# data[].attributes.body
BAHAN ARKEOLOGI DI SANTUBONG SARAWAK

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Muzium Sarawak merupakan satu-satunya muzium di Sarawak semenjak penubuhannya dalam tahun 1891 sehinggalah tahun 1964. Oleh kerana ketiadaan kakitangan profesional dalam kajian arkeologi, pencarigalian pertama hanya dilakukan dalam tahun 1948. Hasil carigali memberikan pulangan yang besar dan mengkagumkan. Semenjak itu, kerja-kerja carigali intensif telah dijalankan lebih daripada 50 tapak di seluruh Sarawak. Hasil daripada carigali tersebut telah membongkar misteri sejarah, kekayaan seni dan warisan penduduk tempatan negeri Sarawak.

Pelbagai artifak prasejarah telah dijumpai. Bahagian barat Gua Niah adalah kawasan yang sungguh kaya dengan kesan sejarah yang bukan sahaja amat penting kepada sejarah Borneo tetapi juga terhadap tamadun manusia sejagat. Pada kedalaman 90 inci, satu daripada tengkorak manusia tertua di dunia telah dijumpai dan dikelilingi oleh arang yang berusia 40, 000 tahun menurut pakar. Ia merupakan penemuan terawal dan merupakan homo sapiens pertama dijumpai di Selatan Asia. Jauh di bahagian dalam mulut gua tersebut adalah tempat pengebumian Neolitik yang menempatkan 166 tapak pengkebumian.

Pada bahagian lain batu kapur yang berdekatan dengan Gua Niah, lukisan dinding sepanjang 200 kaki juga telah dijumpai. Garisan-garisan pada lukisan tersebut adalah tebal dan menggambarkan sebuah bot panjang dan susunan manusia yang menari. Turut dijumpai di Gua Kain Hitam tersebut adalah bot-bot lama, tembikar Cina dan manik kaca.

Santubong merupakan kawasan arkeologi yang terbesar di Malaysia berbanding dengan Lembah Bujang di Semenanjung Malaysia. Kurator Tom Harrison (1947-1966) yang menyelia kerja-kerja carigali dalam tahun 1949, telah menjumpai beribu-ribu serpihan seramik. Selain daripada seramik China, lebih daripada 40, 000 tan sanga besi telah ditemui dan merupakan penemuan yang begitu menonjol. Adalah dipercayai bahawa tempat ini dahulunya merupakan pusat penting untuk para pedagang dan juga lombong bijih besi di antara kurun ke-11 Masihi sehingga ke kurun ke-13 Masihi.

Pada akhir tahun 1974 satu penemuan penting dimana 79 peralatan batu, manik purba dan barang tembikar diperolehi di kawasan pedalaman Ulu Baleh, Kapit. Ia merupakan kawasan purba terbuka pertama pernah dijumpai di Sarawak dan juga di kepulauan Borneo.

Berkemungkinan satu tapak perkuburan . Walaupun tiada rangka-rangka manusia ditemui, banyak seramik berukuran 6" dan 24" yang dalam keadaan baik dari Dinasti T'ang dan Sung telah ditemui.

Di dalam gua batu kapur yang berasingan, terdapat lukisan-lukisan pada kira-kira 200 kaki di dinding gua tersebut dan "death ship" atau keranda berbentuk perahu yang mengandungi tulang-tulang manusia dan manik-manik yang berselerak di lantai gua.

Penemuan pelbagai jenis dan saiz tempayan yang berisi tulang-tulang manusia yang disusun pada lereng dinding gua. Penemuan lain termasuklah barangan yang diperbuat daripada tembaga dan sebagainya yang menunjukkan adanya perhubungan perdagangan dengan Negara China pada tahun 900 hingga 1200 Masihi.

(Batu Puteh dan Lotong Ringen) yang terletak pada anak bukit berdekatan dengan Tatau, kira-kira 50 batu di Barat Niah. Lukisan-lukisan pada dinding gua (berlainan dengan Gua Kain Hitam dan Gua Sireh) ada kaitan dengan peralatan batu pada zaman Pra-Neolitik.

Tempayan jenis Ming yang mengandungi ukiran-ukiran naga, tembikar dalam kurun ke-18 dan 19 yang mempunyai penutup, manik-manik serta sebiji bekas tempayan besar Yi Hsing .

# data[].attributes.attachment_link.description
Muzium Sarawak merupakan satu-satunya muzium di Sarawak semenjak penubuhannya dalam tahun 1891 sehinggalah tahun 1964. Oleh kerana ketiadaan kakitangan profesional dalam kajian arkeologi, pencarigalian pertama hanya dilakukan dalam tahun 1948. Hasil carigali memberikan pulangan yang besar dan mengkagumkan. Semenjak itu, kerja-kerja carigali intensif telah dijalankan lebih daripada 50 tapak di seluruh Sarawak.

# data[].attributes.body
BUKTI SUMBER SEJARAH DI SANTUBONG SARAWAK

# data[].attributes.attachment_link.title
Official Website of Sarawak Museum Department

# data[].attributes.attachment_link.description
Official Website of Sarawak Museum Department

# data[].attributes.attachment_link.title
Bicara Borneo Tengkorak perempuan zaman batu ditemui di Gua Niah

# data[].attributes.body
Sumber sejarah amat penting dalam penyelidikan dan penulisan sejarah. Sumber sejarah terbahagi kepada dua iaitu sumber primer dan sumber sekunder.