szymon Augustyniak twierdzi, że dużo więcej o historii Warszawy nauczył się, chodząc po mieście niż siedząc w szkolnej ławie. Przy okazji metropolia bardzo zmalała w jego oczach - na przejście z jednego jej krańca na drugi wystarczą zwykle cztery godziny... Autor „Mimochodem o chodzeniu" przywołuje też innych miejskich wędrowców. Choćby Sorena Kierkegaarda, który uwielbiał przemierzać ulice rodzimej Kopenhagi. Bodźce - odgłosy, rozmowy - dostarczały mu cennych inspiracji. Ale spacery były też dla filozofa formą terapii. „Nie znam tak uciążliwej myśli, od której nie dałoby się uciec, idąc" - pisał. Z powodu swych przechadzek był w Kopenhadze rozpoznawalną postacią - podobnie jak Immanuel Kant w Królewcu, którego nazywano nawet „zegarem Królewca", bo codziennie o 15.30 wychodził na spacer. Zrezygnował z niego tylko raz - gdy pochłonęła go lektura Rousseau...
Mistrz zen Thich Nhat Hanh w książce „cud uważności" proponuje następującą praktykę. Spaceruj bez pośpiechu po ogrodzie, wzdłuż rzeki lub wiejską dróżką. Oddychaj swobodnie.
Ćwiczenie oddechu

Ustal liczbą kroków długość oddechu - wdechu i wydechu. Licz długość oddechu przez kilka minut. Zacznij wydłużać wydech o jeden krok, ale nie zmuszaj się do dłuższego wdechu. Niech będzie naturalny. Obserwuj uważnie wdech, aby zobaczyć, czy ma tendencję do wydłużania się. Postępuj w ten sposób przez czas 10 oddechów.
Spacery to też znakomity sposób na ćwiczenie uważności. P olecają je nauczyciele mindfulness.
Spacerując dalej, wydłuż wydech o jeszcze jeden krok. Sprawdź, czy wdech również wydłuża się o jeden krok czy nie. Wydłużaj wdech tylko wtedy, gdy sprawi ci to przyjemność. Zrób 20 takich oddechów, po czym zacznij oddychać normalnie. Po pięciominutowej przerwie możesz rozpocząć od nowa praktykę wydłużania oddechów. Gdy tylko poczujesz się choć trochę zmęczony, przerywaj ćwiczenie. Po kilku sesjach wydłużonego oddychania wdech i wydech zaczną wydłużać się jednakowo. Praktykuj nie dłużej niż przez 10 do 20 oddechów.

Forma medytacji

„Medytacja w marszu służy odczuwaniu przyjemności chodzenia. Nie dojścia, lecz właśnie chodzenia. Celem jej jest bycie w chwili, świadomość oddechu i marszu, satysfakcja płynąca z każdego postawionego kroku" - tłumaczy Thich Nhat Hanh w książce „Każdy krok niesie pokój". Mnich zaleca, by podczas spacerów medytacyjnych odstawić na bok przeszłość i przyszłość. Poruszać się nieco wolniej niż zwykle i koordynować oddech ze stawianymi krokami (jak w ćwiczeniu wcześniej). „Jeśli idąc, czujesz się szczęśliwy, spokojny i wesoły, to znaczy, że praktykujesz właściwie" - zapewnia. Thich Nhat Hanh uważa, że kiedy pędzimy bez tchu przed siebie, nasze stopy odciskają ślad smutku i niepokoju. A przecież możemy zostawić całkiem inne ślady - pogody, spokoju. Możemy stąpać po ziemi z czułością - jakbyśmy ją masowali, okazywali jej wdzięczność i troskę. „Bądź świadom kontaktu stóp z ziemią. Chodź tak, jakbyś stopami składał na niej pocałunki" - prosi nauczyciel. Twierdzi, że w ten sposób zasiewamy ziarna radości i pokoju.

Rytuał geniuszy
Aktywności, podczas których poruszamy się w określonym, monotonnym rytmie, takie jak jazda na rowerze czy właśnie chodzenie, sprzyjają kreatywności.
Wiedzieli o tym wybitni pisarze, dla których przemierzanie przestrzeni wiązało się z wytchnieniem i inspiracją. Weźmy Charlesa Dickensa - chodził nie tylko dużo, ale też bardzo szybko. Wiele wskazuje na to, że dziennie pokonywał około 20 kilometrów w dwie i pół godziny! Podczas przechadzek gromadził pomysły do swoich powieści. Virginia Woolf uwielbiała spacerować po Londynie, układając w głowie zdania i historie, a w trudnych chwilach potrafiła stwierdzić: „Muszę pozbyć się tego nastroju za pomocą spaceru po wzgórzach". Bardzo wytrzymałym chodziarzem był Lew Tołstoj. Nie tylko regularnie spacerował w Jasnej Polanie, ale trzykrotnie wracał tam z Moskwy pieszo (pokonując każdorazowo odległość ponad 200 km). Nietzsche nie chciał wierzyć żadnej myśli, „która się nie urodziła na wolnym powietrzu i przy swobodnym ruchu". Inspirację do swojego największego dzieła „Tako rzecze Zaratustra" znalazł w Rapallo, spacerując po tamtejszych wzgórzach. A dla Williama Wordswortha chodzenie było (obok poezji) treścią istnienia. Prawdopodobnie przeszedł w życiu 280 tysięcy km!
Można po prostu iść przed siebie, a jednocześnie ustalić intencję, z jaką to robimy. Spacer intencyjny jest małą pielgrzymką, rytuałem. Bardzo prostym.
Spacer piegrzyma

Wychodzisz z domu i ruszasz w drogę. Najlepiej do miejsca, które lubisz, blisko natury. Ustal intencję i utrzymuj ją w świadomości (pamiętaj, że energia podąża za uwagą). Otwórz się na zmysły, bądź uważny - może świat będzie miał dla ciebie jakiś komunikat, podpowiedź. Może w trakcie wędrówki zechcesz zmienić trasę. Zobaczysz coś, co cię zaintryguje; pojawi się świeża myśl, nowa perspektywa. Lekkość. Cokolwiek to będzie, nie zapomnij podziękować. Z wiarą, że to, o co prosisz, już się realizuje.

Arnold Mindell w książce „Praca nad samym sobą" proponuje pewien eksperyment, który możesz zainicjować podczas spaceru. Prawdopodobnie poza częściami siebie, które kochasz, masz te mniej lubiane. Takie, z którymi wolałbyś nie mieć nic wspólnego. Pewnie już wiesz, że to, co w środku, to na zewnątrz, zatem... Spacerując, poszukaj dwóch przedmiotów - tak, by jeden ci się podobał, a drugi budził niechęć. Przez kolejne dni medytuj z nimi na przemian: co czujesz, kiedy trzymasz je w dłoni? Nielubiany obiekt reprezentuje część ciebie, którą odrzucasz i której bardzo potrzebujesz. Daj jej uwagę. Poczuj się, jakbyś był tym przedmiotem... Emocje mogą być trudne, potem pojawi się skrywany pod nimi dar. Jednocześnie - jak sugeruje Mindell - w ten sposób odciążysz ziemię - weźmiesz odpowiedzialność za swoje śmieci, zrobisz z nich użytek.

# data[].attributes.attachment_link.title
Spacerologia - jakie korzyści daje chodzenie?

# data[].attributes.attachment_link.description
Chodzenie jest jedną z najbardziej naturalnych czynności. (Fot. iStock) Niby nic. Wędrujesz przed siebie, a korzyści są nieocenione. Nie tylko dla zdrowia. Podczas spaceru możesz medytować, praktykować uważność, otworzyć się na inspirację. Możesz też odbyć go w określonej intencji. Krok po kroku dokonuje się zmiana. Jest jedną z najbardziej naturalnych czynności.

# data[].attributes.headline
W medytacji nie chodzi o to, by stać się kimś lepszym - Pema Chödrön

# data[].attributes.subject
W medytacji nie chodzi o to, by stać się kimś lepszym - Pema Chödrön

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W medytacji chodzi o odnalezienie naszej prawdziwej natury i działanie w zgodzie z nią. (Fot. iStock)

Kiedy zauważysz, że się pochylasz, niech to będzie motyw, żeby usiąść prosto. Nie z powodu pogardy wobec siebie, ale poczucia dumy z tego, kim jesteś - pisze Pema Chödrön. Buddyjska mniszka zachęca do medytacji i praktyk duchowych, które niekoniecznie ujmą nam wad, ale nauczą nas akceptować swoją naturę.

Wszystkich ludzi, którzy kiedykolwiek przyszli na świat, łączy błędne przekonanie, że najlepszym sposobem na życie jest unikanie bólu i dążenie do wygody. Można to zaobserwować nawet u owadów, zwierząt i ptaków. Wszyscy jesteśmy tacy sami. Tymczasem o wiele bardziej interesujące, przyjemne, odkrywcze i radosne podejście do życia polega na tym, że rozwijamy ciekawość, nie dbając o to, czy przedmiot naszych dociekań jest gorzki, czy słodki. Jeśli jesteśmy przywiązani do wygody za wszelką cenę, to naszą reakcją na najmniejszy przejaw cierpienia jest ucieczka. Reagując w ten sposób, nigdy nie dowiemy się, co się kryje za tą konkretną przeszkodą, ścianą czy budzącą lęk sytuacją.

Koniec z „gdybym tylko"

Kiedy ludzie zaczynają medytować lub stosować inne praktyki duchowe, często myślą, że dzięki temu staną się lepsi, co jest w pewnym sensie przejawem wyrafinowanej przemocy wobec tego, kim w rzeczywistości są. To trochę tak jak mówienie: „Gdybym tylko zaczął biegać, byłbym lepszym człowiekiem", „Gdybym tylko mógł kupić ładniejszy dom, byłbym lepszym człowiekiem" czy „Gdybym mógł medytować i wyciszyć się, byłbym lepszym człowiekiem". Albo scenariusz jest taki, że obwiniają innych i wtedy mówią: „Gdyby nie mój mąż, moje małżeństwo byłoby idealne", „Gdyby nie to, że nie mogę dogadać się z szefem, moja praca byłaby po prostu świetna" czy „Gdyby nie mój umysł, moja medytacja byłaby doskonała".

W praktyce medytacyjnej nie chodzi o to, by odrzucić siebie i stać się kimś lepszym. Rzecz w tym, by zaprzyjaźnić się z tym, kim już jesteśmy. Zadowolenie z tego, co już mamy, jest magicznym złotym kluczem do życia w pełny, nieograniczony i inspirujący sposób.

Wnioski z praktyki

W jednym z wykładów Budda mówi o czterech rodzajach koni: doskonałym, dobrym, słabym i bardzo złym. Jak mówi sutra, doskonały koń rusza, zanim bat dotknie jego grzbietu; wystarczy cień bata lub cichy szept woźnicy, żeby koń ruszył. Dobry koń biegnie przy najlżejszym dotyku bata na grzbiecie. Słaby koń nie ruszy, dopóki nie poczuje bólu, a bardzo zły koń nawet nie drgnie, dopóki ból nie przeniknie go do szpiku kości.

Kiedy Shunryu Suzuki przywołuje tę opowieść w swojej książce „Zen Mind, Beginner's Mind" („Umysł zen, umysł początkującego"), mówi, że kiedy ludzie poznają tę sutrę, zawsze chcą być najlepszym koniem, ale tak naprawdę, kiedy medytujemy, nie ma znaczenia, czy jesteśmy najlepszym, czy najgorszym koniem. Co więcej, Suzuki twierdzi, że w rzeczywistości, naprawdę okropny koń jest najlepszym praktykującym.

Dzięki ćwiczeniom zrozumiałam, że praktykowanie nie polega na byciu najlepszym, dobrym, złym czy najgorszym koniem. Chodzi o odnalezienie naszej prawdziwej natury i mówienie oraz działanie w zgodzie z nią. Niezależnie od tego, jakie są nasze przymioty, to one stanowią nasze bogactwo i nasze piękno; to jest to, na co reagują ludzie.

Najgorszy koń

Pewnego razu rozmawiałam z Chögyamem Trungpą Rinpoczem o tym, że nie jestem w stanie prawidłowo wykonywać ćwiczeń. Właśnie rozpoczęłam praktykowanie wadżrajany, której elementem są wizualizacje. Próbowałam i próbowałam, ale nic z tego nie wychodziło. Byłam bardzo przygnębiona, ponieważ miałam wrażenie, że innym udaje się wizualizować wszystko i bardzo dobrze sobie radzą. Chögyam Trungpa Rinpocze powiedział mi: „Zawsze jestem podejrzliwy w stosunku do praktykujących, którzy mówią, że wszystko idzie dobrze. Jeżeli myślisz, że wszystko idzie dobrze, to zazwyczaj jest to przejaw pewnego rodzaju arogancji. Jeśli jest ci za łatwo, to się po prostu relaksujesz. Nie podejmujesz prawdziwego wysiłku i dlatego nigdy nie dowiesz się, co to znaczy być w pełni człowiekiem".

Dainin Katagiri Roshi opowiedział kiedyś o swoim doświadczeniu bycia najgorszym koniem. Kiedy po raz pierwszy przyjechał do Stanów Zjednoczonych, był młodym mnichem, blisko trzydziestki. Wcześniej przez długi czas przebywał jako mnich w Japonii, gdzie wszystko było precyzyjne, czyste i schludne. W Stanach Zjednoczonych jego uczniami zostali hipisi z długimi, brudnymi włosami, w poszarpanych ubraniach i bez butów. Ich styl urągał wszystkiemu, co było dla niego ważne. Mówił: „Cały dzień dawałem wykłady o współczuciu, a w nocy szedłem do domu i płakałem, ponieważ wiedziałem, że nie ma we mnie żadnego współczucia. Ponieważ nie lubiłem moich uczniów, musiałem pracować o wiele ciężej, żeby rozbudzić moje serce".

Jak mówi Suzuki Roshi, właśnie o to chodzi: zrozumienie, że jesteśmy najgorszym koniem, staje się motywacją do tego, żeby bardziej się starać. W ten sam sposób możemy pracować sami ze sobą. Jeśli uważamy, że nasza medytacja czy sposób naszego funkcjonowania w świecie należą do kategorii najgorszych koni, wcale nie musimy być wobec siebie surowi. Możemy okazać zrozumienie i wykorzystać to jako motywację do dalszych prób rozwijania siebie, do odnalezienia własnej prawdziwej natury. Dzięki temu nie tylko ją odnajdziemy, ale też dowiemy się czegoś o innych ludziach, ponieważ w głębi serca prawie każdy z nas czuje, że jest najgorszym koniem.
Pema Chödrön Fragment książki „Życie zaczyna się dzisiaj"; skróty pochodzą od redakcji. Książka do kupienia na: sklep.zwierciadlo.pl , buddyjska mniszka amerykańskiego pochodzenia. Otrzymała tytuł Aczarii nadawany doświadczonym nauczycielom Szambali, którzy swoim życiem potwierdzają mądrość nauk dharmy. Autorka wielu popularnych poradników.

# data[].attributes.attachment_link.title
Pema Chödrön, buddyjska mniszka: „W medytacji nie chodzi o to, by stać się kimś lepszym"

# data[].attributes.attachment_link.description
Kiedy zauważysz, że się pochylasz, niech to będzie motyw, żeby usiąść prosto. Nie z powodu pogardy wobec siebie, ale poczucia dumy z tego, kim jesteś - pisze Pema Chödrön. Buddyjska mniszka zachęca do medytacji i praktyk duchowych, które niekoniecznie ujmą nam wad, ale nauczą nas akceptować swoją naturę.

# data[].attributes.headline
Świętowanie zakończenia roku szkolnego wspiera poczucie własnej wartości.

# data[].attributes.subject
Świętowanie zakończenia roku szkolnego wspiera poczucie własnej wartości.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Co świętujemy, kiedy świętujemy zakończenie roku szkolnego?

Dla dzieci zakończenie roku szkolnego jest często mniej ważne niż… rozpoczęcie wakacji. Często świętowanie jest dla nich formą wyrażenia radości z faktu, że przed nimi dwa miesiące swobody. Czasu, kiedy najprawdopodobniej będą miały więcej czasu na robienie tego, co lubią, swobodne decydowanie o sobie, być może więcej okazji do spędzenia czasu z rodzicami.

Zdarza się oczywiście, że świętują, bo są zadowolone z tego, co osiągnęły, cieszą się, że ich praca przyniosła efekty. W języku potrzeb powiedzielibyśmy, że świętują wtedy zaspokojoną potrzebę sprawczości, osiągnięć, poczucia własnej wartości, rozwoju… Zdarza się, że zakończenie roku to czas, kiedy dzieci czują się przez rodziców szczególnie widziane, doceniane, uznane. Niezwykłym powodem do świętowania jest również zaspokojenie potrzeby bezwarunkowej akceptacji: kiedy dziecko nie osiągnęło wcale świetnych wyników w szkole, jego oceny nie powalają babć, dziadków i nauczycieli na kolana. A rodzice świętują z nimi zakończenie roku niezależnie od tego, czy dziecko ma czerwony pasek na świadectwie, wyróżnienie i nagrodę…

Świętowanie – okazja do wspierania poczucia własnej wartości

Świętując z dzieckiem zakończenie roku możemy wspierać w nim poczucie wartości niezależne od czynników zewnętrznych. Możemy też zrobić coś zupełnie przeciwnego – pokazać, że świętować można jedynie wówczas, gdy ma się “powód do dumy”. To drugie rozwiązanie ma raczej negatywne skutki dla rozwoju dzieci. Pisze o tym dużo Alfie Kohn w książce „Wychowanie bez kar i nagród”.

Uwaga! Reklama do czytania

Cud rodzicielstwa

Piękna i mądra książka o istocie życia – rodzicielstwie.

Świętowanie, które wspiera u dziecka bezwarunkowe poczucie własnej wartości:

NIE polega na wręczeniu dziecku nagrody, pochwaleniu go za osiągnięte wyniki, podkreślaniu, że jesteśmy z niego dumni,

ma formę spędzania czasu z dzieckiem, a nie wręczenia mu prezentu,

uwzględnia potrzeby dziecka, jego pragnienia dotyczące tego, jak chce, żeby wyglądał ten dzień,

jest okazją do tego, by cieszyć się dzieckiem i wakacjami niezależnie od tego, jakie oceny widnieją na świadectwie,

jest łatwiejsze, kiedy zamiast rozmawiać z dzieckiem o ocenach na świadectwie, rozmawiamy z nim o tym, co je cieszy, co było dla niego łatwe, trudne,

nie wymaga szczególnych przygotowań
Czasami wystarczy danie dziecku naszej pełnej uwagi oraz czasu, w którym nie planujemy niczego innego poza byciem z dzieckiem, otwartością na jego potrzeby, propozycje.

ma miejsce nie tylko przy wielkich, wyjątkowych okazjach
Wydarza się zawsze, kiedy zauważymy swoje zaspokojone potrzeby lub dziecko, które świętuje spontanicznie – i zdecydujemy się do niego dołączyć.

wiąże się z wyrażaniem wdzięczności

przybiera bardzo różne formy
Każde dziecko, każda rodzina może tworzyć swoje własne małe rytuały, święta, radości.

może się odbywać w gronie najbliższej rodziny lub w większej grupie, jeśli tego pragniemy.

Uwaga! Reklama do czytania

Jak zrozumieć się w rodzinie

Jak się dogadać i porozumieć

Konflikty w rodzinie

Koniec z awanturami, czas na rozwiązania

Tylko dobre książki dla dzieci i rodziców | Księgarnia Natuli

A co zrobić, kiedy wcale nie czujemy potrzeby celebrowania?

Jeśli tak jest, warto sprawdzić, czy nie mamy w sobie przekonania, że warto świętować tylko duże osiągnięcia. Możemy myśleć, że świętując zakończenie roku z dzieckiem, które przyniosło na świadectwie oceny, które uznajemy za “słabe”, dajemy dziecku sygnał, że nie musi się szczególnie starać. Być może tak właśnie sami zostaliśmy nauczeni. Warto sobie uświadomić, że komunikat “nie musisz się starać, jesteś wystarczająco dobry taki, jaki jesteś, z takimi właśnie ocenami i wynikami” jest jednym z najpiękniejszych prezentów, jakie możemy dać swojemu dziecku. A odkrycie w sobie tego miejsca bezwarunkowej miłości i podzielenie się nią z dzieckiem jest wspaniałym powodem do świętowania.

Uwaga! Reklama do czytania

Niegrzeczne książeczki

Czy dzieci na pewno są niegrzeczne?
Seria książek dla dzieci 2-5 roku życia i rodziców o tym, że w każdym zachowaniu dziecka jest ważna jego potrzeba.

# data[].attributes.attachment_link.title
Świętowanie zakończenia roku szkolnego wspiera poczucie własnej wartości - Natuli

# data[].attributes.attachment_link.description
Świętowanie zakończenia roku szkolnego wspiera poczucie własnej wartości - W wielu rodzinach jest zwyczaj świętowania zakończenia roku. To dobra intuicja: celebrujemy zaspokojone potrzeby, spełnione marzenia i plany. To jedna z uniwersalnych ludzkich potrzeb.

# data[].attributes.headline
Jak radzić sobie z negatywnymi myślami? - medytacja

# data[].attributes.subject
Jak radzić sobie z negatywnymi myślami? - medytacja

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak radzić sobie z negatywnymi myślami? (wersja odświeżona)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hania Rani, polska pianistka, kompozytorka i wokalistka, potrafi poruszyć swoich słuchaczy zaledwie kilkoma nutami. Przekonajcie się samo podczas jej koncertu na Piano Day.

Zobacz więcej

TAPE: Sting

arte.tv on all your devices

Watch our programmes on your computer, smartphone, tablet or Smart TV

Program jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej

Wszelkie prawa zastrzeżone - ARTE G.E.I.E. 4, quai du chanoine Winterer CS 20035F - 67080 Strasbourg Cedex - France

# data[].attributes.attachment_link.title
Hania Rani - Obejrzyj cały spektakl | ARTE Concert

# data[].attributes.attachment_link.description
Hania Rani, polska pianistka, kompozytorka i wokalistka, potrafi poruszyć swoich słuchaczy zaledwie kilkoma nutami. Przekonajcie się samo podczas jej koncertu na Piano Day. Zobacz więcej TAPE: Sting arte.tv on all your devices Watch our programmes on your computer, smartphone, tablet or Smart TV Program jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej Wszelkie prawa zastrzeżone - ARTE G.E.I.E.

# data[].attributes.headline
Mindfulness – jak może nas wspierać w życiu zawodowym?

# data[].attributes.subject
Mindfulness – jak może nas wspierać w życiu zawodowym?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
O uważności (ang. mindfulness) mówi się ostatnio coraz głośniej. Hasło to pojawia się w kontekście redukcji stresu, poprawy koncentracji, jakości naszych relacji, zwolnienia pędu życia... Ale czy można z niej realnie skorzystać także w kontekście biznesowym?
Zanim przedstawię Ci obszary, w których mindfulness daje konkretne korzyści w świecie biznesu, zapraszam Cię do przeczytania krótkiej historyjki, która (nawet, jeśli ją znasz) świetnie pokazuje sposób w jaki funkcjonuje nasz ludzki umysł:

"John szedł do szkoły
Martwił się lekcją matematyki.
Nie miał pewności, czy uda mu się opanować klasę.
Nie był to obowiązek woźnego."

Czy udało Ci się dostrzec, jak z każdym kolejnym wersem zmienia się Twoja perspektywa postrzegania Johna, jego wieku, zawodu, a nawet wyglądu?

Umysł jest ekspertem w zakresie układania, segregowania, kategoryzowania i oceniania docierających do niego treści. To oczywiście ma głęboki ewolucyjnie sens i pozwala nam na szybkie wyciąganie wniosków i sprawne podejmowanie decyzji. Zdecydowanie mechanizmy te chronią nas w sytuacji fizycznego zagrożenia, byśmy nie tracili czasu na analizy tylko działali - ratując przy tym nasze zdrowie czy życie. Kiedy jednak przyjrzymy im się z punktu widzenia zarządzania ludźmi lub prowadzenia projektów, to okazuje się, że te mechanizmy często nas blokują i nie pozwalają zobaczyć innej perspektywy, wpędzając nas w pułapkę pt. „ ja wiem! ".

Oczywiście możesz się oburzyć twierdząc, że jako szef, lider czy przełożony „musisz wiedzieć", żeby prowadzić innych. Mimo wszystko pozwolę sobie trochę z tym przekonaniem podyskutować.

Fot. Tim Douglas z Pexels

Gdy wszystko wiem, jestem jak pełna filiżanka, do której nie da się już nalać ani kropli herbaty. Nie mam w sobie przestrzeni, by wpuścić inną perspektywę, by dostrzec pomysł, który, choć na przykład zaburza moją wizję, to wprowadza świeżość i nowe rozwiązania, że trzymając się kurczowo jednego rodzaju herbaty, nie daję sobie szansy na poznanie setek innych smaków, które dadzą mi możliwość wyboru i pomogą rozwijać elastyczność.

Zbyt często zdarza nam się forsować nasze pomysły, walczyć o nie lub narzucać je innym, w przekonaniu, że wiemy najlepiej. Znamy jednak tylko wycinek informacji i tak naprawdę mamy dość zawężony punkt widzenia.

Ćwicząc się w podejściu „nie wiem", wpuszczasz ciekawość do swojego umysłu. Kiedy do tej ciekawości dołożysz otwartość i choć odrobinę życzliwości, która pozwoli Ci spojrzeć na życie/projekt/zadanie oczami drugiej osoby, to powoli zaczynasz praktykować uważność, a równocześnie rozwijasz także swoją kreatywność i elastyczność.

Czym jest więc uważność?

Świadomym kierowaniem uwagi na to, co w danej chwili dzieje się w nas (ciało, myśli, emocje) i wokół nas (nasze otoczenie i inni ludzie). To dość szczególny rodzaj uwagi: pełnej ciekawości, otwartości, nieoceniania i życzliwości.

Wprowadzenie uważności do życia - w tym do życia zawodowego - robi naprawdę dużą różnicę. Wśród korzyści, o których obiecałam Ci napisać, mamy oczywiście lepsze radzenie sobie ze stresem i silnymi emocjami, poprawę koncentracji i pamięci, umiejętność dystansowania się do myśli, które stale przepływają przez umysł, lepsze relacje ze sobą i z innymi, poprawę odporności organizmu, wyższą zdolność regenerowania się i odpoczynku.
Jak by nie patrzeć, każda z tych korzyści daje nam wymierną wartość zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym, w tym w zakresie współpracy oraz kierowania zespołami.

Fot. Kindel Media z Pexels

Charyzmatyczny lider, za którym podążają inni, potrafi uważnie słuchać, pielęgnując w sobie „nie wiem" - „nie wiem jaka jest Twoja perspektywa", „nie wiem jakie masz pomysły", „nie wiem także jak się czujesz i czy przypadkiem w jakimś obszarze nie potrzebujesz wsparcia" - „nie wiem" i chętnie się dowiem, słuchając Cię z ciekawością, otwartością i bez oceniania. Gdy ktoś słucha w ten sposób, jego rozmówca czuje się zauważony i ważny, a to zachęca go do odważnego dzielenia się swoimi pomysłami, nie mówiąc już o tym, że czuje się wtedy istotnym członkiem zespołu. Taka postawa nie może być jednak sztuczna czy wymuszona, bo wtedy nie przyniesie wyżej wspomnianego efektu.

Uważny lider w rozmowie z drugą osobą dostrzega także nieustanny monolog odbywający się w jego głowie i potrafi:

1. nie identyfikować się z każdą pojawiającą się myślą,

2. zauważać te, które zniekształcają postrzeganie sytuacji czy drugiego człowieka (np. przekonania, oceny, oczekiwania),

3. nie iść za każdym impulsem, który się pojawi (np. udzielanie rad, korygowanie czyjegoś punktu widzenia, spłycanie doświadczeń rozmówcy, wyśmiewanie jego pomysłów),

4. słuchać swoich emocji i nie reagować automatycznie,

5. dostrzegać napięcia w ciele, które mogą być świetnym drogowskazem do lepszego zrozumienia siebie i intencji rozmówcy,

6. każdorazowo wracać uwagą do rozmówcy.

Dzięki temu może dłużej i w sposób znacznie bardziej wartościowy utrzymać koncentrację na rozmowie.

Potrafi także zauważyć, gdy wpada w pułapkę stresu, zawężonego widzenia, automatyzmów i świadomie przełączać się z trybu schematycznego reagowania w tryb świadomego odpowiadania na zaistniałą sytuację, co pozwala mu wykorzystać wszelkie dostępne zasoby i działać zgodnie z wytyczonym celem oraz wyznawanymi wartościami. W stresie bowiem nasz mózg przełącza się w tryb fight-flight-freeze i nie mamy wtedy dostępu do naszych zasobów wiedzy czy zdolności logicznego myślenia. Tak działa fizjologia. Działamy wtedy jedynie według utartych schematów, czyli podążamy najbardziej wydeptanymi ścieżkami. Warto pamiętać, że stres często wiąże się z pojawieniem się nowej, niespodziewanej sytuacji, w której powielanie dotychczasowych schematów i rozwiązań prawdopodobnie się nie sprawdzi. Ciekawość, otwartość, elastyczność, to cechy, które pomagają nam skuteczniej odnajdywać się w zmiennej rzeczywistości.
Tylko jak to zrobić, by stać się takim uważnym liderem/członkiem zespołu/człowiekiem...? Jak wdrażać mindfulness do swojej codzienności?
Możesz zacząć od kilku prostych sposobów, których opis znajdziesz poniżej. Pamiętaj tylko, że choć z pozoru są one bardzo proste, to wcale nie tak łatwe, gdy zaczynamy je wdrażać. Przełączenie się z automatycznych reakcji na bardziej świadome dostrzeganie i działanie wymaga czasu i praktyki. Jest jednak warte tego zaangażowania.

Życzę Ci zatem wiele wytrwałości, wartościowych odkryć, a także ciekawości, otwartości i życzliwości wobec samej/samego siebie podczas włączania momentów uważności do swojego życia.

Fot. S. Migaj z Unsplash

Praktykowanie uważności

Oddech

Obserwacja oddechu to zawsze dostępny i jeden z najbardziej wspierających sposobów praktyki uważności. Jedyne czego potrzebujesz, to zatrzymać się na chwilę i zauważyć, jak w danym momencie płynie Twój oddech?
Czy jest płytki czy głęboki?
Czy płynny czy poszarpany?
Czy czujesz go w nosie, gardle, klatce piersiowej, a może w brzuchu?
Jak na Twój oddech reaguje ciało - delikatnie się porusza, a może zmienia swoją objętość podczas wdechu i wydechu?
Niczego nie musisz zmieniać, ani ulepszać w swoim oddechu. Po prostu podążaj za nim przez chwilę, a to pomoże Ci wrócić uwagą do tego, czego doświadczasz w danym momencie i wyskoczyć z trybu automatycznego działania.

Ciało

Obserwacja ciała jest niesamowitym źródłem informacji o naszych potrzebach, granicach czy doświadczanych emocjach.
Zauważ swoje ciało w kontekście Twojego wiernego towarzysza, który pomaga Ci realizować Twoje zadania, cele, a często też marzenia. Regularnie, choć raz dziennie, zwracaj świadomą uwagę na to, jak czuje się Twoje ciało?
W jakiej pozycji jest ułożone?
Którymi punktami dotyka podłoża?
Czy czujesz gdzieś dyskomfort? Jeśli to nawykowe lub stresowe napięcia, albo takie, które są związane z nieprawidłową postawą ciała, to możesz je rozluźnić i zmienić pozycję. Jeśli to takie, które się utrzymują, to po prostu daj im swoją uwagę, sprawdź z czym mogą być związane (myśli, emocje...?), poprowadź swój oddech w kierunku miejsc, które są najbardziej napięte i przez chwilę pozostań w świadomości ciała i oddechu.
Zwracanie regularnej uwagi na sygnały z ciała pomoże Ci lepiej zrozumieć siebie i zadbać o to, co dla Ciebie ważne.

Zmysły

Świadome zwrócenie uwagi na nasze zmysły daje nam wyjątkowe i trochę zapomniane przez nas połączenie ze światem zewnętrznym, a także stanowi skuteczny sposób wyjścia z mentalnych analiz.
Wystarczy, że świadomie rozejrzysz się wokół siebie i zauważysz choćby kilka przedmiotów, które Cię otaczają: ich kolor, kształt, fakturę.
Z ciekawością posłuchasz, jakie dźwięki docierają do Ciebie w tej chwili: głośne, ciche, bliskie czy dochodzące z daleka.
Dostrzeżesz, czego w tej chwili dotykają Twoje dłonie: czy to jest ciepłe, zimne, gładkie, szorstkie?
Zauważysz docierający do Ciebie zapach, nawet, jeśli jest bardzo subtelny.
A może jesteś w stanie poczuć także smak czegoś, co piłaś/eś lub jadłaś/eś chwilę temu?

To bardzo przyjemna i często niedoceniana forma praktyki uważności, a w tak łatwy sposób daje nam możliwość zatrzymania, powrotu do świadomości tego, czego rzeczywiście doświadczamy (odkładając na bok nasze mentalne interpretacje rzeczywistości), przy okazji wpuszczając trochę lekkości do naszego życia.

Udostępnij artykuł

# data[].attributes.attachment_link.title
Mindfulness - jak może nas wspierać w życiu zawodowym? - Strefa PMI

# data[].attributes.attachment_link.description
O uważności (ang. mindfulness) mówi się ostatnio coraz głośniej. Hasło to pojawia się w kontekście redukcji stresu, poprawy koncentracji, jakości naszych relacji, zwolnienia pędu życia... Ale czy można z niej realnie skorzystać także w kontekście biznesowym?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Miejsce, gdzie pomoc uzyskają zarówno osoby w kryzysie samobójczym, jak i szukające wsparcia dla kogoś, kto przeżywa trudności psychiczne czy żałobę po samobójczej śmierci bliskiego.

Pamiętaj, że sięgnięcie po pomoc jest pierwszym krokiem do pokonania kryzysu.

# data[].attributes.attachment_link.description
Platformę „życie warte jest rozmowy" stworzyliśmy współpracując ze specjalistami, artystami, a także osobami, które pokonały kryzys.

# data[].attributes.headline
Wyloguj się, czyli co dobrego stanie się, jeśli (tym)czasowo będziesz offline. Spróbuj!

# data[].attributes.subject
Wyloguj się, czyli co dobrego stanie się, jeśli (tym)czasowo będziesz offline. Spróbuj!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Przerwa na lunch. Firmowa kawiarnio-stołówka. Samo południe. Jeszcze nie ma tłumów. Liczę: raz, dwa, trzy… Na siedem osób cztery z nich są pochylone nad smartfonami, w tym dwie dzielą uwagę między ekranem a talerzem. Korci mnie, żeby w oczekiwaniu na posiłek wyjąć swój telefon, jednak świadomość pojawienia się tego impulsu powstrzymuje mnie przed automatycznym działaniem. Biorę głębszy oddech i rozglądam się. Jaki piękny dziś dzień…!

Bycie offline to dziś ekskluzywne doświadczenie

Zagrożenie jest realne

Potrzeba bycia na bieżąco, potrzeba nieustannego kontaktu czy możliwość zajęcia w dowolnym momencie rąk i głowy nieustannie kuszą i obiecują realne poczucie ekscytacji i satysfakcji. Jednak gdy sięgamy po smartfon, rzadko zastanawiamy się nad tym, czy to niemal automatyczne działanie ma jakieś skutki uboczne. A okazuje się, że owszem, ma.

Przeciążone systemy naszego organizmu

Przymus bezustannego bycia online powoduje, że pozostajemy nieprzerwanie w stanie czuwania. System nerwowy nieustająco zachowuje czujność, przez co zachwiana zostaje równowaga między aktywnością a odprężeniem. Linda Stone, konsultantka i badaczka relacji ludzkich i nowych technologii, takie nastawienie nazywa walką albo ucieczką, ponieważ jego skutki są podobne do tych, które wywołują chroniczny stres: utrata odporności, zaburzenie pracy jelit i wątroby, a także – jak się ostatnio okazuje – problemy z płodnością. Ciągła gotowość (a wręcz potrzeba „bycia w kontakcie”) podnosi adrenalinę i spłyca oddech, co powoduje wzmożone napięcie mięśni i ciągłą mobilizację organizmu.

Bliskość i dotyk, których nie szukasz

Często nawet nie zdajemy sobie sprawy z tego, że poprzez nowoczesne urządzenia dotykowe technologia dosłownie fizycznie przyciąga nas do siebie, wykorzystując element haptyczny, czyli komunikację za pośrednictwem zmysłu dotyku. Szczególną uwagę powinniśmy zwrócić na dziecko, ponieważ skutki nadużywania takich urządzeń jak tablet przez jeszcze nie w pełni ukształtowany organizm mogą być poważne.

Antidotum, czyli co możemy zrobić

Niestety – okazuje się, że przeciążenie daje o sobie znać, dopiero kiedy jesteśmy mocno przeforsowani. Łatwo przegapić ten moment, jeśli nie łączymy braku cierpliwości lub większej drażliwości z długim czasem pozostawania w cyberprzestrzeni. A tymczasem niezależnie od tego, czy w sieci robimy zakupy, płacimy rachunki, korzystamy z portali społecznościowych, czy pracujemy zawodowo – spędzamy w niej długie godziny. Nie pozostaje to bez wpływu na nasze zdrowie i relacje międzyludzkie.

Kształtujesz świat, bądź odpowiedzialna/y

Dzieci, które obserwują rodziców wpatrzonych w ekran monitora, uznają tę sytuację za normalną, wręcz oczywistą i – zgodnie z zasadą programowania  zaczynają postępować podobnie. Co gorsza – okazuje się, że trudno zachęcić pociechę do wspólnej zabawy czy gry w tradycyjną grę planszową, kiedy została naładowana bodźcami pochodzącymi z gier komputerowych.

Co wobec tego możemy zrobić, jeśli – aby pozostać na bieżąco – chcemy korzystać z nowoczesnych technologii, a jednocześnie nie zatracić się w wirtualnym świecie? Pomocne może być świadome podejmowanie decyzji, czyli przeciwieństwo mechanicznego, automatycznego działania. Gdy wiemy, czego chcemy (a także wiemy, czego chcemy unikać), łatwiej jest wprowadzić nowe nawyki. W każdej kolejnej chwili możemy zdecydować o tymczasowym wyłączeniu się z życia wirtualnego i pełnej obecności tu i teraz. Chwila za chwilą, moment za momentem podejmujemy decyzje i dokonujemy wyboru dzięki czemu bierzemy życie we własne ręce i stajemy się za nie w pełni odpowiedzialni.

Na efekty nie trzeba długo czekać

Nagle może się okazać, że przestaliśmy narzekać na brak czasu czy jego niekontrolowany upływ; zyskaliśmy dzięki nie tylko poprawieniu jakości relacji interpersonalnych, lecz także dbaniu o własny dobrostan psychiczny i dobrą kondycję fizyczną.

Cokolwiek robisz, podejmuj świadome decyzje

Jeśli wciąż z trudem przychodzi nam bycie uważnymi na nasze postępowanie, warto zadbać o bardziej formalny podział czasu, czyli określić, kiedy bez limitu surfujemy w sieci, a kiedy świadomie pozostajemy offline. Szczególnie jest to istotne podczas urlopu oraz w chwilach, kiedy przebywamy z bliskimi, ponieważ rozproszenie i podział uwagi z pewnością przyczyniają się pogorszenia jakości każdej z tych czynności.

Jeszcze nie jest za późno

Nie da się ukryć, że wraz z rozwojem nowych technologii porządek świata uległ zmianie. Internet stał się narzędziem gospodarki i marketingu i nieustannie wpływa na nasze życie. W zasadzie nie sposób przewidzieć, w jakim kierunku podąży rozwój mediów i cyfryzacji, dlatego umiejętne i świadome korzystanie z nowoczesnych technologii jest niezbędne, aby zapanować nad tym postępem galopującym w świecie techniki.

Ciągle wierzę, że jeszcze nie jest za późno, aby zapobiec przewidywaniom dziewięćdziesięcioletniego dziś Edwarda Kajdańskiego, dyplomaty, dziennikarza i pisarza, autora reportaży, powieści, popularnonaukowych i naukowych książek, świadka większości najbardziej dramatycznych wydarzeń XX wieku, który w jednym z wywiadów („Wysokie Obcasy Extra” nr 3, 2016) podzielił się refleksją na temat postępu w technice:

„Na studiach wierzyłem, że postęp techniczny zmieni świat na lepsze. Na jednym z wykładów o automatyzacji nasz profesor prognozował, że rozwój techniki pozwoli na skrócenie czasu pracy o połowę – do czterech godzin dziennie! Nikt nie był w stanie przewidzieć, że wcale nie w takim kierunku pójdzie postęp. Dziś, po 70 latach od tamtego wykładu, nie mam wątpliwości, że rozwój technik może zagrozić istnieniu świata”.

Katarzyna Zofia Bazylczyk

Kim jestem i co robię: Trener rozwoju osobistego, doradca zawodowy, surdopedagog i miłośniczka jogi, z pasją i zaangażowaniem zgłębiająca dziedzinę mindfulness. Dyplomowany trener relaksacji, matka dzieciom, autorka bloga: www.mam-to.pl. Na co dzień pracuję z dziećmi i młodzieżą, pomagając im w zrozumieniu istoty uważności i uświadamianiu, że eksplorowanie świata dobrze jest zacząć od źródła, czyli od siebie samego.   Dlaczego tu jestem: Ponieważ wierzę, że nie ma przypadków i wszystko jest po coś. Chciałabym dzielić się moim odkryciem, czyli wiedzą na temat tego, jak wielką moc ma uważność i jakie niezwykłe zmiany może wnosić w nasze życie. Z czego jestem dumna w moim życiu: Cudowne dzieciaki, fajny mąż, rosnąca samoświadomość, odwaga w podejmowaniu wyzwań (mimo czasami miękkich kolan). Moje słabości: Nadopiekuńczość.  Mój sprawdzony sposób na zły humor: Chwila sam na sam ze sobą. Niespieszność. Największa zmiana w moim życiu: Zmiana w sposobie myślenia, że wszystko czego potrzebujemy nosimy w sobie. I wynikająca z tego pewność  siebie, rozumiana jako spokój wewnętrzny i wiara we własne możliwości. Miejscowość: Legnica/Wrocław, k.bazylczyk@gmail.com , www: wolnobyc.pl.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wyloguj się, czyli co dobrego stanie się, jeśli (tym)czasowo będziesz offline. Spróbuj! - Zmiany w Życiu

# data[].attributes.attachment_link.description
Potrzeba bycia na bieżąco, potrzeba nieustannego kontaktu czy możliwość zajęcia w dowolnym momencie rąk i głowy nieustannie kuszą i obiecują realne poczucie ekscytacji i satysfakcji. Jednak gdy sięgamy po smartfon, rzadko zastanawiamy się nad tym, czy to niemal automatyczne działanie ma jakieś skutk…

# data[].attributes.headline
Multitasking szkodzi. Jak nie zarzucać siebie zbyt dużą ilością zadań?

# data[].attributes.subject
Multitasking szkodzi. Jak nie zarzucać siebie zbyt dużą ilością zadań?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wiele osób szczyci się swoimi zdolnościami do multitaskingu, inne z kolei przez całe życie próbują opanować tę umiejętność w przekonaniu, że jest niezbędna do skutecznej pracy. Nic bardziej mylnego - nauka twierdzi, że przeciążanie się zbyt długą listą rzeczy do zrobienia w tym samym czasie może nam tylko zaszkodzić.

Problem polega na tym, że jeśli spojrzeć na tempo prowadzenia biznesu i to, jak wiele każdy z nas ma do zrobienia, można zrozumieć, dlaczego ludzie wciąż próbują to robić i dlaczego niektórzy wciąż opowiadają się za tą techniką. W związku z tym wszyscy nieustannie staramy się robić wiele rzeczy naraz, wmawiając sobie, że jest to efektywne i konieczne. Czy aby na pewno?

Nauka ma na ten temat nieco odmienne zdanie. Co multitasking robi z naszym mózgiem?
W istocie, zamiast robić rzeczy jednocześnie, jak sugeruje ten termin, naprawdę szybko żonglujemy swoją uwagą z zadania na zadanie. A według Earla Millera, profesora neurologii w Instytucie Technologii w Massachusetts, stanowi toproblem: "Myślisz, że zwracasz uwagę na wszystko wokół siebie w tym samym czasie, ale tak naprawdę wcale tak nie jest."

Przeprowadzono już wiele różnych eksperymentów w tej dziedzinie i wszystkie dały takie same wyniki - wielozadaniowość daje gorsze wyniki i powoduje, że pracujemy wolniej, ponieważ stresujemy swój mózg, próbując operować nim w sposób, który narusza jego biologiczną budowę. A ten stres jest dla niego szkodliwy fizycznie.

Jak więc pozbyć się nawyku przeciążania mózgu?

Niektóre badania mówią, że staramy się pracować wielozadaniowo, bo to sprawia, że czujemy, że robimy postępy, co w przypadku długiej listy zadań jest ważne z psychologicznego punktu widzenia. Najskuteczniejsze i najbezpieczniejsze nie jest tu jednak upychanie niezliczonej ilości obowiązków w jednej godzinie, lecz pracowanie w taki sposób, żeby robić rzeczywiste postępy, a nie tylko czuć, że je robimy. Wówczas pragnienie wielozadaniowości może zniknąć.

Ucieczka od multitaskingu w 3 krokach:
1. Żegnajcie, rozpraszacze!
Wyeliminuj czynniki rozpraszające, które napędzają wielozadaniowość - bardzo łatwo wplątać się w pułapkę przeciążania mózgu, kiedy w zasięgu ręki jest telefon, otwarta skrzynka mailowa i 20 stron internetowych.

Aby skutecznie zwalczyć nawyk multitaskingu, na początku musisz stale sobie o tym przypominać oraz bardzo się pilnować i to w zasadzie jest najtrudniejsze - po latach takiego stylu pracy ciężko będzie się z niego wyrwać, ale nie jest to niemożliwe. Potem będzie już tylko łatwiej - wystarczy, że rozmawiając przez telefon zamkniesz komputer, czy pracując nad prezentacją wyłączysz telefon i skrzynkę e-mailową. Może to wydawać się niepraktyczne, ale są badania potwierdzające, że wprowadzenie takiego systemu pracowania wiąże się z szybszym i lepszym wykonywaniem zadań.

2. Rób jedną rzecz naraz bez wyrzutów sumienia

Kiedy już pozbędziesz się elementów rozpraszających uwagę, skoncentruj się na blokowaniu w swoim kalendarzu okien czasu na pojedyncze zadania, które zaplanujesz z góry. Dzięki temu nie dość, że zrealizujesz każdy z obowiązków od A do Z, to jeszcze wystarczy ci trochę pary na pozapracowe aktywności.

Cały myk wyrwania się ze szponów multitaskingu polega na byciu "tu i teraz". Przyjmując to podejście, będziesz mniej skłonny/a do myślenia o wielu rzeczach naraz i łatwiej skupisz się na tej jednej, którą aktualnie masz na tapecie. Praktykowanie uważności nie jest bułką z masłem, ale istnieją aplikacje, które w tym pomagają, np. Calm.

Zmieniając swoją higienę pracy, nastaw się na to, że czeka cię trochę pracy - multitasking to nałóg podobny do palenia papierosów, czy objadania się słodyczami i potrzeba trochę czasu, zanim całkowicie przeprogramujesz swoje myślenie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Multitasking szkodzi. Jak nie zarzucać siebie zbyt dużą ilością zadań?

# data[].attributes.attachment_link.description
Wiele osób szczyci się swoimi zdolnościami do multitaskingu, inne z kolei przez całe życie próbują opanować tę umiejętność w przekonaniu, że jest niezbędna do skutecznej pracy. Nic bardziej mylnego - nauka twierdzi, że przeciążanie się zbyt długą listą rzeczy do zrobienia w tym samym czasie może nam tylko zaszkodzić.

# data[].attributes.headline
Jak zmienić swój mózg w lepsze miejsce do życia? - rozmowa z Sarah Peyton 

# data[].attributes.subject
Jak zmienić swój mózg w lepsze miejsce do życia? - rozmowa z Sarah Peyton 

# data[].attributes.attachment_link.title
Premiera TOWARZYSZĘ SOBIE Z ŻYCZLIWOŚCIĄ Sarah Peyton

# data[].attributes.attachment_link.description
Opowiadania dla dzieci "Bohaterowie" "Bohaterowie" to seria krótkich książeczek terapeutycznych, które odzwierciedlają trudne emocje dziecka związane z wojną i ucieczką do innego kraju. Tekst opisuje doświadczenia dziecka w przystępny, a zarazem uczciwy i prawdziwy sposób, bez fałszywego pocieszania i ukrywania trudnej prawdy. To historia Myszki uciekającej przed wojną i Ryjówki, która gości ją w swoim [...]

# data[].attributes.headline
„Gdy emocje biorą górę, przestajemy być skuteczni” –  Pema Chödrön

# data[].attributes.subject
„Gdy emocje biorą górę, przestajemy być skuteczni” –  Pema Chödrön

# data[].attributes.attachment_link.title
„Gdy emocje biorą górę, przestajemy być skuteczni” – przestrzega Pema Chödrön

# data[].attributes.attachment_link.description
Jak zachować siłę w trudnych warunkach? Jak nie dać się wciągnąć w spiralę prowadzącą w otchłań beznadziei? Jak nie popaść w uczucie bezsilności i nie stracić serca? Przesłania buddyjskiej mniszki Pemy Chödrön pokazują nam właściwą ścieżkę na niespokojne czasy.

# data[].attributes.headline
Kąpiele leśne dla dzieci i dorosłych – terapia udowodniona naukowo

# data[].attributes.subject
Kąpiele leśne dla dzieci i dorosłych – terapia udowodniona naukowo

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W naszej skórze, w naszych mięśniach i ścięgnach znajduje się blisko 600 milionów receptorów dotyku. To dlatego zmysł dotyku jest jednym z najbardziej dopieszczonych podczas pobytu w lesie. Dotykamy właściwie całą powierzchnią ciała, a dłonie możemy traktować jako głównych przedstawicieli tego zmysłu. (Fot. iStock)

Widać już pierwsze oznaki wiosny - kolejny ciepły i słoneczny weekend może być okazją do ich poszukiwania. Dla dzieci to doskonała rozrywka i nauka. Jednak nie tylko one czerpią z terapeutycznych właściwości przyrody. Wyprawa do lasu wpływa uzdrawiająco na ludzi w każdym wieku - przekonują Agata Preuss i Dorota Zaniewska, autorki wydanej właśnie książki „Lasoterapia z dziećmi".

Idź do lasu. Odpręż się. Zaangażuj zmysły, poczuj zapachy, powiew wiatru na policzkach. To jest początek tego, co jest nazywane kąpielą leśną. Nikt nie mówi o tym, że kąpiele leśne są zarezerwowane dla dorosłych. I choć dorosły człowiek ma dużo większą świadomość tego, jaki wpływ ma na nas więź z naturą, dzieci również korzystają z dobroczynnego wpływu lasu. Nauczyciele i rodzice, którzy regularnie spędzają czas z dziećmi w lesie, dostrzegają, jak bardzo zmienia się podejście dziecka do tego rodzaju relaksu. Kąpiel leśna dorosłych wymaga umiejętności kierowanego skupienia, dla dzieci zanurzenie to proces naturalny i instynktowny.

Terapia lasem

Badania naukowe potwierdzają, że kontakt z dziką przyrodą poprawia samopoczucie, motywację i pewność siebie dzieci oraz pomaga uczniom w nawiązywaniu relacji. U dzieci regularnie przebywających w otoczeniu przyrody wzrasta też kreatywność i poczucie sprawczości. Dzieci chętniej i efektywniej się uczą. Natura pobudza wrażliwość oraz zapewnia pole do nieskończonych możliwości zabawy, choć w tej przestrzeni brak tradycyjnych zabawek. Przebywanie na łonie natury zapewnia również optymalną stymulację zmysłów i wspiera integrację sensoryczną. Podczas kontaktu z przyrodą dzieci mogą doświadczać wszystkimi zmysłami. W lesie są bardziej wyciszone, skupione, bo nie ma tylu bodźców, które generowałyby napięcia. Dzięki przyrodzie dzieci nie są przestymulowane, a ich układ nerwowy ciągle się rozwija.

(...)

Poznanie przyrody i jej obserwacja uczą pewnego rodzaju pokory, szacunku; budzą poczucie wdzięczności i zachwytu. Kontakt z naturą kształtuje postawy empatyczne i sprawia, że chętniej angażujemy się społecznie, może skłaniać do altruizmu i uwrażliwiać na piękno.

(...)

Jeszcze kilka lat temu sformułowanie „terapia lasem" kojarzyło się ludziom raczej z energią drzew i lasu, z ziołolecznictwem, a niekiedy z przytulaniem się do drzew. Czasami można było spotkać się z pojęciem sylwoterapii, inaczej drzewoterapii, która zakłada, że przebywanie w obecności drzew pobudza organizm do samoleczenia. Jest to technika medycyny alternatywnej, której zwolennicy twierdzą, że dzięki uzdrawiającej energii lasu i właściwościom poszczególnych drzew poprawia się kondycja i ogólne samopoczucie człowieka.

Terapia lasem ma swoje korzenie w japońskim shinrin-yoku, co oznacza po prostu kąpiel leśną (ang. Forest bathing, kor. San-limyok, chin. Sen lin yu). Kąpiel leśną definiuje się jako czerpanie z leśnej atmosfery lub „zanurzanie się" w lesie przy użyciu wszystkich zmysłów. Ta technika terapeutyczna wywodzi się z Japonii, gdzie po raz pierwszy została zbadana naukowo i włączona do praktyk medycznych. Zasadniczo polega ona na spokojnym spacerze lub pobytach w środowisku leśnym i skupieniu na doświadczaniu tu i teraz.

Współczesny człowiek, który żyje w mieście, często na bardzo małej przestrzeni, w dodatku pracuje w narzuconym tempie, popada w pogłębiające się z czasem kryzysy zdrowia fizycznego i psychicznego. Dlatego ludzie zaczęli szukać pomocy w naturze poprzez całkowite zanurzenie się w niej i czerpanie z jej dobrodziejstwa wszystkimi zmysłami. Człowiek najintensywniej korzysta ze zmysłu wzroku, jednak każdy zmysł jest ważny. Odbieranie świata natury również tymi zmysłami, które mogą wydawać się drugorzędne, jest bardzo istotnym elementem terapii lasem.

Co jeszcze sprawia, że las jest dla nas zdrowy?

Mają na to wpływ nie tylko doświadczenia zmysłowe, ale także substancje wydzielane przez rośliny, jak i te występujące w glebie. W leśnym powietrzu krążą fitoncydy, które są wytwarzane przez rośliny. Mają one działanie bakteriobójcze, grzybobójcze lub wirusobójcze. Naturalna inhalacja fitoncydami podczas oddychania w lesie poprawia naszą odporność przez stymulowanie naszego organizmu.

Las to także duża dawka serotoniny, hormonu o działaniu antydepresyjnym, a to za sprawą bakterii Mycobacterium vaccae, którą znajdziemy w glebie i na roślinach. Katarzyna Simonienko (dr. n. med., zajmuje się m.in. profilaktyką stresu, prowadzi Centrum Terapii Lasem - przyp. red.) w swojej książce „Nerwy w las" przywołuje liczne badania naukowe przeprowadzane na całym świecie, które wykazały zmiany w pracy układu nerwowego po spacerach czy kąpielach leśnych. Badania fal mózgowych z pomocą encelografu pokazały, że podczas spacerów w lesie zwiększa się aktywność zarówno fal alfa powiązanych z relaksem i odprężeniem, jak i fal beta związanych z większą koncentracją uwagi. Dzięki temu w lesie lepiej się koncentrujemy, wyłapujemy więcej szczegółów, sprawniej działają nasze procesy poznawcze, a przy tym wcale nas to nie męczy. Badania przy użyciu technologii TRS zarejestrowały, że po spacerze w lesie spada aktywność mózgu w obszarze przedczołowym - nasz mózg odpoczywa!

Kiedy dziecko przebywa w lesie, uczestniczy w darmowej terapii, która odbywa się poza jego wiedzą przy okazji po prostu dobrej zabawy. Dziecku, które działa w otoczeniu natury, wzrasta koncentracja uwagi i pamięć, spada za to poziom stresu. Jest to właściwy wstęp do działań edukacyjnych, gdyż relaks i skupienie wspomagają procesy poznawcze.

Dziecięce kąpiele leśne

Dzieci mają więcej energii niż dorośli i z powodzeniem mogą ją spożytkować w lesie. Oddając się kąpielom leśnym, dorosły kontempluje otoczenie, często świadomie oddycha, zatapiając się w relaksacji i łącząc emocjonalnie z Matką Naturą. Długotrwała cisza i skupienie nie są jednak formą przeznaczoną dla dzieci. One potrzebują innych sposobów, żeby czerpać z doznań, jakie daje las. Dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, ale także te starsze powinny przeżywać w lesie przygodę, podejmować wyzwania, zażywać ruchu. Las to dla dzieci swoisty plac zabaw, który zmienia się o każdej porze dnia i roku. Dla porównania: zjeżdżalnia na placu zabaw zawsze wygląda tak samo - ten sam kolor, ta sama wielkość, faktura. W lesie jest inaczej, w zależności od pory dnia i roku leśne „wyposażenie" różni się od siebie kolorem, poziomem wilgoci, wielkością, fakturą czy temperaturą.

Poprzez zwykłą zabawę w lesie dziecko ma szansę na poprawę kondycji fizycznej i psychicznej. Początkowo czerpie przede wszystkim ze zbawiennego, antyseptycznego działania olejków eterycznych produkowanych przez drzewa iglaste, by z czasem dojść do uważnego, świadomego i multisensorycznego spędzania czasu wśród drzew. Leśne harce to także zdobywanie lepszej odporności i lepsze samopoczucie dzięki działaniu wspomnianych już fitoncydów.

(...)

Trzeba przyznać, że to, co oferuje nam las, na pierwszy rzut oka wypada blado w porównaniu z tym, co oferują nam wszelkiego rodzaju sale zabaw. Przecież w lesie nikt nie skacze, nie ma kolorowych piłek, zjeżdżalni i ścianek wspinaczkowych. Rodzice, szukając pomysłu na wspólnie spędzony czas, przeszukują internet i radzą się znajomych, czerpiąc również z ich doświadczeń.

Spędzając czas we wspomnianych już salach zabaw, dzieci często doświadczają zbyt wielu bodźców. Pomieszczenia i wyposażenie w pełnej gamie istniejących barw. Ponadto takie sale mają często nieodpowiednią akustykę i nie są wyposażone w elementy pochłaniające dźwięki. Hałas, jaki tam zastaniemy, sięga często 80-90 decybeli, co można porównać do głośności klaksonu samochodowego.

Co więc w zamian? Szary i nudny las? Błoto? Szyszki i patyki? Tak! Jednak nie spodziewajmy się, że dziecko wbiegnie radośnie do lasu, jeśli rzadko w nim bywa. Mogą pojawić się nuda, marudzenie, że w lesie nie ma co robić. Dlatego na nas, dorosłych, spoczywa obowiązek pokazania, jak można cieszyć się pobytem na łonie natury. Jeśli znajdziemy gałęzie, zbudujmy szałas. Jeśli na leśnej ścieżce napotkamy błoto - włóżmy w nie ręce. Niestety obecnie coraz częściej dzieci nie lubią się brudzić, czują dyskomfort, a nawet wstręt do brudu. A przecież każdy z nas zna stare porzekadło: „brudne dziecko to szczęśliwe dziecko". Poza tym błoto to ziemia zmieszana z wodą, a zdaniem dzieci z przedszkoli leśnych „błoto nie jest brudne, ma tylko taki kolor".

Angażujmy zmysły!

Najlepsze dla dzieci będą wszelkie zabawy, które angażują zmysły. Niech dziecko zamknie oczy i zgadnie, co włożyliśmy mu w rękę. Niech porusza się w lesie z zamkniętymi oczami, trzymając za rękę prowadzącego. Niech zbuduje ścieżkę sensoryczną i przejdzie po niej gołymi stopami. Niech spróbuje szczawiku zajęczego i wyrazi swoje doznania smakowe. Niech wyłączy zmysł wzroku i ostrożnie idzie w stronę zasłyszanego dźwięku, który wydaje inna osoba. (...)
Więcej w książce „Lasoterapia z dziećmi" Agata Preuss i Dorota Zaniewska (Wydawnictwo Dragon). Wybór fragmentów i niektóre śródtytuły pochodzą od redakcji.
Z książki dowiemy się:
- jaki wpływ na rozwój dziecka ma więź z naturą i dlaczego jej deficyt jest groźny,
- jak włączać las do życia dziecka w każdym wieku - od niemowlaka aż do nastolatka,
- czym są leśne przedszkola i leśne place zabaw,
- jak zaplanować leśne aktywności z dziećmi, by były zarówno interesujące jak i bezpieczne.
Poradnik zawiera inspiracje do wycieczek indywidualnych i zajęć grupowych, ćwiczenia, które można wykorzystać podczas pracy z dziećmi w lesie, oraz podpowiedzi, jak przygotować się do leśnych wypraw, by były bezpieczne i komfortowe dla wszystkich uczestników.
Agata Preuss, pedagożka, trenerka edukacji outdoorowej, edukatorka przyrodniczoleśna, autorka programów edukacyjnych oraz artykułów popularyzujących ideę przedszkoli leśnych. Współtworzy Polski Instytut Przedszkoli Leśnych.
Dorota Zaniewska, antopolożka kultury, pedagożka, działaczka społeczna, popularyzatorka idei przedszkoli leśnych, autorka artykułów i programów szkoleń. Współtworzy Polski Instytut Przedszkoli Leśnych.

# data[].attributes.attachment_link.title
Kąpiele leśne dla dzieci i dorosłych - terapia udowodniona naukowo

# data[].attributes.attachment_link.description
Widać już pierwsze oznaki wiosny - kolejny ciepły i słoneczny weekend może być okazją do ich poszukiwania. Dla dzieci to doskonała rozrywka i nauka. Jednak nie tylko one czerpią z terapeutycznych właściwości przyrody. Wyprawa do lasu wpływa uzdrawiająco na ludzi w każdym wieku - przekonują Agata Preuss i Dorota Zaniewska, autorki wydanej właśnie książki „Lasoterapia z dziećmi".

# data[].attributes.headline
Siła Spokoju. Jak rozmawiać z dziećmi o wojnie? - Ewelina Adamczyk

# data[].attributes.subject
Siła Spokoju. Jak rozmawiać z dziećmi o wojnie? - Ewelina Adamczyk

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kiedy konflikt lub wojna staje się najważniejszym tematem w przekazach medialnych, może wywoływać takie uczucia jak strach, smutek, złość, czy niepokój. Nie tylko u dorosłych, także u dzieci. Jak z nimi rozmawiać o takich trudnych sprawach?

# data[].attributes.attachment_link.title
Siła Spokoju. Jak rozmawiać z dziećmi o wojnie?

# data[].attributes.attachment_link.description
Kiedy konflikt lub wojna staje się najważniejszym tematem w przekazach medialnych, może wywoływać takie uczucia jak strach, smutek, złość, czy niepokój. Nie tylko u dorosłych, także u dzieci. Jak z nimi rozmawiać o takich trudnych sprawach?

# data[].attributes.headline
JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIEJ? – O TYM JAK DZIAŁANIE PÓŁKUL MÓZGOWYCH WPŁYWA NA PROCES UCZENIA SIĘ

# data[].attributes.subject
JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIEJ? – O TYM JAK DZIAŁANIE PÓŁKUL MÓZGOWYCH WPŁYWA NA PROCES UCZENIA SIĘ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dominacja półkulowa - prawda czy mit? + karty pracy do pobrania

Mózg fascynuje ludzi od dawna. Chcielibyśmy wiedzieć o nim więcej i mimo, że już całkiem sporo udało się odkryć, nadal istnieje sporo tajemnic, które w dalszym ciągu pozostają zagadką. Na przestrzeni lat pojawiło się wiele teorii dotyczących mózgu, które z czasem były korygowane, a nawet obalane, jednak pewne treści zakorzeniły się bardzo silnie i nadal są utrwalane. Pisząc ten artykuł przeczytałam mnóstwo źródeł, stąd mam nadzieje, że informacje są sprawdzone i pewne, ale jak to z mózgiem bywa - nigdy nie wiadomo 😊 Może za parę lat okaże się, że jest jeszcze inaczej? Niemniej jednak zapraszam Was do zapoznania się z poniższym materiałem oraz do pobrania kart pracy, które przygotowałam dla swoich uczniów w ramach Tygodnia Wiedzy o Mózgu. 8 kart pracy zawiera ćwiczenia rozwijające wyobraźnię, kreatywność oraz twórcze myślenie. Niniejszy artykuł jest pierwszym z cyklu: Jak uczyć się skuteczniej?
Przypomnę jeszcze, że Tydzień Wiedzy o Mózgu obchodzimy w tym roku od 14 do 20 marca.
Profesor Roger Sperry, laureat nagrody Nobla w 1981 roku stwierdził, że mamy nie jeden, a dwa mózgi. Profesor udowodnił, że mózg każdego człowieka składa się z dwóch części połączonych ze sobą, z których każda charakteryzuje się innymi funkcjami. Prowadzenie dalszych badań nad mózgiem pokazało, że obydwie półkule działają niezależnie od siebie i mogą przejmować funkcje całego mózgu, jednak ich współpraca przynosi każdej z nich wymierne korzyści.

Lewa półkula mózgu nazywana logiczną odpowiada między innymi za myślenie logiczno-racjonalne, liczby, mowę. Przetwarza informacje na poziomie logiki, słów, zbiorów, liczb, kolejności, liniowości, analizy. Pomaga w analizowaniu i organizowaniu doświadczeń oraz segregowaniu ich w poszczególne kategorie.

Prawa półkula mózgu nazywana kreatywną odbiera świat poprzez obrazy, fantazję, wyobraźnię, emocje i intuicję. Przetwarza informacje za pośrednictwem zmysłów (dźwięku, zapachu, smaku, dotyku, ruchu), w sposób sensoryczny, bez udziału słów.

Z czasem liczne badania udowodniły jednak, że dominacja półkulowa to mit. Jaka jest więc prawda i skąd wzięło się to zamieszanie?

Profesor Sperry swoją teorię oparł o lateralizację funkcji mózgu. Mówiąc fachowym językiem lateralizacja to asymetria czynnościowa prawej i lewej półkuli, co w praktyce oznacza pełnienie innych funkcji przez prawą oraz lewą półkulę mózgu. Rzeczywiście nasz mózg jest asymetryczny i pewne ośrodki odpowiedzialne za pełnienie konkretnych funkcji znajdują się tylko w jednej półkuli (tak jest np. z ośrodkiem mowy znajdującym się w lewej półkuli mózgu). W związku z tym nie jest mitem, że lewa półkula odpowiada między innymi za logikę i analityczne myślenie, a prawa półkula za kreatywność, wyobraźnię i intuicję, jednak mitem jest, że każda z półkul działa niezależnie. Mitem jest również dominacja jednej półkuli nad drugą.

Współcześnie już wiadomo, że ludzie w takim samym stopniu wykorzystują obie półkule mózgowe i żadna z nich nie dominuje nad drugą. Faktem jest, że jedna półkula może lepiej radzić sobie w wykonywaniu pewnych zadań, kiedy druga lepiej radzi sobie w innych zadaniach. Wynika to nie z różnicy funkcji, ale ze sposobów wykonywania zadań (nie chodzi o zadania, które wykonują półkule, ale jak je wykonują).

Przy wykonywaniu każdego zadania półkule mózgowe ściśle ze sobą współpracują. W zależności od tego, która półkula naszego mózgu jako pierwsza odbierze informacje, zgłasza się po pomoc do drugiej i jeśli ich połączenie działa prawidłowo półkule działają już wspólnie wymieniając się informacjami. Zatem pamiętajmy - to czy jesteśmy kreatywni nie jest uzależnione tylko od prawej półkuli mózgu, jak i umiejętności analityczne od lewej. Dzięki połączeniom w mózgu i współpracy półkul ta sama osoba może myśleć zarówno analitycznie, jak i twórczo.

Badania dowiodły, że po operacji współpraca półkul nie jest możliwa, ale każda z nich jest w stanie poradzić sobie sama. Z tego wynika, że półkule nie pełnią odmiennych funkcji, ale podobne tyle, że w inny sposób.
Co to wszystko oznacza dla nas, kiedy mamy na myśli skuteczność uczenia się?
Mózg osoby, która się uczy potrzebuje współpracy obu półkul mózgowych. Skoro już to wiemy chcąc, aby nasz mózg działał sprawnie, każda półkula również musi właściwie funkcjonować. Efektywność nauki, bez względu na to czego ona dotyczy będzie uzależniona zarówno od prawej, jak i lewej półkuli. Dobrze obrazuje to przykład nauki języka - lewa półkula odpowiada za gramatykę i słownictwo, natomiast prawa półkula za intonację i akcentowanie.

Zatem im bardziej wykorzystujemy możliwości naszego mózgu zarówno jednej, jak i drugiej półkuli, tym bardziej zwiększamy naszą pamięć, ale też znacząco wpływamy na sam proces nauki (zapamiętywanie), który staje się przyjemniejszy i łatwiejszy.

Dzieci ucząc się w szkole rozwijają głównie lewą półkulę mózgu. Bardzo ważne jest zatem, aby pamiętać o konieczności przeplatania standardowych lekcji zajęciami rozwijającymi wyobraźnię i kreatywność. Jest to niezbędne, jeśli chcemy, aby mózg dziecka rozwijał się harmonijnie. Ćwiczenia rozwijające kreatywność można wykonywać nie tylko w szkole, ale także w domu i stosować je jako przerywnik między odrabianiem lekcji. Ćwiczenia tego typu są nie tylko świetnym treningiem dla mózgu, ale dostarczają również zabawy i rozrywki. Dbajmy o to, aby zarówno w szkole, jak i w domu dbać o harmonijny rozwój mózgu dziecka stosując ćwiczenia aktywizujące i uwalniające potencjał twórczy dziecka, jego wyobraźnię i kreatywność. Dzięki temu nauka przestanie być przykrym obowiązkiem, a stanie się wspaniałą przygodą. Zachęcam do pobrania kart pracy, które przygotowałam z myślą o trwającym tygodniu mózgu. Mam nadzieję, że przydadzą się i Wam w codziennej pracy.
DO POBRANIA:

Podsumowując nasz mózg, jego funkcjonowanie oraz praca półkul nadal pozostają tajemnicą. Owszem, współcześnie wiemy już sporo, ale funkcjonowanie mózgu jest tak skomplikowanym procesem, że z pewnością w przyszłości jeszcze wiele rzeczy może nas zaskoczyć 🙂
Artykuł został napisany w oparciu o następujące źródła:

Drapeau Ch., Jak uczyć się szybko i skutecznie. Warszawa 2002

Dryden G., Vos J., Rewolucja w uczeniu, Poznań 2000.

Kalat J., Biologiczne podstawy psychologii. Warszawa 2006.

Lilienfeld S., Lynn S. J., Ruscio J., Beyerstein B. L., O 50 wielkich mitów psychologii popularnej, Warszawa 2011.

Petty G., Nowoczesne nauczanie, Sopot 2010.

Smolińska J., Szychowski Ł., Techniki efektywnego uczenia się, Elitmat 2011.

Zimbardo P., Psychologia i życie, Warszawa 2009.

http://neuropsychologia.org/prawy-do-lewego-mit-dominuj%C4%85cej-p%C3%B3%C5%82kuli

https://imagene.me/wiedza/lateralizacja-mozgu-i-teoria-dominujacej-polkuli/

https://talkword.pl/tajemnice-umyslu/mit-lewej-i-prawej-polkuli-czy-rzeczywiscie-jedna-z-nich-dominuje/

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak uczyć się skuteczniej? - O tym jak działanie półkul mózgowych wpływa na proces uczenia się | Pedagog Online

# data[].attributes.attachment_link.description
Mózg fascynuje ludzi od dawna. Chcielibyśmy wiedzieć o nim więcej i mimo, że już całkiem sporo udało się odkryć, nadal istnieje sporo tajemnic, które w dalszym ciągu pozostają zagadką. Na przestrzeni lat pojawiło się wiele teorii dotyczących mózgu, które z czasem były korygowane, a nawet obalane, jednak pewne treści zakorzeniły się bardzo silnie i nadal są utrwalane.

# data[].attributes.headline
To wszystko spisek! - materiały edukacyjne 

# data[].attributes.subject
To wszystko spisek! - materiały edukacyjne 

# data[].attributes.headline
DLA DZIECI Z UKRAINY - Для дітей з України

# data[].attributes.subject
DLA DZIECI Z UKRAINY - Для дітей з України

# data[].attributes.attachment_link.description
DLA DZIECI Z UKRAINY Для дітей з України DLA DZIECI Z UKRAINY Для дітей з України Ukraina jest częścią Kosmosu Україна є частиною Космосу Ukraina jest częścią Kosmosu Україна є частиною Космосу Żeby wychować dziecko potrzeba całej wioski.

# data[].attributes.headline
Oddech pomaga sterować emocjami i energią – mówi Wojciech Eichelberger

# data[].attributes.subject
Oddech pomaga sterować emocjami i energią – mówi Wojciech Eichelberger

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Właściwy oddech może pomóc uwolnić się od napięcia. (Fot. iStock)

Życie ludzkie mierzymy od pierwszego do ostatniego tchu. Nie ma nic bardziej naturalnego niż oddech. A jednak niewiele o nim wiemy. A już na pewno nie umiemy nim zarządzać i za jego pomocą sterować swoją fizjologią i swoimi emocjami. Warto się tego nauczyć - przekonuje psychoterapeuta Wojciech Eichelberger.

Pierwsze z ośmiu O w Twoim programie radzenia sobie ze stresem to oddech. Czyżby coś było nie tak z naszym oddychaniem?
Oddychamy, to prawda. Ale jak? Okazuje się, że w naszym kręgu kulturowym większość ludzi oddycha tak, jakby chciała jakoś przeżyć, lecz nie po to, aby żyć w pełni i realizować swój życiowy potencjał. Zwykle nie zwracamy na oddech uwagi. Nie uczymy się prawie niczego o oddychaniu. Chyba że śpiewamy w chórze, gramy na instrumencie dętym, uprawiamy sporty wytrzymałościowe albo chodzimy na zajęcia w szkole rodzenia. Tylko tam możemy się dowiedzieć, że oddychanie jest co prawda naturalne, ale trzeba i można je doskonalić.

Co konkretnie Możemy na przykład oddychać głębiej. Gdy oddychamy płytko, nie wykorzystujemy naszego potencjału oddechowego i jesteśmy niedotlenieni. A tlen to nie tylko główny napęd metabolizmu, lecz też zasilanie mózgu. Ważący nieco ponad kilogram mózg pobiera aż 25 procent tlenu z krwi. Im skuteczniej oddychamy, tym lepiej pracuje nasz mózg, żywiej krąży krew, wszystko działa dużo lepiej. Jakby nam ktoś włożył nowe baterie. Właściwe oddychanie korzystnie wpływa także na nasze emocje i zdolność do kierowania własnym zachowaniem. Jeśli jesteśmy niedotlenieni, tlenu wystarcza tylko na podtrzymanie podstawowych funkcji życiowych, ale już nie na efektywne działanie pod presją, na cierpliwość, empatię, żywy i znaczący kontakt z ludźmi. Także twórcze myślenie i działanie wymagają dużych ilości paliwa oddechowego.

A gdy brakuje energii na to, by sprostać życiowym wyzwaniom i potrzebom, pojawia się stres...
Dlatego oddech w profilaktyce i leczeniu stresu ma znaczenie podstawowe. Terapia jest tańsza, bo lekarstwo jest bezpłatne, bez recepty, niewyczerpane, dostępne w każdej chwili i dla każdego. Sposób oddychania to pierwsza rzecz, na jaką odpowiednio przeszkolony terapeuta zwraca uwagę. Szczególnie gdy widzi, że klient nie ma kontaktu z własnym ciałem i emocjami. To zwykle idzie w parze z płytkim oddechem.

Właściwe oddychanie to tylko kwestia głębokości?
To nie takie proste. Aparat oddechowy jest niesłychanie wrażliwy na wszelkie negatywne bodźce, które nas niepokoją, obciążają. Wtedy odruchowo spłycamy lub zatrzymujemy oddech. Dzieje się tak, bo przepona napina się i blokuje pod wpływem stresu. Wtedy pozostaje nam oddychanie klatką piersiową. Takie oddychanie nazywamy stresowym. Oddychając płytko i szybko, nasilamy poziom naszego stresu. W trudnej sytuacji potrzebujemy bowiem więcej tlenu. Kiedy mamy go mniej, sytuacja zaczyna nas przerastać jeszcze bardziej niż na początku.

Skoro w stresie potrzebujemy więcej energii, dlaczego fizjologia nas od niej automatycznie odcina?
Dziś stres przeżywamy głównie na siedząco i w bezruchu. Na przykład w mailu wyświetla nam się informacja, że mamy na wczoraj zrobić to, co mieliśmy zrobić na pojutrze. Reagujemy na nią tak samo, jak zareagowalibyśmy kiedyś na spotkanego w lesie drapieżnika. Zamieramy w bezruchu, całe ciało się usztywnia, a wraz z nim blokuje się oddech. To reakcja „szoku adrenalinowego", która przy silnym zagrożeniu jest niezbędna, by zmobilizować wszystkie siły, skoncentrować się, pokonać strach i sprężyć do ucieczki lub ataku. Po takiej mobilizacji następowało więc intensywne rozładowanie fizyczne, które automatycznie odblokowywało oddech. Intensywny ruch po prostu wymusza głębokie, efektywne oddychanie i spala nadmiar hormonów oraz innych substancji związanych z silną mobilizacją. W dzisiejszych warunkach fizyczne rozładowanie ogromnej energii mobilizacji i odblokowanie oddechu nie następuje. Pozostajemy przy swoim biurku w fazie szoku adrenalinowego, z napiętymi mięśniami, zablokowanym oddechem i nadmiarem adrenaliny we krwi.

Czyli w takiej sytuacji powinniśmy coś zrobić? Na przykład zatańczyć?
Żeby odblokować oddech i ruszyć ciało, powinniśmy poskakać albo z krzykiem pobiec przez korytarz lub walnąć parę razy w worek treningowy (w każdej firmie powinny być miejsca służące do odreagowywania nadmiernego stresu na bieżąco). W przeciwnym razie nieodreagowana mobilizacja kumuluje się w organizmie w postaci nadmiernego, trwałego napięcia mięśni i przeradza w stan chronicznego napięcia całego organizmu. Po wyjściu z pracy szukamy okazji, żeby to jakoś z siebie zrzucić - często obrywają dzieci albo współmałżonkowie. Co oczywiście prędzej czy później też się na nas skrupi.

A jakbyśmy w takiej sytuacji świadomie głębiej pooddychali?
By dobrze radzić sobie w stresujących sytuacjach, potrzebujemy przede wszystkim świadomości oddechowej. Np. wielu ludzi prawie nie oddycha, gdy prowadzi samochód w trudnych warunkach. A przecież gdy siedzimy w bezruchu, na bezdechu, to gorzej widzimy, gorzej słyszymy i kojarzymy.

Przepraszam, zaczęłam głębiej oddychać i natychmiast ziewam.
Ziewanie jest odruchem ratunkowym organizmu, który próbuje rozluźnić spiętą przeponę i obniżyć napięcie. Gdy ciało jest zmobilizowane i spięte, nie może uruchomić procesów regeneracyjnych. Organizm jest bowiem tak skonstruowany, że albo się mobilizuje, albo regeneruje. Ziewanie odblokowuje choć na parę chwil mechanizm regeneracji organizmu.

Po co nam świadomość tego, jak oddychamy?
Możemy zacząć się uczyć zarządzać oddechem. Oddychanie jest niezwykłą funkcją organizmu - ma podwójne sterowanie. Z jednej strony działa automatycznie. Z drugiej - mamy możliwość świadomego nim kierowania. Każdy to potrafi: spłycić oddech, pogłębić go, przyspieszyć, zwolnić, wstrzymać na wdechu, na wydechu... Ponieważ oddech poddaje się świadomej kontroli, a jednocześnie podłączony jest do autonomicznej części układu nerwowego, który zarządza naszą fizjologią, otwiera nam drogę do świadomego wpływania na tę fizjologię. Sygnał o tym, co się dzieje z oddechem, natychmiast dociera do wszystkich części organizmu i niesie podstawową informację: mobilizować się czy odpuścić. Jeśli więc w walce, w zagrożeniu i przeciążeniu nauczymy się świadomie zarządzać oddechem, będziemy mogli skutecznie obniżać stan napięcia stresowego w całym organizmie.

Organizm dostaje informację: oddech nie jest spłycony, więc sytuacja jest w normie. Nie ma stresu?
I to jest cała tajemnica. Za pomocą oddechu można naprawdę zmienić fizjologiczny stan organizmu i zmniejszyć siłę reakcji stresowej. Czyli podnieść próg reakcji stresowej. Oddech ma dwa podstawowe tory: przeponowy (albo brzuszny) i piersiowy. Najważniejszy z punktu widzenia zmniejszania napięcia jest oddech brzuszny, a więc umiejętne sterowanie przeponą. Nazywa się to effortless abdominal breathing. Jest wiele badań pokazujących, jak ów bezwysiłkowy oddech brzuszny korzystnie wpływa na fizjologię i stan umysłu. Ale przeciętny człowiek nie posiada ani czucia przepony, ani wiedzy na temat jej działania. A przecież przepona jest potężnym mięśniem szkieletowym, czyli takim, który możemy kontrolować. Takim samym jak mięśnie rąk i nóg. Naprawdę warto nauczyć się nim świadomie zarządzać i wpływać na stan swego ciała, serca, umysłu i... ducha.

Ducha?
Oddech działa na wszystkich poziomach: fizjologicznym, biochemicznym, emocjonalnym, mentalnym i duchowym. W tradycjach Wschodu jest ważnym narzędziem samodoskonalenia. Niestety, w naszej kulturze nie ma takiego szacunku dla oddechu. Niemniej jest pewne i potwierdzone przez wieki doświadczeń bardzo wielu ludzi, że ten, kto chce stać się duchowo rozwiniętym człowiekiem, musi nauczyć się oddychać.

W medytacji oddech to podstawowe narzędzie uczenia się bycia tu i teraz.
Dobrze, że o tym wspominasz. Dzięki oddechowi, po nabraniu wprawy, łatwo możemy się odblokować i przywołać do rzeczywistości. Praktykując codziennie uważne doświadczanie oddechu, możemy z czasem odkryć absolutny, duchowy wymiar rzeczywistości.

Ćwiczenia budujące świadomość oddechową i uwalniające od nadmiernego napięcia

Ziewanie

Staraj się ziewnąć za każdym razem, gdy czerwone światło lub korek zatrzymają cię w ruchu ulicznym. Ziewanie jest zbawiennym odruchem ratunkowym organizmu. Gdy nasza fizjologia jest „przegrzana" zbyt długą jazdą wymagającą natężonej uwagi, organizm ziewa, czyli odruchowo wykorzystuje każdą chwilę względnego bezpieczeństwa na szybką regenerację. Nawet jedno ziewnięcie otwiera oddech, dotlenia mózg i ciało, rozciąga i rozluźnia najbardziej napięte mięśnie, nawilża oczy i wprowadza w bardziej przyjazny światu nastrój.

Ziewając na czerwonym świetle, uczymy się prawdziwie mistrzowskiego zarządzania własną energią i fizjologią w sytuacji walki albo wyścigu, jakim w coraz większym stopniu staje się jazda samochodem po naszych ulicach i drogach. Dzięki temu ćwiczeniu będziemy z czasem potrafili wykorzystywać na niezbędną regenerację każdą, nawet najkrótszą przerwę w codziennym zabieganiu. Ponadto ziewnięcie jest doskonałym modelem prawidłowego, pełnego wdechu. Zaczyna się od uruchomienia (najczęściej zablokowanej w stresie) przepony, która z całą mocą, prąc w dół, każe się rozluźnić oraz unieść brzuchowi i pozwala wykorzystać płucom 60 proc. ich wdechowej pojemności. Potem wdech jest pogłębiany przez uruchomienie mięśni klatki piersiowej, co pozwala wykorzystać pozostałe 40 proc. pojemności płuc. Krótko mówiąc: ziewnięcie to rozkoszny, relaksujący „oddech pełną piersią".

Pompki przeponowe

Leżąc na brzuchu na twardym i płaskim podłożu, staraj się oddychać wyłącznie przeponą, czyli w miarę nabierania oddechu pozwól unosić się brzuchowi i biodrom. Nie dopuszczaj jednak do unoszenia się i rozszerzania klatki piersiowej. Gdy poczujesz, że głębiej odetchnąć „do brzucha" się już nie da - zatrzymaj oddech na 2-3 sekundy i dopiero wtedy zrób wydech. Wdychaj powietrze przez nos, a wydychaj przez usta. Po 10 wdechach i wydechach odpocznij, uważnie doświadczając przez kolejne 10 wdechów i wydechów naturalnego dla ciebie oddychania. Ćwiczenie najlepiej robić bezpośrednio przed snem lub/i zaraz po przebudzeniu się, a także w okresach wypoczynku w ciągu dnia.

Jego systematyczne wykonywanie będzie ci stopniowo przywracać czucie przepony i pełną nad nią kontrolę. Jednocześnie - dzięki systematycznej pracy - siła i objętość przepony będą wzrastać. Tym samym wzrastać będzie twoja sprawność oddechowa. Przepona, jak każdy mięsień, może i powinna być używana i ćwiczona. Kiedy jest silna i sprawna, umożliwia prawidłowe, głębokie oddychanie nie tylko w sytuacjach przyjemnych, lecz także podczas walki, przeciążenia, zagrożenia i silnego pobudzenia emocjonalnego. Dzięki temu możemy się nauczyć optymalizować poziom naszej mobilizacji w sytuacjach stresowych, likwidować objawy tremy, spięcia, zablokowania i kontrolować emocje oraz zyskać większe poczucie oparcia w sobie.

Medytacja oddechu

Gdy znajdziesz wolne 5-10 minut - np. gdy jesteś w podróży albo na kogoś lub na coś czekasz, chwilę przed zaśnięciem lub tuż po przebudzeniu - skieruj swoją uwagę na oddech. Zacznij robić każdy wdech tak, aby przypominał ziewnięcie, a każdy wydech tak, aby przypominał westchnienie. W utrzymaniu uwagi pomaga liczenie w wyobraźni kolejnych wydechów seriami po pięć.

# data[].attributes.attachment_link.title
Oddech pomaga sterować emocjami i energią - mówi Wojciech Eichelberger

# data[].attributes.attachment_link.description
Życie ludzkie mierzymy od pierwszego do ostatniego tchu. Nie ma nic bardziej naturalnego niż oddech. A jednak niewiele o nim wiemy. A już na pewno nie umiemy nim zarządzać i za jego pomocą sterować swoją fizjologią i swoimi emocjami. Warto się tego nauczyć - przekonuje psychoterapeuta Wojciech Eichelberger.

# data[].attributes.headline
Jak stosować na co dzień zasady mindfulness?

# data[].attributes.subject
Jak stosować na co dzień zasady mindfulness?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mindfulness jest sztuką świadomego życia. Polega na obserwacji nie tylko tego, co się dzieje z naszym umysłem, ale i tego co się dzieje z naszym ciałem.
Dowiedz się, jak żyć zgodnie z zasadami mindfulness i polepszyć jakość swojego życia

Czym jest mindfulness?

Według dr Kristin Neff mindfulness jest widzeniem rzeczy takimi, jakimi są. Ani większymi, ani mniejszymi. Mindfulness przejawia się zbalansowanym stosunkiem do negatywnych emocji, tak aby uczucia nie były ani tłumione, ani nie wyolbrzymiane. Oznacza to, że musimy zrezygnować z tego, co zazwyczaj nawykowo robimy popełniwszy jakiś błąd i zamiast tkwić w w żalu, wstydzie albo niekończącej się samokrytyce, przyjąć postawę spotrzegawczego i trafnie wyciągającego wnioski obserwatora.

Słynne „tu i teraz"

Bycie w „tu i teraz" jest tematem opisywanym wielokrotnie we wszelakich możliwych poradnikach, więc zamiast się powtarzać, proponuję wziąć na warsztat konkretny przykład: ZAWALILIŚMY JAKĄŚ WAŻNĄ SPRAWĘ W PRACY, CO ROBIMY W TEJ SYTUACJI? Albo się zamęczamy pytaniami: jak mogliśmy czegoś tam nie dopilnować? Dlaczego wcześniej się nie przygotowaliśmy do tego spotkania/ prezentacji? Wszystko to dotyczy przeszłości. Jak już to przewałkujemy w głowie, zaczynamy od drugiego końca - i co teraz będzie? Czy zwolnią nas z pracy? Jakie poniesiemy konsekwencje? Niezmiernie rzadko osadzamy nasze pytania, nie w przeszłości, nie w przyszłości, ale w teraźniejszości. Takie pytanie przewodnie to: JAK JEST NA TERAZ? Na teraz może być tak, że jest piękny dzień, za oknem świeci słońce, a szef dał nam upomnienie, abyśmy następnym razem bardziej się postarali. Taką praktyką na bycie obecnym w własnym życiu, jest możliwie częste zadawanie sobie pytania: CO DZIEJE SIĘ W TYM MOMENCIE?

Sprawdź, jak w prosty sposób możesz nauczyć się pokonywać problemy. Kilka ważnych zasad

To o obecności we własnym życiu, a co o obecności w życiu innych?

Podświadomie gdzieś wyczuwamy, że NAJWIĘKSZYM DAREM, JAKI MOŻEMY DAĆ DRUGIEMU CZŁOWIEKOWI, JEST UWAŻNA OBECNOŚĆ. Oznacza to - bycie dla tej konkretnej osoby, w konkretnym momencie, na 100%. Nie błądzenie myślami, nie rozmawianie, a w międzyczasie prowadzenie samochodu, odpisywanie na maile, czy przeglądanie facebooka, ale pełna koncentracja i powstrzymywanie się od ocen oraz osądów własnych. Po prostu słuchanie i słyszenie. Bardzo trudna sztuka, której nigdzie nas nie uczą, a już najmniej w szkole. Tymczasem chociażby „człowiek biznesu niecałą godzinę dziennie poświęca na czytanie, dwie godziny na rozmowę i kilka na słuchanie"*.

Amerykański psychoterapeuta M. Scott Peck w swojej bestsellerowej książce „Droga rzadziej wędrowana" podaje 5 poziomów słuchania na przykładzie słuchania dzieci.

5 poziomów słuchania:

1. Zabronić dziecku mówić zgodnie z zasadą "dzieci i ryby głosu nie mają";

2. Pozwalać dziecku mówić, lecz go nie słuchać;

3. Udawać, że się słucha, od czasu do czasu wtrącając "acha", a w rzeczywistości zajmować się czymś innym - czy to w myślach, czy w rzeczywistości;

4. Słuchać selektywnie - czyli próbować oddzielić ziarno od plew - natomiast tutaj pojawia się przeszkoda w postaci zdolności ludzkiego umysłu do filtrowania docierających doń informacji - tak część plew zostaje, a część ziaren ginie;

5. Słuchać dziecka poświęcając mu całą uwagę, przywiązując znaczenie do każdego wypowiedzianego słowa i zdania. To jest słuchanie, które Joseph O'Connor określa mianem słuchania, nie tylko tego, co ktoś mówi, ale usłyszenia tego, o czym ktoś nie chce powiedzieć („listening what is there and what is not there"). To drugie bywa czasem dużo bardziej użyteczne, dające większy wgląd niż to, co wypowiedziane wprost.

Każdy wysiłek przynosi zyski

Jak nie trudno się domyślić, ten ostatni sposób słuchania jest trudny do utrzymania przez cały czas, wymagający bowiem włożenia dużego wysiłku psychicznego i fizycznego, a czasem też po prostu zupełnie niekonieczny (ktoś się chce wygadać, wyładować, lubi dużo mówić i nie wymaga naszego zaangażowania). Natomiast jest to jedyna metoda dla tych, którzy chcą mieć wpływ na innych, przekonać ich, lub sprzedać im jakiś pomysł. SŁUCHANIE Z POZIOMU 5 JEST PODSTAWOWĄ METODĄ WYWIERANIA WPŁYWU. A wielu postępuje dokładnie odwrotnie - im bardziej im na tym zależy, tym więcej mówią niż słuchają. W ten sposób odcinają się od unikalnej możliwości uzyskania informacji, na czym potencjalnemu kupcowi najbardziej zależy.

Czy dbasz o siebie, gdy pracujesz z ludźmi?

Jeżeli doceniamy znaczenie uważności w naszym życiu, to potrzebujemy również zadbać o przestrzeń na to, aby móc ją dać w kontakcie innym i sobie. Ostatnio uczestniczyłam w International Coaching Summit, gdzie jednym z prelegentów był założyciel ICC, Joseph O'Connor, przedstawiający ideę Mindfulness. Ponieważ wykład skierowany był do coachów, pierwsze pytanie, jakie padło ze strony Josepha dotyczyło praktyk przygotowywania się do sesji z klientem - co robimy jako coachowie przed sesją i po niej, aby z jednej strony przez te 1,5-2 h być w pełni obecnymi i uważnymi dla klienta, a z drugiej móc po sesji zastanowić się nad jej przebiegiem, a następnie domknąć ją w sobie. Domknąć w znaczeniu - nie myśleć bezustannie o problemie, z którym zgłosił się klient, bo to nie doprowadzi nas z pewnością do znalezienia najlepszego możliwego rozwiązania, ale oczyścić umysł, tym samym pozwalając sobie na zaistnienie efektu Zeigarnik. Innymi słowy dać sobie czas i przestrzeń, aby rozwiązanie przyszło do nas w najbardziej nieoczekiwanym momencie, a nie na żądanie, akurat wtedy, kiedy byśmy sobie tego życzyli. I wtedy może być ono nie tylko najbardziej zaskakujące, nieszablonowe, ale przede wszystkim trafne i pomocne.

Znajdź swój sposób

To samo pytanie - jak się przygotować do spotkania/ sesji/ narady/ posiedzenia - można by odnieść do wszystkich stanowisk mających bezpośredni kontakt z klientem. Ważne jest tutaj, aby wypracować swój własny sposób - jedni patrzą w dal przez okno, inni stosują techniki relaksacji bądź medytacji, inni od razu po skończonym spotkaniu robią notatki, aby z jednej strony nic nie umknęło ich uwadze, a z drugiej - aby symbolicznie domknąć temat.

Mniej znaczy więcej

Takie skupienie na tu i teraz w biznesie naprawdę popłaca. W artykule pt. „Kiedy (i dlaczego) przestać robić kilka rzeczy na raz?" opublikowanym na www.hbrp.pl P. Bregman powołuje się na badania, które wykazały, że IQ LUDZI ROZPRASZANYCH PRZEZ PRZYCHODZĄCE MAILE I DZWONIĄCE TELEFONY OBNIŻA SIĘ O 10 PUNKTÓW, CZYLI O TYLE SAMO CO W PRZYPADKU NIEPRZESPANEJ NOCY.

Wielozadaniowość szkodzi

Skąd więc taki pomysł, żeby robić 5 rzeczy jednocześnie? Zapewne wpisuje się to w przekonanie, że w ten oto sposób pracujemy szybciej i efektywniej. Jest jednak zupełnie odwrotnie. Bregman przytacza badania potwierdzające, że taki rodzaj pracy obniża produktywność o 40%, a przy tym znacząco zwiększa poziom stresu.

Pamiętaj o przerwach!

Na sam koniec jedna uwaga - nawet najbardziej wytrwałym trudno jest być skoncentrowanym dłużej niż 45 minut - po takim czasie dobrze jest zrobić sobie krótką przerwę. Klienci czasem pytają, co robić z myślami, które nieustannie wpadają do głowy - piszę raport dla prezesa, a przypominam sobie, że na jutro trzeba kupić strój na bal przebierańców do przedszkola - co wtedy? Wtedy notujemy sobie kartkę z tą informacją i mówimy sobie: ok, teraz robię to i to, a tą sprawą zajmę się za 2 godziny, wieczorem albo w innym zdefiniowanym przez nas okresie (dobrze by było, aby był on zdefiniowany możliwie konkretnie, a nie na zasadzie później).

Czym zatem jest mindfulness?

„Mindfulness is paying attention in the moment, on purpose, without jugment, as if your life depended on it."

Jon Kabbat-Zinn
Polecam teksty:
Self-Compassion Homepage

http://www.hbrp.pl/news.php?id=78&t=kiedy-i-dlaczego-przestac-robic-kilka-rzeczy-na-raz

M. Scott Peck „Droga rzadziej wędrowana"

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak stosować na co dzień zasady mindfulness?

# data[].attributes.attachment_link.description
Mindfulness jest sztuką świadomego życia. Polega na obserwacji nie tylko tego, co się dzieje z naszym umysłem, ale i tego co się dzieje z naszym ciałem. Według dr Kristin Neff mindfulness jest widzeniem rzeczy takimi, jakimi są. Ani większymi, ani mniejszymi. Mindfulness przejawia się zbalansowanym stosunkiem do negatywnych emocji, tak aby uczucia nie były ani tłumione, ani nie wyolbrzymiane.

# data[].attributes.headline
Edukacja leśna - materiały dla nauczycieli 

# data[].attributes.subject
Edukacja leśna - materiały dla nauczycieli 

# data[].attributes.attachment_link.description
materiały dla nauczycieli i bibliotekarzy

# data[].attributes.headline
Moc medytacji – dowiedz się co dzięki niej zyskasz

# data[].attributes.subject
Moc medytacji – dowiedz się co dzięki niej zyskasz

# data[].attributes.attachment_link.title
Moc medytacji - dowiedz się co dzięki niej zyskasz - Żyj świadomie

# data[].attributes.attachment_link.description
“Zapytano Buddę – „Co zyskałeś dzięki medytacji?” Budda odpowiedział – „Nic”. Pozwól jednak, powiedział Budda, że powiem Ci co straciłem: złość, lęk, depresję, niepewność, strach przed starością i śmiercią.” –...

# data[].attributes.headline
Nie relaksuj się. Po prostu bądź! - Czyli jak nie mnożyć sobie stresu?

# data[].attributes.subject
Nie relaksuj się. Po prostu bądź! - Czyli jak nie mnożyć sobie stresu?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Czy znasz kogoś, kto po słowach „uspokój się" faktycznie stał się spokojniejszy? Oto, co ma do zaoferowania podejście mindfulness w temacie radzenia sobie ze stresem.

Na początek - „Rozluźnij się...". Pewnie są wśród nas ludzie, którzy chętnie skorzystają z takiej sugestii. Są też i tacy, którzy słysząc podobne słowa, są jeszcze bardziej spięci. Przez wiele lat nie potrafiłam skorzystać z relaksacji, wizualizacji, medytacji prowadzonych. Im bardziej głos namawiał mnie do rozluźnienia, tym większe napięcie czułam. Aż trafiłam na mindfulness.

Wciskając gaz i hamulec zarazem

Dopiero po pewnym czasie zrozumiałam, że różnica polega na propozycji zauważania tego, co w tym momencie odczuwam. I na przekonaniu, że wrażenia i emocje są w porządku takie, jakie są. Ukojenie układu nerwowego przychodzi z akceptacją i słowami: „Tylko zauważ. Nie musisz nic z tym robić".
Stres oznacza napięcie. Aktywację autonomicznego układu nerwowego w reakcji na zagrożenie lub mobilizację energii, aby osiągnąć wytyczony cel. Gdy aktywowany jest pień współczulny AUN:

wzrasta ciśnienie krwi,

serce bije szybciej,

brzuch i klatka piersiowa zaciskają się,

źrenice się rozszerzają,

oddech jest płytszy,

mięśnie są napięte,

zwiększa się potliwość.

Organizm jest przygotowany na reakcję walki lub ucieczki. Badania Petera Levine'a, twórcy terapii traumy Somatic Experiencing, nad fizjologią stresu traumatycznego pokazują, że ekstremalnie wysokie poziomy pobudzenia w układach nerwowych współczulnym i przywspółczulnym (części związanej z nerwem błędnym grzbietowym) mogą pojawić się jednocześnie. To jak jazda samochodem, gdy jednocześnie wciskamy pedał gazu i hamulec. Dochodzi wówczas do reakcji zamarcia, odcięcia. Obserwujemy wówczas:

zapadnięcie ciała, znieruchomienie,

niskie ciśnienie krwi,

cichy głos,

nieobecny wzrok,

odrętwiały umysł, trudno zebrać myśli,

poczucie oddzielenia, dysocjacji.

Organizm ludzki ma naturalną zdolność do samoregulacji i w sposób naturalny powraca do równowagi, o ile przeszłe sytuacje traumatyczne (nie tak rzadkie, jak lubimy myśleć) nie doprowadziły do zaburzenia na tym polu. Co się dzieje, gdy stresujące sytuacje pojawiają się zbyt często, zbyt nagle lub są zbyt silne? Układ nerwowy, który jest przygotowany do radzenia sobie z sytuacją zagrożenia lub mobilizacji, nie nadąża z powrotem do stanu równowagi i znów zostaje zalany hormonami stresu. Ilu Czytelników rozpoznaje siebie jako osoby działające w stanie przeciągającego się lub permanentnego stresu? Wtedy przestajemy zauważać poszczególne stresujące sytuacje. Mówimy o stresującym życiu i przeżywanym stale napięciu. Pojedyncza stresująca sytuacja również może nas przytłoczyć, jak choćby wtedy, gdy ulegamy wypadkowi. Zwierzęta pięknie uczą nas, jak możemy poradzić sobie ze stresem. Dzięki etologom filmującym zachowania fauny możemy podziwiać, jak antylopa, która chwilę wcześniej ratowała swoje życie ucieczką przed drapieżnikiem, intensywnie drży, po czym bardzo spokojnie oddala się, skubiąc rośliny. Podobne strategie są dostępne również dla nas, o ile mamy kontakt z naszym ciałem.
Peter Levine w Głosie wnętrza pisze o drżeniu, trzęsieniu się i spontanicznych ruchach ciała:
„Dzięki tym reakcjom układ nerwowy uwalnia się od skutków silnych doświadczeń. Ciało i umysł odzyskują równowagę, stają się gotowe do następnych spotkań z niebezpieczeństwami, pożądaniem oraz życiem jako takim. Wracasz na ziemię. Dokonuje się samoregulacja organizmu. (...) Nauczenie się właściwego doświadczania stanów silnego pobudzenia (niezależnie od tego, jakie jest ich źródło) pozwala na utrzymanie równowagi wewnętrznej oraz zdrowia psychicznego. Umożliwia też przeżywanie życia w pełni - od silnego bólu po ekstazę (...).
Kiedy te reakcje są powstrzymywane i nie mogą się dopełnić, nasza naturalna zdolność regeneracji zanika. Sytuacja, w której następuje zamrożenie ciała i umysłu pod wpływem rzeczywistego lub wyobrażonego zagrożenia, oznacza, że stajemy się podatni na traumę. Znaczy to także, że zmniejszyła się nasza witalność, a związek ze światem osłabł". Podejście uważności cieszy się aktualnie olbrzymim zainteresowaniem świata neuronauki. Badania opublikowane w 2018 r. sugerują, że interwencje oparte na uważności mogą być skutecznymi metodami leczenia nawet w przypadku PTSD.

WARTO ZWRÓCIĆ UWAGĘ

Nic nie jest stałe. Emocje również. Przepływają przez nas, nie czyniąc nam krzywdy, o ile nie staramy się z nimi walczyć. Czasami z różnych przyczyn nie mamy w sobie zgody na przeżywanie smutku, złości lub innych uczuć i stawiamy im tamy, tłumiąc je. Dzieje się tak na przykład w sytuacji, gdy chcemy chronić nasz obraz siebie: „Jestem twarda", „Mnie takie rzeczy nie ruszają", „Jestem dobrze wychowanym człowiekiem". Mechanizm wyparcia jeszcze szczelniej oddziela nas od przeżywania emocji. Być może w przeszłości, w dzieciństwie, uczestniczyliśmy w tak trudnych sytuacjach, że odcięcie od przeżyć było najlepszą strategią przetrwania. Teraz w dorosłym życiu nie musimy już dłużej jej stosować.

Zbroja charakteru - jak się uwolnić

Gdy dostatecznie długo nie mamy kontaktu ze wzbudzanymi emocjami, nasze ciało zostaje naznaczone powstrzymywaniem. Twórca bioenergetyki Alexander Lowen pisze, iż ciało osoby niezaburzonej jest elastyczne, a jej ruchy pełne gracji. Jednak rzadko spotykamy w naszym otoczeniu takie osoby. Dzieci są pełne gracji. Później, w toku zdobywania doświadczeń społecznych i procesu wychowania, nasze ciało przestaje być spójne. Możemy zauważyć na przykład: usztywnienia, zwiotczenia, nadmierne otłuszczenie poszczególnych partii ciała. Zdarza się, że części ciała są jakby odcięte, nie ma między nimi naturalnego przepływu. Na tej podstawie Stephen Johnson w swojej książce Style charakteru rozróżnia kilka typów sylwetek. Kiedy ciało broni się przed przeżywaniem emocji w odpowiedzi na zbyt silne, traumatyczne bodźce lub stałe frustracje ze strony środowiska, dochodzi do wytworzenia bloków energetycznych i powstaje swoista zbroja charakteru. W takim przypadku osoba nie może liczyć na sygnały ostrzegawcze ze swojego ciała, czyli ból lub silne uczucia dyskomfortu, które informują ją o braku zaspokojenia ważnych dla niej potrzeb (Marshall Rosenberg, twórca idei Porozumienia bez Przemocy,
Non-Violent Communication - NVC). Takie sygnały są jak czerwone światło na tablicy rozdzielczej auta - mówią, że należy dokonać jakiejś zmiany, by sobie pomóc. Inaczej dalsza podróż nie będzie możliwa. Na szczęście możemy takiej osobie pomóc w toku terapii, pracy z ciałem, rozwoju poprzez ruch, taniec. Pomocne jest także praktykowanie świadomego ruchu, jak w metodzie Feldenkreisa i w medytacji.

Złóż ciału choćby krótką wizytę

Mindfulness ma nam wiele do zaoferowania w zakresie ponownej integracji ciała i umysłu. Praktyki uważnego ruchu pomagają zainicjować udział świadomości w procesie poruszania się organizmu. Dzięki temu następuje ponowne przyłączenie poszczególnych partii ciała. Powolny, świadomy oddech docierający do każdego miejsca w naszym ciele działa jak wiele maleńkich sznureczków scalających strukturę organizmu. Ostatecznie treść naszego doświadczenia zaczyna być stopniowo coraz bardziej świadoma. Pozwalanie sobie na swobodne pojawianie się myśli i emocji oraz oglądanie ich jak chmur przesuwających się po niebie pozwala zobaczyć je z nowej perspektywy. Dodatkowo, praktyki współczucia w treningu mindfulness ośmielają nas do akceptacji samych siebie i dlatego znów bardziej jesteśmy skłonni zauważać treści bolące, niewygodne, przedtem wyparte lub tłumione. Mogą to być zbyt trudne wspomnienia, ale też cechy, które nie mogły się rozwinąć w pełni, gdyż były z jakiegoś powodu trudne do przyjęcia dla naszego środowiska. Są one jednak zawsze przechowywane w pamięci naszego ciała.
Samo obserwowanie ciała, tego, co jest, to też przyzwalanie, aby się pojawiło. Ciało mamy zawsze ze sobą. Jeżeli nauczymy się ponownie zauważać, jak się czujemy, np. podczas rozmowy z kimś, możemy trafniej rozpoznawać swoje potrzeby i na bieżąco podejmować decyzje w zgodzie ze sobą. Właśnie tak możemy pozostać przebudzeni, świadomi w każdej chwili życia. Wiele razy w ciągu dnia możemy zapytać siebie, jakie mam wrażenia w ciele, uczucia, jak czuję się z tym, co czuję.
Jon Kabat-Zinn opracował ośmiotygodniowy program redukcji stresu oparty na uważności ( Mindfulness Based Stress Reduction - MBSR) na podstawie doświadczeń z medytacją w leczeniu pacjentów przewlekle chorych (ból chroniczny) w szpitalu uniwersyteckim (University of Massachusetts Medical School). Prowadzone przez niego i jego współpracowników liczne badania ukazały pozytywną korelację treningu uważności z łagodzeniem objawów stresu i chronicznego bólu. W kolejnych badaniach prowadzonych na całym świecie potwierdzano wpływ praktyk uważności na redukcję stresu u klinicystów i personelu szpitali. Przytaczam dwa z najnowszych badań opublikowanych w 2019 r.:

stwierdzono, że nawet skrócony trening MBSR skutecznie pomaga absolwentom studiów pielęgniarskich poradzić sobie ze stresem doświadczanym podczas praktyki;

wyniki kolejnych badań sugerują, że interwencje oparte na uważności pozwalają skutecznie zmniejszyć niepokój i poprawić samopoczucie pracowników służby zdrowia i stażystów, a w efekcie sprawić, że będą mogli lepiej zaopiekować się pacjentem.

Christophe André pisze: „W naszych programach medytacyjnych często poświęcamy 30 lub 40 minut, by dobrze zbadać całe bogactwo i złożoność swoich cielesnych doznań. Ale możemy także, jak zrobiliśmy to przed chwilą, złożyć ciału tylko krótką wizytę. Warto robić to regularnie, z ciekawością i życzliwością. Nawet jeśli nasze ciało jest zmęczone, cierpiące, chore, ofiarujmy mu uwagę i czułość. Zasługuje na to, daje nam tak wiele".
Trening MBSR dawno już opuścił szpitalne mury i cieszy się dużą popularnością, również w Polsce. Pochodną treningu uważności MBSR jest terapia poznawczo-behawioralna oparta na uważności (MBCT), powstała z połączenia terapii poznawczo-behawioralnej z treningiem uważności w celu leczenia nawracających depresji. Inne formy terapii bazujące na uważności to m.in. terapia dialektyczno-behawioralna (BDT), stworzona z myślą o pacjentach borderline (zaburzenie osobowości z pogranicza) oraz terapia akceptacji i zaangażowania (ACT), która wykorzystuje fakt, że problemy tworzy i podtrzymuje nasz stosunek do nich.
Propozycją podobną do treningu MBSR jest kurs MBLC (Mindfulness Based Living Course) stworzony przez Roba Nairna i zawierający elementy współczucia (compassion).

W jaki sposób sami mnożymy stres w naszym życiu

...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników w ramach Otwartego Dostępu.

Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

# data[].attributes.attachment_link.title
Nie relaksuj się. Po prostu bądź! - Czyli jak nie mnożyć sobie stresu?

# data[].attributes.attachment_link.description
Czy znasz kogoś, kto po słowach „uspokój się" faktycznie stał się spokojniejszy? Oto, co ma do zaoferowania podejście mindfulness w temacie radzenia sobie ze stresem. Na początek - „Rozluźnij się...". Pewnie są wśród nas ludzie, którzy chętnie skorzystają z takiej sugestii. Są też i tacy, którzy słysząc podobne słowa, są jeszcze bardziej spięci.

# data[].attributes.headline
Niezbędnik nauczyciela w pracy z ukraińskimi dziećmi.

# data[].attributes.subject
Niezbędnik nauczyciela w pracy z ukraińskimi dziećmi.

# data[].attributes.attachment_link.title
Niezbędnik nauczyciela w pracy z ukraińskimi dziećmi - Progresfera

# data[].attributes.headline
 Radzenie sobie z trudnymi emocjami - dla nastolatków - Боротьба з важкими емоціями для підлітків

# data[].attributes.subject
 Radzenie sobie z trudnymi emocjami - dla nastolatków - Боротьба з важкими емоціями для підлітків

# data[].attributes.attachment_link.title
Боротьба з важкими емоціями для підлітків / Radzenie sobie z trudnymi emocjami - dla nastolatków

# data[].attributes.headline
Jak sobie pomóc w sytuacji, gdy odczuwasz fizyczne i emocjonalne wyczerpanie, spowodowane stykaniem się z cudzym cierpieniem?

# data[].attributes.subject
Jak sobie pomóc w sytuacji, gdy odczuwasz fizyczne i emocjonalne wyczerpanie, spowodowane stykaniem się z cudzym cierpieniem?

# data[].attributes.headline
Porozmawiajmy o wojnie w Ukrainie (film dla dzieci)

# data[].attributes.subject
Porozmawiajmy o wojnie w Ukrainie (film dla dzieci)

# data[].attributes.attachment_link.title
Porozmawiajmy o wojnie w Ukrainie (film dla dzieci)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dzień Osób z zespołem Downa- materiały pomocnicze

21 marca to ważna data! Zwłaszcza dla nas, pedagogów specjalnych! Dzień osób z zespołem Downa to pretekst do wartościowych rozmów z uczniami na temat tego jak jesteśmy różnorodni. Postawa tolerancji, otwartości i zrozumienia zawsze powinna towarzyszyć naszym uczniom w kontaktach z rówieśnikami z zespołem Downa. Uczmy ich otwartości, życzliwości i tolerancji. Dzień kolorowej skarpetki- symbol różnorodności genetycznej osób z zespołem Downa niech zagości na stałe w kalendarzu ważnych obchodów w naszej klasie i w szkole.

Opracowała Anna Piwowarska

Prezentacja na temat dnia kolorowej skarpetki w linku pod obrazkiem

Link do prezentacji
https://drive.google.com/file/d/1u1pN-W0wAfElzs92cTjO0mYAxApI83AJ/view?usp=sharing

Zakładki do książek do samodzielnego kolorowania przez uczniów w linku pod obrazkiem
https://drive.google.com/file/d/1ptlsVof23nhNgsz5HKkBy-3g2yQOLKVM/view?usp=sharing
Link do zakładek

# data[].attributes.attachment_link.title
Dzień Osób z zespołem Downa- materiały pomocnicze

# data[].attributes.attachment_link.description
21 marca to ważna data! Zwłaszcza dla nas, pedagogów specjalnych! Dzień osób z zespołem Downa to pretekst do wartościowych rozmów z uczniami na temat tego jak jesteśmy różnorodni. Postawa tolerancji, otwartości i zrozumienia zawsze powinna towarzyszyć naszym uczniom w kontaktach z rówieśnikami z zespołem Downa. Uczmy ich otwartości, życzliwości i tolerancji.