# data[].attributes.attachment_link.readable_text
ZEMSTA

Aleksander Fredro

Jak jest zbudowana akcja w komedii Aleksandra Fredry Zemsta?

Temat:

na początek

1. Jakie jest przeznaczenie dramatu? 2. Co przede wszystkim różni dramat od epiki i liryki? 3. Kto jest pośrednikiem między światem utworu a czytelnikiem? 4. W jaki sposób dowiadujemy się o wydarzeniach? 5. Jak nazywamy formę wypowiedzi bohaterów? 6. Jak jest zbudowany tekst dramatu?

Zemsta jako dramat

podział na akty i sceny

tekst główny, dialog

podział na role

tekst poboczny, didaskalia

Zastanów się

1. Który z elementów świata przedstawionego w dramacie jest - według was - najważniejszy? 2. Co to jest akcja? 3. Z czym się wam kojarzy?

AKCJA I KONFLIKT

AKCJA - ciąg zdarzeń rozwijających się od konfliktowego punktu wyjścia do momentu jego rozwiązania. Przyczyną i siłą napędową akcji w dramacie jest zawsze konflikt, który nazywamy konfliktem dramatycznym. KONFLIKT DRAMATYCZNY - przyczyna i siła napędowa rozwoju akcji w dramacie

Podaj przykłady wydarzeń, w których występowały wskazane postacie

Cześnik

Papkin

Rejent

Podstolina

Wacław

Klara

Moment, w którym konflikt osiąga najwyższy stopień wyrazistości, wydaje się nierozwiązalny, a napięcie osiąga swoje maksimum.

KOMPOZYCJA

ZAWIĄZANIE AKCJI

Najbardziej rozbudowana część przebiegu akcji, w której narastają zarysowane wcześniej konflikty i problemy.

ROZWINIĘCIE AKCJI

Końcowy etap przebiegu akcji, będący rozstrzygnięciem konfliktu.

PERYPETIE

Nagła zmiana losów bohaterów, najczęściej łącznik między punktem kulminacyjnym a rozwiązaniem akcji.

PUNKT KULMINACYJNY

Sytuacja zarysowana w punkcie wyjścia, przedstawiająca główny konflikt i zapoznająca wstępnie czytelnika z najważniejszymi postaciami i problemami utworu. Tworzy wyjściowy układ zdarzeń, z którego wynikają dalsze.

ROZWIĄZANIE AKCJI

KOMPOZYCJA

PUNKT KULMINACYJNY

PERYPETIE

ROZWINIĘCIE AKCJI

ROZWIĄZANIE AKCJI

ZAWIĄZANIE AKCJI

komizm

Co może śmieszyć na przedstawionych sytuacjach?

komizm

Co to zanczy, że utwór jest komedią?

komizm

KOMIZM - konieczny składnik komedii wywołujący reakcję w postaci śmiechu i wesołości, ale wykluczający emocje negatywne, np. odrazę, litość. KOMEDIA - gatunek literacki zaliczany do dramatu, którego cechami charakterystycznymi są lekka, pogodna tematyka, komizm i szczęśliwe zakończenie.

rodzaje komizmu

KOMIZM POSTACI

KOMIZM SYTUACJI

KOMIZM SŁOWNY

DZIĘKUJĘ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
M I T O L O G I A

w pigułce

START

Emilia Rajska

INDEX

powstanie świata

drzewo genealogiczne greckich bogów

wielka dwunastka

demeter i kora

12 prac heraklesa

dedal i ikar

mitologiczne związki frazeologiczne

prometeusz

Mitologia - zbiór mitów opowiadanych w danej społeczności lub literacko uporządkowany zbiór opowieści o bóstwach i istotach nadprzyrodzonych. Jest to też nauka zajmująca się zbieraniem, klasyfikacją, analizą i interpretacją mitów.

POWSTANIU ŚWIATA

mit o

Na początku był chaos - chyba każdemu obiły się o uszy te słowa. Ale co było potem?

Z owego Chaosu, niekończącej się ciemności, wyłoniły się 2 pierwsze bóstwa: Uranos (niebo) i Gaja (Ziemia). Z ich związku powstał potężny ród tytanów, ale i również cyklopów i hekatonchejronów. Uranos nie był zadowolony z tego szkaradnego i brutalnego potomstwa, więc zrzucił ich do Tartaru - najgłębszej części Podziemia. Gaja po usłyszeniu jęków wyrodnych tytanów, znienawidziła Uranosa. Uknuła spisek, w którym wziął udział najmłodszy z tytanów: Kronos. Spowity w żelazny sierp zakradł się do Uranosa i zabił go. Z krwi powalonego boga zrodziły się 3 boginie zemsty - erynie. Później, wraz z bogami rodził się świat, którym rządził Kronos. Został on zabity przez Zeusa, ale o tym powiem później.

Narodziny SwiataJan Parandowski [fragment]

Drzewo genealogiczne greckich bogów

chaos

gaja

uranos

kronos

rea

zeus +

hera

hades

posejdon

hestia

demeter

afrodyta

ares

hefajstos

hermes

apollo

atena

artemida

ZEUS - WŁADCA NIEBA I ZIEMI

wielka dwunastka

Zeus został królem wszystkich bogów, jednakże przed tym, czekało go dużo wyzwań. Kronos zjadał swoje dzieci, w obawie, że 'pozbawią go tronu', dlatego, gdy urodził się Zeus, Reja oddała go na wyspę, pod opiekę nimf. Dorastał tam, jako jeden z najpotężniejszych bogów, przygotowywany do walki z ojcem.Kiedy wrócił, Reja oszukała Kronosa. Zawinęła kamień w kocyk i podała mu go. Tak jak się spodziewała, Tytan połknął go, myśląc, że to kolejne dziecko. Po zjedzeniu kamienia, zwrócił wszystkie dzieci, które stanęły po stronie Zeusa i razem toczyły dziesięcioletnią walkę z Kronosem. Zeus wraz z rodzeństwem wygrał i zasiadł na tronie Olimpu. Atrybutami Zeusa są: piorun, dąb i tarcza egida, a jego świętym zwierzęciem jest orzeł. W mitologii rzymskiej Zeus jest nazywany Jowiszem.

+ info

POSEJDON - BÓG MÓRZ

wielka dwunastka

Posejdon jest głównie znany ze sporu z Ateną. Przegrał on w 'zawodach' o to, kto będzie bardziej czczony w Atenach. Bóg wbił trójząb w ziemię, z której wytrysnęło słone źródło. Bogini za to wbiła tyrs i w tym miejscu wyrosło drzewo oliwne. Mieszkańcy uznali dar Ateny za bardziej przydatny, dlatego miasto nosi jej imię. Spór tych bogów nie kończy się tylko na tym, a w wielu innych mitach przejawia się ich wspólna nienawiść. Współcześni pisarze lubią wykorzystywać ich stosunki jako przykłady lub metafory w swoich dziełach.Posejdon jest również patronem rybaków i żeglarzy. Jego atrybutem jest trójząb, świętym zwierzęciem jest koń, a w mitologii rzymskiej nosi on imię Neptun.

+ info

HADES - BÓG PODZIEMIA I UMARŁYCH

wielka dwunastka

Po pokonaniu Kronosa, Hades został władcą całego Podziemia - krainy umarłych. W strzeżeniu dusz pomaga mu jego trójgłowy pies o imieniu Cerber, a prawą ręką Hadesa została jego żona - Persefona. Bóg zakochał się w niej i siłą sprowadził do Podziemia, jednakże o tym micie opowiem później.Hades nie miał wielu kochanek w przeciwieństwie do reszty bogów, a w śród ludzi budził on strach, a może i przerażenie. Hadesa często przedstawia się z hełmem, którego wykuli cyklopi. Zrobili oni też pioruny dla Zeusa i trójząb dla Posejdona, jak mawiają niektóre mity. Atrybutami Hadesa są klucze i berło, a świętym zwierzęciem kogut. W mitologii rzymskiej możemy spotkać boga podziemi pod imieniem Pluton.

+ info

DEMETER - BOGINI ZIEMI UPRAWNEJ I ROLNICTWA

wielka dwunastka

Demeter była boginią czczoną zwłaszcza przez rolników, a za wszelkie pomyślne zbiory składano jej ofiary, albo budowano świątynię. Mówiono, że to właśnie ta bogini wynalazła młyn oraz rozpowszechniła uprawę warzyw i drzew owocowych. Często określano ją jako przynoszącą porządek prawa boskiego, prawa rządzącegoświatem, a co za tym idzie, cyklem przyrody. Łamanie tych praw skutkowało głodem, brakiem plonów, chorobami czy rozpadem plemienia. Atrybutami Demeter są: wieniec z kłosów na głowie, sierp, pochodnia, kosz owoców i łuk. W mitologii rzymskiej nosi imię Ceres.

+ info

APOLLO - BÓG SŁOŃCA, POEZJI, LECZNICTWA I WRÓŻB

wielka dwunastka

Apollina określa się jako najprzystojniejszego z bogów, najbardziej zazdrosnego, oraz tego, który zsyłał natchnienie na Wyrocznie Delfickie. Razem ze swoją siostrą bliźniaczką, Artemidą, wychowywał się na wyspie Delos, gdzie razem doskonalili swoje umiejętności łucznicze. Bóg miał wiele kochanek, ale te historie nie kończyły się dobrze, jak na przykład ta o Apollinie i Dafne. Mężczyzna bardzo długo 'uganiał' się za dziewczyną. Tak długo, aż ta straciła siły i zwróciła się o pomoc do swojego ojca - Penejosa, boga rzeki. Penejos spełnił prośby córki i zamienił ją w krzak, a załamany Apollo na ten widok, ułamał jedną gałąź. Uplótł z niej wieniec, który, od tamtej pory, zawsze nosił na głowie. Atrybutem Apolla jest lira, a świętym zwierzęciem wół. W mitologii rzymskiej nosi on takie same imię, jak w mitologii greckiej.

+ info

ARTEMIDA - BOGINI ŁOWÓW, DZIKIEJ PRZYRODY I ZWIERZĄT

wielka dwunastka

Artemida, w przeciwieństwie do swojego brata, nie flirtowała, a wolne chwile spędzała na polowaniu na łąkach Arkadii. Wraz z czasem dołączały do niej różne nimfy, aż stworzyły one tak zwany 'kult Artemidy', który cechował się okrucieństwem i pragnieniem zemsty. Boginię postrzegano tak samo, a potwierdza to pewien mit o niej i Akteonie. Pewnego dnia, mężczyzna przemierzał leśne tereny, razem ze swoimi psami. Natrafił na rzekę, w której myła się Artemida. Bogini zauważyła go i, jak można się spodziewać, wściekła się. W akcie zemsty za to, że ja podglądał, zamieniła go w jelenia. Psy nie rozpoznały pana i zaczęły go gonić, a skończyło się rozszarpaniem Akteona przez jego własnych, psich towarzyszy. Atrybutami Artemidy są: łuk, strzała i kołcza, ponieważ to ich używała do polowań. Święte zwierzę bogini to łania, a w mitologii rzymskiej nazywana jest Dianą.

+ info

AFRODYTA - BOGINI PIĘKNA I MIŁOŚCI

wielka dwunastka

Afrodyta jest najpiękniejszą boginią na Olimpie, jednakże okoliczności jej narodzin nie są do końca znane. Niektóre mity mówią, że nie miała rodziców i pewnego dnia wyłoniła się z piany morskiej w pobliżu Cypru. Natomiast jeszcze inne źrodła podają, że jest ona cóką Zeusa i Diony.Afrodyta przyczyniła się do rozpętania wojny trojańskiej, ponieważ w konkursie piękności między nią, Herą i Ateną, zaproponowała Parysowi za żonę Helenę. Bogini była żoną Hefajstosa, jednak nie była mu wierna. Romansowała z Aresem. Hefajstos ukrył w łożu Afrodyty metalową pułapkę, która złapała boginię oraz Aresa i wystawił ich tym na pośmiewisko przed innymi bogami Olimpu. Atrybutami Afrodyty są; rydwan zaprzężony w gołębie, róża i mirt, a pierwsze dwa stały się ogólnoprzyjętym symbolem miłości, nawet w tych czasach. Świętym zwierzęciem bogini jest gołębica, a w mitologii rzymskiej Afrodyta nosi imię Wenus.

+ info

ARES - BÓG WOJNY

wielka dwunastka

Ares w przeciwieństwie do Ateny, patronuje walce brudnej, brutalnej i niesprawiedliwej. Przykładem tego jest wojna trojańska, gdzie stawał raz po stronie Greków, a raz po stronie Trojan i mordował obydwie strony.Chociaż, Ares miał też dobre strony: był bóstwem męstwa, wytrzymałości i kontroli gniewu, co może się wydawać śmieszne, patrząc na jego działania podczas wojny trojańskiej. Potrafił zsyłać lęk i tchórzostwo na tych, co zaleźli mu za skórę, ale również odwagę na tych, co na to zasługiwali. Ares nie był zbyt czczony w Grecji, ale jeśli już znalazła się jego kapliczka, to nikt nie śmiał jej zniszczyć, zwłaszcza podczas wojny. Inaczej było w Rzymie - Mars (Ares) był jednym z najbardziej czczonych bogów i nierzadkim widokiem była jego świątynia. Atrybutami Aresa są miecz, zbroja i tarcza, które wykuł dla niego Hefajstos. Za święte zwierzę boga uznaje się dzika.

+ info

HEFAJSTOS - BÓG OGNIA I KOWALI

wielka dwunastka

Hefajstos urodził się jako brzydkie dziecko, które rozmiarami przypominało nowonarodzonego tytana, dlatego jego matka Hera, zrzuciła go z Olimpu, przez co bóg jest kulawy. Po dziewięciu latach powrócił na Olimp w towarzystwie Dionizosa i zajął się tym, co wychodziło mu zdecydowanie najlepiej: tworzeniem nowych wynalazków. Tworzył takie rzeczy, jak na przykład pioruny, berło i tarcza dla Zeusa, strzały dla Erosa czy zbroja dla Achillesa. W starożytności mawiano, że gdy z wulkanu unosi się dym, Hefajstos zaczyna swoją pracę.Atrybutami boga jest młot, a świętym zwierzęciem osioł. W mitologii rzymskiej możemy spotkać Hefajstosa pod postacią Wulkana.

+ info

HERA - BOGINI PŁODNOŚCI I MACIERZYŃSTWA

wielka dwunastka

Hera z powodu swojego knucia przeciwko nieślubnym dzieciom i kochankom Zeusa stała się symbolem zazdrości. Nieraz możemy przeczytać jakie kary spotykały tych, którzy romansowali z władcą Olimpu, oraz tych, którzy byli owocem owych spotkań. Szczególnie uwzięła się na Heraklesa. Kiedy chłopiec był mały, Hera zesłała na niego węże by go udusiły, jednak Herakles sobie z nimi poradził. Jednakże na tym nie poprzestała - zesłała na herosa obłęd, prez który pozabijał swoje dzieci. Była inicjatorką sławnych 12 prac Heraklesa i namówiła jego żonę, by zamoczyła jego koszulę we krwi zabitego centaura, która była zatruta i zabiła herosa. Rozdrażniony Zeus wymierzył jej karę, a jak niektóre mity podają, koniec w końcu Hera i Herakles pogodzili się.Atrybutami Hery jest owoc granatu oraz paw, który jest również jej świętym zwierzęciem. W mitologii rzymskiej Hera nosi imię Junona.

+ info

HERMES - BÓG DRÓG, PODRÓŻNYCH I ZŁODZIEI

wielka dwunastka

Hermes w mitologii był posłańcem i ambasadorem Zeusa, sprowadzał dusze do Hadesu i zsyłał ludziom marzenia senne. Jako niemowlę ukradł Apollinowi stado krów, sprytnie myląc ślady. Aby złagodzić jego stres, ofiarował mu lirę z jelit cielęcych i skorupy żółwia. Instrument spodobał się Apollinowi i w zamian podarował mu opleciony dwoma wężami kadeceusz.Początki Hermesa na Olimpie nie były łatwe; okradał bogów, co spowodowało gniew Zeusa, ale w końcu nie został wyrzucony z Olimpu, albo gorzej ukarany. Atrybutami Hermesa są: kadeceusz, petasos (podróżny kapelusz ze skrzydłami) oraz sandały ze skrzydłami. W mitologii rzymskiej Hermes przybiera postać Merkurego.

+ info

ATENA - BOGINI MĄDROŚCI I WOJNY SPRAWIEDLIWEJ

wielka dwunastka

Jak podają mity, Gaja przepowiedziała, że dziecko powstałe z romansu Zeusa i Metydy obali władcę Olimpu, więc ten w obawie połknął ciężarną kochankę. Zaczął wtedy cierpieć na okropne bóle głowy, więczawołał Hefajstosa, by ten rozłupał mu czaszkę w celu dowiedzenia się, co jest przyczyną bólu. Wtedy to, z głowy wyskoczyła mu Atena, spowita w zbroję i od razu wydała okrzyk wojenny.Owa bogini odznaczała się ogromnym talentem do tkactwa ijako jedyna na Olimpie umiała to robić. Jednak gdy pewna księżniczka o imieniu Arachne zaczęła się szczycić, że umietkać lepiej od Ateny, zaczęły się zawody. Rzeczywiście tak było;Atena nie mogła dorównać pracy dziewczyny, dlatego, w akciezazdrości zamieniła ją w pająka. Atrybutami Ateny są tarcza (egida), włócznia i łuk. Świętym zwierzęciem kobiety jest sowa, a jej rzymska postać zwie się Minerwa.

+ info

DEMETER I KORZE

mit o

Pewnego dnia, Kora jak zwykle przechadzała się po łąkach wraz z nimfami. Jednak, kiedy została sama i zauważyła piękne kwiaty narcyzu, nie mogła się powstrzymać i zerwała je. Wiedząc, że nie może - te kwiaty były poświęcone bogu Podziemi, Hadesowi. Nie minęła minuta, a ziemia wokół Kory rozwarła się i pojawił się sam Hades. Porwał Korę, a zrozpaczona Demeter zaczęła poszukiwania, lecz na marnę. Jej fatalny stan sprawił, że przyroda obumarła. Kiedy dowiedziała się, że Kora znajduje się w Podziemiach i że Zeus obiecał rękę jej córki Hadesowi, wściekła się. Rzuciła klątwę na ziemię, by już nic nie urodziła, a sama bogini ukryła się w odległej krainie. Nieurodzaj panujący na ziemi zmusił Zeusa do zmiany wyroku. Zarządził on bowiem, że Kora będzie spędzać 1/3 roku w Podziemiach, jako żona Hadesa, a 2/3 roku miała spędzać ze swoją matką, więc Demeter zdjęła klątwę. Tak oto powstały, według mitologii, pory roku. Jesień i zima - szare i małourodzajne pory, które odwzorowują stan Demeter, kiedy jej córka musiała zejść do Hadesu. Wiosna i lato - słoneczne i ciepłe czasy, które zwiastują, że boginie znowu są razem.

streszczenie

DWUNASTU PRACACH HERAKLESA

mit o

Jak już wcześniej wspominałam, Hera nienawidziła Heraklesa, dosłownie, od jego urodzenia. Kiedy heros był dorosły i założył rodzinę, bogini zesłała na niego obłęd, w wyniku którego pozabijał swoich bliskich. Zrozpaczony Herakles udał się do Wyroczni Delfickiej, by zapytać o radę. Ta kazała mu pracować u króla, dla którego miał wykonać 12 niemożliwych do wykonania zadań, aby mógł odpokutować za swoje czyny. Oto one:

1. Przyniesienie skóry lwa z Nemei - Herakles zagonił go do jego jamy i udusił maczugą. Król tak się przeraził, że zakazał mu przynosić dowodów do sali.

2. Zabicie hydry z jeziora Lerne - Heros zaczął odcinać jej łby, jednak na jego miejsce odrastały 3 kolejne. Herakles w końcu rozkazał woźnicy podpalić pobliski las. Kiedy ten zaczął płonąć, Herakles każdą ranę po odrąbaniu głowy od razu zapalał tak, żeby nie odrastały. Ostatnią, nieśmiertelną głowę, odciął, zakopał głęboko w ziemi i przykrył głazem. Zamoczył strzałę w trującej mazi hydry, czyniąc z niej śmiertelną broń.

3. Schwytanie łani cerynejskiej - piękne zwierze było ulubieńcem Artemidy, dlatego Herakles nie chciał go zabijać. Gonił łanię przez rok aż w końcu ją złapał, jednakże zapewnił

rozgniewaną boginię, że nic jej się nie stanie. Heros dostał pozwolenie na ukończenie zadania.
streszczenie

DWUNASTU PRACACH HERAKLESA

mit o

4. Schwytanie dzika olbrzyma - Herakles ścigał go tak długo, aż dzik padł ze zmęczenia.5. Oczyszczenie stajni królewskiej w 1 dzień - Audiasz był pewny, że heros nie podoła temu zadaniu. Stajnie były bardzo brudne, jednak Herakles wykopał dół pomiędzy rzeką a stajnią, i stajnie umyły się w kilka godzin. 6. Wytępienie ptaków o metalowych dziobach - Herakles z pomocą grzechotki od Ateny wygonił ptaki z lasu, a następnie zabił je gradem strzał. 7. Dostarczenie olbrzymiego byka do króla - Mężczyzna nie miał z tym problemu. Pokonał straż i wygonił byka z zamku. 8. Schwytanie klaczy Diomedesa - Diomedes wyśmiał Heraklesa, więc ten napuścił na niego własne klacze. Zwierzęta rozszarpały mężczyznę, a następnie lud zabitego władcy rzucił się na Heraklesa. Mężczyzna zaczął z nimi walczyć, a po konie posłał swojego towarzysza, jednakże i go klacze powaliły. W końcu Herakles sam wypuścił zwierzęta na wolność. 9. Zdobycie pasa królowej Amazonek - Hipolita zgodziła się oddać pas, by nie zaczynać wojny. Jednakże w nocy, Hera przybrała postać jednej z Amazonek i krzyknęła, że jacyś obcy porwali królową. Herakles myśląc, że to podstęp, zabił Hipolitę i zabrał pas.

DWUNASTU PRACACH HERAKLESA

mit o

10. Przyprowadzenie byków Geriona - Gerion był wysokim potworem, który zamieszkiwał wyspę Erytei. Helios dał Heraklesowi łodź i nią heros udał się na wyspę. Po drodze minął Cieśninę Gibraltarską i na pamiątkę ustawił tam 2 skały, nazywane Słupami Heraklesa. Heros gdy dotarł, musiał zmierzyć się z samym Gerionem, a była to walka długa i męcząca. W końcu Herakles wygrał i wrócił do króla ze zdobyczą.11. Zdobycie złotych jabłek Hesperyd - Podczas podróży do krainy Hesperyd, Herakles dokonał wielu wspaniałych czynów. Natomiast, gdy wreszcie dotarł na miejsce, spotkał złotego smoka i tytana Atlasa. Tego pierwszego zabił strzałami, a Atlasowi zaproponował, że potrzyma za niego nieboskłon, a ten zerwie mu jabłka. Tytan przyniósł mu owoce, ale nie miał zamiaru wrócić do trzymania nieboskłonu. Herakles jednak go przechytrzył i wrócił do króla ze złotymi jabłkami. 12. Przyprowadzenie Cerbera - Po zejściu do Podziemia i przebrnięciu przez straszne i ciemne pola, Herakles dotarł do trójgłowego psa. Wtedy zjawił się zły Hades, ale heros ugodził go zatrutą strzałą. W czasie, gdy bóg leczył się na Olimpie, Herakles wyprowadził Cerbera i dostarczył go królowi. Przerażony władca kazał wypuścić psa, a herosowi zaliczył wszystkie zadania. Herakles po śmierci został przyjęty na Olimp.

DEDALU I IKARZE

mit o

Dedal był geniuszem i wyśmienitym wynalazcą; pracował dla króla Minosa przez wiele lat, w przeciągu których stał się jego powiernikiem i znał sekrety władcy. Głównie z tego powodu, Minos nie chciał wypuścić Dedala do jego ojczyzny, kiedy ten ukończył labirynt dla Minotaura. Dedal wymyślił sprytnie, jak uciec z wyspy. Z piór i wosku zbudował duże skrzydła, również dla swojego syna, Ikara. Wkrótce mężczyźni wzbili się w powietrze, ale przed tym, Dedal ostrzegał chłopca, by nie leciał zbyt nisko, ponieważ wody morza zniszczą skrzydła. By nie leciał też zbyt wysoko, bo słońce stopi wosk. Na początku wszystko szło dobrze. Mężczyźni lecieli kilka godzin, a mieszkańcy widząc ich, myśleli, że objawili się im bogowie. Ich wyprawa skończyłaby się pozytywnie, gdyby nie znudzony Ikar. Chłopiec zaczął robić różne sztuczki w powietrzu, a przerażony Dedal obserwował, jak jego syn coraz bardziej się oddala. Aż stało się to, czego tak bardzo obawiał się mężczyzna: Ikar wzniósł się zbyt wysoko i słońce spaliło jego skrzydła. Chłopiec runął do morza na oczach ojca.

streszczenie

PROMETEUSZU

mit o

Według mitologii, tytan o imieniu Prometeusz stworzył ludzi, jednak by mogli mieć duszę, musiał wykraść ogień z Olimpu. Zeusowi bardzo to się nie spodobało i w akcie zemsty, razem z innymi bogami stworzył piękną dziewczynę o imieniu Pandora. Ku jeszcze większej złości władcy Olimpu, Prometeusz nie dał się nabrać. Odprawił dziewczynę i to samo kazał zrobić mieszkańcom wioski, ale jego brat, Epimeteusz, był inny - ożenił się z ciekawską Pandorą, a ostrzeżenia Prometeusza do niego nie trafiały. Dziewczyna dostała od bogów glinianą puszkę, którą znamy pod nazwą "Puszka Pandory". Po niedługim czasie otworzyła ją, a światło dzienne ujrzały okropne rzeczy - choroby, ból, cierpienie i łzy. Na końcu została nadzieja, jednak przerażona Pandora zamknęła ją w puszce i ukryła. Prometeusz, by odegrać się na bogach, zabił woła i podzielił go na dwie części. W jednej były ukryte kości i odpadki, ale żeby oszukać Zeusa, przykrył je warstwą tłuszczu. W drugiej części były najlepsze kawałki mięsa, ale przykryto je skórą. Zeus oczywiście wybrał pierwszy dar i odtąd ludzie składali mu w ofierze kości, a nie mięso. Zdenerwowany bóg przykuł Prometeusza do skały kazał orłowi codziennie przylatywać do niego i wyjadać mu wątrobę. Prometeusza uwolnił Herakles.

streszczenie

związki frazeologiczne

Ten związek oznacza po prostu zaśnięcie. Wzięło się to stąd, że Morfeusz był bogiem snu.

Oddać się w objęcia Morfeusza

Praca żmudna, która wydaje się nie mieć końca. Trudna i męcząca.

Syzyfowa praca

związki frazeologiczne

Jakaś pomoc w rozwiązaniu problemu, wyjściu z trudnej sytuacji. Tak jak Ariadna podarowała nić Tezeuszowi.

Nić Ariadny

Przyczyna konfliktu, kłótni. Wiąże się to z Eris, która przyczyniła się do sporu pomiędzy Ateną, Herą a Afrodytą.

Jabłko niezgody

związki frazeologiczne

Męczarnie spowodowane pożądaniem rzeczy, która jest na wyciągnięcie ręki, ale z jakiegoś powodu nie możemy jej mieć.

Męki Tantala

Jakiś nasz słaby punkt. Tak jak w walce słabym punktem Achillesa była pięta, ponieważ nie zamoczył jej w rzece Styks.

Pięta Achillesa

związki frazeologiczne

Źródło nieszczęść i kłopotów. Tym właśnie w mitologii była Puszka Pandory.

Puszka Pandory

Miejsce zaniedbane i niesprzątane od dawna. Bałagan, brud.

Stajnia Augiasza

Dziękuję za uwagę!

# data[].attributes.attachment_link.title
MITOLOGIA W PIGUŁCE - szybka powtórka dla klas ósmych | Genially

# data[].attributes.attachment_link.title
Prawdę mówiąc - Zofia Posmysz: Przeżyć Oświęcim

# data[].attributes.attachment_link.title
Niemieckie obozy zagłady i obozy koncentracyjne

# data[].attributes.attachment_link.description
Według Paula Johnsona, brytyjskiego historyka, w latach 1933-1945 istniały 1634 obozy koncentracyjne oraz ich filie i ponad 900 obozów pracy. Sześć z obozów koncentracyjnych zyskało ponure miano obozu zagłady.

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=HX4zox3rHOc

# data[].attributes.attachment_link.title
Tak wyglądał jeden z pierwszych obozów koncentracyjnych na świecie [Wielkie konstrukcje III Rzeszy]

# data[].attributes.body
https://wakelet.com/wake/bmVZocoj1sok7fd3YdBkz?fbclid=IwY2xjawI9XN9leHRuA2FlbQIxMQABHXkWel6vVWYsfu_8k-O-seF7LGgxhXFV8jW2jk-sFG9E1cIbqtVz52LWTA_aem_atwhWNvSe1gzqQRxZnGkwQ

# data[].attributes.body
https://szmaragdowepioro.pl/liryka-i-dramat-proza-pisane/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR0-k4Qt-HJDdTU18C8o9agms9LIYXSDvDwQRDxHu5AwR-Z6_7f7TePcX4c_aem_xYFmISjTyo-zQj2k8u6S1w

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Gdy w szkole czytałam lektury, nie zawsze łatwo było mi zrozumieć, co autor miał na myśli. Szczególnie gdy żył setki lat temu i posługiwał się nieco innym językiem niż my dzisiaj. Do tego trzeba dodać rymy, skomplikowane konstrukcje, zachowanie rytmu i okazuje się, że liryka może naprawdę spędzać sen z powiek. Dlatego właśnie wzięłam się za tłumaczenia z polskiego na polski, a konkretnie z języka wiersza na język prozy, dzięki czemu tekst staje się bardziej jasny i zrozumiały.

Choć myślałam nad tym od lat, to dopiero po przeczytaniu Iliady Homera przełożonej na prozę przez Alessandra Baricca postanowiłam też się za to wziąć. W przeciwieństwie do niego nie zamierzam usuwać żadnych wątków z książki - nawet tych nic niewnoszących do całej fabuły. Postaram się też ograniczyć liczbę przypisów i słów, które dla nas niewiele znaczą lub znaczą coś zupełnie innego niż dla dawnego twórcy. Mam nadzieję, że dzięki temu razem ze mną przekonacie się, że lektury nie są tak nudne i straszne, jak wydaje się w szkole.

~Aleksandra

~~~~~

Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz, czyli Ostatni zajazd na Litwie: historia szlachecka z roku 1811 i 1812 we dwunastu księgach wierszem .

Ilustracje wykorzystane do zdjęć zostały wykonane przez Tadeusza Gronowskiego i znajdują się w wydaniu: Książka i Wiedza, Warszawa 1950.

Na prozę przełożyła Aleksandra R. K. Stupera na podstawie wydań: Książka i Wiedza, Warszawa 1950 oraz Wolne Lektury.

~~~~~

Aleksander Fredro, Zemsta

# data[].attributes.attachment_link.description
Gdy w szkole czytałam lektury, nie zawsze łatwo było mi zrozumieć, co autor miał na myśli. Szczególnie gdy żył setki lat temu i posługiwał się nieco innym językiem niż my dzisiaj. Do tego trzeba dodać rymy, skomplikowane konstrukcje, zachowanie rytmu i okazuje się, że liryka może naprawdę spędzać sen z powiek.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
START

HENRYK SIENKIEWICZ

Quo vadis

10. Podsumowanie

09. gra

06. Chilon

05. Petroniusz

07. chrześcijanie i Poganie

08. Powieść historyczna

04. Neron - szaleniec u władzy

03. historia miłości Ligii i Winicjusza

02. Na ulicach i w zaułkach starożytnego Rzymu.

01. Rzym pierwszych wieków

Index

Cel:- poznam genezę powstania powieści,- podzielę się wrażeniami,- przypomnę sobie dwa nurty starożytnej filozofii: stoicyzm i epikureizm

Temat: Między sacrum i profanum. Rzym pierwszych wieków w powieści Henryka Sienkiewicza.

W powieści zaskoczyło mnie...

Najmocniej utkwiła mi w pamięci scena, w której...

W czasie lektury najtrudniejsze było dla mnie...

Porozmawiajmy o książce

[Sienkiewicz w liście do paryskiego krytyka i powieściopisarza, J.A. Boyera d'Agen]

[odpowiedź dziennikarzowi pisma „Le Galois" wydrukowana w 1901 r.]

Geneza "Quo vadis"

utwory powstałe w czasach Sienkiewicza dotyczące tej tematyki,

zamiłowanie do starożytnego świata

pożar Pułtuska w 1875 r.

inspiracjaautora

kapliczka Domine quo vadis?

J.I. Kraszewski Rzym za Nerona

dzieła malarskie H. Siemiradzkiego

lektura Roczników Tacyta po łacinie

spacery po Rzymie

dokładne studia historyczne

Powieść Quo vadis powstawała w odcinkach, drukowano ją w „Gazecie Polskiej" w latach 1895-1896 (później także w krakowskim „Czasie" i „Dzienniku Poznańskim") I wydanie książkowe - 1896 r.

Wyjaśnij związek poniższych grafik z powieścią H. Sienkiewicza

pochodzenie grafik:https://thenounproject.com/

Epikur

kierunek filozoficzny:epikureizm

Zenon z Kition

kierunek filozoficzny:stoicyzm

główne nurty filozofii antycznej

działalność apostolska uczniów Jezusa

prześladowaniechrześcijan

313r. n.e.

ogłoszenie chrześcijaństwa religią oficjalną

68r.n.e.

śmierć Nerona

64r. n.e.

pożar Rzymu

54r.n.e.

objęcie władzy przez Nerona

30-33r. n.e.

śmierć Jezusa

narodzinyJezusa

8-4r. p.n.e.

753p.n.e.

założenie Rzymu

czas akcji

śmierć Nerona

68r. n.e.

66r. n.e.

śmierć Petroniusza

pożar Rzymu i prześladowanie chrześcijan

64r. n.e.

63r. n.e.

przybycie Marka Winicjusza do Rzymu po zwycięskiej wojnie z Partami

czas akcji"Quo vadis"

zderzenie dwóch światów

przemija potęga pogańskiego Rzymu

rozwija się chrześcijaństwo

PROfanum

SACRUM

Powieść ukazuje czasy przełomu

poganie

chrześcijanie

postacie fikcyjne

postacie historyczne

drugoplanowi

epizodyczni

pierwszoplanowi

Bohaterowie "Quo vadis"

niewolnicy i wyzwoleńcy

Akte, Germanin Gulo, Ursus

Chilon Chilonides

plebejusze

Placjusz, Marek WinicjuszPomponia Grecyna, Ligia

patrycjusze

NeronPoppeaTygellinPetroniusz

cesarz i jego augustianie

struktura społeczeństwa Rzymu

przenośne

dosłowne

Quo vadisznaczenie

Przeczytaj fragment[H. Sienkiewicz Quo vadis Rdz. LXX]

Znaczenie tytułu utworu

Cel:- poznasz miejsce akcji i życie codzienne mieszkańców starożytnego Rzymu

Temat: Na ulicach i w zaułkach starożytnego Rzymu.

Obejrzyj film

wykonaj zadania

Cel:- przypomnisz sobie pojęcia:, wątek, akcja, fabuła,- usystematyzujesz główny wątek - miłość Ligii i Marka,

Temat: „Miłość wszystko przetrzyma... ", czyli historia miłości Ligii i Winicjusza.

układ zdarzeń, które składają się na koleje życiowe postaci, są to wszystkie wspomniane wydarzenia

ciąg wydarzeń w układzie przyczynowo-skutkowym, rozwijających się chronologicznie i zmierzających do określonego celu

fabuła

Przypomnij, co to jest:

akcja

+ info

losy Petroniusza

wątki poboczne

panowanie i upadek Nerona

przemiana Chilona Chilonidesa

początki chrześcijaństwa

miłość Ligii i Marka Winicjusza

wątek główny

ocena postaci

ocena postaci

cechy charakteru

cechy charakteru

wygląd

wygląd

pochodzenie, status społeczny

pochodzenie, status społeczny

Zbierz materiał potrzebny do charakterystyki Ligii i Marka Winicjusza.Przywołaj zdarzenia z powieści na uzasadnienie wypowiedzi. Uzupełnijkartę pracy zamieszczoną na nastepnej stronie.

Marek Winicjusz

Ligia

ZADANIE

Wyobraź sobie, że losy Marka Winicjusza i Ligii potoczyły się inaczej. Napisz opowiadanie, w którym zmienisz historię ich życia. W opowiadaniu wykaż, że dobrze znasz treść lektury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 200 słów.

Cel:- umiem scharakteryzować Nerona,

Temat: Szaleniec u władzy.

Neron to postać historyczna

Popea2. żona Nerona, zmarła będąc w ciąży

Neron syn Agrypiny, która umożliwiła mu objęcie władzy w wieku 17 lat (zabiła Klaudiusza)

Brytannikpierworodny syn Klaudiusza; zmarł w niejasnych okolicznościach

Klaudiuszcesarz, adoptował Nerona; zabity przez Agrypinę

Agrypinażona cesarza Klaudiusza, matka Nerona ; zabita na polecenie syna

Cel:- umiem scharakteryzować Petroniusza,- umiem wskazać cechy Petroniusza jako stoika i epikurejczyka

Temat: ARBITER ELEGANTIARUM - PETRONIUSZ

PETRONIUSZ

obdarzony dobrym gustem

koneser sztuki

esteta, wyznaczający kanony

ARBITER ELEGANTIARUM

tunika

toga

Moda czasów rzymskich

Jak mówi Petroniusz?

- Czy to jest owa zakładniczka, w której się kocha Winicjusz? - To ona - rzekł Petroniusz. - Jak się nazywa jej naród? - Ligowie. - Winicjusz uważa ją za piękną? - Przybierz w niewieście peplum spróchniały pień oliwny, a Winicjusz uzna go za piękny. Ale na twoim obliczu, o znawco niezrównany, czytam już wyrok na nią! Nie potrzebujesz go ogłaszać! Tak jest! Za sucha! Chuderlawa, istna makówka na cienkiej łodydze, a ty, boski esteto, cenisz w kobiecie łodygę, i po trzykroć, po czterykroć masz słuszność! Sama twarz nic nie znaczy. Jam dużo skorzystał przy tobie, ale tak pewnego rzutu oka nie mam jeszcze... I gotówem oto się założyć z Tuliuszem Senecjonem o jego kochankę, że jakkolwiek przy uczcie, gdy wszyscy leżą, trudno o całej postaci wyrokować, ty jużeś sobie powiedział: „Za wąska w biodrach". - Za wąska w biodrach - odrzekł przymykając oczy Nero.

WYpowiedzi Petroniusza

pochwały mają charakter krytyki - ironia

elementy żartobliwe

długie zdania, skomplikowana składnia

hiperbola

nawiązują do mitologii

kunsztowny styl

Jak mówi Petroniusz?

Która postawa jest Ci bliższa? Określ swoje stanowisko i uzasadnij je dwoma zdaniami.

epikurejczyk

stoik

Petroniusz jako:

Cel:- umiem scharakteryzować Chilona,- rozumiem, co to znaczy bohater dynamiczny,- wiem, że Chilon jest bohaterem dynamicznym.

Temat: Chilon Chilonides - dramatyczna przemiana.

Pojęcie tragizm jest wieloznaczne. Które z poniższych znaczeń można odnieść do sytuacji Chilona? Uzasadnij swoje stanowisko.

wpływ sił wyższych, np. fatum, przeznaczenia na postępowanie bohatera

dysproporcje między winą a karą

starcie równorzędnych racji moralnych, które przynosi nieuchronną klęskę

splot nieszczęśliwych okoliczności prowadzących do sytuacji bez wyjścia

III

IV

II

Przemiana Chilona (podobnie jak nawrócenie Marka Winicjusza): - jest obrazem zwycięstwa nauki Chrystusa i jego wyznawców; - pokazuje moc nowej wiary, zdolnej przemienić świat i ludzi; - staje się zapowiedzią upadku Rzymu i triumfu nowej cywilizacji.

Jaką wymowę dla idei utworu miała przemiana Marka Winicjusza i Chilona?

Cel:- umiem nazwać wartości ważne dla pierwszych chrześcijan,- umiem porównać pogan i chrześcijan,-

Temat: Pierwsi chrześcijanie na kartach powieści Henryka Sienkiewicza.

ryba - w języku starogreckim ICHTHYS (akrostych = słowo utworzone od pierwszych liter greckich wyrazów: JEZUS CHRYSTUS BOGA SYN ZBAWICIEL) oznaczało wprost Jezusa Chrystusa, był to znak rozpoznawczy pierwszych chrześcijan; znak ten był używany znacznie wcześniej niż krzyż (ten dopiero od. IV w.)ΙΗΣΟΥΣ (Iesoûs) - Jezus ΧΡΙΣΤΟΣ (Christós) - Chrystus ΘΕΟΥ (Theoû) - Boga ΥΙΟΣ (Hyiós) - Syn ΣΩΤΗΡ (Sotér) - Zbawiciel

Chrześcijanie w Rzymie

+ info

Inne symbole

św. Piotr - Szymon Piotr, apostoł, uważany za pierwszego papieża, rybak znad jeziora Genezaret, uczeń Jezusa, pierwszy spośród apostołów, za panowania Nerona przebywał w Rzymie, gdzie poniósł męczeńską śmierć, autor dwóch listów włączonych do Nowego Testamentu

Co wiemy o świętym Piotrze?

Tak samo odmienia się rzeczownik: chrześcijanin, Amerykanin

M. poganieD. poganC. poganomB. poganN. poganamiMs. poganachW. poganie

M. poganinD. poganinaC. poganinowiB. poganinaN. z poganinemMs. o poganinieW. poganinie

Winicjusza porwało w postawie chrześcijan to, że:

czuł, że te słowa go odmieniają

Myśli i przeżycia Winicjusza słuchającego nauk św. Piotra

otworzyła się przed nim niespodziewanie nowa rzeczywistość

rozmyślał nad wielkością Jedynego Boga

był zdziwiony prostotą przekazu i reakcją odbiorców

słuchając Piotra początkowo czuł się dotknięty i rozgniewany nie zrozumiał jego nauki

III

IV

II

Henryk Siemiradzki Pochodnie Nerona

Ukrzyżowanie św. Piotra Michał Anioł

W godzinie śmierci

stanowisko wobec życia wiecznego

wiara

uznawane wartości

traktowanie bliźnich

styl życia

chrześcijanie

Porównanie dwóch światów

poganie

Cel:- wiem, że H. Sienkiewicz jest Laureatem Nagrody Nobla,- znam cechy powieści historycznej.

Temat: "Quo vadis" Henryka Sienkiewicza - powieść historyczna na miarę Nobla.

Epika

Dramat

Liryka

Jaki rodzaj literacki, reprezentuje "Quo vadis"?

4) narrację wzbogacają listy np. listy Petroniusza i Marka Winicjusza, list Petroniusza do Nerona, listy Winicjusza i Ligii

3) nieobiektywny

2) wszechwiedzący

1) trzecioosobowy

Narrator i narracja:

- obszerny utwór epicki, - napisany prozą, - podzielony na rozdziały, - wielowątkowy, - oprócz narracji występują w nim dialogi, opisy, - ma wiele odmian gatunkowych

powieść

Kto ma rację?

"Quo vadis" przypomina romans, gdyż jej głównym wątkiem są dzieje miłościWinicjusza i Ligii.

Quo vadis to powieść historyczna, bo opowiada o wydarzeniach z przeszłości.

Określ cechy powieści historycznej na przykładzie "Quo vadis"

zwróćcie uwagę na język, w jaki sposób pisarz nawiązał do antyku

powiedzcie, w jaki sposób pisarz oddał „ducha czasów", o których pisał

wymieńcie wydarzenia i postaci historyczne oraz fikcyjne

porównajcie czas życia autora i czas akcji powieści

III

IV

II

- przedstawia dzieje odległe; - jest oparta na faktach historycznych; - pojawiają się w niej postacie i wydarzenia historyczne obok fikcyjnych ; - odtworzona jest w niej struktura społeczeństwa, oddany koloryt epoki

powieśćhistoryczna

Gramy, powtarzamy

2. Wyjaśnij tytuł powieści - opowiedz krótko o biblijnej scenie opowiedzianej w powieści Quo vadis, która wyjaśnia jej tytuł. Następnie zastanów się nad symbolicznym znaczeniem tytułu.

1. Wskaż czas i miejsce wydarzeń przedstawionych w tekście. Na podstawie czego udało Ci się wskazać te elementy świata przedstawionego?

PODSUMOWANIEprzed egzaminem

3. Wybierz 2 elementy z poniższego plakatu i wyjaśnij ich związek z treścią utworu.

Wyjaśnij związek poniższych grafik z powieścią H. Sienkiewicza

pochodzenie grafik:https://thenounproject.com/

4. Porozmawiajmy o bohaterach - zredaguj 3 zdania na temat każdej z postaci. Zastanów się, w jaki sposób można by podzielić bohaterów.

4. Porozmawiajmy o bohaterach - zredaguj 3 zdania na temat każdej z postaci. Zastanów się, w jaki sposób można by podzielić bohaterów.

6. Wymień 2 bohaterów innej lektury obowiązkowej, którzy przechodzą wewnętrzną przemianę. Podaj tytuł utworu i nazwisko autora. Wyjaśnij, na czym polegała przemiana i co było jej przyczyną. Bohater: Tytuł: Autor: Przemiana: Przyczyna przemiany:

5.Wskaż 2 bohaterów z powyższych fotografii, kórzy przechodzą wewnętrzną przemianę. Opisz przy każdym z nich, na czym polegała przemiana: -podaj cechy bohatera przed przemianą -wskaż okoliczności przemiany (kiedy, z jakiego powodu - pod wpływem jakich wydarzeń) -podaj dowody przemiany

W prezentacji wykorzystałam materiały WSiP autorstwa: Ewy Horwath, Grażyny Kiełbkarty pracy Pani Moniki Iwanowskiej, gry Pani oprac. Elizy Paternowskiej, Pani Agnieszki Ptasiewicz

Dziękuję

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mały Książę - cykl lekcji

Temat: "Mały Książę" - książka dla dzieci czy dla dorosłych?

Temat: O miłości i przyjaźni według Małego Księcia

Temat: W tej książce wszystko jest znakiem

Temat: Konfrontacja dwóch światów

Temat: Wędrówka z Małym Księciem

Temat: Pierwsze spotkanie z Małym Księciem

Cel: - będę umieć nazwać elementy świata przedstawionego;- wiem, komu zadedykowany jest utwór "Mały Książę";- rozumiem pojęcia: fabuła, akcja i wątek;

Temat: Pierwsze spotkanie z Małym Księciem

Antoine de Saint Exupéry z żoną Consuelo

D. Antoine de Saint Exupery'ego

C. Antoine de Saint-Exupery'emu

B. Antoine de Saint-Exupery'ego

Msc. Antoine de Saint-Exuperym

N. Antoine de Saint-Exuperym

Odmień imię i nazwisko pisarza:

M. Antoine de Saint-Exupéry

Antoine de Saint-Exupéry

wysokie buty

rozwiany płaszcz

szabla

wygląd dziecka

złote włosy

Mały Książę to bohater znany na całym świecie. Wymień charakterystyczne cechy jego wyglądu

Dedykacja

LEONOWI WERTH Przepraszam wszystkie dzieci za poświęcenie tej książki dorosłemu. Mam ważne ku temu powody: ten dorosły jest moim najlepszym przyjacielem na świecie. Drugi powód: ten dorosły potrafi zrozumieć wszystko, nawet książki dla dzieci. Mam też trzeci powód: ten dorosły znajduje się we Francji, gdzie cierpi głód i chłód. I trzeba go pocieszyć. Jeśli te powody nie wystarczą - chętnie poświęcę tę książkę dziecku, jakim był kiedyś ten dorosły. Wszyscy dorośli byli kiedyś dziećmi. Choć niewielu z nich o tym pamięta. Zmieniam więc moją dedykację: LEONOWI WERTH, gdy był małym chłopcem

Napisany w Nowym Jorku, w 1942 roku "Mały Książę" stanowił dla autora ucieczkę od wojennej rzeczywistości. Utwór zadedykował swojemu przyjacielowi, który cierpiał w okupowanej przez Niemców Francji.

Geneza utworu

Napisz dedykację dla kogoś, komu chciałbyś ofiarować książkę "Mały Książę".

ZADANIE

Temat: W DROGĘ Z KLUCZEM WĘDROWNYCH PTAKÓW... WĘDRÓWKA Z MAŁYM KSIĘCIEM.

Cel:- poznasz mieszkańców planet, na których był Mały Książę

mógł w ten sposób odpocząć od Róży

czuł się samotny i chciał znaleźć przyjaciela

miał nadzieję, że zrozumie, czym jest przyjaźń i miłość,

poszukiwał odpowiedzi na nurtujące go pytania

pragnął poznać siebie i sprawdzić się w trudnych chwilach

chciał poznać świat,

Dlaczego Mały Książę chciał opuścić swoją planetę?

- nazywij cechy, których jest on uosobieniem, - przedstaw refleksje Małego Księcia po odwiedzeniu danego miejsca.

Scharakteryzuj postawę mieszkańca jednej z planet:

refleksja Małego Księcia:

żądza władzy

„Dorośli są bardzo dziwni". „Znacznie trudniej jest sądzić siebie niż bliźniego". „Autorytet opiera się na rozsądku".

cecha, którą uosabia mieszkaniec:

Planeta Króla

refleksja Małego Księcia:

próżność, egocentryzm

„Uwielbiam cię, ale co ci to daje?" „Dorośli są zdecydowanie śmieszni".

cecha, którą uosabia mieszkaniec:

Planeta Próżnego

refleksja Małego Księcia:

uzależnienie, samotność

„Te odwiedziny trwały bardzo krótko, pogrążyły jednak Małego Księcia w głębokim smutku". „Dorośli są naprawdę bardzo, bardzo śmieszni".

cecha, którą uosabia mieszkaniec:

Planeta Pijaka

„To nie jest zbyt poważne".„Dorośli są jednak nadzwyczajni".

żądza posiadania, materializm

refleksja Małego Księcia:

cecha, którą uosabia mieszkaniec:

Planeta Bankiera

refleksja Małego Księcia:

pracoholizm, bezrefleksyjność

„Możliwe, iż ten człowiek jest niedorzeczny"„ poczuł sympatię dla tego człowieka, który tak wiernie wypełniał rozkaz".

cecha, którą uosabia mieszkaniec:

Planeta Latarnika

pycha, brak zainteresowania światem

„To bardzo ciekawe. Nareszcie odkryłem pożyteczne zajęcie!". „Mały Książę był rozczarowany".

refleksja Małego Księcia:

cecha, którą uosabia mieszkaniec:

Planeta Geografa

Temat: Konfrontacja dwóch światów

Cel:- dowiesz się, czego nauczył się Mały Książę na Ziemi,- porównasz świat dorosłych ze światem dziecka

Kogo spotkał Mały Książę na Ziemi?

Przeczytajcie rozmowę Małego Księcia ze Zwrotniczym

na początku były to zwierzęta i rośliny (żmija, kwiat o trzech płatkach, róże w ogrodzie, lis), dopiero później ludzie (Zwrotniczy, Kupiec, pilot)

Na Ziemi

5. Dlaczego w 1909 r. nie potraktowano poważnie odkrycia tureckiego astronoma?

4. Co zwrotniczy powiedział o dzieciach jadących w pociągach?

2. Co dla Małego Księcia było najcudowniejszym widokiem na świecie?

3. Jaki dom, zdaniem dorosłych, jest najpiękniejszy?

Odpowiedz na pytania

1. Co dorośli widzieli na rysunku zrobionym przez pilota w dzieciństwie?

- kochają cyfry - materialiści

- są samotni

- cechuje ich powierzchowność

- patrzą stereotypowo na świat

- kierują się pragmatyzmem

- są pozbawieni wyobraźni

- mają bogatą wyobraźnię

- kierują się uczuciami

- wszystko je ciekawi

- są bezpośrednie, spontaniczne

- sprawy materialne nie mają dla nich znaczenia

- poszukują przyjaciół

dorosłych

Dwa światy wartości

dziecka

Temat: W tej książce wszystko jest znakiem

Cel: odkryjesz symbole zawarte w utworze "Mały Książę"

pokój

wyjaśnij symbole

Co to jest symbol?

miłość

niewinność

ukąszenie żmii

podróż Małego Księcia po planetach

śmierć, opuszczenie Ziemi, tajemnica rzeczy ostatecznych

nabywanie doświadczeń, poznawanie życia, dojrzewanie, poszukiwania celu w życiu

porzucenie domu, początek samodzielności

Co symbolizują wydarzenia?:

opuszczenie planety B-612

Symbol znaczenie umowne odczytywane zgodnie z treścią jakiegoś dzieła

Alegoria znaczenie ukryte, alegoryczne(stały umowny sens przenośny)

przebiegłość, spryt

przyjaźń, mądrośćnauczyciel

"Mały Książę"

bajka "Lis i kruk"

utwór

środek stylistyczny

znaczenie przenośne

znaczenie dosłowne

drapieżny ssak, żywiący się ptactwem i gryzoniami

LISalegoria i symbol

Temat: Żeby życie nabrało sensu. O MIŁOŚCI I PRZYJAŹNI WEDŁUG MAŁEGO KSIĘCIA

Cel:- zrozumiesz pzesłanie książki

przyjaciel

mistrz

przewodnik

nauczyciel

LIS TO

Rozmowa z lisem rozdz. XXI

smutek świadczy o przywiązaniu

mieć poczucie wyjątkowości chwili

poznać kogoś lepiej

stworzyć więzi

oczekiwać na kogoś, czyli

smucić się z powodu rozstania, bo

rozpoznawać kroki, czyli

oswoić, czyli

Wyjaśnij, jak tworzą się więzi między ludźmi

Decyzja o rozstaniu z kwiatem

Podczas rozmowy z lisem

Pojawienie się w życiu Małego Księcia Róży

W ogrodzie róż

Podjęcie decyzji o powrocie

W jaki sposób Mały Książę dorastał do miłości? Przedstaw jego uczucia i refleksje.

„Nawet w obliczu śmierci przyjemna jest świadomość posiadania przyjaciela"

„Dobrze widzi się tylko sercem. Najważniejsze jest niewidoczne dla oczu"

„Kochać to nie znaczy patrzeć na siebie nawzajem, lecz patrzeć razem w tym samym kierunku"

„Dla całego świata możesz być nikim, dla kogoś możesz być całym światem"

„Przyjaźń poznaje się po tym, że nic nie może jej zawieść, a prawdziwą miłość po tym, że nic nie może jej zniszczyć."

„Stajesz się odpowiedzialny na zawsze za to, co oswoiłeś"

MIŁOŚĆTO

odpowiedzialność

cierpliwość

czas dla ukochanej osoby

umiejętność przebaczania

wyzbycie się egoizmu

troska i poświęcenie

akceptacja niedoskonałosci

Czego na temat miłości dowiedział się Mały Książę?

Napisz opowiadanie o odwiedzinach lisa na planecie Małego Księcia, podczas których lis przekonuje się, czy chłopiec wykorzystał wiedzę zdobytą podczas podróży. Wypracowanie powinno dowodzić, że znasz lekturę Mały Książę. W opowiadaniu zamieść opis miejsca, postaci, emocji, krótki dialog.

Zadanie

CeL:- określę rodzaj i gatunek "Małego Księcia"- uargumentuję swoje zdanie.

Temat: „Mały Książę" - książka dla dzieci czy dla dorosłych?

Nazwij rodzaj i gatunek "Małego Księcia"

komedia

tragedia

przypowieść

baśń

nowela

opowiadanie

pieśń

powieść

fraszka

hymn

epika

dramat

liryka

Rodzaje literackie

Po czym poznasz rodzaj literacki?

- podejmuje tematy egzystencjalne, np. śmierć;

- wpływa na świadomość czytelników

- utwór pobudza do myślenia na tematy filozoficzne

- uniwersalne wartości;

- bogata symbolika opowieści;

- nieskomplikowana historia ukazuje głębszy, ukryty sens;

- bliżej nieokreślony czas i miejsce zdarzeń;

- nierealne wydarzenia (np. rozmowy ze zwierzętami i roślinami, podróż dzięki wędrownym ptakom);

- fantastyczni bohaterowie;

Przypowieść

Traktat filozoficzny

Baśń

Zredaguj post na forum internetowe dotyczące lektur szkolnych. Przedstaw swoją opinię na temat "Małego Księcia". Oceń, czy jest to książka dla dzieci czy dla dorosłych.

Tworząc prezentację korzystałam z:- scenariuszy WSiP przygotowanych przez panie: Ewę Horwath i Grażynę Kiełb,- Lekturowego zeszytu WSiP przygotowanego przez panią Ewę Horwath,- karty pracy pani Sylwii Oszczyk,- karty pracy pani

Dziękuję

# data[].attributes.attachment_link.description
Mały Książę - cykl lekcji Temat: "Mały Książę" - książka dla dzieci czy dla dorosłych? Temat: O miłości i przyjaźni według Małego Księcia Temat: W tej książce wszystko jest znakiem Temat: Konfrontacja dwóch światów Temat: Wędrówka z Małym Księciem Temat: Pierwsze spotkanie z Małym Księciem Cel: - będę umieć nazwać elementy świata przedstawionego;- wiem, komu zadedykowany jest utwór "Mały Książę";- rozumiem pojęcia: fabuła, akcja i wątek; Temat: Pierwsze spotkanie z Małym Księciem Antoine de Saint Exupéry z żoną Consuelo D.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Lekcja

RODZAJE IMIESŁOWÓW, ZNAJDYWANIE ICH W TEKŚCIE, SPOSOBY TWORZENIA

IMIESŁOWY.

NA POCZĄTEK PRZYPOMNIENIE WIADOMOŚCI O CZASOWNIKU, BO BEZ TEGO ANI RUSZ!

WSZYSTKO, CO MUSISZ WIEDZIEĆ O IMIESŁOWACH

JAK TWORZYĆ IMIESŁOWY?

SZUKAMY IMIESŁOWÓW, BO NIE JEST TO ŁATWE!

IMIESŁOWY WE FRAZEOLOGIZMACH

CO ZROBI(Ł)+WSZY

CO ROBIĄ+C

CO ROBIĄ+CY

TWORZYMY IMIESŁOWY

PISOWNIA NIE Z IMIESŁOWAMI

powodzenia!

CZAS NA MAŁE RESUME

powodzenia!

CZAS NA MAŁE RESUME

ZAPAMIĘTAJ!1, RÓWNOWAŻNIKI ZDANIA TWORZĄ TYLKO IMIESŁOWY PRZYSŁÓWKOWE. IMIESŁOWY PRZYMIOTNIKOWE SĄ PRZYDAWKAMI - I KONIEC!2. IMIESŁOWU WSPÓŁCZESNEGO UŻYWAMY, GDY MÓWIMY O CZYNNOŚCIACH ODBYWAJĄCYCH SIĘ RÓWNOCZEŚNIE.3. IMIESŁOWU UPRZEDNIEGO UŻYWAMY, GDY MÓWIMY O CZYNNOŚCI WCZEŚNIEJSZEJ, KTÓRA SIĘ JUŻ ZAKOŃCZYŁA.4. W WYPOWIEDZENIU Z IMIESŁOWOWYM RÓWNOWAŻNIKIEM ZDANIA PODMIOT W OBU WYPOWIEDZENIACH MUSI BYĆ TEN SAM, WSPÓLNY DLA OBU WYPOWIEDZEŃ.5. WYPOWIEDZENIA Z IMIESŁOWYWYM RÓWNOWAŻNIKIEM ZDANIA ZAWSZE ODDZIELEMY PRZECINKIEM OD ZDANIA NADRZĘDNEGO.6. IMIESŁOWOWY RÓWNOWAŻNIK ZDANIA ZAWSZE JEST WYPOWIEDZENIEM PODRZĘDNYM, ZAZNACZAMY GO FALISTĄ LINIĄ.7. W ZDANIU NADRZĘDNYM (CZYLI TYM Z CZASOWNIKIEM W FORMIE OSOBOWEJ) NIE UŻYWAMY STRONY BIERNEJ.

JAK POPRAWNIE UŻYWAĆ IMIESŁOWÓW?

POPRAWIAMY BŁĘDY, TWORZYMY POPRAWNE ZDANIA!

Aby poprawnie przekształcić zdanie w imiesłowowy równowaznik zdania, zamieć jeden z czasowników w imiesłów przysłówkowy. Pamiętaj o przecinkach - one zawsze muszą się w takim wypowiedzeniu pojawić!

przekształcamy! ROBIMY WYKRESY!

10

powodzenia!

CZAS NA SPRAWDZIAN!

11

UMIESZ!

Lorem ipsum dolor

# data[].attributes.attachment_link.description
RODZAJE IMIESŁOWÓW, ICH TWORZENIE, BŁĘDNE UŻYCIA, IMIESŁOWOWE RÓWNOWAŻNIKI ZDAŃ - JEDNO SŁOWEM WSZYSTKO!

# data[].attributes.attachment_link.description
Z podanych zdań wypisz imiesłowy i określ ich rodzaj.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Make a newspaper clipping with your own headline and story. Surprise friends and colleagues, send a birthday greeting or give your next blog post a special look.

To download your newspaper, use the link at the bottom of the generated image. You can use the images as you wish ie. put them on your own website or blog. Please note, that direct linking to the newspaper clippings doesn't work; the images are deleted from the server after a short time span.

# data[].attributes.attachment_link.description
Make a newspaper clipping with your own headline and story. Surprise friends and colleagues, send a birthday greeting or give your next blog post a special look.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Elegia o...(chłopcu polskim) jako metafora losu pokolenia doświadczonego przez wojnę.

"Taki poeta rodzi się raz na 200 lat"

1921-1944

Krzysztof Kamil Baczyński

Grupa poetów i pisarzy urodzonych około 1920 roku. Wojna była tym doświadczeniem, które ich ukształtowało i miało największy wpływ na ich twórczość. Mówi się o nich, ze na ich życie nałożył się "czas śmierci i czas miłości".

est. 2019

pokolenie kolumbów

Nam jedna szarża do nieba wzwyż, i jeden order nad grobem krzyż

Pomagały przy budowie barykad, dystrybucji żywności i wody, gaszeniu pożarów

Były łącznikami, przenosiły pocztę i meldunki, czyściły broń i walczyły

Pomagały w szpitalach polowych, były sanitariuszkami

Czym zajmowały się dzieci w powstaniu warszawskim?

Korzystając z tekstu wiersza uzupełnijcie kartę pracy:

Słowa wierszy Krzysztofa Kamila Baczyńskiego często są wykorzystywane przez muzyków i zespoły muzyczne. Zwróćcie uwagę na wykorzystanie przez zespół Lao Che wiersza "Elegia o...chłopcu polskim"

# data[].attributes.attachment_link.description
Elegia o...(chłopcu polskim) jako metafora losu pokolenia doświadczonego przez wojnę. "Taki poeta rodzi się raz na 200 lat" 1921-1944 Krzysztof Kamil Baczyński Grupa poetów i pisarzy urodzonych około 1920 roku. Wojna była tym doświadczeniem, które ich ukształtowało i miało największy wpływ na ich twórczość.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wygląd Papkina

Papkin to bohater, który już z powodu samego wyglądu zachęca czytelnika bądź widza (w teatrze) do śmiechu. Ubiera się modnie, jak na tamte czasy, po francusku. Jest podstarzałym kawalerem, ale bardzo dba o swój wygląd. Jest szczupły i niewysoki. Wygląda na mężczyznę słabego fizycznie. Chce jednak uchodzić za światowca, dobrze obeznanego w manierach i modzie.

Zakłada na co dzień „krótkie spodnie, buty okrągłe do pół łydki", mają półokrągłe noski. Na głowie nosi perukę z warkoczem (inaczej nazywanym harcapem), a na niej trójkątny kapelusz z piórkiem. Papkin ma „pod pachą parę pistoletów". Przy boki nosi szablę. Szabla Papkina to ważny element jego stylizacji. Jak Papkin nazywa swoją szablę? Otóż nazywa ją Artemiza.

Jak więc widać, wygląd Papkina jest dość dziwny i cudaczny. Cała jego postać zbudowana jest misternie przez Fredrę jako postać komiczna. Jak się okaże, jego charakter i zachowanie także mogą budzić zdziwienie i śmiech. Warto też zadać sobie pytanie, gdzie mieszka Papkin? Otóż tymczasowo mieszka u Cześnika, z którym łączą go jakieś dawne sprawki:

Rzecz to znana, iż w mej mocy
Kazać zamknąć waszmość pana
Za wiadome dawne sprawki.

Znaczenie nazwiska bohatera

Nazwisko Józefa Papkina pochodzi od słowa „ papka". W języku staropolskim wyraz ten oznaczał „ resztki z pańskiego stołu". Nazwisko bohatera jest więc znaczące. On sam bowiem żyje na łasce Cześnika, niejako zbiera resztki ze szlacheckiego „stołu" swojego pana. Oczywiście nie gardzi też względami Rejenta, stając się sługą tego, kto jest mu w stanie coś dać.

Poza tym wyraz „Papkin" kojarzy się ze słowami „paplać", „papla", co może mieć związek z gadatliwością postaci. Jest on bowiem gadułą i właśnie paplą, która ciągle gada i opowiada niestworzone historie (głównie o sobie samym).

Cechy charakteru Papkina

Józef Papkin jest przede wszystkim postacią nieszczerą. Buduje swój obraz za pomocą opowieści i samochwalstwa. Zmyśla wiele historii o sobie samym. Czy zatem Czy Papkin był odważny? Niestety w wymyślonych historiach o swojej rzekomej odwadze nie ma prawdy. Co więc Papkin mówi o sobie? Otóż jego skłonności do przesady pokazują wypowiedzi Papkina, np. „Jestem Papkin, lew Północy", „Mądry w radzie, dzielny w boju, Dusza wojny, wróg pokoju". Dwulicowy bohater niezbyt chwalebną prawdę o swoim pochodzeniu oraz przykrą przeszłość przesłania opowiadaniem bujd.

W rzeczywistości Papkin to tchórzliwy oszust. Swoją bojaźliwość pokazuje w wielu sytuacjach. Wszystkim naokoło trudno słuchać jego historyjek o wymyślonych zasługach. Przedstawia siebie jako sławnego rycerza, doświadczonego, mądrego człowieka... W bujnej mowie nie ma sobie równych!

Jako człowiek wygadany i obyty w towarzystwie przydaje się Cześnikowi. Jest niezastąpionym towarzyszem swojego mrukliwego zwierzchnika. Ten powierza mu bowiem misję zjednania sobie Podstoliny i doprowadzenia do małżeństwa. Papkin potrafi grać i udawać. Podlizuje się Cześnikowi, staje się uniżonym sługą, jeśli jest to potrzebne. W innej sytuacji bywa arogancki i zapatrzony w siebie, ufny we własne możliwości. Jest więc postacią fałszywą. Dopasowuje się do sytuacji, bo nie ma w nim szczerości ani nie posiada mocnego kręgosłupa moralnego.

Papkin to także postać przekupna. Za pieniądze jest w stanie zrobić wszystko i służyć każdemu. Kiedy Wacław ma dla niego propozycję niezgodną z zamiarami Cześnika, Papkin już przelicza, ile może zarobić na taki układzie. Cechuje go więc pazerność i chciwość.

Dlaczego Papkin nie chciał iść z poselstwem?

Cześnik prosi Papkina, by udał się z poselstwem do Rejenta. Papkin jednak bardzo się przed tym wzbrania. Dlaczego Papkin nie chciał iść z poselstwem? Oczywiście powodem był strach. Mówi do Cześnika:

Miejże, człeku, Boga w duszy,
Nie wysyłaj nieboraka;
Nim mu w lesie utniesz uszy,
Mnie tam spotka hańba jaka -

Raptusiewicz jednak dysponuje argumentem, który zawsze potrafi przemówić do przekupnego Papkina... Są nim oczywiście pieniądze:

Wiesz co, Papciu - spraw się ładnie,
A w kieszonkę grubo wpadnie.

Przy tym wszystkim Papkin to postać mocno naiwna. Uwierzył bowiem na przykład, że został otruty przez Rejenta winem. Nasz bohater to także hipochondryk i osoba przewrażliwiona na swoim punkcie. Kiedy nabiera się, że został otruty, od razu wymyśla mnóstwo dolegliwości oraz nieprzerwanie płacze. Wierzy we wszystko, co słyszy, wszystko bierze na poważnie.

Czego zażądała Klara od Papkina?

Papkin zakochuje się w młodej pannie, Klarze. Ta jednak ma dla niego trudne zadanie. Otóż Klara na dowód miłości z jego strony każe mu kilka miesięcy milczeć, a przez rok spożywać tylko chleb i wodę oraz podarować złapanego własnoręcznie krokodyla. Poczciwy Papkin nawet nie podejrzewa, że pada ofiarą dowcipu z jej strony. Z powodu swej łatwowierności staje się obiektem drwin Cześnika i sługi Dyndalskiego.

Podsumowanie cech Papkina

Mimo wielu cech negatywnych Papkin jest postacią raczej budzącą sympatię. Wykazuje również pewien sentymentalizm i romantyczne cechy osobowości. Pod drzwiami Podstoliny gra na gitarze i śpiewa. Zakochuje się także w Klarze i jest gotowy ponieść pewne ofiary dla tego uczucia.

Różne wypowiedzi Papkina, jego zachowanie, a nawet sam wygląd pełne są komizmu. To postać dziwaka, oryginała. Robi wiele rzeczy zabawnie, poczciwie, śmiesznie. Budzi w odbiorcy nawet pewne politowanie. Jest bowiem zubożałym szlachcicem, całkiem zależnym od Cześnika. Tego stanu nie zmieniają przecież wcale jego przechwałki i udawanie kogoś, kim nie jest. Prawdy nie da się oszukać, mimo że Papkin próbuje to zrobić. W sercu więc jest zapewne człowiekiem samotnym, łasym na pochwały, szukającym akceptacji i docenienia. Robi to jednak w sposób przerysowany, tak że przez inne postacie jest lekceważony lub wręcz wyśmiewany.

[8opinia]

Oświadczyny Papkina

Jak wspomniano, Papkin był zakochany w Klarze. Istotnym momentem w jego życiu są oświadczyny. Bohater, korzystając z talentu do kwiecistej mowy, nie szczędził swojej wybrance wyszukanych komplementów (mówił np., że jest dla niego ożywczą rosą). Klara świadoma jego dwulicowości, wspomina dawne czasy, gdy rycerz musiał dawać wybrance dowód swojej miłości i szczerych intencji.

Sprytna dziewczyna oświadcza, że przyjmie oświadczyny Papkina, jeśli ten wykona dwie czynności. Pierwszym dowodem miało być milczenie Papkina przez pół roku oraz żywienie się przez ponad rok tylko chlebem i wodą. Drugim dowodem (potwierdzeniem odwagi) ma być złowienie krokodyla i podarowanie go pannie.

Papkin próbuje do końca zachować twarz. Twierdzi, że nakazane posty jest w stanie unieść, ale niestety nie da rady ofiarować Klarze krokodyla.

Testament Papkina

Kolejnym ważnym epizodem w „Zemście" dotyczącym omawianego bohatera jest sprawa jego testamentu. Powodem spisania testamentu jest obawa przed tym, że został otruty winem przez Rejenta. Papkin, spisując swój testament, daje czytelnikowi poznać trochę wiadomości o sobie samym. Dowiadujemy się więc, że jest synem Jana Papkina. Testament chce przekazać na ręce Klary.

Jakie zapisy zawierał testament Papkina? Otóż bohater rozporządza swoim „majątkiem" w następujący sposób:

Ruchomości zaś rozdaję. - Tej, którąm zawsze kochał, czcił, szanował i ubóstwiał, JW-ej Klarze Raptusiewiczównie, starościance zakroczymskiej, daruję angielską gitarę i rzadką kolekcyją motyli, będącą teraz w zastawie. - Artemizę...
Cześnikowi dać ją chciałem,
Ale teraz przemazałem.
Artemizę dostanie najdzielniejszy rycerz w Europie, pod warunkiem, aby pomnik postawił na mym grobie. - Z reszta ruchomości chcę być pochowany (ociera łzy).

Jak widać, Papkin ma niewiele dóbr, które mógłby po sobie zostawić. Angielska gitarę i będącą w zastawie kolekcję motyli przekazuje Klarze, a Artemizę (szablę) przeznacza dla najdzielniejszego rycerza w Europie (a i to w zamian za pomnik).
Pod koniec utworu, gdy jednak okazuje się, że bohater nie jest umierający, drze swój testament. Unieważnia więc i niweczy wszystkie jego zapisy.

[8reklama]

Papkin wysłany do Podstoliny

Papkin, jak już wiadomo, cieszył się zaufaniem Cześnika. Cześnik natomiast chętnie wykorzystywał go do zadań, które jego samego przerastały. Podobnie było w sytuacji, kiedy poprosił go o pójście do Podstoliny. Chce przez pośrednika prosić o rękę Podstoliny. Wie, że on kiepsko radzi sobie w kontaktach z kobietami, natomiast Papkin potrafi to robić lepiej. Cześnik oczywiście zaznacza, że za tę przysługę odpowiednio zapłaci.

Gdy Papkin przybywa do Podstoliny, śpiewa starą polską pieśń. Później z elegancją i nonszalancją odzywa się do wybranki Cześnika. W jaki sposób Papkin zwraca się do Podstoliny? Otóż mówi:

Żartobliwej pełna weny,
Podstolino! pół anioła!
Kolosalny wzorze cnoty
Pośród hemisfernej sceny,
Strojny w miłość, lubość, wdzięki!
Pozwól kornie ugiąć czoła
I na śniegu twojej ręki
Złożyć ustek wyciśnienie.

Jak widać, jego słowa są pełne gracji, wyszukane. Oczywiście są to puste pochwały, gdyż Papkin wcale nie ma Podstoliny w wielkim poważaniu. To, co nim kieruje, to oczywiście chciwość. Plany Cześnika i odpowiedź Podstoliny tak naprawdę Papkina nie obchodzą. Oczekuje na swoje wynagrodzenie.

Czy i dlaczego Papkin jest postacią komiczną?

W „Zemście" Aleksandra Fredry występują różne formy komizmu. Jednym z nich jest komizm postaci. I taką postacią komiczną jest właśnie - a może przede wszystkim - Papkin. Bohater ten śmieszy nas swoim wyglądem, zachowaniem oraz zabawny jest stosunek innych postaci do niego.

Jak już wspomniano, Papkin posługuje się kwiecistym, wyszukanym językiem. Udaje kogoś z wyższych sfer, ma wysokie mniemanie o sobie i swoich zaletach. Śmieszy zarówno to, co mówi, jak i to, w jaki sposób to robi. Komiczny jest kontrast między jego prawdziwym stanem (zubożały szlachcic, zależny od Cześnika) a tym, co o sobie sam mówi (szlacheckie pochodzenie, waleczna przeszłość). Jednocześnie mało chwalebne cechy charakteru kontrastują z piękną mową.

Papkin śmieszy nas także tym, że w swoim mniemaniu jest elegancki i modny. Tymczasem wyglądem odbiega od pozostałych bohaterów. Staje się przedmiotem drwin innych postaci w różnych aspektach. Co istotne, pozostali podchodzą do niego z dystansem i lekceważąco. Nieraz wyśmiewają jego słabości. Cześnik demaskuje jego kłamstwa i często mu nie wierzy.

Papkin jest więc postacią bardzo komiczną. Mimo licznych przywar i wad nie budzi jednak niechęci czy wrogości w odbiorcy. Często rozśmiesza, czasami nas irytuje. Ostatecznie jednak bardzo ubarwia całą fabułę. Czyni komedię jeszcze ciekawszą i bardziej wartką. Jest postacią zasługującą na uwagę, budzącą sympatię. Warto także poznać realizacje teatralne lub filmowe, w których postać Papkina grana jest przez świetnych aktorów. Wówczas jeszcze pełniej, wszystkimi niemal zmysłami można odebrać ten wybitny utwór Aleksandra Fredry, jakim niewątpliwie jest „Zemsta".

# data[].attributes.attachment_link.title
Papkin - bohater „Zemsty" Aleksandra Fredry | EQURS

# data[].attributes.attachment_link.description
Papkin to bohater, który już z powodu samego wyglądu zachęca czytelnika bądź widza (w teatrze) do śmiechu. Ubiera się modnie, jak na tamte czasy, po francusku. Jest podstarzałym kawalerem, ale bardzo dba o swój wygląd. Jest szczupły i niewysoki. Wygląda na mężczyznę słabego fizycznie. Chce jednak uchodzić za światowca, dobrze obeznanego w manierach i modzie.

# data[].attributes.body
Ciekawy artykuł

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Warszawa nie została po prostu zniszczona po powstaniu warszawskim. W systematycznym wyburzaniu i paleniu budynków nie było nic pochopnego ani przypadkowego. Zniszczenie miasta zostało po raz pierwszy ujęte w planach Hitlera jeszcze przed II wojną światową. Po zajęciu Polski powstało kilka projektów nowego planu zagospodarowania miasta, dopasowanego do założeń III Rzeszy. Najbardziej znane to plany Friedricha Pabsta z 1940 i z 1942 roku. Zakładały, że populację miasta należy zmniejszyć dziesięciokrotnie, z czego kilkadziesiąt tysięcy miały stanowić niemieckie elity. Dużą część ludności planowano wysiedlić, wywieźć do pracy przymusowej lub osadzić i powoli wyniszczyć w obozach koncentracyjnych. Jeżeli chodzi o zabudowania, to miano wyburzyć lub przekształcić większość budynków i uczynić Warszawę prowincjonalnym niemieckim miastem, wykorzystującym istniejący węzeł komunikacyjny.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Plan ten realizowano stopniowo. Największe zniszczenia zadano po likwidacji warszawskiego getta, a następnie po stłumieniu powstania warszawskiego. Pod koniec wojny powstał jeszcze jeden projekt, w związku z przybliżającym się frontem wschodnim. Utworzono twierdzę Warszawa (Festung Warschau). Twierdza, a właściwie naprędce wzniesione, niepełne umocnienia, nie odegrały wielkiej roli w walkach.

W wyniku licznych działań wojsk i gestapo populacja rzeczywiście się skurczyła. Prawie całkowicie wybito ludność żydowską, która przed wojną stanowiła około 30 proc. populacji. Następnie w powstaniu warszawskim zginęło ponad 260 tys. Warszawiaków, w większości cywilów, również ukrywających się Żydów, a także dużo młodzieży zaangażowanej w walki. Ci, którzy przeżyli, zostali osadzeni w niemieckim obozie przejściowym w Pruszkowie, skąd byli kierowani dalej na roboty przymusowe lub do obozów koncentracyjnych. Było to około 350 tys. osób. (Gawryszewski A., 2009: 86) Do tego trzeba dodać straty 90 proc. infrastruktury przemysłowej i budowli zabytkowych oraz ok. 72 proc. budynków mieszkalnych. Bez infrastruktury i mieszkańców wydawać się mogło, że miasto przestało istnieć. Tak było do stycznia 1945 roku. W tym czasie III Rzesza została powoli otoczona przez wojska Aliantów. Z początkiem stycznia Armia Czerwona na wschodzie deptała Niemcom po piętach i wkrótce dotarła do prawobrzeżnej Warszawy. Na zachodzie trwały bombardowania miast niemieckich przez RAF. Alianckie wojska posuwały się też w kontrofensywie na Dalekim Wschodzie. Wizja zwycięstwa III Rzeszy była coraz mniej realna. Kiedy Armia Czerwona zajęła prawobrzeżną część miasta, niemiecka Dywizja Forteczna Warszawa opuściła stanowiska obronne. Dzień 17 stycznia 1945 - zajęcia lewobrzeżnej Warszawy przez wojska polskie i sowieckie, mimo wszystkich kontrowersji, jest uważany za początek nowego rozdziału w życiu miasta.
Warszawiacy wracają do miasta
Od stycznia 1945 roku do Warszawy zaczęli wracać ludzie z okolicznych miejscowości. Największa migracja miała miejsce do marca (38,5 proc. w lutym i marcu, 32 proc. w kwietniu - por. Gawryszewski A.: 89). W następnych miesiącach liczba ta zaczęła gwałtownie spadać. Prawobrzeżna część miasta stanowiła centrum życia, w lewobrzeżnej bardzo trudno było znaleźć budynki nadające się do zamieszkania. W związku z tym po pierwszej fali migracji ludność zaczęto kierować na tzw. ziemie odzyskane. Szacuje się, że było to w sumie około 200 tys. ludzi.

Tymczasem w Warszawie z inicjatywy oddolnej wyremontowano 300 budynków mieszkalnych i z prywatnego kapitału dalsze 200. Jesienią 1945 r. miasto wprowadziło pierwsze regulacje odnośnie do własności domów i parcel. Nadal jednak rynek mieszkaniowy był prywatny. Dopiero w kwietniu 1948 roku powołano Zakład Osiedli Robotniczych, podlegający Ministerstwu Odbudowy. W ciągu następnej dekady Zakład całkowicie wyparł budownictwo prywatne w stolicy.

Większość historyków powojennej Warszawy zgodnie stwierdza, że odbudowa Warszawy była w dużej mierze zasługą mieszkańców. Zanim zarządzanie budową mieszkań przeszło w ręce państwowe, ludzie własnymi rękami wznosili kamienice z gruzów. Charakterystyczne dla Warszawy tuż po wojnie są sceny z utworzonymi naprędce ryneczkami i targami. Warszawiacy wierzyli, że stolica może być odbudowana. Nie potrzebowali do tego zachęty ani propagandy.

Plany odbudowy Warszawy nie powstały z niczego w 1945 roku. Już po zajęciu stolicy przez Niemców grupa architektów zaczęła w tajemnicy poruszać temat odbudowania miasta. W 1939 roku zniszczenia były niewielkie, ale stało się oczywiste, że każdy kolejny rok okupacji zagraża zniszczeniem - celowym lub w toku walk. Tym bardziej że od 1943 roku Niemcy zaczęli realizować swój plan zniszczenia.

Konspiracyjne plany odbudowy powstawały w samej Warszawie, w Lublinie, a nawet w obozach jenieckich. Mimo to władze nie były do końca przekonane czy chcą odtwarzać stolicę. Znana jest propozycja przeniesienia stolicy do niezniszczonej Łodzi, a gruzów w Warszawie pozostawienia jako pomnika niemieckiej okupacji. Wola odbudowy miasta była jednak silniejsza. Już 3 stycznia 1945 roku w Lublinie wydelegowano do Warszawy "grupę operacyjną" architektów pod przewodnictwem Józefa Sigalina. Zostało utworzone Biuro Odbudowy Stolicy, które przez następne lata będzie dyktować nowy charakter miasta. (Springer F., 2017: 228) Pierwszy szkic planu odbudowy został zaprezentowany przed Krajową Radą Narodową 7 marca 1945. Jak zapisał we wspomnieniach zastępca kierownika Wydziału Urbanistyki, Zygmunt Skibniewski, tego dnia miał miejsce nalot - na szczęście niegroźny. (Rafalski P., 1985: 19-20) Dopiero rok później powstał oficjalny i dopracowany plan BOS, który nadawał się do wdrożenia.

Być może najbardziej kontrowersyjną decyzją rady architektów było wyburzenie sporej części zachowanych kamienic. Oficjalnie tłumaczono to względami bezpieczeństwa, ale jednocześnie zniechęcano do "burżuazyjnej" architektury. Był to na pewno projekt dyktowany względami politycznymi, chociaż pozwalał też w ogólnym zamieszaniu, zwiększyć pole do popisu ówczesnym pracownikom BOS. (por. Mórawski K., 1996: 33, Zieliński J., 2009: 18) Niewątpliwie architekci odbudowujący Warszawę przyczynili się do jej podniesienia z gruzów i powiększenia przestrzeni w przeludnionym dawniej mieście. Z drugiej strony zniszczyli kawał nowszej historii miasta, żeby zrobić miejsce dla swojej wizji, coraz bardziej zgodnej z wizją partii.
Odbudowa Starówki - średniowieczna dzielnica na nowoczesną miarę
Odtworzenie zabytków, szczególnie Starówki i Zamku Królewskiego miało wymiar symboliczny i nie było łatwym zadaniem. Z jednej strony starano się dokładnie odwzorować wygląd miasta z czasów Stanisława Augusta. Z drugiej infrastruktura miała być dostosowana do potrzeb współczesnych mieszkańców i turystów. Powoli i mozolnie odgruzowywano pozostałości budynków, gromadzono detale, studiowano dawne obrazy Canaletta i odtwarzano poszczególne elementy. Rekonstrukcja Starówki trwała od 1 września 1947 roku do 1953 roku lub do początku lat 80., jeżeli wliczyć w to odbudowę Zamku. Uznanie tej pracy, przez wpisanie Starego Miasta na listę UNESCO w 1980 roku było ważnym krokiem ku nowemu rozumieniu "autentyczności" zabytków. Ma to znaczenie dla innych krajów, w których wojna, klęski naturalne lub ataki terrorystyczne niszczą dziedzictwo pokoleń. (por. Zielińska-Meissner U., 2020: 28)

Równolegle z odtwarzaniem pozostałości Starego Miasta, realizowano projekty według zasad realizmu socjalistycznego (socrealizmu), który od 1949 roku był oficjalnym i jedynie słusznym stylem w Polsce. Promował go Bierut, ale z całą mocą i entuzjazmem wdrażał Roman Piotrowski, komisarz odbudowy miasta. (Zieliński J.: 38-39) Naczelnym architektem miasta Warszawy został w 1951 roku Józef Sigalin, który osobiście przywiózł wytyczne dotyczące socrealizmu z Moskwy.

Najbardziej znane zabytki z tego czasu to Pałac Kultury i MDM (Marszałkowska Dzielnica Mieszkaniowa). Styl był ciężki i monumentalny, na miarę totalitarnej władzy. Chociaż oficjalnie miał być ucieleśnieniem władzy ludowej, to - szczególnie socrealizm stalinowski - raczej odzwierciedlał zapędy imperialne i przytłaczającą dominację państwa nad jednostką. To nie znaczy, że był brzydki. Obok kubaturowych gmachów, nawiązujących do XVIII-wiecznego klasycyzmu, wprowadzono dużo zieleni. Już wcześniej przeznaczono pod tereny zielone część zburzonych terenów. Ciągi wysokich, przytłaczających budynków oddzielone były szerokimi alejami. Oczywiście przeznaczonymi dla licznych, kolorowych defilad.

Słynne stało się też hasło wprowadzania robotników do śródmieścia i okolicznych dzielnic, przeciwstawiane wypychaniu ich na przedmieścia. Jednak priorytetem było wybudowanie gmachów urzędowych i infrastruktury.

Po 1956 roku założenia architektoniczne i urbanistyczne uległy zmianie. Zamiast ciężkiego socrealizmu zaczęto się skłaniać ku koncepcjom modernizmu, realizowanym już od dawna na zachodzie. Ojciec modernistycznego urbanizmu - francuski architekt Le Corbusier - był dla zwolenników socrealizmu wrogiem numer jeden. Jerzy Sołtan, jego bezpośredni uczeń, który od 1947 roku przebywał w Polsce, prowadził jednak zajęcia w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. W 1954 roku założył Zakłady Artystyczno-Badawcze, które wydały wielu artystów (m.in. zapoczątkowały polską szkołę plakatu). Po odwilży politycznej udało się zespołowi zaprojektować kilka ważnych budynków w Warszawie i innych miastach. (por. Springer F., 2017: 368) Trudno powiedzieć, czy okres 1954-61 można nazwać jeszcze odbudowywaniem czy już rozwojem miasta. Warto jednak pamiętać, że idee, według których tworzono nową Warszawę po wojnie, wykraczały poza socrealizm.

Odbudowa stolicy, mimo kontrowersji, zawirowań politycznych i ścierających się koncepcji, była powodem do dumy dla mieszkańców i ówczesnych urbanistów. Dzięki dużej mobilizacji udało się podnieść z gruzów miasto i przywrócić mu status stolicy.
Bibliografia:
1. Andrzej Gawryszewski, Warszawa w XX wieku - monografia, Warszawa 2009

2. Mikołaj Gliński, Kto odbudował Warszawę? I dlaczego tak? w: Culture.pl, https://culture.pl/pl/artykul/kto-odbudowal-warszawe-i-dlaczego-tak, dostęp 26.02.2024

3. Piotr Rafalski, Warszawa, Warszawa 1985

4. Karol Mórawski, Bedeker warszawski: w 400-lecie stołeczności Warszawy, Warszawa 1996

5. Jarosław Zieliński, Realizm socjalistyczny w Warszawie. Urbanistyka i architektura (1949-1956), Warszawa 2009

6. Urszula Zielińska-Meissner, Starem Miasto w Warszawie na liście UNESCO, w: Spotkania z zabytkami, listopad-grudzień 2020, ss.24-29

7. Filip Springer, Źle urodzone. Reportaże o architekturze PRL-u, Karakter 2017

# data[].attributes.attachment_link.title
Powojenna Warszawa miała odzwierciedlać nowe idee - jak odbudowano stolicę po II wojnie światowej?

# data[].attributes.attachment_link.description
Tuż przed wojną Warszawa była najgęściej zaludnionym miastem Europy. Po wojnie z 1,3 mln mieszkańców zostało niewiele ponad 150 tys. Ponad 80 proc. budynków i infrastruktury leżało w gruzach. Dla mieszkańców to była rozpaczliwa tragedia. Dawała jednak niemal nieograniczone możliwości przemyślenia stolicy na nowo.

# data[].attributes.body
https://view.genial.ly/61b90a4cdcddcb0de5001a94/presentation-elegia-o-chlopcu-polskim

https://view.genial.ly/61b90a4cdcddcb0de5001a94/presentation-elegia-o-chlopcu-polskim

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Poniedziałek, 20.12.

Temat:

kto jest bohaterem wiersza krzysztofa kamila baczyńskiego?

Krzysztof Kamil Baczyński "Elegia o ...[chłopcu polskim]""

Krzysztof Kamil Baczyński 1921 - 1944 "

* dzieciństwo spędzone w niepodległej Polsce; * wszechstronna, staranna edukacja gimnazjalna i licealna; * wkraczanie w dorosłość wraz z wybuchem wojny (matura w 1939 r.);* podjęcie walki z okupantem jako realizacja obowiązku patriotycznego; * udany debiut poetycki, kształtowanie indywidualnego stylu artystycznego;* wierność wyznawanym wartościom; * cierpienie, ofiara, poświęcenie życia w walce o wolność ojczyzny.

Które wydarzenia z życia Baczyńskiego Sytuują go w Szeregu z bohaterami "Kamieni na szaniec?

Krzysztof Kamil BaczyńskiElegia o... [chłopcu polskim]Oddzielili cię, syneczku, od snów, co jak motyl drżą, haftowali ci, syneczku, smutne oczy rudą krwią, malowali krajobrazy w żółte ściegi pożóg, wyszywali wisielcami drzew płynące morze.Wyuczyli cię, syneczku, ziemi twej na pamięć, gdyś jej ścieżki powycinał żelaznymi łzami. Odchowali cię w ciemności, odkarmili bochnem trwóg, przemierzyłeś po omacku najwstydliwsze z ludzkich dróg.I wyszedłeś, jasny synku, z czarną bronią w noc, i poczułeś, jak się jeży w dźwięku minut - zło. Zanim padłeś, jeszcze ziemię przeżegnałeś ręką. Czy to była kula, synku, czy to serce pękło?

pytanie retoryczne

porównanie

wyliczenia

zdrobnienia

metafora

epitet

powtórzenia

ożywienie

apostrofa

Środki stylistyczne

Dlaczego autor zastosował w tytule wielokropek i nawias?

odbiorca

Nadawca

nadawca i odbiorca

W utworze Baczyński:- przedstawił los całego wojennego pokolenia,- ukazał, iż wojna całkowicie zmieniła życie „chłopcom polskim",- skontrastował czułość matki z dramatem i bezwzględnością czasów wojennych, w których zło reprezentowali zarówno odpowiedzialni za rozpętanie wojny hitlerowcy, jak i dowódcy oddziałów polskiego wojska, którzy werbowali na front nawet młodych chłopców, - los wojennego pokolenia został przypieczętowany strzałem.-

tadeusz różewicz

Tadeusz borowski

gustaw herling-grudziński

andrzej trzebiński

zdzisław stroiński

tadeusz gajcy

stwórz profil osobowy wybranego przez siebie reprezentanta pokolenia kolumba.

zadanie domowe

Dziękuję za uwagę.

# data[].attributes.attachment_link.description
Poniedziałek, 20.12. Temat: kto jest bohaterem wiersza krzysztofa kamila baczyńskiego? Krzysztof Kamil Baczyński "Elegia o ...[chłopcu polskim]"" Krzysztof Kamil Baczyński 1921 - 1944 " * dzieciństwo spędzone w niepodległej Polsce; * wszechstronna, staranna edukacja gimnazjalna i licealna; * wkraczanie w dorosłość wraz z wybuchem wojny (matura w 1939 r.);* podjęcie walki z okupantem jako realizacja obowiązku patriotycznego; * udany debiut poetycki, kształtowanie indywidualnego stylu artystycznego;* wierność wyznawanym wartościom; * cierpienie, ofiara, poświęcenie życia w walce o wolność ojczyzny.

# data[].attributes.body
https://view.genial.ly/6094e6d26fc1920d036c1ef1/presentation-zemsta

https://view.genial.ly/607c48fd6dd96a0d4b4b6776/learning-experience-didactic-unit-komedia-komizm-zemsta

https://view.genial.ly/5ea5f84759aa2b0da8e3d26f/presentation-komizmzemsta

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Cykl lekcji

Aleksander FredrO

„Zemsta"

Temat 01

Staropolskim obyczajem. Geneza „Zemsty".

Rękopis komedii Aleksandra Fredry (zamek w Dzikowie).

Geneza

Pierwsze wydanie: 1838 rok.

Lwowska premiera „Zemsty" wyprzedziła o cztery lata edycję książkową. Podzieliła tym samym los innych komedii pisarza , poznawanych najpierw przez widownię, a potem dopiero drogą lektury.

„Dnia 17 lutego dawno w teatrze tutejszym po raz pierwszy komedie w 4 aktach, oryginalnie wierszem przez Aleksandra hr Fredrę napisaną pod nazwą: Zemsta. Pan Fredro jak wszędzie w charakterach jest nowy i mocny, tak i tu rozwinął je bardzo trafnie i, że tak rzekę, oparł na historycznych podaniach zwyczajów naszych ojców w początkach drugiej połowy zeszłego wieku".

„Rozmaitości", 1834, nr 9, s. 71.

Uzupełnij tekst właściwymi formami nazwiska Fredro.

Geneza

Punktem wyjścia do napisania „Zemsty" okazało się „historyczne podanie zwyczajów naszych ojców".

ZADANIE

Info

sytuacja topograficzna,

dwie sasiadujące ze sobą części zamku,

skłóceni ze spobą właściciele,

spór o mur graniczny.

Z siedemnastowiecznych akt przeszły do utworu:

Konflikty utworu są konflikatami charakterystycznymi dla początków XIX wieku. Bohaterowie komedii są postaciami doskonale mieszczącymi się w tym okresie. Dzieje się tak głównie dzięki parze preromantycznych kochanków. Na czas akcji wskazują rónież słowa Papkina, który wytyka Klarze uległość wobec popularnych wówczas romansów grozy.Na oczach Fredry kończyła się rzeczpospolita szlachecka - zmierzch staropolskiego obyczaju.

Temat 02

„Tu mieszkamy jakby sowy". Rewia postaci.

Których bohaterów „Zemsty" można byłoby nazwać adwersarzami?Dlaczego pałają do siebie nienawiścią?

Przedstaw dwie grupy postaci z komedii Aleksandra Fredry. Wyjaśnij, dlaczego Podstolina została umieszczona pośrodku.

Info

Kto przekracza mur graniczny i w jakim celu?

Tytuły szlacheckie

Tytuły, którymi posługiwali się bohaterowie „Zemsty", wywodziły się z dawnych czasów. Pierwotnie określano nimi osoby usługujące królowi lub pełniące ważne funkcje na dworze. Później używano ich jako tytułów honorowych, określających miejsce w szlacheckiej hierarchii (np. godność rejenta była dużo niższa niż cześnika, cześnik zajmował 9., a rejent 23. miejsce w tabeli urzędów szlacheckich liczącej 24 miejsca).Cześnik - w dawnej Polsce urzędnik królewski odpowiedzialny za podawanie trunków; później tytuł honorowy, określający niższego urzędnika ziemskiego.Rejent - pracownik wymiaru sprawiedliwości; dawne określenie notariusza.Podstoli - w dawnej Polsce urzędnik nadworny, zastępca stolnika nadzorującego podawanie potraw do stołu; potem honorowy urząd ziemski; jego żona - podstolina.

Cześnik Maciej Raptusiewicz

Raptusiewicz (od: raptus - daw. gwałtownik) - człowiek porywczy, niepohamowany, impulsywny.

Użycie nazwisk znaczących to najprostszy sposób charakteryzowania bohaterów przez wskazanie najbardziej znamiennej dla nich cechy. Ten zabieg zastosował Aleksander Fredro.

Józef Papkin, syn Jana Papkina

Papkin (od: papka - potrawa) - człowiek, którego usługi można pozyskać za strawę; pieczeniarz, darmozjad.

Rejent Milczek

Milczek (od: milczeć - nic nie mówić) - człowiek skryty, małomówny, cichy, zamknięty w sobie.

Śmigalski (od: śmigać - szybko przemieszczać się; przelatywać, pędzić) - człowiek, który robi wszystko w szybkim tempie.

Dyndalski

Dyndalski (od: dyndać - pot. kołysać, machać czymś) - człowiek zdystansowany do świata, oderwany od rzeczywistości.

Podstolina i Papkin (pokolenie hołdujące modzie na francuszczyznę, światowe, lubiące nowości)

Wacław i Klara (pokolenie najmłodsze, parakochanków na wzór sentymentalny)

Cześnik Raptusiewicz i Rejent Milczek, także Dyndalski i Śmigalski (pokolenie najstarsze zachowujące tradycję, kultura odchodząca w przeszłość)

Klasyfikacja bohaterów według pokoleń.

Temat 03

Spleceni wątkami... Czyli nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło.

Motto „Zemsty" zostało zaczerpnięte z dzieła Andrzeja Maksymiliana Fredry pt. „Przysłowia mów potocznych" (Kraków 1658). Aleksaner uważał siebie za potomka tego barokowego pisarza, ale w istocie pochodził z innej linii rodu.Nawiązanie do przysłowia: „Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło" - każda sytuacja, nawet najbardziej niepomyślna, może mieć dobry skutek; nawet z jadu groźnego węża można przygotować lekarstwo (dryjakiew).

„Nie masz nic tak złego, żeby się na dobre nie przydało. Bywa z węża dryjakiew, złe często dobremu okazyją daje".

1. Motto utworu.

2. Między wątkami.

Na czym polegała tytułowa zemsta?

Któremu z antagonistów zemsta się udała? Wskaż zyski i straty bohaterów.

3. Zemsta doskonała. Zdarzenia składające się na wątek główny.

Temat 4

„Tych dwóch ludzi - ogień, woda". Porównanie głównych bohaterów „Zemsty".

Temat 05

O komizmie w „Zemście" Aleksandra Fredry.

Przeżycie komizmu jest dostępne jedynie ludziom. Elementy komiczne wywołują silne emocje pozytywne (śmiech bardzo korzystnie wpływa na fizyczne i psychiczne zdrowie człowieka).

Co nas śmieszy: * zabawne wypowiedzi bohaterów, często niepasujące do sytuacji; * sprzeczność między tym, czego się spodziewamy, a tym, co zastajemy; * zaskakujące reakcje i zachowania bohaterów (często łamiących zasady obowiązujące w rzeczywistości); * gagi; * spiętrzenie niefortunnych przypadków; * ujawnienie niedorzeczności, bezsensowności działań bohatera; * absurd; * wyolbrzymienie (karykatura).

Przykład komizmu

Kiedy Papkin mówi: „Nic się nie bój...", spodziewamy się, że usłyszymy: „pójdę pierwszy", „ochronię cię" itp., on zaś kończy: „Ja za tobą" - wywołując tym śmiech (następnie cofa się jeszcze za róg domu); komizm wynika ze sprzeczności między tym, czego się spodziewamy, a tym, co zastajemy.

Rodzaje komizmu: - sytuacyjny (zabawne dla odbiorcy układy zdarzeń i sytuacji między bohaterami, np. nieporozumienia, zamiana ról), - słowny (wyraża się w odpowiednio prowadzonym dialogu), - postaci (odpowiedni sposób ukształtowania postaci).

Przykłady fragmentów, w których pojawia się komizm sytuacyjny: - dyktowanie listu przez Cześnika Dyndalskiemu i pisanie testamentu przez Papkina (akt IV, scena 5),- oddanie się Wacława w niewolę i upieranie się, że w niej pozostanie (akt I, scena 8 i akt II, scena 2),- oświadczyny Papkina (akt II, scena 7), - bójka o mur (akt I, scena 7), - rozmowa Papkina z Cześnikiem, kiedy ten pierwszy, przechwalając się, nie daje dojść do słowa drugiemu (akt I, scena 2).

Komizm słowny

Którym polskim przysłowiem moglibyśmy zastąpić końcowy fragment „Zemsty"?

Temat 06

„Jestem Papkin - lew Północy, rotmistrz sławny i kawaler". Na czym polega komizm postaci, czyli o tym, dlaczego Papkin śmieszy.

Papkin to: - syn Jana Papkina, - podstarzały kawaler, - szlachcic bez majątku (posiada jedynie gitarę, szablę Artemizę i zastawioną kolekcję motyli), - pozostaje na usługach Cześnika, który zna jego dawne sprawki i może mu wydawać rozkazy, - ubrany po francusku (krótkie spodnie, buty do pół łydki, peruka z warkoczem, trójkątny kapelusz płasko nakładany, szpada u boku).

Kim był Józef Papkin?

- egzaltacja, fircykowanie, nadmierna gadatliwość (przykład: zmanierowanym głosem przemawia do Klary), - tchórzostwo, strachliwość, lękliwość, brak odwagi (przykład: podczas awantury z murarzami chowa się za rogiem), - pycha, wyniosłość, buta, napuszenie (przykład: krzyczy o swojej odwadze do nieobecnych już przy murze ludzi Rejenta).

Najważniejsze cechy Papkina:

# data[].attributes.attachment_link.description
Cykl lekcji Aleksander FredrO „Zemsta" Temat 01 Staropolskim obyczajem. Geneza „Zemsty". Rękopis komedii Aleksandra Fredry (zamek w Dzikowie). Geneza Pierwsze wydanie: 1838 rok. Lwowska premiera „Zemsty" wyprzedziła o cztery lata edycję książkową. Podzieliła tym samym los innych komedii pisarza , poznawanych najpierw przez widownię, a potem dopiero drogą lektury.

# data[].attributes.body
https://view.genial.ly/5e87540e59ee3c0df4071531/presentation-smierc-pulkownika

https://view.genial.ly/60479f10b1449c0d8e83a83b/presentation-smierc-pulkownika

https://view.genial.ly/5ee4f7dff319630d74c49ec1/interactive-image-smierc-pulkownika-adam-mickiewicz

https://view.genial.ly/5eb6d275639bfa0d0fdc2c6a/presentation-emilia-plater

rycerz:

https://view.genial.ly/5e89da8059ee3c0df4190c1a/presentation-sredniowieczna-kultura-rycerska

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Poetycka legenda Adam Mickiewicz "Śmierć Pułkownika"

1.Chatka w leśnej głuszy.2.Oddział piechoty i warta przy drzwiach.3. Zgromadzenie ludzi ze wsi.4. Płacz wielu ludzi na wieść, kto umiera.5. Prośba o osiodłanie konia i przyprowadzenie go do izby.6. Prośba pmundur i ekwipunek.7. Przybycie księdza z ostatnim namaszczeniem.8. Płacz i modlitwa żołnierzy.9. Bicie dzwonów w kaplicy. 10. Oddalenie się żołnierzy na wieść o zbliżających się Moskalach.11. Odwiedzanie zwłok żołnierza - kobiety.

Czytaj wiersz strofami i spróbuj wyobrazić sobie przedstawione sytuacje.

Obrazy poetyckie

Jakie wartości były ważne dla bohaterki wiersza? Uzasadnij swoją odpowiedź.

Cechy świętego

Cechy żołnierza

Wypisz z wiersza określenia charakterystyczne dla bohatera.

Adam Mickiewicz buduje poetycką legendę, używając licznych środków stylistycznych, dzięki którym stworzył obraz niezwykłej kobiety. Czy potrafisz nazwać te środki?

Poetycki obraz bohaterki

Stary żołnierz, - on chce, jak Czarniecki, umierając, swe żegnać rynsztunki

Ach, to była ǳiewica, To Litwinka, ǳiewica-bohater, Wóǳ Powstańców - Emilĳa Plater

Jakie piękne ǳiewicze ma lica? Jaką pierś?

wszedł ksiąǳ z Panem Bogiem;

kazał przynieść swój mundur strzelecki,Swój kordelas i pas i ładunki; W ręku krzyż, w głowach siodło i burka, A u boku kordelas, dwururka.

Wóǳ to był wielkiej mocy i sławy; lud prosty; mundur strzelecki; starzy Kościuszki żołnierze; zwłoki rycerza; na pastuszym tapczanie; piękne ǳiewicze lica

Środki stylistyczne w utworze

Budowa

Czas i miejsce

Omówienie

Omówienie

Geneza

Podsumowanie

Z życia dawnej wojowniczki

1, Zapoznaj się z informacjami na temat Emilii Plater , wykorzystując źródła podane na poprzedniej stronie.2. stwórz profil Emilii Plater na facebooku.3. Instrukcja na następnej stronie.

Zadanie

Profil powinien zawierać następujące elementy:- informacje o postaci {data i miejsce urodzenia, rodzina, zainteresowania, poglądy}-imiona i nazwiska przynajmniej trzech znajomych- co najmniej trzy posty dotyczące różnych etapów życia bohaterki- każdy post powinien składać się przynajmniej z trzech zdań- nie zapomnij zapisać swojej pracy i udostępnić. Udostępnienie umożliwi wygenerowanie linka,którego prześlesz do mnie w Teamach.

Zawartość profilu

# data[].attributes.attachment_link.description
Poetycka legenda Adam Mickiewicz "Śmierć Pułkownika" 1.Chatka w leśnej głuszy.2.Oddział piechoty i warta przy drzwiach.3. Zgromadzenie ludzi ze wsi.4. Płacz wielu ludzi na wieść, kto umiera.5. Prośba o osiodłanie konia i przyprowadzenie go do izby.6. Prośba pmundur i ekwipunek.7. Przybycie księdza z ostatnim namaszczeniem.8. Płacz i modlitwa żołnierzy.9. Bicie dzwonów w kaplicy.

# data[].attributes.body
https://view.genial.ly/608c1cf4cb20580dbb1c0410/presentation-switezianka?fbclid=IwAR3FnSgagNrUDs2IdNtrOJtGUXczrM6l9XVjkNHTXVZqBk8dkaGHwc6t_A8

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Chilon Chilonides

"O życiu człowieka, decyduje człowiek" B.Brecht

Przygotowała Wioleta Sikorska

W jakich okolicznościach poznajemy bohatera?

Co mówi o nim narrator?, Jak go opisuje?

Czego podejmuje się Chilon i dlaczego?

Jakie wrażenie wywiera na Marku Winicjuszu i Pertoniuszu? Co Chilon mówi o sobie?

jakie cechy chilona kojarzą ci się z podanymi pojęciami lub nazwami

Ursus

Tygellin

Neron

Eunice

Ligia

Glauk

marek

bogactwo

petroniusz

wygląd

CECHY

WPŁYW CHILONA NA BOHATERÓW POWIEŚCI

Jakie wydarzenie przyczyniło się do zmiany Chilona?Jak nazywamy bohatera, który w czasie trwania akcji zmienia siebie, swoje postępowanie, zasady, zachowanie?

przemiana chilona

W jaki sposób Glauk miał wpływ na życie Chilona?

Uzupełnij kartę pracy

Jaki był cel stworzenia przez Sienkiewicza postaci Chilona Chilonidesa?

Do jakich innych utworów i bohaterów, moglibyśmy odnieść słowa Bertolda Brechta "O życiu człowieka, decyduje człowiek"?

GARŚĆ CYTATÓW

czy słowa bertolda brechta możesz odnieść do siebie?

"O życiu człowieka, decyduje człowiek". Czy zgadzasz się ze słowami Bertolda Brechta? Postaw tezę i zapisz w zeszycie 3 argumenty, odwołujące się do poznanych utworów literackich.

zadanie domowe

W prezentacji wykorzystano fotosy z filmu J. Kawalerowicza "Quo vadis"

DZIĘKUJĘ

# data[].attributes.attachment_link.description
Chilon Chilonides "O życiu człowieka, decyduje człowiek" B.Brecht Przygotowała Wioleta Sikorska W jakich okolicznościach poznajemy bohatera? Co mówi o nim narrator?, Jak go opisuje? Czego podejmuje się Chilon i dlaczego? Jakie wrażenie wywiera na Marku Winicjuszu i Pertoniuszu? Co Chilon mówi o sobie?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
U żródeł chrześcijaństwa

Przepiszcie temat do zeszytu:

Dramatyczna przemiana - losy Chilona Chilonidesa.

Zastanówcie się, co ukazano na poniższej ilustracji

Mówi o sobie: „Jestem cynikiem, bo mam dziurawy płaszcz; jestem stoikiem, bo biedę znoszę cierpliwie, a jestem perypatetykiem, bo nie posiadając lektyki chodzę piechotą od winiarza do winiarza i po drodze nauczam tych, którzy obiecują za dzban zapłacić"

Kim był Chilon Chilonides?

Na podstawie powyższego cytatu (i znajomości całego utworu) wskażcie cechy wyglądu bohatera, zapiszcie istotne informcje w zeszycie.

Uporządkujcie najważniejsze zdarzeniaz życia Chilona Chilonidesa.

Poddajcie ocenie postępowanie Chilona. Wskażcie, który jego czyn uważacie zanajpodlejszy i uzasadnijcie własne zdanie.

Uważam, że...

Cechy charakteru Chilona Chilonidesa

Przywołajcie sceny, które potwierdzają podane cechy bohatera, następnie zapiszcie notatkę:

Odczytajcie fragment powieści zawierający opis przeżyć Chilona podczas igrzysk, w czasie których ginęli chrześcijanie. Nazwijcie uczucia towarzyszące Chilonidesowi.

Przypomnijcie, w jakim charakterze Chilon uczestniczył w igrzyskach i dlaczego musiał tam być?

Dramatyczna przemiana

Dramatyczna przemiana i jej przyczyny...

Zastanówcie się, jaką wymowę dla idei utworu miała ta przemiana?

Odczytajcie fragment powieści opisujący moment jego śmierci.

Nawrócenie, chrzest przy fontannie z ręki św. Pawła, pokorne poddanie się losowi, tortury, wyrok śmierci na krzyżu

Thanks!A. B.

# data[].attributes.attachment_link.description
U żródeł chrześcijaństwa Przepiszcie temat do zeszytu: Dramatyczna przemiana - losy Chilona Chilonidesa. Zastanówcie się, co ukazano na poniższej ilustracji Mówi o sobie: „Jestem cynikiem, bo mam dziurawy płaszcz; jestem stoikiem, bo biedę znoszę cierpliwie, a jestem perypatetykiem, bo nie posiadając lektyki chodzę piechotą od winiarza do winiarza i po drodze nauczam tych, którzy obiecują za dzban zapłacić" Kim był Chilon Chilonides?

# data[].attributes.attachment_link.title
„Quo vadis" Henryka Sienkiewicza | Agnieszka Kochan

# data[].attributes.attachment_link.description
Kahoot Arkusz egzaminacyjny Powtórka E8 CKE https://youtu.be/LItBAdfLuxM

# data[].attributes.body
https://wordwall.net/play/1680/936/9598

https://wordwall.net/play/11920/172/3468

https://wordwall.net/play/25774/710/961

https://wordwall.net/play/275/163/2671

https://wordwall.net/play/1161/127/3556

https://wordwall.net/play/774/242/8417

https://wordwall.net/play/774/242/8417

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze lekcje w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
Posortuj - Przeciągnij i upuść każdy element do odpowiedniej grupy.

# data[].attributes.attachment_link.description
"Dziady" Adama Mickiewicza to dramat romantyczny z elementami dramatu antycznego

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
The Breaking News Generator - Today's top story... you! Or, whatever you want. Add your pic, write the headline and we'll go live to the scene. Sort of.

Your browser does not support HTML5 Canvas.

No images are saved to the servers of Break Your Own News.

By @JonathanEx. Find more dumb stuff like this!

# data[].attributes.attachment_link.title
Break Your Own News - The Breaking News Generator

# data[].attributes.attachment_link.description
Today's top story... you! Or, whatever you want. Add your pic, write the headline and we'll go live to the scene. Sort of.

# data[].attributes.attachment_link.description
Lekcje w Genially przygotowujące do egzaminu ósmoklasisty.

# data[].attributes.body
https://wakelet.com/wake/bT4bAojdSGPf8Mx6u3YUr

# data[].attributes.attachment_link.description
Na dzisiejszej lekcji powtórzymy i utrwalimy wiadomości o rodzajach i gatunkach literackich.

# data[].attributes.headline
Zadania językowe z arkuszy ósmoklasistów

# data[].attributes.subject
Zadania językowe z arkuszy ósmoklasistów

# data[].attributes.body
Zajęcia, umiejętności Bilba Bagginsa - Sortowanie według grup (wordwall.net)

Hobbit - - Krzyżówka (wordwall.net)

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze lekcje w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
przed wyprawą: palenie fajki, przygotowywanie posiłków, gromadzenie zapasów, czytanie, przyjmowanie gości, w czasie wyprawy: zdobywanie żywności, czuwanie, posługiwanie się bronią, bezszelestne poruszanie, stawanie się niewidzialnym, po powrocie: pisanie pamiętnika, opowiadanie o przeżytych przygodach, wydawanie pieniędzy na prezenty, odwiedzania znajomych,

# data[].attributes.attachment_link.description
przed wyprawą: palenie fajki, przygotowywanie posiłków, gromadzenie zapasów, czytanie, przyjmowanie gości, w czasie wyprawy: zdobywanie żywności, czuwanie, po powrocie:

# data[].attributes.body
Zdania i równoważniki zdań. (learningapps.org)
Związki składniowe (2) (learningapps.org)
Orzeczenie czasownikowe i imienne. (learningapps.org)
KIEDY POSTAWISZ PRZECIINEK? (learningapps.org)

# data[].attributes.attachment_link.title
Niezwykły koncert Wojskiego by Beata Kaźmierczak on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Niezwykły koncert Wojskiego Poznajemy fragment "Pana Tadeusza" Adama Mickiewicza. Podręcznik strona 204-207 Co to jest za przedmiot i do czego był używany? Polowanie na niedźwiedzia jest bardzo ważnym wydarzeniem w dziele Adama Mickiewicza Gra Wojskiego na rogu Kim był Wojski? Wojski to nazwa urzędnika, którego zadaniem było pilnowanie porządku w czasie, gdy szlachta wyruszała na wyprawę wojenną.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Scenograf - Projektuje dekoracje, Autor sztuki - Pisze tekst sztuki teatralnej, Sufler - Jest ukryty w tak zwanej budce - podpowiada tam aktorom, co maja mówić, Charakteryzator - Dba o to, by aktorzy na scenie swoim wyglądem przypominali odgrywane postacie, Choreograf - Opracowuje ruch na scenie, Aktor - Występuje na scenie i odgrywa rolę, wypowiadając teksty, których musi się nauczyć na pamięć, Inspicjent - Pilnuje, by aktorzy we właściwym czasie wychodzili na scenę, Rekwizytor - Dba o to, by na scenie znalazły się wszystkie potrzebne przedmioty, Reżyser - Dobiera aktorów i udziela im wskazówek, zamawia muzykę, decyduje o całości przedstawienia,

# data[].attributes.attachment_link.description
Scenograf - Projektuje dekoracje, Autor sztuki - Pisze tekst sztuki teatralnej, Sufler - Jest ukryty w tak zwanej budce - podpowiada tam aktorom, co maja mówić, Charakteryzator - Dba o to, by aktorzy na scenie swoim wyglądem przypominali odgrywane postacie, Choreograf - Opracowuje ruch na scenie, Aktor - Występuje na scenie i odgrywa rolę, wypowiadając teksty, których musi się nauczyć na pamięć, Inspicjent - Pilnuje, by aktorzy we właściwym czasie wychodzili na scenę, Rekwizytor - Dba o to, by na scenie znalazły się wszystkie potrzebne przedmioty, Reżyser - Dobiera aktorów i udziela im wskazówek, zamawia muzykę, decyduje o całości przedstawienia,

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tem at #8: Bajka - podsumowanie wiadomości. Praca z zeszytem ćwicze ń. Str. 88-90.

Temat #11: Jak zbudować Kupścia? Instrukcja. Podręcznik - przeczytaj tekst ze str. 244-249 i dowiedz się, co to jest Kupść! Przy okazji przypomnisz sobie, co to jest instrukcja i jak ją napisać. Następnie wykonaj dwa zadania z zeszytu ćwiczeń, ze str. 98-99 dotyczące instr ukcji. Zadania zostaną sprawdzone podczas lekcji wideo.

Temat #12: Jak wygląda scenariusz filmowy? Przeczytaj uważnie teskt z podręcznika ze str.250-253, zanotuj do zeszytu notatkę dotyczącą scenariusza (str.254 w ramce), a potem przejrzyj ciekawą prezentację (pol ecam szczególnie uczniom zainteresowanym historią kina).

Temat #16: onaj Typy zdań - prosta sprawa! Obejrzyj zadanie. filmik, a następnie wyk

Temat #19: Minimum słów, maksimum treści, czyli jak streszczać tekst. Podręcznik str. 263-264. Po przeczytaniu tekstu proszę przepisać definicję "streszczenia" do zeszytu i wykonać ćwiczenia z zeszytu ćwiczeń - str. 103-105. Zadania zostaną sprawdzone podczas lekcji wideo.

Cykl lekcji o "Latarniku"

Temat #1: Podróże Skawińskiego - analiza treści noweli.

Zadanie - Wynotuj do zeszytu wszystkie zawody Skawińskiego, następnie sprawdź je zgodnie z mapą.
Cykl lekcji o "Żonie modnej"
Temat #7: "Żona modna" Ignacego Krasickiego - zapoznajemy się z lekturą obowiązkową. Podręcznik str. 175-179 - uważne czytanie ze zwróceniem u wagi na archaizmy.

Temat #11: Satyra jako gatunek synkretyczny. Zeszyt ćwiczeń: str. 61-63 Zadania zostaną sprawdzone podczas lekcji wideo.

Temat #16: Przygotuj się do egzaminu! Rozwiązuj test do skutku! Po prawej stronie - w razie kłopotów! - kliknij "zobacz podpowiedź".

Temat #17: Zestaw zadań powtórzeniowych ze słowotwórstwa - samodzielna praca w zeszycie ćwiczeń. Str. 33-35 Zadania zostaną sprawd zone podczas lekcji wideo.

Temat #21: "Reduta Ordona. Opowiadanie adiutanta" A.Mickiewicza - zapoznanie się z lekturą obowiązkową. Podręcznik, str. 318-321 (Przeczytaj bardzo uważnie tekst, najlepiej - dwa razy! Zwróć uwagę na przypisy. Uwaga! Informacja dla osób, które chcą otrzymać wyższą ocenę za dodatkową aktywność - proszę nauczyć się na pamięć pierwszych dwudziestu wersów tekstu. Recytacja na ocenę - na początku czerwca.)

Temat #5: Co się przyczyniło do osiągnięcia porozumienia między Achillesem a Priamem? Podr. str. 116-119. Przeanalizuj zadania ze str. 120-121. Przypomnij sobie czym jest epopeja oraz porównanie h omeryckie.

Temat #13: Przygotuj się do egzaminu! Rozwiązuj test do skutku! Po prawej stronie - w razie kłopotów! - kliknij "zobacz podpowiedź".

Temat #14: Zestaw zadań powtórzeniowych ze słowotwórstwa - samodzielna praca w zeszycie ćwiczeń. Str. 103-105 Zadania zostaną sprawd zone podczas lekcji wideo.

Temat #23 i 24: Fleksja - samodzielna praca w zeszycie ćwiczeń. Str. 105-109. Zadania zostaną sprawdzone podczas lekcji wideo.
Klasa 5:
Lekcja 8 - Utrwalenie części zdań - karta pracy.

Lekcja #8 - Jak przygotować przemówienie?

# data[].attributes.attachment_link.title
Polski w chmurze! Propozycje tematów. - Język polski

# data[].attributes.attachment_link.description
Tem at #8: Bajka - podsumowanie wiadomości. Praca z zeszytem ćwicze ń. Str. 88-90. Temat #11: Jak zbudować Kupścia? Instrukcja. Podręcznik - przeczytaj tekst ze str. 244-249 i dowiedz się, co to jest Kupść! Przy okazji przypomnisz sobie, co to jest instrukcja i jak ją napisać.

# data[].attributes.attachment_link.title
Temat:  Bohater za tajemniczymi drzwiami...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Chilon Chilonides

"O życiu człowieka, decyduje człowiek" B.Brecht

Przygotowała Wioleta Sikorska

W jakich okolicznościach poznajemy bohatera?

Co mówi o nim narrator?, Jak go opisuje?

Czego podejmuje się Chilon i dlaczego?

Jakie wrażenie wywiera na Marku Winicjuszu i Pertoniuszu? Co Chilon mówi o sobie?

jakie cechy chilona kojarzą ci się z podanymi pojęciami lub nazwami

Ursus

Tygellin

Neron

Eunice

Ligia

Glauk

marek

bogactwo

petroniusz

wygląd

CECHY

WPŁYW CHILONA NA BOHATERÓW POWIEŚCI

Jakie wydarzenie przyczyniło się do zmiany Chilona?Jak nazywamy bohatera, który w czasie trwania akcji zmienia siebie, swoje postępowanie, zasady, zachowanie?

przemiana chilona

W jaki sposób Glauk miał wpływ na życie Chilona?

Uzupełnij kartę pracy

Jaki był cel stworzenia przez Sienkiewicza postaci Chilona Chilonidesa?

Do jakich innych utworów i bohaterów, moglibyśmy odnieść słowa Bertolda Brechta "O życiu człowieka, decyduje człowiek"?

GARŚĆ CYTATÓW

czy słowa bertolda brechta możesz odnieść do siebie?

"O życiu człowieka, decyduje człowiek". Czy zgadzasz się ze słowami Bertolda Brechta? Postaw tezę i zapisz w zeszycie 3 argumenty, odwołujące się do poznanych utworów literackich.

zadanie domowe

W prezentacji wykorzystano fotosy z filmu J. Kawalerowicza "Quo vadis"

DZIĘKUJĘ

# data[].attributes.attachment_link.description
Chilon Chilonides "O życiu człowieka, decyduje człowiek" B.Brecht Przygotowała Wioleta Sikorska W jakich okolicznościach poznajemy bohatera? Co mówi o nim narrator?, Jak go opisuje? Czego podejmuje się Chilon i dlaczego? Jakie wrażenie wywiera na Marku Winicjuszu i Pertoniuszu? Co Chilon mówi o sobie?

# data[].attributes.body
https://wordwall.net/pl/resource/8684400
https://wordwall.net/pl/resource/8087947
https://wordwall.net/pl/resource/16642367

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze lekcje w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
Połącz w pary - Przeciągnij i upuść każde słowo kluczowe obok jego opisu.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
I WPROWADZENIE W TEMAT
WYJAŚNIJ POJĘCIA ZAWARTE W TEMACIE

ZAPISZ PYTANIA POMOCNICZE, PRZYBLIŻAJĄCE DANĄ KWESTIĘ

w swoim wstępie rozprawki tezę,

Wstęp
Aby określić cel pisania, możesz wykorzystać zdania: Aby wyjaśnić pojęcia zawarte w temacie: Aby przedstawić problem: Aby zanalizować temat:
Wstęp

II KONSTRUOWANIE TEZY

Niektóre tematy wymagają jedynie uzasadnienia tezy, która została już określona.

Część tematów wymaga dokonania wyboru między dwiema opcjami.

Istnieją tematy, do których można skonstruować więcej niż dwie tezy.

Nie ma tu miejsca na twoje własne zdanie. Musisz zgodzić się z punktem widzenia przedstawionym w temacie albo ... wybrać inny temat. Takie tematy zaczynają się od poleceń, np.

Gdy teza jest z góry założona, w rozprawce użyj zdań:

W pełni zgadzam się z opinią, że ..., wyrażoną w temacie.

Potwierdzam słuszność słów ...

Będę się starał bronić przedstawionej w temacie tezy, iż ...

Myślę, że stwierdzenie ... jest w pełni słuszne ...

Sądzę, że słowa ... w pełni odzwierciedlają ...

Teza nie powinna dosłownie powtarzać tematu rozprawki.

Spróbuj zapisać go innymi słowami - dobrać wyrazy i sformułowania bliskoznaczne.

TEMAT: Dom tworzą ludzie, a nie ściany i przedmioty. Udowodnij tę opinię.

Teza: Moim zdaniem, niezależnie od miejsca, w którym przebywamy, czujemy się dobrze, jeśli towarzyszą nam bliskie osoby - mama, tata, siostra czy brat.

Przykład: Życie w mieście czy na wsi - co jest lepsze dla współczesnego młodego człowieka ? Odpowiadając na pytanie, odwołaj się do przykładów z życia wziętych.

Kiedy masz do wyboru jedną z dwóch możliwych tez, możesz wykorzystać zdania:

Niektórzy ludzie sądzą, że ... Ja natomiast uważam, iż ...

Powszechnie sądzi się, że ... Jednak ja zajmuję w tej sprawie odmienne stanowisko.

Nie mogę się zgodzić z zawartą w temacie opinią, iż ...

Zamierzam podjąć polemikę z tezą zawartą w temacie niniejszej pracy, mówiącą o ...

Nie sposób zgodzić się z prezentowanym w temacie poglądem, iż ...

Wbrew temu, co na temat sądzą inni, uważam, że ...

Odpowiadam twierdząco na pytanie zawarte w temacie pracy, ponieważ ...

Na to pytanie muszę odpowiedzieć przecząco, gdyż ...

Odpowiedź jest dla mnie oczywista. Nie...

Przykład tematu z wieloma tezami:
Jacy powinni być ludzie sprawujący władzę w państwie? Swoje stanowisko uzasadnij, odwołując się do utworów Jana Kochanowskiego.

Uważam, że ludzie, którzy rządzą państwami, powinni być uczciwi i szlachetni. Nie wolno im kłamać i oszukiwać.

Myślę, że ci, którzy sprawują władzę, powinni być silni psychicznie i odporni na krytykę.

Sądzę, iż najważniejszą cechą rządzących jest charyzma. Przywódca to ktoś, kto potrafi wpływać na innych dzięki urokowi osobistemu i charyzmie.

Pod koniec wstępu możesz użyć zdań:

W dalszej części pracy przejdę do odpowiednich przykładów z literatury, które uzasadnią prezentowaną opinię.

Poniżej podam kilka argumentów, które uwiarygodnią moją tezę.

W kolejnej części rozprawki zajmę się analizą argumentów potwierdzających swój sąd.

Poniżej pragnę przedstawić odpowiednie ARGUMENTY I przykłady, które unaocznią słuszność mej tezy.

Po przedstawieniu tezy powinieneś zapowiedzieć poprowadzenie dalszego toku swojego rozumowania.

Wstęp

IV ARGUMENTOWANIE

ROZWINIĘCIE
v PORZĄDKOWANIE ARGUMENTÓW
Argumenty uporządkuj

w kolejności hierarchicznej:

ROZWINIĘCIE

Na poparcie mojej tezy chciałbym przywołać ........................................

Bez większego ryzyka/błędu mogę przywołać kolejny argument/dowód.......

Kolejnym pretekstem skłaniającym mnie do takiej koncepcji jest ...................

VI WNIOSKI CZĄSTKOWE

Każdy argument kończ wnioskiem cząstkowym, wynikającym z twojego rozumowania. Zadbaj

ROZWINIĘCIE

Dbaj o spójność tekstu

i logikę swojego wywodu argumentacyjnego.
1. Łącz zdania ze sobą w logiczny sposób, używając słów: gdyż, bo, chociaż, ale, więc, toteż, oto, otóż, bo bowiem, a więc, dlatego, tak więc, ponieważ, dlatego, z powodu, o czym świadczy, poza tym, ponadto.
2. Słownictwo oznaczające równoczesność : jednocześnie, równocześnie, tymczasem, w tej samej chwili, a zarazem,

następstwo : najpierw, następnie, potem, wcześniej, później, za chwilę,

: w wyniku, w rezultacie, w następstwie, tak więc, aby, zatem, więc,

wzmacnianie : niewątpliwie, z pewnością, nie mam wątpliwości, słusznie, właśnie, widocznie, istotnie, w gruncie rzeczy, bez wątpienia, przede wszystkim, najważniejsze jest,

osłabianie : prawdopodobnie, przypuszczalnie, być może, moją wątpliwość budzi, wydaje się, że.

VII WPROWADZENIE CYTATÓW

przytoczenie cudzych słów.

Jako wzbogacający element dowodzenia,

wzmocnić twoją argumentację, posłużyć

służyć jako motto na początku wypracowania albo jako puenta
na zakończenie.

Twoja opinia jest wiarygodna, szczególnie, kiedy przytaczasz:

słowa autorytetu, czyli osoby, która Cieszy się w danej dziedzienie
Skorzystaj ze zdań wprowadzających cytat:

zacząć od zdania, które podsumowuje treść argumentów - ale nie powtarzaj wszystkich argumentów. Tutaj podkreśl tylko ich wagę;

podsumować swoje rozważania - potwierdzić tezę albo ją postawić

(jeśli wybierzesz na początku hipotezę),

wyciągnąć związki końcowe, unikając powielania wniosków cząstkowych,
zapisać refleksję .

VIII ZAKOŃCZENIE
Możesz rozpocząć od zdań:

Na podstawie przytoczonych argumentów sądzę, że ...

Przytoczone przeze mnie argumenty świadczą o tym, że...

Jak wynika z przytoczonych argumentów...

Podsumowując moje/dotychczasowe rozważania, należy stwierdzić, że ...

Na zakończenie wymaga jedynie potwierdzić opinię, że ...

IX UROZMAICENIE SŁOWNICTWA

Jesteście gotowi, by zmierzyć się

# data[].attributes.attachment_link.description
I WPROWADZENIE W TEMAT WYJAŚNIJ POJĘCIA ZAWARTE W TEMACIE ZAPISZ PYTANIA POMOCNICZE, PRZYBLIŻAJĄCE DANĄ KWESTIĘ w swoim wstępie rozprawki tezę, Wstęp Aby określić cel pisania, możesz wykorzystać zdania: Aby wyjaśnić pojęcia zawarte w temacie: Aby przedstawić problem: Aby zanalizować temat: Wstęp II KONSTRUOWANIE TEZY Niektóre tematy wymagają jedynie uzasadnienia tezy, która została już określona.

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=yJnivL2xtbo
https://www.youtube.com/watch?v=3vJI_MNDnWU
https://www.youtube.com/watch?v=Kbf0c5O5-qU
https://www.youtube.com/watch?v=qfKmAD8NUtU
https://www.youtube.com/watch?v=0v-L-b3wF0g

# data[].attributes.attachment_link.title
Muzyka. "Muzyka filmowa" | lekcja online

# data[].attributes.attachment_link.description
Join an activity with your class and find or create your own quizzes and flashcards.

# data[].attributes.attachment_link.title
Quizizz: You’ve been invited to a Quizizz game

# data[].attributes.attachment_link.description
Join an activity with your class and find or create your own quizzes and flashcards.

# data[].attributes.body
https://wordwall.net/pl/resource/12756736

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze lekcje w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zestawienia: Morskie Oko, babie lato, hokus-pokus, lekarz pediatra, artysta malarz, śmigus-dyngus, panna młoda, niedźwiedź polarny, Złożenia: słowotwórstwo, wielosmakowy, jęczydusza, wiercipięta, cudotwórca, niebieskooki, grzybobranie, roślinożerca, Zrosty: dobranoc, Koziegłowy, Wielkanoc, północ, rzeczpospolita, widzimisię, wniebowzięty, zmartwychwstanie,

# data[].attributes.attachment_link.description
Zestawienia: Morskie Oko, babie lato, hokus-pokus, lekarz pediatra, artysta malarz, śmigus-dyngus, panna młoda, niedźwiedź polarny, Złożenia: słowotwórstwo, Zrosty:

# data[].attributes.body
https://wordwall.net/pl/resource/475165

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze lekcje w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1) Co to jest wyraz podstawowy? a) Wyraz tworzony od innego wyrazu b) Wyraz od którego tworzymy inny wyraz 2) Wskaż wyraz pochodny a) dzień b) dzienny 3) Co to jest temat słowotwórczy? a) Część wspólna wyrazu pochodnego i wyrazu podstawowego b) Cząstka, za pomocą której tworzy się nowy wyraz 4) W wyrazach: odczytać, przeczytać, nadwaga występuje a) przyrostek b) przedrostek 5) Wrostek występuje w wyrazach: a) gwiazdozbiór b) nadwaga c) cudzysłów d) łamigłówka e) grabarz 6) Rodzina wyrazów to a) wyrazy pokrewne b) wyrazy pochodne 7) Rdzeń to a) podzielna słowotwórczo cząstka b) niepodzielna słowotwórczo cząstka 8) Wyraz złożony to: a) wyraz pochodny utworzony od dwóch lub więcej wyrazów podstawowych b) wyraz pokrewny od dwóch lub więcej wyrazów podstawowych 9) Wskaż złożenia a) czarna jagoda b) kurza ślepota c) gazociąg d) listonosz e) cudzysłów 10) W zrostach: a) występuje bezpośrednie połączenie wyrazów b) połączenie wyrazów za pomocą liter 11) Rodzinę wyrazów można utworzyć od słów: a) komin, kominiarz, kominiarski b) pies, pudel, zwierzak

# data[].attributes.attachment_link.description
1) Co to jest wyraz podstawowy? 2) Wskaż wyraz pochodny 3) Co to jest temat słowotwórczy? 4) W wyrazach: odczytać, przeczytać, nadwaga występuje

# data[].attributes.attachment_link.title
Wyrazy złożone: złożenia, zrosty, zestawienia

# data[].attributes.attachment_link.description
Wyrazy złożone: złożenia, zrosty, zestawienia Kształcenie językowe wiercipięta = wiercić + piętaokamgnienie = oko + mgnienieNowe Miasto = Nowe + Miasto Wyrazy złożone powstały wskutek połączenia co najmniej dwóch różnych słów. Mają zatem co najmniej dwie podstawy słowotwórcze.

# data[].attributes.attachment_link.title
K.K. BACZYŃSKI -"Elegia o chłopcu polskim"- GRZEGORZ WILK- piosenka

# data[].attributes.attachment_link.title
Krzysztof Kamil Baczyński - żołnierz Armii Krajowej, powstaniec warszawski

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Krzysztof Kamil Baczyński"Zgłową na karabinie"

Bez wyboru - Krzysztof Kamil Baczyński "Z głową na karabinie".

Pololenie Kolumbów

1. Zapisz temat dzisiejszej lekcji.2. Obejrzyj film o pokoleniu Kolumbów.

OBEJRZYJ INFORMACJE O AUTORZE DZISIEJSZEGO WIERSZA.Kilknij w ikonkę.

A teraz otwórz podręcznik na str. 233 i wysłuchaj nagrania omawianego dziś wiersza.

Ustnie odpowiedz na pytania.

1. Do jakich wydarzeń historycznych odsyła podmiot liryczny, gdy mówi, że jest "obskoczony przez zdarzeń zamęt".2. Kim jest podmiot mówiący w wierszu? WYmień jego cechy, odwołując się do framgnetów utworu.

Podmiot liryczny odnosi się do czasów wojny.

Osoba mówiąca w wierszu jest kimś młody.

Powstańcy.

W ramach analizy wiersza uzupełnij kartę, która znajduje się w kolejnym slajdzie.

Środki poetyckie zastosowane w utworze:

Podmiot odczuwa ciągły lęk, przerażenie, boi się nieuchronnie nadciągającej śmierci, którą symbolizuje krąg - „nocą słyszę, jak coraz bliżej drżąc i grając krąg się zaciska".

Podmiotem lirycznym w wierszu jest młody człowiek, który przeżywa tragizm wojny i tragizm swojego pokolenia.

Wie, że jego miłość do Ojczyzny i odpowiedzialność za jej dobro, doprowadzą go do śmierci. Nie potrafi jednak postąpić inaczej, jak walczyć.

W utworze panuje ponury, przygnębiający nastrój. Odczuwamy smutek i rezygnację osoby mówiącej w wierszu. Podmiot liryczny wie, że niedługo zginie.

Podmiot przewiduje swoją śmierć, jest świadomy, że nie da się jej uniknąć, gdyż jest ona wszechobecna. W metaforze - „głowę rzucę pod wiatr jak granat, piersi zgniecie czas czarną łapą", podmiot całkowicie poddaje się, rezygnuje z życia, ma on zamiar stanąć twarzą w twarz ze śmiercią. Być może porównanie - „głowę rzucę pod wiatr jak granat" - jest wręcz zapowiedzią walki. Podmiot przekonany o swej rychłej śmierci postanawia walczyć, bronić ojczyzny. Potwierdzenie faktu, iż podmiot bierze udział w wojnie znajdujemy w słowach - „a ja prześpię czas wielkiej rzeźby z głową ciężką na karabinie", karabin jest przecież atrybutem żołnierza. Bardzo ważny jest ostatni wers wiersza, który brzmi następująco: „umrzeć przyjdzie, gdy się kochało wielkie sprawy, głupią miłością". Środek poetycki podkreśla miłość, jaką darzył podmiot ojczyznę, gdyż po przez epitet - „wielkie sprawy" możemy rozumieć niepodległość kraju.

Podmiot liryczny powraca pamięcią do lat dzieciństwa, młodości, które przypominały wręcz arkadię, o czym świadczą liczne epitety, np. „zdrój chyży", „chmur kołyska". Liryczne „ja", wspominając lata młodości, stwierdza: „a mnie przecież wody szerokie na dźwigarach swych niosły". Poprzez tę metaforę, poeta chciał wskazać, że podmiot liryczny miał przed sobą wiele możliwości, gdyż przecież na „wody szerokie" wypływa ten, kto marzy, ma życiowy cel, ambicję, chce coś osiągnąć. W przeszłości, przed podmiotem, cały świat stał otworem, a jego celom i marzeniom przyświecał „uśmiech matki", matczyne błogosławieństwo.Podmiot poprzez słowa - „ziemia rosła tęga" - chce powiedzieć, iż w młodości dojrzewał, rósł w nim talent, miał mnóstwo pomysłów, być może artystycznych. Każdy człowiek, gdy jest młody fantazjuje na temat swojej przyszłości, zastanawia się kim będzie jak dorośnie.

- jest "coraz bliżej", "drżąc i grając krąg się zaciska"- "krąg (....)dzień czy noc krąży"- "ostrzem świszcząc tnie już przy ustach"- "krąg jak nożem z wolna rozcina"

Wiersz oparto przede wszystkim na licznych metaforach, epitetach, które ułatwiają wyobrażenie sobie poisywanych emocji podmiotu lirycznego. Obecność dźwiękonaśladownictwa dodatkowo pomaga "usłyszeć" niebezpieczeństwo, które odczuwa osoba mówiąca.

np. świszczącW wierszu zastosowano również efekt dźwiękonaśladownictwa poprzez zastosowanie głosek świszczących, np.s, z, zbitki - sk, r, spółgłosek dźwięcznych (d, ż, g, z) . Daje to efekt świstu, drżenia, szumu.

Podmiot odczuwa ciągły lęk, przerażenie, boi się nieuchronnie nadciągającej śmierci, którą symbolizuje krąg - „nocą słyszę, jak coraz bliżej drżąc i grając krąg się zaciska". Każdy dzień i noc okupuje strach przed śmiercią - „krąg powolny dzień czy noc krąży". Każdy czyn postrzegany jest jako ostatni - „ostrzem świstrząc tnie już przy ustach". W słowach - „a mnie przecież tak jak innym, ziemia rosła tęga - nie pusta" zauważamy pewnego rodzaju złość, smutek. Podmiot żali się. Jego życie miało przecież wyglądać zupełnie inaczej. Życie, historia zadrwiły z niego, ziemia, na której przyszło mu żyć okazała się „pusta", pozbawiona wszelkich możliwości artystycznych i intelektualnych. Podmiot liryczny odczuwa również żal z powodu utraty „gołębiej młodości", czyli młodości niewinnej, nieskażonej, a zarazem nieokiełznanej, gdyż wytryskającej jak „dymu laska".

np. "bujne obłoki był dla mnie jak uśmiech matki""I mnie przecież jak dymu laska wytryskała gołębia młodość""głowę rzucę po wiatr jak granat"

np. krąg powolnyziemia tęgasyn dzikiwielkie sprawy

np. "a mnie przecież zdrój rzeźbił chyży""wyhuśtała mnie chmur kołyska""obskoczony przez darzeń zamęt""piersi zgniecie czas czarną łapą"

drżący, grający, powolny, świszczący

Z kręgu nie ma ucieczki. Gdy stoimy w środku, nie możemy wyjść. Krąg w wierszu symbolizuje nieuchronność tragicznych zdarzeń, brak wyjścia z sytuacji. Tu dodatkowo zmniejsza się, jest coraz bliżej, jest ostry i niebezpieczny.

W prezentacji wykorzystano graficzną kartę pracy autorstwa Sylwii Oszczyk.

Utwór należy do liryki bezpośredniej.

Dziękuję za uwagę.

Małgorzata Chorąży

# data[].attributes.attachment_link.title
Z głową na karabinie. by Małgorzata Chorąży on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Krzysztof Kamil Baczyński"Zgłową na karabinie" Bez wyboru - Krzysztof Kamil Baczyński "Z głową na karabinie". Pololenie Kolumbów 1. Zapisz temat dzisiejszej lekcji.2. Obejrzyj film o pokoleniu Kolumbów. OBEJRZYJ INFORMACJE O AUTORZE DZISIEJSZEGO WIERSZA.Kilknij w ikonkę. A teraz otwórz podręcznik na str. 233 i wysłuchaj nagrania omawianego dziś wiersza. Ustnie odpowiedz na pytania.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Akcent w języku polskim

Akcent wyrazowy to silniejsze i głośniejsze wymówienie jednej sylaby w wyrazie.

W języku polskim akcent jest stały i najczęściej pada na przedostatnią sylabę wyrazu.

Uwaga na wyjątki!

Niektóre wyrazy akcentuje się na trzecią, czwartą, a nawet ostatnią sylabę od końca.

liczebnikach zakończonych na: -kroć, -sta, -set

wyrazach obcego pochodzenia zakończonych na: -yka, -ika

1., 2., 3., os. lp. i 3. os. lm. czasowników w trybie przypuszczającym

1. i 2. os. lm. czasowników w czasie przeszłym

Uwaga !

Akcent pada na trzecią sylabę od końca w:

Uwaga !

Akcent pada na czwartą sylabę od końca w 1. i 2. os. lm. czasowników w trybie przypuszczającym.

niektórych wyrazach obcego pochodzenia, zwykle zapożyczonych z języka francuskiego

wyrazach powstałych z połączenia cząstek typu: eks-, anty-, ekstra-, super-, kontr-, wice-, arcy- z jednosylabowymi rzeczownikami

skrótowcach

Uwaga !

Akcent pada na ostatnią sylabę od końca w:

Intonacja to zmiana wysokości tonu w wypowiedzeniu. Pozwala wyrażać emocje oraz intencje wypowiedzi, różnicując je na oznajmujące, pytające i rozkazujące.

Zestroje akcentoweIstnieją wyrazy jednosylabowe, których samodzielnie nie da się akcentować. Jednakże występują one w wypowiedziach i mogą się łączyć w całość akcentową z innym wyrazem poprzedzającym (zapisz to, nie dam) lub następującym (dla niego, do szkoły).

Zadanie

# data[].attributes.attachment_link.description
Akcent w języku polskim Akcent wyrazowy to silniejsze i głośniejsze wymówienie jednej sylaby w wyrazie. W języku polskim akcent jest stały i najczęściej pada na przedostatnią sylabę wyrazu. Uwaga na wyjątki! Niektóre wyrazy akcentuje się na trzecią, czwartą, a nawet ostatnią sylabę od końca.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wakelet uses cookies to improve your experience.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Na blogu poruszamy wiele kwestii związanych z pisaniem. Omówiłyśmy bohatera głównego, sporo wypowiedziałyśmy się na temat redakcji, jak również planowania powieści i motywacji do pisania. Niestety dialog potraktowałyśmy po macoszemu, dlatego chcę zmierzyć się i z tym zagadnieniem i pokazać Ci, jak poprawnie napisać dialog.

Dialog w fabule

Dialog w książce, czy w opowiadaniu nie będzie wyglądał, jak typowa rozmowa pomiędzy ludźmi. Zazwyczaj nie stosuje się przerywników w postaci: eee, yyy, a nawet jeśli, to w znikomym procencie.

Dlaczego?

Rozmowa pomiędzy bohaterami powinna popchnąć fabułę do przodu. Dialog nie może być wprowadzony tylko po to, aby był. Jeśli wymiana zdań pomiędzy postaciami niczego nie wnosi do fabuły, trzeba go wyrzucić, by nie zaśmiecać historii.

Z problemem zapisywania dialogu spotkałyśmy się nie raz. Zarówno ja, jak i Alicja na początku drogi z pisaniem również popełniałyśmy błędy w zapisie dialogu.

Jak poprawnie napisać dialog?

1. Każdą wypowiedź bohatera zaczynasz od nowego wiersza ze wcięciem akapitowym. Na początku każdej kwestii umieszcza się półpauzę.

- Czy ona miała broń?

- Widziałeś jakiś pistolet?

- Tak.

- Zatem przypuszczam, że miała.

Jeffery Deaver, Łzy diabła

Przez to, że kolejna wypowiedź znajduje się w nowym wierszu, czytelnik domyśla się, że pierwszą i trzecią wypowiedź mówi pierwszy rozmówca, a pozostałe dwie drugi rozmówca, nawet jeśli po półpauzach nie określisz, kto, do kogo się zwraca.

2. Jeśli po wypowiedzi ma się pojawić czasownik związany z kwestią mówioną (szepnął, krzyknął, mruknął, powiedział, zapytał itp.) to po półpauzie zawsze piszesz go małą literą.

- Nie idzie pani spać? - zapytał David, wycierając swoje naczynie.

- Słucham? - odpowiedziała, potrząsając lekko głową.

Franck Thilliez, Las cieni

3. Kiedy w narracji, dotyczącego dialogu ma pojawić się imię danego bohatera, to stoi ono zawsze po czasowniku.

- Dziś rano chyba znów kulałeś - zauważył Lorlen.

- To przez zimno - odparł Dannyl.

Trudi Canavan, Gildia Magów

4. Jeśli narracja nie odnosi się do wypowiedzi bohatera, wtedy musisz postawić kropkę, a po półpauzie rozpocząć zdanie wielką literą.

- Cześć, Linds. - Wstała, by mnie uściskać.

- Cześć, Cindy. - Odwzajemniła uścisk może ciut za mocno.

James Patterson, Maxine Paetro, Dziewiąty wyrok

5. Jednak, kiedy chcesz zawrzeć w narracji imię bohatera, to musi ono poprzedzać czasownik.

- Tak jak podejrzewałam. - Midge popukała palcem w papier. - Dzielenie przez zero.

- Zatem wszystko jest w porządku? - Brinkerhoff uniósł brwi.

Dan Brown, Cyfrowa twierdza

6. A co ze znakiem zapytania i wykrzyknikiem? Jeśli pojawiają się one w wypowiedzi, a narracja dotyczy wypowiedzi, to znaki te nie wymuszają wielkiej litery.

- Jak poszło? - spytał cicho Gol, kiedy Cery podszedł do niego.

- Zgodnie z przewidywaniami - odparł Cery. - Jeśli nie liczyć...

- Jeśli nie liczyć? - powtórzył Gol, ponieważ Cery nie dokończył.

Trudi Canavan, Misja Ambasadora

7. Natomiast, jeśli postawisz kropkę po wypowiedzi narratora, spowodujesz, że dalszy tekst musi zacząć wielką literą - obojętnie, czy jest to narracja, czy dalszy zapis dialogu.

- Z tym jest problem - przyznał Cage. - Są święta. Do miasta przyjechały tysiące ludzi. Ochraniamy przyjęcia dyplomatyczne i rządowe.

Jeffery Deaver, Łzy diabła

- Właśnie mam zamiar wejść do środka - odpowiedziała, naciskając klamkę. Drzwi były zamknięte na klucz. Odwróciła się do Margaret.

Jeffery Deaver, Puste krzesło

8. Jak zapisać dialog, jeśli wpleciesz w niego narrację? Powinieneś oddzielić ją półpauzami z obu stron.

- Lepiej będzie - powiedziała - jeśli ja to zrobię.

Jeffery Deaver, Kamienna małpa

9. Kiedy zdarzy się, że wpleciona narracja doprowadzi do zbiegu półpauzy i przecinka, to przecinek należy pominąć.

- Tak - wtrącił Fontaine - ale przez dwadzieścia cztery godzinę na dobę nasze filtry bezpieczeństwa uniemożliwiają włamanie. O co ci chodzi?

Dan Brown, Cyfrowa twierdza

10. Nawet jeśli po kwestii bohatera pojawia się dłuższa narracja, to możesz wprowadzić dalszą część dialogu.

- Och - odpowiedziała Joan córce. - Trudno było stamtąd zadzwonić. Telefony ciągle nie działały. - Potargała swoje chłopięce włosy. - I przede wszystkim nie było was w domu.

Jeffery Deaver, Łzy diabła

11. Jeśli narrator wprowadza dalszą część dialogu za pomocą czasowników oznaczających mówienie, należy na końcu narracji postawić dwukropek.

- Pani mleko - powiedział Skiller i dodał: - Panienko.

Terry Pratchett, Równoumagicznienie

12. Wyrazy, wyrażenia, a nawet całe zdania w językach obcych, które pojawiają się w dialogu, zapisuje się kursywą.

- Si - potwierdził Becker. - Sam.

- ¿Echo un poco de Smirnoff? - namawiał barman. - Kropelka wódki?

- No, gracias.

- ¿Gratis? - zachęcał. - Za darmo?

Dan Brown, Cyfrowa twierdza

13. Przytoczenie cudzych słów w dialogach zapisuje się w cudzysłowie.

- Cały czas powtarzał: „No i dobrze".

Kitty Sewell, Lodowa pułapka

14. Wyrazy lub wyrażenia, które są w jakiś szczególny sposób wyartykułowane w dialogach, zapisujemy z użyciem łącznika między powtarzanymi literami, oddającymi wydłużone lub powtarzane głoski.

- N-n-n-n-n-n... - spróbował.

- Mój młody przyjaciel podąża ku magii wyższej od zwykłego rzucania czarów - oznajmił mag.

Terry Pratchett, Równoumagicznienie

Monolog bohatera

Warto wspomnieć jeszcze o poprawnym zapisie monologu bohatera, bo książka nie składa się tylko z opisów i dialogów, prawda? Czasem bohater prowadzi monolog wewnętrzny, czyli formę rozmowy samego ze sobą, adresowanej jednak do czytelnika.

1. Wypowiedź bohatera zazwyczaj zapisuje się w cudzysłowie, a odnoszącą się do niego wypowiedź narratora oddziela się półpauzą.

„Zawsze byłaś idiotką, Jen" - pomyślała Sara ponuro.

Magdalena Kubasiewicz, Spalić wiedźmę

2. Jednak, kiedy wtręt narratorski przedziela monolog wewnętrzny bohatera, to słowa narratora zapisuje się pomiędzy półpauzami i stosuje się tylko jeden cudzysłów.

„Śmierdzi jak w kiblu u samego diabła - pomyślał delirycznie - i gdyby wewnątrz pomarszczonej skorupy włoskiego orzecha, która niegdyś była jego żołądkiem, znajdowało się cokolwiek, przypuszczał, że zwymiotowałby to natychmiast."

Stephen King, Misery

3. Ale... Jeśli druga część monologu stanowi samodzielne zdanie, to wyrazy, które nie należą do monologu, wyodrębnia się na początku półpauzą, a na końcu kropką, przy czym stosuje się cudzysłów dwukrotnie.

„Wsadziła mnie tu, jak byłem nieprzytomny" - pomyślał. „Podniosła mnie, niezły ciężar. Chryste, ależ musi być silna."

Stephen King, Misery

4. Monologi pomyślane można też zapisywać bez cudzysłowu, a odnosząca się do nich narrację oddzielać przecinkiem.

Jego już nie ma, pomyślała. To nie był on.

Marta Krajewska, Idź i czekaj mrozów

Tak pewnie będzie wyglądać wiele nocy w moim życiu, pomyślała kwaśno.

Marta Krajewska, Idź i czekaj mrozów

I tym sposobem omówiłam wszystkie zasady zapisywania dialogów. Mam nadzieję, że będzie Ci teraz o wiele łatwiej pisać dialogi, a wszelkie punkty sporne odejdą w niepamięć.

Znałeś wszystkie zasady, czy jednak coś Cię zaskoczyło?

# data[].attributes.attachment_link.description
Na blogu porzuszamy wiele kwestii związanych z pisaniem powieści, tym razem skupiłyśmy sięna dialogu. Jak poprawnie napisać dialog? Jakie są zasady?

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.title
Podaj przesłanie lektury, którą wylosujesz.

# data[].attributes.attachment_link.description
1) Zemsta 2) Pan Tadeusz 3) Świtezianka 4) Śmierć Pułkownika 5) Opowieść wigilijna 6) Balladyna 7) Dziady 8) Latarnik 9) Quo vadis 10) Treny 11) Fraszki

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
mur, miłość, pisanie listu - Zemsta, zakonnik, zamek, zamieszanie z kobietami - Pan Tadeusz, kobieta, żołnierz, śmierć - Śmierć Pułkownika, duchy, święta, przemiana - Opowieść wigilijna, miłość, przemiana, wiara - Quo vadis, powstanie, obrona, symbol - Reduta Ordona, samotność, książka, wypadek - Latarnik, duchy, kara, cmentarz - Dziady cz. II, jezioro, miłość, próba - Świtezianka, przyjaźń, walka, młodość - Kamienie na szaniec, władza, morderstwo, magia - Balladyna, dziecko, śmierć, opłakiwanie - Treny,

# data[].attributes.attachment_link.description
mur, miłość, pisanie listu - Zemsta, zakonnik, zamek, zamieszanie z kobietami - Pan Tadeusz, kobieta, żołnierz, śmierć - Śmierć Pułkownika, duchy, święta, przemiana - Opowieść wigilijna, miłość, przemiana, wiara - Quo vadis, powstanie, obrona, symbol - Reduta Ordona, samotność, książka, wypadek - Latarnik, duchy, kara, cmentarz - Dziady cz.

# data[].attributes.attachment_link.title
Animacja Przebiegu Kampanii Wrześniowej / 2 Wojna Światowa w Polsce

# data[].attributes.body
https://wordwall.net/play/2723/606/699
https://wordwall.net/play/4924/715/236

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze lekcje w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
Brakujące słowo - Przeciągnij i upuść słowa w prawidłowym miejscu w zdaniu.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Polskiedrogidowolności

Lata 1980-1989

Wybrane wydarzenia

Protesty robotnicze w Polsce, kulminacja w sierpniu na tzw. Wybrzeżu i w konsekwencji powstanie, zalegalizowanie i dynamiczny rozwój niezależnego od władz PRL związku zawodowego „Solidarność", który przekształcił się w ruch społeczny.

1

Strajki w Stoczni Gdańskiej

> Zobacz więcej

Sierpień 1980

Sierpień 1980

Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność" - ogólnopolski związek zawodowy powstały w 1980 dla obrony praw pracowniczych, do 1989 również jeden z głównych ośrodków opozycji przeciw rządowi Polski Ludowej i komunizmowi.

W sierpniu 1980 narodził się, trwający 15 miesięcy okres względnej wolności w komunistycznym państwie i powstał ruch robotniczy, ruch społeczny, który wkrótce przeistoczył się w 10-milionowy NSZZ Solidarność.Okres wolności Polaków zakończony został stanem wojennym w latach 1981-1983.Sierpień 1980 był impulsem do przemian systemowych, które w ostateczności doprowadziły do upadku PRL i innych krajów demokracji ludowej z bloku wschodniego, odzyskania suwerenności przez Polskę i powstania III Rzeczypospolitej.Według raportu MSW dostarczonego Stanisławowi Kani w dniu 30 sierpnia w 28 województwach strajkowało 700 zakładów i ponad 700 tysięcy pracowników, m.in. komunikacja miejska w 13 miastach

2

10 grudnia 1980 roku Czesław Miłosz odebrał w Sztokholmie nagrodę z rąk króla Szwecji Karola XVI Gustawa. "Na cześć Miłosza odegrano wtedy mazura z "Halki" Stanisława Moniuszki"

10 grudnia 1980

1980 - Nagroda Nobla w dziedzinie literatury dla Czesława Miłosza

medianews.com

https://www.youtube.com/watch?v=9HZHE7_yJCs

Nagroda Nobla - wyróżnienie przyznawane za wybitne osiągnięcia naukowe, literackie lub zasługi dla społeczeństw i ludzkości, ustanowione ostatnią wolą fundatora, szwedzkiego przemysłowca i wynalazcy dynamitu, Alfreda Nobla.

Czesław Miłosz (ur. 30 czerwca 1911 w Szetejniach, zm. 14 sierpnia 2004 w Krakowie) - polski poeta, prozaik, eseista, historyk literatury, tłumacz, dyplomata; w latach 1951-1993 przebywał na emigracji, do 1960 we Francji, następnie w Stanach Zjednoczonych; w Polsce do 1980 obłożony cenzurą; laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1980); profesor Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley i Uniwersytetu Harvarda; pochowany w Krypcie Zasłużonych na Skałce; brat Andrzeja Miłosza. Uznawany za najwybitniejszego polskiego poetę XX wieku.

1981 - wprowadzenie w Polsce stanu wojennego przez władzę wojskowo-polityczną PRL przeciwko zwolennikom i członkom Solidarności,Początek transformacji władzy z politycznej na majątkową

3

Stan wojennyw Polsce

> Zobacz więcej

https://www.youtube.com/watch?v=UU1pY-lS2Y4

12/13 grudnia 1981

Stan Wojenny 1981-1983

Komunikat Polskiego Radia -wytyczne dla ludności

4

> Zobacz więcej

Stan wojenny 1981-1983

Ogółem, w okresie trwania stanu wojennego, zostało internowanych ok. 10 tys. osób, w tym ok. 300 kobiet, w 49 ośrodkach internowania na terenie całego kraju.

W czasie stanu wojennego trwającego na obszarze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej od 13 grudnia 1981 do 22 lipca 1983 życie straciło około 40 osób, w tym 9 górników w kopalni „Wujek" podczas pacyfikacji strajku.

Play

„Rozmowa kontrolowana":rozmowy telefoniczne były zabronione podczas stanu wojennego, dlatego właśnie taki komunikat było słychać w słuchawkach. Odblokowano je dopiero na początku 1982 r.

Ślimak i żółwsymbolami oporu: strajkowano także w miejscach pracy, spóźniając się i niedbale wykonując swoje obowiązki. W ubraniach noszonooporniki, jako symbol niezgody na wprowadzenie stanu wojennego.Rysowano też na murach napisy: „Solidarność żyje i zwycięży", „WRON won za DON", „Zima wasza, wiosna nasza".Nastąpił również rozkwit grafik w postaci plakatów i bilbordów.

„Spikerzy w mundurach": 13 grudnia, w dzień wprowadzenia stanu wojennego, telewizja na okrągło nadawała przemówienie gen. Jaruzelskiego. Ponadto, w czasie trwania stanu wojennego, prezenterzy telewizyjni byli bardzo rygorystycznie dobierani. Jakiekolwiek związek z „Solidarnością" kończył się utratą pracy. W Polsce istniało nawet powiedzenie, że najniższym stopniem wojskowy PRL jest spiker.

https://www.youtube.com/watch?v=l6Aee-3l3bs

(Bibuła, drugi obieg wydawniczy) - wydawnictwa wydawane w krajach, w których obowiązywała cenzura.Były to publikacje bezdebitowe, czyli bez dopuszczenia do rozpowszechniania przez stosowny urząd.Bywały wydawane w nakładach od kilkunastu kopii do kilku, a nawet kilkudziesięciu tysięcy egzemplarzy przez nielegalne („podziemne") wydawnictwa lub przez osoby prywatne.

6

1944-1989

Wydawnictwa podziemne

5 października 1983 roku Norweski Komitet Noblowski przyznał Pokojową Nagrodę Nobla Lechowi Wałęsie, przewodniczącemu „Solidarności".Dla polskiej opozycji antykomunistycznej był to dzień tryumfu, dla władz PRL katastrofy.Ze względu na sytuację polityczną 10 grudnia w Oslo to Danuta Wałęsa, w imieniu swego męża Lecha, odebrała Nagrodę Nobla.

7

Lech Wałęsa laureatem Nagrody Nobla!

> Zobacz więcej

Uzasadniając swój werdykt Komitet podkreślał rolę Wałęsy w tworzeniu organizacji pracowniczych służących rozpowszechnianiu i utrwalaniu praw człowieka oraz stosowane pokojowe metody rozwiązywania konfliktów. Negocjacje i nie uciekanie się do przemocy sprawiły, że w ocenie Komitetu przyszły prezydent ucieleśniał ideały przyświecające Pokojowej Nagrodzie Nobla.

5 października 1983

Pokojowa Nagroda Nobla dla Lecha Wałęsy

Lech Wałęsa - polski polityk i działacz związkowy, z zawodu elektryk. Czołowy opozycjonista w okresie PRL, współzałożyciel i pierwszy przewodniczący NSZZ „Solidarność", w 1983 laureat Pokojowej Nagrody Nobla. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1990-1995.fot.Giedymin Jabłoński

Trudna pielgrzymka ze względu na złą sytuację społeczno-polityczną w Polsce.W Belwederze Jan Pawła II i prymas Polski Józef Glemp spotkali się z przedstawicielami najwyższych władz państwowych - I sekretarzem KC PZPR gen. Wojciechem Jaruzelskim i przewodniczącym Rady Państwa Henrykiem Jabłońskim.Papież wyraził wówczas troskę o los Polski, a w szczególności o zaspokojenie wolnościowych aspiracji narodu polskiego.Podczas krótkiego odpoczynku w Dolinie Chochołowskiej Ojciec Święty spotkał się z Lechem Wałęsą.

8

Pilegrzymka16-23 czerwca 1983 r.

1983 i 1987

Wizyty Jana Pawła II w Polsce

Józef Glemp(ur. 18 grudnia 1929 w Inowrocławiu, zm. 23 stycznia 2013 w Warszawie) - polski duchowny rzymskokatolicki, doktor obojga praw, biskup diecezjalny warmiński w latach 1979-1981, arcybiskup metropolita gnieźnieński w latach 1981-1992, arcybiskup metropolita warszawski w latach 1981-2006, prymas Polski w latach 1981-2009, przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski w latach 1981-2004, kardynał prezbiter od 1983, od 2006 arcybiskup senior archidiecezji warszawskiej. Kawaler Orderu Orła Białego.

Na zdjęciu z 23 czerwca 1983 r. papież i przywódca ''S'' w schronisku na Polanie Chochołowskiej.

9

19 październiaka 1984 r.

1984 - zabójstwo księdza Jerzego Popiełuszki

Morderstwo księdza Jerzego Popiełuszki 19 października 1984 roku było jednym z najbardziej dramatycznych momentów w ostatniej dekadzie PRL.

Co się działo przez 10 dni, gdy nie wiadomo było, co z księdzem?

Związany z Solidarnością duchowny i organizator słynnych mszy za ojczyznę w kościele pw. św. Stanisława Kostki na warszawskim Żoliborzu został uprowadzony przez funkcjonariuszy z Grupy D IV Departamentu MSW 19 października 1984 r. Tego samego dnia został zamordowany, a ciało wrzucono do Wisły w okolicach Włocławka. Wydarzenia dziesięciu następnych dni wstrząsnęły Polską.

Jerzy Aleksander Popiełuszko, wcześniej Alfons Popiełuszko - polski duchowny rzymskokatolicki, tercjarz franciszkański, kapelan warszawskiej „Solidarności", obrońca praw człowieka w PRL, zamordowany przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa, błogosławiony i męczennik Kościoła katolickiego.fot.Andrzej Iwański

10

Pomnik Lenina w Nowej Hucie uroczyście odsłonięto niemal 50 lat temu - 28 kwietnia 1973 roku.Ogromny, odlany z brązu monument przetrwał w al. Róż tylko - lub aż - 16 lat.Jaka była historia tego niechcianego pomnika, nazywanego Godzillą z Nowej Huty?

11

Jak Lenin stracił stopę

10 grudnia 1989

Historia jednego pomnika

https://www.youtube.com/watch?v=Ap0ExzJe-RAhttps://www.youtube.com/watch?v=Rg8jc_lA9BI

Ulotka okolicznościowa związana z odsłonięciem pomnika Lenina

6 lutego 1989 r. w Pałacu Namiestnikowskim w Warszawie rozpoczęły się obrady Okrągłego Stołu.Porozumienia między opozycją solidarnościową a władzą, podpisane 5 kwietnia 1989 r., znacząco wpłynęły na upadek systemu komunistycznego i przemiany polityczne nie tylko w Polsce, ale również w całej Europie Środkowo-Wschodniej.

12

Okrągły stół

> Zobacze więcej

4 czerwca 1989 r.

Obrady Okrągłego stołu

Pytanie 1

Jaki stopień wojskowy posiadał w 1981r. Wojciech Jaruzelski?

Porucznik armii

Major armii

Generał armii

INCORRECT!

INCORRECT!

BRAWO!Prawidłowa odpowiedź!

Pytanie 2

Podaj datę zniesienia stanu wojennego.

1981

1983

1982

Brawo! Prawidłowa odpowiedź!

INCORRECT!

INCORRECT!

Pytanie 3

Rozszyfruj skrót ZOMO

Zmechanizowane Odwody Milicji Obywatelskiej

Zmilitaryzowane Odwody Milicji Obywatelskiej

Zmotoryzowane Odwody Milicji Obywatelskiej

INCORRECT!

INCORRECT!

BRAWO! Prawidłowa odpowiedź!

Pytanie 4

Czy lektorzy czytający "Dziennik Telewizyjny" występowali w mundurach?

Tak

Nie

Nie wiem

INCORRECT!

BRAWO! Prawidłowa odpowiedź!

INCORRECT!

Pytanie 5

Jakie zwierzęta zostały symbolami oporu w miejscu pracy?

Żaba, gołąb

Sowa, Orzeł

Żółw, ślimak

BRAWO! Prawidłowa odpowiedź!

INCORRECT!

INCORRECT!

Pytanie 6

Kiedy miała miejsce druga pielgrzymka do Polski papieża Jana Pawła II?

16-23. czerwca 1985r.

16-23. czerwca 1984r.

16-23. czerwca 1983r.

INCORRECT!

INCORRECT!

BRAWO! Prawidłowa odpowiedź!

# data[].attributes.attachment_link.title
Lata 80-te w Polsce by joanna.prusak on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Polskiedrogidowolności Lata 1980-1989 Wybrane wydarzenia Protesty robotnicze w Polsce, kulminacja w sierpniu na tzw. Wybrzeżu i w konsekwencji powstanie, zalegalizowanie i dynamiczny rozwój niezależnego od władz PRL związku zawodowego „Solidarność", który przekształcił się w ruch społeczny.

# data[].attributes.attachment_link.title
I straszno i śmieszno - Życie codzienne w PRL. Historia Bez Cenzury

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=Spcl9qQdano
https://www.youtube.com/watch?v=sb0xFCf6Gz0
https://www.youtube.com/watch?v=zXBf9IG9lr4

# data[].attributes.headline
Warszawa XIX wiek - spacer z Bolesławem Prusem

# data[].attributes.subject
Warszawa XIX wiek - spacer z Bolesławem Prusem

# data[].attributes.body
https://historia.org.pl/2012/12/26/warszawa-w-xix-w-na-kolorowych-zdjeciach-z-biblioteki-kongresu-usa-zdjecia/

https://metrowarszawa.gazeta.pl/metrowarszawa/56,141636,21308846,tak-wygladala-warszawa-w-1870-r-niezwykle-zdjecia-miasta-z.html

https://www.classtools.net/FB/home-page

# data[].attributes.attachment_link.title
Trasa podróży Juliusza Słowackiego w 1836 roku

# data[].attributes.attachment_link.description
zakończenie podróży w Livoro Trasa podróży Juliusza Słowackiego w 1836 roku Neapol Zwiedzanie Pompeji, Hurkalum i oglądanie szczytu Wezuwiusza. Otronto Korfu Ateny Zwiedzanie zabytków starożytnej Hellady. Kalamaka Konne wycieczki wzdłóż brzegów Lepantu. Patras Myken i Korynt

# data[].attributes.body
https://quizizz.com/join?gc=62726162

https://quizizz.com/join?gc=40050706

https://quizizz.com/join?gc=25108498

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"TĘDY i owędy" - fragm.

"Tędy i owędy"- zadania

Melchior Wańkowicz - polski publicysta,prozaik, reportażysta.

Zapoznaj się z informacjami dot. życia i twórczości autora. Otwórz info!

"Tędy i owędy" to zbiór reportaży, w których autor czerpie ze swoich wspomnień.

Z uwagą przeczytaliśmy tekst!

O szkole z przymrużeniem oka.

Uczniowie i nauczyciele.

Walka o polską szkołę.

O gatunku utworu

Mozolną ścieżką wiedzy...

Temat lekcji zapisz w zeszycie!

Melchior wańkowicz

+info

Melchior Wańkowicz (1892 - 1974) - polski publicysta, prozaik i reportażysta. Urodził się niedaleko Mińska w zaborze rosyjskim jako syn powstańca styczniowego. Wcześnie osierocony, przez pewien czas wychowywał się u babki. Naukę rozpoczął w Zakopanem, a od 1903 r. kontynuował ją w Warszawie, gdzie zaangażował się w niepodległościową działalność konspiracyjną. W 1905 r. uczestniczył w strajku szkolnym , później redagował nielegalne pismo młodzieżowe „Wici". Po maturze studiował prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowi. W 1914 r., gdy rozpoczęła się I wojna światowa, został powołany do wojska rosyjskiego, skąd udało mu się zwolnić. Pracował w organizacji zajmującej się ewakuacją Polaków z terenów ogarniętych walkami. Kiedy Polska odzyskała niepodległość, ukończył studia w Warszawie i poświęcił się pracy literackiej i dziennikarskiej. Założył Towarzystwo Wydawnicze „Rój". Był też doradcą reklamowym (to on wymyślił słynne hasło: „Cukier krzepi"). We wrześniu 1939 r. przedostał się przez Rumunię na Bliski Wschód, następnie przebywał we Włoszech, Francji, w Anglii i Niemczech. Pełnił funkcję korespondenta wojennego. Po wojnie przez jakiś czas mieszkał w Stanach Zjednoczonych, a w 1958 r. powrócił do kraju. W 1964 r. został aresztowany przez władze komunistyczne ,a następnie sądzony w głośnym procesie o „ przesyłanie za granicę materiałów szkalujących Polskę Ludową". Melchior Wańkowicz bywa nazywany ojcem polskiego reportażu, gdyż stworzył oryginalny typ opowieści , w której autentyzm zdarzeń łączy się z pełnymi humoru wspomnieniami. W swojej twórczości zawsze angażował się w sprawy Polski i Polaków, a każda z jego książek była dużym wydarzeniem. Wydał m.in. „Szczenięce lata", „Na tropach Smętka" „Bitwę o Monte Cassino", „Ziele na kraterze".

Cechy gawędy:

swobodny styl,

luźna kompozycja,

bezpośrednie zwracanie się do czytelnika,

dygresje,

obecność sympatycznego i gadatliwego narratora,

brak chronologii w narracji,

idealizacja świata przedstawionego.

Cechy reportażu:

opisywane realne wydarzenia,

rzeczywiste miejsca i postaci,

narrator - uczestnik lub obserwator wydarzeń,

pogłębione opisy rzeczywistości,

subiektywne komentarze, opinie i wnioski autora.

Czas i miejsce akcji Akcja gawęd Wańkowicza obejmuje szeroki horyzont. Opisywane wspomnienia dotyczą lat młodzieńczych bohatera, lat spędzonych w okupowanej Warszawie, końca zaborów, dwudziestolecia międzywojennego, a także rzeczywistości amerykańskiej tuż po zakończeniu wojny. Większość opisu dotyczy jednak Warszawy i szkolnych perypetii autora (Wańkowicz uczęszczał tam do Gimnazjum Chrzanowskiego. Geneza"Tędy i owędy" to jeden z ciekawszych zbiorów gawęd wydanych przez mistrza tego gatunku, jakim był Melchior Wańkowicz. Zbiór ukazał się w po praz pierwszy w 1961 roku w wydawnictwie ISKRY. Był to czas, kiedy pisarz powrócił z emigracji. Gawędy pojawiły się w momencie gdy popularność Wańkowicza była bardzo wysoka, z czego ówczesne władze PRL-u nie były zadowolone.

Polecenie 1 Opisz realia szkolne przedstawione w tekście. Przykładowe odpowiedzi: (zapisz w zeszycie) - językiem wykładowym był język rosyjski (potem, po strajku, wprowadzono język polski), - w szkole panowała surowa dyscyplina, - w razie nieobecności nauczyciela uczniowie byli pilnowani przez specjalnego belfra, - uczniowie za karę byli przetrzymywani w karcerze, - uczono się m.in. języka rosyjskiego, języka francuskiego, języka łacińskiego. Polecenie 2 Zastanów się, jakie zabawne powiedzenia, postaci, sytuacje lekcyjne przywołał autor w tekście? Przykładowe odpowiedzi: (zapisz w zeszycie)

Polecenie 1 Przeczytaj poniższy tekst i i wskaż nawiązania do tych wydarzeń w tekście Wańkowicza (ustnie). Podpowiedź: zwróć szczególną uwagę na podkreślenia. Polecenie 2. Spośród podanych wartości wskaż te, które były ważne dla autora "Tędy i owędy". miłość, osiągnięcie sukcesu, wolność, patriotyzm, mądrość, rywalizacja, szkoła, współpraca z innymi, godność, przyjaźń, koleżeństwo, wiedza Zapisz je w zeszycie.

Polecenie 1 W oparciu o tekst opisz relacje uczniów z kilkoma nauczycielami. Przykładowa odpowiedź:

Napisz ogłoszenie do gazetki szkolnej, w którym zachęcisz uczniów szkoły do wzięcia udziału w spotkaniu poświęconym życiu i twórczości Melchiora Wańkowicza. Użyj dwóch argumentów. Uwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa , ortograficzna i interpunkcyjna.

# data[].attributes.attachment_link.description
"TĘDY i owędy" - fragm. "Tędy i owędy"- zadania Melchior Wańkowicz - polski publicysta,prozaik, reportażysta. Zapoznaj się z informacjami dot. życia i twórczości autora. Otwórz info! "Tędy i owędy" to zbiór reportaży, w których autor czerpie ze swoich wspomnień. Z uwagą przeczytaliśmy tekst! O szkole z przymrużeniem oka. Uczniowie i nauczyciele.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Co to jest wyraz?

Wyraz to najmniejsza względnie samodzielna, znacząca jednostka językowa, może on samodzielnie lub w połączeniu z innym wyrazem stanowić człon wypowiedzenia lub wypowiedzenie.

Rodzaje znaczeń wyrazów

Treść i zakres wyrazu

Wyrazy jednoznaczne i wieloznaczne

Synonimia i antonimia

Słowa wieloznaczne

1. Znaczenie etymologiczne

to znaczenie, jakie dla danego wyrazu można zrekonstruować na podstawie znajomości jego pochodzenia i pierwotnej budowy słowotwórczej, np. 'piwo' to każdy napój, 'piwnica' - pomieszczenie do przechowywania napojów.

2. Znaczenie realne

to znaczenie, które dany wyraz ma aktualnie, niezależnie od jego znaczenia pierwotnego, etymologicznego, np. 'list' to pierwotnie liść z drzewa (znaczenie zachowane w nazwie miesiąca) dziś to "pisemna wypowiedź skierowana do osoby lub instytucji".

3. Znaczenie przenośne

inaczej metaforyczne, to znaczenie nowe, oparte na pewnym podobieństwie do rzeczy czy zjawisk, które są normalnie obejmowane znaczeniem tego wyrazu, np. "jesteś moim słońcem" - tj. tym, co daje życie.

Treść wyrazu to wszystko, co łączy przedmioty, zjawiska objęte jedną nazwą we wspólną klasę przedmiotów, zjawisk i co je odróżnia od przedmiotów objętych inną nazwą

Zakres wyrazu to ogół przedmiotów nazywanych tym wyrazem

Im szerszy zakres nazwy, tym mniej konkretna, mniej dokładna, a więc uboższa (ogólnikowa) jej treść.

Wyrazy jednoznaczne - odnoszą się do jednego desygnatu, np. stół.

Wyrazy wieloznaczne odnoszą się do dwóch lub więcej desygnatów, np. zamek.

Szczególnym przykładem polisemii (wieloznaczności) jest homonimia - relacja między słowani o takim samym brzmieniu, ale zupełnie innych, niepowiązanych ze sobą znaczeniach i na ogół o różnym pochodzeniu, np. kurka - gatunek grzyba i udomowiony ptak.

Homonimia leksykalna występuje, gdy pokrywają się formy różnych wyrazów (w tym co najmniej formy podstawowe), mających różne znaczenie, np. orka na polu i orka w wodzie,

Homonimia gramatyczna występuje, gdy jedna forma gramatyczna przyjmuje różne cechy gramatyczne w ramach jednego wyrazu (np. kotki jako dopełniacz liczby pojedynczej i mianownik liczby mnogiej wyrazu kotka) lub kilku wyrazów (np. gnij jako forma wyrazów gnić i giąć)

Homonimia tekstowa występuje, gdy osoby słuchające jakiegoś tekstu w różny sposób wyodrębniają jego składniki, np. "Mama ma nas troje". "Mama ma nastroje".

Kontekst - w znaczeniu komunikacji językowej - zależność znaczenia treści jakiegoś fragmentu tekstu, wypowiedzi lub słowa, od treści i znaczeń słów ją poprzedzających lub po nich następujących. Np. słowo „morze" rozumiemy przede wszystkim jako rozległy obszar wody, lecz wyrażenie „morze piasku" rozumiemy jako pustynię, czyli obszar bezwodny, a słowo „morze" jest w tej specyficznej frazie synonimem bezmiaru, dużej ilości. Bardziej precyzyjnie, słowo „morze" zostało tu użyte w sensie metaforycznym (przenośnym).

Synonimy (wyrazy bliskoznaczne) - wyrazy, które mają takie samo lub bardzo podobne znaczenie, np.: obracać się - kręcić się, pałac - zamek, wyraz - słowo, zainstalować - zamontować Synonimy dzielimy na bliższe i dalsze. Bliższe - znaczą to samo lub prawie to samo. Dalsze - znaczenia mają podobne, ale nie identyczne. Synonimy różnią się wartością stylistyczną: młodszy brat - szczyl, tęgi - gruby. Wyrazy bliskoznaczne można tworzyć przez zdrobnienia i zgrubienia: kot - kotek - koteczek. Wyrazy mogą być jednocześnie bliskoznaczne i niejednoznaczne: głupi - niemądry, niski - niewysoki

Antonimy - wyrazy o przeciwstawnym znaczeniu. Są wyrażone: a) przymiotnikami: mały - duży, gruby - chudy;b) czasownikami: krzyczeć - szeptać, zasypiać - budzić się;c) rzeczownikami: dzień - noc, kobieta - mężczyzna; d) frazeologizmami: być nie w sosie - być w szampańskim nastroju, usta mu się nie zamykają - milczy jak grób

Dziękuję za uwagę

Elżbieta Zapalska

# data[].attributes.attachment_link.title
Słowa wieloznaczne by zapalskae4 on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Co to jest wyraz? Wyraz to najmniejsza względnie samodzielna, znacząca jednostka językowa, może on samodzielnie lub w połączeniu z innym wyrazem stanowić człon wypowiedzenia lub wypowiedzenie. Rodzaje znaczeń wyrazów Treść i zakres wyrazu Wyrazy jednoznaczne i wieloznaczne Synonimia i antonimia Słowa wieloznaczne 1.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
PRZECINEK W ZDANIU ZŁOŻONYM

ZDANIE ZŁOŻONE PODRZĘDNIE

Zawsze oddzielamy przecinkiem zdanie nadrzędne od podrzędnego! Np.

Kiedy zobaczyłam tamto graffiti, od razu musiałam zrobić zdjęcie!

Wrócę do niego, jeśli kiedyś będę wspominać wakacje.

Uważaj na wtrącenia!

Zdjęcie, które zrobiłam, będzie miłą pamiątką przyjemnego spaceru.

Oddzielaj je przecinkami.

Tamten spacer, na który poszłam,obfitował w wiele niespodzianek.

Kiedy nie ma żadnego spójnika, łączącego zdania składowe - postaw przecinek, np.

ZDANIE ZŁOŻONE WSPÓŁRZĘDNIE

Szłam spokojnie, kierowałam swoje kroki w stronę lasu.

Wiele rozmyślałam, chciałam odpocząć.

STAWIAJ PRZECINKI PRZED SPÓJNIKAMI:

a

1

Pospacerowałam po mieście, a także poszłam do lasu.

2

Byłam zmęczona, ale nie chciało mi się wracać.

3

Planowałam mały spacerek, lecz zabrał mi on parę godzin.

4

Po jakimś czasie zgłodniałam, jednak nawet to nie powstrzymało mnie przed dalszą wędrówką.

ale

lecz

jednak

natomiast

5

W mieście było głośno, natomiast cisza lasu uspokoiła mnie.

6

Znalazłam kilka poziomek, zaś później zobaczyłam maliny.

7

Zjadłam trochę owoców lasu, więc głód na chwilę mnie opuścił.

8

Nie byłam już głodna, dlatego śmiało mogłam na razie nie wracać do domu.

zaś

więc

dlatego

toteż

9

Zobaczyłam po chwili wiewiórkę, toteż aparat w telefonie jeszcze mi się przydał.

10

Wiewiórka usiadła nieruchomo, zatem zaczęłam robić zdjęcia.

11

Wiewiórka patrzyła spokojnie, czyli chyba lubiła bycie modelką :)

zatem

czyli

oraz

i

NIE STAWIAJ PRZECINKÓW PRZED SPÓJNIKAMI:

VS

lub

albo

bądź

czy

ani

Wiewiórka siedziała spokojnie i na mnie spoglądała.

Nagle poruszyła się oraz przekrzywiła głowę.

Mogła uciec lub mogła zostać jeszcze chwilkę.

Pomyślałam, że zrobię jeszcze kilka zdjęć albo będę musiała na tym poprzestać.

- Zostaniesz tutaj bądź też uciekniesz? - zapytałam szeptem małą leśną koleżankę.

Spotkam jeszcze jakieś leśne zwierzę czy na tym przygody się dzisiaj skończą?

Tymczasem moja nowa znajoma nie ruszała się ani nie uciekała.

Jeśli jeden z tych spójników pojawia się dwa razy i pełni taką samą funkcję, to za drugim razem stawiamy przecinek, np.:"Pójdę lubzostanę, lub tylko się odwrócę..." - w głowie wiewiórki aż się kotłowało.

Dziękuję za uwagę!

Marzena BuszkaFB/rozwiazjezyk

Ja również dziękuję :) Wreszcie... zmykam!

# data[].attributes.attachment_link.title
Przecinek w zdaniu złożonym by Marzena Buszka on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
PRZECINEK W ZDANIU ZŁOŻONYM ZDANIE ZŁOŻONE PODRZĘDNIE Zawsze oddzielamy przecinkiem zdanie nadrzędne od podrzędnego! Np. Kiedy zobaczyłam tamto graffiti, od razu musiałam zrobić zdjęcie! Wrócę do niego, jeśli kiedyś będę wspominać wakacje. Uważaj na wtrącenia! Zdjęcie, które zrobiłam, będzie miłą pamiątką przyjemnego spaceru. Oddzielaj je przecinkami. Tamten spacer, na który poszłam,obfitował w wiele niespodzianek.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
O imionach i nazwiskach

Przygotowała Patrycja Wieczorek

Imiona

Imię to osobista, nierodowa nazwa człowieka. Wraz z nazwiskiem (czyli nazwą rodową) składa się na podstawowe określenie danej osoby. Imiona są starsze niż nazwiska i wywodzą się prawdopodobnie od przezwisk. Początkowo każde imię miało określone znaczenie i było związane z funkcją magiczną języka - wyrażało życzenie, które miało zapewnić noszącej je osobie pomyślność oraz strzec ją przed nieszczęściem.

Nadanie imienia

Odbywa się zazwyczaj w trakcie uroczystego obrzędu - obecnie jest nim najczęściej chrzest, dawniej były to postrzyżyny.

Nowo narodzone dziecko we wspólnotach słowiańskich było otoczone specyficzną formą troski, która wynikała zwysokiej śmiertelności wśród dzieci. Dziś wśród chrześcijan uroczystym wprowadzeniem młodego człowieka do wspólnoty jestchrzest, podczas którego dziecko obmywa się z grzechu pierworodnego, a także nadaje mu sięimię. Współcześnie młodzi rodzice chrzczą swe dzieci najczęściej w pierwszym roku po urodzeniu, jednak nasi praojcowie byli bardziej ostrożni przy wprowadzaniu do wspólnoty nowych jednostek. Uroczyste nadanie imienia we wspólnocie słowiańskiej następowało dopiero, gdy dziecko miało od7 do 12 lat. Do tego czasu pociecha nosiła imię ochronne, które miało je zabezpieczyć przed zainteresowaniem sił demonicznych. W celu odstraszenia złego imię to, mogło przybrać rozmaitą formę:Wilk,Niemoj,Nielub. Z wkraczaniem w wiek dorosły są związane dwa słowiańskieobrzędy inicjacyjne, do których przystępowali chłopcy lub dziewczęta w odpowiednim wieku. Mowa tutaj o chłopięcychpostrzyżynach i dziewczęcychzaplecinach /wiankowinach, które były symbolicznym wkroczeniem wwiek męski lubkobiecy. Od tego czasu chłopcy byli przyuczani do typowomęskich zajęć, takich jak: polowanie, wojaczka, rzemiosło i rola, zaś dziewczęta stawały siępannami - dziewczętami przygotowywanymi do przyszłego zamążpójścia. Obu tym obrzędom towarzyszyły spotkania i uczty, choć warto wyraźnie zaznaczyć, że samym rytuałom towarzyszył bardzo podniosły charakter. Podczas tych obrzędów chłopcom i dziewczętom nadawano równieżwłaściwe imiona,pełniące funkcję wróżby na przyszłe życie.

Znaczenie imion

Konrad

Wiktoria

Maja

Oliwia

Anna

Bartłomiej

Mateusz

Mateusz jest to imiępochodzenia hebrajskiego,od słowa Mattania(dar Jahwe, dar Boży).W Polsce występuje od XII wieku.

Oliwia to imiępochodzenia łacińskiegoi oznacza gałązkę drzewa oliwnego(która jest symbolem pokoju)albo osobę, która hoduje oliwki.

Jest to imię żeńskiepochodzenia łacińskiego(łac. victoria - zwycięstwo).W mitologii rzymskiejnosiła je boginizwycięstwa i chwały.

Anna to imię żeńskiepochodzące z języka hebrajskiegood słowa channah (wdzięk, łaska).Imię Anna oznaczakobietę miłą,łagodną i przyjemną.

Mateusz jest to imiępochodzenia hebrajskiego,od słowa Mattania(dar Jahwe, dar Boży).W Polsce występuje od XII wieku.

Konrad jest to imiępochodzenia staroniemieckiego,od słów kuoni (śmiały) i rad (rada).Oznacza: odważny,skory w udzielaniu rad innym.

Bartłomiej to imię pochodzenia aramejskiego.Wywodzi się od słów:bar (syn) i tholomai -co jest imieniem męskimoznaczającym oracz lub wojownik.Znaczeniem imienia Bartłomiej to:syn oracza lub syn wojownika.

Maja to imięo nie do końca wyjaśnionym pochodzeniu.Możliwe, że wywodzi sięod hebrajskiego słowamariam (napawać radością)lub egipskiego meri-jam(ukochana przez Boga).Ponadto może ono wywodzić sięod imion greckiej nimfy Mai,najstarszej z Plejad, matki Hermesalub od rzymskiej bogini przyrody.

Znaczenie imion

Natalia

Magdalena

Cezary

Karolina

Weronika

Jakub

Dominik

Karolina jest to imiępochodzenia starogermańskiego,od słowa charal, carl (mąż, mężczyzna).Oznacza: wierna małżonkowi,oddana domowi.

Magdalena jest to imiępochodzenia hebrajskiego.Oznacza kobietępochodząca z miejscowościMagdala (obecnie El-Me-dżel)- miasta położonego na północny zachódod Tyberiady nad jeziorem Genezaret w Palestynie,zwanego Migdal-Nunaja (Wieża Ryb).W Polsce występuje od XIII wieku.

Weronika jest to imiępochodzenia greckiegolub bizantyjskiego,od słów phero (nieść) i nike (zwycięstwo).Tradycyjnie wywodzi sięrównież od greckiego określeniaiere eikon (święte oblicze),co związane jest z biblijnym przekazemo tzw. chuście św. Weroniki.

Dominik to imię łacińskieoznaczające mężczyznępoświęconego Bogu.Pochodzi od słowa dominicus,które oznacza: pański, należący do Boga.

Natalia jest to imiępochodzenia łacińskiego,od słowa dies natalis (dzień narodzin).Oznacza: ta, któraoczekuje ponownych narodzinw życiu pośmiertnym.W Polsce imię Natalianadawane jest od XIV wieku.

Jakub jest to imiępochodzenia hebrajskiego,od słowa aqeb (pięta),lub skrót aramejskiego słowaja'aqob'el (niech Bóg ochrania).

Cezary jest to imiępochodzenia łacińskiego,prawdopodobnie od słowacaedere (ciąć, wycinać),co miało oznaczać:wycięty z łona matki(stąd pojęcie „cesarskie cięcie")lub słowa caesaries(kędzierzawy, o bujnych włosach).

Znaczenie imion

Kinga

Damian

Kinga jest to imiępochodzenia węgierskiego,wywodzące się od imienia Kunegunt(przeksztalcenie niemieckiego im. Kunegunda).

Damian to imiępochodzenia greckiego,od imienia bogini Damii,czczonej w Epidaurze,lub od démios (lekarz ludowy).Oznacza: pogromca,poskromiciel, ale i uzdrowiciel.

Nazwiska

Nazwisko to stosunkowo nowy wynalazek. W Polsce zaczęto wprowadzać je, ale tylko wśród szlachty, na przełomie średniowiecza i renesansu. Później nazwiska zaczęto nadawać chłopom i mieszczanom, wśród których najpóźniej zwyczaj ten przyjęli Żydzi. Nazwiska w takiej postaci, jaką znamy obecnie - dziedziczone po mieczu w niezmienionym brzmieniu i pisowni - upowszechniły się w XIX wieku. Jest to zasługa zaborców, którzy - chcąc zaprowadzić porządek na podbitych ziemiach - wprowadzili obowiązek posiadania nazwiska.

Nazwiska tworzono na przeróżne sposoby. Stosunkowo dużą grupę stanowią nazwiska utworzone od nazw miejscowych. Większość takich nazwisk zakończonych jest na -ski. Przyjmowała je szlachta, jako rdzeń, biorąc nazwę rodowego majątku. Później nadawano je także chłopom przypisanym do danego majątku i Żydom, od nazwy miejscowości, w której mieszkali. Nazwiska tworzono także od okolic, w których mieszkały dane rodziny. Przykłady takich nazwisk to: Kamiński, Pomorski, Górski, Olszewski, Staszewski. Również Komorowski.

Inną ważną grupą są nazwiska związane z zawodami. Nadawano je osobom parającym się danym zawodem lub też z wykonawcą danej profesji spokrewnionym. Przykłady takich nazwisk to: Kowal, Kowalczyk, Krawczyk, Strzelczyk czy Woźniak.

Ciekawym zagadnieniem są nazwiska wiążące się z profesjami, ale zakończone na -ski. Ich pochodzenie nie jest jasne - wiadomo, że pochodzą od nazwy zawodu, ale nie wiadomo czy bezpośrednio. Często bowiem od zawodu, którym parali się mieszkańcy danej wsi służebnej, nazywano całą wieś, a dopiero potem - wtórnie - mieszkańcy przyjmowali nazwiska od nazwy wsi. Przykładem takiego mechanizmu jest popularne nazwisko Kowalski, które może pochodzić od nazwy Kowale. Podobnie Kucharski - od nazwy Kuchary czy Piekarski - Piekary.

W Polsce jest wiele osób, które noszą nazwiska inne niż polskie, jednak czas spowodował, że ludzie oswoili się z ich brzmieniem i nikt ich już jako cudzoziemców nie traktuje. Swoistym fenomenem jest tu nazwisko Nowak, pod względem liczebności najpopularniejsze w Polsce. Pochodzenie tego nazwiska jest czeskie, aczkolwiek w Polsce funkcjonuje ono od wieków. Pierwotnie określano tak osobę nową w danej miejscowości.

Nazwisk obcych, które zakorzeniły się w Polsce, jest mnóstwo. Najsłodszym przykładem może być Blikle - rodzina cukierników pochodzi ze Szwajcarii. Inne przykłady to: Szulc, Linde, Miller (i Miler), Hoffman (i Hofman, Hoffmann), Symonides, Boni. Sporą grupę nazwisk obcych, ale całkowicie zakorzenionych, stanowią nazwiska ze wschodu - ukraińskie (Bondaruk, Muszczynko, Tkaczuk) czy litewskie (Jagiełło, Koziełło). Obco brzmiące nazwisko nosi także premier Donald Tusk - jego nazwisko wywodzi się z Kaszub, skąd premier pochodzi. Nazwisko to po niemiecku oznacza „kieł".

Odmiana nazwisk

męskich

Tak samo odmieniają się nazwiska, w których głoskę-a poprzedzal, np.Trela - Treli, Trelą jakkula - kuli, kulą. W l. mn. nazwiska te przybierają odpowiednie formy rzeczowników męskich osobowych - w mianowniku mają końcówkę-owie(Pazurowie,Opaniowie, Trelowiejakwojewodowie), a w dopełniaczu-ów(Pazurów,Opaniów,Trelówjakwojewodów). Nazwiska obce na-arównież odmieniamy w ten sposób, np.Zola -Zoli, Zolą.

Nazwiska męskie zakończone na-o, w których poprzedzająca głoska jest twarda, odmieniają się tak samo, jak te kończące się na-ai również poprzedzone twardą głoską, a więcMoniuszko - Moniuszce, Moniuszką jakBelka - Belce, Belką. Z kolei jeśli przed-o jest głoska miękka, nazwisko odmienia się jak podobnie zakończone rzeczowniki męskie, np.Puzio - Puziowi, Puziem jakwujcio - wujciowi, wujciem. Niesłowiańskie nazwiska zakończone na-o odmieniają się jak rzeczowniki rodzaju męskiego, np.Canaletto-Canaletta, Caneletcie. Wyjątkiem jest miejscownik - zależy od tego, czy-o poprzedza głoska twarda (Tasso - Tassie), czy miękka lubl (Otello - Otellu).

Nazwiska męskie zakończone na-e, np.Lange,Linde, odmieniają się w l. poj. jak przymiotniki (Langego, Langemujakniebieskiego, niebieskiemu),lecz w narzędniku i miejscowniku mają końcówkę-em:Langem, Lindem. W liczbie mnogiej nazwiska takie odmieniają się według wzoru odmiany męskich rzeczowników osobowych, np.Langowie, Lindowie,Langów,Lindów,Langom, Lindom.

Odmiana nazwisk męskich zakończonych w mianowniku na-azależy od poprzedzającej głoski. Jeśli jest to głoska twarda (opróczl, a więc np.d,t,g, k,b, p,r,sitd.), nazwisko odmienia się jak podobnie zbudowany rzeczownik w rodzaju żeńskim, np.Pazura - Pazurze, Pazurą jakkultura - kulturze, kulturą. Gdy poprzedzająca głoska jest miękka (ć,dź,ń,ś,j) lub kiedyś, historycznie była głoską miękką (c,cz,sz itd.), nazwisko - ponownie - odmienia się jak odpowiadający mu budową rzeczownik żeński, np.Opania - Opani, Opanią jakkania - kani, kanią.

Nazwiska przymiotnikowe, np.Borowy,Kowalski, odmieniają się jak przymiotniki (Borowego,Borowemu,Kowalskiego,Kowalskiemu).W rodzimych męskich nazwiskach dwuczłonowych obydwa człony są odmienne, np.Duda-Gracz - Dudy-Gracza. Uwaga! Jeśli pierwszy człon nazwiska jest dawnym herbem lub przydomkiem, pozostaje nieodmienny, np.Pobóg-Malinowski -Pobóg-Malinowskiego,Korwin-Mikke,Korwin-Mikkego. W obcych nazwiskach dwuczłonowych również odmieniamy oba człony:Mendelssohn-Bartholdy,Mendelssohna-Bartholdy'ego.Nazwiska obce kończące się w wymowie na-i (w piśmie-i,-ie),-y,-e (w piśmie-e,-é,-eé,-ai,-eu), po których mogą wystąpić niewymawiane-s lub-x, odmieniają się jak przymiotniki, np.Verdi - Verdiego,Vigny - Vigny'ego.

Nazwiska zakończone na spółgłoskę odmieniają się jak polskie imiona i rzeczowniki pospolite żywotne zakończone na te spółgłoski, np.Tuwim - Tuwima jak imięMaksym - Maksyma.Nazwiska kilkusylabowe, które są identyczne jak rzeczowniki pospolite, odmieniają się tak samo jak te rzeczowniki, np.Gołąb - Gołębia,Kozioł - Kozła. Można je również odmieniać z pominięciem oboczności występujących wewnątrz nazwiska:Gołąba,Kozioła. Uwaga! W nazwiskach mających więcej niż jedną sylabę zachowujemy tzw. ruchomee, np.Wróbel -Wróbla.

Odmiana nazwisk

żeńskich

Tak samo odmieniają się nazwiska takie jak Ciepła, Zimna. Dopuszczalne jest pozostawienie ich w formie męskiej i nieodmienianie, np. pani Ciepły, pani Zimny.

Nazwiska zakończone na-a odmieniają się jak rzeczowniki pospolite o podobnym zakończeniu, np.Pakuła - Pakule(jakpiła - pile),Zaręba - Zarębie(torba - torbie).

Nazwiska panieńskie zakończone na-ówna,-anka odmieniają się jak rzeczowniki, np.Billewiczówna - Billewiczówny, Billewiczównie,Skarżanka - Skarżanki, Skarżance(jakskakanka - skakanki, skakance).

Nazwiska zakończone na-ska,-cka,-dzka oraz-owa odmieniają się jak przymiotniki, np.Kowalska - Kowalskiej(jakniebieska - niebieskiej),Kuncewiczowa - Kuncewiczowej(kolorowa - kolorowej).

Zasada odmiany dwuczłonowych nazwisk kobiet jest taka sama jak w powyższych podpunktach - zależy od zakończenia poszczególnych członów, np.Kowalska-Kamińska -Kowalskiej-Kamińskiej, ale:Nowak-Kowalska -Nowak-Kowalskiej. W tego typu nazwiskach członem pierwszym jest nazwisko rodowe kobiety, np.Maria Skłodowska-Curie(w dopełniaczu:Marii Skłodowskiej-Curie).

Pozostałe nazwiska żeńskie, czyli te, które kończą się na inną głoskę niż-a, są nieodmienne, np.Tusk.

# data[].attributes.attachment_link.title
O imionach i nazwiskach by pati.wieczorek on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
O imionach i nazwiskach Przygotowała Patrycja Wieczorek Imiona Imię to osobista, nierodowa nazwa człowieka. Wraz z nazwiskiem (czyli nazwą rodową) składa się na podstawowe określenie danej osoby. Imiona są starsze niż nazwiska i wywodzą się prawdopodobnie od przezwisk.

# data[].attributes.attachment_link.title
O nazwach miejscowości by pati.wieczorek on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Discover more about O nazwach miejscowości ✌️ - Presentation

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dziewczyna

Bolesław Leśmian

Przeczytaj wiersz Lub posłuchaj

Sprawdź SIĘ

Jaką funkcję pełni mur?

Znajdź przynajmniej jeden neologizm w utworze

Co to jest symbol?

Dlaczego bracia chcieli go rozbić?

Co może symbolizować MUR?

Co może symbolizować dziewczyna?

Do jakiego gatunku literackiego należy utwór?

Czemuż innego nie ma świata? Jaki to środek stylistyczny?

Jaką Funkcję pełnią w utworze wykrzyknienia?

Oddziela dwa światy: świat braci i świat dziewczyny.

sprzęg, usił, niewiadomość, zatrata

Motyw, znak w sztuce i literaturze mający wiele znaczeń.

Chcieli zobaczyć dziewczynę, wejść do jej świata.

trudności na drodze do osiągnięcia celu; ograniczenia człowieka;

Jest to ballada.

Pytanie retoryczne

Zwiększają emocjonalność utworu, są wyrazem zaangażowania i uczuć osoby mówiącej w wierszu.

idee, marzenia, piękno, dobro, prawdę, miłość, sens życia

W wierszu mamy ukazane dwa światy:

Świat pesymistyczny (po jednej stronie muru), w którym nie ma nic stałego. Człowiek nie rozumie otaczającej rzeczywistości;

Świat poza murem - świat marzeń i idealistycznych dążeń.

Niestety okazał się on tylko pustką, ciszą i ułudą.

Uporządkuj plan wydarzeńI przepisz go do zeszytu

Przypomnij sobie, czym jest ballada. Jakie cechy utworu Bolesława Leśmiana nawiązują do romantycznych ballad?

Odpowiedź zapisz w zeszycie.

O cechah ballady mówiliśmy przy omawianiu "Świtezianki".

Dziękuję za uwagę

es

# data[].attributes.attachment_link.title
Bolesław Leśmian by Ewa Szakoła on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Discover more about Bolesław Leśmian ✌️ - Presentation

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dzisiaj na lekcji zastanowisz się nad losem dzieci i pokolenia doświadczonego przez wojnę.Poznasz utwór Krzysztofa Kamila Baczyńskiego pt.: "Elegia o...(chłopcu polskim)".

Pokolenie Kolumbów (również „pokolenie 1920") - pokolenie literackie obejmujące pisarzy polskich urodzonych około roku 1920, dla których okres wchodzenia w dorosłość przypadł na lata II wojny światowej. To właśnie wojna była przeżyciem, które ukształtowało ich twórczość w największym stopniu.Do pokolenia zalicza się następujące osoby: Józef Szczepański (ur. 1922), Gustaw Herling-Grudziński (ur. 1919), Anna Kamieńska (ur. 1920), Lech Bądkowski (ur. 1920), Krzysztof Kamil Baczyński (ur. 1921), Zdzisław Stroiński (ur. 1921), Roman Bratny (ur. 1921), Witold Zalewski (ur. 1921), Tadeusz Różewicz (ur. 1921), Tadeusz Borowski (ur. 1922), Tadeusz Gajcy (ur. 1922), Andrzej Trzebiński (ur. 1922), Bohdan Czeszko (ur. 1923), Józef Hen (ur. 1923).

KRZYSZTOF KAMIL BACZYŃSKI Elegia o... [chłopcu polskim]Oddzielili cię, syneczku, od snów, co jak motyl drżą,haftowali ci, syneczku, smutne oczy rudą krwią,malowali krajobrazy w żółte ściegi pożóg,wyszywali wisielcami drzew płynące morze.Wyuczyli cię, syneczku, ziemi twej na pamięćgdyś jej ścieżki powycinał żelaznymi łzami.Odchowali cię w ciemności, odkarmili bochnem trwóg,przemierzyłeś po omacku najwstydliwsze z ludzkich dróg.I wyszedłeś, jasny synku, z czarną bronią w noc,i poczułeś, jak się jeży w dźwięku minut - zło.Zanim padłeś, jeszcze ziemię przeżegnałeś ręką.Czy to była kula, synku, czy to serce pękło?

W tytule wiersza jest zapewne dla Ciebie nieznane słowo - elegia.Elegia - utwór liryczny o treści poważnej, refleksyjny, utrzymany w tonie smutnego rozpamiętywania, rozważania lub skargi, dotyczący spraw osobistych lub problemów egzystencjalnych.

Kto jest podmiotem lirycznym?Najprawdopodobniej matka ( używa zdrobnień: "syneczku", "synku"), ale również może to być ojciec.Co przeżywa, co czuje podmiot liryczny?Skarży się na surowość wojny i wspomina chłopca, który staje się adresatem lirycznym. Zwraca się do swego syna bezpośrednio, używając czasowników w drugiej osobie liczby pojedynczej. Mamy więc wrażenie, jakby z nim rozmawiał. Pamiętasz, że w poezji taki bezpośredni zwrot nazywamy apostrofą?

Kto jest adresatem utworu?- „Ty" liryczne To „Syneczek", „chłopiec polski", anonimowy umierający lub ginący syn narodu.

Nastrój w wierszuJak już tytuł wskazuje, nastrój elegijny, czyli żałobny, smutny, tragiczny. Tkliwy, liryczny (o czym świadczą zdrobnienia i poetyckie opisy), trochę patetyczny (słowa „zanim padłeś, jeszcze ziemię przeżegnałeś ręką").

W utworze pojawiają się symbole:noc - symbol zła, zagrożenia, niebezpieczeństwa, śmierci, wojny. Syneczek wychodzi „ z czarną bronią w noc" i czuje, jak „się jeży zło";jasność - świat syneczka,krzyż - symbol prawości i wiary syneczka (żegna ziemię ręką).

Przesłanie wierszaŻal z powodu śmierci syneczka. Refleksja nad jego śmiercią, jej okolicznościami, przyczyną. I jednoznaczne nazwanie tego, z czym „chłopiec polski" i tacy jak on, walczyli - złem... Jednoznaczne oskarżenie jakichś ich, którzy „malowali krajobrazy w żółte ściegi pożóg, / wyszywali wisielcami drzew płynące morze".Bliskość wobec chłopca polskiego (zdrobnienie, nazwanie go syneczkiem), dystans wobec odległych „ich", skrytych gdzieś pośród nocy.

Środki poetyckieApostrofy: „syneczku", „jasny synku".Zdrobnienie (deminutivum): „syneczku", „synku".Porównanie (o charakterze metaforycznym): „sny, co jak motyl drżą".Metafory:haftowali (...) smutne oczy rudą krwią,malowali krajobrazy w żółte ściegi pożóg,wyszywali wisielcami drzew płynące morze(...) ścieżki powycinał żelaznymi łzami.(...) odkarmili bochnem trwóg,przemierzyłeś po omacku najwstydliwsze z ludzkich dróg.Animizacje: „jeży (się) w dźwięku minut zło".Epitety:przymiotnikowe: „smutne oczy", „rudą krwią", „żelaznymi łzami", „ziemi twej", „ludzkich trwóg", „jasny synku", „czarną bronią";rzeczownikowe: „bochnem trwóg", „dźwięku minut";przymiotnikowy i rzeczownikowy: „drzew płynące morze".Anafora:I wyszedłeś, jasny synku, z czarną bronią w noc,I poczułeś, jak się jeży w dźwięku minut - zło.Pytanie retoryczne: „Czy to była kula, synku, czy to serce pękło?".Szyk przestawny (inwersja):„chłopcu polskim",„drzew płynące morze", „Ziemi twej".

Świat „chłopca polskiego"Jaki jest świat „chłopca polskiego"? Wszechobecna krew, zakrzepła na martwych ciałach, szubienice, budynki, po których skaczą płomienie, zgliszcza zamiast zielonych miejsc dziecinnych zabaw. Ten widok napawa grozą. Tym bardziej że kontrastuje z wymarzonym światem dziecka, światem radości, w którym można biegać po łące, mrużyć oczy w słońcu, jeść lody i łapać kolorowe motyle.„Chłopiec polski" niczym się od nas nie różni. Przecież mając parę lat, każdy się czegoś boi: ciemności, duchów, pająków, cóż dopiero ognia i widoku wisielców...Chłopcu polskiemu też ktoś pokazał wojnę, świadczą o tym gramatyczne formy czasowników, trzecia osoba liczby mnogiej: oddzielili, haftowali, malowali, wyszywali. Jacyś „oni" przedstawili żółte ściegi pożóg, szubienice i krew jako mało znaczącą, choć zachwycającą kolorami ilustrację. Ale chłopiec nie poczuł się przez to bezpiecznie i nie śmiał się z pożóg tak jak zwykłe dzieci z pająka albo myszy.

Jak wyglądała nauka chłopca?Nauka zaczyna się od obrazków. Technika zróżnicowana: haftowanie, wyszywanie i malowanie. Innymi słowy, robótki ręczne. Dlaczego największe potworności wojny - krew, pożogę, wisielców - przedstawiono za pomocą kontrastujących z nimi słów, które oznaczają czynności wykonywane zwykle przez kobiety?Wyobraźmy sobie haft na poduszce. Widzimy jakiś obrazek w kolorach rudości, żółci, czerwieni, odcieni ognia i tryskających iskier. Pojawia się czarny. Ale to tylko wyszywanka, więc odbieramy to beznamiętnie. Rzeczywistość w taki sposób może pojmować ktoś, kto nie uświadamia sobie jej. Tak widzi dziecko, tak postrzega wojenny świat chłopiec polski, dla którego życie pełne jest jeszcze niejasności i tajemnic.Ale w drugiej strofie podejście „nauczycieli" zmienia się. Zamiast metody obrazkowej, charakterystycznej dla „przedszkola", pojawia się metoda doroślejsza: nauka na pamięć. A jeśli chłopiec potrafi wyuczyć się „ziemi na pamięć", nie jest już maleństwem, które nic nie wie o życiu. Powoli zdobywa wiedzę o tragedii, która rozgrywa się wokół niego. Zaczyna myśleć i zapamiętywać.Trzecia strofa uzmysławia nieskuteczność działań „nauczycieli". Już nie mają nad chłopcem władzy, sam kieruje swoimi myślami i uczuciami. Wychowanie wśród pożogi i wisielców umocniło go, przyspieszyło dojrzewanie. Dokonuje więc wyboru. Postanawia walczyć. Ta decyzja jest zgodna z przeznaczeniem generacji Baczyńskiego. Wychodzi więc „jasny" z „czarną bronią w noc".Epitet „jasny" kojarzy się z dobrem i szczerością. Wyrazy „czarna" i „noc" nieodparcie nasuwają przykre wizje: zła, ciemności, zimna, mroku oraz rzeczy nieznanych, niejasnych i okropnych. Użycie tych przeciwieństw służy zaakcentowaniu doniosłości podjętej przez bohatera decyzji.

Z tragicznej szkoły w tragiczny światChłopiec w poczuciu żołnierskiego obowiązku wychodzi z bronią, czyli staje do walki. Już pewnie naciska spust... Ktoś był jednak szybszy. Mały żołnierz ginie.Tak wygląda historia polskiego chłopca. Kiedy zaczynała się wojna, był niewinnym dzieckiem, które niewiele rozumiało i nie zdawało sobie sprawy z powagi sytuacji. Potem przeszedł przyspieszony kurs dorastania. Dojrzał szybciej niż jego rówieśnicy w innych czasach, podjął dorosłą decyzję i poszedł w bój. Ale wciąż jeszcze był dzieckiem i choć myślał jak dorosły, czuł i przeżywał jak dziecko...

Zadanie domoweUtwór "Elegia o...chłopcu polskim" to metafora losu pokolenia doświadczonego przez wojnę. Napisz wypowiedź, w której uzasadnisz to stwierdzenie. Odwołaj się do losów bohaterów "Kamienie na szaniec".

Dziękuję Ci za uwagę.Mam nadzieję, że spotkanie z "chłopcem polskim " zostanie w Twojej pamięci.

# data[].attributes.attachment_link.title
"Elegia o...(chłopcu polskim)" jako metafora losu pokolenia doświadczonego przez wojnę. by Ewa Janicka on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Dzisiaj na lekcji zastanowisz się nad losem dzieci i pokolenia doświadczonego przez wojnę.Poznasz utwór Krzysztofa Kamila Baczyńskiego pt.: "Elegia o...(chłopcu polskim)". Pokolenie Kolumbów (również „pokolenie 1920") - pokolenie literackie obejmujące pisarzy polskich urodzonych około roku 1920, dla których okres wchodzenia w dorosłość przypadł na lata II wojny światowej.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Przygotowała: Anna Stasiak

Cykl lekcji z lekturą

autorstwa Aleksandra Kamińskiego

"Kamienie na szaniec"

Obejrzyjcie film i przygotujcie krótką notatkę na temat bohaterów książki Aleksandra Kamińskiego

6. W imię braterstwa i służby. Akcja pod Arsenałem.

7. "Jakaż to wielka była gra!". Pokolenie Kolumbów.

5. O ludziach, których czyny rozeszły się echem po kraju...Akcje dywersyjne.

4. O ludziach, którzy umieli pięknie żyć... Dni powszednie herosów.

3. O ludziach, których czyny wycisnęły piętno na stolicy. W służbie Małego Sabotażu.

2. W okupowanej Warszawie.

1. O ludziach, którzy potrafili wcielić w życie dwa wspaniałe ideały: braterstwo i służbę ojczyźnie!

CYKL LEKCJI:

Lekcja 1

Temat: O ludziach, którzy potrafili wcielić w życie dwa wspaniałe ideały: braterstwo i służbę ojczyźnie!

Wskażcie najważniejsze tematy przedstawione w lekturze.

Autor, Aleksander Kamiński, jako działacz harcerski, organizator Szarych Szeregów, osobiście znał bohaterów swojej książki, był świadkiem ich działań; łączyła go z nimi przyjaźń.

Kolejne lekcje będą rozwijać te poszczególne aspekty życia bohaterów.

Jaki jest sens przywołanego tekstu, zawierającego autorską intencję dotyczącą książki?

Posłuchajcie słów otwierających lekturę.

Karta pracy

Rudy

Zośka

Alek

Przedstawcie środowisko, w którym trzej bohaterowie dorastali i zdobywali doświadczenie. Notatkę zapiszcie do zeszytu. Możecie też wydrukować gotową kartę pracy.

Szanse, które chłopcy dostali do rąk.

Gimnazjum im. Stefana Batorego przed II wojną światową

Wysłuchajcie piosenki harcerskiej.

Zapoznajcie się z dodatkowymi informacjami o rodzinach chłopców.

rodzina Alka ojciec, też Aleksy, jako dyrektor fabryki karabinów odmówił współpracy z Niemcami i został rozstrzelany w listopadzie 1939 r.; matka Janina aresztowana w 1942 r., przeżyła obóz koncentracyjny rodzina Rudego ojciec Stanisław Bytnar urodził się w chłopskiej rodzinie, był harcerzem, żołnierzem I Brygady Legionów Piłsudskiego (kultywował w rodzinie tradycje patriotyczne), pełnił funkcję kierownika Szkoły Specjalnej dla dzieci niepełnosprawnych; matka też pracowała w szkolnictwie rodzina Zośki ojciec był profesorem Politechniki Warszawskiej, wybitnym uczonym i inżynierem, działał w Radzie Wychowawczej Szarych Szeregów, przyjaźnił się z Aleksandrem Kamińskim

Przytoczcie fragmenty tekstu dotyczące planów bohaterów na przyszłość, dokonajcie analizy urywków, zapiszcie w zeszycie notatkę.

koniec szkoły (dzieciństwa) = wejście w dorosłość

Jest to przełomowy moment w życiu bohaterów:

Kiedy rozpoczyna się właściwa akcja "Kamieni na szaniec"?

Czy taka postawa jest aktualna, jakimi ideałami kierują się młodzi Polacy żyjący w XXI wieku planując swoją przyszłość? Wymieńcie takie elementy postawy bohaterów, które mogłyby być dla Was wzorem.

Co oznacza francuski zwrot noblesse oblige? Przez kogo i w jakich okolicznościach został on przywołany?

Lekcja 2

Temat: W okupowanej Warszawie.

Zwróćcie uwagę na metaforyczne tytuły rozdziałów. Przywołują one skojarzenia ze słowami: słońce, burza, mgła. Wyjaśnijcie ich znaczenie.

Słoneczne dni zginęły w burzy i we mgle...

Jaką zmianę w życiu bohaterów spowodowała wojna?

„- Ale, słuchajcie, cóż to z tą wojną będzie? Zacznie się czy nie zacznie? Gotowa nam pokiełbasić wszystkie plany. - Nie bój się, Andrzejku! Pięć razy pan Hitler się obejrzy, nim na nas, na Francuzów i na Anglików skoczy. A jak skoczy, to dostanie w zęby fest. Chłopcy uśmiechnęli się, zapanowała chwila ciszy. Przed oczyma beztroskiej wyobraźni przesuwały się potężne polskie czołgi, niezwyciężone pułki polskiej piechoty, i naród cały zjednoczony i zwarty wokół naczelnego wodza i rządu. Niech no tylko Hitler spróbuje! Odechce się mu wojny już po paru miesiącach".

Jak chłopcy myśleli o nadciągającej wojnie? Dokonajcie analizy fragmentu kończącego rozdział pierwszy:

Zanotujcie najważniejsze fakty

(oś czasu 8-28 września 1939 r.)

Kapitulacja Warszawy

Zapoznajcie się również z wydarzeniami związanymi z Warszawą, w której mieszkali bohaterowie książki.

Możecie też obejrzeć fragment filmu fabularnego pt. "Katyń" (fragment 2:55 - 4:50).

Zapoznajcie się z przebiegiem działań wojennych dzień po dniu (do 17 września). W tym celu obejrzyjcie 3 pierwsze filmy z kalendarium zamieszczonego na stronie www.1wrzesnia39.pl

Początek II wojny światowej, agresja Niemiec i ZSRR na Polskę

Notatka

Fakty z życia bohaterów we wrześniu 1939 r.: * ewakuacja drużyn harcerskich z Warszawy; * bombardowanie tłumu uchodźców; * pomoc rannym z pociągu (chcieli być pomocni, przydatni, robić coś pożytecznego, „Dlaczego nie dostali jakiejś pożytecznej roboty? Czemu im nie wyznaczono jakichś zadań, które mogliby wypełniać?"); * powrót do Warszawy; * aresztowanie i rozstrzelanie ojca Alka.

Reakcje Polaków na klęskę wrześniową:

Tak wyglądała Warszawa, do której wrócili harcerze po „bezsensownej włóczędze nakazanej przez chaos decyzji".

film ukazujący zniszczenia Warszawy.

OBEJRZYJCIE

Określcie, jakie stanowisko wobec klęski wrześniowej przyjęli bohaterowie. Zapiszcie ich pierwsze próby działań.

Lekcja 3

Temat: O ludziach, których czyny wycisnęły piętno na stolicy. W służbie Małego Sabotażu.

Lorem ipsum dolor sit amet

Uzupełnijcie notatkę na podstawie dodatkowych informacji, które zamieszczone zostały na końcu książki.

„W marcu 1941 roku trafili wreszcie na właściwy tor. Związali się z akcją małego sabotażu, prowadzoną przez organizację podziemną Wawer, która stanowiła wówczas czoło otwartej walki z okupantem w kraju na odcinku szczególnie istotnym - odcinku oddziaływania niezależnej polskiej myśli na najszersze rzesze narodu.W okresie szczytowych powodzeń Niemiec, w okresie największego wzrostu ich potęgi - udany dowcipny pomysł propagandowy wytwarzał ten szczególny nastrój Warszawy, który ją będzie charakteryzował przez całą okupację, nastrój niczym nie zmąconej wiary w słuszność własnej sprawy i kpiarskiego stosunku do tak zwanych 'tymczasowych'. Nowa robota otworzyła chłopcom okazję do prawdziwie czynnej służby w pracy niepodległościowej".

Korzystając ze słownika wyrazów obcych, wyjaśnijcie, czym różni się sabotaż od dywersji. Wnioski zapiszcie w zeszycie.

Wawer - kryptonim konspiracyjnej organizacji młodzieżowej, której celem była akcja Małego Sabotażu.

Każdą z nich zapiszcie w zeszycie.

Akcje Małego Sabotażu

Akcja zniechęcająca Polaków do chodzenia do kina.- pisanie na murach hasła „Tylko świnie siedzą w kinie" i rozlepianie ulotek; - gazowanie kin.Mimo różnorodnych działań Polacy nadal chodzili do kina, akcje były nawet dla nich dodatkową atrakcją.

Rozbijanie szyb fotografom, którzy wystawiali zdjęcia niemieckich żołnierzy. Po kilku miesiącach fotografie niemieckich żołnierzy zniknęły z wystaw. Przymilający się Niemcom fotografowie zostali ukarani i zniechęceni.

Specjalna ulotka dlam łodzieży wydana przez "Wawer".

Ulotkę wydano w celu zniechęcenia młodzieży do chodzenia do kina, w którym wyświetlane były niemieckie filmy propagandowe. Napisana była w formie „urzędowego obwieszczenia" szefa propagandy Ohlenbuscha, który wzywał w niej Polaków do chodzenia do kin, gdyż dochód idzie na dozbrajanie armii niemieckiej. Mieszkańcy Warszawy śmiali się z tego tekstu, ale nie przestali chodzić do kina.

PAPROCKI - właściciel restauracji pośredniczący w prenumeracie niemieckich propagandowych gazet.Działania: 1. Posyłanie perswazyjnych listów.2. Wybicie szyb.3. Rozlepianie ogłoszeń o sprzedawaniu słoniny.4. Nękanie telefonami.5. Ogłoszenia o sprzedawaniu węgla.6. Wypisywanie obelg na murach domów.7. Nalepienie klepsydry żałobnej o zgonie Paprockiego.8. Kolejne rozbicie szyb.Działania harcerzy przyniosły skutek - Paprocki zaprzestał niegodnej działalności.

Akcja przeciwko kolaborantowi Paprockiemu.

Inne znaki:

Żółwie na murach - propagowały powolną pracę w zakładach działających na rzecz okupanta. Rekordzistą w rysowaniu żółwi był Rudy. Miał zdolności artystyczne, wymyślił schemat żółwia „łączący w sobie [...] ekspresję wyrazu i szybkość pociągnięcia kredą".

Znaki malowane na murach przez członków organizacji "Wawer".

Zmiany w hasłach: Deutschland sieght an allen Fronten (Niemcy zwyciężają na wszystkich frontach).Deutschland lieght an allen Fronten (Niemcy leżą na wszystkich frontach).Jedźcie z nami do Niemiec.Jedźcie sami do Niemiec.

Walka z propagandą Goebbelsa (rozpoczęta we wszystkich okupowanych krajach)pisanie na murach litery V (Victory = zwycięstwo) odpowiedź Niemców - propagowanie litery V jako nadchodzącej „Victorii" Niemiec reakcja Wawra - uzupełnianie V napisem DeutschlandVerloren (Niemcy zgubione)

Walka z propagandą Goebbelsa.

Jajka (wydmuszki) z farbą

Pieczątki z trupią czaszką

Naklejki propagandowe

System blokowy wciągania flag na latarnie

Stempel kotwicy z poduszką nasączoną farbą

Wieczne piórodo pisania wysoko na murze

Najważniejsze „wynalazki" Rudego usprawniające walkę z okupantem.

Z jakimi wydarzeniami jest związana podobizna Mikołaja Kopernika?

Akcja sabotażowa Alka - zdjęcie niemieckiej tablicy z pomika Mikołaja Kopernika.

W 1940 w czasie okupacji niemieckiej dokonano zasłonięcia napisów wyrytych na cokole. W miejscu NICOLAO COPERNICO GRATA PATRIA umieszczono tablicę z napisem STA SOL NE MOVEARE (Stój, Słońce, powstrzymaj swój bieg), a napis MIKOŁAYOWI KOPERNIKOWI RODACY zasłonięto tablicą z napisem w języku niemieckim DEM GROSSEN ASTRONOMEN NIKOLAUS KOPERNIKUS (Wielkiemu astronomowi Mikołajowi Kopernikowi). 11 lutego 1942 Maciej Aleksy Dawidowski „Alek" z Organizacji Małego Sabotażu „Wawer" zdjął z pomnika tablicę z niemieckim napisem i ukrył ją w pobliskiej zaspie śniegu. Warto zwrócić uwagę, że monument znajduje się na otwartej przestrzeni, na wprost budynku, w którym swoją siedzibę miała granatowa policja.

Jakie były skutki działań Małego Sabotażu?

Zastanówcie się, co pomogło w skutecznym przeprowadzeniu akcji, jakich umiejętności, cech charakteru wymagały od bohaterów?

Lekcja 4

Temat: O ludziach, którzy umieli pięknie żyć... Dni powszednie herosów.

POZA WALKĄ

Gdzie uczyli się i co studiowali?

Na jakie tematy toczyli dyskusje?

Jakie zajęcia zarobkowe podejmowali?

Gdzie wybierali się na wycieczki?

Jakim zajęciom bohaterowie poświęcali czas w okupacyjnej rzeczywistości?

Wniosek

„Jakżeż cudownie się czuli. Na długie popołudnia, a czasem o wczesnym świcie szli na spacery do lasu i tam gadali, gadali. Dziewczyna, las i ciekawa rozmowa - czyż może być przyjemniejszy odpoczynek? Rozmawiali o wszystkim. O książkach i życiu. [...] Często też rozmawiali o przyszłości Alka".

Opiszcie związek Alka i Basi.

Odgadnijcie, kogo dotyczy ten opis.

„była szczupłą brunetką, miała delikatną cerę [...] rozważna, zrównoważona, skupiona, zwarta w swych myślach i zamierzeniach. Potrafiła wytworzyć wokół Alka atmosferę ciepła, serdeczności i spokoju".

MIŁOŚĆ

Lorem ipsum dolor sit amet

Rozpoznajecie, o jaką sytuację chodzi? Nazwijcie uczucia osób uczestniczących w zdarzeniu. Opiszcie sposób działania agresorów.

Porównajcie życie nastolatków w czasie II wojny światowej i dzisiaj, w XXI wieku. Wskażcie podobieństwa i różnice.

BOHATEROWIE

W jaki sposób bohaterowie "Kamieni na szaniec" zostali ukazani przez autora?

MY I ONI

Napisz charakterystykę wybranego bohatera "Kamieni na szaniec".

PRACA DOMOWA:

Lekcja 5

Temat: O ludziach, których czyny rozeszły się echem po kraju... Akcje dywersyjne.

Jakie zmiany zaszły w bohaterach?

Wysłuchajcie fragmentu powieści. Zwróćcie uwagę na wspomniane tam wydarzenia historyczne, np. przełomowy charakter listopada 1942, koniec zwycięstw Niemców, w Polsce: wzmożenie akcji dywersyjnych, utworzenie kierownictwa Dywersji, późniejszego Kedywu.

W 1942 r. nastąpiła zmiana sytuacji na wojnie.

Karta pracy

Każdą z nich zapiszcie w zeszycie.

Akcje dywersyjne

Efekt akcji

Trudne momenty

Cel akcji

Kraśnik 31 grudnia 1942 r.

Efekt akcji

Trudne momenty

Cel akcji

Celestynów 9 maja 1943 r.

Efekt akcji

Trudne momenty

Cel akcji

Czarnocin czerwiec 1943 r.

Efekt akcji

Trudne momenty

Cel akcji

Sieczychy 20 sierpnia 1943 r.

Dzięki nim bohaterowie mogli rozwijać nowe umiejętności, wykorzystać swoje zdolności, zostali skierowani do dowodzenia.

Cechy bohaterów, które uwidoczniły się w akcjach dywersyjnych:

W jakich okolicznościach bohaterowie spojrzeli w oczy wrogom, których za chwilę mieli zabić? Jak w swoich sumieniach rozstrzygali problem pozbawiania innych życia?

Dla chłopców wychowanych według chrześcijańskich wartości zabijanie było sprawą trudną; sytuacja walki zmuszała ich do przekroczenia przykazania: „Nie zabijaj"; wiedzieli, że wróg był przecież także człowiekiem.

ZABIJANIE - PROBLEM MORALNY...

Lekcja 6

Temat: W imię braterstwa i służby. Akcja pod Arsenałem.

Zapiszcie notatkę:

przeszukanie domu, aresztowanie Rudego i jego ojca

wtargnięcie o 4:30 rano do mieszkaniu Rudego sześciu Niemców z pistoletami maszynowymi

zdobycie przez gestapo adresu Rudego

aresztowanie Heńka

Okoliczności aresztowania Rudego:

Zapiszcie notatkę:

Przedstawcie okoliczności, w jakich Rudy został aresztowany oraz reakcje jego przyjaciół na towydarzenie.

Pawiak - więzienie śledcze gestapo, największe więzienie polityczne na terenie okupowanej Polski (nazwa pochodzi od ulicy Pawiej, przy której znajdowała się brama wjazdowa). Szucha - w budynku przy al. Szucha 25 mieściła się siedziba hitlerowskiej policji bezpieczeństwa, a w podziemiach - więzienie śledcze gestapo, gdzie zwykle przesłuchiwano więźniów przywożonych z Pawiaka; dziś mieści się tam Mauzoleum Walki i Męczeństwa 1939-1945.

Do dziś zachowałsię napis znaleziony na ścianie celi nr 6 na Szucha. Skomentujcie słowa zapisane przez więźnia:

Jak zachowywał się Rudy w czasie przesłuchań?

Obejrzyj prezentację

Określcie emocje uczestników akcji po udanym odbiciu przyjaciela.

Obejrzyjcie fragment filmu "Akcja pod Arsenałem" w reż. J. Łomnickiego ukazujący kluczowy moment akcji.

Lekcja 7

Temat: "Jakaż to wielka była gra!". Pokolenie Kolumbów.

„Rudy i Alek umarli tego samego dnia".30 III 1943 r. Po wojnie pochowano ich obok siebie, dziś mają wspólny grób i wspólny krzyż.

Jak wyglądały ostatnie chwile Rudego i Alka? Wskażcie okoliczności ich śmierci. Opiszcie postawy bohaterów.

* byli wstrząśnięci, zrozpaczeni * śmierć Alka była „normalnym losem żołnierskim", ale „nie kryła w sobie grozy piekieł" * cierpienie i śmierć Rudego przerażały towarzyszy, poprzysięgli zemstę (wyrok śmierci na Schultza i Langego wykonano w miesiąc po śmierci Rudego)

Jakie wrażenie na przyjaciołach wywarła śmierć Rudego i Alka?

"Jak cuglami szarpnięty koń, wpiera się Zośka stopami w deski werandy i powoli skręca półobrotem. Słania się ku ścianie. [...] Głosy stają się coraz dalsze, coraz cichsze... W głowie wzmaga się szum, przed oczyma blaski i cienie.Czy to się zbliża postać zwycięskiego Maćka, czy też idzie szaleniec Alek? [...] Rudy! Rudy! To na pewno on... Złocista, rozwichrzona czupryna - to on! Nareszcie znów razem, w walce. [...] Bezsilne, omdlałe ciało osuwa się spod ściany ku ziemi..."

Co pamiętacie o okolicznościach śmierci Zośki?

„Alek gasł. [...] Rozumiał już, że gra jego życia dobiega końca. Rozumiał i nie przestawał się uśmiechać. Jakaż to wielka była gra".Bohaterowie określili swoje życie jako „wielką grę". Wiedzieli, że składają swoje życie w ofierze dla przyszłych pokoleń. Zdawali sobie sprawę, że wiele trzeba takich ofiar, aby wywalczyć wolność („kamienie składane na szaniec"). Byli dumni ze wszystkiego, co udało im się zrobić dla innych.

POKOLENIE KOLUMBÓW

Jakie wspólne doświadczenia mieli rówieśnicy bohaterów książki?

Podajcie daty ważnych wydarzeń w życiu bohaterów "Kamieni na szaniec".

śmierć

matura

Książka opowiada o losach młodych warszawiaków w czasie II wojny światowej, rówieśników Alka, Rudego i Zośki.

rok urodzenia

Dlaczego w tytule książki Romana Bratnego pojawia się określenie Kolumbowie?

Bohaterowie podjęli wezwanie, byli gotowi do wielu wyrzeczeń, poświęceń dla ojczyzny, złożyli dla niej ofiarę z własnego życia. Swoją postawą dali przyszłym pokoleniom nadzieję na wolność.

Juliusz Słowacki "Testament mój":„Lecz zaklinam, niech żywi nie tracą nadziei(...)A kiedy trzeba, na śmierć idą po kolei,Jak kamienie przez Boga rzucane na szaniec..."

Znaczenie tytułu powieści.

Ciekawostka

Powieść "Kamienie na szaniec" podaje się jako przykład literatury faktu, powieści reportażowej, anawet - gawędy harcerskiej. Wpiszcie do tabeli te elementy utworu, które potwierdzają przypisanie go do przywołanych gatunków.

GATUNEK

Dziękuję za uwagę!

Anna Stasiak

# data[].attributes.attachment_link.title
"Kamienie na szaniec"- cykl lekcji kl. 8

# data[].attributes.attachment_link.description
Przygotowała: Anna Stasiak Cykl lekcji z lekturą autorstwa Aleksandra Kamińskiego "Kamienie na szaniec" Obejrzyjcie film i przygotujcie krótką notatkę na temat bohaterów książki Aleksandra Kamińskiego 6. W imię braterstwa i służby. Akcja pod Arsenałem. 7. "Jakaż to wielka była gra!". Pokolenie Kolumbów. 5. O ludziach, których czyny rozeszły się echem po kraju...Akcje dywersyjne.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Aleksander Kamiński

KAMIENIE NA SZANIEC

Aleksnader Kamiński

pedagog, wychowawca, profesor nauk humanistycznych, współtwórca metodyki zuchowej, instruktor harcerski, harcmistrz, żołnierz Armii Krajowej oraz jeden z ideowych przywódców Szarych Szeregów, przewodniczący Prezydium Rady Naczelnej Związku Harcerstwa Polskiego.

AUTOR

druh "Kamyk"

„Kamienie na szaniec" powstały w ciągu kilku dni w maju 1943 roku. Treść książki Kamiński oparł na swojej prywatnej wiedzy na temat Rudego, Alka i Zośki, ale wykorzystał również pamiętnik napisany przez Tadeusza Zawadzkiego.T.ytuł jest nawiązaniem do utworu Juliusza Słowackiego „Testament mój".

W 1996 roku powstał film dokumentalny w reżyserii Benedykty Gliszczyńskiej„Rudy, Alek i Zośka".

W tym dokumencie usłyszeć możesz relacje znajomych bohaterów „Kamieni na szaniec", którzy wspominają wydarzenia z okresu wojny. O Alku i Zośce opowiadają również ich siostry.Najbardziej wzruszające są jednak słowa matki Janka Bytnara, która, pomimo upływu wielu lat, doskonale zapamiętała swoje ostatnie spotkanie z umierającym synem.

Geneza utworu

Harcerstwo w Polsce opierało się na wzorcu skautingu, jednak wypracowano własne tradycje oraz symbolikę.

LILIJKA HARCERSKA

Najważniejsze symbole harcerskie

KRZYŻ HARCERSKI

+info

nazwa Związku Harcerstwa Polskiego w okresie II wojny światowej

Nazwa ta stanowiła rodzaj konspiracji dla ZHP. "Szare Szeregi" sąnawiązaniem do koloru mundurów noszonych wtedy przez harcerzy, ale określnie powstało w związku z akcją informacyjną prowadzoną przez harcerzy na terenie Poznania. Roznoszone ulotki, w celu zmylenia hitlerowców, podpisano skrótowcem SS

Szare Szeregi powołano do życia pod koniec września 1939 r. Organizacja współpracowała z Delegaturą Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na Kraj oraz Komendą Główną Armii Krajowej.

Szare Szeregi

+info

Harcerz sumiennie spełnia swoje obowiązki wynikające z Przyrzeczenia Harcerskiego. Na słowie harcerza polegaj jak na Zawiszy. Harcerz jest pożyteczny i niesie pomoc bliźnim. Harcerz w każdym widzi bliźniego, a za brata uważa każdego innego harcerza. Harcerz postępuje po rycersku. Harcerz miłuje przyrodę i stara się ją poznać. Harcerz jest karny i posłuszny rodzicom i wszystkim swoim przełożonym. Harcerz jest zawsze pogodny. Harcerz jest oszczędny i ofiarny. Harcerz pracuje nad sobą, jest czysty w myśli, mowie i uczynkach; jest wolny od nałogów.

Mam szczerą wolę całym życiem pełnić służbę Bogu i Polsce, nieść chętną pomoc bliźnim i być posłusznym Prawu Harcerskiemu.

PRAWO HARCERSKIE

Każdy harcerz składający przysięgędeklarował stosowanie się do zasad ustalonychw Prawie Harcerskim.

Jan Bytnar ur. 6 maja 1921 w Kolbuszowej, zm. 30 marca 1943 w Warszawie

Maciej Aleksy Dawidowski ur. 3 listopada 1920 w Drohobyczu, zm. 30 marca 1943 w Warszawie

Tadeusz Zawadzki ur. 24 stycznia 1921 w Warszawie, zm. 20 sierpnia 1943 w Sieczychach

"Rudy"

"Alek"

"Zośka"

młodzieńcza, piegowatatwarz i rudawe włosy,drobna, szczupła sylwetka,niewysokiwybitna inteligencja * typ intelektualisty * wszechstronne zdolności * refleksyjna natura * skłonność do filozofowania * miłośnik książek * wynalazca udoskonaleń technicznych

wysoki, szczupły, o niebieskichoczach i płowej czuprynie,zawsze uśmiechniętyi żywo gestykulujący* pogodne usposobienie * energia życiowa * uczuciowość ,wrażliwość* umiejętność panowanianad sobą* sprawność fizyczna* skłonność do ryzyka,odwaga graniczącaz brawurą * zacięcie przywódcze

delikatna cera, regularnerysy, „jasnoniebieskiespojrzenie i włosy złociste",„uśmiech zupełnie dziewczęcy",ręce o długich, subtelnychpalcach* wybitna inteligencja teoretyczna i praktyczna* wszechstronność zainteresowań * sprawność fizyczna * urodzony organizator * przywódca-przewodnik * typ zamkniętego w sobie samotnika* uczuciowość ,wrażliwość* odpowiedzialność ,upór

+info

+info

+info

MAŁY SABOTAŻ

DYWERSJA

# data[].attributes.attachment_link.title
"Kamienie na szaniec" by Ania F on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Aleksander Kamiński KAMIENIE NA SZANIEC Aleksnader Kamiński pedagog, wychowawca, profesor nauk humanistycznych, współtwórca metodyki zuchowej, instruktor harcerski, harcmistrz, żołnierz Armii Krajowej oraz jeden z ideowych przywódców Szarych Szeregów, przewodniczący Prezydium Rady Naczelnej Związku Harcerstwa Polskiego. AUTOR druh "Kamyk" „Kamienie na szaniec" powstały w ciągu kilku dni w maju 1943 roku.

# data[].attributes.body
"Podzielić się opłatkiem,

powiedz mi, co to znaczy?

To dobrze życzyć innym

I wszystko im przebaczyć.

Przy wigilijnym stole
niech obcy gość zasiędzie.
W twoim rodzinnym kole –
przy opłatku, kolędzie."

M.Buczkówna

Kochani,
przyjmijcie ode mnie  życzenia na ten świąteczny czas:
nie tylko zdrowia, które najcenniejsze,
ale również spokoju, odpoczynku od codziennego zabiegania, serdecznej atmosfery, wielu powodów do radości.
Niech Nowy Rok przyniesie Wam spełnienie marzeń, napełni energią i da siłę do ich realizacji.

Dziękuję za Waszą pracę w  tym trudnym czasie.
Ściskam serdecznie,
pani Ania

# data[].attributes.body
Proszę o odesłanie sprawdzianu dziś do godziny 15.00.
Można w formie zapisanych odpowiedzi, można na edytowanym dokumencie, można zdjęcie wydruku.

przypominam e-mail:
annawdziadkowiec@gmail.com

# data[].attributes.body
https://www.synonimy.pl/synonim
https://synonim.net/
https://bliskoznaczny.pl/

# data[].attributes.body
s.185 temat lekcji jak temat rozdziału
2-3 zdania, co jest tematem tego wiersza
Ty10:25
wypisz z wiersza fragment, który mógłby byc aforyzmem (cytatem) dotyczącym miłości/relacji między zakochanymi

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kolejnym pokoleniom uczniów wbijano do głowy, że Maryla Wereszczakówna była największą, a do tego bardzo nieszczęśliwą miłością Adama Mickiewicza. Poeta faktycznie kochał Marylę, ale przebieg tego romansu daleko odbiegał od relacji z podręczników. Maryla była bowiem w tym czasie żoną innego mężczyzny, związek wcale nie był platoniczny i to wieszcz zerwał ten romans...

Wakacje w Tuhanowiczach

Wereszczakowie byli szlachtą nieporównanie bardziej majętną od wszystkich Mickiewiczów, Zanów i Czeczotów razem wziętych. Posiadali ponad 1 tys. ha urodzajnej ziemi i mieszkali w eleganckim dworze w Tuhanowiczach na terenach dzisiejszej zachodniej Białorusi.

Mickiewicz poznał Marylę w sierpniu 1820 r., kiedy przyjechał do Tuhanowicz na zaproszenie kolegi ze studiów - Michała Wereszczaki. Miał 22 lata, od roku uczył w gimnazjum w Kownie i z trudem utrzymywał się z pensji nauczyciela, zwłaszcza że nie był specjalnie oszczędny i ta cecha pozostała mu na całe życie.

Maria (zwana Marylą) Wereszczakówna urodziła się dokładnie rok po Adamie (24 grudnia 1799 r.). Nie była klasyczną pięknością, ale miała dużo osobistego wdzięku. Otrzymała staranne domowe wykształcenie, mówiła po francusku i włosku, grała na fortepianie oraz skrzypcach, doskonale znała literaturę. Uwielbiała białe suknie, a swoje nastroje podkreślała, przepasując się szarfami (kolor zależał od jej humoru w danym dniu). Idealnie odnalazła się w roli towarzyszki Mickiewicza, wydawali się dla siebie stworzeni, on Adam, ona Ewa (tak miała na drugie imię), pochłonięci romantyczną literaturą, niemal nie odstępowali od siebie ani na chwilę.

Przyjaciele Adama byli zaskoczeni jego fascynacją, a szczególne zdziwienie wyrażał Jan Czeczot. Wereszczakówna była jednak tylko panną z dworu, jakich wiele na Litwie. Dziwił się, „co tyle Adama zajęło, niepodobającym się być nie może". Na dodatek była już zaręczona z Wawrzyńcem Puttkamerem i Adam nie miał żadnych szans na poważny związek.

Hrabia Puttkamer miał wówczas 26 lat, był zamożnym, inteligentnym człowiekiem. Pisywał wiersze (tak jak niemal wszyscy w tej epoce), talentu wprawdzie nie miał, ale ten brak rekompensowała jego uroda („dorodny, piękny młodzieniec, z włosem blond, wijącym się w pierścienie"). Był sąsiadem Wereszczaków i nic dziwnego, że matka Maryli chętnie widziała go w roli zięcia, a panna nie odmówiła...

Mickiewicz spędził w Tuhanowiczach dwa tygodnie. Były to dni bardzo intensywne, wspólne lektury, spacery, wyprawy wesołą gromadą nad Świteź, chwile z Marylą. Hrabia poprosił poetę o wyjaśnienie swoich zamiarów. Adam odpowiedział, że nie stanie mu na przeszkodzie i słowa dotrzymał. Wiedział, że matka Maryli nigdy nie zgodzi się na jej małżeństwo z biednym nauczycielem i wyjechał przekonany, że cała sprawa nie będzie miała dalszego ciągu.

Piękna pani Karolina

Po powrocie do Kowna Mickiewicz zwrócił uwagę na swoją sąsiadkę, przepiękną Karolinę Kowalską. Starsza od niego o cztery lata była żoną lekarza powiatowego i nie ukrywała fascynacji Adamem. Urządziła w swoim domu czytelnię, prenumerując polskie i obce periodyki, a gorliwym klientem tej placówki był Adam. Mąż pani Kowalskiej był ciągle w rozjazdach (jak to lekarz) i Mickiewicz niemal stale przebywał w jej towarzystwie. W lutym Maryla wyszła za mąż (dla przyzwoitości zemdlała przed ołtarzem, podobno z zimna), a w Kownie Mickiewicz i Karolina zostali kochankami.

Niebawem jednak doszło go głośnego skandalu, który mógł zakończyć się tragicznie. Wieczorem, w pierwszy dzień Wielkanocy 1821 r., Adam grał w salonie Kowalskich w karty z Karoliną i jej adoratorem, szambelanem Nartowskim. Panowie pokłócili się (szambelan był zazdrosny o panią Kowalską) i Mickiewicz uderzył Nartowskiego w twarz. Rywal spadł z krzesła, a poeta, najwyraźniej niezadowolony z efektów, chwycił stojący na stole lichtarz i rozbił nim głowę szambelana.

Doktor Kowalski, gdy usłyszał wrzaski i rumor, wpadł do salonu, a Nartowski trzymając się za głowę, uświadomił męża o romansie Karoliny i Adama. Kowalski zaczął wypytywać poetę, ten wymówił się zdenerwowaniem, a całą sytuację uratowała Karolina. Teatralnie zemdlała, jak przystało na osobę dobrze wychowaną.

Następnego dnia Mickiewicz otrzymał dwa bilety wizytowe z wyzwaniem na pojedynek. Józef Kowalski zgłaszał pretensje za pohańbienie honoru domu, a szambelan za rozbicie głowy. Zrezygnowany Adam napisał do Wilna, prosząc przyjaciół o przybycie w charakterze sekundantów. Kiedy jednak Czeczot, Zan i Malewski zjawili się w Kownie, sytuacja była już opanowana. Karolina przekonała męża, że szambelan ją adorował i odrzucony kłamał. Pod okiem filomatów zawarto ugodę, stwierdzającą, że jeżeli Adam przebywa u Kowalskich, a nadchodzi z wizytą szambelan, to poeta musi opuścić dom. W odwrotnej sytuacji wychodzić miał Nartowski.

Mickiewicz otrzymał jednak od przyjaciół solidną porcję morałów i usłyszał zarzut, że przez romans z Karoliną cierpi jego poezja. Faktycznie Adam miał wówczas ograniczony czas i pisał mniej. Wtedy narodził się pomysł, aby złożył do władz szkolnych prośbę o roczny, płatny urlop zdrowotny. Zostałby wówczas w Wilnie i dzięki niespotykaniu się z kochanką miałby czas na poezję. Tak też się stało i pod koniec czerwca wieszcz wyjechał z Kowna.

Romans

W tym czasie Maryla mieszkała z mężem w Bolciennikach, kilka godzin jazdy powozem od Wilna. W sierpniu Adam wybrał się do Tuhanowicz w nadziei, że nie spotka tam Maryli, ale dojeżdżając do dworu, dostrzegł karetę Puttkamerów i od tej pory codziennie widywał się z małżonkami.

Wawrzyniec Puttkamer był mądry, szlachetny i rozsądny, ale jego żona nudziła się przy nim. On zajmował się majątkiem, a Maryla czytała „Nową Heloizę", „Cierpienia młodego Wertera", paliła fajkę i włóczyła się konno po okolicy. I coraz bardziej żałowała swojej decyzji. Jakie to byłoby przecież romantyczne: ubogi poeta i panna z dobrego domu! Po kilku miesiącach postanowiła odnowić związek, nie myśląc już jednak wyłącznie o szeptach i wyznaniach.

Maryla i Adam wybrali się razem do Płużyn, nad jezioro Świteź. Zakochanym towarzyszył brat niewiasty i Tomasz Zan. Nie przeszkadzali im w rozmowach, nie wiadomo więc, co wówczas zaszło pomiędzy poetą i młodą mężatką. Michał Wereszczak podekscytowany miejscowymi legendami postanowił zaś złowić nocą w sieci tutejszą nimfę, słynną Świteziankę, w czym pomagał mu Tomasz Zan.

Adam powrócił do Wilna, wziął pożyczkę u Czeczota i wyruszył do Kowna, by ostatecznie rozmówić się z Karoliną Kowalską. Wyjaśnił kochance, że nie może mieszkać w Kownie, że ma urlop, nie wiadomo jednak, czy wspomniał o pani Puttkamerowej. Karolina wyrzuciła go za drzwi.

Maryla z mężem często odwiedzali Wilno, czasami widywała się tam z Adamem pod nieobecność hrabiego. Wreszcie w listopadzie poeta nie wytrzymał napięcia nerwowego i z Teodorem Łozińskim (jako sekundantem) pojechał do Bolciennik, aby wyzwać Puttkamera na pojedynek.

„Skorośmy weszli w bramę - opisywał Piasecki - pani poskoczyła ku nam i chciała może uprzejmie powitać poetę, ale ten spotkał ją wzrokiem, od którego słowa zastygły na ustach, i porwawszy ją za rękę, zapomniał o Puttkamerze, o mnie, o zamiarze swoim i całym bożym świecie. Trzymając się za ręce, a milcząc jak głazy i tylko wzrokiem śledząc się wzajemnie, poeta i pani Puttkamerowa poszli śpiesznie drogą wiodącą do ogrodu".

Piasecki poinformował Puttkamera o zamiarach poety, ten jednak zachował spokój. Zaprosił go na kolację, niebawem przy stole pojawili się również Adam i Maryla. Mickiewicz „nie jadł ani nie pił, a wciąż patrzył na swoją Marylę osłupiałym, gorączkowym wzrokiem". Pan hrabia najwyraźniej był do tego przyzwyczajony, albowiem prowadził spokojną konwersację i „jadł i pił w najlepsze". Filomaci zanocowali w Bolciennikach, nad ranem Mickiewicz oprzytomniał i zmusił przyjaciela do natychmiastowego opuszczenia majątku. Wyjechali bez pożegnania, a poeta powtarzał jak opętany: „Jaki wstyd! Takie głupstwo! Uciekajmy!".

Kamienie Maryli

Kochankowie prowadzili ożywioną korespondencję, za pośrednika służył im Tomasz Zan. Przekazywał informacje i wyznania, przepisywał listy kochanków, wkomponowywał je we własną korespondencję. Był najlepiej poinformowaną osobą, a jednocześnie komentatorem oraz publicznością.

Mickiewicz często przyjeżdżał (sam lub z przyjaciółmi) do Bolciennik. Najdłużej przebywał na przełomie maja i czerwca - przez dwa tygodnie. Przestał zwracać uwagę na męża ukochanej, a podczas jego wizyt Maryla traktowała Wawrzyńca jak powietrze. Odbywali potajemne schadzki, najczęściej umawiali się o północy, w tak zwanym suchym gaiku w pobliżu dworu. Po wyjazdach kochanka Maryla nakazywała służbie układać tam głazy z napisami: „Zawiedzionej nadziei", „Straconym złudzeniom", „Kamień żałobny" etc. Puttkamer obserwował to wszystko ze stoickim spokojem i oczekiwał na dalszy rozwój wypadków. Był bowiem człowiekiem zbyt dumnym, aby wprost rywalizować o względy własnej żony.

Maryla była już jednak na skraju wyczerpania nerwowego i w połowie września usiłowała popełnić samobójstwo. Przyjęła dawkę laudanum (nalewki opiumowej - popularnej w tej epoce trucizny porzuconych kochanek), która jednak okazała się zbyt słaba i miejscowy lekarz odratował hrabinę.

Czy jednak tylko depresja była przyczyną tej rozpaczliwej próby? Niektórzy badacze wysunęli hipotezę, że Maryla spodziewała się dziecka Adama i to pchnęło ją do samobójstwa. Nie była to jednak prawda, chyba że Maryla poroniła lub dokonała aborcji, czego nie można wykluczyć.

Ballady i romanse

Burzliwy związek z Marylą wywarł decydujący wpływ na pierwszy tom poezji Mickiewicza. Partnerki mężczyzn w jego wierszach są: wiarołomne („Dudziarz"), płoche („Pierwiosnek"), przewrotne („Świtezianka"), nieczułe („To lubię"), okrutne („Rękawiczka"). Po ślubie wcale nie było lepiej, żonie nie można zaufać („Tukaj"), może przecież zabić męża („Lilie") i nawet diabeł nie zniesie małżeńskiego piekła („Pani Twardowska"). A jeżeli śmierć rozdzieli kochanków, to miłość niszczy tego, który przeżył („Romantyczność", „Kurhanek Maryli").

Pani Puttkamerowa zaprosiła Adama na kolejne wakacje do Bolciennik, ale poeta dojrzewał już do zerwania i omijał majątek męża ukochanej. Zrozpaczona Maryla napisała do niego piękny list (za pośrednictwem Zana), przypominając, że jego przeznaczeniem jest poezja i dlatego gotowa jest zrezygnować ze spotkań. Dodała jednak, że „gdyby do szczęścia potrzebował jej miłości, byłby aż nadto szczęśliwym". Mickiewicz jednak potrzebował już czegoś innego. W tym czasie ponownie pracował w Kownie i unormował stosunki z panią Kowalską. Niedawni kochankowie stali się dobrymi przyjaciółmi. Karolina pocieszała zagubionego Mickiewicza (ta kobieta miała jednak klasę!). Adam przyjeżdżał zresztą na spotkania z Kowalską na klaczy otrzymanej w prezencie od Maryli. Prostolinijny Czeczot nie mógł tego zrozumieć i zgorszony zwierzał się Malewskiemu, że „Adam wziął od swojej kochanki klacz jezdną; druga donzella [paniusia - S.K.] musi ją tam karmić". Darowanego konia Mickiewicz trzymał oczywiście w stajni Kowalskich...

Dziady

Kochankowie spotkali się dopiero w październiku w Wilnie. Adam przyjechał specjalnie na dwa dni z Kowna, po drodze minął go list od Zana, który radził mu unikać wizyty. Pan Tomasz doskonale znał stan psychiczny Maryli i wiedział, że w głębi duszy hrabina ma pretensje do Adama. Toteż w Wilnie doszło do gwałtownej sceny przeplatanej oskarżeniami. Adam zarzucał Maryli bezduszność, a ona zrobiła mu karczemną awanturę o panią Kowalską. Nie doszło do pogodzenia i rozstali się w gniewie; Adam wrócił do Kowna, a Maryla do Bolciennik. Poeta uświadomił sobie, że może żyć bez pani Puttkamerowej.

Sensację towarzyską wywołał natomiast wydany w tym czasie drugi tomik poezji Mickiewicza („Grażyna", „Dziady" część II i IV). „Grażyna"{ była poprawnym poematem o walkach Litwinów z Krzyżakami, ale „Dziady"! Niemal każdy w Wilnie i okolicach rozpoznawał bohaterów dramatu, a Zan zgorszony pisał do Malewskiego: „Czytałeś "Upiora", przeczytasz "Dziady". Niewiele bym co miał pisać o Adamie, sądzę, że może niewczesne wyjawienie się ze swoimi miłosnymi uczuciami niezbyt pochlebnie i przyjemnie na wielu czyni wrażenie".

Inni mieli jednak na ten temat odmienne zdanie. Lekarz Jan Nowicki, który kilka miesięcy wcześniej uratował Marylę po próbie samobójczej, pisał oczarowany: „Nieocenione "Dziady"! Jakże pięknie odmalował siebie [Mickiewicz - S.K.] w postaci pustelnika! Tylko ten może czuć całą moc tego opisu, kto tak, jak my, zna dobrze autora".

Dramatem zachwycał się również Puttkamer, pan hrabia doceniał talent Mickiewicza. Poza tym był wyjątkowo szlachetnym człowiekiem, a Maryla w jednym z listów napisała, że gdyby mąż ją bił, zapewne wówczas by go kochała! Niestety - jak zauważył Ksawery Pruszyński - „kobiety rzadko są bite wówczas, kiedy tego oczekują". Ale życie małżeńskie Puttkamerów powoli zaczynało się układać, co potwierdza relacja Antoniego Odyńca, który razem z Janem Czeczotem odwiedził w tym czasie Bolcienniki. Przyjezdni nie ukrywali zaskoczenia, gdy rzekomo skłóceni małżonkowie „weszli, trzymając się pod ręce", a Maryla z „twarzyczką białą, roześmianą, uśmiechnięta figlarnie, zdawała się być typem miluchnej pensjonareczki".

W rozmowie „imię Adama tak często i tak swobodnie i naturalnie było wspominane przez oboje, jakby "Dziadów" nie było na świecie". Państwo Puttkamerowe zabawiali gości, pan hrabia „śpiewał z upodobaniem, Maryla akompaniowała". Obiad zjedli w ogrodzie, podwieczorek w gaiku, wśród słynnych kamieni Maryli, układanych na pamiątkę nieszczęśliwej miłości...

Koniec romansu

Gdy Czeczot i Odyniec stołowali się u Puttkamerów, w Wilnie trwało już śledztwo wymierzone w konspiracyjne związki młodzieży. Napis bez znaczenia na tablicy szkolnej w gimnazjum wileńskim „Vivat Konstancja" (chodziło o jakąś dziewczynę) został przeprawiony na „Vivat Konstytucja" (był akurat 3 maja) i oznaczony dodatkowym komentarzem. Sprawą zajął się osobiście osławiony senator Nowosilcow, któremu pomagali miejscowi karierowicze. Rozpoczęły się masowe aresztowania, wielu studentów zatrzymano w domach jeszcze przed rozpoczęciem roku szkolnego, niebawem aresztowano również Mickiewicza oraz innych filomatów.

Wbrew powszechnym opiniom więzienie nie było specjalnie ciężkie, zatrzymani nocą mieli swobodę ruchów i gromadzili się w celi Adama. Mieszkańcy Wilna zaopatrywali uwięzionych w żywność, wielu z nich wcześniej nigdy tak dobrze nie jadło. A Zan pozwalał sobie nawet na impertynencje wobec Nowosilcowa, podczas jego wizyty w celi popijał wino i nie zaproponował mu poczęstunku!

Najcięższe wyroki zapadły wobec najmłodszych, najmniej winnych gimnazjalistów, natomiast filomaci wyszli z procesu obronną ręką. Zan otrzymał rok twierdzy, Czeczot i Suzin po pół roku, cała trójka miała później osiedlić się w głębi Rosji. Pozostałym nakazano wyjazd do wskazanych miast imperium, ale mogli składać własne propozycje.

Jedną z osób najaktywniej działających na rzecz pomocy dla uwięzionych była Karolina Kowalska. Zamieszkała w tym czasie w Wilnie (u swojej siostry) i często odwiedzała aresztowanych. Nieco później w tym samym celu do Wilna przybyli Puttkamerowie. Maryla zobaczyła poetę po dłuższej przerwie. Zapewne nie mieli okazji porozmawiać w cztery oczy, być może to uchroniło Adama przed kolejnymi wyrzutami (Karolina Kowalska była przecież w pobliżu).

3 maja 1823 r. Mickiewicz został zwolniony z więzienia za poręczeniem Joachima Lelewela. Podpisał „lojalkę", zobowiązał się informować władze o przypadkach nielegalnej działalności i wyjechał odpocząć na kilka tygodni nad Bałtyk. Po powrocie po raz ostatni zobaczył Marylę, a spotkanie zakończyło się kłótnią. 31 października 1824 r. Mickiewicz opuścił na zawsze Litwę, przejeżdżając jednak przez Kowno, znalazł czas na spacer z Karoliną Kowalską.

Po raz ostatni Maryla napisała do Adama podczas jego pobytu w Rzymie, dziękowała mu za różaniec przysłany na Litwę. List sprawiał wrażenie napisanego przez osobę pogodzoną z losem, faktycznie dawna romantyczna kochanka uważana już była za najlepszą gospodynię w okolicy. Pomagała jej w tym rosnąca sława Mickiewicza. Pani Puttkamerowa dobrze czuła się w roli nieszczęśliwej ukochanej wielkiego poety, a szepty za plecami sprawiały jej przyjemność. Po latach Stanisław Cat-Mackiewicz miał żałować, że najpiękniejsza literatura miłosna romantyzmu poświęcona została tej „gęsi z Bolciennik", a Ksawery Pruszyński zauważył ironicznie, że ukochane poetów żyją zbyt długo i potem fałszują historię.

Szlachetny hrabia Puttkamer zmarł w 1850 r., Maryla przeżyła go o 13 lat, zmarła osiem lat po śmierci Mickiewicza. Dwa lata przed śmiercią odwiedził ją syn wieszcza i zaskoczyła go prezencja hrabiny. Napisał, że „nie mogła nigdy być ładna" i zapewne nie mógł uwierzyć, że to był ten „boski diabeł" (w wersji ocenzurowanej „puch marny"), pocałunek którego jego ojciec przyrównywał do komunii świętej...

Po latach, kiedy Tuhanowicze stały się sławne, potomkowie brata Maryli ufundowali tablicę z napisem: „Tu mieszkała Maryla, pierwsza miłość Adama Mickiewicza". W 1880 r., na środku alei lipowej, tam, gdzie spotykali się kochankowie ustawiono na postumencie popiersie poety, które jednak nie przetrwało długo. Kilka dni później w pomnik uderzył bowiem piorun, niszcząc go doszczętnie. Najwyraźniej niebiosa nie były zadowolone z czci, jaką otaczano pozamałżeńską miłość...

# data[].attributes.attachment_link.description
Kolejnym pokoleniom uczniów wbijano do głowy, że Maryla Wereszczakówna była największą, a do tego bardzo nieszczęśliwą miłością Adama Mickiewicza. Poeta faktycznie kochał Marylę, ale przebieg tego romansu daleko odbiegał od relacji z podręczników. Maryla była bowiem w tym czasie żoną innego mężczyzny, związek wcale nie był platoniczny i to wieszcz zerwał ten romans...