# data[].attributes.body
Przewodnik powstał w ramach działalności PTTK w Legnicy

# data[].attributes.body
Wolny dostęp

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Darmowe e-książki i publikacje, które pomogą lepiej poznać nam Dolny Śląsk. Zestawienie bezpłatnych publikacji poświęconych historii, przyrodzie i turystyce Dolnego Śląska. Poszerz swoją wiedzę o Dolnym Śląsku - jednym z najbardziej niezwykłych i fascynujących regionów Polski.
Darmowe e-książki o Dolnym Śląsku

Postanowiłem stworzyć w jednym artykule zestawienie darmowych publikacji poświęconych Dolnemu Śląskowi. W trakcie poszukiwania materiałów związanych z regionem udało mi się natrafić na kilka darmowych i ciekawych pozycji. W większości są to książki związane z historią Dolnego Śląska, ale znalazły się również pozycje związane z innymi dziedzinami np. geologią. Większość z nich skupia się na konkretnym wybranym temacie. Wśród darmowych e-książek są publikacje zarówno popularnonaukowe, jak i publikacje stanowiące formę pracy naukowej. Z pewnością jednak pomogą one wzbogacić również ogólną wiedzę o Dolnym Śląsku.

Wszystkie niżej wzmiankowane darmowe e-książki zamieszczone są na innych serwisach. Podaję do nich tylko linki. Ufam, że wskazane pozycje zostały przez te serwisy udostępnione zgodnie z prawem i z poszanowaniem własności intelektualnych autorów tych publikacji.

Na razie zestawienie obejmuje tylko kilka pozycji. Z czasem, jeżeli pojawią się nowe darmowe publikacje, uzupełnię listę o nowe e-książki. Jeżeli posiadacie linki do innych darmowych publikacji zachęcam do pozostawienia informacji w komentarzu.

Lista publikacji:

Corona Silesiae: zamki Piastów fürstenberskich na południowym pograniczu księstwa jaworskiego, świdnickiego i ziębickiego do połowy XIV wieku

Schroniska turystyczne Karkonoszy i Gór Izerskich w Polsce oraz w Czechach

Przewodnik geoturystyczny po Karkonoskim Parku Narodowym

Karkonoski Park Narodowy

Kamienne krzyże i kapliczki na Dolnym Śląsku

Wrocławska architektura spod znaku swastyki na tle budownictwa III Rzeszy

Śmierć nieczysta na Śląsku

Budynki i budowle dolnośląskich folwarków

Architektura podziemi

Zwierzęta Karkonoszy

# data[].attributes.attachment_link.title
Darmowe e-książki, które pomogą lepiej poznać Dolny Śląsk | Eloblog

# data[].attributes.attachment_link.description
Darmowe e-książki i publikacje, które pomogą lepiej poznać nam Dolny Śląsk. Zestawienie bezpłatnych publikacji poświęconych historii, przyrodzie i turystyce Dolnego Śląska. Poszerz swoją wiedzę o Dolnym Śląsku - jednym z najbardziej niezwykłych i fascynujących regionów Polski. Postanowiłem stworzyć w jednym artykule zestawienie darmowych publikacji poświęconych Dolnemu Śląskowi.

# data[].attributes.headline
Kim był Witelon. Film przedstawiający tę wybitną postać z historii miasta.

# data[].attributes.subject
Kim był Witelon. Film przedstawiający tę wybitną postać z historii miasta.

# data[].attributes.headline
W cyklu "Nasza Mała Ojczyzna" - nowości z biblioteki. Cz. 3

# data[].attributes.subject
W cyklu "Nasza Mała Ojczyzna" - nowości z biblioteki. Cz. 3

# data[].attributes.attachment_link.description
Nowości o Dolnym Śląsku w zbiorach Dolnośląskiej Biblioteki Pedagogicznej we Wrocławiu Filii w Legnicy

# data[].attributes.headline
W cyklu Nasza Mała Ojczyzna prezentujemy nowości książkowe dotyczące regionu całego Dolnego Śląska

# data[].attributes.subject
W cyklu Nasza Mała Ojczyzna prezentujemy nowości książkowe dotyczące regionu całego Dolnego Śląska

# data[].attributes.headline
Akademia Rycerska - dzieje gmachu i instytucji

# data[].attributes.subject
Akademia Rycerska - dzieje gmachu i instytucji

# data[].attributes.attachment_link.title
Akademia Rycerska w Legnicy. Dzieje gmachu i instytucji - Muzeum Miedzi w Legnicy

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Legnickie Muzeum Miedzi zaprasza na drugi odcinek filmu z cyklu legendy o Legnicy. Obejrzymy w nim historię Jerzego Wilhelma, ostatniego księcia legnickiego.

Film obejrzymy tutaj:

Link Fb: https://www.facebook.com/watch/?v=769002354022464

Link YT: https://www.youtube.com/watch?v=xtgHV0LG_HY

Przypomnijmy, że w pierwszym odcinku tej serii Muzeum zaprezentowało legendę o założeniu Legnicy. W filmie wykorzystano materiały ze zbiorów Biblioteki Narodowej w Warszawie - Polona.

Fot. Muzeum Midzi

Opublikował: Zygmunt Mułek | Dodano: 15.01.2021 | Wyświetleń: 402

Powrót na listę aktualności

# data[].attributes.attachment_link.title
Legendy o Legnicy. Poznaj historię księcia Jerzego Wilhelma - Legnica - Oficjalny Portal Miasta

# data[].attributes.attachment_link.description
Legnickie Muzeum Miedzi zaprasza na drugi odcinek filmu z cyklu legendy o Legnicy. Obejrzymy w nim historię Jerzego Wilhelma, ostatniego księcia legnickiego. Film obejrzymy tutaj: Link Fb: https://www.facebook.com/watch/?v=769002354022464 Link YT: https://www.youtube.com/watch?v=xtgHV0LG_HY Przypomnijmy, że w pierwszym odcinku tej serii Muzeum zaprezentowało legendę o założeniu Legnicy. W filmie wykorzystano materiały ze zbiorów Biblioteki Narodowej w Warszawie - Polona.

# data[].attributes.headline
W cyklu "Nasza Mała Ojczyzna" - nowości z biblioteki. Cz. 2

# data[].attributes.subject
W cyklu "Nasza Mała Ojczyzna" - nowości z biblioteki. Cz. 2

# data[].attributes.attachment_link.description
Publikacje dostępne w Dolnośląskiej Bibliotece Pedagogicznej w Legnicy - Filia w Legnicy

# data[].attributes.body
Materiały z Archiwum Państwowego.

# data[].attributes.attachment_link.title
Zamek Legnica - Liegnitz - Poland - Polen - Niederschlesien - Birdview

# data[].attributes.attachment_link.title
Top 13 Legnica - miejsca, które warto zobaczyć

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
JSQ FILM - Filmy Reklamowe - Filmy z Drona - Filmy Promocyjne - Spoty - Filmowanie Wesel

# data[].attributes.attachment_link.title
Legnica z Lotu Ptaka - Rynek w Legnicy - Legnicki Park - JerrySqrwiel Agencja Reklamowa

# data[].attributes.attachment_link.title
Przedwojenna Legnica w króciutkich ujęciach filmowych 1

# data[].attributes.body
Publikacje dostępne w Dolnośląskiej Bibliotece Pedagogicznej we Wrocławiu Filia w Legnicy

# data[].attributes.body
Sabadach i jego Muzeum Armii Radzieckiej / Wojciech Kondusza
Sygn. 84271 Czytelnia DŚ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Książka opowiada o tym niezwykłym człowieku i jego losach - mieszkańcu Uniejowic w powiecie złotoryjskim. Bardzo ważną jej częścią jest opis eksponatów prywatnego muzeum - unikalnego miejsca w Polsce. Bogactwo zbiorów związanych z Północną Grupą Wojsk Armii Radzieckiej, która stacjonowała na ziemiach polskich przez 48 lat, jest imponujące, a gromadzone pamiątki po Wojsku Polskim tworzą niezwykły patriotyczny zbiór dla wszystkich.

# data[].attributes.attachment_link.title
SABADACH i jego Muzeum Armii Radzieckiej

# data[].attributes.attachment_link.description
Książka opowiada o tym niezwykłym człowieku i jego losach - mieszkańcu Uniejowic w powiecie złotoryjskim. Bardzo ważną jej częścią jest opis eksponatów prywatnego muzeum - unikalnego miejsca w Polsce. Bogactwo zbiorów związanych z Północną Grupą Wojsk Armii Radzieckiej, która stacjonowała na ziemiach polskich przez 48 lat, jest imponujące, a gromadzone pamiątki po Wojsku Polskim tworzą niezwykły patriotyczny zbiór dla wszystkich.

# data[].attributes.headline
Książki Joanny Lamparskiej na temat Dolnego Śląska

# data[].attributes.subject
Książki Joanny Lamparskiej na temat Dolnego Śląska

# data[].attributes.body
Zachęcamy do zapoznania się z listą publikacji Joanny Lamparskiej i skorzystania z naszych zbiorów.

# data[].attributes.body
Życie i duchowość księcia Henryka Pobożnego / Józef Swastek

# data[].attributes.body
Książki dostępne w DBP we Wrocławiu Filia w Legnicy

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Niewiele wiadomo o jego zasługach wojennych czy innych zacnych czynach. Dla potomnych jest symbolem zepsucia i hulaszczego trybu życia. Rycerz Otton dostał od swego władcy rozkaz karmienia więźnia zamkniętego w wieży św. Piotra. Ale hulaka przepił pieniądze. A biedny paź zmarł z głodu i pragnienia. Na dodatek, gdy władca wrócił, okazało się, że biedak był niesłusznie skazany. Dowiedziawszy się, że więzień nie dostał nawet kubka wody, książę wpadł we wściekłość. Skazał Ottona na śmierć głodową. By mu jeszcze bardziej uzmysłowić okropną zbrodnię, której się dopuścił, kazał zamknąć go w lochu z rozkładającymi się szczątkami pazia. Otton dniami i nocami jęczał, błagał o litość. Władca był nieugięty. Nie minęło 10 dni i rycerz skonał. Przekazy podają, że pochowany został wraz z paziem. To właśnie duch Ottona miał przez wieki straszyć w pobliżu zamku. Okrutne jęki wydobywające się spod wieży św. Piotra słychać podobno do dziś. Zwana jest ona wieżą głodową.

Czy ten okrutny i nieszczęśliwy rycerz nie rzucił przypadkiem jakiegoś uroku na piękną budowlę?

Wieża Piotra, wzniesiona w XV wieku, ma 48 metrów wysokości. By na nią wejść, trzeba pokonać 180 stopni wiodących na galerię przez cztery kondygnacje. W 2005 roku, po kilkunastu latach prac konserwatorskich, zakończono renowację tarasu widokowego. Później zrobiono renowację schodów oraz odnowiono ściany oraz drzwi. Gdyby trzy lata temu dorobiono dwa schodki, można by na nią wejść i podziwiać zapierające dech w piersiach widoki.

Do dziś wieża stoi zamknięta na cztery spusty. I będzie to trwało prawdopodobnie przez kilka kolejnych lat, bo oficjalnie mówi się, że minął czas gruntownego remontu zamku. I jak tu nie wierzyć w złe moce?

Ci, którzy w duchy nie wierzą , mawiają: "Jak można słyszeć jęki z podziemi czy lochów? Przecież ich w zamku nie ma". Ale czy mają rację?

Kilka lat temu zaczęły pękać mury tuż przy bramie wejściowej do zamku. Aby wykryć przyczynę, zlecono zbadanie gruntu georadarem. Urządzenie wykryło jakieś anomalie. Mogły one wskazywać, że pod bramą znajduje się komnata, fragmenty muru lub podziemny tunel. Aby to sprawdzić, trzeba wykonać badania odkrywkowe. Na to na razie się nie zanosi.

Wielu legniczan jest święcie przekonanych, że pod zamkiem są lochy. Żyją jeszcze tacy, którzy mieli w tych podziemiach szukać bogactwa. A ponoć są i tacy, co nieźle się obłowili. - Na terenie zamku były piwnice i korytarze - mówi legnicki archeolog Witold Łaszewski.

- Zachował się tylko pierwszy poziom zamkowych piwnic. Pozostałe prawdopodobnie zostały zasypane.

A co się w nich kryło? Legniczanin Zbigniew Drozd opowiadał nam, że podczas wojny w zamkowych podziemiach Niemcy ukryli skarb. Tuż przed zdobyciem Legnicy przez Armię Czerwoną przenieśli go do fabryki czołgów. Podobno spoczywa tam do dziś w skrytce zalanej betonem.

Ktoś po wojnie znalazł w podziemiach zamku cenny kielich, który wypadł podczas przenoszenia skarbu do fabryki czołgów. Pan Zbigniew usłyszał tę opowieść od znajomego, któremu mówił o tym osobiście znalazca kielicha. Podobnych historii krąży w mieście więcej. - Po wojnie przez wiele lat do zamku można było swobodnie wchodzić - opowiada Witold Łaszewski. - Słyszałem, że ktoś tam znalazł kuszę, monety i inne cenne przedmioty.

Legniccy przestępcy uciekając przed milicjantami mieli chować się w podziemiach zamku. Stróże prawa bali się tam wchodzić. Ale czy to prawda?

- Jeżeli tam nie wejdę i nie zrobię dokumentacji, wciąż będzie to tylko legenda o legnickich podziemiach - mówi Łaszewski. Wierzy jednak, że kiedyś znajdzie się wejście do lochów. Ponoć tunele miały biec do kościołów mariackiego i św. Jana oraz katedry. Jeżeli taki tunel istnieje rzeczywiście, to jego budowniczowie dokonali nie lada sztuki. Musiałby on biec piętnaście metrów pod poziomem dzisiejszej nawierzchni. - W średniowieczu i później umiano poradzić sobie z takimi wyzwaniami - dodaje Witold Łaszewski.

Jeden ze znanych legniczan da sobie głowę uciąć, że słyszał wycie psów, które wpadły do podziemi zamkowych.

Ale wróćmy do duchów z zamku. Oto relacja Katherine Mortenhoe:

- Studiowałam w Legnicy i na drugim roku mieszkałam w domu słuchacza, właśnie w zamku. W moim pokoju żył pewien duch i czasami dawał się we znaki. Stukał po podłodze, przewracał kartki w zeszytach, trzeszczał łóżkiem, bujał deską do krojenia, szczękał klamką. Przedstawił się jako Hanna, choć był facetem. Polubiłam go. Ale był też drugi duch, który trzy razy próbował mnie udusić.

Rzeczywiście, straszne zamczysko.
Atrakcje szlaku Małej Moskwy
Miłośnikom spacerów polecamy przejście szlakiem Małej Moskwy. Też tajemniczym. Wędrówkę rozpoczynamy od dworca, gdzie przyjeżdżali żołnierze i cywile radzieccy. Dalej ul. Najświętszej Marii Panny idziemy do komendantury. W tym miejscu zatrzymywali się przybysze z Kraju Rad, dopóki nie dostali przydziału na kwaterę czy do jednostki. Potem proponujemy spacer po Kwadracie. To bardzo urokliwe miejsce, pełne zieleni, okazałych willi i pałacyków. Stąd tylko krok do Lasku Złotoryjskiego, w którym jest były szpital radziecki. Warto odwiedzić grób Lidii Nowikowej na cmentarzu i wspomnieć jej miłość do polskiego żołnierza, zakończoną samobójczą śmiercią. W spacerze pomoże książka "Szlakiem Małej Moskwy" Wojciecha Konduszy.
Ile kosztują bilety wstępu
Zamek Piastowski można odwiedzać codziennie. Niestety jego wnętrza nie są atrakcyjne, bo znajdują się tam klasy szkolne, sale wykładowe i sypialnie bursy. W latach 60. zostały przekazane placówkom oświatowym. Ale można podziwiać piękna bramę wejściową, wieże i urokliwy dziedziniec.

Udostępniona dla zwiedzających jest kaplica zamkowa na dziedzińcu.

Odkryto ją w latach 70. minionego wieku. Czynna jest od wtorku do soboty w godz. 10-17. Wstęp kosztuje 2,5 zł. Na zewnątrz zamku są alejki, przy których stoją ławki. Można odpocząć wśród wiekowych drzew. Być może za kilka lat otwarta zostanie wieża widokowa św. Piotra, co byłoby wielką atrakcją turystyczną. Także wieża św. Jadwigi po otwarciu przyciągałaby tłumy turystów.
Tajemnicze podziemia kryją wiele tajemnic, a być może również skarbów
Na odkrycie czekają inne legnickie tunele i podziemia.

Najbardziej znany miał biec z domu burmistrza Bitschena, mieszczącego się w Rynku, do starego ratusza. Według legendy, tym przejściem podczas rozruchów pospólstwa w 1457 roku uciekał ze swojego domu burmistrz Bitschen. Według wyliczeń archeologa Witold Łaszewskiego tunel miał ponad 100 metrów długości. Dzisiaj w miejscu, gdzie stał dom burmistrza, jest sklep z kwiatami w bloku z lat 60. Tunel mógł mieć wejście tuż przy schodach prowadzących obecnie do domu. Ponoć jeszcze pod koniec wojny to przejście nie było zasypane.

Inny słynny tunel z czasów II wojny światowej miał biec od dworca kolejowego do szpitala wojskowego w Lasku Złotoryjskim. Podobno transportowani nim byli ranni żołnierze. Parę lat temu poszła fama, że znaleziono wylot tunelu na boisku w lasku. Nie został on jednak zbadany. Ten tunel miał być przed wejściem wojsk radzieckich do miasta częściowo zasypany. Rzekomo przechowywano tam m.in. lekarstwa i konserwy.

# data[].attributes.attachment_link.title
Legnica: Jęki dobiegają z zasypanych lochów Zamku Piastowskiego

# data[].attributes.attachment_link.description
Niewiele wiadomo o jego zasługach wojennych czy innych zacnych czynach. Dla potomnych jest symbolem zepsucia i hulaszczego trybu życia. Rycerz Otton dostał od swego władcy rozkaz karmienia więźnia zamkniętego w wieży św. Piotra. Ale hulaka przepił pieniądze. A biedny paź zmarł z głodu i pragnienia.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Legnica, woj. dolnośląskie, PL

Zamek Piastowski w Legnicy to chyba najbardziej charakterystyczna budowla miasta. Na jego przykładzie znowu wychodzi moja niegdysiejsza ignorancja. Swego czasu w zamku miałam nawet zajęcia, a nigdy nie zainteresowałam się jego historią. Obecnie rzecz nie do pomyślenia, a równocześnie lipa straszna, bo nawet nie pamiętam zamkowych wnętrz, tak bardzo udało mi się je zignorować ;]
No cóż... teraz nadrabiam, heh...

Piastowie w Legnicy

Historia legnickiego zamku sięgać może nawet VIII w. Znaczy nie samej budowli, ale miejsca, gdzie się znajduje. To właśnie z tych czasów pochodzą ślady budownictwa obronnego na ziemnym usypisku, na którym później ulokowano legnicki zamek. W X w. istniał tu gród z fosą, prawdopodobnie należący do plemienia Trzebowian.
Natomiast na przełomie XII i XIII w., z polecenia księcia Henryka Brodatego, powstał murowany kompleks, w skład którego wchodził pałac książęcy, kaplica, trzy wieże, wał drewniano - ziemny i mury obronne. Legnicki zamek należy więc do najstarszych (obok Wleńskiego Gródka) murowanych założeń obronnych na terenie współczesnej Polski. Wleński Gródek nie imponuje jednak wielkością, natomiast legnicki zamek należał do najpotężniejszych na ziemiach polskich - w 1241 r. spokojnie oparł się najazdom Mongołów!

W późniejszych latach rozbudowany i modernizowany, stał się reprezentacyjną rezydencją Piastów legnicko - brzeskich.

Zamek we władaniu Habsburgów

Od 1675 r. - po śmierci ostatniego ze śląskiej linii Piastów księcia Jerzego Wilhelma - zamkiem władali namiestnicy habsburscy.

Budowla znowu była kilkukrotnie przebudowywana i odbudowywana po pożarach, wojnach itp. Pod koniec XVIII w. - kiedy Legnica znalazła się we władaniu króla Prus - zasypano fosę, zlikwidowano fortyfikacje i most zwodzony, a ocalałe po wojnie budynki przeznaczono na magazyny i biura administracyjne.

Po pożarze w 1835 r. warownię po raz kolejny odbudowano i przebudowano z przeznaczeniem na siedzibę urzędów miejskich.
Kilka pomieszczeń wynajęto natomiast baronowi Alexandrowi von Minutoli, który umieścił w nich bogatą kolekcję malarstwa i sztuki użytkowej. Później zbiory zostały przeniesione do pałacu w Biedrzychowicach, ale to całkiem inna historia ;)

I znowu w Polsce

Końcowe miesiące II wojny światowej nie były dla zamku najszczęśliwsze. W lutym 1945 r., po zajęciu Legnicy przez Armię Czerwoną - po raz któryś w swojej historii - budowla spłonęła.
Zniszczeniu uległo jakieś 60% kompleksu, który odbudowany został dopiero w latach 1962 - 1969.

Od tego czasu mieszczą się tu instytucje oświatowe, ale za cholerę nie mogę znaleźć aktualnych informacji, jakie. Wychodzi mi, że A.D. 2018 jest to Szkoła Podstawowa nr 3 i Centrum Kształcenia Ustawicznego i Językowego Kadr, ale czy coś jeszcze?

Pamiątką po zlikwidowanej w XVIII w. fosie jest figura św. Jana Nepomucena. Pomniki świętego stawiano bowiem głównie w sąsiedztwie cieków wodnych, wierząc, że chroni on przed powodzią itp. wodnymi nieszczęściami.

Nawet nie wiedziałam, ale okazuje się, że obecnie koło głównego wejścia na dziedziniec zamkowy stoi replika pomnika, oryginał natomiast trafił do Lapidarium w Muzeum Miedzi.

Z 1. połowy XVI w. pochodzi bogato zdobiony renesansowy portal wjazdowy z herbem piastowskim i medalionami księcia Fryderyka II oraz jego żony Zofii von Brandenburg-Ansbach.

Na zamkowym dziedzińcu znajduje się pawilon, zabezpieczający relikty późnoromańskiej kaplicy św. Benedykta i Wawrzyńca zbudowanej z cegły na rzucie dwunastoboku z prostokątnym prezbiterium i półkolistą absydą.

Niestety, nie udało nam się zobaczyć samej kaplicy, chyba trzeba się wcześniej umawiać na zwiedzanie.

W ściany budynku wmurowano ciekawe portale. To (raczej?) nie jest ich pierwotne miejsce, ale prezentują się naprawdę okazale.

No i parę rzutów okiem na zamek od strony dziedzińca wewnętrznego. Pusto było tego popołudnia, żadnych człowieków na horyzoncie, nic tylko robić zdjęcia.

W 2013 r. na dziedzińcu odkryto studnię, która - jak się okazało - pochodzi z XIII w., czyli z czasów pierwszej piastowskiej warowni.

W tym samym roku udostępniono do zwiedzania wieże Św. Jadwigi i Św. Piotra. Niestety, na terenie zamku nie znalazłam żadnych informacji, jak, gdzie, kiedy itp. Teraz doczytałam, że wejście na wieże oraz do pawilonu z reliktami kaplicy możliwe jest od kwietnia do października (więcej informacji na muzeum-miedzi.art.pl).
Wi ucieszyła się niezmiernie, że na wieżę nie wejdziemy. Nie lubi takich punktów widokowych, zupełnie nie wiem, czemu ;]

No i to tak jakby tyle. Połaziłyśmy po zamkowym dziedzińcu, porobiłam trochę zdjęć. Może latem wrócimy, co by wejść na wieże i obejrzeć średniowieczną kaplicę.

Aaaa! Jeszcze jedno! Po tylu latach, w Legnicy zaskoczyła mnie wielka galeria handlowa vis-à-vis zamku. Nawet nazwę ma taką w klimacie, bo to wszak Galeria Piastów, o! ;)

Informacje praktyczne

Wejść na dziedziniec można bez przeszkód, przynajmniej w takich "ludzkich" porach, bo wieczorem już pewnie niekoniecznie.

Zwiedzanie kaplicy i wież możliwe jest od kwietnia do października po wcześniejszej rezerwacji (więcej informacji w regulaminie na muzeum-miedzi.art.pl).

Do wnętrz zamku nie weszłyśmy, ale pewnie podczas trwania zajęć można rozejrzeć się po korytarzach. Nie pamiętam jednak, aby w ogólnodostępnych miejscach były jakieś ciekawe elementy, świadczące o historii tego miejsca. No ale wtedy, kiedy tam bywałam, miałam raczej "wywalone" na zabytki itp., więc niekoniecznie moje wspomnienia są wiarygodne.

Zapraszam do zakupu książeczki "Weronika szuka skarbów" - opowiastki dla dzieci i rodziców, inspirowanej zabawą w geocaching.

# data[].attributes.attachment_link.description
Legnica, woj. dolnośląskie, PL Historia legnickiego zamku sięgać może nawet VIII w. Znaczy nie samej budowli, ale miejsca, gdzie się znajduje. To właśnie z tych czasów pochodzą ślady budownictwa obronnego na ziemnym usypisku, na którym później ulokowano legnicki zamek. W X w.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W związku ze zmianą przepisów dotyczących ochrony danych osobowych i rozpoczęciem stosowania od dnia 25 maja 2018 roku Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) „RODO" informujemy, że:1. Administratorem danych osobowych Czytelników i osób biorących udział w przedsięwzięciach kulturalnych i edukacyjnych jest Legnicka Biblioteka Publiczna z siedzibą w Legnicy, ul. Piastowska 22, 59-220 Legnica, samorządowa instytucja kultury, wpisana do rejestru instytucji kultury pod numerem OKS.402.2 z dnia 1.07.1999 r. (dalej: „Biblioteka"). Dane kontaktowe Biblioteki: tel. 76 722 60 21, e-mail: sekretariat@biblioteka.legnica.eu
2. W Bibliotece powołany został Inspektor Ochrony Danych z którym można skontaktować się pod adresem email: abi@biblioteka.legnica.eu
3. Biblioteka przetwarza dane osobowe na podst. Art. 6 ust.1 lit. a, c RODO oraz ustawy o bibliotekach z dnia 27 czerwca 1997 r. (z późn. zm.), w celach:

1. zapewnienia możliwości korzystania z zasobów Biblioteki,

2. organizacji przedsięwzięć o charakterze kulturalnym i edukacyjnym,

3. statystycznych,

4. rozpatrzenia skarg i wniosków, dochodzenia i obrony w razie zaistnienia wzajemnych roszczeń - podstawą prawną przetwarzania danych jest prawnie uzasadniony interes Biblioteki,

5. wysyłki informacji o działalności drogą elektroniczną - wyłącznie w przypadku wyrażenia zgody przez Użytkownika.

4. Podanie danych osobowych jest dobrowolne, lecz niezbędne w celu dokonania zapisu do Biblioteki i uczestnictwa w działaniach kulturalnych i edukacyjnych.
5. Dane osobowe przetwarzane będą przez okres korzystania z usług Biblioteki, a po tym okresie przez 5 lat w celu odnowienia przez Czytelnika możliwości korzystania z usług Biblioteki oraz dla celów i przez czas w zakresie wymaganym przez przepisy prawa lub dla zabezpieczenia ewentualnych roszczeń, lub do czasu cofnięcia udzielonej zgody.
6. Odbiorcami danych osobowych będą:

1. podmioty dostarczające i wspierające systemy komputerowe Biblioteki w celu obsługi,

2. podmiot świadczący usługę wysyłki SMS.

7. Każdej osobie, w zakresie wynikającym z przepisów prawa, przysługuje prawo do dostępu do swoich danych oraz ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania, prawo do przenoszenia danych, a także prawo cofnięcia udzielonej zgody w dowolnym momencie. Cofnięcie zgody nie ma wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem.
8. W przypadku wątpliwości związanych z przetwarzaniem danych osobowych każda osoba może zwrócić się do Biblioteki z prośbą o udzielenie informacji. Niezależnie od powyższego każdemu przysługuje prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego - Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.

Dyrektor
Legnickiej Biblioteki Publicznej
Anna Gątowska
Legnica, 25.05.2018 r.

# data[].attributes.attachment_link.description
W związku ze zmianą przepisów dotyczących ochrony danych osobowych i rozpoczęciem stosowania od dnia 25 maja 2018 roku Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) „RODO" informujemy, że:1.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W związku z podjętymi środkami ostrożności związanymi z zagrożeniem koronawirusem Galeria Sztuki - zgodnie z zarządzeniem Prezydenta Miasta - odwołuje wszystkie wydarzenia dla publiczności do dnia 14 kwietnia br.: - spotkanie informacyjne w ramach programu Bardzo Młoda Kultura, - spotkanie autorskie z Pavlem Hlavatym, - wernisaż wystawy Jerzego Kosałki, - cykliczne zajęcia dla dzieci i młodzieży w Otwartej Pracowni Sztuki. Jednocześnie informujemy, że nasze ekspozycje w Galerii Sztuki (pl. Katedralny 1) i Galerii Ring (rynek 12) także zostają zamknięte do dowołania. Przepraszamy za utrudnienia.

*****

Martin Rybacki

Autoportret artysty z czasów młodości
Wystawa czynna od 26.02 do 19.04.2020 Wernisaż: 6.03.2020 - godz. 18.00
Miejsce: Galeria Ring, Rynek 12 Wstęp wolny

Tytuł wystawy Autoportret artysty z czasów młodości jest prostą grą słowną na temat słynnej powieści Jamesa Joyce'a i niesławnego przekonania, że każde dzieło sztuki jest autoportretem artysty niezależnie od jego tematyki.

Twórczość Rybackiego plasuje się pomiędzy figuracją a abstrakcją, czyli pomiędzy realizmem i narracją a formalnością „czystego" malarstwa lub rysunku. To ostatnie Artysta uważa za niebezpieczne, ponieważ daje możliwość łatwej ucieczki od ciężaru tworzenia pięknego i znaczącego obrazu. Na sztukę patrzy z odrobiną ironii i rezerwy, starając się ostrożnie badać samo medium, jednocześnie go nie potępiając.
Fotorelacja
Martin Rybacki urodził się w Mrągowie w 1982 roku, a od 1990 roku mieszka w Niemczech. Studiował u znanego niemieckiego ilustratora i artysty Wolfa Erlbrucha na Uniwersytecie Sztuki Folkwanga w Essen. Absolwent malarstwa na Akademii Sztuk Pięknych w Düsseldorfie oraz grafiki i malarstwa na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Zajmuje się malarstwem, rysunkiem, grafiką i kolażem. Ta różnorodność mediów znajduje naturalne odzwierciedlenie w tematyce jego prac i na jego wystawach.

*****

Pavel Hlavatý

Obrazy snów i rzeczywistości
Wystawa czynna od 7.02 do 20.02.2020 Wernisaż: 7.02.2020 - godz. 19.00
Miejsce: Galeria Sztuki, pl. Katedralny 1 Wstęp wolny

Jest to przekrojowa wystawa poświęcona twórczości znakomitego czeskiego artysty: malarza i grafika, popularyzatora sztuki czeskiej, historyka sztuki i filozofa - Pavla Hlavatego. Artysta ten pracuje cyklami, tworząc serie grafik inspirowanych twórczością innych artystów (malarzy, grafików, ale również poetów i dramatopisarzy) bądź konkretną tematyką. Szczególne miejsce w jego twórczości zajmuje fascynacja kobietą - jej ciałem i erotyką. Tworzy grafiki oparte o motywy erotyczne w różnych kontekstach, a jego prace zaskakują precyzją wykonania, delikatnością kreski i ciekawą formą. Charakterystyczne dla nich jest też spiętrzenie w jednej pracy wielu motywów i rekwizytów, ich udramatyzowanie i odrealnienie.

Fotorelacja z wernisażu:

Pavel Hlavatý - najpłodniejszy artysta w Europie wg Stowarzyszenia GRAPHIA. Więziony i skazany na izolację artystyczną jako człowiek „Praskiej Wiosny", miał zakaz wydawania, publikowania i wystawiania. Dopiero „aksamitna rewolucja" w 1989 roku przywróciła mu oficjalne uznanie. Od roku 1977 Hlavatý zajmuje się wyłącznie grafiką. Stworzył ponad 700 ekslibrisów, a także wiele plakatów i prac graficznych. W swoich pracach upodobał sobie głównie akwafortę i suchą igłę, co nadaje jego obrazom niepowtarzalnego klimatu. Za swoją twórczość otrzymał 60 międzynarodowych nagród.

# data[].attributes.attachment_link.description
W związku z podjętymi środkami ostrożności związanymi z zagrożeniem koronawirusem Galeria Sztuki - zgodnie z zarządzeniem Prezydenta Miasta - odwołuje wszystkie wydarzenia dla publiczności do dnia 14 kwietnia br.: - spotkanie informacyjne w ramach programu Bardzo Młoda Kultura, - spotkanie autorskie z Pavlem Hlavatym, - wernisaż wystawy Jerzego Kosałki, - cykliczne zajęcia dla dzieci i młodzieży w Otwartej Pracowni Sztuki.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ta strona korzysta z ciasteczek aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie. Dalsze korzystanie ze strony oznacza, że zgadzasz się na ich użycie. Aby dowiedzieć się więcej o plikach cookie, których używamy i jak je usunąć, zobacz naszą Polityka prywatności.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ta strona korzysta z ciasteczek aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie. Dalsze korzystanie ze strony oznacza, że zgadzasz się na ich użycie. Aby dowiedzieć się więcej o plikach cookie, których używamy i jak je usunąć, zobacz naszą Polityka prywatności.

# data[].attributes.body
Celem TPN jest inicjowanie, popieranie i prowadzenie prac naukowych oraz popularyzacja wiedzy, zwłaszcza w zakresie badań odnoszących się do regionu legnickiego (...) (ze Statutu Towarzystwa)

# data[].attributes.attachment_link.description
Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Legnicy - Aktualności

# data[].attributes.body
Celem stowarzyszenia jest zbieranie, zapisywanie i promowanie zwyczajów, pieśni, obrzędów, tańców i melodii, legend, podań, opowiadań, scen rodzajowych, przestawień scenicznych oraz innych form szeroko rozumianej kultury ludowej, polskiej i Dolnego Śląska; zachęcanie młodzieży do propagowania kultury przodków, prowadzenie zajęć z dziećmi i młodzieżą, oraz z osobami dorosłymi i niepełnosprawnymi; nawiązywanie kontaktu i współpracy z placówkami kulturalnymi oraz specjalistami w dziedzinie folkloru pieśni i tańca; współpraca z organizacjami kulturalnymi, społecznymi, mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce i za granicą

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W listopadzie 2011 r. przy Stowarzyszeniu "Ziemia Legnicka" w Legnicy powstał Zespół Pieśni i Tańca "Ziemia Legnicka". Tworzą go artyści-amatorzy, byli członkowie Grupy Dorosłej istniejącego od 1975 roku Zespołu Pieśni i Tańca "Legnica", która w całości wraz z choreografem i twórcą jej układów scenicznych Krzysztofem Kobylakiem odeszła z opiekującego się "Legnicą" Legnickiego Centrum Kultury.
Niektórzy z członków tej grupy należeli do zespołu od początku jego istnienia. Była to trudna decyzja i nie będziemy tu rozwodzić się nad przyczynami jej podjęcia, dość powiedzieć, że głównym motywem była troska o zachowanie ducha
i atmosfery dawnej "Legnicy", czyli czegoś, co pozwoliło temu zespołowi przetrwać prawie 40 lat, pomimo burz i historycznych zawirowań.

Kierownikiem artystycznym i choreografem zespołu jest Krzysztof Kobylak , chórmistrzem Irena Winnik, przy zespole działa wieloosobowa kapela. Zespół prezentuje wszystkie tańce narodowe oraz folklor regionów: dolnośląskiego, górnośląskiego, cieszyńskiego, Beskidu Żywieckiego, Beskidu Śląskiego, tańce spiskie, lubelskie i rzeszowskie. Zespół prezentuje także tańce historyczne (m.in. menueta), folklor świata (tańce w stylu country i clog) oraz widowiska śpiewno-taneczne jak np. "Wesele krakowskie" na motywach "Wesela" St. Wyspiańskiego. Posiada także bogaty repertuar pieśni ludowych, patriotycznych, biesiadnych a także kolęd, które mogą być prezentowane w ramach samodzielnych programów wokalnych.

Wszystkie prezentowane na scenie kostiumy zostały wykonane przez członków Stowarzyszenia "Ziemia Legnicka"- Izabelę Świderską i Renatę Dąbrowską.

Występy Zespołu Pieśni i Tańca "Ziemia Legnicka" to znakomite widowisko mogące uświetnić uroczystości państwowe, regionalne, branżowe, festyny i spotkania biesiadne. Wieloletnie doświadczenie sceniczne, humor i świetny kontakt z publicznością dają gwarancję znakomitego widowiska folklorystycznego.
Zespół Pieśni i Tańca "Ziemia Legnicka" został wpisany na listę członkowską Sekcji Polskiej CIOFF pod nr 161. Podsumowanie ostatnich lat
Zespół jest członkiem Polskiej Sekcji

Sprawozdania

# data[].attributes.attachment_link.description
W listopadzie 2011 r. przy Stowarzyszeniu "Ziemia Legnicka" w Legnicy powstał Zespół Pieśni i Tańca "Ziemia Legnicka". Tworzą go artyści-amatorzy, byli członkowie Grupy Dorosłej istniejącego od 1975 roku Zespołu Pieśni i Tańca "Legnica", która w całości wraz z choreografem i twórcą jej układów scenicznych Krzysztofem Kobylakiem odeszła z opiekującego się "Legnicą" Legnickiego Centrum Kultury.

# data[].attributes.body
Celem Stowarzyszenia jest wzbogacanie pamięci zbiorowej Legniczan poprzez dialog i refleksję nad historią najnowszą.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Celem Stowarzyszenia jest:

1. Wzbogacanie pamięci zbiorowej legniczan poprzez dialog i refleksję nad historią najnowszą;

2. Upamiętnianie historii miasta jako miasta garnizonów, w tym szczególnie związanej z obecnością w jego przestrzeni garnizonu polskiego i radzieckiego;

3. Inspirowanie badań nad mniejszościami narodowymi i etnicznymi oraz grupami ludnościowymi (regionalnymi) Legnicy i regionu;

4. Inspirowanie działań i podejmowanie inicjatyw o charakterze naukowym, popularyzatorskim, wydawniczym i organizacyjnym na rzecz upamiętniania historii miasta;

5. Budowanie dialogu w wieloetnicznej społeczności Legnicy;

6. Ochrona wartości kulturowych przestrzeni społecznych miasta i form pamięci historycznej w architekturze, sztuce, obiektach industrialnych i rękodzielnictwie.

Stowarzyszenie swe cele realizuje poprzez:

1. Gromadzenie materiałów dokumentujących działalność Wojska Polskiego w garnizonie Legnica i b. województwie legnickim oraz jego roli w rozwoju miasta i regionu;

2. Gromadzenie materiałów dokumentujących pobyt jednostek Armii Radzieckiej w Legnicy oraz b. województwie legnickim i badanie wpływu ich obecności na rozwój miasta i regionu;

3. Prezentację zbiorów historycznych Stowarzyszenia w miejscach publicznych;

4. Udostępnianie zbiorów historycznych Stowarzyszenia do celów naukowych, edukacyjnych i ekspozycji;

5. Badanie i popularyzowanie wielonarodowego charakteru i dorobku kulturowego miasta;

6. Realizację imprez oraz programów badawczych i edukacyjnych z zakresu wielokulturowości Legnicy i regionu;

7. Badanie historii i współczesnego życia grup ludnościowych osiedlonych w Legnicy po 1945 roku;

8. Podejmowanie inicjatyw służących zachowaniu, ratowaniu i udostępnianiu dziedzictwa kultury materialnej miasta poprzez dokumentowanie i ukazywanie niepowtarzalnych obiektów urbanistycznych, architektonicznych, plastycznych, rękodzielniczych, industrialnych itp.;

9. Podejmowanie działań edukacyjnych na rzecz dostrzegania, określania i doceniania przez legniczan estetycznych walorów i wartości kulturowych otaczających nas przestrzeni społecznych;

10. Organizowanie wystaw, konferencji, wykładów, spotkań;

11. Współpracę z instytucjami państwowymi, samorządowymi, organizacjami pozarządowymi oraz osobami fizycznymi w zakresie realizacji statutowych celów Stowarzyszenia;

12. Prowadzenie strony internetowej;

13. Inne działania sprzyjające realizacji statutowych celów Stowarzyszenia.

# data[].attributes.attachment_link.description
Celem Stowarzyszenia jest: Wzbogacanie pamięci zbiorowej legniczan poprzez dialog i refleksję nad historią najnowszą; Upamiętnianie historii miasta jako miasta garnizonów, w tym szczególnie związanej z obecnością w jego przestrzeni garnizonu polskiego i radzieckiego; Inspirowanie badań nad mniejszościami narodowymi i etnicznymi oraz grupami ludnościowymi (regionalnymi) Legnicy i regionu; Inspirowanie działań i podejmowanie inicjatyw o charakterze naukowym, popularyzatorskim, wydawniczym i organizacyjnym na rzecz upamiętniania historii miasta; Budowanie dialogu w wieloetnicznej społeczności Legnicy; Ochrona wartości kulturowych przestrzeni społecznych miasta i form pamięci historycznej w architekturze, sztuce, obiektach industrialnych i rękodzielnictwie.

# data[].attributes.attachment_link.description
Redakcja „Dolnego Śląska" zaprasza do współredagowania naszego czasopisma i publikowania na jego łamach materiałów związanych z naszym regionem, jego historią, dziedzictwem przyrodniczym i kulturowym oraz współczesnym życiem społecznym i kulturalnym. Czytaj dalej →

# data[].attributes.headline
Towarzystwo Miłośników Legnicy „Pro Legnica”

# data[].attributes.subject
Towarzystwo Miłośników Legnicy „Pro Legnica”

# data[].attributes.attachment_link.title
Towarzystwo Miłośników Legnicy PRO LEGNICA

# data[].attributes.attachment_link.description
Z powodu sytuacji w kraju w dniu 20.03.2020 odwołane zostaje Walne Zgromadzenie Towarzystwa Miłośników Legnicy PRO Legnica o nowym terminie spotkania poinformujemy wszystkich członków Towarzystwa.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Punktacja OM IX-XII 2019, rok szk. 2019-2020 Punktacja OO IX-XII 2019, rok szk. 2019-2020-plac.specj. Punktacja OO IX-XII 2019, rok szk. 2019-2020-środ.miejskie Punktacja OO IX-XII 2019, rok szk. 2019-2020-środ.wiejskie

# data[].attributes.attachment_link.description
Punktacja OM IX-XII 2019, rok szk. 2019-2020 Punktacja OO IX-XII 2019, rok szk. 2019-2020-plac.specj. Punktacja OO IX-XII 2019, rok szk. 2019-2020-środ.miejskie Punktacja OO IX-XII 2019, rok szk. 2019-2020-środ.wiejskie

# data[].attributes.headline
Otwórz Serce - Legnickie Stowarzyszenie Rodzin I Przyjaciół Dzieci z Zespołem Downa

# data[].attributes.subject
Otwórz Serce - Legnickie Stowarzyszenie Rodzin I Przyjaciół Dzieci z Zespołem Downa

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Celem działań naszego Stowarzyszenia jest:

Pomoc rodzinom dzieci z zespołem Downa w zakresie ochrony życia, doboru terapii, kontaktu ze specjalistami, rehabilitacji oraz szeroko pojętej pomocy społecznej.

Niesienie pomocy dzieciom z zespołem Downa, ich rodzicom i opiekunom we wszystkich dziedzinach życia.

Ochrona życia, zdrowia i godności dzieci z zespołem Downa, ich rodziców i opiekunów oraz troska o duchowe, moralne i materialne środowisko życia.

Utworzenie ośrodka rehabilitacyjnego, wczesne wspomaganie.

Tworzenie grup integracyjnych w żłobkach, przedszkolach i szkołach.

Integracja osób z zespołem Downa z resztą społeczeństwa.

Statut stowarzyszenia

Sprawozdanie merytoryczne

Sprawozdanie finansowe

# data[].attributes.attachment_link.description
Pomoc rodzinom dzieci z zespołem Downa w zakresie ochrony życia, doboru terapii, kontaktu ze specjalistami, rehabilitacji oraz szeroko pojętej pomocy społecznej. Niesienie pomocy dzieciom z zespołem Downa, ich rodzicom i opiekunom we wszystkich dziedzinach życia. Ochrona życia, zdrowia i godności dzieci z zespołem Downa, ich rodziców i opiekunów oraz troska o duchowe, moralne i materialne środowisko życia.

# data[].attributes.headline
W cyklu "Nasza Mała Ojczyzna" prezentujemy wybrane książki traktujące o naszym regionie a znajdujące się w zasobach DBP we Wrocławiu Filia w Legnicy Zachęcamy do zapoznania się z wybranymi tytułami i skorzystania z naszych zbiorów. NASZA MAŁA OJCZYZNA (Wybrane publikacje)

# data[].attributes.subject
W cyklu "Nasza Mała Ojczyzna" prezentujemy wybrane książki traktujące o naszym regionie a znajdujące się w zasobach DBP we Wrocławiu Filia w Legnicy Zachęcamy do zapoznania się z wybranymi tytułami i skorzystania z naszych zbiorów. NASZA MAŁA OJCZYZNA (Wybrane publikacje)

# data[].attributes.attachment_link.description
Publishing platform for digital magazines, interactive publications and online catalogs. Convert documents to beautiful publications and share them worldwide. Title: Nasza Mała Ojczyzna 1, Author: pega, Length: 3 pages, Published: 2020-01-08

# data[].attributes.headline
Fragment książki: Jerzy Maroń "Legnica 1241" s. 103-111

# data[].attributes.subject
Fragment książki: Jerzy Maroń "Legnica 1241" s. 103-111

# data[].attributes.body
Sygn. 85209

# data[].attributes.attachment_link.description
Bitwa pod Legnicą, która rozegrała się 9 kwietnia 1241 roku, to kolejny etap mongolskiej agresji na wschodnią Europę. Zmierzyły się tu wojska Henryka Pobożnego z mongolsko-tatarską armią Batu Chana.

# data[].attributes.headline
Zestawienie bibliograficzne wydawnictw zwartych i ciągłych "Bitwa pod Legnicą"

# data[].attributes.subject
Zestawienie bibliograficzne wydawnictw zwartych i ciągłych "Bitwa pod Legnicą"

# data[].attributes.attachment_link.title
Bitwa Pod Legnicą. Zestawienie Bibliograficzne

# data[].attributes.attachment_link.description
Publishing platform for digital magazines, interactive publications and online catalogs. Convert documents to beautiful publications and share them worldwide. Title: Bitwa Pod Legnicą. Zestawienie Bibliograficzne, Author: pega, Length: 3 pages, Published: 2018-06-05

# data[].attributes.attachment_link.description
Legnica wita :-) Znajdziesz tu aktualne informacje o Legnicy, lokalne wydarzenia, ogłoszenia, katalog firm, imprez kulturalnych oraz sportowych, serwis randkowy i wiele innych...

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
edukacyjna ścieżka przyrodnicza w parku miejskim

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
legnica zabytki renesansowe
legnica zabytki gotyckie

# data[].attributes.attachment_link.description
Zabytki Miasta Legnicy - historia, opisy, galerie.

# data[].attributes.headline
Wywiad z Franciszkiem Grzywaczem - jedynym fotografem radzieckiej Legnicy.

# data[].attributes.subject
Wywiad z Franciszkiem Grzywaczem - jedynym fotografem radzieckiej Legnicy.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pochodzi Pan z Legnicy. Jak wyglądało miasto w czasach, gdy stacjonowały tam wojska radzieckie?

Moje miasto niemal w połowie było radzieckie, a w połowie polskie, ponieważ w Legnicy miał swoją siedzibę Sztab Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej. To właśnie Legnicę nazywano przez kilkudziesiąt lat „Małą Moskwą". Podwójne życie Legnicy, podobnie jak wielu innych miejscowości na zachodzie Polski, stanowiło ich wewnętrzną tajemnicę. Mimo okazjonalnych kontaktów w czasie rocznic i świąt państwowych oba „miasta" - polskie i radzieckie - tętniły własnym życiem. W radzieckiej Legnicy znajdowały się sklepy, kina, teatr, szkoły i przedszkola, działała komunikacja, poczta i straż pożarna. To było niezależne miasto odrębnej społeczności, wojskowej i cywilnej&hairsp;-&hairsp;tysiące rodzin żołnierzy oraz cywili pracujących na rzecz wojska.

Co Polacy wiedzieli o swoich radzieckich współmieszkańcach?

Niewiele wiadomo o tym, co działo się po drugiej stronie muru, tym bardziej, że nie informowała o tym prasa, a najczęściej plotka zastępowała informację. Niekiedy zdarzały się nieszczęśliwe wypadki, szczególnie samochodowe, spowodowane przez niedoświadczonych w ruchu miejskim kierowców sowieckich. Najbardziej dramatyczne wydarzenia to zastrzelenie w 1968 r. przez żołnierza Armii Radzieckiej w Legnicy trzech osób, w tym członków patrolu MO. Głośny w Legnicy był dramat miłosny między piękną Rosjanką i młodym polskim oficerem. Tę historię opowiedział w filmie "Mała Moskwa" związany z Legnicą Waldemar Krzystek.

Bywały też wspaniałe czyny radzieckich żołnierzy, które na trwałe pozytywnie wpisały się w pamięć mieszkańców miasta. Do takich zdarzeń z pewnością należało uratowanie przez rosyjskich strażaków palącej się wieży legnickiego kościoła św. Jana w latach sześćdziesiątych, a także ewakuacja radzieckimi amfibiami polskiego szpitala przy ul. Reymonta podczas powodzi w 1977 r. Wiele dobrego zrobili radzieccy okuliści, którzy leczyli polskich chorych i przeprowadzali nieodpłatnie operacje oczu nieznanymi w naszym kraju metodami.

Zobacz również: Dlaczego zdjęcia i filmy z miejsc konfliktu nie robią już na nas wrażenia? Mówi Wojciech Grzędziński

Oficjalnie Rosjanie mieli zakaz kontaków z polskimi cywilami poza specjalnymi spotkaniami np. w rocznicę Rewolucji Październikowej, 1 Maja itp. Ale potrzeba handlu towarami integrowała ludzi i mnóstwo było przyjaźni i nawet romansów Rosjan z Polakami. Wiele rodzin, szczególnie niższych oficerów, mieszkało poza tzw. "kwadratem" (wydzielonym obszarem dla kadry dowódczej PGW), najczęściej w domkach wybudowanych niedaleko jednostek koszarowych. Pozwalało to im na kontakty i chętnie wieczorami je zawierali, gdy ich KGB szło spać. Dzieci radzieckie często bawiły się lub biły, jak to dzieci, z polskimi rówieśnikami.

Taka sytuacja trwała aż do 1992 roku...

Kilka dni po 22 maja 1992 r., kiedy prezydent Lech Wałęsa podpisał w Moskwie opcję zerową wycofania jednostek Armii Radzieckiej z terytorium Polski, dotarło do mnie, że nie będzie już drugiej Legnicy. Ta oczekiwana wtedy sytuacja nagle uświadomiła mi, że jest to wielka zmiana nie tylko w sytuacji kraju, ale także każdej miejscowości, która „gościła" wojska radzieckie. Wtedy uświadomiłem sobie, że nagle oblicze miasta zmieni się zasadniczo. Znikną z ulic radzieckie patrole i ciężarówki, ucichnie lotnisko. Pojawił się żal, gdzie później opowiemy nasze najsłynniejsze dowcipy tamtych czasów: że Legnica z lotu ptaka wygląda jak miska pierogów, połowa ruskich, połowa leniwych, a drugi - opowiadany przy każdej przebudowie drogi czy wodociągu - badają, jak głęboko Rosjanie się zakorzenili. Pomyślałem wówczas, że trzeba tę drugą, nieznaną nam Legnicę zachować dla historii.

Co Pan zrobił, aby móc wejść z aparatem za mury radzieckich koszar?

Do tego czasu można było tylko fotografować pojazdy i przemarsze oddziałów radzieckich na terenie miasta. Zwróciłem się do Dowództwa PGW z prośbą o umożliwienie mi wykonania fotografii. Niestety, mimo wielu prób, nie uzyskałem zgody. Dopiero pół roku później, gdy zmarł nagle w Moskwie przedostatni dowódca PGW gen. Wiktor Dubynin, otrzymałem telefon z biura prasowego PGW, że w legnickiej cerkwi prawosławnej odbędzie się uroczyste nabożeństwo żałobne za pamięć generała, w którym będę mógł uczestniczyć i zrobić zdjęcia. Na pytanie, czy pozwolą mi tam wejść, oficer odpowiedział przyjaźnie, że „z domu Bożego nikt nikogo nie wygoni". Zdjęcia z tego nabożeństwa zostały oprawione w album i poprzez biuro prasowe dotarły do ostatniego dowódcy PGW gen. Leonida Kowaliowa, dzięki czemu otworzyły się przede mną wszystkie radzieckie drzwi koszar, klubów i mieszkań. Nigdy nie spytałem, dlaczego tylko ja dostałem zgodę na fotografie.

Jakie dostał Pan ograniczenia w fotografowaniu, a co mógł Pan fotografować bez przeszkód?

Wstępnie omawiałem w biurze prasowym PGW, co chciałbym sfotografować, a biuro uzgadniało to z konkretnym dowódcą danej jednostki wojskowej lub cywilnej (np. szkolnej) i ich samochodem wjeżdżałem do tych jednostek. Tajnych rzeczy nie udostępniano mi. W czasie wykonywania zdjęć zawsze towarzyszył mi pracownik biura prasowego PGW w randze oficera lub podoficera.

Czy zdjęcia były w jakiś sposób cenzurowane, musiał Pan pokazać zrobione zdjęcia?

Nikt z biura prasowego nie życzył sobie, abym przedstawiał zebrany materiał fotograficzny do cenzury.

Jakie ma Pan wspomnienia z kontaktów z radzieckimi żołnierzami podczas zdjęć?

W czasie, gdy fotografowałem, oni wszyscy mieli już świadomość nieuchronnego terminu wyjazdu wojsk radzieckich z Polski i pogodzili się z tym i chętnie pozowali do pamiątkowych zdjęć. Zobaczyłem codzienne, normalne życie po drugiej stronie radzieckiego muru dzielącego Legnicę na dwie części. Niewiele różniło się od moich wyobrażeń, a wszyscy Rosjanie byli bardzo przyjaźnie nastawieni do mojej fotograficznej misji.

Więc jak wyglądało to życie po drugiej stronie muru?

Obywatele Związku Radzieckiego żyli wprawdzie obok Polaków, ale korzystali z zupełnie innej infrastruktury socjalnej i komunalnej, z własnych sklepów i placówek usługowych. Mieli w mieszkaniach zainstalowane służbowe telefony, odbierali poprzez legnickie centrum wojskowe i studio telewizyjne moskiewskie programy telewizyjne. Codziennie samolot z Moskwy przywoził im świeże gazety i pocztę. Na legnicki dworzec kolejowy codziennie przyjeżdżały też pociągi towarowe i jeden pasażerski Legnica - Moskwa, przeznaczony wyłącznie dla Rosjan. Oddzielono również fragment stacji kolejowej i urządzono tam osobne kasy i poczekalnie.

Niemal dla wszystkich oficerów i członków ich rodzin spotkanie z Legnicą było pierwszym wyjazdem poza granicę ZSRR i pierwszym kontaktem z Europą. Oczywiście po przyjeździe korzystali z możliwości poznania miasta. Wiele rzeczy ich tutaj zadziwiało i nawet zachwycało. Dziwili się wąskim uliczkom, starannie wyłożonym jednakowo oszlifowaną kostką granitową, żółtemu nocnemu oświetleniu, czerwonym dachom budynków i gęstym kłębom czarnego dymu nad nimi. Jedną z największych atrakcji dla wielu było spotkanie na ulicy miasta kominiarza, który dla większości ludzi ze Wschodu był raczej postacią z bajki.

Urzekała ich architektura kościołów gotyckich, dlatego - nie bacząc na powszechny ateizm - po kryjomu, by nie wpaść w oczy służb wojskowego bezpieczeństwa państwowego, zaglądali do kościołów, wsłuchując się w niezrozumiałe słowa modlitwy i kazań oraz w przepiękne melodie organowe. W maju przyglądali się świątecznie ubranym dzieciom: chłopcom w garniturach i dziewczynkom, „małym narzeczonym" w białych długich sukienkach, nie pojmując sensu tego obrzędu i dziwiąc się jego wzniosłości i urodzie

Inni mieszkańcy Legnicy też doszli do wniosku, że wraz z odejściem radzieckich żołnierzy skończy się pewien rozdział w historii miasta...

Znajomości i przyjaźnie zrodzone w tym czasie skłoniły mnie, aby w trudnej dla Rosjan sytuacji okazać im ludzką chęć porozumienia i sympatii. I tak zrodziła się idea Pikniku pożegnalnego, który odbył się w Legnicy 16 maja 1993 r. pod nazwą "Legnickaja wiesna". Było to jedyne takie przedsięwzięcie w Polsce. W legnickim Parku Miejskim po raz pierwszy na wspaniałym koncercie spotkały się dwie społeczności żyjące dotąd obok siebie w swoich częściach Legnicy. Koncert orkiestr rosyjskiej i polskiej, pokazy polskiego karate i rosyjskich sztuk walki, pierogi ruskie były dla polskich i rosyjskich mieszkańców Legnicy - razem ponad 10 tys. osób - okazją do wspaniałego spotkania i pożegnania. Gazeta Legnicka wydała okazjonalny numer po polsku i rosyjsku i ostatni numer wojskowej gazety „Znamia pobiedy- Sztandar zwycięstwa" zawierał teksty także polskich dziennikarzy.

Przyjaźnie nawiązane z wieloma osobami pozwoliły na organizację spotkania po latach byłych pracowników PGW z mieszkańcami Legnicy, które zorganizował legnicki Teatr Modrzejewskiej i Wydawnictwo EDYTOR w dniach 13-15 września 2013 pod nazwą „20 lat po". Spotkanie to było największą imprezą w Polsce świętującą wyprowadzenie wojsk radzieckich z Polski. Przyjechało na nie ponad 250 osób ze wszystkich dawnych republik radzieckich.

Książkę ze swoimi zdjęciami zza radzieckiego muru wydał Pan dopiero kilka lat temu, czemu ta publikacja czekała tak długo? Gdzie, jak ją można kupić?

Książkę - album chciałem wydać na wyjazd Armii Rosyjskiej z Polski we wrześniu 1993 r. Jednak polityka zmieniła te zamiary. W czerwcu 1993 prezydent Wałęsa rozwiązał parlament, zaczął się czas wyborczy, straciłem wielu potencjalnych sponsorów i zaczął się przewijać bardzo negatywny stosunek do Rosjan. Dlatego dopiero po 15 latach udało się wielu ludziom zatrzeć negatywne skojarzenia z pobytu Rosjan i raczej wspomnienia pozytywne wychodziły na wierzch.
Książkę „Legnica za radzieckim murem" i inne publikacje związane z pobytem Rosjan zakupić obecnie można w legnickich księgarniach oraz z naszej strony
www.edytor.legnica.pl

Piotr Kała

"Najpierw treść, potem forma. Najpierw człowiek, potem aparaty". Będę starał się, by moje teksty były odpowiedzią na pytania, które do tej pory bałem się zadać...
WIĘCEJ: www.piotrkala.pl | Facebook

# data[].attributes.attachment_link.title
Podwójne życie Legnicy, czyli za murem radzieckich koszar

# data[].attributes.attachment_link.description
Pochodzi Pan z Legnicy. Jak wyglądało miasto w czasach, gdy stacjonowały tam wojska radzieckie? Moje miasto niemal w połowie było radzieckie, a w połowie polskie, ponieważ w Legnicy miał swoją siedzibę Sztab Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej. To właśnie Legnicę nazywano przez kilkudziesiąt lat „Małą Moskwą".

# data[].attributes.body
Sygn 82109 Czytelnia DŚ

# data[].attributes.attachment_link.description
EDYTOR, założony w 1992 roku, opiera się na działalności wydawniczej oraz reklamowej. Od projektu wizytówek po kampanię bilboardową.

# data[].attributes.headline
Mała Moskwa : rzecz o radzieckiej Legnicy / Wojciech Kondusza

# data[].attributes.subject
Mała Moskwa : rzecz o radzieckiej Legnicy / Wojciech Kondusza

# data[].attributes.body
Książka roku 2011.
Sygn. 76314

# data[].attributes.attachment_link.title
Mała Moskwa. Rzecz o radzieckiej Legnicy

# data[].attributes.attachment_link.description
Od pierwszego wydania książki mija 5 lat. W tym czasie miałem możliwość zapoznania się z nowymi materiałami, do których wcześniej nie dotarłem. Otrzymałem też wiele cennych informacji od osób prywatnych z Polski i zagranicy, w tym wiele spisanych na moją p

# data[].attributes.attachment_link.description
Publishing platform for digital magazines, interactive publications and online catalogs. Convert documents to beautiful publications and share them worldwide. Title: Legnica Historia Miasta, Author: pega, Length: 4 pages, Published: 2018-05-30

# data[].attributes.attachment_link.title
*** LEGNICA *** ZAMEK W LEGNICY *** LEGNICA ***

# data[].attributes.attachment_link.description
Legnica. Zamek książąt legnickich. Zamki Dolnego Śląska. Opis, historia, ciekawostki, zwiedzanie.